Upload folder using huggingface_hub

Cyril 11.txt

@@ -0,0 +1,214 @@
+Młynkec mějachu šikwanu čornoběłu kóčku.
+To wšak njeje ničo wosebiteho, wšako maja druzy ludźo tež rjane kóčki.
+Młynkec kóčka Kitka pak bě wosebita kóčka.
+Wona so mjenujcy smjerć rady do awta wusydny.
+K tomu njetrjebaše ani daloko a šěroke wočinjene awtowe durje.
+Ně, Kitka zalěze samo cyle wušiknje přez powočinjene wokno do awta.
+Njedawno bě Młynkec wuj ze swojim awtom hižo po puću z dwora won.
+A hlej, Kitka přiběža za nim, poskoči a šwup - hižo bě w awće.
+Serbinec ćeta cyle zadźiwana praji: „To so našemu kocorej Jakubej stać njeby móhło.
+Je same wuměłstwo, z nim ke skótnemu lěkarjej jěć.
+Najprjedy so wobara a nochce do transportneje klětki zalězć.
+Hdyž pak je skónčnje nutřka a my so z nim na puć podamy, dyrbimy sej jeho skiwlenje a žebrjenje cyłu jězbu dołho naposkać.
+Haj, to móže sej Jakub na wašej Kitce přikład wzać.“
+Młynkec běchu so na to zwučili, zo Kitka husto z awtom sobu jězdźi.
+W awće maja samo nopašk wody a tróšku sucheje picy přihotowane.
+Stanje wšak so, zo su druhdy dlěje po puću.
+Jednoho dnja pak Młynkec wuj podarmo na Kitku čakaše.
+Awto steješe hižo cyłu hodźinu na dworje.
+Kokoše a nukle běchu zastarane a za nakup bě wšitko spřihotowane.
+Tróšku spodźiwnje wšak Młynkec wujej bě, wulce pak so wo Kitku njestarosćeše.
+Tuž wotjědźe sam do města.
+Při póšće pozasta.
+Kupi někotre listowe znamki a wotewza wjetši pakćik.
+Wonka wočini zadnje durje awta, zo by pakćik porjadnje wotpołožił.
+Při mjechkim zawčku sedźeše Kitka a pokazowaše knjezej Młynkej hordźe swój dorost.
+Kitka bě tři małe micki porodźiła a sej Młynkec awto jako dźěćacu stwu wupytała.
+Doma chcyše Młynkec wuj Kitku z jeje młodźatami wězo hnydom přesydlić.
+To pak so jemu njeporadźi.
+Kitka so stajnje zaso do awta nawróći, zmužiće swoje młodźata škitajo.
+Wona bě w Młynkec awće zbožowna.
+Młynkec pak běchu tróšku njezbožowni.
+Mały Tomaš so kóždy wječor puzoleše a huntorješe, zo ma zaso do łoža hić.
+Kwičeše, rjeješe a bječeše, zo bě to po cyłej dróze słyšeć.
+Ale nic, dokelž chcyše maćerku abo nana mjerzać, ně, Tomaš boješe so cyle jednorje nocow.
+Dokelž přińdźechu wone kóždu nóc znowa, te strašne sony wo dajacych hadach, wo wulkich so tepjacych łódźach, wo šerjenjach, kiž jeho sobu wzachu, a druhich trašidłach.
+Štó móhł to spać!
+„Mój luby Tomašo“, rjekny jemu jednoho dnja wowka, jako bě z nim sama doma, „njemóžu ći twoje sony wotewzać.
+Ale wěm, zo je něhdźe stražowar sonow, toho so raz woprašej, hač njemóže ći sony zaměnić.“
+„Wjace pak ći rjec njemóžu.“
+Tomašej bu tróšku lóšo wokoło wutroby.
+Skónčnje bě jemu něchtó móžny wupuć pokazał, skónčnje měješe nadźiju, zo so jeho hórke nocy pominu.
+Najprjedy wopraša so dorosćenych za stražowarjom sonow, dokelž woni pječa wšitko wědźa.
+Tuž prašeše so dźěći na dróze.
+Najprjedy jeho tež wone wusměšowachu.
+Wjetša holca přiwoła jemu skónčnje z křiwym posměwkom: „Stražowar sonow?
+Tón bydli na Wuherskej čisło třinaće.“
+So šćěrjo ćěrješe ze swojimi přećelkami dale.
+Tomaš njebě drje sej wěsty, hač njecha jeho knorje měć, ale snadź je wona tež raz špatne sony měła a bě so pohóršiła.
+Tomaš poča za Wuherskej pytać, a bórze ju na tamnym kóncu města wuslědźi.
+Hižo přichodny dźeń sej tam po šuli z kolesom dojědźe.
+Čisło třinaće, to běše stary dom, kiž měješe so wottorhać.
+Tu nichtó njebydleše.
+Tomaš přiwšěm zastupi.
+Móhło wšak być, zo stražowar sonow swoje mjeno na klinkačk njenapisa, hewak njeby hižo měra měł.
+Přez mazane wokna dósta so lědma dnjoweho swětła do jstwow.
+Ale jako stupaše Tomaš po piskatych schodach horje, napadny jemu dźiwne módre zybolenje na sćěnach.
+Hewak njebě tu ničo, jenož křesło, starc a blidko.
+Tola z blidka wuchadźeše módra swěca, do kotrejež starc cyły čas hladaše.
+A tež Tomaš móžeše lědma woči z njeje wotwobroćić.
+A tak so sta, zo so zakopny.
+„Zatrašne“, jemu wujědźe.
+Starc so k njemu wobroći, a lódzymnej módrej woči hladaštej na Tomaša.
+„Ja, ja, ja“, započa Tomaš jakotajo.
+„Haj, što chceš?“, wopraša so starc.
+„Chcych rady lěpše sony měć.
+Ja to hižo njewudźeržu.
+Kóždu nóc mam dajace (špatne) sony“, wužórli so z Tomaša.
+„Wěm“, nygny stražowar sonow.
+„Ale tak jednorje to njeje.
+Njemóžu ći cyle jednorje lěpše sony dać.
+Dyrbiš najprjedy někoho namakać, kiž ći twoje špatne sony wotewza, potom móžeš za kóždy špatny són jedyn dobry dóstać.“
+Štó da chcył jeho sony měć!
+Maćerka?
+Potom budźe zawěsće njeznjesliwa.
+Jeho přećel Měrko?
+Tajke něšto njemóžeše jemu tola načinić.
+Ale někomu měješe so znajmjeńša spowědać.
+Cyle same wot so njeseštej jeho noze k Marce z jeho rjadownje.
+Njebě drje jeho přećelka, ale tola rozumna.
+„To je ći wěc“, bě jeje prěnja sada, jako bě jej Tomaš wšo wupowědał.
+„To ći nichtó njewotkupi.
+Měnju, twoje sony.
+Takle jedyn špatny són wob měsac, nó derje, to móžeš znjesć, ale kóždy dźeń, kóždu nóc“, wiješe Marka z hłowu.
+Zrudny dźěše Tomaš domoj.
+Zaso wočakowaše jeho strašna nóc.
+Tón raz bědźeše so z howrjacym wichorom.
+Jako motaše so nazajtra njewuspany do šule a zastupi do rjadownje, naraz wšitcy womjelknychu.
+Sydomadwaceći šulerjow, kiž hewak harowachu kaž w kurjencu, běchu nadobo wšitcy ćicho.
+Tomaš so stróži.
+Marka stupi doprědka a wozjewi: „Tomašo, smy so dorěčeli, zo přewozmje kóždy z nas jedyn z twojich špatnych sonow.
+Jónu wob měsac to znjesemy.
+A za to maš ty šěsćadwaceći rjanych nocow před sobu.
+Nó, što měniš?“
+Tomaš njewědźeše, što měješe rjec.
+„Haj, chceće da to woprawdźe?“
+„Haj“, rjekny nětko Měrćin, a po nim hišće Beno a Šćěpan a Hanka a Susan – jedyn po druhim prajachu wšitcy swjatočnje swoje haj.
+W rjadowni zazybolichu so sćěny někak módre, ale jenož Tomašej to napadny, dokelž bě to hižo raz widźał.
+W přichodnych dnjach powědaše stajnje jedyn z nich, što bě strašneho sonił, haj wubědźowachu so samo w tym, štó měješe wob měsac najstrašnišu nóc.
+Wumyslichu sej zhromadnje mjena za nje, narysowachu je a wustajachu wobrazy w rjadowni.
+A nocow – tych so zdawna hižo njeboješe.
+Při pobrjohu wulkeje wody, tam, hdźež so lodojte mórske žołmy wo brjóh łamaja a Indianojo w kožanych stanach wokoło wohnišćow sydaja, bě něhdy hólc Kemanta žiwy.
+Wón bě wuběrny hońtwjer, husto popadny wjace liškow a lamow hač najbóle nazhonićiši Indianojo.
+Wo rybyłójenju pak nochcyše ničo wědźeć.
+A wón boješe so wody woprawdźe.
+Kóždu kapku wody sej wottrě, před dešćikom so schowa, a hdyž druzy hólcy za čas krótkeho lěća w niłkej wodźe hanjachu, ćekny.
+Poněčim so jemu wšitcy smějachu, a skónčnje wućěrichu jeho nan a bratřa z domu.
+Njeby-li jemu mać hdys a hdys skradźu něšto přityknyła, njeby so nasyćił.
+Bórze bydleše wot wšitkich wopušćeny w chuduškej hěće, kotruž bě sej natwarił.
+Wón bu přeco zrudniši, žedźeše za staršimaj a za bratrami, tola strach před wodu njemóžeše přewinyć.
+„Za čo sym poprawom dobry?“, prašeše so Kemanta sebje.
+Budu tu na smjerć čakać …“
+Potom čapny so na kožuch a čakaše na mócneho Temawkela.
+Snano sonješe, snano přemyslowaše – znajmjeńša widźeše město bjezćělneho Temawkela nadobo při swojim łožišću dźiwneho starca.
+Jeho kulojtej rybjacej woči błyšćeštej so kaž mórska woda.
+„Njeboj so, sym duch morja!“, rjekny stary.
+„Chcu ći pomhać.“
+„Nichtó njemóže mi pomhać“, wotmołwi Kemanta zrudny.
+„Boju so wody – ženje płuwać njenawuknu …“
+„Jeli chceš, budźeš hižo bórze najlěpši płuwar!“
+„Kak da to?“
+„Jutře rano, hdyž mórske žołmy hišće tak wysoko wo brjóh njebija, zjěs tutu mušlu“, rjekny stary a pokaza hólcej kulojtu, čornu mušlu.
+„Tuta mušla zaćěri ći strach před wodu.
+Hdyž budźeš we wodźe, nawuču će płuwać …“
+Hdyž Kemanta rano zahe wotući a kulojtu, čornu mušlu widźeše, dopomni so na stareho a na to, štož bě wón prajił.
+Wětřik bě woćichnył – mužojo ze wsy přihotowachu runje swoje kajaki za rybyłójenje.
+A woni wuhladachu hólca, kotryž běžeše bjez wobmyslenja do zymneje wody, kotraž steješe jemu bórze hač do pasa a wyše ramjenjow a w kotrejž so nadobo zhubi …
+„Wón je so zatepił!“, wołachu mužojo wustróženi – ale běchu so mylili.
+Přetož w samsnym wokomiku jěchaše Kemanta na žołmje.
+A potom skoči do wody.
+Tuta hra wospjetowaše so někotre razy: Hólc jěchaše juskajo na žołmje a skoči za chwilku zaso do wody.
+Mužojo při brjoze so dźiwachu.
+„Kemanta, to je Kemanta!“
+Kemantowej ruce a noze přeměništej so poněčim do sylnych pjericow, hłowa zrosće z tyłowom, a z nosa nasta spodźiwna rybjaca klama.
+Z kóždym rozwólnym skokom přiwza dźeń a bóle napohlad delfina.
+„Tam wón je!
+Tam so wunurja!“, wołachu mužojo při brjoze a mjetachu jemu wšelake chłóšćenki do morja.
+Wot tutoho dnja přewodźeše delfin Indianow při rybyłójenju a honješe jim bohate popady do sakow.
+Hdys a hdys zdali so wot nich, skoči so smějo do wysokosće a ćisny so hnydom zaso do žołmow.
+Zo by so wěrnosć prajiła: Skočił wón poprawom njeje!
+To so Indianam jenož tak zdaše – woprawdźe hrajkaše sej mjenujcy dobry duch morja z nim a mjetaše jeho při tym horje.
+A kaž hrajkaše sej duch morja z Kemantu, tak hrajka sej hišće dźens z jeho potomnikami.
+
+Podawizny, w kotrychž zwěrjata, rostliny a druhdy tež wěcy mysla a jednaja kaž ludźo, su fabule.
+Fabule su zwjetša krótke, ale stajnje powučace.
+Po dołhim času staj so zetkałoj hawron a liška.
+Hawron dźeržeše w pysku kusk twarožka.
+Liška pak běše jara hłódna.
+‚Kak móh��a hawrona nuzować, zo by wón twarožk z pyska pušćił?’, wona přemyslowaše.
+A něžnje rjekny hawronej:
+“Ow, kak zbožowna sym, zo će zetkam.
+Sym so hižo starosćiła.
+Bojach so, zo je će worjoł nadběhował a …“
+Hawron z napoł začinjenym pyskom wotmołwi:
+„Dźakuju so ći za starosćenje wo mnje, přećelka moja.
+Tež ja sym husto na tebje myslił.
+Mějach strach, zo sy sej pola kokošow do někajkich pasli zalězła.“
+„Wočiń hubu a rěč jasnišo, přećelo!
+Ja će hubjenje rozumju.
+Što da maš tam w twojim pysku?“, rjekny překlepana liška.
+Hawron zjě chětř swój kusk twarožka a wótře wotmołwi.
+„Sym hižo nawuknył, zo njesměš z hłódnym brjuchom powědać, liška.
+Přećelstwo za přećelstwo, ale twarožk – za pjenjezy.“
+„My smy najstrašniše stworjenja hłubokosće“, naduwachu so wulke ryby.
+„Wšitcy maja strach před nami, my pak so nikoho a ničeho njebojimy.
+Wy małe rybički njejsće ničo hódni.
+Njemóžeće wojować a daće so lochko popadnyć.“
+W tutym wokomiki pušćichu rybarjo šěroki sak do wody.
+Hnydom so wulke ryby w nim zapopadnychu.
+Rybarjo sćahachu je do swojeho čołma.
+Małe rybički pak wotpłuwachu přez dźěrki samsneho saka do swojeje swobody.
+Lisćowe łopješko a hrochowe zornjatko dźěštaj něhdy do cuzby.
+Łopješko so přewalowaše a zornjatko so kuleše.
+Pućowaštaj na wysoku horu.
+Tam prošeštaj kamušk wo hospodu.
+Tón so jara dźiwaše a so směješe.
+Potom pak wón přizwoli.
+Zornjatko přilehny so zady kamuška k łopješku.
+Nadobo přićahny sylny wichor a hrabny łopješko sobu preč.
+Zornjatko pak kuli so po horje dele.
+Kamušk so jimaj tak wusmja, zo so wšón třaseše.
+Při tym so wobwali a kuli so po horje dele.
+Najhórje pak bě, zo z cyłej mocu wo druhe kamjenje praskaše a so rozrazy.
+Kak elefanty pija?
+Dołha truba elefantow je za nje móhłrjec multifunkcionalny organ.
+Wona słuži jim mjez druhim k přimanju, masanju, biću, trubjenju, k piću a majkanju.
+Cyle ležernje nasrěbaja sej stejo porciju wody (něhdźe šěsć litrow) do truby, zhibnu ju k hubje a klumpaja sej chłódny napoj do njeje.
+Tuta technika pića je w cyłym zwěrinstwje jónkrótna.
+Kelko ćopłoty kóčka znjese?
+Kóčku widźimy husto na słónčnych městnach ležo drěmać.
+To stawa so samo na horcych lěćnych dnjach.
+Při tym je wšojedne, hač ma kóčka běły, šěry abo samo čorny kožuch.
+Wona lubuje ćopłotu a ju tak njezačuwa kaž my.
+Potom hakle za chłódnišim městnom pyta.
+Druhdy so samo stanje, zo sej kóčka na horcym tepjenju ležo kožuchowe włóski zesmudźi a to ani njepytnje.
+Žadosć za ćopłotu je kóčkam přinarodźena.
+Slepe a hłuche młode micki spušćeja so na začućowe organy w bliskosći swojeho nosa.
+Z jich pomocu wuslědźa na přikład swojich ‚přiwuznych‘.
+Přitula so jim, zo bychu ćopłotu nabyli.
+Čehodla njepadnje mucha z wjercha dele?
+Pod mikroskopom spóznaješ, zo su włóski kaž małe hóčki.
+Z nimi móže so mucha na škropawej (rauh) sćěnje derje dźeržeć.
+Widźimy pak muchu tež na hładkej škleńcy wokna abo špihela.
+Čehodla so na njej njewobsunje?
+Mucha ma poćace so nohi.
+Wona tomu dopomha, zo móže so mucha na wšitkich płoninach samo z hłowu dele dźeržeć.
+Je wjelk woprawdźe strašne zwěrjo?
+Wjelk je nam wšěm hižo z dźěćatstwa znaty, a to z bajki „Čerwjenawka“.
+Hač pak je wón za čłowjeka woprawdźe tak strašny, kaž so w bajce powěda?
+Do tajkeho wjelčeho stadła słuša dwě do dźesać zwěrjatow.
+Jednotliwy wjelk pak njemóže sam wulke zwěrjo popadnyć.
+Jako jednotliwc měri so wosebje na zajacy, myše a dalše mjeńše zwěrjata.
+To pak jemu jako pica njedosaha.
+Tuž je jednorišo w stadle honić a sej popad z druhimi dźělić.
+W starobje jednoho do třoch lět wjetšina wjelkow swoje stadło wopušći, zo bychu sej sami swój žiwjenski rum našli a swójske stadło załožili.

Cyril 11.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:28909bfdebfbbdf6878284d39c54343c16a4d15483e0ee538ecfcae8477d8058
+size 213727334

Cyril 4.txt

@@ -0,0 +1,236 @@
+Diskutujće wo wobsahu nastawka.
+Ke kotrym dopóznaćam je spisaćel dóšoł?
+Čitajće dalše wuprajenja młodostnych.
+Rozmołwjejće so wo poćahach mjez dorosćacej młodźinu a staršimi.
+Napisajće swoje mysle we formje rozestajenja k poslednjej sadźe nastawka.
+… dźěćo so maćerneje ruki bojazliwje dźerži, jako chcyło rjec: „Maći, wjedź mje na prawym puću do swěta!“
+Mać dźěćo wjedźe a so wo nje starosći.
+Maćerna ruka je kaž pućnik do wulkeho swěta.
+Małe dźěćo móže jenož pod škitom staršeju swět – blišu wokolinu – zeznać.
+Hišće sej njezwěri maćernu škitacu ruku pušćić.
+Ale bórze pytnje, zo je zajimawe, swět a wokolinu samostatnje wotkryć.
+Tale kročel je ze strachom zwjazana, ale wobradźi tež změnu a nowosće.
+Wulka ruka poskići mały porst a mała, njepřetrjebana ruka wobjima małušk, kaž by bóh wě kak wulki był.
+Ale mała ruka rosće tež a budźe pozdźišo tak wulka kaž nanowa abo maćerna.
+Husto budźe dźěćo jako dorosćeny chabłać a husto budźe ból wjetša hač sobuželnosć z tymi, kotřiž ból načinja.
+Tohodla dyrbiš sej kóždeho dokładnje wobhladać, prjedy hač jeho „přećela“ mjenuješ.
+Někomu so wupowědać a so jemu dowěrić njeje husto ničo druhe, hač zo so sam slepje wudaš na druheho.
+W towaršnosći, w kotrejž smy nětkle žiwi, je jara ćežko so móc na někoho spušćeć.
+Kóždy chce činić profit, wšojedne hač dźe přez ćěła tamnych.
+Čłowjek dyrbi sej swojich přećelow jara derje a skedźbliwje wupytać, zo njeby poražku nazhonił.
+
+Čehodla sněhowy muž sněhowki rady nima?
+Sněhowy muž steješe na zahrodźe wosrjedź małeje łuki.
+Dokoławokoło bě wšitko zasněžene.
+Na słóncu frinkoleše so sněh w mnohich barbach.
+Přez to so sněhowy muž najbóle wjeseleše.
+Jednoho dnja pak bě wšitko hinak.
+Na rańšim njebju so słónco w róžojtych barbach pokaza, tola sněhowy muž čuješe so słaby a chorowaty.
+Nadobo wuhlada běły muž pódla sebje mału sněhowku, kotraž bě runje swoje běłe kćenje přez sněh sunyła.
+Tajke něšto njebě sněhowy muž ženje hišće widźał.
+Z njedowěru hladaše na mału běłu kwětku, kiž cyły dźeń runjewon na wohrěwace słónčko hladaše, jako by so jej ta słónčna ćopłota lubiła.
+Sněh poča tać.
+Sněhowy muž bu mjeńši a mjeńši.
+Zrudnje hladaše sněhowy muž na tu mału rostlinku a při tym stajnje bórboleše: „Ja wšak sym wědźał, zo to na ničo dobre njepokazuje“, a při tym sunje so jemu kłobuk z hłowy.
+Sněhowka naćahny swoje zelene łopješka a wočini kćenje.
+Sněh taješe a taješe, zo bě nawječor z blakami hižo trawa widźeć.
+Sněhowy muž pak bu mjeńši a mjeńši a njenahladniši.
+Bu tak słaby, zo jemu chošćo z ruki padny.
+Tež morchejowy nós so jemu naraz z mjezwoča suny.
+„Na wšěm tym sy jenož ty wina“, wón sněhowce rjekny.
+„Z toho časa, zo sy so ty pokazała, dźe so mi špatnje.“
+Na druhi dźeń běše znowa ćopłe słónčne wjedro, tak zo sněhowy muž dale woteběraše.
+Wječor wot njeho jenož hišće hromadka sněha ležeše.
+W trawje pokazowaše so dźeń a wjace sněhowkow – prěni posoljo nalěća.
+Namoluj ke kóždej štučce mały wobraz a spasli sej z toho leporelo!
+Wužiwaj leporelo při nawuknjenju basnje!
+Što je to do spěwanja?
+Je nalěćo.
+Rano so nam lóšo stawa.
+Miłe słónčne pruhi nas majkajo wubudźa a ptački nas z lóštnym spěwanjom do noweho dnja witaja.
+Jich spěwanje nas cyły dźeń lubje přewodźa.
+Hač do samoho wječora słyšimy pilne ćikotanje, šćebotanje, fifolenje a spěwanje.
+Čehodla su ptački poprawom nětko w nalěću tak rozbudźene?
+Wjesela so runja nam přez wotućacu přirodu, dlěše dny a rjanu zabawu?
+Ně, je to runje nawopak.
+Ptački steja w nalěću pod sylnym napinanjom.
+Najwjace z nich su so lědma hakle z juha nawróćili.
+Dyrbja swoje žiwjenje znowa rjadować.
+Najprjedy staraja so wo přijomny přebywanski wobwod.
+Husto maja při tym rozestajenja z druhimi ptačkami.
+Kóždy z nich sej zmužiće swoje městno zakituje.
+Ptači spěw woznamjenja w tutym padźe: „Tu ja bydlu, to je moje městno, preč z tobu!“
+Ptače mužiki so při spěwanju wosebje prócuja.
+Njezakituja mjenujcy jeničce swój wobwod, ale chcedźa sej runočasnje wosebitu skedźbnosć pola ptačich žónkow zdobyć.
+Je dźě čas, sej prawu žónku namakać, z njej kwasować a młodźata měć.
+Fifolenje woznamjenja tuž: „Njejsym šwarny pachoł?
+Chcemoj sej hromadźe hněžko twarić?
+Pój tola, změjemoj sej rjenje!“
+Druhdy wšak chětro dołho traje, doniž so zhromadny porik njenamaka.
+Njesćerpne mužiki započinaja tuž hižo sčasom samostatnje swójbne hněžko twarić.
+Tak maja něšto k pokazowanju.
+Smědźa so hordźić: „Njeje to šwarne hněžko?
+Tu móžeš sej ze mnu lubić dać.
+Pój tola, dyrbiš jenož hišće jejka nanjesć a bórze změjemoj hromadźe młodźata!“
+Haj, woprawdźe - zwjetša so w tajkim padźe někajka žónka spěšnišo ke kwasowanju rozsudźi.
+Da sej w nowym hnězdźe lubić, nanjese jejka a wulehnje je wutrajnje.
+Mužik pak přeco hišće měra nima.
+Dyrbi dale mócnje a krasnje spěwać, zo njeby so žónka wot druhich mužikow wotwabić dała.
+Wone zamóža mjenujcy tež rjenje a wótře spěwać a zmužiće na so skedźbnić: „Pój tola radšo ke mni.
+Mam tež rjane hněžko.
+Wone je zawěsće rjeńše hač waju tam.
+Pohladaj jónu!“
+Tak so kóždy mužik bjez přestawki wo swoju wuzwolenu žónku prócuje.
+Wón ju z cyłej swojej mocu zakituje a wo nju wojuje.
+My pak słyšimy wospjet ptače ćikotanje, fifolenje, juskanje a spěwanje.
+To so nam lubi.
+Čujemy so w přirodźe spokojni a zbožowni.
+Słuchaj w přirodźe na ptače fifolenje!
+Móžeš sej woznam wujasnić?
+Zwěsć, kajke ptački we wašej bliskosći hnězdźa!
+Šołćic swójba so na rjanym nalětnim dnju wuchodźuje.
+Swójba – to su nan, mać, dźesaćlětna Milenka a pjećlětny Pětrk.
+Dokelž ma Pětrk swojeho psyčka Mopija rady, bjerje jeho stajnje na wuchodźowanje sobu.
+Pětrk nawuči Mopijej wšelake skakanske kumšty.
+To so woběmaj wězo lubi.
+Mać, nan a Milenka kedźbliwje přirodu wobkedźbuja.
+Na kerčinje su hižo prěnje micki.
+Mać so wjeseli a praji: „Hdyž słónčne pruhi dale tak derje z nami měnja, tež micki bórze wjetše a móškojte narostu.”
+Milenka so samo dopomni, što je wučerka w šuli powědała: „Micki mjenujemy bołminu.
+Wona je prěnja pica za pčołki.”
+Wšako hižo dołho přećela za Mopija pyta.
+„Tajka šikwana mała micka, to by tola něšto za mojeho psyčka było”, wón mysli.
+Nawječor jědźe swójba wowku wopytać.
+Su husto pola njeje, dokelž so jej hewak wostudźi.
+“Chcetaj něšto šikwaneho widźeć, Milenka a Pětrje?”, so wowka praša.
+„Haj, rady!“, dźěsći wołatej.
+„Maš młode jehnjatka?“
+„Ně, ně, tak daloko hišće njeje!”, wowka so smějo zawoła a šibale doda: „Pójtaj sobu do bróžnje.”
+Pětrk je prěni w bróžni.
+Tam słyši někajke mjawčenje.
+Wowka dowjedźe dźěsći k hnězdu.
+A što tam wuhladatej?
+Tři młode kóčki!
+„Och, su te šikwane, wowka!“, Pětrk zawoła.
+„Směm sej ja tu čornu sobu wzać?“
+„To hišće móžno njeje, Pětrko“, praji wowka.
+„Micki trjebaja najprjedy jónu dosć mloka wot maćerje, zo bychu rostli“, Milenka mudrje rozkładźe.
+„Hdyž su wjetše, směš sej jednu wupytać“, slubi wowka.
+We łožu ležo mysli Pětrk stajnje na micki a přemysluje: „Hač ma wowka te micki ze štoma, hdźež su při rjanym słóncu wulke narostli?
+Hnydom jutře wowku zaso wopytam a so jeje woprašam“, sej Pětrk předewza a spokojeny wusnje.
+A cyłu nóc sonješe wo mickach na štomje a w bróžni.
+Kotry rozdźěl je mjez mickami na štomje a mickami w bróžni?
+Z kotreje přičiny wowka Pětrej młodu micku hišće njeda?
+Jutry słušachu hižo z dawnych časow čłowjeskeho žiwjenja do najwjetšich swjedźenjow lěta.
+Wšako so nalěćo bližeše, najrjeńši počas lěta.
+Mnohe nałožki a wašnja su tuž z tutym nalětnim swjedźenjom zwjazane.
+To je na cyłym swěće tak, wězo tež w Serbach.
+Tohodla znajemy z wobeju swjedźenjow, z křesćanskeho a přirodneho, mnoho swjedźenske zarjadowanja nabožneho razu abo tajke, hdźež so stare ludowe nałožki a wašnja přeco dale dawaja.
+Jedyn tajki je znaty wo jutrownej wodźe a wotměwa so takle:
+Srjedź nócneho spěwanja a zwonjenja du w jutrownej nocy holcy z karanom do bliskeje rěčki po jutrownu wodu.
+Při tym so druhdy mjez sobu do wody storkaja abo popryskaja, wšako rěka, zo je jutrowna woda strowa, wosebje tež za woči, polěkuje rjanosći a płódnosći.
+Najwažniše wšak je, zo dyrbiš cyły čas mjelčeć, hewak so hojerska móc wody nablaku zhubi.
+Druhdy wšak wjesne hólcy holcam klubu činja, so chětře chowaja a je na dompuću překwapja – holcy so stróžo zaškrěča a móc jutrowneje wody je fuk.
+W zašłym lětstotku chodźachu samo žony a hospozy po jutrownu wodu, sebje a skót z njej wokrjepichu, zo by wšo strowe wostało.
+Samo kałowe sadźenki (Krautsetzlinge) druhdy wokrjepichu, zo njebychu je husańcy zežrali.
+Tutón nałožk je tež pola Němcow, Čechow, Polakow a Madźarow znaty.
+Čehodla chodźa holcy po jutrownu wodu?
+Kotre dalše nalětnje nałožki znaješ?
+Ličba jutrownych zajacow přiběra!
+Zdypkom k jutram mamy wjesołu powěsć: Mamy w Němskej zaso wjace zajacow!
+Ale je tola zwjeselace, hdyž ličba zajacow zaso přiběra, wšako steji přeco hišće na Čerwjenej lisćinje za wohrožene družiny.
+Tohodla chcu wam zwěrjo, kiž je za swoje dołhe wuši znate, tróšku bliže předstajić.
+Ale tež w lěsu jeho hdys a hdys wuhladaš.
+Najlěpje drje spóznaješ zajaca na jeho dołhimaj wušomaj, z kotrymajž móže wurjadnje słyšeć.
+Dokelž sedźitej wóčce zboka, móže zajac z nimaj samo dozady hladać, bjez toho zo dyrbi hłowu zwjertnyć.
+Tak přewidźi cyły wobswět kołowokoło sebje.
+Tohodla njebudźeš tež ženje jutrowneho zajaca při tym lepić, kak ći runje jejka a słódkosće do hněžka kładźe.
+Wón će přeco wo wjele zašo widźi a słyši hač ty jeho a budźe so spěšnje schować.
+Z tajkim kožuchom móže so jara derje před swojimi přirodnymi njepřećelemi tarnować.
+Hdyž so jemu njepřećel bliži, potom spušća so zajac najprjedy na swój kožuch a tłóči so na zemju swojeho zaječeho borła.
+Tak lědma mjez štomami lěsa abo w pódźe pola napadnje.
+Hakle w poslednim wokomiku, hdyž jeho njepřećel snano tola wuhlada, ze swojeje chowanki wuskoči.
+Wšitke zajacy su rostlinožrački.
+Zežiwja so wot zelow, trawow, žita, skory, zeleniny a pupkow.
+Při tym žerje zajac dwójce.
+Najprjedy spóžěra cyrobu, kotruž je jenož zlochka překusał.
+W črjewach twori so z tuteje měšeńca, kotraž ma wjele witaminow.
+Tuta měšeńca so potom zaso wustorči, a zajac ju hišće raz zežerje.
+Tak zastara so z trěbnymi witaminami.
+Pólneho zajaca nadeńdźeš nimale po cyłej Europje kaž tež w zapadnej Aziji a sewjernej Africe.
+Tež w Africe, Aziji a Sewjernej Americe maja zaso cyle hinaše družiny zajacow.
+Dźensa je pólny zajac pola nas wohroženy.
+Ale tež mokre wjedro w nalěću je wosebje za młode zajacy strašne.
+Nimo toho njenamaka zajac na našich wulkich ratarskich polach zwjetša wjace trěbnu picu a schow.
+Dokelž je zajac tak rědki, so tež wot hajnikow wjace njetřěla.
+Wšelake škitne naprawy w poslednich lětach dyrbja tomu dopomhać, zo zajac pola nas přežiwi.
+W někotrych kónčinach ličba tutych dołhowuchačow samo zaso lochce stupa.
+Kak zrudne wšak by to tež było, hdyž njeby wam zajac jutry hižo hněžka pjelnił!
+Křižerske konje běchu hižo přeco po wotpowědnych móžnosćach křižerjow k česći Zrowastanjeneho wulkotnje wupyšene.
+Něhdy ju wušiknje a wuměłsce rjenje ze wšelakich powjazow splećechu.
+Pozdźišo so za kožane graty wjele prócy a pjenjez nałožowaše.
+Dalša „debjenka“ křižerskeho konja běchu a su kudźerjate hriwy.
+Jutrońčku rano so tute pletwo zaso rozsuka a hriwy buchu tupěrowane, kaž to zdźěla tež žony ze swojimi włosami činja.
+Tak měješe potom kón rjane tołste kudźerjate hriwy.
+Dźensa so město winowych prućatow zwjetša słoma abo izolowany grót wužiwatej.
+Kudźerjenje hriwow je jara sprócne dźěło.
+Přiběrajcy móžemy wobkedźbować, zo so hriwy křižerskich konjow dźensa zwjetša tak pletu, kaž je to na turněrach z wašnjom.
+Přičina za to je, zo dyrbja křižerjo sej swojeho konja wupožčić a tutón na zelenym štwórtku hišće tu njeje.
+Šabraka, kotraž kładźe so pod sedło a pod tutym dokoławokoło wusahuje, je dalši debjenski element křižerskeho konja.
+Zwjetša je módra z běłej kromu a ma jutrowny symbol, na přikład jutrowne jehnjo.
+Něhdy steješe na njej tež monogram wobsedźerja konja.
+Jeli křižer runje wo bliskeho přiwuzneho žaruje, potom dóstanje kóń seklu w čornej abo čornoběłej barbje.
+Powědaj, kajkeho ma křižer swojeho konja za jutry spřihotować!
+Što trjeba křižer sam, zo by na konju dostojny wupadał?
+Wjele lět mějachmy ćmowobruneho konja.
+Pomhaše nam na polu, jězdźachmy z nim do města a wokoliny nakupować …
+Njemóžachmy sej žiwjenje bjez njeho předstajić.
+Słušeše nam do swójby.
+Naš kóń rěkaše Lota.
+Hdyž mjeno prajichmy, posłuchaše wón a činješe wšitko, štož chcychmy.
+Jenož jedyn zmylk měješe.
+Nihdy njesmědźachmy mjelčo do konjenca zastupić, hewak zjědźe wón do wysoka, wjerćeše so w kole a skakaše do wšěch kutow.
+Hdyž běše młode žrěbjo, běchu jeho lesćiwje tak nastróžili, zo so při tym zrani.
+Tute stróžele njemóžeše jemu hižo nichtó z ćěła wućěrić.
+Hdyž naša Lota prěni króć jěchaše, dožiwi křižer z njej tójšto.
+Wjerćeše so w kole, činješe mužiki …
+Ludźo sej myslachu, zo je to někajki cirkusowy kóń.
+Ale z lětami so naš kóń na křižerjejěchanje tak zwuči, zo sej tole ze swojeho žiwjenja myslić njemóžeše.
+Jedne jutry dyrbješe naša Lota doma wostać.
+Nan njemóžeše so po chorosći na nju sydnyć, cuzy sej to njezwěri.
+Wulki pjatk běše so minył.
+Kóždy króć, hdyž naš kóń wonka na puću dupot pódkowow zasłyša, zarjehota z wysokim hłosom a sej w konjencu rejku zawjerća.
+Cyłe popołdnjo nastajowaše wuši, hač něchtó po njeho přińdźe.
+Zašło běše dopołdnjo a připołdnjo jutrowneje soboty.
+Znowa wusłyša kóń na nawsy dupotanje koni.
+Konjenc běše wočinjeny, kóń za wuzdu přiwjazany.
+Lota wjerćeše so w połkole.
+Jeje njeměr rosćeše.
+Nadobo sej z wotmachom wuzdu ze šije sćahny, ćěrješe won do wsy a přizamkny so sama lutka dwěmaj poromaj koni a zwučowaše z nimi bjez křižerja křižerje jěchanje.
+Nan wiješe z hłowu.
+Popadny konja z prócu a zalěze na njeho.
+Lota bu měrniša a měrniša, a nan majkaše jeje šiju, podrapa w jeje hriwje a rjekny: „Na, Lota, budu drje z tobu jěchać dyrbjeć.
+Wulki pjatk běše tak krasne ćopłe wjedro.
+Podarmo drje njerěka: Kajkiž pjatk, tajka njedźela.“
+Lota wjesoła poskoči a chwataše z nanom domoj.
+Mać běše překwapjena, zo běše so nan nadobo rozsudźił jěchać.
+„Hdyž dźě mi naša Lota měra njeda.
+Rozkopa nam hišće konjenc“, nan přeswědčiwje rjekny.
+Nan konja česaše, a mać a třinaće lět stary Jurij pomhaštaj jemu, konjej nohi myć a pódkowy wuškrabać a hriwu zawjerćeć, štož by měło pjatk hotowe być.
+Jutrowničku rano, hdyž nan do konjenca zastupi, běše so kóń tak prawje z radosću w słomje powalał.
+Nan a Jurij rozplećeštaj hriwu, wučesaštaj znowa konja a połožištaj jemu grat wokoło šije a sedło na chribjet.
+Mać přiwjaza na wopuš seklu.
+Hdyž nan swjedźensce zwoblěkany na sedło zalěze, kóń z radosću zaskoči a zarjehota, zo při tym nana nimale ze sebje ćisny.
+Nan jeho naswari, Jurij połoži na swoju dłóń cokor, kóń sej jón wza, a hordźe stupajo, měrnje a swjatočnje, kročeše z dwora do šwity křižerjow.
+Jurij běžeše pódla konja na nawsy a přewodźeše jeho samo z Radworja hač do Baćonja a wróćo.
+„Klětu hižo njepojěcham, Jurjo; potom móžeš ty to pospytać!“, rjekny nan wječor při wotgratowanju mučneho konja.
+A tak wosta.
+Doniž našu Lotu mějachmy, ju nihdy jutry w konjencu stejo wostajić njemóžachmy.
+Zawěsće by tak cychnowała, zo by tež najkrućišo sćehnjenu wuzdu přez šiju šmórnyła a za křižerjemi smaliła.
+Nalič, kotre dobre słužby kóń swójbje stajnje činješe!
+Kajki zmylk kóń měješe?
+Čehodla bě to tak?
+Rěč wo dojutrownych přihotach křižerjow!
+Spytajće basni zynki abo šumy přidać!
+Dźěłajće w skupinach!
+Přemyslujće derje, kotre instrumenty so k tomu hodźa!

Cyril 4.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:d670c730f336cb4b04614d6520f9f1f16367c497632c9c8cdb281d6d166f2561
+size 238798822

Cyril 6.txt

@@ -0,0 +1,232 @@
+Susodźa, kiž wo tym wědźachu, dźiwachu so jeje wutrajnosći a z wćipnosću wočakowachu rjeka, kotryž by skónčnje nad zrudnej wobstajnosću tuteje knježniskeje Artemidy dobył.
+Mjeztym bu wójna z česću skónčena.
+Wójska so z wukraja wróćachu.
+Lud jim napřećo chwataše.
+Hudźba hraješe dobyćerske spěwy: Vive Henri – Ouatre (Njech je žiwy Hendrich IV.), tirolske walčiki a arije z Giocondy.
+Oficěrojo, kotřiž běchu jako hólčecy wućahnyli, wróćichu so, we wójnskim powětře k mužam zezrawjeni, napowěšeni z křižemi.
+Wojacy wjeseli mjez sobu bjesadowachu, porjadu němske a francoske słowa do rěče měšejo.
+Njezapomnity to čas!
+Čas sławy a zahorjenosće!
+Kak sylnje biješe ruska wutroba při słowje „wótčina“!
+Kak słódke běchu sylzy zasowidźenja!
+Kak jednomyslnje zjednoćachmy tehdy čuća narodneje hordosće z lubosću k našemu knježićerjej.
+Žony, ruske žony, njemějachu tehdy runjeća.
+Zwučena jich skromnosć bě so zhubiła.
+Jich zahorjenosć bě woprawdźe wopojaca, hdyž dobyćerjow witajo hura wołachu a do powětra čěpcy mjetachu.
+Štó z tehdyšich oficěrow njeby wuznał, zo so jemu najlěpše, najdrohotniše mytowanje wot ruskeje žony sta?
+W tutym sławnym času běše Marja Gawrilowna z maćerju žiwa w … guberniji a njewidźeše, kak wobě stolicy swjećeštej nawrót wójskow.
+Ale w městačkach a na wsach bě powšitkowna zahorjenosć snano hišće wjetša.
+Přichad oficěra na tutych městnach bě za njeho z woprawdźitym wićestwom a lubowar w fraku so pódla njeho derje nječuješe.
+
+Spytaj k basni „Wrobl a łastojčka” dalšu štučku přibasnić!
+
+Z nim so sydny na wysoki štom a chcyše jón zežrać.
+Po swojim wašnju pak njemóže při jědźi mjelčeć.
+Tak jeho tež liška wo twarožk wołać słyšeše.
+Wona k njemu doběža a jemu rjekny: Ow, rapako, njejsym swoje žiwe dny rjeńšeho ptaka po pjeriznje a postawje widźała, hač ty sy.
+A byrnjež ty njeměł tak rjany hłós za spěwanje, tak dyrbjał so tola nad wšitkimi ptačkami na krala krónować.
+Rapaka chwalba a po hubje rěčenje łoskotaše.
+Wón chcyše swój rjany spěw słyšeć dać.
+Hdyž pak pysk wotewri, wupadny jemu twarožk.
+Tón liška spěšnje zběhny.
+Zežra jón a směješe so přez hłupeho rapaka.
+W tutej fabuli dožiwiš dwě zwěrjeći, jedne jako hrajerja a tamne jako napřećiwneho hrajerja.
+Wopisuj jeju zadźerženje!
+Čitajće fabulu po rólach!
+Fabula „Rapak a liška“ ma sćěhowacy natwar: předstajenje situacije, jednanje, napřećiwne jednanje a wuslědk.
+Přirjaduj jednotliwe tekstowe městna šemje natwara!
+Rěč wo moralce fabule!
+W kotrej žiwjenskej situaciji drje by móhła fabula ludźom pomhać?
+Rozmysluj wo moralce fabule!
+Dźěći, młodźi ludźo a dorosćeni čitaja rady zajimawe a napjate powědančka.
+Stawiznički nam mjenujcy pomhaja, naše žiwjenje lěpje zrozumić.
+Woni nam powědaja wo druhich ludźoch, wo jich myslach, přećach, prašenjach, strachach, starosćach, wjeselach a problemach.
+Někotrežkuli powědančko wubudźi pak tež we nas wćipnosć.
+Potom nas z našimi myslemi dowjedźe do cuzych a dalokich krajow, rozprawja wo cuzych ludźoch, wo jich wašnjach a wo starych časach.
+Při tym so my zabawjamy, smy połni napjatosće, smy zrudni, začuwamy wjeselo, čujemy so potrjecheni, smějemy so a přemyslujemy.
+„To je rjenje, zo sy hnydom dźensa won přijěł.
+To so prózdniny znajmjeńša porjadnje započnu.“
+Tomaš sedźeše na powalenym štomje a bimboleše z nohomaj.
+Bě jenički hólc w šulskej starobje na delnim kóncu wjeski.
+Tuž so přeco wjeseleše, hdyž Měrko z města swojej ćeće na prózdniny přijědźe.
+Měrko pipleše hišće něšto na swojim kole.
+„Nó haj, tak móžemoj sej hnydom porjadny plan činić“, měnješe a powědaše dale.
+„Jedyn dźeń chcychmoj sej tola Miłočansku žabu wobhladać.
+Hdy ha budźe hat wotpušćeny?
+Na łójenje karpow so wjeselu.“
+Měrko zalěze sobu na powaleny štom a sydny so pódla Tomaša, tohorunja noze dele bimbajo.
+Nalětni wichor bě štom wutorhnył.
+Přez cyłu dołhosć sahaše wot jednoho brjoha k druhemu a wotrězny mały zaliw hata.
+Tuž sedźeštaj hólcaj nad wodu a tola w suchim.
+„Praj jónu, chodźi wódny muž tež po hólcy abo lubja so jemu jenož holcy?“
+„Woprašej so našeje wowki, tajke wěcy wona najlěpje wě“, wotmołwi Tomaš.
+„Ow, haj, to sčinju.
+Twoja wowka přeco tak žiwje powěda.
+Dopomniš so hišće na stawiznu wo čerwjenym ptačku?“, so Měrko hnydom zahori.
+„Ach, ty měniš powědku wo kaponicy.
+Tu wšak smy w šuli tež čitali.
+Ale tak pobožnje kaž ty ja na wowcyne bajki njeposkam.
+Powěda tola stajnje te samsne.“
+„Nó haj, to ja njewěm, ale ja bych rady tajku lubu wowku kaž twoju měć chcył.
+Naša nanowa mać je hižo dawno wumrěła a wowka z maćerneje strony ma jenož swoje dźěło we hłowje.“
+Měrko so přesydny, na haće běchu nadobo małe kruhi widźeć.
+Něšto bě do wody padnyło.
+„Sy ty něšto zhubił?“, wopraša so Tomaš.
+„Ně, to bě jenož kusk skory, hladaj, tajke něšto.“
+Měrko pokaza na šlipku skory, kotruž bě ze zdónka wutorhnył.
+„Što chcemoj dźensa hišće činić?
+Njechamoj k wašej wowce hić?
+Ja bych rady hišće raz tu stawiznu wo tajnym serbskim kralu słyšeć chcył.“
+Měrko spytaše ze štoma zalězć.
+„Štoha bě to scyła do stawizny?“, chcyše Tomaš wědźeć.
+„W kóždym času běše jedyn tajny serbski kral žiwy.
+Njedopominaš so wjace?
+A kral sam ani njewě, zo je kral.
+Jenož tón, kiž tajne znamjo znaje, wo tym wě.“
+„A kajke znamjo dyrbi to być?“, so Tomaš dale prašeše.
+„Wo tym jenož wěsći ludźo wědźa.
+A hdyž prawy čas přińdźe, potom budźe tež znate, štó tajny kral je.“
+„A na čim krala spóznaješ?“
+Tomaš přeco hišće spokojom njebě.
+„To wjac tak prawje njewěm, dopomnju so jenož, zo je waša wowka prajiła, zo napadnje tajny kral přez swoje přistojne a lube wašnje.“
+Tomaš so wótře zasmja: „Nó, tuž ja do prašenja njepřińdu.
+Naš rjadowniski wučer přeco praji, zo móžu najskerje derje z hamorom wobchadźeć, dokelž druhdy tajke wótre wotmołwy dawam.“
+„Ty sej wěsće něšto na to być zdaš?
+Předstaj sej, zo sy woprawdźe tajny kral a budźeš jónu knježić.
+A mje wozmješ sej potom za sekretara a jako prěni wukaz dyrbiš postajić, zo změja serbske dźěći dlěje prózdniny …“
+„Ach, mojedla móžemoj k wowce hić“, Tomaš Měrka přetorhny.
+„Něšto wulke tola dźens wjac započeć njebudźemoj.
+Chiba zo wuslědźimoj štom, na kotrymž sej budu natwarimoj.“
+Tomaš so wobhladowaše a spytaše na zdónku štoma runje stejo wostać.
+„Hejda, chceš ty do wody padnyć?
+Dźensa w nocy je skoro mjerzło!
+Ty by rjenje dyrkotał.“
+Měrko chcyše Tomaša hišće dźeržeć, ale ow jej, zdónk bě tola přehładki.
+Tomaš zhubi runowahu, chabłaše tam a sem a skónčnje zwosta jemu jenož skok na brjóh.
+Wali so do walčka starych hałzow.
+Měrko pak, kiž spyta ze wšej mocu Tomaša dodźeržeć, padny sam do hata, bjeztoho zo by so hišće někajkeje hałzy přimnyć móhł.
+„Čłowječe, Měrko!
+Štoha ty činiš?“
+Tomaš bě so zaso na noze zdrapał a wudźěraše na Měrka, kiž hač k bjedram we wodźe steješe a po cyłym ćěle dyrkotaše.
+„Stup kusk dale, tam leža wulke kamjenje!“
+Tomaš skoči na te městno, zo by jemu pomhał.
+Měrko njesteješe jenož we wodźe, ale tčeše tež z woběmaj nohomaj w błóće.
+Při kóždej kročeli spytaše črij sobu wućahnyć.
+Skónčnje docpě brjóh a Tomaš poda jemu ruku.
+Bě na suchim.
+Dyrkotaše a chwatnje přimny za kolesom.
+Tomaš šwikny so tohorunja na swoje koleso a wołaše: „Nětko je tak a tak jasne, zo k wowce pojědźemoj.
+Ta znamjeńša njeswari!“
+Tak spěšnje kaž móžno dojědźeštaj hólcaj k wowcynemu statokej.
+Tomaš wućahny kluč ze schowa, wotamkny durje a hižo wołaše: „Wowka, spěšnje, pomhaj namaj.
+Měrko je do hata padnył!“
+Pomału wočini wowka kuchinske durje a wuhladawši tu wobradu so posměwkny: „Nó tajkele něšto!
+Wódny muž sam přińdźe!
+Abo sy chcył karpy z ruku łójić, hólče?“
+Hišće powědajo chwataše wowka wróćo do kuchiny, wza přikryw z konopeja a z kamora trjenje a poda woboje Měrkej prajo: „Wuslěkaj so a potom so do přikrywa zawij a so zwohrěwaj!
+Ja ći čaj naparju.
+A ty, Tomašo, njestej tu wokoło!
+Skoč horje a přinjes něšto wot dźědoweje dźěłanskeje drasty!“
+Tomaš smaleše po schodźe horje.
+Měrko přeco hišće dyrkotajo mokre drasty z ćěła ćahaše, lěpjachu na koži kaž přirosćene.
+Wowka bě hornc na kachle stajiła, čaj z kamora na blido połožiła a wobroći so zaso k Měrkej.
+„Porjadnje suchi so wótrěj!
+Hewak šće mi schoriš.
+Pój, pomham ći!“
+Wona z trjenjom porjadnje po Měrkowym chribjeće šudrowaše.
+Tón so trochu hańbowaše, njebě tola žane małe dźěćo wjac.
+Ale Tomašowa wowka jenož derje měnješe, štož Měrko tež začuwaše.
+Nětko wón pytny, kak ćišć wowcyneje ruki nadobo popušći.
+Spěšnje sćahny wón zaso přikryw na ramjeni a dźeržeše jón z rukomaj hromadźe.
+Wowka, trjenje w ruce, stupi so pomału před nim.
+Měrko na nju pohladny.
+Što wona měješe?
+Hladaše tak lubje na njeho, zo so jemu wóčce zaswěćištej.
+Z luboznym posměwkom wza wowka Měrkowej ruce do swojeju.
+Košeše jemu ruce.
+Kaž wotdaloka słyšeše wón jeje hłós: „Mój luby hólče!
+Wěš ty tež, štó ty sy?“
+Měrko chcyše wotmołwić, zo ma tola hišće strowy rozum.
+Ale pytny, zo wowku nětko ranić njemóže.
+„Ty maš znamjo na chribjeće!
+Wěš, kotre ja měnju!“
+A zaso schili so wowka a wokoši jemu ruce.
+W tym wokomiku bě słyšeć, kak Tomaš dwaj schodźenkaj nadobo skočo po schodźe dele spěchaše.
+Wotrazy durje, w ruce wał drasty a z wočinjenej hubu wosta stejo: „Štoha so jow stawa?“
+Prašejo hladaše wotměnjejo raz na wowku, raz na Měrka.
+„Tomaško, luby, njerozumiš?
+Dyrbješe tak być, zo je Měrko do wody padnył, hewak to ženje zhoniła njebych.“
+Tomaš njewědźeše, što ma to woznamjenić.
+Wowka wěsće dźiwadło hraje.
+Měrko je někajki sławny knjez a wowka někajka prošerka, tak wupadaše.
+Ale něšto bě tu wosebiteho, to čuješe.
+A zaso słyšeše wowku rěčeć: „Twój přećel ma te znamjo!“
+„Što? Měrko?
+Měniš ty, wón je tajny kral?
+Pokaž mi znamjo!“
+Měrko dyrbješe hišće raz přikryw tróšku wotwić.
+Tomaš pohladny a wjesele přećelej na ramjo placny.
+Směješe so.
+Tola nadobo praji chutnje: „A što nětk budźe?“
+„Što da ma być?“, wowka praji.
+„Ničo njebudźe!
+Wój budźetaj hubu dźeržeć a ja tež.
+Njechamy tola ludźom na směch być.
+Ale chcemy so wjeselić, zo znajmjeńša my to wěmy.
+Bóh dał, hdyž budźeš ty wulki, Měrko, zo budźeš potom našemu ludej pomhać móc.
+Wěš tola, kak jara smy wohroženi.
+Ale nětko spěšnje do sucheje drasty!
+Mazanu hnydom sobu wupłokam.“
+Pomału běštaj so hólcaj zaso zhrabałoj.
+Tomaš poda Měrkej dźědowe spódnje šaty, cholowy, košlu, nohajcy, tofle a tón so poněčim zwoblěka.
+A nětko tam steješe w přewulkej a zapłatanej dźědowej dźěłanskej drasće.
+Tomaš započa so z wutroby smjeć.
+„Woprawdźe, tak maš hnydom kralowski outfit!
+To sy prjedy bóle za kralom wupadał!“
+Měrko a wowka so tohorunja směještaj.
+„Tak, a to hišće z porjadnje ćopłym čajom poswjećimy“, praji wowka a staji kanu z naparjenym čajom na blido.
+Na čo při tym mysliš?
+Napisajće w krótkich sadach, što so w podawiznje porjadu stanje!
+Přečitajće slědowacej wotrězkaj wótře a přirunujće jej!
+Tutej wotrězkaj porno sebi stajeć, za přirunowanje!
+„Ach, ty měniš powědku wo Kaponicy.
+Powěda tola stajnje to samsne.“
+Měrko chcyše wědźeć, hač chodźi wódny muž tež po hólcy.
+Tomaš to njewědźeše, měnješe pak, zo to jeho wowka wě.
+Měrko chcyše so jeje woprašeć, dokelž znaješe wowku jako dobru powědarku.
+Wona bě jimaj tež wo Kaponicy powědała.
+Tomaš pak měnješe, zo wowka přeco to samsne powěda.
+Čehodla wužiwa awtorka často posłownu rěč?
+Kak skutkuje to na čitarja?
+Čitaj hišće raz wotrězk, w kotrymž so hólcaj wo kralu rozmołwjataj.
+Nětko wopisuj po twojich předstawach, kak by ty jako kral knježił!
+Wowka rěči wo wosebitym znamjenju.
+„… Bóh dał, hdyž budźeš ty wulki, Měrko, zo budźeš potom našemu ludej pomhać móc.
+Wěš tola, kak jara smy wohroženi …”
+Što wowka z tym měni?
+Měsačkowe awto dyrbješe zastać.
+„Tu je kónc“, rjekny skoku měsačk.
+A so prašeše: „Wotkel ty sy?“
+Měsačkowe awto škričkowaše: „Wottam - ze zemje!“
+Na to zawoła měsačk: „Tuž postrow mojeho přećela Kopernika, wón bě jedyn z tych, kotřiž mje na zemi prawje posudźowachu!“
+Měsačkowe awto njeměješe na to wotmołwy (najskerje zapraji nachwilnje syć mozow).
+Ale něhdźe wokoło Moskwy stłóči muž na zeleny kneflk, a awto přećelnje praji: „Ja mam samsny wotmysł kaž mortwy Kopernik.“
+Naš dźěd měješe dobre cigary.
+Kóždu njedźelu ducy wot wulkich kemši załoži pola korčmarja, popřa sebi karančk piwa abo dwaj, kupi sej cigary a dźěše swój puć domoj.
+W lěću chodźeše po lěsnych a pólnych pućikach a w njepřijomnych časach po hłownym puću.
+Najradšo mějach, hdyž móžach z dźědom po šćežkach mjez žołmjacymi žitnišćemi abo přez chłódkojte lěski a hajki chodźić.
+To telko widźach, a dźěd mi hišće k tomu wšo móžne powědaše.
+Přeco dymješe so jemu cigara, a rjana wóń ćehnješe mi pod nós.
+Dźědej bě tole cyłe jeho zbožo: rjane słónčne njedźelne dopołdnjo, snadź poradźene prědowančko knjeza fararja a dompuć z dobrej cigaru w hubje.
+Haj, takle chcych tež jónu žiwjenje wjesć.
+A z cigaru w hubje hakle sy hotowy muž!
+A prjedy hač budu tak stary kaž dźěd, snadź potom hižo žane cigary njebudu.
+‚Tuž chwataj, Pětrko!‘, mi něchtó přišeptny.
+Njedźelu popołdnju spytowaše mje čert druhi raz.
+A podležach.
+Naš dźěd bě so na konopej lehnył, bryla sedźeše jemu prědku na nosu, a nowina bě so dźědej z rukow na brjuch sunyła.
+Nimale hišće cyła cigara ležeše w popjelniku.
+Fiks mějach ju w zaku a tež zapalki, a won běch z wětřikom.
+‚Ale hdźe skok doběhnješ, Pětrko?‘, myslach a chcych hižo do bróžnje na syno.
+‚Božedla, nic na syno‘, mi najskerje jandźel pěstoń praji, ‚to so přelochko pali.‘
+Zeschadźa mi šwarna myslička: Zalězech do Lěbešec husteje wjerby, kotruž bě čas wužrał kaž keluch.

Cyril 6.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:31b15dff8b60119ab3a21380fb3c612ce8ea702dca364aad24df36a525402f0d
+size 215588590

Cyril 9.txt

@@ -0,0 +1,229 @@
+Čehodla je so Měrćinkec wowka nad dźěćacym wopytom wjeseliła?
+Přemysluj, kak móžeš ty abo waša rjadownja w adwentnym času druhich překwapić!
+Haj, lutki jara pilne su.
+Jedyn rěza desčičku, tamny třiha papjeru.
+Třeći šije cholowy.
+Štwórty měri rukawy.
+Pjaty sedźi na blidźe, šije klankam rukajcy, suknički a rjane falki, to so wšitko zyboli.
+Šesty pječe poprjančki, to so sedmy wjeseli.
+Wón wšak rady pochłóšći, štož jom druhdy zeškodźi.
+Potom sej rumpodich wšitko derje wobhladuje.
+Je jara spokojom z dźěłom lutkow.
+»Sće mi wulkotnje pomhali.
+Hrajki budu so dźěćom spodobać«, pochwali wón lutki.
+Mjeztym su wone dźěło zakónčili.
+Na kóncu bě so telko dźěła nakopiło, zo jim nětko stawy bola a tež chribjet.
+Přećiwo tomu ma Chłóšćak hnydom ideju.
+„Pójće činimy gymnastiku!
+Zrunamy sej naše stawy.
+Potom nam zaso lěpje budźe.”
+Wšě lutki so w rynku zestupaja a so mócnje hibaja, zo samo kosće knyskaja.
+“Mi je zaso lěpje.
+Chribjet a ruce mi hižo njebola”, jedyn lutk zawoła a tamne jemu přihłosuja.
+Někotryžkuli pak je wjesoły, zo njetrjeba hižo wjace swoje kolena a ruki zhibować.
+Kóždy wšak rady njesportuje.
+Tola Mudra hłójčka na to kedźbuje, zo kóždy z nich po ćežkim dźěle čerstwy a strowy wostanje.
+Při čim su lutki rumpodichej pomhali?
+To je wurězk z knihi Wórše Wićazoweje „Són wo jědlence“.
+Jandźelki maja w njebjesach do hód wjele dźěła.
+Dyrbja tam wšitke hwězdy wurjedźić a sněhowe mróčele wutřasć.
+Hody bjez sněha, kajke su to hody?
+Jandźelk Andro je jara pilny.
+Za to smě wón hromadźe z rumpodichom hody sobu na zemju.
+Za kóždeho jandźelka je to wosebite dožiwjenje, hdyž móže dźěćom wjeselo wobradźić.
+Tež jězbu z wulkimi sanjemi ma kóždy jandźelk rady.
+Na sanjach sedźitaj rumpodich a jandźelk Andro.
+Rumpodich z křudom zamachnje, zwónčki počinaja zwonić, a zapřah suwa so pomału doprědka po šěrokim slěbornym měsačkowym płomjenju dele na zemju.
+Jězba so jandźelkej jara spodoba.
+Je dóstał za po puću połnu tyzku słódkich chłóšćenkow: marcipanowe kulki, šokolodźane poprjancy, placki a cymtowe hwězdy.
+Runje jě wón marcipanowu kulku a hlada napjaty na zasněženy swět.
+Sněh so njepřestawajcy saje a saje.
+Jandźelki su hišće třiceći měchow sněha w njebjeskim chłódźaku namakali – a su wšitke měchi naraz na zemju wusypnyli.
+Hižo wjele hodźin staj rumpodich a Andro po swěće po puću.
+Mnohe dary staj dźěćom hižo rozdźěliłoj a wšudźe staj widźałoj wjesołe wobliča dźěći a dorosćenych.
+Nětko dyrbitaj jenož hišće darik do domčka cyle na kóncu wsy donjesć.
+Chětro mučnaj stupitaj k woknješku, kotrež je jenož přizačinjene.
+Hladataj do stwy.
+Tam widźitaj hólčka a jeho staršeju.
+Hólčk je ćeńki a blědy w mjezwoču.
+Jeho mać praji: “Kajke zbožo za naju, zo su će k hodam z chorownje domoj pušćili!”
+“Maš prawje, maći”, hólc wotmołwi.
+“To je za mnje tón najrjeńši hodowny dar.
+Wjace njetrjebam.”
+„Rumpodich će cyle wěsće njezabudźe“, praji nan swojemu synej.
+Rumpodich połoži darik před durje.
+„Wzmi tu tež moju tyzku ze słódkosćemi“, rjekny jandźelk Andro.
+Kusk žel jemu tych słódkosćow wšak bě, ale chce choreho hólca zawjeselić.
+Rumpodich hacnje jandźelkej přez hłowu.
+„Nětko sy dobry skutk sčinił.“
+Jandźelk Andro je chětro hordy na to.
+Wobaj wróćitaj so zaso k zapřahej.
+Hdyž dźetaj nimo wokna, to widźitaj, kak so hólc wjeseli.
+Wón dźerži w ruce tyzku a woła: “Maći, nano!
+Hladajtaj raz, kak so ta tyzka błyšći a zyboli!
+Hmmmm, woptajće raz tute placki.
+Kak te słodźa!
+To je dar z njebjes!“
+Rumpodich a jandźelk so smějetaj.
+„Wón wšak ma prawje“, rjekny jandźelk Andro wjesele.
+Što z tym měni, hdyž praji rumpodich jandźelkej: „Nětko sy dobry skutk sčinił“?
+Přemysli: Čehodla drje je Andro hólcej swoje słódkosće darił?
+„Nětko pójsnu nowu protyku na sćěnu swojeje stwy“, rjekny Měrćin wažnje.
+Wón klepa hozdźik wyše łoža do sćěny.
+Mać pak, kotraž runje do jstwy přińdźe, słowa słyši a praji: „Haj, a nadźijomnje budu radostne a měrliwe.“
+„Wěš ty što“, rjekny mać po chwilce.
+„Wobstaraj namaj dwě łopjenje a pisakaj.
+„Oj, oj, oj“, stona Měrćin.
+„Dwanaće přećow!
+To je přewjele.
+Spytać to mojedla chcu.“
+„Přemysli sej jónu, što sej wšo tak přeješ“, doda mać.
+„Tež za mnje njeje lochko.“
+Potom je změrom w dźěćacej stwě.
+Měrćin pisa a přemysluje a pisa a přeco dlěje přemysluje.
+Runje tak mać.
+W stwě knježi wěsta napjatosć.
+Kotre přeća staj napisałoj?
+Skónčnje staj mać a Měrćin hotowaj.
+„Ty započnješ z předčitanjom, maći“, postaji Měrćin.
+„Nó, derje“, wotmołwi mać, „přeco wotměnjejo.“
+Kaž modlitwa klinča słowa w rumje, jako sej přeća předčitaštaj:
+„Hač so naju přeća spjelnja?“
+„Snano, snano pak jenož někotre.
+To najwažniše je, zo přeća mamy.“
+Je to woprawdźe wěrno, zo sroka lětsa wo hawrona njerodźi?
+Po najnowšich powěsćach ze Smjerdźečan lěsa je to wěrno:
+Sroka je hižo rano zahe pola hotowarniče pobyła.
+Ta je ju pikfajn zhotowała.
+Potom je sej sroka prěni raz zwažiła do hawronoweho hnězda pohladnyć.
+Ale bjezmała by znak ze štoma padnyła.
+„Ně, ženje z nim!“, zakřikny wustróžana.
+Wulke sylzy kapachu z wóčka, po cyłym ćěle dyrkotaše.
+„Ně, ně, ně!“
+Sróce bě hawron přemało fajn.
+Hawron steješe kaž na hłowu dyrjeny w swojim hnězdźe a dyrbješe přiznać, zo bě jeho woblek chětro wjetki.
+A cylinder bě zapróšeny, a črije – běchu płatane.
+Porno njemu so sroka wša zyboleše, telko pjeršćenjow bě sej natykała.
+Jeje šlewjer so swěćeše.
+Steješe horda kaž princesna.
+A nětko tajkile hawron!
+Ně, sroka měješe hnydom pysk połny na cyły dźeń!
+Lětsa ptači kwas njebudźe?
+To by rěkało, talerje w kuchinskim kamorje wostajić.
+Serbskim dźěćom so to scyła njeje lubiło.
+Sowa nastaji so prěnja na puć k sróce.
+Wučesa hawronowy cylinder a wopraša so sroku:
+„Njewjesta, praj nam, je nawoženja nětko rjany dosć?“
+„Phi!“, zasyča sroka kaž naduta husyca.
+A sowa a hawron ćeknyštej zaso wotsal.
+Potom wupožči kós hawronej swój čorny woblek, drohi a z dobreho płatu.
+A sroka hladaše na hawrona chwilu dlěje, ale kaž cybula zapłakny wona: „Ně, tajkeho ja nochcu!“
+Kós a hawron ćehnještej wotsal.
+A baćon sej nětko wumysli hawrona woblec sněhběły lac, runje čisty wupłokany a na najlěpšim słóncu wuběleny.
+A sroka hladaše na hawrona hišće chwilu dlěje.
+Wosta pak na jeho wuteptanych črijach wisajo.
+Te nětko čim bóle napadnychu, a sroka so dopomni, zo bě hawron w nich přeco na hnojowej hromadźe teptał.
+Baćon a hawron ćehnještej wotsal.
+Mjeztym bě hižo wša ptačina po puću na ptači kwas.
+„Što?“, so ptački rozmjerzane prašachu.
+„Što je do teje knježny zajěło?
+Někotři šukotachu samo.
+„Tajka hłupa koza!“
+A hawron jich skedźbni: „Žana koza.
+Sroka!
+Prošu jara!“
+„Nó, što da ći hišće faluje?“, wopraša so wulki trutak spłóšeneho hawrona.
+„Por dobrych črijow, njedźelske a z lakom“, wustona hawron.
+Trutak tajke měješe.
+Črijej běštaj wulkej kaž błótowskej čołmaj a so swěćeštej kaž čorne awto typa „Wolga“.
+Na, nětko drje so hižo ničo nimo njekuli!
+Trutak a hawron kročeštej do kwasneho domu, za nimaj dołhi ćah kwasarjow.
+Hač budźe sroka nětko spokojom, dźensa hišće njewěmy.
+Jeli budźe na nim dobry kus, stej trutak a hawron dobyłoj.
+Njebudźe-li tam ničo, póńdźe tale keklija zawěrno dale.
+Něhdy běše surowa zyma.
+Hu, běše tak zyma, zo wšitko pikotaše a piskotaše.
+Hłuboki sněh kryješe daloko a šěroko puće, třěchi, pola a łuki.
+Tuž wbohe ptački wonka z hłodom tradachu.
+Lětachu tam a sem, ale njenamakachu žane zornjatko.
+Někotre ptački přilećachu do dwora.
+Sydnychu so na štom před wokno.
+Hladachu a hladachu, hač tu něšto k jědźi njeje.
+Nutřka w ćopłej stwě před woknom steještaj Leńka a Jurij.
+Derje pomazane pomazki jimaj słodźachu.
+Nadobo so na ptački dohladaštaj.
+Słyšeštaj samo, kak ptački ćikotachu.
+Dźěsći chcyštaj ptačkam kruch pomazki rozdrjebić.
+Mać pak jimaj praji: „Nječińtaj to!
+Srjódki ptačkam njetyja.
+Mam něšto lěpše za nje.“
+Mać přinjese titu słónčnoróžowych zornjatkow a wočini wokno.
+Wotmjeće sněh z woknoweho proha.
+Leńka a Jurij sypnyštaj na njón kóždy horstku zornjatkow.
+Potom přihladowaštaj přez wokno, kak ptački zornjatka pikachu a jadra jědźachu.
+Nasyćene ptački zaso na štom lećachu a ćikotachu.
+Dźěsći so wjeseleštej.
+Kóždy dźeń sypaštej nětko ptačkam horstku zornjatkow.
+
+Wopytawši tachantsku šulu a Katolski wučerski seminar w Budyšinje poda so na studij duchownstwa do Prahi.
+Po studiju bě kapłan w Ralbicach a w Radworju.
+Wot tam bu do němskeho Šěrachowa přesadźeny.
+Pozdźišo zwołachu jeho do Drježdźan jako kapłana při Dwórskej cyrkwi.
+Hišće na dalše městnosće jeho cyrkwinska wyšnosć přesadźi, doniž so njepoda na zažny wuměnk do ródneho Kukowa.
+W Róžeńće chodźeše do ludoweje šule.
+Potom wuknješe na powołanskej šuli a bu kontoristka w Budyšinje.
+Dźěłaše pak tež w Instituće za serbski ludospyt a w redakciji Płomjenja.
+Po wopyće zakładneje šule poda so na Serbsku rozšěrjenu šulu do Małeho Wjelkowa, hdźež maturowaše.
+Po tym studowaše slawistiku na uniwersiće w Lipsku.
+Dźensa je zamołwity redaktor dźěćaceho časopisa Płomjo, basnik a spisowaćel.
+Bydli w Hornim Hajnku.
+Po wopyće šule w Poršicach nawukny powołanje mulerja.
+Dale studowaše na Wysokej šuli za twarstwo w Drježdźanach a Praze, dźěłaše hač do renty jako inženjer w industrijowym a milinowym twarstwje.
+Bě sobuzałožer a čłon kružka pisacych w Róžeńće, ludowy awtor a publicist.
+Wuchodźiwši šulu w Róžeńće poda so do Małeho Wjelkowa na Serbsku rozšěrjenu wyšu šulu, hdźež złoži abituru.
+Po tym studowaše w Lipsku wučerstwo na předmjetaj serbšćina a rušćina.
+W swojim swobodnym času slědźi za wupućowarjemi a jich potomnikami po cyłym swěće a pisa wo nimi knihi.
+Kóždolětnje wudawa jako redaktor Serbsku protyku.
+Po wopyće ludoweje šule dźěłaše na Worcynskim ryćerkuble.
+Pozdźišo bě pismikistajer w Serbskich Nowinach.
+W II. swětowej wójnje bě wojak.
+Po wójnje dźěłaše w ćišćerni Domowiny w Budyšinje.
+Swoje episke literarne twórby spisa w ”čerstwym stilu wjesneho powědarja z wokřewjacym, duchapołnym humorom”.
+Po wopyće ludoweje šule w Chrósćicach poda so wón z druhimi serbskimi hólcami a holcami na gymnazij do čěskich Warnoćic.
+Po studiju bě redaktor serbskeje rozhłosoweje redakcije.
+Po wopyće ludoweje šule poda so na Tachantsku šulu a Katolski wučerski seminar w Budyšinje.
+Jako wučer dźěłaše w Ralbicach, Mišnu, Radworju a Oederanje, dokal bu wupokazany.
+Po nawróće do domizny bě docent Serbskeho wučerskeho wustawa a Serbskeho pedagogiskeho instituta.
+Jeho prozaiske dźěła sahaja wot dźěćaceje knižki přez fabule a humoreski hač k romanej.
+Po wopyće ludoweje šule w Radworju poda so na wyši lycej do Erfurta a nawukny powołanje wučerki.
+Po studiju bě wučerka w Duisburgu, Chrósćicach a pozdźišo tež w Radworju a Budyšinje.
+Wona bě prěnja serbska wučerka.
+Napisa dźiwadłowe hry za dźěći, nowele, powědančka a romany.
+Dale přełožowaše wona twórby słowjanskich spisowaćelow.
+Maturowaše na Serbskej wyšej šuli w Choćebuzu.
+Po tym studowaše w Lipsku slawistiku.
+Po studiju dźěłaše w Instituće za serbski ludospyt a jako dramaturg w SLA.
+Pisa hłownje serbske a němske basnje, činohry, eseje a skutkuje jako literarny wudawaćel a přełožer.
+Bu mać wosom dźěći a zastaraše mału žiwnosć.
+Bě aktiwna čłonka Domowinskeje skupiny a Kružka pisacych dźěławych w Róžeńće.
+Tam wopyta ludowu šulu a pozdźišo maturowaše na Serbskej wyšej šuli w Budyšinje.
+W Lipsku studowaše germanistiku a pedagogiku.
+Po studiju dźěłaše jako nakładnistwowa lektorka we wotrjedźe za wučbnicy.
+Po studiju wučerstwa na Serbskim wučerskim wustawje w Budyšinje dźěše jako serbska wučerka do Blunja w srjedźnej Łužicy, do Wojerec, do Kamjenca a do Worklec.
+Nimo swojeho powołanja dźěła wona přewažnje za dźěći jako spisowaćelka, tekstowa a wučbnicowa awtorka.
+Bydli we Worklecach.
+Jeho nan bě krawc a žiwnosćer.
+Po wopyće ludoweje šule poda so do Budyšina na Tachantsku šulu a pozdźišo na Katolski wučerski seminar.
+Wón wučerješe na wšelakich městnach, kaž na přikład w Žitawje a w Hajnicach.
+W času fašizma bu ze swojej swójbu z Łužicy wuhnaty.
+Po II. swětowej wójnje so do domizny nawróći.
+Powołachu jeho za direktora Serbskeho wučerskeho wustawa a za docenta na uniwersiće w Lipsku.
+Dale redigowaše časopis za dźěći Raj.
+Serbskeho hospodarja a Katolski Posoł.
+Wozjewješe swoje literarne přinoški we wšelakich nowinach, časopisach kaž tež w Serbskej protyce.
+Předleži jedne knižne wudaće prozy kaž tež kopica dźěćacych hrónčkow a basnjow z jeho pjera.
+Po wopyće ludoweje šule bě tři lěta pomocny listonoš.
+Po wójnskej jatbje wróći so do domizny a bu šefredaktor Noweje doby a Rozhlada.
+Nimo swojeho přimjena Njechorński je nam tež jeho symbol – małe lipowe znamješko – derje znate.
+Po wopyće ludoweje a powołanskeje šule poda so na Serbski wučerski wustaw; slědowaše dalokostudij serbšćiny a němčiny na Serbskim pedagogiskim instituće w Małym Wjelkowje a Budyšinje.
+Je spisowaćelka, basnjerka a přełožowarka přewažnje dźěćaceje literatury.

Cyril 9.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:8f03c8eedbe0aa357a18dcbc286d23ce573ddda835f6ed6a99d035b2384252d5
+size 213428868

Korla 1.txt

@@ -0,0 +1,253 @@
+Łazowska wosada je z Delnim Wujězdom a Wulkimi Zdźarami wot lětušeho do wulkowosady zwjazana, ale nadal samostatna a za sebje zamołwita.
+Zhromadny farar Christian Huth bydli ze swójbu na Łazowskej farje.
+
+Łazowski farar Handrij Zejler je za oratorij „Nalěćo“ basnił krasnu linku „Smjertne jastwo rozłamane“.
+W tutych słowach ležeše za njeho zmysł jutrow:
+Smjerć je přewinjena – smjerć Jezusa Chrysta, ale tež naša čłowjeska zachodnosć.
+Stwórba wotući k nowemu žiwjenju.
+Smjertne jastwo je rozłamane – tehodla swjećimy jutry. -
+
+Rownišćo Domaškec farskeje swójby leži něhdźe pjatnaće metrow wuchodnje Ketličanskeje cyrkwje při hłownym kěrchowskim puću.
+Wysoki křiž z marmora steji na pěskowcowym podstawku, do kotrehož je marmorowa tafla z napisom zasadźena.
+Štučka pochadźa z w swojim času znateje balady „Fremersberg“ badiskeho basnika Eduarda Brauera.
+
+Jezusowy nan Jozef pochadźeše z Dawidoweho rodu.
+W Betlehemje, nic w hordoznym Jerusalemje, narodźi so nowy knjez židowskeho luda.
+Mudri z rańšeho kraja dyrbjachu so z krala Herodesoweho palasta podać do městačka w juhu.
+
+Zwjetša wón při tym tež mojeho dźěda wopyta, dokelž měješe k njemu wulku dowěru, ale někajke nutrnosće so njepřewjedźechu.
+Mać wo nim praješe, zo njemóže derje prědować, štož posudźować njemóžu, ale zo je jara dobry čłowjek.
+Mojemu dźědej wón tež wupowěda, kak běchu jeho nacije w Budyšinje pola Pawlika bili a čwělowali, ale dźěd njesmědźeše to nikomu dale powědać, dokelž měješe farar strach, zo jeho zaso tam zawrěja.
+Z tym běchu jemu tam hrozyli.
+
+Před dwěmaj njedźelomaj běše wikarka Jadwiga Malinkowa swójby na nabožny kónc tydźenja do Chołma přeprosyła.
+Běše to rjana a wjesoła zhromadnosć.
+Wšitcy wobdźělnicy so nadźijeja, zo budźe klětu zaso tajke zarjadowanje.
+
+Haj, wšitke, hač na jedne dźěćo, kiž pochadźa z narodnje měšaneje swójby z Plusnikec a ma předznajomosće, ale běžnje rěčeć njemóže.
+Tamnym je serbšćina cyle cuza.
+Mamy někotre maćerje, kiž trochu serbsce móža abo rozumja.
+Su to něhdyše šulerki Serbskeho gymnazija, kiž su tam do B-rjadownje chodźili a sej tu nětko po studiju swójbu załožili su.
+Tute maćerje wědomje chcedźa, zo jich dźěćo serbsce wuknje.
+Spytam tež z tutymi maćerjemi serbsce rěčeć.
+
+Tež za wěriweho wostanu problemy.
+Žiwjenje móže druhdy twjerde być, wšojedne, hač wostanjemy doma abo so do cuzby podamy.
+Abraham měješe w nowej domiznje wšelake rozestajenja, dyrbješe ćerpjenja na so wzać a pruwowanja wobstać.
+Kraj Israel njebě za Abrahama raj na zemi.
+Slubjeny kraj, kruch paradiza – druhdy to na krótku chwilu dožiwjamy.
+Za tajke rědke wokomiki směmy wosebje dźakowni być.
+Doskónčne a trajne žohnowanje nazhonimy hakle, hdyž smy dokónčili swoje zemske pućowanje, hdyž smy dóšli do slubjeneho kraja, kotryž je Abraham přez swoju wěru nětko hižo namakał.
+
+Mnozy měnjachu, zo je so jim čas kaž z wětřikom minył, a wuprajichu swoje dźakowne spokojenje.
+Za blidom sedźo hišće dołho wo nutrnosći rěčachu a wšelake nowe myslički za přichodne lěto zrodźichu.
+Někotryžkuli, kotryž je so swjedźenjej hakle pozdźišo přidružił, rozprawy słyšo wobžarowaše, zo njeje prjedy přišoł.
+
+Po radźenej premjerje sym potom někotre lěta za sobu nadawk serbskeho rumpodicha spjelnił.
+Potom pak so sta, zo nimo našeho doma ducy hólčec swojemu nanej rjekny: „Něwěrno?
+Jowle tón rumpodich bydli.“
+Z tym so mój nadawk patoržicu popołdnju w serbskej swójbje skónči.
+
+Literarne předstajenje Měrany Cušcyneje kaž tež wot njeje wužiwana rěč stej zrozumliwej a naročnej, humor přećelny (na př. „Krawata“).
+Tak je čitanska zabawa zaručena.
+Kniha je tuž rjany dar wšěm čitacym, wězo awtorce samej a tohorunja temu a tamnej k narodninam abo k hinašej dobrej přiležnosći.
+
+Křesćanstwo nima za ideal žiwjenje w strachu a bojosći.
+Druhdy je so cyrkwi wumjetowało, zo načini ludźom strach, zo jim hrozy z helu a wěčnymi čwělemi.
+Nawopak je.
+Ludźo maja strach přede wšěm móžnym sami wot so.
+
+Prědowanju so přijomnje přisłuchaše, ale wone běše bohužel jenož němske.
+Zo pak steješe Wótčenaš na wosadźe rozdźělenym spěwanskim łopjenje tohorunja jenož w němskej rěči, je było njetrjebawše misnjenje.
+
+Zetkawanske dny maja formu cyrkwinskich dnjow w Němskej.
+Su pak mjezynarodne.
+Ewangelske cyrkwje z Pólskeje, Čěskeje, Słowakskeje, Madźarskeje, Němskeje, haj samo z Ruskeje wobdźěla so na tutych dnjach.
+
+Kantorka Sybille Schulze z Reichenberga a dalšej kantoraj předstajichu swoje wobšěrne, ale tež rjane a zajimawe dźěło we wosadach.
+Jedyn z njeju bě cyrkwinski hudźbny direktor Johannes Dickert z Wurzena.
+Jeho wšak derje znajemy, dokelž je tež synodala a husto z nami kěrluše spěwa a naše rańše nutrnosće na pišćelach přewodźuje.
+Druhi bě kantor Thomas Neumeister z Drježdźan, kiž bóle z křesćanskej popularnej hudźbu spyta młodostnych hromadźić a zahorić.
+
+Jutry njejsu jenož swjedźeń wjesela, kotryž rady swjećimy – jutry su Bože krasne poselstwo samo wosrjedź najwjetšich katastrofow.
+Dožiwjamy w tutych měsacach situaciju, kiž sej sami nihdy předstajić njemóžachmy, kotraž je někotremužkuli z nas z dušacym sonom.
+
+Dokelž bě swinjorězanje kaž swójbny swjedźeń, njebě ćežko, za to dźeń swobodny dóstać.
+Wučer to njetrjebaše wobžarować, dokelž dósta nazajtra něšto wot rězanja.
+Scyła dawaše so wšitkim, kiž z karančkom přińdźechu, dalokož dosahaše juška z jednej hejdušnej kołbasku, hač jednorje prošachu abo stonachu: „Y, y, my smy přišli tudy k wam, maće wšak wy lubosć k nam …“
+
+Na polu publikaciskeho dźěła móžu tež lětsa zaso na to pokazać, zo je časopis Pomhaj Bóh prawidłownje wuchadźał.
+Zamołwitej redaktorce, knjeni Trudli Malinkowej, a lektorce, knjeni dr. Irenje Šěrakowej, so za swěrne dźěło dźakujemy.
+Bjezdwěla je Pomhaj Bóh wažny dźěl dźensnišeho serbskeho ewangelskeho žiwjenja.
+Wón je připóznaty mjez čitarjemi.
+Nam wjele na tym zaleži, zo by to tež w přichodźe tak wostało.
+Tuž smy dźakowni za kóždy pokiw, kotryž pomha, zo by so časopis dale derje wot čitarjow přijimował.
+
+Dokelž bě Gruhlec profil zhotowjenja zwonow hišće hinaši, hač smy to w dźensnišim času zwučeni, je tež zwuk zwona hinaši.
+Je ćešo tajki historiski zwón zhotowić.
+Dach zwón w Texasu třidimensionalnje scannować a tak mějachmy dobre předstawy wo dimensijach tehdyšeho zwona.
+Kaž so wukopa, bě scannowanje přidatnje wužitne, dokelž móžach na tute wašnje dwě wot Gruhla wužiwanej mustrje wutřihać, při ličaku zwuporjedźeć a třidimensionalnje nowe wućišćeć.
+Tak su na nowym historiskim zwonje tež originalne Gruhlec ornamenty widźeć.
+
+Ale Jezus tež wě, zo njejsmy žiwi wot chlěba samoho.
+Trjebamy jón, trjebamy jón wšědnje, ale tola njeje chlěb a docyła jědź zmysł našeho žiwjenja.
+Wšědny chlěb dawa nam ćělnu energiju za dźěło a swójbu.
+Tola trjebamy wjace.
+Chrystus sam je tón prawy chlěb, kiž přińdźe z njebjes.
+„Ja sym chlěb žiwjenja.“
+Wón přińdźe k nam we swojim słowje a w Božim wotkazanju a nam tak mocy dawa za duch, za dušu a wutrobu.
+Štóž so přiwobroći Bohu, štóž spóznaje swój hrěch a wěri do wodawanja, dóstanje nowu energiju za swoje žiwjenje.
+Z Božeje lubosće wurosće naša lubosć, njesebična lubosć, kotraž njemysli na to swoje, ale na zbože blišeho.
+
+Wón bě wulki wučer!
+Wón je nas wučił, kak mamy Wótčenaš a kak so k Bohu modlić.
+Jezus je nam pokazał, kak so Bože wotkazanje swjeći a zo mamy dźesać kaznjow dodźeržeć, wosebje najwyšu kazń: „Ty dyrbiš Boha a blišeho lubować!“
+
+Arnd Zoba z Bukec powěda wo problemach w hospodarstwje.
+Jako inženjer w Budyskim zawodźe dyrbješe hladać, zo firma po přewróće dale wobsteji a zo rukowaćelnja ju njerozpušći.
+Dyrbjachu zapadnu firmu jako towaršnika namakać.
+Wróćo zhladujo je Arnd Zoba měnjenja, zo bychu so wěste struktury bywšeje NDR zachować hodźeli: „Eksistowace wuměnjenja přechodnje zachować a z tym pozitiwne wuwiće we wšelakich produkciskich jednotkach zmóžnić, to njeje so činiło.“
+
+Nastali su woprawdźe rjane fota.
+Hanka, Katka, Lena a Sigrid su so předrasćili.
+My druzy smy zela šćipali.
+Smy zelowy twaroh dźěłali a za wobjed přihotowali.
+My smy samobělene běrny, zelowy twaroh a lany wolij jědli.
+Běše to słódny wobjed!
+Na Njepilic dworje je muzej.
+Jedyn muž je nam něšto powědał a stare ratarske graty pokazał.
+Za mnje běše to rjane, zajimawe a powučace.
+Bohužel wohrozy brunica Rowno.
+To je jara zrudnje.
+
+Serbsko-jendźelski přełožer pytany
+Něhdyši rektor uniwersity Concordia w texaskej stolicy Austin, prof. David Zersen, prócuje so hižo dlěši čas wo to, wudać w Americe zběrku kěrlušow Jana Kiliana w jendźelskej rěči.
+Ćišćeć ma so knižka z tekstami, k temu měli so snadź tež hišće spěwane kěrluše na cejdejku nahrawać.
+Jako problem při zwoprawdźenju tutoho předewzaća wopokaza so přełožowanje serbskich tekstow.
+Prof. Zersen pyta tuž nuznje někoho w Serbach, kiž by kmany a zwólniwy był přełožić Kilianowe kěrluše ze serbšćiny do jendźelšćiny.
+Basniski talent při tym njeje trěbny.
+Dosaha posłowny interlinearny přełožk.
+Na zakładźe tutoho hrubeho přełožka by so potom basnjacy farar serbskeho pochada z Ameriki wo prawu poetisku formu postarał.
+
+Kak husto staj staršej swojim dźěćom na puć dałoj, zo maja so po jeju smjerći znjesć, zo maja tak derje hromadźe dźeržeć kaž dotal.
+Žiwjenske nazhonjenje wuči, zo wudyri husto zwada, hdyž staršej woteńdźetaj.
+Jeju škitaca awtorita je dotal měr w swójbje zdźeržała, nětko pak hrozy strach, zo wudyrja stare konflikty.
+Husto dźe wo pjenjezy, druhdy pak tež wo wšelake wróćostajenja a zranjenja.
+To je jara bolostne, dožiwić rozpad intaktneje swójby.
+
+Zo by serbsku nitku w swójbje dale pletł, witaše swojeju wnučkow ze serbskim słowom na swět a spěwaše jimaj pozdźišo nabožne spěwčki ze serbskeho dźěćaceho spěwnika.
+Rady tež tykancy pječeše a na nje serbske wěnowanje abo zbožopřeće napisa.
+
+Pjatk po zahajenskej nutrnosći bě na zwučene wašnje zaso wuběrkowe dźěło.
+Krajnocyrkwinski zarjad zmóžni nam wječor wopyt w znowa natwarjenej cyrkwi Našeje knjenje.
+Dźakowni připosłuchachmy zajimawym wuwjedźenjam knjeni dr. Anje Häse k nowonatwarej a fararja Christopha Stolte k wotmyslenemu duchownemu dźěłu w tutej swětoznatej cyrkwi.
+Organist Samuel Kummer zwjeseli nas z wuběrnym pišćelowym koncertom.
+
+Stwórba ma so wobdźěłać a zachować.
+Nadźijomnje ma prawje wjele ludźi wotewrjene woči za krasnosće stwórby, zbožownu ruku při dźěle w zahrodźe, na polu abo w lěsu a strowy rozum při zachowanju Božeje stwórby.
+
+Ja so wulce wjeselu, zo sym w swojej wysokej starobje hišće tele rjane a dobre serbske ewangelske Spěwarske do rukow dóstał.
+W nich njewidźu jenož pócćiwe dźěło pilnych serbskich křesćanow, ale tež dar našeho lubeho njebjeskeho Wótca.
+Za mnje je to dopokaz jeho žohnowanja.
+A wěrju, zo tež dalši serbscy bratřa a sotry we wěrje budu z nich nowe žohnowanje čerpać.
+
+Bě srjedu do patoržicy.
+Hilžbjeta rjedźeše swoje bydlenje.
+Na prěni dźeń hód bě sej swójbu sotry přeprosyła.
+Chcyše sčasom z přihotami hotowa być. Klinkaše.
+Deleka steješe Antonijo a so přez rěčnu připrawu wopraša, hač móže jej něšto pomhać.
+Wona stłóči knefl.
+Hólc njebě sam.
+Wo hłowu mjeńša holčka, runje tak swětłowłosata, so na nju směješe.
+
+Nutrnosći přizamknje so předstajenje drastoweje skupiny.
+Po tym sćěhuje k jubilejej so hodźacy přednošk dr. Lubiny Malinkoweje wo nowych dohladach do nabožneho žiwjenja Bukečanskeje wosady.
+Skupina Po štyrjoch, kotraž je prěni raz z hosćom na serbskim cyrkwinskim dnju, budźe zarjadowanje hudźbnje wobrubić.
+Wězo móžeja so hosćo tež na kofej a tykanc wjeselić.
+
+Při Ronnyju jeho aktualna lubka steji.
+Handrij jej mjezwoči hladać spyta, štož tak lochko njeje.
+Dokelž cyle horjeka jeje jaskrawe čerwjene włosy wabja, jako by do hornca barby padnyła.
+A dale dele jemu nadriska napřećo tyka, kaž ze silikonom wupolstrowane.
+Tohodla drje Ines – tak holčka rěka – płat dosahał njeje: Wurězk šata je runja nadram eksorbitantny.
+
+Ludźo praja, zo njeběchu nacije na tym wina, ale syły přesydlencow, kiž po wójnje naše wsy přepławichu.
+Štož přeněmčenje nastupa, dožiwjam druhdy dźiwne wěcy.
+Tak je mje raz serbska staruška, wudowa, po kemšach serbsce narěčała.
+Jeje muž bě był Němc, doma njesmědźeše serbsce rěčeć.
+
+Mamy tu wjele Němcow ze serbskimi korjenjemi a wjele Serbow z němskimi předchadnikami.
+Z tym chcu rjec, zo knježi tu wulka homogenita a měrliwe zhromadne žiwjenje dweju narodnosćow.
+A to je tola něšto wosebite, hladajo na to, kajke rozestajenja su na přikład na Balkanje.
+
+Hdyž smy woswjećili na přikład promociju, tak je so šło z wulkim karanom „K swjatemu Tomašej“ po piwo.
+Tehdy dźěłach w zawodnej kuchni ministerstwa paliwow a energetiki a tam sym na tajki swjedźeń něšto napjekła a zakuski přihotowała.
+Bě to jara rjenje a wšitcy smy byli spokojom.
+
+Njedawno mje žona narěča, kak jara běše ju tele prědowanje hnuło.
+Kak sej tajku žonu waži, kiž je z cyle jednorych poměrow pochadźała, a kiž je křesćanstwo žiwa była w słowje a w skutku.
+Přeprošenje dźe tež na nas, zo bychmy žiwi byli pod Jezusom Chrystom a wot njeho dóstali „žiwjenje a wšeho dosć“.
+
+Kotrej nabožinje přisłušeš?
+Za wjetšinu Serbow je to jasne: Smy křesćenjo.
+Smy wotrostli z cyrkwju a w cyrkwi.
+Znajemy kaznje a ewangelij, znajemy wobrjady a teksty.
+Wo druhich nabožinach zhonimy z medijow abo zeznajemy je na jězbach do dalokich krajow.
+Tola w našim kraju je najwjac ludźi njewěriwych, njepřisłušeja žanej cyrkwi abo nabožinje.
+
+Farar Wirth kładźeše wažnosć na to, zo so tež we wšědnej wobchadnej rěči zwučujemy.
+Při tym dóńdźe druhdy tež k směšnym zamylenjam, kaž so wone rěčnemu nowačkej druhdy stawaja.
+Přikład: W třećim tydźenju bě so mi wokoło nochća lěweho wulkeho palca bolostnje zaćekło.
+Něšto dyrbješe so stać.
+
+Pozdźišo přeńdźe w Ludowym nakładnistwje Domowina do wotrjada za rozšěrjenje.
+Wottam ju mnozy znaja.
+Husto bě z knižnej tombolu na serbskich zarjadowanjach po puću abo zastarowaše stejišćo LND na knižnych wikach w Lipsku a druhdźe.
+
+Jutrowna nóc w Čornym Chołmcu
+W nocy na lětušu jutrowničku, něšto hodźin prjedy hač schadźace słónco spěwarki w Slepom do jutrowneho spěwanja přeprošowaše, klinčachu po Čornym Chołmcu pola Wojerec pasionske kěrluše.
+Hoberski měsačk swoje swětło na kraj wuliwaše a mystisku atmosferu wopominanja Jezusoweho ćerpjenja a zrowastanjenja ze starodawnym wobrjadom – pasionskim spěwanjom – zesylnjowaše.
+Zynki spěwow běchu cunje, pochadźachu z ertow žonow.
+
+K cyrkwinskemu dnjej w Korjenju smy wudali štwórty nakład informaciskeho łopjena wo ewangelskich Serbach.
+Prěni raz ćišćachmy je tež w jendźelšćinje.
+Přełožk tekstow wobstarałoj staj knjez Měrćin Strauch a knjez dr. Gerald Stone.
+
+Swojorazna wosebitosć našich spěwarskich je, zo ma kóžda melodija swoje mjeno, kiž je zwjetša někak zwjazane z domiznu komponista.
+Zrědka je to swójbne mjeno komponista abo kěrlušerja.
+Druhdy, w padźe přełožkow z cuzych rěčow, móže mjeno melodije wobstać ze spočatnych słowow kěrluša w originalnej rěči.
+Hustodosć pak njeje po zdaću žadyn logiski zwisk mjez mjenom a melodiju, komponistom abo kěrlušerjom.
+Kaž teksty tak su tež melodije wšelakeho pochada.
+Někotre su ludowe, někotre su twórby starych jendźelskich komponistow, někotre su nowočasne a někotre pochadźeja z wukrajnych žórłow.
+Němski podźěl tež tu njeje snadny.
+
+Přehlad metodow a dźěłowych technikow
+Kotre informacije su wažne, kotre móžeš wuwostajić? Přemysluj, kak chceš tute informacije předstajić (swójske rysowanki a teksty abo material z knihow).
+Pismo: Wone dyrbi być wulke a derje čitajomne. Přemysli, hač wužiwaš ćišćane abo pisane pismo. Barba pisma dyrbi spóznajomna być.
+Fota/wobrazy: Wuzwol wulkoformatowe, so hodźace wobrazy; napisaj podpisma k wobrazam; rozsudź wo rozrjadowanju wobrazow. 
+Teksty: Napisaj krótke teksty z jasnym rozrjadowanjom; přemysli sej zajimawe nadpisma, kiž do čitanja wabja.
+Swójske rysowanki: Kotre informacije zamóžeš z pomocu rysowankow předstajić?
+Pokiw: Skicěruj najprjedy na wosebitym łopjenu, kak měł plakat pozdźišo wupadać. 
+
+Wot swojeho lubeho njeboh dźěda, kotrehož sej jara za jeho powučace słowa česću, a wot swojeju staršeju sym nawukła a tak wotćehnjena, zo mam sej swjaty dźeń, swjaty Boži dom a Bože blido česćić.
+To wězo tež nastupa wuzwolenje drasty.
+Tuž nawuknych, zo maja być stupnje wučisćene a zo so na Ćichim pjatku ničo pisane, na žadyn pad ničo čerwjene njewoblěka.
+Z wašnjom tež bě, zo so nowa drasta prěni raz kemši woblěka.
+Tež hdyž steji napisane, zo Bóh na wosobu a drastu njehlada, tak je drasta tola wuraz, zo sej teho wažimy, komuž česć słuša.
+
+Po tym je składnosć, sej wobhladać cyrkej a faru, hdźež je wjele lět skutkował.
+Po swačinje poskićuja so we wjesnym zetkanišću přednoški.
+Radny archiwar Hoche ze Zhorjelca a wosadny farar Jordanov porěčitaj wo žiwjenju a skutkowanju Knauthy, Serbski superintendent Malink předstaji jeho jako stawiznarja Serbow.
+Zarjadowanje wuhotuje Friedersdorfska wosada zhromadnje z Hornjołužiskej towaršnosću wědomosćow a Maćicu Serbskej.
+Zajimcy su wutrobnje přeprošeni.
+
+Na prócowanja wo njeproblematiski přechod Serbskeje superintendentury, hdyž so Jan Malink klětu na wuměnk poda, pokaza Mato Krygaŕ.
+W přihotach na to so hižo rozmołwy wjedźechu, tak zo zda so naležnosć na dobrym puću być.
+
+Njewšědne počesćenje serbskeho misionara J. A. Měrćinka
+Wosebje w Kanadźe a mjez polarnymi slědźerjemi njeje Hrodźišćan Jan Awgust Měrćink pozabyty.
+Wo tym swědča Miertsching Lake na Baffinowej kupje w Kanadźe, dwurěčny jendźelsko-francoski zapisk w kanadiskim biografiskim słowniku a wšelake aktualne jendźelskorěčne knihi, kiž so hłownje na Měrćinkowe zapiski z arktiskeje ekspedicije złoža.
+
+Wopomnjenska tafla za Korlu Bohuwěra Šěcu w Rachlowje wotkryta
+Lědma zo běše před lětomaj w Delanach wopomnjenska tafla za Jana Kiliana na jeho ródnym statoku wotkryta, dopomnichu so wuhotowarjo swjedźenja na dalšeho počesćenja hódneho muža ze susodneje wsy, na wučerja, přirodospytnika a spisowaćela Korlu Bohuwěra Šěcu z Rachlowa.
+Mjez wobydlerstwom je wón drje znaty, ale jeho wuznam jako mjezynarodnje připóznaty wědomnostnik běše dotal jenož horstce wjesnjanow wědomy.

Korla 1.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:bace80f93ac69e64fd2b97fb139b657a224d0a4ce7ed6246e5d19b4e773b2f68
+size 211742466

Korla 10.txt

@@ -0,0 +1,309 @@
+Skutkuje pak tež publicistisce za serbske medije.
+Bydli dźensa jako wuměnkarka w Budyšinje.
+Wopyta gymnazij w Praze, studowaše stawizny a słowjanske rěče na Karlowej uniwersiće w Praze.
+Promowowaše a dźěłaše jako bibliografka w knihowni.
+Běše nimo toho spisowaćelka a přełožowarka mnohich knihow.
+Na literarne wašnje předstaja a zbliža nam wona jako Čechowka serbskich wótčincow a narodnych prócowarjow.
+
+Najbóle pak so wjeselach na swjatkowny čas, hdyž so młode wróny w hnězdach hibachu.
+Wonka na polu stražowach schadźacu kukuricu.
+Při polu bě wulka hromada pyrja, na njej zwróćich wodowy sud, to bě moja łakańca.
+Honjach, škitany před dešćom a wětrom, přilětowace wróny a wobkedźbowach, hdźe wone k hnězdam picu noša.
+Z nanom zwěsćichmoj njedźelu hnězda z młodymi.
+Hdyž běchu zrałe, wubrachmoj je.
+Žana chójna mi přewysoka a přehładka njebě; kaž klěšće přitłóčowach noze k zdónkej a dolězech k wrónišću na čumpatym wjeršku.
+Strašnje stare krakachu a so z wótrymi pyskami na mnje měrjachu, hdyž wrónjata z hnězda wumjetach.
+Tola ja so jich njebojach.
+Nan je deleka popadźe a wo štom klepny.
+Druhdy přinjesechmoj wosom hač do dwanaće młodych wrónow domoj.
+Woparichmy je z kropom a woskubachmy je.
+Mać je wubra, zwari a wopječe.
+To bě bohata, wuběrna a tunja njedźelska pječeń a hišće za něšto wšědnych dnjow nam dosahaše.
+Hajnik bě wjesoły, zo jemu tele škódniki zničichmoj, njetrjebaše je z hnězdow wutřěleć.
+Hdyž rěkaše: „Jutře změje baron hońtwu, štóž sobu honi, nima šulu!”, bě wulke wjeselo mjez nami hólcami, nic dla wupadnjeneje šulskeje wučby, ale dla nowych dožiwjenjow na tutym dnju.
+Jónu mje mać nochcyše sobu hić dać, dokelž běch něšto jara hłupeho zworał.
+Chcych hłójčku nastajić, ale z chošćom mi ju wona wumjeće.
+Dokelž nětk škodu skoku wotstronich, dóstach tola hišće dowolnosć.
+Konje hižo zaćahnychu, kotrež nas z wozami do hole dowjezechu, hdyž přićěrich.
+Hewrjekajo, z blachowymi horncami klepotajo, z retlemi bijo, honjachmy zajacy z chójnow do husćiny a won na pola.
+To bě třělenje do třělenja!
+Widźachmy před nami w chójčkach kopicu ćěkacych, spłóšenych wuchačow a potom na kromje husćiny, kak wone wonka wo žiwjenje běžachu a so zatřělene přećisnychu.
+Hońtwa dźěše hač do popołdnja.
+Baronej běchmy wjele nahonić pomhali, ale sami dźěchmy z prózdnym brjuchom domoj.
+Wobjedowachmy zahe, ale nic přewjele.
+Zbožowny a bohaty so čujacy mužik běžeše na hermank.
+Bě ćopły, słónčny dźeń – kaž skoro kóžde lěto k hermankej.
+Mrowjeńca luda so tołkaše a ćišćeše.
+To dudlowaše a brunčeše, klinčeše a zynčeše, harowaše, klinkaše a třěleše.
+Poprjancowy muž wuwołaše, zo jemu jenož sliny tak běžachu:
+Kupich sej pjeć poprjancow za najgroš.
+W jednej cokorowej budźe zapłaćich pjeć pjenježkow za sedźaceho cokoroweho mužika ze złotakom w zadku.
+Lubješe so mi tak jara.
+Kusk dale widźach nana pola kołbasoweje budy.
+Wón mi da retl konjaceje kotbasy z całtu.
+Nět chcyše so mi pić, kupich sej za pjeć pjenježkow škleńcu limonady.
+Za chwilu běch nasyćeny, dźěch k wujej Awgustej a wobhladach sej w jeho budźe rjane dźěćace škórnički a črije.
+„Na, Janko, kotre škórnički da chceš sej kupić?
+Tele bychu za tebje byli: mjechke, šikwane, tunje.
+Zapłaći je nan?“
+„Ach, wujo, my wšak smy pjenjez žadni, nan mało zasłuži!“
+„Darić ći je njemóžu, trjebam tež kóždu hriwnu.
+Ale tu maš k hermankej ćopłe buncle za zymu!“
+„Mějće dźak, wujo, ow, ja so wjeselu!
+Skoku je domoj donjesu.“
+To mějach zaso wulke zbožo.
+Prěnje črije dóstach hakle ke konfirmaciji.
+Njeběchu elegantne, tola derje dźěłane.
+Zo bychu prawje dołho dźerželi, namaza nan póduše něšto króć z lanym wolijom.
+Po tym běchu twjerde kaž železo a klepotachu kaž drjewjancy.
+Dźensa mi žane wjace tak dołho njedźerža, za to pak su mjechše - a nimam mozlow na nohach.
+Před starownju wuhladataj Golo a Logo zaso čumpjelowy stólc.
+Kak jón tam něchtó z awtoweho připowěšaka zběha a do pěskoweho dwora staja.
+„Mi so zda, zo prawje njewidźu!“, rjeknje Golo.
+Logo njewě, što dyrbi na podawku dale widźeć być.
+Z awta krosni so stara žona.
+Młody muž wočinja jej durje.
+Žona chwata.
+Jeli móže so wo chwatku rěčeć, k stólcej, zo by so jeho dźeržała.
+Dokelž pak so wo čumpjelowy stólc jedna, matej wobě swoju lubu nuzu.
+Młody muž přiskoči a postara so wo runowahu.
+„Wěš, štó to je?“, praša so Logo.
+Haj, to Golo wě.
+„Wowka Abezinka“, wón praji.
+„A Paleti.“
+Toho Logo tež znaje.
+To je muž wnučki wowki Abezinki, tón moler.
+„Wowka Abezinka dźe do starownje?“, praša so Logo.
+„Čehodla?“
+Haj, Čehodla?
+To Golo tež njewě a mysli sej něštožkuli.
+Ničo dokładneho.
+Jenož, zo Paleti a jeho žona, ta wnučka, w domje wowki Abezinki bydlitaj.
+A zo je wona, kotrejž dom słuša, nětko wućahnyła.
+Do starownje, kaž so zda.
+Logo so praša: „Je něšto, wowka Abezinka?“
+„Što dyrbjało być?“
+Wjace wona njepraji.
+„Wój staj tola kriminalistaj“, wona potom rjekny.
+So wě, to smój.
+„Mi je něchtó zuby pokradnył.“
+Na jednej stronje chcetaj jej pomhać, na druhej …
+Čłowječe, wowka!
+To tola žadyn pad njeje!
+„Wčera“, wona dale rozprawja, „na mojim poslednim dnju doma, čitam w lubosćinskim romanje, zo bych zabyła, zo sym posledni dźeń doma, a storču na tajke wostudłe městno.
+Hdźež so zalubowanaj smjerćdołho hadrujetaj, hač so woprawdźe lubujetaj abo nic.
+Woči mi zapadujetej.
+Ja sej praju, ach, přestanješ čitać, a połožu knihu z ruki a začinju woči.
+Što nadobo?
+„… nadobo so wokno wotewri.
+Cyle pomałku.
+Činju, kaž bych spała.
+Jedna ruka so zjewi a masa do škleńcy, wozmje zuby a preč je.“
+Wowka Abezinka njepowěda dale.
+Po chódbje bliži so zaso płachtowa.
+Tónkróć z łóncom mazanych drabow.
+„Kajka ruka, mužaca abo …?“
+A Golo da z wočemi znamjo, zo staj pad přewzałoj.
+Na dworje pod jeju pódušemi žołty pěsk pišći.
+„Ja ći praju, to je pad!“, so Logo směje.
+„Lěpje hač docyła žadyn“, rjeknje Golo.
+Žołma, kotraž bě čołm potepiła, hrabny Robinsona a wupławi jeho na brjóh a wostaji jeho na pěsku ležo.
+Z poslednimi mocami wulěze na suche a padny do womory.
+Jako so zaso zhraba, hladaše wokoło so.
+Wšitkich towaršow bě morjo spóžrěło.
+Robinson sam bě wumóženy.
+Na skale sedźo rozmyslowaše, hdźe móhł być a što započeć.
+Tu njebě ničo hač husta kerčina a njepłódne štomy.
+Ničo njepokazowaše na to, zo tu ludźo bydla.
+Lačnosć jeho čwělowaše, hłód bě jemu hroza zahnała.
+Dołho přez husćinu brodźeše, doniž čiste a čerstwe žórleško njenamaka.
+Napiwši a wokřewiwši so žadaše sej jenož, zo by – wotpočował.
+Hdźe pak so lehnyć, zo njebychu jeho dźiwje zwěrjata roztorhali abo zli ludźo zabili?
+Hdyž směrki padachu, zalěze na husty štom.
+Njeměješe brónje při sebi chiba swój wulki chlěbowy nóž w kabatowej kapsy.
+W tołstych hałuzach sedźo, z chribjetom wo zdónk zeprěty, přespa prěnju nóc na kupje a wočaka switanje.
+Hdyž bě słónčko zeschadźało, zlěze ze štoma a pytaše sej něšto k jědźi.
+Ale njewuhlada ničo chiba njepłódne štomy, trawu a pěsk.
+Hižo chětro poraženy wuhlada nadobo mórskeho worjoła z wulkej rybu w pysku.
+Tuž dóńdźe k morju a nańdźe při brjohu wustricowe skorpizny a naposledk tež dosć połnych wustricow, z kotrymiž so nasyći.
+Z brjoha widźeše nazdala horu.
+Na wjeršku hory chcyše so rozhladować, zo by spóznał, hdźe nětko bywa.
+Z wulkej prócu zalěze na wjeršk hory.
+Rozhladujo so widźeše, zo je na kupje srjedź morja.
+Pomoc a wumóženje móžeštej jemu jenož z morja přińć.
+‘Přijědźe hdy někajka łódź k tutej njeznatej a njepłódnej kupje, zo bych nana a mać a lube město Hamburg zaso wohladał?’
+Tajke a podobne mysle Robinson tam na skale sedźo předźeše.
+Njedaloko brjoha nańdźe w lěsu skały a w nich jamu, wulku dosć, zo móžeše w njej bydlić.
+Nahłe skały na hórce pak z mórskeje strony nichtó dobyć njemóžeše.
+Přihódniše bydlenje wón wěsće na cyłej kupje wjace njenamaka.
+Kak so tohodla wjeseleše, zo bě tute zanjesene skały a kerki nadešoł.
+Zo njeby nichtó wot prědka do bydlenja móhł, nasadźa tu huste wjerby.
+Z wustricowymi skorpiznami hrjebaše kaž z łopaču.
+Hdyž so dźeń chileše, bě dźesać kerkow wosadźał.
+W jamje přihotowaše sej z lisća mjechke łožo, a wječor wobja jeho hłuboki spar.
+Nazajtra rano ducy k morju nańdźe spody wysokeho štoma wulki worjech, worjech kaž dźěćacu hłowu.
+Skorpizna bě jara tołsta a kaž ze zlěpjenych lenowych nićow.
+Robinson ju z kamjenjom rozbi a namaka nutřka běłe jadro a běłu jušku, kotraž kaž młoda smjetana słodźeše.
+Jadro pak jeho na worjechi dopominaše.
+Dokelž běše hłódny, wotbi wjace tajkich płodow ze štoma a najě so.
+Tak so nětko bojeć njetrjebaše, zo ma na kupje z hłodom tradać a z wjetšim wjeselom da so do dźěła.
+Před jamu nasadźa hišće druhi rjad wjerbow a nasypa šěroku rjadku mjez rjadomaj z pjeršću.
+Dźeń wote dnja so prócowaše, tutón nasyp powyšeć.
+Tak nasta poněčim wysoki nasyp, přez kotryž so bjez wulkeje prócy nichtó do jeho jamy zadobyć njemóžeše.
+Potom běleše łyko z kokosowych skorpiznow a plećeše powjazy, zo by sej rěbl spletł.
+Přiwjaza jón za pjenk štoma, kiž nad jamu steješe.
+Tak łažeše po plećenym rěblu z jamy a do jamy.
+Nichtó pak, kiž tutu připrawu njeznaješe jeho w jamje překwapić njemóžeše.
+Hdyž jónu w jamje pěsk hrjebaše, zo by nasyp powyšił a bydlenje sej powjetšił, namaka kamjeń, wulki kaž pjasć.
+Robinson so jara zwjeseli, dokelž móžeše z kamjenja lochko sekeru zhotowić.
+Delni kónc bě chětro wótry, na druhim pak bě dźěra, přez kotruž hod��eše so toporo přetyknyć.
+Kak so tola wjeseleše, hdyž popołdnju sekeru w horšći dźeržeše!
+Bjez njeje ženje wjace njechodźeše.
+Sekeru njeměješe jenož za grat, ale tež za bróń.
+Z njej so před torhacym zwěrjećom škitaše.
+Zo ju njeby trjebał stajnje w ruce dźeržeć, spleće sej z łyka kruty pas, za kotryž sej ju tykaše.
+Nazajtra chcyše swoje sudobja palić.
+Na hromadu popjeła zestaja tři zaškrěwaki a dwaj horncaj a nakładźe wokoło nich, kaž wěžu, suche, twjerde drjewo.
+Zo by drjewo dosahało, rubaše drjewo, doniž směrki njepadachu.
+Rano zahe stanywši, zapali jara wćipny wobkładźene drjewo.
+Horcota bu tak sylna, zo so boješe, zo sej drastu wobsmudźi.
+Přeco wjace šćěpkow přikładowaše.
+Hladaše, kak so sudobja we wohnju čerwjene palachu a so tola njepukachu.
+Cyle jasnočerwjene wostaji je hišće wjele hodźin stejo.
+Horni hornc poča so pomałku škrěć.
+Hlina bě z pěskom namazana, a pěsk běži při wulkej horcoće kaž škleńca.
+Nětko šćěpki přikładowaše, zo njeby woheń pomału popušćował.
+Robinson so prócy njeboješe a cyłu nóc wosta při pjecy, zo sudobja njebychu nahle wustudli.
+Na ranje měješe tři dobre zaškrěwaki a dwaj horncaj tak twjerdźe spalene, kaž běše sej přał.
+Zwjeršny bě hładki kaž škleńca.
+Wězo běchu horncy a zaškrěwaki po formje chětro njelepe a jeli by Robinson spytał, je w Hamburgu na wikach předać, bychu so jemu smjeli.
+Ale sam bě na swoje nowe sudobja tak hordy kaž na tym dnju, hdyž bě sej prěni woheń zadźěłał.
+„Nětko so wo pječeń postaram“, rjekny a wza sej sekeru a dołhi sylny powjaz, kotryž bě sej na poslednich wječorach spletł.
+Wšitke niće kokosowych worjechow bě sej pěknje spody skały schował.
+Samo rybjacy sak mysleše sej wudźěłać.
+Robinson pytaše staru šćežku k rěce.
+Nětko bě Robinson hižo štwórty měsac na kupje.
+Zo by wědźał, w kotrym času je žiwy, bě sej na wjerbach před nasypom protyku wudźěłał.
+Prěnje bě, zo kóžde ranje ze swojim nožom do hładkeje skory karbik zarězny.
+
+Štyrjo chudźi bratřa ćehnjechu do cuzby, zo bychu sej tam swój chlěb zasłužili.
+Po puću zetkachu stareho muža.
+„Dźeń dobry, pacholjo!“ strowješe wón.
+„Budź strowjeny, dźědo!“ wotmołwi najstarši bratr.
+„Chcemy naše zbožo w cuzbje pytać.“
+„Hdyž dźeće do wjeskow w nižinje, tak wzmiće mje sobu.“
+Woni hromadźe dale pućowachu a přińdźechu k studni z dwěmaj rołkomaj.
+Posydnychu so, zo bychu pojědli.
+Jako stanychu, pohlada najstarši bratr na studnju a zdychny:
+„Ach, hdyž by z tuteju rołkow wino město wody běžało, potom bych tu wostał a sej korčmu natwarił!
+„Twoje přeće njech so spjelni“, bórbotaše starc a pozběhny prawu ruku.
+A dźiw so sta: Z jedneje rołki běžeše běłe a z druheje čerwjene wino.
+Třo młódši bratřa so dźiwachu a pućowachu dale.
+Woni přińdźechu do šěrokeje nižiny.
+Tam pozběhowachu so tři kulojte hórki a mjez nimi wulkej běłej kamjenjej.
+Druhi bratr wosta stejo, hladaše do nižiny a zdychny:
+„Ach, hdyž bychu so tute hórki do bróžnjow přeměnili a kamjenjej do dweju wołow, potom bych chcył tu wostać a kraj wobdźěłać.
+Pšeńcu bych wusył, a wěrće mi, bratřa, žanoho wboheho čłowjeka njebych hłódneho dale pósłał!“
+„Twoje přeće njech so spjelni“, praji starc a pozběhny ruku.
+Druhi bratr wosta při wołach, a tamnaj pućowaštaj ze starcom dale.
+Wučerpani dóńdźechu k nahłej skłoninje.
+A tuta skłonina běše čorna z rapakami.
+„Ach“, praji třeći bratr, „kelko rapakow tu sedźi!
+Hdyž by to stadło wowcow było, bych je rady pasł …“
+Třeći bratr paseše swoje wowcy.
+Najmłódši bratr a starc pak pućowaštaj dale.
+Wječor dóńdźaštaj do jedneje wsy, hdźež runje kwas swjećachu.
+Zastupištaj do domu njewjesty.
+Swat chcyše runje njewjestu k přichodnym staršim dowjesć.
+„Hej, čakajće!“, zawoła starc.
+„To njeje waša njewjesta.
+Wona je naša a je mojemu přewodźerjej postajena.
+Hdyž tole nochceće wěrić, tak mi přinjesće dwaj winowej pjenkaj!
+Jedyn sadźu ja do zemje, druhi pak přichodny nan.
+Hdyž so waš pjenk před mojimaj wočomaj zazeleni, budźe njewjesta waša.
+Hdyž pak so mój zazeleni, tak dóstanje njewjestu mój přewodźer.“
+„Tak njech so stanje“, wotmołwichu ludźo a přinjesechu dwaj winowej pjenkaj.
+Pjenk kuzłarja so zazeleni a samo rozkćě.
+Tak dósta štwórty bratr njewjestu a wosta w njewjesćinskim domje.
+Starc so rozžohnowa a zhubi so w ćmowej nocy.
+Zańdźe dźesać lět.
+Starc wobzamkny štyrjoch bratrow wopytać, zo by widźał, kak je so jim zešło a hač su woni swoje slubjenje dodźerželi chudych ludźi přećelnje přijimować.
+Najprjedy dźěše ke korčmarjej.
+Ćmičkaše so hižo, jako wón zastupi.
+„Dobry wječor, mój syno!“ praji hósć a połoži swoje brěmješko a kij do róžka.
+„Ach, ja mam dołhi puć zasobu“, praji starc.
+Sym na smjerć mučny a jara hłódny.
+Njechaš mi nopašk wina naleć?“
+„Maš ty pjenjezy?“ wopraša so korčmar.
+„Zwotkel bych ja chudak je měć dyrbjał?“
+„Zadarmo pola mje wino njesyda!“ wotmołwi korčmar njepřećelnje.
+„Hdyž wino njedóstanu, tak njemóžu žane pić …“ bórbotaše starc.
+„Ale daj mi znajmjeńša tu přenocować, wonka duje zymny wětřik, a ja sym stary a chory muž!“
+„Moja korčma njeje žana hospoda za prošerjow!“ zawoła korčmar a storkaše starca z durjemi won.
+Starc so schili, zběhny kij a brěmješko, pohlada na korčmarja a praji: „Kak to bě před dźesać lětami, tak njech to nětko zaso je!“
+W samsnym wokomiku přeměni so korčma na staru studnju, a z rołkow běžeše zaso woda město wina.
+Korčmar kusaše sej na jazyk a torhaše sej włosy.
+Runje tak zeńdźe so starcej pola druheho a třećeho bratra.
+Woły přeměnichu so zaso na běłe kamjenje a wowcy na rapaki.
+Starc dźěše k štwórtemu bratrej.
+Namaka jeho žonu a dźěsći w słomjanym domčku na kromje wsy.
+Muž paseše kruwy cyłeje wsy.
+Žona přeprosy jeho do domu.
+„Što pječeš tam w popjele, je to chlěb?
+Tak sym w prawym času přišoł.
+Wućehń jón a daj mi kusk!“
+„Dźědo, tónle chlěb njeje z muki, ale z hliny.
+Smy jara chudźi, a loni je so naš dom zapalił.“
+„Wzmi nož chlěb z popjeła“, kazaše starc.
+Młoda žona wza chlěb, wotłama kus a widźeše, zo bě so hlinjany chlěb na prawy přeměnił.
+Wječor so muž domoj wróći.
+Wón powita hosća.
+Powječerjachu hromadźe.
+Žona přihotowaše starcej nóclěh při wohenju.
+„Kak so wamaj dźe?“ wopraša so starc.
+„Namaj dźe so derje“, wotmołwi muž.
+„Smój žiwaj w přezjednosći.
+Smój strowaj a dźěłamoj.
+Natwarimoj sej nowy dom!“
+„Tak je prawje“, wotmołwi starc a lehny so.
+Rano zastupi žona do domčka, zo by za hosćom pohladała, ale wón bě hižo wotešoł.
+Wona zběhny słomnik, na kotrymž běše starc ležał, a widźeše tam hromadku złotakow, runje telko dźe do hlinjaneho hornca.
+
+„Sonju, zo sym kóčka.
+Cyły dźeń na słóncu ležo spju.
+Hdys a hdys so derje nažeru a po nocach wokoło dundam.
+Wječor lehnu so do mjechkeho křesła a sćěhuju ze staršimaj napjaty film.
+W nocy du na hońtwu.
+Narano sym zaso w kuchni.
+Torham za rańšimi nowinami, roztorham je chětro - a nichtó na mnje njeswari …“
+„Sonju wo staršimaj, kotrajž mataj nadobo wjele swobodneho časa.
+Nan njetrjeba hižo njedźelu wječor z nakładnym awtom do dalokeho wukraja wotjěć.
+Mać je přewšo přećelna, nječaka njesćerpnje na nanowe telefonaty.
+Wona so lubje posměwa a so ze mnu wutrajnje rozmołwja.“
+„Sonju, zo sym Krabat.
+Wotwobaram zło a činju jenož dobre.
+Překuzłam sebje nastajnosći.
+Tak móžu so wšitkim njepřijomnosćam a njeluboznosćam wuwinyć.
+Nakuzłam sej telko dobrych znamkow, zo njetrjebam hižo ničo wuknyć.
+Jenož hišće ležeć a sonić …“
+„Sonju wo tym, zo je dźěd zaso doma.
+Słyšu jeho bórbolenje a widźu jeho šibały posměwk.
+Wón tež zaso wě, štó ja sym.
+Njepraša so stajnje zaso za samsnymi wěcami.
+Hraje ze mnu halma, a wjeseli so, hdyž dobudu.
+Dźěd je mi cyle bliski …“
+Što měniš k tutym dźěćacym sonam?
+Wo čim ty soniš?
+Čakaj na swoje zbožo, njezabudź pak durje wotewrić.
+Łopješko zboža na kóždym štomje wisa.
+Lube słowo a wjesoły posměwk staj jednorej přidawkaj k zbožu.
+Bóle za zbožom hanješ a bóle ći ćěka.
+Wupytaj sej jedne z přisłowow!
+Rozjasni, što wone wupraji!
+Dosaha, hdyž jeničce wo zbožu soniš abo dyrbiš so wo zbožo starać?
+Hdy čuješ so zbožowny/-a?
+Ke kotrym składnosćam móžeš jednotliwe hrónčka wužiwać?
+Wopodstatni swój rozsud!
+Kotre hrónčko so ći wosebje lubi?
+Wotpisaj je do swojeho zešiwka!
+Zbožo abo njezbožo?

Korla 10.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:bbf1e2c071b0f0537aa765060bc121d1f936648769b4adee6e56b770c333d6b8
+size 219361626

Korla 12.txt

@@ -0,0 +1,267 @@
+Wjelk mori přewažnje słabe a chore zwěrjata, kotrež su přenošowarjo chorosćow abo njezamóža jemu wućeknyć.
+Strowe zwěrjata su zwjetša spěšniše.
+Tak stara so wjelk cyłkownje wo to, zo dźiwina, kotraž trawu a štomowe wubitki wotžerje, nadměru njepřiběra.
+Bychu-li ludźo młodemu wjelkej wot wšeho spočatka picu dawali, by sej zawěsće stajnje zaso po nju přišoł a čłowjeka w swojej chcyćiwosći tež nadběhował.
+Dotal pak tomu hišće tak njebě.
+Čłowjek je wjelkowy njepřećel.
+Strowy wjelk so čłowjeka boji.
+Je znate, zo so w našej Łužicy, wosebje při hranicy k Pólskej, wjelki znowa zasydleja.
+Tam je měrna a z wjele lěsom wobdata krajina.
+To wotpowěduje wjelčemu žiwjenskemu rumej.
+Hdys a hdys zhonimy z medijow, zo so w někotrych kónčinach wowcy nadpaduja a torhaja.
+Tu je wjelk hižo nawuknył so wowčim stadłam bližić a so tam posłužować.
+Njetrjeba so scyła na napinacu hońtwu podać.
+Wjelk słuša k škitanym zwěrjatam.
+Pytaj w interneće pod www.wolfsregion-lausitz.de za aktualnymi informacijemi k tutej temje.
+Kotre dalše škitane zwěrjata našeje domizny znaješ hišće?
+Rjaneho dnja přinjese nan małeho wujka sobu domoj.
+My dźěći so jara wjeselachmy, dokelž dźě bě to naše prěnje domjace zwěrjo.
+Hnydom so z nim wonka zabawjachmy.
+Nadobo přiběža susodźic psyk nimo.
+Wujk so tak stróži, zo mi z rukow do směra Satkule ćekny.
+Smalach hnydom za nim.
+Prědnjej nóžce steještej hižo w rěce.
+Nětko pak jeho kruće dźeržach.
+To běše hnydom wukřćeny.
+Donjesech jeho do puklota a dach jemu syno, trawu a něšto kukuricy.
+Mjeztym je wujk wulki a tołsty narostł.
+Jeho kožuch je swětłobruny a mjechki kaž zawk.
+Wóčce wupadatej kaž małej parličce.
+W klamce ma prědku dwaj wulkej hrymzakaj.
+Pod kožuchom chowaja so štyri małe nóžki.
+Hačrunjež wupadaja słabe, su jara spěšne.
+Před krótkim jemu mały hród z drjewa natwarich.
+Hdyž jón do puklota stajich, wujk hnydom we nim wokoło běhaše.
+Druhdy wza swoju picu do klamy a běži z njej do małeho hrodu.
+Tam sedźo woměrje wšo dokusa.
+Moje najlubše domjace zwěrjo je kóčka.
+Kóžde ranje picuju kóčku a kocora.
+Kocor Feliks je brunoběły a kóčka Minka ma čornobrunoběły kožuch.
+Jónu rano chcych zaso Minku a Feliksa picować.
+Wołach za woběmaj, ale jenož kocor přińdźe mloko pić.
+Zaso a zaso wołach, ale Minka njepřińdźe.
+Popołdnju po šuli dźěch hnydom won, zo bych Minku pytała.
+Moji bratřa mi při tym pomhachu, ale kóčka njeda so namakać.
+Tež dźěd a wowka sej žaneje rady njewědźeštaj.
+Běch cyle poražena, dokelž je Minka moje najlubše zwěrjo.
+Štwórty dźeń po tym, zo bě so zhubiła, praji mi naraz dźěd, zo je na łubi mjawčenje słyšał.
+Staji mi rěbl a zalězech horje na łubju.
+Nadobo widźach dwě młodej kóčce w synje sedźo a pódla njeju kóčku – Minku.
+To bě překwapjenka!
+Wjeselach so, zo bě kóčka zaso mjez nami a zo měješe k tomu hišće dwě młodej kóčce.
+Powědaj wo swojich nazhonjenjach z domjacymi zwěrjatami!
+Dokelž we wysokodomje bydlachu, njemóžeše sej psa abo kóčku přeć.
+Radšo ptačka, nukla abo ryby?
+Mać njewědźeše tak prawje, kotre zwěrjo so Stefanej najlěpje lubi, a tak rozsudźi so, do města jěć a so tam we wobchodźe za coologiske potrjeby wobhonić.
+W coologiskim wobchodźe mějachu wulki wuběr, ale jedne zwěrjo bě jej hnydom napadło: mała, běła myška.
+Mać bě sej wěsta, zo budźe so Stefanej jara lubić.
+Tuž kupi mału běłu myšku.
+Ale tuta trjeba tež klětku a zaběru, hdyž je Stefan w šuli.
+Tuž hišće klětku a wulke koleso za wjerćenje kupi.
+Cyłu nóc njemóžeše prawje spać, dokelž njewědźeše, kotre zwěrjo dóstanje.
+Jako bě wuspany, chwataše hnydom do jstwy a tam steješe klětka.
+W njej sedźeše krasna mała běła myška.
+Stefan so njesměrnje zwjeseli.
+Mać přistupi k Stefanej a jemu praji: „Myška trjeba hišće mjeno!“
+„Haj, Běłuška ma wona rěkać.“
+To so tež myšce lubješe.
+Mjeztym běše čas do šule hić.
+„Škoda, zo njemóžu so hišće kusk z Běłušku hrajkać.“
+Stefan staji klětku do kupjele před płokansku mašinu.
+Potom so wot Běłuški a wot staršeju rozžohnowa a chwataše do šule.
+Běłuška so nad nowej klětku a hrajkami wjeseleše.
+Hnydom stupi do kolesa a započa teptać.
+Teptaše a teptaše.
+Krasna to zaběra!
+Nadobo wuhlada před sobu dalšu běłu myšku.
+To so Běłušce spodźiwnje zdaše.
+Tamna myška wupadaše kaž wona.
+Běłuška sej zadźiwana tamnu myšku dokładnišo wobhladowaše.
+Tež ta so runja Běłušce cyle dokładnje rozhladowaše.
+‘Hm, spodźiwnje, cyle spodźiwnje!’
+Tamna myška činješe wšitko runje tak kaž Běłuška sama.
+‘Nó, dočakaj’, Běłuška při sebi mysleše.
+‘Hnydom tebi pokazam, zo móžu spěšnišo běhać hač ty!’
+A Běłuška zalěze do wjerćateho koła.
+Wona teptaše a teptaše.
+Hdyž so Běłuška za druhej myšku zhorda rozhladowaše, widźeše nadobo, zo tež tuta myška w kolesu běhaše.
+A to přeco runje tak spěšnje kaž wona sama.
+Hdyž Běłuška zasta, tež tamna myška zasta.
+A hdyž Běłuška tempo zwyši, sčini to tež tamna myška.
+Běłušce počinaše hižo powětr pobrachować, tak spěšnje w kole běhaše.
+Cyły swět wokoło njeje so jenož hišće tak wjerćeše.
+Skónčnje přińdźe Stefan ze šule domoj, wočini durje do kupjele, hdźež bě Běłušku rano wotstajił a donjese klětku z Běłušku wróćo do swojeje dźěćaceje stwy.
+Jako bě so Běłuška tróšku zhrabała, rozhladowaše so znowa wćipna za druhej myšku.
+Ale wona tu wjace njebě.
+Spodźiwnje, abo?
+
+
+
+„Jana, Rita, pomhajtej mi prošu talerje a šalki wopłokować!“
+Jana stanje a dźe do kuchnje.
+Rita čita knihu dale.
+Wona maćeri praji:
+„Ja nětko njejsym tu.
+Ja sym w Africe.
+Wokoło mje su palmy, elefanty a tigry.“
+Mać ničo njewotmołwi a dźe do kuchnje.
+Po dwaceći mjeńšinach přinjese Jana čiste talerje do jstwy.
+„Nětko sym so domoj wróćiła“, praji Rita a knihu začini.
+Nadobo so wona započnje smjeć a so Jany wopraša:
+„Wot čeho maš ty tajku mazanu hubu?“
+„Wot kremy“, Jana wotmołwi.
+„Ja sym dwaj kuskaj torty zjědła, mój kusk a twój.“
+„Čehodla tež mój?“
+„Mać je mi jón dała.
+Wona je prajiła, zo sy ty w Africe, a nichtó njewě, hdy so wróćiš, a torta z kremu by so skazyć móhła.“
+Po puću dźěštaj hólc a holca.
+Před nimaj dźěše staruška.
+Běše hładke.
+Staruška so wobsuny a padny.
+“Dźerž moju tobołu!”, zawoła hólc, poda holcy swoju tobołu, doběža k starušce a pomhaše jej stanyć.
+Hdyž so zaso k holcy wróći, so holca jeho wopraša: “Je to twoja wowka?”
+“Ně!”, wotmołwi hólc.
+“Mać?”, rjekny holca.
+“Ně!”
+“Tuž ćeta abo znata?”
+“Ale tež to nic!”, zasmja so hólc a wotmołwi: “Skrótka: To je wowka!”
+Što měniš, čehodla je hólc wowce pomhał?
+Sy podobneho dožiwiła?
+Bjez słowčka “prošu” to hižo nječinju.
+Ach, haj, kuzłarske słowčko “prošu” husto zabudu.
+Namazaš mi pomazku, prošu?
+Chceš ju měć prošu z kołbasu, abo radšo z marmeladu?
+Haj, maći, prošu z marmeladu.
+Njech ći pomazka zesłodźi.
+Maći, dźakuju so tebi.
+Pětrje, chceš prošu hišće jabłuko?
+Ně, maći, dźakuju so!
+Čehodla dyrbi so prosatko hańbować?
+Čehodla kokoše jejka njesu?
+Čehodla honač woči začinja, hdyž „kikerakiii“ woła?
+Čehodla njemóže kóń žadyn krawc być?
+Čehodla pija elefanty telko wody?
+Čehodla ma girafa tajku dołhu šiju?
+Čehodla běłe wowcy wjace žeru hač čorne?
+Čehodla maja lawy w coologiskej zahrodźe tajke wulke hłowy?
+
+Po wopyće ludoweje šule w Poršicach nawukny powołanje mulerja.
+Po wopyće ludoweje šule we Worklecach poda so na gymnazij do Budyšina, Prahi a do Pólskeje, hdźež złoži maturu.
+Po wójnje běše iniciator brigadneho hibanja serbskeje młodźiny.
+Wón je najproduktiwniši swobodnje skutkowacy serbski spisowaćel.
+Dźensa bydli w Hornim Hajnku.
+Twori za wšitke starobne skupiny přewažnje twórby episkeho razu.
+Ale tež lyrika a dramatika jemu njejstej cuzej.
+Mnohe z jeho literarnych dźěłow so do cuzych rěčow přełožichu.
+Po zmandźelenju přesydli so do Łazka.
+Wotzamkny wukubłanje fachoweje dźěłaćerki za skót a rólnistwo.
+Swoju prěnju baseń napisa swojimaj staršimaj k slěbornemu kwasej.
+Sćěhowachu na sto dalšich składnostnych basnjow.
+Runje telko basnjow spisa na temy kaž přiroda, začuća, towaršnosć a dožiwjenja.
+Swoje episke, přewažnje pak lyriske twórby wozjewja w Serbskich Nowinach, Płomjenju a Serbskej protyce kaž tež we wšelakich antologijach.
+Bě sobuzałožer Serbskeho Sokoła w Njebjelčicach a spěwneho towarstwa Lipa Serbska w Pančicach.
+Pisaše tež krótkopowědančka a dokumentowaše jako chronikar politiske, kulturne, komunalne a druhe podawki mjez Njebjelčicami a Delanami.
+Po wopyće Serbskeje rozšěrjeneje wyšeje šule w Budyšinje nawukny w Lipsku powołanje bibliotekarki a studowaše pozdźišo tež tam kulturne wědomosće a sorabistiku.
+Swój swobodny čas wěnuje hłownje literarnemu tworjenju, angažuje pak so tež we wšelakich serbskich towarstwach, wosebje w Maćicy Serbskej a Zwjazku serbskich wuměłcow.
+Literarnje wustupuje hłownje jako epikarka, ale piše tež twórby za jewišćo a spěwne teksty.
+Tójšto powědančkow za dźěći, tři dźěćace knihi a tři dźěćace ptačokwasne programy SLA su nimo twórbow za dorosćenych jeje literarne žně.
+Do šule chodźeše w Njeswačidle, Komorowje, Rakecach, Budyšinje a Choćebuzu, hdźež tež maturowaše.
+Přistaji so pola Domowiny we Wojerecach, Choćebuzu a Budyšinje, hdźež běše mnohe lěta sekretar zwjazkoweho předsydstwa, zamołwity za šulstwo a młodźinu.
+Lětdźesatki dopisuje do serbskich publikacijow, často tež do Płomjenja.
+Po wopyće ludoweje šule poda so na wučerski seminar a sta so z wučerjom.
+Wón běše aktiwny čłon Maćicy Serbskeje, Serbskeho Sokoła, spěwaše w serbskich chórach a hraješe rady dźiwadło.
+Napisa kopicu basni, kotrež wuńdźechu mj. dr. w zběrce „Šěrik, měrik, bałdrijan“, dźěćacu knižku a terminologiju rostlinskich mjenow (serbsce-němsce-łaćonsce).
+Mnohe lěta běše aktiwny a woblubowany kopar w Njebjelčicach.
+Swoje prěnje basnje wozjewješe pod pseudonymom Lindaš.
+Přewažnje tworješe literaturu za dźěći.
+Jeho temy běchu přiroda, zwěrjata a dyrdomdeje.
+Je čłon Koła serbskich spisowaćelow.
+Bydli w Pančicach-Kukowje.
+Po tym studowaše w Lipsku slawistiku a rusistiku.
+Pisa hłownje serbske a němske basnje, činohry, eseje a skutkuje jako literarny wudawaćel a přełožowar.
+Po wopyće ludoweje šule a wobchodneje šule w Kamjencu bě spočatnje překupski přistajeny.
+Po wójnje bě nowowučer a direktor šule w Ralbicach.
+Po studiju dźěłaše jako wědomostny sobudźěłaćer w Instituće za serbski ludospyt w Budyšinje.
+Wuda dwě basniskej zběrce, přebasnjowaše cuzorěčnu poeziju a přełožowaše prozu.
+Wulce zasłužbnje skutkowaše na polu serbskeje bibliografije kaž tež stawiznow serbskeho pismowstwa a serbskeho dźiwadła.
+Studowaše w Lipsku sorabistiku a specializowaše so pola prof. dr. Pawoła Neda na polu serbskeje ludowědy.
+Wědomostnje slědźeše w Instituće za serbski ludospyt/Serbskim instituće w Budyšinje a dźěłaše přechodnje w biskopskim ordinariaće Drježdźany-Mišno.
+Dopisuje wo žiwjenju a kulturje serbskich prjedownikow do serbskich medijow.
+W Płomjenju přeradźa hdys a hdys něšto z ludowědy a wo wosebje mudrych serbskich hłójčkach.
+Po wopyće ludoweje šule w Złyčinje a wuspěšnej maturje w Budyšinje skutkowaše jako wučer na Serbskej wyšej šuli w Choćebuzu.
+Po tym studowaše w Berlinje hudźbu a sta so na to z hudźbnym redaktorom Serbskeho rozhłosa a z chórowym direktorom SLA.
+Jeho hudźbne zawostajenstwo saha přez wjacore sinfonije, komornu hudźbu, wuměłske spěwy, wobdźěłanja serbskich rejow a dr. hač k zestajenju wjacorych spěwnikow.
+Literarnje tworješe přewažnje prozu, spisa pak tež činohru.
+W času fašizma dyrbješe so ze swojej swójbu do Kamjenicy přesydlić, bu z Łužicy wuhnaty.
+Po II. swětowej wójnje powołachu jeho za direktora Serbskeho wučerskeho wustawa a za docenta na uniwersiće w Lipsku.
+Dale redigowaše časopis za dźěći Raj, Serbskeho hospodarja a Katolski Posoł.
+Zawostaji wosebje bohaty skład kěrlušowych tekstow.
+Po abiturje studowaše w Lipsku slawistiku a dźěłaše potom nimale połdra lětdźesatka jako redaktorka a lektorka w Ludowym nakładnistwje Domowina.
+Wustupuje zdobom jako wudawaćelka literatury a přełožowarka hrónčkow a hrow.
+
+
+Powěsće rozprawjeja wo skutkowanju nadpřirodnych mocow a potajnych zjawow.
+Něhdy ludźo kruće do nich wěrjachu, njemóžachu pak sej je wujasnić.
+Tuž sej mnoho stawizničkow wo zetkanju z nimi powědachu.
+To jim pomhaše, swoje strachi přewinyć.
+Dźensa pak wěmy, zo njejsu postawy, kaž wódny muž, błudnički, připołdnica a lutki ženje mjez nami žiwe byli.
+Čitamy pak powěsće wosebje tohodla rady, dokelž jewja so woprawdźite městnosće abo časy.
+Jednanja pak su połne wobkuzłaceje fantazije.
+Čitaj sćěhowace powěsće.
+Zwěsć, kotre wěrnosće wone wobsahuja!
+Wupytaj tekstowe městna, kotrež maš za fantaziju!
+We Wulkich Zdźarach bě něhdy knježk, kiž měješe strašne zrěčenje: nješwarny pakt z čertom.
+Hejaty kaž běše, chcyše wony knježi nahrabnik jednoho dnja samo přeworać rěku, kotraž běžeše přez jeho wobsydstwo, zo by po jeho woli wodźe dał hinaši směr.
+Njemóžeše pak do płuha zapřehnjenych pólskich wołow dosć skludźić, a tuž bu rěka cyle křiwa a šmotawa, tajka kajkaž wona dźensa hišće bywa.
+Wony knježk bě sej často tež z Wulkich Zdźar do Drježdźan dojěł.
+Jězba běše přeco tajka spěšna a w jara krótkim času skónčena, zo njejsy to móhł za móžno měć.
+Tola stajnje zaso wodźeše knježk swoje konje sam, a kazaše swojemu pohončej, so zady do woza lehnyć a spać.
+Jónu pak pohonč wotući, a jako so wobhladny, widźeše, zo njejědźetaj z wozydłom po zemi, ale w powětře.
+Nastróžany pohonč wótře zakřikny a chcyše stanyć.
+Knjez pak pohončej hrožeše, jeho mócnje naswari a jemu přikaza, zo by so zaso do měra podał a lehnył, hewak hrozy strach, zo přińdźe na njeju wulke njezbožo.
+Jeju rozmołwa pak běše hižo na tym wina, zo běštaj we wulkim straše, dokelž konjej, na kotrejž njebě knježk dosć kedźbował, njejstej so dosć wysoko dźeržałoj – a wóz załoži do Kamjenskeje wěže.
+Přez to je wěža hač do dźensnišeho dnja hišće tróšku křiwa.
+W Njeswačidle běše něhdy žiwy wjerch, kiž měješe třoch synow.
+Chcyše jich jónu cyle po wjerchowskim z bohatym darom rozwjeselić a skaza sej tohodla z Drježdźan sławneho złotnikarja.
+Tón dyrbješe na hrodźe bydlić a za kóždeho ze synow złotu krónu zhotowić.
+Hody dyrbjachu króny hotowe być, dokelž chcyše synow z tajkim hodownym darom překwapić.
+Złotnikar dźěłaše wodnjo a w nocy we wosamoćenej stwě hrodu, kotruž wón jenož hdys a hdys wopušći, zo by sej něšto jědźe wobstarał.
+Tola ći třo synojo běchu jara wćipni a chcychu zhonić, što drje cuzy muž w schowanym pukloće tak skradźu čini.
+Wědźachu jeho přelesćić a wuslědźichu, što wón tam dźěła.
+Hdyž knjez hrabja tole zhoni, rozzłobi so jara, wza wšě tři króny a ćisny je z woknom won do bliskeje škitneje hrjebje pod hrodom.
+Tam wone dźensa hišće leža, a štóž ma zbožo, móže je snano wuhladać.
+Tola je wućahnyć, zo by přez nje zbohatnył, to so hišće nikomu poradźiło njeje.
+Při puću, kiž wot Kulowa do Dubrjenka wjedźe, steješe něhdy hród.
+Jeho wobsedźerjo běchu ludźo twjerdeje wutroby, kiž swojich poddanow potłóčowachu a čwělowachu.
+Jako chłostanje za to, so hród na městnje, hdźež je dźensa Dubrjenkske bahno, hłuboko do zemje zhubi.
+Pućowarjo, kotřiž mjenowany puć wužiwachu, słyšachu tu často hórke pišćenje a žałosćenje.
+Něhdy chcyše Kulowski farar hród zaso z bahna wuzběhnyć.
+Wón zhromadźi mnoho ludźi, z kotrymiž so na mjenowane městno poda.
+Tam pak najprjedy někajke zaprajenske hrónčko bórboleše a spodźiwne znamjenja do powětra rysowaše.
+A hlej, pomału so zemja wotewri – najprjedy pokaza so wěža, potom pokazachu so hrodowe murje a skónčnje bě cyły hród widźeć.
+Ludźo zadźiwani přihladowachu.
+Potom podachu so na dompuć.
+Farar pak přikaza ludźom, zo njeměli so wobhladować, a wšitcy tak činjachu.
+Tola nadobo bě cunje klinkotanje z hroda sem słyšeć.
+Klinkotanje bu dale a sylniše, tak zo njemóžachu so někotři wobknježić a so z luteje wćipnoty wobhladowachu.
+Tola – ow běda!
+Runje tak pomału kaž bě hród ze zemje stupał, so wón zaso pozhubjowaše, doniž jón bahno zaso njespóžrě.
+Widźachu jeničce cuni wětřik přez šěru samotu ćahnyć.
+Měrćin Pumpot běše chudeju roboćanow syn.
+Wón so narodźi w Spalach njedaloko Wojerec.
+Hižo jako małe dźěćo zhubi so jónu z kolebki, w kotrejž potom město njeho wulki had ležeše.
+Nastróženaj staršej pytaštaj syna w cyłej wokolinje, njenamakaštaj pak jeho nihdźe.
+Hdyž so zadwělowanaj domoj wróćištaj, ležeše hólčk čiły a strowy zaso w kolebce.
+Hólc wotrosće, rěčeše derje serbsce a němsce a měješe nastajnosći někajke pryzle we hłowje.
+Někotři chcychu widźeć, zo jemu, hdyž spaše, spodźiwne postawy wyše hłowy hrajachu, a hdyž wón w nocy něhdźe dźěše, skakotachu płomješka wokoło njeho.
+Hdyž bě dorostł, nawukny młynkowstwo a pućowaše potom po kraju wot młyna k młynej.
+Hdźež so jemu lubješe, tam wosta a za dobru hospodu powědaše ludźom wšelake tryski a žorty.
+Hdźež pak dyrbješe z hłodom tradać, tam ludźi ze wšelakim šibałstwom hněwaše.
+Jónu sedźeše ratar ze swojej swójbu runje při wobjedźe.
+Hromady muchow šwórčachu wokoło blida.
+Tu nadobo zaklepa – a Pumpot steješe w durjach.
+Ratar jeho powita a kazaše jemu so sobu k blidu sydnyć a wobjedować.
+To sej Pumpot wězo njeda dwójce kazać.
+Ratarska połoži jemu wulku neplacu kulku na taler.
+Pumpot chcyše kulku rozkrać, ale wona bě nadobo tak twjerda, zo so pod nožom wusuny a kaž z kanony wutřělena přez stwu lećeše.
+Kulka přerazy durje, lećeše hač do hródźe a zakłó so staremu wołej na róh.

Korla 12.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:0449481f14f28340d353ccba50ec26bec3ced68144f41fc8a4e2845c3f7d035c
+size 200955806

Korla 2.txt

@@ -0,0 +1,214 @@
+
+Na Horjanskej nawsy knježeše připołdnju a popołdnju wjesoła zhromadnosć.
+Pěstowarnja „Lutki“, kiž je w nošerstwje gmejny Halštrowska hola, zwjeseli wšěch z małym programom ze spěwami, hrónčkami a rejemi.
+W hosćencu „K lipje“ měješe LND knižne blido ze serbskej literaturu.
+Wotewrjenej běštej tež Patokec bróžeń a Zschieschangec mały burski muzej.
+Z krótkim postrowom předstaji so nowy Serbski superintendent Krystof Rummel z Hodźija.
+Pisomny postrow bě posrědkował bywši Wojerowski farar Joachim Nagel.
+
+Najhusćišo bě to mjenujcy jeje přeće, so po staroměšćanskich pućach wuchodźować.
+Běły móšk so w słóncu zyboleše a rjećazowaše srjedźowěkowske murje.
+Zda so, zo pokrywaše njewinowata płachta ćmowu wójnsku hrózbu, kotraž bě so w njeličomnych swójbach hižo zadomiła.
+Před Pětrskej cyrkwju hałuzowaše kaž kóžde lěto hoberski hodowny štom ze swěčkami, slepjacymi horjo woneho časa.
+Emilija a Maks wuteptaštaj na Reymannowym a Jutrownym puću běłu ćěr a sněh pod pódušemi piskaše.
+Dyrbještaj kedźbować, zo so horu dele njewobsunyštaj.
+Dźěštaj při Wjerinej chěžce nimo po schodach horje a mrózyčk molowaše jimaj čerwjeny nós.
+Jako docpěštaj Rybarske wrota, njebě Maks ani hišće słowčka piknył.
+Hewak so z njeho jenož tak žórleše.
+Tuchwilu pak běše němy kaž karp.
+„Z tobu so dźensa scyła njerěči“, spyta Emilija jeho wuwabić.
+Město wotmołwy pak wón namjetowaše: „Załožmoj pola rybaka.
+
+W Pólskej je Trudla Malinkowa pobyła a sej domiznu wotprawjeneho Polaka wobhladała, je za datami w cyrkwinskim archiwje Konstantynówa pytała a w jeho ródnej wsy po jeho pućach šła.
+Wša chwalba so centralnej wosobje powědančka na tute wašnje přibližić.
+Wěm sej prócu česćić.
+Jeje wuslědki su mi wažne, tež hdyž wopyt w pólskej wsy wjele spektakularneho wunjesł njeje.
+
+K lońšemu reformaciskemu swjedźenjej běchu hłowne dźěła zakónčene a rošty wottwarjene.
+W decembru wuwjedźechu so poslednje dźěła na wobrubjenjach wěžinych woknow z pěskowca, kotrež běchu zerzawca dla sylnje škodowane.
+
+Nan Jakub wumrě.
+Bratřa spóznachu swoje kritiske połoženje: Wudyrja nětko stare konflikty?
+Budźe so Jozef na nimi wjećić?
+Podawki z dawnych lět njeběchu wotbyte, nawopak, stara wina steješe hišće w rumje.
+
+Chwilku pozdźišo.
+Knjez Serbin je ze swojeho landrovera wulězł a Ronnyja strowi: „Ah, Handrijowy pomocnik, fajn, pomhaj ći Bóh.“
+„Na wiki“, Ronny wotmołwja, kotrehož je Handrij wčera wječor z wjacorymi popisanymi cedlkami na zetkanje ze Serbinom přihotował.
+Knjez Serbin dawa kadlomaj ruku, znowa na Ronnyja so wobroćejo: „A zwotkel sy ty?“
+Ronny skrótka přemysluje: „Bau …, äh Budišin.“
+Nó, widźiš, jowle je wjele rjeńšo hač we wuskich hasach města, nic?
+Ronny zastróžany na zady Serbina stejaceho Handrija hlada, kiž demonstratiwnje nyga, a tohodla wotmołwi: „Haj.“
+
+Tež Slepjanske kantorki běchu na domizniski swjedźeń přijěli, mjez nimi Marja Henčlowa z Trjebina a Hildegard Bertonowa ze Slepeho, tu hromadźe z Günterom Hoffmannom z Małeje Nydeje a Alexandru Katowec z Čorneho Chołmca.
+
+Přełožił je dale Jurja Kochowu knihu „Nawrót sonow“ kaž tež jeho hru „Poslednje pruwowanje“, kotruž je z čěskimi gymnaziastami nazwučował a wuspěšnje předstajił.
+Za wysokošulskich studentow zestaja hromadźe z Janom Petrom serbskorěčny wučbny material.
+
+Robert Wuchač rozprawješe wo swojich dołholětnych slědźenjach a Budyšan Tomas Dils porěča wo wuwiću Wuchačec swójby w Němskej.
+Geneologa Dirk Weißenbach wuzběhny wuznam knihi za swójbne slědźenja, šulerka Eleonor Müller rozprawješe wo swojich zaćišćach z njedawneho wopyta w Awstralskej a Trudla Malinkowa wo swojich slědźenjach za serbskimi wupućowarjemi a swojich dołholětnych zwiskach z awtorom.
+
+Potajkim, zetkajmy so tež klětu zaso na serbske ewangelske dny.
+A snano so hišće dalši přidruža – wšako su wšitcy lubje witani –, swójby z dźěćimi runje tak kaž dźědojo, wowki, samostejacy a młodostni.
+
+Farar Gernot Werner, kiž je w Diakoniskim skutku přistajeny za teologiske kubłanje sobudźěłaćerjow, rozprawješe nam, kak so prócuje, zakładne křesćanske mysle diakonije tym sobudźěłaćerjam – je jich połojca! – rozjasnić, kotřiž njepřisłušeja cyrkwi.
+
+Prěni kónc tydźenja oktobra měješe Biskopičanska wosada hosći ze swojeje partnerskeje wosady z Bramsche blisko Osnabrücka.
+Mjez druhim wobhladachu sej wobnowjenu Michałsku cyrkej w Budyšinje.
+Měrćin Wirth rozkładźe jim stawizny cyrkwje a jeje serbskeje wosady.
+Wosebje zajimowachu so wopytarjo za dźensniše serbske wosadne žiwjenje.
+
+Njewšědne zasłužby
+Jako rodźeny Němc je Jan Bohuměr Kühn na tute wašnje njewšědne dźěło na dobro ewangelskich Serbow wukonjał: jako wobdarjeny prědar, wučer přichodnych generacijow serbskich duchownych a wudawaćel pobožneje literatury.
+Kühnowy šuler Jurij Mjeń spomina w Ryčerskim kěrlušu takle na swojeho wučerja:
+„Nutyrny Kühna, tón je Evangelion cyły, a syje wšudźom zbóžnosće symjo!
+A dawa najkrasniše knihi za tunje pjenjezy, Serbam – tež wuńdu wučerjo wšelcy přez jeho wodźenje šikni, z jeho domu do hamta.“
+
+Wnučka Martha, naša mać, dósta wot swojeje wowki nadawk, sej na kóždy pad čisło kěrluša spomjatkować, kiž měješe so na jeje přewodźenju spěwać.
+Bohužel njemóžu so na kěrluš wjace dopomnić.
+Ale w nim hraješe cokor wěstu rolu, kotryž dyrbješe zemrěta wosoba w raju wot Knjeza dóstać.
+A prawidłownje so w Slepjanskich wjeskach zwonka Božich słužbow na spěwarskich ławkach spěwaše.
+W kóždej wjesce Slepjanskeje wosady wot njedźele Okuli přez wšón jutrowny čas, Bože spěće a swjatki so na ławkach spěwaše.
+
+Hižo rano w dźewjećich započachu so přihoty z woblěkanjom serbskich drastow na Ćiskowskim dworje.
+Wšitke drasty je Günter Hoffmann z Nydeje ze swojeho bohateho fundusa Wojerowskeje serbskeje drasty wobdźělnikam přewostajił.
+Při woblěkanju pomhachu nimo njeho nazhonite žony z Ćiska, Židźineho a Čorneho Chołmca kaž tež Helmut Kurjo z Blunja.
+Po třoch hodźinach móžachu so wšitcy k skupinskemu fotej před Ćiskowskim statokom zestupać.
+
+Droždźij – wjes mojeho dźěćatstwa
+Zdaleny wot hłownych dróhow a při małej rěčce ležo, kotraž ma swoje žórło něhdźe wyše Trjebjeńcy a so potom za wsu do Worcynskich hatow wuliwa, běše Droždźij w mojich dźěćacych lětach nimale cyle serbska a ratarska wjes.
+Jeje wobličo wuznamnje postajowaše wulki knježi dwór, kotrehož wobsedźerka bě wjerchowka Elisabeth von Hanau.
+Wona pak so sama wo njón njestaraše, ale přenaja jón lěpšim a młódšim fachowcam.
+
+Jej so zběrka jara lubi, wona je zbožowna, zo móže nětko tež doma słyšeć Kilianowe spěwy wo wěrje a lubosći, wo wěčnosći a wumóženju, wo nadźiji a Božim žohnowanju.
+Sama sym so zaběrała z kěrlušemi Kiliana a sym z nich wučitała a wusłyšała strach a bolosć, zrudnosć a žałosć, ale tež měrnosć a wjesołosć.
+
+Při tym prošu z cyłeje wutroby, zo chcył mi Bóh, hdyž moja hodźinka přińdźe, wjesołe woteńdźenje spožčić, moju dušu do swojeju wótcowskeju rukow wzać, a ćěłu wobradźić spokojny měr w zemi hač k lubemu sudnemu dnjej, hdyž budu ze wšěmi swojimi, kiž su přede mnu byli a tež přichodnje po mni zwostać chcyli, zaso wotućić a swojeho lubeho Knjeza Jezu Chrysta, do kotrehož sym dotal wěrił a jeho tola nihdy widźał njejsym, wot wobliča k wobliču wuhladać.
+
+Andi Weiss poskići połdrahodźinski program samozbasnjenych a-skomponowanch spěwow, kiž ze swójskim přewodom na klawěrje přednjese.
+W moderaciji wjedźeše wón připosłucharjow k lóštnym kaž tež ke chutnym situacijam křesćanskeho žiwjenja, kiž so potom w spěwach wotbłyšćowachu.
+
+Dwě wěcy mje na tutej rozprawje swjateho Lukaša hnujetej.
+Sprěnja to, zo zhonimy, zo Jezusowi wučomnicy ze sebje ničo činić njemóžachu.
+Bjez podpěry Boha běchu samo swědkojo zrowastanjenja jara słabi a bjez mocy.
+Ale běchu sćerpliwi.
+Přiwšěm so prawidłownje schadźowachu a so zhromadnje modlachu.
+A skónčnje přijimachu Swjateho Ducha, kotryž sčini z poraženych muži zahorjenych wojowarjow za dobre poselstwo Jezusa.
+
+Čitanje je kulturna technika, kiž so w dźensnišim digitalnym swěće a w swěće wobrazoweje dominancy pozdaću pozhubja.
+Wona wšak polěkuje mjezsobnemu zeznaću, duchownemu wuwiću a dušinemu derjeměću.
+Tuž njech sej namakaja čitarjo a čitarki měrne chwilki w času korony, zo móhli so podać do serbskorěčneho čitanskeho refugija a zo bychu so z njeho wokřewjeni nawróćili, zeznawši kuzło wšelakich swětow, do kotrychž awtorojo a awtorki kaž tež nakładnistwo přeprošuja.
+
+Teho sym znał, toho tež Dokelž chcych swojim lubym hišće rowy na Mikławšku pokazać, sej tam dóńdźechmy.
+Njewědźach pak puć.
+W měšćanskej bibliotece mi rjeknychu, zo dyrbimy jeno hišće wokoło róžka dele hić.
+Ach haj, měšćanska biblioteka, tam sym sej před dawnym časom štó wě kelko knihow wupožčował.
+Tehdom tam hišće Marja Ulbrichec čitarjow posłužowaše.
+
+Zetkanje w zašłym lěće běše … pozbudźowace z pućowanjom po přirodźe (wjacore generacije) a tež nawječor na statoku bě jara dobry a móhł so stać za mnohich z tajkim nadźijepołnej kročeli do přichodnych dnjow.
+
+Wona namjetowaše zhromadny nižoněmsko-serbski centrum we wobłuku cyrkwinskeho dnja.
+Wjednistwo cyrkwinskeho dnja tutomu namjetej pak njepřihłosowaše, dokelž běše hižo nadosć dalšich zarjadowanjow přizjewjenych.
+Z našimaj předewzaćomaj pak mějachmy tež hižo dosć nadawkow zmištrować.
+
+Wón serbske šule wopytuje, što dźěćom tam so podawa, hač wučer serbsce rozwučuje, kaž serbska žada wučernja; hač wučba wutrobow so jima, hač njeje za nje zhubjena, zo duša ničo z njeje nima, kak pasu so tam jehnjata.
+
+Ně, njewobžaruju.
+Sym so čas žiwjenja jako wodźeny zrozumił.
+Moje žiwjenje je přeco linearnje běžało.
+Do misionstwa njejsu so w młodych lětach žane puće wotewrěli a nětk w poslednich słužbnych lětach hižo za změnu njepytam.
+
+W měsacu požnjencu so we wjele wosadach kermuša swjeći.
+Płody z polow a zahrodow su so zwjetša hižo domchowali.
+Na kermušnej njedźeli su wołtarje cyrkwjow z kwětkami a płodami krasnje wupyšene.
+Wjeselimy so a dźakujemy so Bohej, zo su žně tak bohate byli.
+
+Wosudaj wobeju fararjow so runatej.
+Wobaj horještaj so za serbstwo, běštaj pak přez ideologiske wusměrjenje Domowiny w swojim narodnym skutkowanju wobmjezowanaj.
+Za njeju woznamjenješe to wosobinsku ćežu, za serbstwo pak narodnu stratu.
+Wopisanje tuteje dotal mało wobkedźbowaneje problematiki je hódny přinošk za serbski stawiznopis socialistiskeje doby.
+
+Na samsnym dnju popołdnju běše wosada přeprošena na krótki film, kiž je so w byrglach nutřka nahrawał.
+Tam pokaza knjez Groß wšelake dźěle a wotpowědne škody.
+Wosebje skedźbni na proch, kiž je so w běhu lětdźesatkow nasydał.
+
+„Čas a chwile“ rěkaše tema kemšow.
+W prědowanju, w spěwach a modlitwach so zwurazni, za kelko wšelakich wěcow mamy sej w žiwjenju chwile brać.
+Šulerjam so tak wuwědomi, zo trjeba wšitko, štož k žiwjenju słuša, tež swój čas.
+Tutón čas nam Bóh dawa.
+Mamy jón zmysłapołnje wužiwać a akceptować, zo słuša do tutoho nam darjeneho časa dobre a złe, wjeselo a zrudoba, zbožo a njezbožo, dźěło a wólny čas, wuspěch a njewuspěch.
+
+Dokelž je pozdźišo tež při kralowskim dworje škody wuhoji (princesna Mathilda?), kotrež běchu lěkarjo wopak zastarali, da jeho kral Bjedrich Awgust pruwować wot swojeho medicinalneho rady dr. Pjecha, kiž bě tohorunja łužiski Serb.
+Na ertne pruwowanske prašenja, byrnjež jednore byli, njezamó stary serbski wowčer, kiž njebě do šule chodźił, derje wotmołwić.
+Přez to njesćerpny sej raznje žadaše, zo njech jemu dadźa pacienta, kiž je sej škodu sčinił.
+Na nim chce pokazać, hač něšto zamóže.
+Hdyž jeho žadanje dopjelnichu, so lěkarjo njemało dźiwachu, zo swoju wěc wuběrnje zdokonja.
+
+Čas žiwjenja bě Erika Hantušowa kruće we wěrje zakótwjena.
+Swoju wěru bě wšědny dźeń žiwa a posrědkowaše ju dale přichodnej generaciji.
+Wopyt kemšow bě jej wažny.
+Rady chodźeše na zetkanja žónskeje słužby.
+Z cyłeje wutroby bě Serbowka, njeskomdźi žane serbske kemše a žadyn serbski cyrkwinski dźeń.
+
+Pětr: To nic, ale wěsće tola, kak to dźensniši dźeń ze zaćišćemi wo druhich ludźoch běži, je wjele platformow, na přikład facebook.
+Ronny zblědnje.
+Pětr pokročuje: Jeli so njemylu, sće za čas přichada wjele ćěkancow „Rächer der Germanen“ był.
+Naši jurisća su Waše přinoški samo pruwować dali, ale njemóžemy cyły swět wobskoržić, bě hišće druhich hóršich.
+Nimo toho mi so zda hižo nimale lěto na tym polu aktiwny njejsće.
+Nětk so prěni raz Wjerch ćěmnoty słowa jima.
+Ronny dale a stuleniši sedźi, Kathrin drje hubu powočini, ale ničo njewuroni.
+
+W Budyskej Michałskej cyrkwi wuhotowa chór Serbskeho gymnazija sobotu do štwórteho adwenta swój tradicionelny dohodowny koncert.
+Připosłucharjo w połnje wobsadźenym Božim domje so młodym spěwarkam a spěwarjam a jich dirigentej Friedemannej Böhme za wokřewjacu hudźbnu hodźinku ze sylnym přikleskom dźakowachu.
+
+Na kóncu rozprawy so wšitkim čłonam našeho towarstwa a wšěm dalšim wosadnym dźakujemy, kotřiž so wo serbske ewangelske wosadne žiwjenje prócuja a je podpěruja.
+Nadźijamy so na dalše dobre zhromadne dźěło.
+
+Japoštoł Pawoł zwjedźe wobaj swětaj hromadźe: swět zachodneho čłowjeka, kiž so jewi we wobrazu wo hlinjanym horncu, a wěčne Bože swětło: „Bóh, kotryž přikaza: Swětło njech z ćěmnosće swěći, je so rozswěćił w našich wutrobach.
+My pak mamy tutón pokład w hlinjanych sudobjach.“
+
+Husto myslu na tydźenje, w kotrychž přez tři lěta wotměnjejo z bratrami a sotru mać hladach.
+Wone mi dźensa faluja.
+Jeje luby posměwk hišće nětko widźu.
+Jeje dźakownosć za čas z Madlenku, Arnoštom, Handrijom, Měrćinom a ze mnu bě nimoměry wulka.
+„Wulkotnje“, by přeco zaso prajiła.
+
+Što pak to nětko za naš kraj rěka?
+Ja sej přeju, zo bychu ći, kiž noša zjawnu zamołwitosć, zdokonjeli, na tych słuchać, kiž čuja so njewobkedźbowani a zo potom dobre namjety staja, kak móžeja so problemy rozrisać.
+Přeju wšěm tym, kiž skutkuja w politice a w medijach, kreatiwnosć a skutkowanje bjez předsudkow.
+
+Maš wjelka na zahrodźe!
+Handrij wróćo woła.
+Nó a, čehodla jeho z tajkej kekliju prowokuješ, chceš so zežrać dać?
+To pak so twojej holčce lubiło njeby, hdyž by jenož hišće por kosćow wot tebje měła.
+Chcu jeho zešerić.
+Mjeztym je so Jan z blešu piwa w ruce zbližił, Pětr a Měrćin staj kusk kedźbliwišej a na poł puća mjez budku a rohodźinu stejo wostanjetaj.
+Nó, je wón nětk ćeknył?
+Ně, tón so njehiba, nawopak, samo bliže dźe.
+
+Bóh Knjez njemóže wšitke naše přeća spjelnić.
+Wšelake bychu so samo prěkowali abo njebychu nam na wužitk byli – kaž pola hólca z kuzłarskimi šwabličkami.
+My wšitko njepřewidźimy a njespóznajemy.
+Druhdy je derje, hdyž nam Bóh wšitke přeća njespjelni.
+
+Rjanosć a zachodnosć
+Jezus praji: „Wohladajće lilije na polu, kak rostu: wone njedźěłaju ani njepřadu.
+Ja wam praju, zo ani Salomon we wšitkej swojej krasnosći njeje tak hotowany był kaž jedna z nich.
+Hdyž nětk Bóh trawu na polu tak hotuje, kotraž dźensa steji a so nazajtra do pjecy ćisnje: njedyrbjał wón to ćim bóle za was činić, wy małowěriwi?“
+
+„Njejsym pak k temu stworjene, zo by mje ze swojimi sotrami jednorje zjědła“, znapřećiwi jej na to zornjatko.
+„Hlej, sym symješko połne žiwjenskich mocow, sym k temu postajene, ze sebje nowu rostlinu narosć dać.
+
+Zběrku zahaja basnje, kiž na dźiwotworne wašnje žiwjenski wotrězk staroby wotbłyšćuja – ćělne ćeže, wróćozhladowanje a zhladowanje doprědka, hdźež wujewi so časnosć zemskeho byća.
+Basnje su mišterske.
+Kak nam basnik z krótkimi wjeršemi a poetiskimi wobrazami són dźěćatstwa, dopomnjeće na staršeju, zhubjenu krajinu abo nadych přichoda moluje, to njehodźi so tule wopisać, to dyrbiš prosće sam čitać.
+Mysle su často spjate do kruteje basniskeje formy, słowoskład je njewšědnje šěroki.
+Basnje su styskne, elegiske, kaž „dołhi, rudźacy spěw“, ale ženje njejsu patetiske.
+Zmužiće da basnik čitarja do hłubin swojich myslow zhladować, kotrež by kóždy druhi we sebi wobchował.
+Jako pak by jemu to přewjele było, zatwari hdys a hdys šćipnjenčko ironije, mojedla tež sebjeironije, „tajke činki čanki“, doniž njeje čitar nadobo w dalšim dźělu zběrki.
+Chutnosć popušćuje, lóšt sej hrać so předrěje.
+Basnik hraje sej z pismikami a słowami, serbskimi spěwami, rymami a rymowanjom, z basnjenjom a basnikami – „basni so wšudźe“.
+Čitarja strowja Zejler a Ćišinski, Lajnert a Libš, Michał Nawka a Mina Witkojc, Delnjoserbaj Měto a Mato (w knize stej dwě delnjoserbskej basni).
+Za hłubšim zmysłom pytać njeje trjeba.
+Žort, pryzlojtosć a fantazija so basnikej kaž nimoducy wužórla a směmy so nad nimi wjeselić.
+To je tola wulkotne!

Korla 2.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:cd16302f50c480cfd5400653fd08d0ded9c89717cd5ff194058127197f5999cb
+size 214275124

Korla 3.txt

@@ -0,0 +1,232 @@
+Je přewšo ćežko tajku kompleksnu a po płoninje chětro wulku krajinu w jeje cyłkownosći předstajić.
+Za wustajeńcu wubrane eksponaty zamóžeja ze serbskej holu zwisowace temy prezentować: přiroda, brunica, identita w formje serbskeje rěče, narodneje drasty a nałožkow, žiwjenske wašnja a tež wuměłstwo.
+Wuzběhnyć ma so druhdy njekonwencionelnje skutkowace předstajenje a zarjadowanje eksponatow.
+Přijomnje napadnje tež wužiwanje medijowych stacijow.
+Tu bě jara spomóžne, absolwenta muzealneje pedagogiki Jakuba Gruhla aktiwnje do wustajenskeho wuhotowanja zapřijeć.
+Přała bych sej sylniše wobkedźbowanje skutkowanja cyrkwje.
+Na přikład: Kajku rólu su fararjo w zašłosći a přitomnosći za hajenje a wobchowanje serbskeje rěče a identity hrali?
+Dokelž so wustajeńca jako namołwa za diskusiju rozumi, su zawěsće wudospołnjenja a přispomnjenja witane.
+
+Bur na wuměnku njeje ženje bjez zaběry.
+Zahroda, kokoše a lěs njejsu winowatosć, ale skerje wjesele, tež w starobje hišće wužitny być.
+Bóh dał našemu jubilarej hišće mocy, tole wobstarać kaž dotal, a zapłać jemu jeho swěru k cyrkwi a serbstwu.
+
+Wšelacy z jatych su so po lětach zaso domoj wróćili, někotři pak su bórze po pušćenju na sćěhi jatby doma zemrěli.
+Pawoł Sperling njeje wjace dom do Chasowa přišoł, tež powěsć wo jeho smjerći přiwuzni ženje dóstali njejsu.
+
+Po kemšach chcychmy so do kupjelow wróćić, tola farar k nam přistupi, nas powita a přeprosy nas na zetkanje z kemšerjemi, na rozmołwu při šalce kofeja abo čaja.
+Wón pokaza nam starožitne wudaće biblije w němskej rěči.
+
+Wo změnach w cyrkwi
+Prof. Tanner zaběraše so ze změnami w cyrkwi, kotrež wurostu z napjatosćow w njej.
+We wjacorych tezach předstaji swoje mysle.
+Tak zwěsći, zo běchu we wosadach hižo wot započatkow cyrkwje konflikty a rozestajenja.
+Cyrkej móžeše a móže so jenož potom wuwić, hdyž fundament wěry wjace waži hač rozdźělne měnjenja křesćanow.
+Wěrywuznaće twori identitu a zwjazuje, ale zdobom tež wuzamkuje.
+Zwady nastanu potom, hdyž dźe wo prašenje, što słuša k njezměnjomnemu fundamentej wěry a što k wot čłowjekow postajenym tradicijam.
+Za ewangelskich křesćanow je poćah na bibliske žórła njeparujomny.
+Zmysł a wuznam žórłow pak so jenož jewitej přez stajnje nowe wułožowanja.
+
+Nětko je wona tu, w swojim prěnim bydlenju.
+Wona sydnje so na zapróšeny stólc, kotryž je ze swojeje dźěćaceje stwy sobu wzała.
+Što bě jej wšitko hižo přez hłowu šło, hdyž na tutym stólcu sedźeše: nadawki w matematice abo list swojeho tehdyšeho přećela.
+Ze stólcom su dopomnjenki zwjazane, kiž su jeje žiwjenje wobwliwowali.
+Bjez tutych dožiwjenjow njeby była žona, kotraž dźensa je.
+Słónco frinkoli so přez mazane kuchinske wokno.
+Wonka dyrbjała nětko być, sej mysli, a so wot słónca wohrěwać dać.
+
+Bohatstwo Ukrainy stej čorna zemja a kamjentne wuhlo.
+Nuza pak je tu wjetša hač w Pólskej.
+Naš transport měješe prědar dóstać.
+Wšitcy třo prědarjo, kotrychž zeznachmoj, běchu so na bibliskej šuli we Waršawje wukubłali.
+Kóždy ma za sebje a swoju swójbu štyri do wosom hektarow pódy.
+
+Mnoho chwalobneho hodźi so wo nowych Spěwarskich prajić.
+Chcu tu jenož naspomnić přehladny wobsah na započatku, zapis kěrlušerjow z krótkej biografiju, zapis přełoženych němskich kěrlušow a tematiski přehlad kěrlušow.
+Zo je alfabetiski zapis na kóncu Spěwarskich, mam za jara dobre, dokelž so tam kěrluše najchětřišo namakaja.
+Za najwjetši dobytk mam, zo mamy nětko w Spěwarskich melodije a zwjetšeho dźěla tež takt kěrlušow před sobu.
+
+To druhe je, zo móžemy spóznać, kak jednorje a jasnje Pětr rěči.
+Bjez wulkeho činjenja a w jednorych słowach rozprawja wo swojim nazhonjenju z Jezusom a poruča druhim, tutomu dobremu pućej Jezusoweje wučby slědować.
+
+Sobotu wječor běchu we wjele cyrkwjach koncerty a druhe kulturne poskitki.
+W Jilskej abo Ägidijowej cyrkwi dominikanskeho klóštra spěwaše chór „Naši pěvci“ pod nawodom Lydije Härteloweje duchowne spěwy wšelakich słowjanskich komponistow.
+Na kóncu zaklinčeštej tež serbskej spěwaj.
+
+Swjedźensku Božu słužbu wobrubištej Budyski pozawnowy chór a cyrkwinski chór Michałskeje wosady, wobaj pod nawodom kantorki Yuko Ikeda.
+Chóraj zanjeseštej tež serbske melodije a serbski spěw „Knjezowy jandźel“, za čož so jimaj wutrobnje dźakujemy.
+
+We wobłuku Serbskeje lětnjeje šule, kotraž so w awgusće tydźeń w Lipsku a po tym tydźeń w Budyšinje wotmě, zeznachu so wobdźělnicy z tu- a wukraja tež z ewangelskimi Serbami a kónčinami.
+W Hodźiju zhonichu wo wosebitosćach wosadneho žiwjenja a w Zahorju zanjesechu při pomniku Korle Awgusta Kocora serbsku hymnu.
+W Bukecach přednošowaše stawiznarka Lubina Malinkowa wo pietizmje a ewangelskich Serbach.
+Ekskursija wjedźeše wobdźělnikow tež na Njepilic statok w Rownom, do wjesneho muzeja w Dešnje a do Krabatoweho młyna w Čornym Chołmcu.
+
+Potom kazaše Bóh Eliji přichodnu kročel terapije: „Jěs!“
+Zo by to tež w pusćinje derje šło, ležeše tež hnydom něšto praženeho chlěba a steješe karan čerstweje wody pódla profeta.
+Prawidłownje jěsć – to pomha.
+Samo hdyž so choremu jěsć nochce, dokelž nima apetita, je lěpje, hdyž wón prawidłownje sněda, wobjeduje a wječerja.
+Kak da hewak dyrbi ćěło trěbnu energiju dóstać, zo by so móhło wustrowić?
+Jědź, kiž bě Bóh Eliji přihotował, bě jednora, tajka, kaž bě tehdy z wašnjom w Israelu.
+Z toho sćěhuju, zo domjaca jědź najlěpje w času depresije pomha.
+
+Wosebje wažne je dźěło z dźěćimi a swójbami.
+Lěćny dworowy swjedźeń we Wuježku je mjeztym institucija za šěroki kruh.
+Nazymu wotmě so serbski ewangelski kónc tydźenja w Mužakowje.
+Serbski wosadny zwjazk wudawa a podpěra zhromadnje ze Serbskim ewangelskim towarstwom časopis Pomhaj Bóh.
+
+Wažniše hač nowiny pak su krute zasady w žiwjenju, pater Wilhelm pokročuje, kotrež će dźerža.
+Ja sym swojim šulerjam w nabožinje jasne hesła posrědkował.
+Hanka, kotraž so powołansce z pedagogiku zaběra, radšo ničo njepraji.
+Abo dalši, nětko cyle praktiski přikład: „Lüsterne Augen sind dem Herrn ein Gräuel.“
+Handrij kaž prašak na patra Wilhelma hlada, doniž Hanka jemu mjelčo njepraji: „To njetrjebaš wědźeć!“ a patrej wótřišo: „Ja, man muss sich selbst im Griff haben.“
+
+Přejemy našej Johannje wšitko dobre składnostnje jeje wulkeho žiwjenskeho jubileja: wobknježenje chorosćow, wobstajnu dowěru do Jezom Chrysta, našeho Knjeza, a přeco dožiwjenje swobody při jězdźenju ze swojim awtom a na jězbach do swěta.
+
+Wón je jutry stanył z morwych.
+Bóh je jeho zbudźił k nowemu, njebjeskemu žiwjenju.
+Jako nadzemski je so pokazał swojim wučomnikam, kotřiž jeho zdźěla spóznachu a zdźěla njespóznachu.
+Bože spěće běše zakónčenje Chystusowych zjewjenjow na zemi.
+
+Z farskeho zastojnstwa
+Knjeni Ingrid Bergerowej rodź. Mückec ze Smělneje, kiž bě husto pola Hornčerjec – Arnošt Hornčer bě jeje kmótr –, wón raz rjekny: „Njejsym ženje rady nastawki pisał.
+Nětko dyrbju to kóždy tydźeń!“
+Měnił je z tym njedźelske prědowanje.
+Štož Arnošt činješe, to činješe swědomiće.
+
+Zow, a wo tym mandźelstwje móžetaj snadź hišće raz bjez fachowcow přemyslować.
+Ja tak a tak žane zdaće wo tym nimam.
+K strowosći!
+Wšitcy třo swój palenc na eks wupija.
+Zwoni. Mój Božo!
+Mać je zastróžana.
+Handrijo, ty mi jenož ničo njepraj, wonaj mjenujcy ničo njewěstaj, rozumiš, hólče?
+Haj, maći, to samo ja rozumju.
+Handrij je swój šibały raz zaso namakał.
+
+Ćim wjac ludźi su jeho fanojo w stawiznach zamordowali, Ronny pokročuje.
+Mision z mječom ryćerjow z křižom, njejsy da w stawiznach kedźbował?
+Kathrin z hłowu wije a so wočiwidnje hańbuje.
+Hanka by tež skónčnje něšto prajić móhła, ale wona na morjo hlada, jako by tam něšto namakać móhła.
+A Pawołej so rjejić nochce, a Judith sej z hałžkami hrajka.
+Nichtó mi njepomha.
+
+Po swjatočnosći běchu wšitcy přeprošeni na zhromadnu snědań na Nepilic dworje.
+We wulkej towarstwowej rumnosći běchu pilne žony blida bohaće přikryli.
+Tam w dobrej zhromadnosći swjatočnosć wuklinča, doniž so wšitcy domoj njepodachu, zo bychu dale w swójbje swjedźeń horjestaća Knjeza swjećili.
+
+Tola Kantorki maja tež starosće, trjebaja nuznje nowych młódšich čłonow.
+„To je jara ćežko“, praji Hanamarja Hajnowa.
+„Smy hižo wjele ludźi narěčeli, tola dotal njebě nichtó zwólniwy.“
+Lydija Nowakec nadźija so na spěwarki w Slepjanskim folklornym ansamblu.
+Hač so ta abo tamna z nich Kantorkam přidruži?
+„To dyrbja woprawdźe žony z temperamentom a elanom być“, měni Lydija Nowakec.
+„Žony, kiž su z wutrobu pódla.“
+
+Domoj přišedši dohlada so, zo bě łopješko wisajo wostało, ale wone so zyboleše a błyšćeše – bě tola z luteho złota!
+Kajke překwapjenje, ale tež – kajke stróžele!
+Spěšnje chwataše wróćo, hdźež bě lisćo ze šórcucha sypnyła, ale ani łopješka hižo njenamaka.
+
+Lube dźěći, smy so hakle wčera wječor z dalokeje jězby wróćili.
+Ćeta je kwas swjećiła a nas přeprosyła.
+Jězba tam je była přewšo dołha a napinaca.
+Snano tón jedyn abo druhi wě, kak wostudłe móža tajke hodźiny na zadnjej ławce awta być.
+
+Měrćin Zoba běše z cyłeje duše Serb a křesćan.
+Serbskeje Božeje słužby w Bukecach bjez njeho njebě.
+A tež serbske cyrkwinske dny zahoriće wopytowaše.
+Wobžarowaše wosobinsce jara konfesionalne dźělenje Serbow.
+
+Tak je wosebje jeje zasłužba, zo so tež serbske spěwy nazwučuja a přednjesu.
+Na probach zwučuje z chórom prawe wurjekowanje serbskich tekstow a přełoži je do němskeje rěče, tak zo kóždy sobustaw wě, što spěwa.
+Wězo tež njepobrachuje na jutrownym spěwanju jutrowničku rano we Wuježku a na spěwnych wječorkach Bukečanskeje Bjesady.
+
+Woblubowany motiw
+Serbowki w narodnej drasće słušachu hižo do hitlerskeho časa a tež po nim k njeparujomnemu wuhotowanju serbskich delegacijow, kiž powitachu němske wyšnosće.
+Tak bě to při wšelakich postrowjenjach sakskich a pruskich kralow, při přijeću pola prezidenta NDR, při witanjach generalneho sekretara SED abo při wopytach politikarjow w našim času.
+
+Swoje slubjenje nastupajo serbšćinu Maks Bahr bórze zwoprawdźi, tak zo móžeše swojej přewažnje serbskej wosadźe w maćernej rěči słužić.
+Wyše teho skutkowaše wobšěrnišo za Serbow, hač sej to jeho zastojnstwo žadaše.
+
+Kemše w stanje – bjez zwonow
+Přez tři lěta běše so zwonowe towarstwo w Malešecach za to zasadźiło, zo by cyrkej nowe zwony dóstała.
+Předwidźane bě, zo so tři zwony na Bože spěće na dwurěčnych kemšach w stanje swjatočnje poswjeća.
+Tola zwony njeběchu dóstali přihłosowanje cyrkwinskeje wyšnosće.
+Přesłapjenje běše pola mnohich z přichwatanych wosadnych pytnyć.
+
+Třinaće dźěći z Hornjeje, srjedźneje a Delnjeje Łužicy wobdźělichu so lětsa na serbskim nabožnym tydźenju we Wukrančicach.
+Do wotjězda domoj zestupachu so wšitcy ze swojimi staršimi k dopomnjenskemu fotu.
+
+Jezus Chrystus je prašenje chlěba, a to rěka prašenje dosahaceho zežiwjenja chutnje brał.
+Hdyž bě raz před mnohimi ludźimi tak dołho prědował, zo běchu skónčnje hłódni, postara so sam wo dosahacu wječer za nich.
+We Wótčenašu je wěriwych wučił krótku próstwu, kotraž je hač do dźensnišeho płaćiwa: „Naš wšědny chlěb daj nam dźensa.“
+Z tym je připóznate, zo trjeba kóždy čłowjek wšědnje swój chlěb.
+Hłódny być njesłuša k dobrej Božej stwórbje.
+Dale leži w tutej próstwje tež mysl, zo je Bóh dawar wšědneho chlěba.
+Wón steji nad a za stwórbu a je so jej tak wuwić dał, zo wurosće z njeje chlěb za swět.
+Tehodla mjenowachu naši prjedownicy wšědny chlěb tež Boži chlěb.
+
+Wědomostnik Robert Lorenc z Wuježka pod Čornobohom předstaji dalšu wustajeńcu, kotruž bě wón pod titulom „Was bleibt?“ jako projekt Energijoweje fabriki w Hórnikecach zestajił.
+Wona wobjednawa bolostnu temu Łužicy, wotbagrowanje dźesatkow serbskich wsow brunicy dla.
+Tež tutu wustajeńcu móžachu sej wobdźělnicy na žurli wobhladać.
+
+Farar Jaromír Strádal z mandźelskej Jarmilu, tohorunja fararku, w cyrkwi w Hronovje, hdźež staj nimale tři lětdźesatki skutkowałoj Strádalec mandźelskaj ze swójbomaj dźowki Daniele (nalěwo) a syna Jaromíra (naprawo), kiž je tohorunja farar
+
+K druhemu móžemy z našeho přirunanja wotmołwu na prašenje dóstać: Hdy je skónčnje čas přišoł, zo směmy wotpočować?
+Abo hinak prajene: Hdy směmy so za blido sydnyć w Božim kralestwje?
+„Hdyž sće wšitko činili, štož je wam přikazane, rjekńće: My smy njewužitni wotročcy.
+
+Po přednošku w Rownjanskej starej šuli wobhladachu sej wopytowarjo cyrkwinskeho dnja nowe wopomnišćo historiskich serbskich narownych kamjenjow na tamnišim pohrjebnišću.
+K zahajenju njedźelnišich kemšow zahudźichu hercy ze Slepjanskeho folklorneho ansambla.
+
+Tež Paul Gerhardt staja prašenja.
+Přez tři štučki přeco zaso te jedne słowo: Štó?
+Zwotkel přińdźe wšitko to, štož nas wobdawa?
+Štó dawa rosu a dešćik, płody a wino?
+Štó je Knjez nad wichorami a nad zymu?
+Štó zastara naše ćěło?
+Štó dawa měr w kraju?
+Prašenja namakaja spěšnje swoju wotmołwu.
+
+Nutrnosć měješe tónkróć sup. Jan Malink z Budyšina.
+Po kofeju porěča Lenka Nowakowa wo něhdyšim Slepjanskim fararju Juliusu Eduardźe Wjelanu.
+Nowy wosadny farar Stefan Huth, kiž bě so hakle tydźenja w Slepom zapokazał, so z mandźelskej na popołdnju wobdźěli.
+
+W předsłowje zarjaduje Lorenc Mukowe dźěło do historiskeho konteksta, wuzběhujo wysoku hódnotu studije za socialne slědźenja tež zwonka sorabistiskeho a słowjanskeho pola.
+Pokazuje wšak tež na wšelake słabosće pola Muki, na přikład na hinaše, do wěsteje měry snadniše wobdźěłanje Hornjeje Łužicy porno Delnjej abo tež na emocionalne momenty Mukoweho teksta.
+Dalše wuwjedźenja Lorenca k Mukowej statistice namakaja so w internetowym portalu „Sorabicon“, hdźež je tež wobsah knihi digitalnje přistupny.
+
+Čłowjek so nježiwi z chlěba samoho, rěka w bibliji, ale tež wot woneho słowa, kotrež da nam Bóh prajić.
+Njejsmy pak žiwi jenož wot chlěba a Božich słowow, ale tež wot čłowjekow.
+Bóh sćele čłowjekow do swěta, njewšědnych a drohotnych – čłowjekow, kotřiž zamóža so modlić a wěrić a so zasadźować za dobru wěc.
+Nochcu přehnawać, ale Reinhardt Richter je tajki čłowjek był.
+
+Žaneho dwěla nimam na wuprajenjach Luboměra Lučuka wo Riotowym skutkowanju w Kanadźe.
+„Po wójnje a po jeho emigraciji do Kanady dopominachu so ći, kiž jeho znajachu, na njeho jako starosćiweho měšnika, jako zahoriteho entomologu [slědźerja wo mjetelach], horliweho meteorologu a wosobu dowěry …
+Štož sym zwěsćić móhł, njeje tu w Kanadźe ničo wopačneho činił.“
+W knize so pokaza na móžnu hormonelnu kastraciju, kotruž je Riota w koncentraciskim lěhwje dyrbjał na so wzać.
+
+Handrij to wšo słyši a póčnje rozumić.
+Ludźo, wo kotrychž so wón tuchwilu w nadawku Serbina prócuje, nimaja pjenjezy do twara swojeje chěžki tyknyć, ale wulkoprojekt financować, z kotrymž chce Serbin cyły teren zwičnjeć.
+K tomu słuša tež „infrastruktura“?
+Handrijo, chceš tola tež korčmu, wobchod, porjadne parkowanišćo a tak dale měć!.
+A wšitcy, kotřiž pjenjezy dadźa, móža wo zwičnjenju areala při a na jězorje sobu rozsudźić.
+Čim wuspěšniši budźemy, ćim rjeńše za něšto lět Waše chěžki.
+„Tohodla trjebam młodych ludźi, kiž maja žiwjenje hišće před sobu a kiž chcedźa swoje perspektiwy wuwiwać“, Serbin lubi.
+
+Jako młodostna dóstach dalšu drastu.
+Knjeni Trischbergerowa bě ju šiła.
+Běše to wuchodźowanska drasta z ličkatej kapičku a dalšej křidłatej kapičku.
+Nošach drastu na swójbnych swjedźenjach, na serbskich ewangelskich cyrkwinskich dnjach a na wustupach chóra Serbskeho gymnazija.
+
+Šula we Worcynje
+Do šule chodźachmy do Worcyna, hdźež běše tež hižo mać hromadźe z Měrćinom Nowakom na šulskej ławce sydała.
+Worcynska šula měješe štyri rjadownje a třo wučerjo starachu so wo šulerjow.
+W kóždej rjadowni běštej dwaj lětnikaj.
+Dźěći přichadźachu ze štyrjoch wsow: z Worcyna samoho, z Njechornja, Běłeje Hory a Droždźija.
+
+To bě woprawdźity wjeršk za našu pěstowarnju.
+Smy sej mjeno dali a rěkamy z toho časa Witaj-pěstowarnja „K wódnemu mužej“.
+Wokoło Malešec wšak je wjele hatow, je tu potajkim domizna wódneho muža.
+Zhromadnje ze staršimi a dźěćimi smy sej tute mjeno wupytali.
+
+Słužeše nam z hotowymi financielnymi naćiskami, ze swojej wobdarjenosću we wuměłskich prašenjach a běše ze swojim motorskim kołom stajnje na puću do Budyšina a zaso domoj do Łaza, zo by zaso wšudźe rad widźanemu a woblubjenemu Błažijec nanej rozprawu podał, kak daloko ‚ći knježa w Budyšinje‘ su.“

Korla 3.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:e70a7260235d4ba5984d507699f68dfb95c0b3a6ca24ea3e5347ed935e4e1fac
+size 210865124

Korla 5.txt

@@ -0,0 +1,256 @@
+„Wowka!“, škrěčeše Zuzka połna stracha a smaleše za kocorom po schodźe horje.
+„Wowka, Moric je ptačka popadnył!“
+Wowka wočini durje do wochěže, a hižo wjedźeše dźiwja honjeńca nimo njeje dale do bydlenskeje stwy.
+Nětko pomhaše tež wowka, kocorej ptačka wutorhnyć.
+Nimale so jej to poradźi, ale kocor chcyše sej wězo ptačka zdźeržeć a so jej w poslednim wokomiku wuwiny.
+Prěki přez blido a stólcy smaleše k durjam a dale do jědźernje, ptačka přeco hišće w klamce dźeržo.
+„To je tola hišće cyle młode ptačatko“, wowka měnješe.
+„Pysk je na bokomaj hišće cyle žołty.“
+Zuzka steješe bjezmócna při kachlach a započa płakać.
+„Hłupy Morico, to je tola hišće jedyn baby!“
+Skónčnje móžeše wowka kocora popadnyć a jemu zastróžane ptačatko wotewzać.
+„Mały piwčak je samo hišće cyle w porjadku“, wowka zwěsći.
+Kocora Morica pak tykny před durje.
+Zuzka a wowka wolóženej wodychnyštej.
+„Ale što nětko?“, so wowka wopraša.
+Zuzka by sej małeho piwčaka najradšo zdźeržała, wšak sebi hižo dołho ptačka přeješe.
+„To drje njepóńdźe“, jej stara žona skedźbnje wotmołwi.
+„Trjeba tola hišće swoju maćerku.“
+Nětko pak dyrbješe holčka najprjedy jónu do šule.
+Wowka přilubi, wroblikej wodu a zornjatka dać.
+Zornjatka měješe Zuzka hišće wot myški wyše, kotruž bě před dlěšim časom jónu měła.
+Mały wrobl so spěšnje wočerstwi a započa sej swoju wokolinu wobhladować.
+Jako přińdźe Zuzka popołdnju ze šule, wona hnydom za wroblikom pohlada.
+Wza jeho a hlej, wón so spokojnje do jeje małeju rukow stuli.
+Najskerje so ptačk při tym na swoje hněžko dopominaše.
+Zbožowna nošeše holčka swojeho noweho přećela po zahrodźe.
+Nadobo pytny, zo stajnje jedyn wrobl w jeje bliskosći zalětowaše.
+Bě to snano mać małeho wroblika?
+Wona sadźi piwčaka na tołstu hałuzu stareje jabłučiny a bě wćipna, što so stanje.
+Stupi krok wróćo a bě cyle změrom.
+A woprawdźe, stary ptačk přileća k młodemu – a wonej so pyskowaštej, kaž byštej so postrowiłoj.
+Naraz so wobej pozběhnyštej a lećeštej wotsal.
+Mała Zuzka z wulkimaj wočomaj za nimaj hladaše, a byrnjež nětko žanoho ptačka k hladanju njeměješe, bě tola wjesoła.
+Wšak bě mały wroblik zaso swoju maćerku namakał.
+Rozmołwjej so ze sobušulerjemi, kak so na chodojtypalenje přihotujeće!
+Wobhoń so, čehodla poprawom chodojty palimy!
+Zrědka hdy bě mały Handrij tak zahoriće pilny kaž tónle dźeń poslednjeho apryla.
+Wón pytaše wšudźežkuli za wšelakim drjewom, samo za suchimi hałzami w bliskim parku.
+Mjerzaše so trochu na mać, kotraž bě jemu rjekła: „Ale njenoš mi tam žane šćěpki na wašu hromadu!“
+Prěni raz bě to w jeho žiwjenju, zo bychu jemu wjetši hólcy dowolili, sobu šćěpowc za chodojtypalenje twarić.
+„Što ha to poprawom je, tajka chodojta?“, chcyše Handrij wot maćerje wědźeć.
+„Nó wěš, jónu su ludźo wěrili, jednori ludźo, zo maja wěste žónske potajnu móc, z kotrejž móžeja druhim ludźom pak škodźić, pak něšto dobre načinić.
+Ale to su wšo hłupe blady a přiwěrki!“
+„A što su te dźensniše chodojty, kotrež budźemy wječor palić?“
+„To ničo druhe njeje hač spominanje na wone wbohe wosoby, kotrež su – snano pjeć stow lět tomu – jako chodojty, to rěka kuzłarniče, spalili!“
+„A čehodla my to dźensa činimy?“
+„Zo bychmy wšo to, štož je złe a špatne w nas, spalili a nowe, lěpše žiwjenje w rjanej meji započeli.
+Nětko wěš.“
+Wječor, hdyž bě hižo ćma, čakaše Handrij wšón cyplkojty na to, zo jedyn z tych staršich hólcow hromadu zapali.
+Wobdźiwanja hódne, što wšo bě wjesna młodźina sem nanosyła!
+„Poprawom škoda wšeho toho drjewa!
+W kachlach by so to wužitnišo paliło!“, měnješe starši muž, kiž pódla Handrija steješe.
+„Ach što, škoda!
+Njech maja dźěći a młodźina swoje wjeselo!“, rjekny na to druhi muž.
+Handrij bě jemu dźakowny, zo popřeła młodemu ludej tajku „wohniwu zabawu“.
+Jako woheń hižo chětro wysoko praskotaše a prěnje chošća w powětře rejowachu, zwaži so tež Handrij bliže małemu šćěpowcej.
+Zapali swoje bojaznje wutrjebane chošćo, kotrež bě jemu mać dowoliła chodojtam woprować.
+Zapaliwši sej tutón chuduški zbytk něhdy nahladneho chošća, wotsali so tróšku wot smudźaceho wohenja a rejowaše zdobom z chošćom wohniwu reju.
+Radostnje při tym juskaše a prócowaše so, swoje płomjo mócnje rozpłomjenić.
+Kak dołho tam skakotaše a křičo wšěm płomjenjam kazaše: „Palće so, palće so!“, to wón ani njewědźeše.
+Njepytny ani, zo jeho nan na ruku wza a domoj njeseše.
+Nazajtra njewědźeše ani wjace, kak je do łoža přišoł, kak wusnył.
+Wědźeše jenož, zo bě z někajkej chodojtu rejował a zo běše to nadobo rjana holčka ze samsneje rjadownje.
+Što so to wšo stawa, hdyž sy při chodojtypalenju był?!
+Handrij wjeseleše so na prěnim dnju meje hižo na přichodne chodojtypalenje bóle, hač na hody.
+
+Nazyma so bliži.
+Počina so dešćować.
+Hanka a Matej staj bratr a sotra.
+Dešć jeju njemyli.
+Jimaj so docyła njewostudźi.
+Na nim ma wjele hrow, samo jednu serbsku.
+Wonaj činitaj tež wjele hromadźe: zhotowitaj domjace nadawki za serbsku wučbu, hrajetaj abo honitaj so po zahrodźe.
+A runje hdyž so dešćuje, móžeš wonka wjele zajimaweho namakać.
+Hdyž potom zaso do domu přińdźetaj, dyrbitaj sej mazane škórnje hnydom při durjach zuć.
+Hewak so mać rozhněwa, zo jej cyłu wochěžu womazataj.
+Matejej so njewjedro lubi.
+Hrimanja so njeboji.
+Potom chwatataj Hanka a Matej won a spytataj ju dohonić.
+To pak so jimaj hišće poradźiło njeje.
+Zasadźće při čitanju wotpowědne słowa z prawej kóncowku.
+Rěčće wo tym, što doma činiće, hdyž so wonka dešćuje.
+Bojiće so njewjedra?
+Ha widźu-li ptačata ćahnyć hdyž lisćowy žołći so štom.
+Tak započina so spěw „Myslička nazymna“ wot Handrija Zejlerja.
+Hižo wjele lět so tutón spěw wot dorosćenych a dźěći w nazymje spěwa.
+Što dale wobkedźbujemy?
+Prěnje ćahawe ptački wopušća nas hižo w awgusće.
+Spočatk septembra hromadźa so łastojčki a wotleća do Afriki.
+Lěsnej zwěrinje narosće tołši kožuch (Fell).
+Wón so po barbje šěrej krajinje přiměri.
+To widźimy jara derje pola sorny, kotraž je w lěću rjana čerwjenobruna, w zymje pak šěra.
+
+Mrowja Sonjer sedźeše w małej stwičce a čitaše w knize.
+Ow, kajka zajimawa kniha!
+Sonjer je ju wot wuja dóstał.
+Runje je wón prěnju stronu dočitał, to zakłapa něchtó wo durje.
+„Štó da mje nětko zaso myli?“, mysleše Sonjer při sebi.
+Naraz zastupi jeho přećel do jstwy.
+Wjesele prašeše so Sonjerja: „Ty, Sonjerjo, wonka dźensa wětřik mócnje duje.
+To je prawe wjedro za pušćenje zmija.
+Chcemoj sej jednoho natwarić?“
+Sonjer nochcyše wo tym najprjedy ničo wědźeć.
+Skónčnje da so přerěčeć.
+Hdyž měještej zmija natwarjeneho, dźěštej z nim na polo.
+Zmij běše woprawdźe rjany.
+Měješe wulkej módrej wóčce, rjanu čerwjenu hubu a dołhu pisanu wopuš.
+„To pak je jara sylny wětřik, tón tola našeho zmija sobu wozmje“, praji strachoćiwje Sonjer.
+„Ach, njeměj tola strach!
+To je ći prawe wjedro za našeho zmija“, wotmołwi přećel.
+„Hladaj, smój tola zmijej kruty powjaz přiwjazałoj.
+Hdyž wětřik přemócnje torha, to wobaj prawje kruće dźeržimoj.
+Potom njech wětřik spyta namaj zmija wutorhnyć!“, rjekny přećel hordźe.
+Tola Sonjer měješe přeco hišće strach.
+Přejara jemu wětřik wokoło nosa duješe.
+Tuž dyrbješe přećel jako prěni zmija pušćeć.
+Wón wza powjaz kruće do ruki a běžeše ze zmijom napřećo wětřikej.
+Hnydom so zmij wysoko do powětra znošowaše a přećel wjesele juskaše.
+Naraz pak přećel zawoła: „Sonjerjo, Sonjerjo, pój chětře pomhać!
+Wětřik je přesylny!
+Sonjer na to chětře přiběža a přimny tež za powjaz.
+Zhromadnje spytaštej zmija dźeržeć, tola wětřik bě sylniši.
+Torhaše wo powjaz a nadobo wuzběhny Sonjerja a přećela do powětra.
+Kruće so mrowičce powjaza dźeržeštej a dyrbještej nětko ze zmijom sobu lećeć.
+Kak drje so jimaj w powětře zeńdźe?
+Powědaj stawiznu dale!
+Dny bywaja krótše a nocy dlěše.
+Wětřikec hólcy wutrajnišo a sylnišo zaduwaja.
+Miłe słónco druhdy jenož z wulkej prócu nad sylnymi mróčelemi dobudźe.
+W měrnej nazymskej nocy nóžkuje jěžik Porskak po Brězanec kwětkowej rjadce.
+Tu w kwětkach pak je jenož mało muškow, wačkow a kuntworow.
+Porskak wulěze pod płotom ze zahrody a běži runu smuhu na puć.
+Wonej so bližitej.
+Awtowe durje so wočinja.
+„Hladaj tola!“, praji muž.
+„To je jěž.
+Je hišće raz zbožo měł!“
+
+Wladiměr bě cyły dźeń po puću był.
+Rano bě pola Žadrinskeho duchowneho pobył; z wulkej nuzu bě so z nim dorěčał; potom je jěł swědkow pytać mjez susodnymi kublerjemi.
+Prěni, pola kotrehož so pokaza, ze słužby pušćeny štyrcećilětny kornet Drawin, jeho z radosću přija.
+Tutón dyrdomdej, tak wobkrućeše, dopominaše jeho na zašłe časy a huzarske kuski.
+Wón Wladiměra wobrěča, zo pola njeho k wobjedu wosta, jemu wobkrućiwši, zo žaneje ćeže njebudźe, druheju swědkow zwjesć.
+A woprawdźe, hnydom po wobjedźe so tutaj zjewištaj: zemjeměrc Šmit z wusami a wotrohomaj, a syn pólcajskeho wyška, šěsnaćelětny młodźenc, kiž bě njedawno do ulanow zastupił.
+Nic dosć z tym, zo Wladiměrowy namjet přiještaj, ně, přisahaštaj jemu samo, zo staj zwólniwaj, za njeho žiwjenje zwažić.
+Wladiměr jeju z radosću wobjima a jědźeše dom, zo by so přihotował.
+Hižo dawno bě so sćmiło.
+Marja Gawrilowna přijěć.
+Puć bě jemu znaty a měješe wšo dohromady dwaceći mjeńšinow jězby.
+Ale lědy bě Wladiměr z wokoliny wjeski do płoneho pola wujěł, zběhny so wichor a nasta tajka wějeńca, zo wón ničo njewidźeše.
+Za mjeńšinu bě puć zawěty; wokolina so zhubi w mutnej žołtojtej kurjawje, přez kotruž mjećele sněha lětachu; njebjo ze zemju spłuny.
+Wladiměr pytny, zo bě na polu, a podarmo spyta zaso na puć dojěć, kóń stupaše po zdaću, a porjadu zajědźe pak na sep sněha, pak so přepadny do wužłobiny; sanje so tam a sem mjetachu.
+Wladiměr so jeničce prócowaše, zo by prawy puć njezhubił.
+Zdaše pak so jemu, zo je so dlěje dyžli poł hodźiny minyło, a wón njebě hišće k Žadrinskemu lěskej dojěł.
+Zańdźe dalše dźesać mjeńšin; wo lěsku hišće ničo widźeć njebě.
+Wladiměr jědźeše přez polo, z hłubokimi přepadźišćemi přećehnjene.
+Wějeńca njepopušći, njebjo so njewujasni.
+Kóń poća wustawać, a z njeho samoho so pót liješe, hačrunjež bě přeco zaso do pasa w sněze.
+Skónčnje Wladiměr spózna, zo na prawu stronu njejědźe a pozasta; poča myslić, so dopominać, sej předstajeć a zwěsći, zo je měł naprawo jěć.
+Wón naprawo zajědźe.
+Kóń lědy stupaše.
+Hižo bě přez hodźinu po puću.
+Žadrino njemóžeše daloko być.
+Jědźeše pak a jědźeše, a polow njebě kónca.
+Wšudźe sepje a jamy; sanje so nastajnosći powróćachu a nastajnosći dyrbješe je zběhać.
+Čas ćěkaše; Wladiměr so poča strašnje znjeměrnjować.
+Skónčnje so zboka něšto čornješe.
+Wladiměr sanje na to nawróći.
+Bliže dojěwši spózna lěsk.
+Dźak Bohu, sej pomysli, nětko tam bórze sym.
+Jědźeše při lěsku, nadźijejo so, zo hnydom abo tola po wobjědźenju lěska na znatu dróhu přijědźe: za lěskom Žadrino ležeše.
+Bórze dróhu docpě a jědźeše pod ćmowymi štomami, přez zymu nahimi.
+Wichor tu tak njezachadźeše, puć bě runy; kóń so zhraba a Wladiměr so změrowa.
+Ale wón jědźeše a jědźeše a wo Žadrinje ničo njezawohlada; lěsa njebě kónca.
+Wladiměr z hrózbu spózna, zo je do njeznateho lěsa zajěł.
+Zadwělowanje jeho přewza.
+Pjerješe do konja; wbohe skoćo so do spěcha da, ale bórze wusta a za štwórć hodźiny jenož hišće stup jědźeše, njedźiwajcy wšěch napinanjow njezbožowneho Wladiměra.
+Po času so mjez štomami swětleše; lěs bu rědši a Wladiměr z njeho wujědźe.
+Žadrino njebě widźeć.
+Dyrbješe wokoło połnocy być; sylzy jemu do wočow stupichu; jědźeše na dobre zbožo dale.
+Njewjedro bě woćichło, mróčele so rozćahnychu; před Wladiměrom ležeše runina z běłym žołmatym přestrjencom přikryta.
+Nóc bě nimale jasna.
+Wón wohlada njedaloko wjesku ze štyrjomi abo pjećomi dworami; tam jědźeše.
+Při prěnjej chěžce skoči ze sani, běžeše k woknu a zakłapa.
+Za něšto mjeńšinow so wokeńca wotewri, a starc šědźiwu brodu z wokna tykny.
+„Što chceš?“
+„Je hišće daloko do Žadrina?“
+„Hač je daloko do Žadrina?“
+Je daloko?“
+Při tutej wotmołwje sej Wladiměr do włosow hrabny a steješe bjez pohiba kaž čłowjek, kotrehož su k smjerći wotsudźili.
+„A zwotkel sy?“, starc dźeše.
+Wladiměrej na wotmołwjenje njeńdźeše.
+„Staruško, móžeš mi konje do Žadrina wobstarać?“
+„Hdźe bych koni nabrał?“, mužik wotmołwi.
+„Abo njemóhł znajmjeńša wjednika dóstać?
+Zapłaću, štožkuli sej žada.“
+„Wočakń“, praji starc wokeńcu zawěrajo, „pósćelu ći syna; tón će dowjedźe.“
+Wladiměr čakaše.
+Njebě so hišće mjeńšina minyła, hdyž zaso zakłapa.
+„Hdźe so syn dliji?“
+„Hnydom přińdźe.
+Wobuwa so.
+Je snadź ći zyma?
+Pój so zhrěć!“
+„Dźakuju so, pósćel prawje bórze syna!“
+Wrota zawrěšćachu: Wuńdźe pachoł z retlom a kročeše doprědka, puć pokazujo a jón pytajo mjez sněhowymi sepjemi.
+„Kak načasu je?“, so jeho Wladiměr wopraša.
+„Nó, budźe bórze ranje“, młody ratar wotmołwi.
+Wladiměr ani słowa wjace njepraješe
+Kapony spěwachu a ranje switaše, hdyž Žadrino docpěchu.
+Cyrkej bě zawrjena.
+Wladiměr zapłaći wjednika a zajědźe do dwora duchowneho.
+Na dworje trójki njebě.
+A kajka powěsć budźe jeho wočakować?
+Ale wróćmy so do swójby šlachotneho hospodarja na Njenaradowskim kuble a pohladajmy, što so tam stawa!
+Starikaj staj stanyłoj a do jstwy šłoj, Gawrila Gawrilowič w lěhanskej čapce a wołmjanej jace.
+Praskowja we watěrowanym rańšim wobleku.
+Stajichu sej samowar a Gawrila Gawrilowić pósła holcu, zo by so Marje Gawrilowneje woprašała, kak so jej wjedźe a kak je spała.
+Holca so wróći z powěsću, zo je knježnička špatnje spała, zo pak je jej nětko lěpje a zo hnydom dele přińdźe.
+A woprawdźe, durje so wotewrichu a Marja Gawrilowna přeješe nankej a maćerce dobre ranje.
+„Kak da z hłowu je, Maša?“, so Gawrila Gawrilowič wopraša.
+„Je lěpje, nanko“, Maša wotmołwi.
+„Smy tu wčera cyle wěsće přehorco w stwě měli“, rjekny Praskowja Petrowna.
+„To je móžno, maćerka“, Maša wotmołwi.
+Dźeń so derje miny, ale w nocy Maša schorje.
+Pósłachu do města po lěkarja.
+Wón nawječor přińdźe a nadeńdźe Mašu zajatu wot zymicy.
+Dwě njedźeli wboha chora přebědźi, smjerći bliže dyžli žiwjenju.
+Nichtó w domje njezhoni wo wotmyslenym ćeknjenju.
+Listy, před ćeknjenjom pisane, běchu spalene; słužowna holca nikomu ničo njepraji; boješe so hněwa knjejstwa.
+Duchowny, kornet na wotpočinku, wusaty zemjeměrc a młody ulan ze samsneje přičiny mjelčachu.
+Pohonč Terjoška bjez toho ničo zbytneho njepowědaše, ani w pjanosći.
+Tak so sta, zo dobre poł dwanatka ludźi potajnstwo wuchowa.
+Ale Marja Gawrilowna, zajata wot zymicy ležo, jo sama wupowěda.
+Jeje słowa pak běchu tak mało zrozumliwe, zo mać, wot jeje łoža njewotstupiwši jenož telko z nich zhoni, zo je dźowka smjerćzalubowana do Wladiměra Nikolajewiča a zo je najskerje lubosć z přičinu chorosće.
+Wona sej poradźi z mužom a z někotrymi susodami a na kóncu běchu wšitcy přezjedni, zo je to widźomny wosud Marje Gawrilowneje a zo nichtó swojemu wosudej ani z konjom njewućeknje, zo chudoba z hańbu njeje, zo so njewoženiš z bohatstwom, ale z čłowjekom a podobnje.
+Pócćiwe prajidma so hnydom nałožuja, hdyž sej ze swojimi samsnymi myslemi zaradźić njewěmy.
+Knježnička pak wotchori.
+Wladiměr so dawno wjace w domje Gawrile pokazał njebě.
+Zwučene přijeće jeho wottrašeše.
+Wobzamknychu tuž, zo po njeho pósćelu a jemu njewočakowane zbožo, zwolenje do mandźelstwa, wozjewja.
+Ale kajke bě spodźiwanje Njenaradowskeje kublerskeje swójby, hdyž za wotmołwu na přeprošenje dóstachu połbłudny list!
+Wladiměr jim zjewi, zo ani stopy wjace do jich domu njestaji, a prošeše, zo bychu zabyli njezbožowneho, kotrehož jenička nadźija je smjerć.
+Za někotre dny zhonichu, zo je Wladiměr do wójska wotjěł.
+Wotchorjacej Maši dołho wo tym powědać njesmědźachu.
+Wona słowčka wo Wladiměrje njespomni.
+Našedši jeho mjeno něšto měsacow pozdźišo w lisćinje tych, kotřiž běchu so pola Borodina wuznamjenjeli a ćežko zranili, zwjeze so, a bojachu so, zo so zymica wróći.
+Dźakowano Bohu pak womora sćěhow njeměješe.
+Druha zrudoba ju potrjechi.
+Gawrila Gawrilowič zemrě, wotkazawši jej swoje zamóženje.
+Dźědźinstwo pak ju njezwjeseli; wona zrudobu wboheje Praskowje Petrowneje wot wutroby sobu začu a slubi, zo so ženje wot njeje njedźěli, wobě wopušćištej Njenaradowo, městno njewjesołych dopomnjećow, a přesydlištej so na druhe kubło.
+Nawoženjojo so tež tu wokoło lubozneje a bohateje njewjesty hromadźachu; wona pak žanomu ani najmjeńšeho njeslubi.
+Mać jej druhdy rěčeše, zo by sej towarša wuzwoliła; Marja Gawrilowna z hłowu wiješe a so zamysli.
+Wladiměr wjace žiwy njebě: w Moskwje bě zemrěł na dnju před přichadom Francozow.
+Jeho dopomnjeće běše Maši, kaž so zdaše, swjate.
+Wšě spomnjenki na njeho najkedźbliwišo chowaše: knihi, kiž bě něhdy čitał, rysowanki, noty a basnje, kiž bě za nju wotpisał.

Korla 5.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:dcc9e19a442d6eeca5f3cf2eadc7241bddeef6bf9bb296234c3582951ffb5a79
+size 221740950

Korla 7.txt

@@ -0,0 +1,253 @@
+Witki stejachu kaž kosmy wokoło hornjeje kromy tohole kelucha, a nichtó mje njemóžeše namakać.
+Bych tu móhł sto a wjace cigarow wukurić.
+Tyknych sej našeho dźědowu nakurjenu cigaru do huby.
+Wona hižo zymna rěznje wonješe, a wjeselach so, zo budu skónčnje cyły muž.
+Ale, mój Božo, hdyž prěni kur do so sćežech, myslach, zo mam woheń w brjuše, tak to žehleše a paleše.
+Njemóžach za dychom dohrabać a kašlowach, kaž by pos šćowkał, ale mi bě wšojedne, jenož zo bych muž był.
+Hórbankec Feliks žno bě muž a Krawcec Handrij tež a Njekec Beno.
+Ći žno su kurili.
+Hdyž druhi raz za swojej-dźědowej cigaru sćahnych, to hižo tak jara njepaleše, hačrunjež tež paleše.
+Ale zo by to nětko něšto dobre było, tak dobre, kaž naš dźěd to stajnje činješe, to njebych rjekł.
+Jelizo dźěda při kurjenju tež stajnje brjuch boli, čehodla da wón potom docyła kuri?
+Mje znajmjeńša poča w žołdku a tež druhdźe přimać, zo bě to lědy wudźeržeć.
+‚Pětrko, ćisń toho rapaka wot cigary preč!‘, mi něchtó kazaše.
+‚Pětrko, sćehń hišće raz, to přimanje so zhubi!‘, mi něchtó druhi kazaše, a tuž comach, zo so jenož tak wuhlo žehleše.
+Ale w mojim brjuše přimachu so ludźo hižo bróni, zo bychu činili rebelion.
+A mi so wjerćeše, zo bě to wot čerta.
+Dźědowy palenc žno sym pił, ale tehdy so mi takle wjerćało njeje kaž wot tuteje cigary.
+„Dźědo!“, wołach, ale nichtó mje njesłyšeše, chiba někajki ptak, dokelž něchtó stajnje hik-ah-hik-ah wołaše.
+Abo bě to moja hikawka?
+„Wowka!“, wołach, ale tež ta so do mnje wohlada a „maći“ sebi njezwěrich zawołać, ta by hnydom słyšała a po mnje z hałuzu přišła, a to přeco boleše.
+Skrosnowach so z wjerby, ale hdyž noze na zemju stajich, so mi tak zwjertny, zo zlećach kaž pjany.
+Najprjedy sej myslach, zo je mje něchtó storčił, ale njebě tu nichtó.
+Cigara je mje storčiła, a nětko mje wjerćeše w kole.
+Rynčec twarjenje a Holkec bróžnja a domske jězdźachu wokoło mje, a ja so dźeržach z rukomaj kruće zemje, zo njebych padnył z tuteje wulkeje płoniny, na kotrejž běchu štomy, twarjenja a lěsy.
+Lězech po štyrjoch domoj a chcych so njepytnjeny do swojeje stwički domasać.
+Ale naš dźěd mje dosahny.
+„Jězofina, što je so z tobu stało?“, dźěd wustróžany rěčeše.
+„Zawěsće je će Njekec Beno zbił.
+To maće wot wašeho čertoweho wokołorajtwanja.
+Chibazo lěkarja zawołam?“
+Poklaknych so a přimnych dźěda za kolenje: „Ně, zarjejich, dokelž wědźach, zo by mi lěkar do wočow prajił, zo sym njedočink, dokelž sym kurił.
+Na zbožo zarjejich swoje „ně“ tak wótře, zo naša wowka z durjemi zastupi.
+„Božo mój, što su z našim Pětrkom činili?“
+„Što?
+To so hišće prašeš?
+Tón Njekec kadla je jeho bił.
+Nó, čakaj, to hišće jemu dam“, swarješe dźěd, a ja wostajich dźěda při jeho měnjenju.
+„Pětrko, pój, blědy sy a cyły zdrěny“, tróštowaše mje naša dušna wowka a wjedźeše mje do jstwy.
+Warješe mi babydušku a stróžawe zela, zo bych so zhrabał.
+Njekec Bena je naš dźěd tež wuswarjeł a za wuši poćahał, ale wšo mějach z Benom do toho zrěčane.
+Wón dósta wote mnje za to dwaj młodej hołbjej.
+My mužojo, my hromadźe dźeržimy.
+
+Přećel/ka će prosy, napisać jemu / jej hrónčko do poezijoweho albuma.
+Kak postupuješ?
+Na čo maš myslić?
+Kotre z poskićenych hrónčkow by wužiwał/a?
+Čehodla? Ilustruj do swojeje literarneje mapy stronu z hrónčkom!
+Mjeno wjeski drje pochadźa wot słowow smykać, smyk, smyčk, směčk.
+A to tohodla, dokelž wjedźe přez Smječkecy puć, kiž dyrbješe so wot Worklec do Kamjenca přez hórku přewinyć.
+W dawnych časach wjedźeše wot Kamjenca přez Smječkecy do Budyšina wuznamna wikowanska dróha.
+Tuta tak mjenowana Wysoka dróha, łaćonsce via regia, zwjazowaše wuchod ze zapadom.
+Tež z tym zwisuje pomjenowanje Smječkec, přetož wobydlerjo dyrbjachu wikowarjam pomhać, zo bychu z ćežkimi wozami hórku přewinyli.
+Nimo toho chowaše hora we sebi železosyrične wody, kotrež maja hojensku móc.
+Wobsedźer hórnistwa „Hórnikowa nadźija“ bě wěsty Noack, kotrehož mjenowachu „wuhlowy Nowak“.
+Prawdźepodobnje je so na Winicy tež wino plahowało.
+Za lěkowanje z łuhom a syrikom natwarichu so hojenske kupjele.
+We wysokim tykowanym twarje běchu zaměstnjene kuchina, jědźernja, kiž bě zdobom žurla za zhromadźizny, koncerty a reje, kofejownja z korčmičku a stwy za hosći.
+Tuta “Marijina studnja” je so tež do stawiznow Serbow zapisała.
+Dźowka šwedskeho diplomata bě so jako chorobna sotra wukubłać dała a staraše so wosebje wo wójnskich jatych w Sibirskej.
+Mjenowachu ju tež „Jandźela Sibirskeje“.
+Za so nawróćacych wójnskich jatych załoži wona tu w Smječkecach kaž tež blisko Drježdźan a Berlina sanatorije.
+Wobsedźer domu bě a je swójba Sperlingec.
+Na městnje něhdyšeje kupjele je sej natwariła nowy swójbny dom.
+Bórze přeńdźechu do rukow kupjeloweho lěkarja dr. M. Rachele.
+Wón natwari nowy moderny twar, a w dwacetych lětach zašłeho lětstotka knježeše tam čiłe a wjesołe žiwjenje.
+Rjana lěsna wokolina a derje hladany park wabjachu ludźi zbliska a zdaloka k wočerstwjacemu přebytkej.
+Kupjel „Marijina studnja pak hižo z třicetych lět prěnjotnemu zaměrej njesłužeše.
+Dom je dźensa w priwatnym wobsydstwje a je so před krótkim na dom z prózdninskimi bydlenjemi přetwarił.
+Tola tež dźensa móžeš sej do do krasneje přirody wokoło Smječkec wulećeć.
+W nowym domje za zbrašenych, w „Janskich kupjelach“ je zaměstnjena mała hospoda a mučny pućowar so tu z napojom a přikuskom pohosći.
+Sarah Bjeńšec pisa wo swojej wjesce.
+Přemysluj, zwotkel ma wona informacije wo wjesce?
+Pytaj wjesku Smječkecy na karće!
+Kotre wokolne wjeski su ći znate?
+Što zhoniš w teksće wo wjesce?
+Wupisaj informacije w hesłach!
+W interneće móžeš najnowše daty wo jich lěće sćěhować.
+Njeměnju wulke slěbrokřidłate lětadła, ale naše nam lube běłočorne baćony z dołhimaj čerwjenymaj nohomaj.
+Někotrym, kiž hnězdźa w lěću w Braniborskej a Saksko-Anhaltskej, su mały sćelak do pjerjow na chribjeće zasadźili.
+„Prinzesschen“ na přikład je tajka prominentna ze sćelakom wuhotowana baćonica.
+To so čłowjek jenož dźiwa, kak daloko baćony lětaja.
+„Felix“ na přikład zapołoži krótku přestawku w južnej Pólskej.
+Wottam je za dwaj dnjej hač k Bosporusej dolećał.
+Potom dale přez Turkowsku, Israel a Palestinu w směrje na Afriku.
+Hač k pobrjoham Južneje Afriki nad Kapom dobreje nadźije baćony leća.
+Tam wostanu, doniž so spočatk nalěća do Łužicy njewróća.
+Podobne puće, móhłrjec wokoło poł swěta, maja tež baćony, kotrež w našej bjezposrědnjej domiznje hnězdźa, za sobu.
+Snano tež tón porik, kotryž hnězdźi nad rězakom w Sernjanach abo pola Wićazec w Konjecach.
+Mnohe baćony nawróćeja so tež do Delnjeje Łužicy.
+Błótowska krajina ze swojimi włóžnymi łukami jim wosebje rjany přebytk lubi.
+Hinaši bě něhdy wosud serbskich ludźi z Delnjeje Łužicy.
+Jónu starej domiznje božemje prajiwši, njebě za nich hižo nawróta.
+Doma bě nuza a běda.
+A tak wěrjachu slubjenjam wo lěpšim žiwjenju druhdźe.
+Podachu so z łódźu do Južneje Afriki, hač do Kapstadta.
+Wobjěli běchu wichorojty Kap dobreje nadźije.
+Po dwěmaj měsacomaj běchu skónčnje dojěli.
+Tónle kraj podłu pobrjohow Indiskeho oceana měješe jim wotnětka domizna być.
+Podach so sam do Afriki.
+Běch wćipny, hač tam dźensa hišće po našich dawnych krajanach někajke slědy nadeńdu.
+Wot přistawneho města East London podam so do nutřkowneho kraja.
+Prašam so za tym abo tamnym sydlišćom.
+Wšudźe bydla čorni domoródni.
+Wo bywšich běłych sydlerjach tu hižo nichtó njewě.
+Ale potom lubi wotbočenje wot dróhi naraz něšto njewočakowane.
+Za wsu, wosrjedź kałateje kerčiny a wysokeje trawy, kiž móhła tajka prawa kulisa za elefanty a girafy być, chce so mojimaj wočomaj lědy wěrić: stary kěrchow.
+Mjena na narownych kamjenjach su zdźěla zarosćene.
+Po starej lisćinje wupućowarskeje łódźe, kotruž mam při sebi, pochadźachu woni wšitcy z delnjołužiskeho Wjerbna.
+Spytam sej předstajić jich prěnje afriske dny.
+Kak často drje su woni na swoju domiznu myslili?
+Dale přez kraj pućujo zeznaju někotrych potomnikow.
+Dopomina so tež na sadu, kiž bě jeje nan přeco wječor delnjoserbsce prajił.
+Henry Noack pokaza mi swój rukopisny serbsko-jendźelski słownik.
+Wón bě wotrostł pola dźěda a wowki.
+Wonaj staj mjez sobu přeco serbsce rěčałoj.
+Theo Kaschula, kotryž bydli w měsće Johannesburgu wuznaje mi, zo słuša do potomnikow serbskich wupućowarjow.
+Prof. dr. Roc Kaschula, jeho bratr, kotryž bydli w Kapstadće, je jedyn z naj-znaćišich medicinarjow w Južnej Africe.
+Před krótkim sym jeho po Delnjej Łužicy přewodźał.
+Móžemy z dobrym prawom rjec: Naše baćony přežiwja zymu w Africe, a tam daloko za ekwatorom su tež potomnicy našich krajanow doma.
+Přemysluj, kotre nadpismo so k tekstej hodźi?
+W teksće jewja so městnosće, kotrež ći tak znate njejsu: Bosporus, Turkowska, Israel, Palestina, Južna Afrika, Kap dobreje nadźije, Wjerbno, Hochoza, Pśiłuk, Žylow, Janšojca, Kapstadt, East London, Johannesburg.
+Pytaj je na karće!
+Wo kim rěči awtor?
+Wupisaj sej wažne informacije!
+Sćěhuj jězbu wupućowarjow wot doma hač do Afriki na karće atlasa!
+Što su móhli wupućowarjo tehdy do noweho swěta wot doma sobu wzać?
+Što by ty sobu wzał/a?
+Předstaj sej, zo sy wupućowar/ka!
+Pisaj dźenik wo přebywanju na łódźi abo wo prěnich dnjach w nowej domiznje!
+Kotry zwisk wobsteji mjez baćonami a wupućowarjemi?
+Serbja běchu pak tež druhdźe wupućowali.
+Informuj so w bibliotece, pola znatych abo w interneće!
+Pawoł Rota a Beno Budar pisataj wo Delanach.
+Powědaj, kak kónčinu wopisujetaj!
+Přirunuj basni!
+Kotra so tebi bóle spodoba?
+Wopisuj rym w basnjomaj!
+Wo kotry rym so jedna?
+Štučka je wjazanje linkow/hrónčkow k wjetšej jednoće.
+Rym je harmonija mjez dwěmaj abo wjacorymi słowami na kóncu linki, je srědk ke klinčenju, kotryž pomha rěč wjazać.
+Znajemy porowy rym, křižowy rym, so wobjimacy rym a swobodny rym.
+Hdyž ze swojimi drjewami za tofle domoj nóžkowaše, hwizdaše sej Michał wjesołe melodije, kotrež bě w šuli nawuknył.
+Widźeše přede wsu dźěry.
+Dźěłaćerjo mějachu hižo swjatok.
+„Budu tam štomiki sadźeć?”, wopraša so Michał nana.
+„Te dźěry su tola hłuboke.”
+„Ně”, wotmołwi nan.
+„Do tych maja so sćežory za milinu zestajeć.”
+„Štó da dóstanje we wsy milinu?”, so mać zajimowaše.
+„Nó, my wšak nic, ale korčmar, Juraskec a Zyndźić.”
+„A za tych třoch stajeja wot bóh wě hdźe sćežory?”
+„Nic jenož to”, nan mać powuči.
+„Naćahnu tež grotow. – Ale njeboj so, zo ći knježa tam w měsće tajke něšto darmo činja.”
+„To je tajka jasna swěca, ta elektriska”, rjekny Michał.
+„Ale Juraskec a Zyndźic změja elektrisku młóćawu.
+Tajku podobnu, kajkuž młynk ma”, doda nan.
+Nazajtra powědaše Michał swoje nowinki w šuli.
+„Ach, to dawno wěm”, rjekny korčmarjec Horst, kotryž doma ničo činić njetrjebaše a cyły dźeń po wsy dundaše.
+„Dźensa budźe prěni sćežor stajany, wěš tajki, kajkiž telefon ma”, powučeše Horst Michała.
+Pjekarjec Gusta bě sej wot swojeho bratra, kotryž do Kamjenca na šulu jězdźeše, rozpowědać dał, kak so to z elektriskim prudom ma.
+„Mjez sćežorami wisaja groty.
+A po nich jězdźi milina.”
+„Ta by tola dele padnyła”, rjekny mjeńši hólc, kiž pódla steješe.
+„Hłupako!”, storči jeho Gusta.
+„Ma da grót dźěrku kaž ćeńka rołka?”, chcyše Michał wědźeć.
+„Hdźe da! – Po groće prud běha”, hordźeše so Gusta.
+„A wěš, kak skoku?”
+Michał chcyše najprjedy rjec: Kaž kulka z třělby, mjelčeše pak radšo.
+„Tysac króć tak spěšnje kaž kulka třělby!”, tykaše so Horst zaso do rozmołwy.
+Njebě pak jemu to samomu cyle jasne.
+Měješe jenož rěkać “Jara spěšnje”.
+Michał rozdaješe hubu a słuchaše na to, štož Horst a Gusta powědaštaj.
+Starowjesćenjo stejachu trochu znazdala.
+Čujachu so kusk wotpowěsnjeni, dokelž w Starej wsy hišće nichtó na milinu njemysleše.
+Za něšto dnjow wućahny pjekarjec Gusta ze zaka horšć izolowanych grotow, kónčki, kotrež běchu monterojo wottřihali a na zemju ćisnyli, hdyž běchu groty ćahali.
+„Što mi za to daš, Rjeko?”, poskići je Michałej.
+Tomu so lubjachu, ale što za nje dać?
+„Što ha chceš měć?”
+„Twój nowy wołojnik!”
+A Michał jón da, dokelž chcyše tež něšto wot noweho měć, štož so do wsy dobywaše.
+Doma potom groty chowaše.
+By drje je rady pokazał, ale nan móhł so woprašeć, što bě za nje dał.
+Tuž wostaji groty w tobole, doniž njebuchu wšědna wěc.
+Hdyž monterojo wot poslednjeho sćežora srjedź wsy groty k Zyndźicom ćahachu, přihladowachu dźěći.
+Chwilu po tym zo běchu mužojo groty na domskim přiwjazali, roztorhny so jedyn, a dołhi kónc ležeše na zemi.
+„Nic přimać!”, rjekny pjekarjec Gusta a doběža k Zyndźicom do dwora, zo by to monteram prajił.
+Michał pak, myslo, zo dótknyć njeje přimać, kopny z mokrym drjewjancom do grotu – a zleća kónčk dale na zemju.
+Hladaše w błóće sedźo a njewědźeše, što bě so stało.
+„Takle fiks tón prud je?”, stawajo rjekny, a přihladowarjo, kotřiž běchu najprjedy sprostnjeni stali, so počachu smjeć.
+Jedyn z monterow přińdźe a wotehna dźěći, młodeho dźěłaćerja pak pósła do wsy k małej chěžce, w kotrejž husto něšto brunčeše.
+Za chwilu wróći so dźěłaćer, nětko monter grót z ruku zběhny, a dźěći so zaso přibližichu.
+Njetraješe dołho, a škoda bě wotstronjena.
+Směrki počachu hižo padać.
+Bórze po tym zaswěći so na Zyndźic kuble jasna swěca: w stwě, w předchěži, na dworje, na najstwě a na schodźe, w bróžni, w konjencu, w hródźi a w chlěwach.
+Wo žně njewjezechu Rjekec lětsa swoje wozyčki žita do młyna wumłóćić, ale k Zyndźicom, dokelž bě to bliže.
+Jedyn měch zorna dósta hnydom pjekar za chlěb, kotryž běchu Rjekec hižo něšto njedźel požčowali, dalši měch za přichodny chlěb.
+Tamne wusypa nan doma na łubju a přikaza Michałej, zorno wšědnje z drjewjanej łopatu přeměšeć.
+Korčmar, Zyndźic a Juraskec wostachu dołhe lěta jeničke statoki we wsy, kotrež mějachu milinu, wězo tež knježi dwór, ale tón ležeše nimale zwonka wsy.
+W šuli swěćachu w zymje rano hišće petrolejowu lampu.
+Jónu wječor po ćmě pósła nan Michała k Hejduškecom, zo by tam někajku powěsć donjesł.
+Lědma bě hólc před dwór stupił, wróći so spěšnje a přiběža wustróžany zaso k nanej.
+„Nano, we wsy so pali!
+Pój pohladać!”
+Rjek hnydom poskoči.
+Bě načolnik skupiny wjesnych hašerjow.
+Hdyž před wrota stupi, wosta stejo a hladaše, a Michał čakaše před nim, što so stanje.
+„Pola Juraskec na dworje elektrisku swěcu swěća”, rjekny nan.
+W tym wokomiku so „woheń“ zhubi, a bu ćma.
+„Nětko su hasnyli”, rjekny Michał a dźěše k Hejduškecom.
+Powědaj, kak je Jurij Kubaš-Worklečan kładźenje miliny we wsy dožiwił!
+Wobhoń so wo žiwjenju spisowaćela!
+Powědančko hodźi so do štyrjoch wulkich dźělow rozrjadować:
+Přirjaduj jednotliwe dźěle tekstej!
+Stawizna bjez napjatosće je wostudła.
+Ale napjeće powědać scyła tak lochko njeje.
+Jurij Kubaš wobknježi tute wuměłstwo.
+Wopisujće, čehodla přiběra napjatosć w powědančku!
+Městna, hdźež napjatosć stupa, dyrbja so tež wotpowědnje napjeće čitać.
+Wupytaj sej tute městna a zwučuj!
+Najprjedy chcemy wam něšto wo našich stawiznach rjec.
+Naš kraj, kiž so mjenuje Grönlandska abo Zelenska, je prawdźepodobnje najwjetša kupa našeje zemje.
+Wjetšina kraja je pokryta z wěčnym lodom.
+W Grönlandskej rěčimy dwě rěči – grönlandšćinu a danšćinu.
+W šuli wuknjemy wobě rěči.
+Dalše šulske předmjety su matematika, jendźelšćina, wobswětowěda, fyzika, geografija, spěwanje, wuměłske kubłanje, rězbowanje a šiće.
+Šulske lěto započina so pola nas zwjetša wosrjedź awgusta.
+Lěćne prózdniny su, za tym hdźe sy w Grönlandskej doma, wot kónca meje abo spočatka junija.
+Za šulskich nowačkow a jich swójby je prěni šulski dźeń jara wažny podawk.
+Dźěći a jich starši wobleku so narodnu drastu.
+Přiwuzni a přećeljo su do domu na kofej prošeni.
+Zwjetša přinjesu woni tež někajki darik sobu.
+Starši šulerjo podadźa so nazymu ze swojimi wučerjemi na ekskursiju.
+Při tym wuknu woni ze sakom abo dołhim powjazom ryby łójić a popad prawje wužiwać.
+Někotre z tych popadnjenych rybow so hnydom zjědźa, dźěl pak so doma wupowěsnje k sušenju na powětře.
+Nimo toho wužije so ekskursija tež za šćipanje jahodkow.
+Krótko do hód zhotowjamy wšelake wutřihanki jako dekoraciju za rjadownisku rumnosć a k zdrasćenju hodowneho štoma.
+Wosebje za patoržicu zwučujemy hodowne kěrluše.
+W aprylu su wubědźowanja na psyčich sanjach.
+Na poslednim šulskim dnju před lěćnymi prózdninami wuhotuje šula sportowe wubědźowanja w běhanju, dalokoskoku a we wysokoskoku, w mjetanju hlebije a kulostorku …
+W teksće wopisuje so kraj, kotryž je za nas kaž cuzy swět, Grönlandska!
+Što rěka mjeno Grönlandska?
+Što zhoniš w prěnim wotrězku wo tutej kupje?
+Wudospołń cluster!
+Rěč k tomu!
+Přirunuj prěni šulski dźeń w Grönlandskej z twojim prěnim šulskim dnjom we formje tabulki!
+W najwšelakorišich tekstach sy nazhonił/a mnoho zajimawostkow wo wjeskach abo kónčinach, kotrež su tebi znate abo tež njeznate.
+Informacije móža so w powědančku runje tak chować kaž we wěcnym teksće.
+Zhotow mału sćěnowinu wo swojim měsće, swojej wjesce abo kónčinje, w kotrejž bydliš!
+Kak su sej dźěći w prjedawšich časach hrajkali?
+Hrajki a wašnje hrajkanja su so w našim času jara změnili.
+Cyłe industrijowe wotnožki a wabjenske předewzaća na tym zasłužeja.
+Wjele dźěći njemóže so ani na wšě hrajki, kotrež wobsedźa, dopomnić, ani na klanki a plišowe zwěrjata …

Korla 7.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:f1b617ca667c72c4ecb0d13b2c01a750be902eee9589e21ee2e7e078815c5697
+size 208328588

Korla 8.txt

@@ -0,0 +1,237 @@
+Za to móžeše mi daloko nad wosomdźesat lět stary muž powědać po słowje tekst jeničkeje wobrazoweje knihi, kotruž bě wobsedźał.
+Z pomjatka by wšitke wobrazy namolować móhł.
+Hdyž počachu w dwacetych lětach tež hižo hrajki z blacha, cyna, pliša atd. móda być, drje tute tójšto staršich kupić njemóžeše.
+Z čim a kak pak su sej serbske dźěći na spočatku tutoho lětstotka hrajkali?
+Zwjetša su to byli samozhotowjene hrajki.
+Dźěći běchu na wušiknosć staršich abo přiwuznych pokazani.
+Často sej tući na hermanku abo we wobchodźe něšto wobhladachu a potom napodobnichu.
+Tajkele ludowe hrajki nastawachu z drjewa, papjerca wołmy, słomy, płatu, ale druhdy tež z blacha.
+Hłowa z drjewa wurězana a pomolowana, někotre deski hromadu sćěslowane, a hotowy bě čumpaty kóń za małe dźěći.
+Wuzda a šabraka buštej tohorunja z barbu napodobnjenej.
+Wopuš bě kónc powjaza.
+Mały jěchar móžeše takle hodźiny dołho čumpajo wo dalokim swěće sonić.
+Běše-li čumpaty kóń dodźeržany, steješe dźě přez lěto tež husto wonka na dworje, abo měješe-li wón přichodnemu dźěsću słužić, da zhubi so krótko do hód, zo by so patoržicu wuporjedźany a hinak pomolowany znowa zjewił.
+Mjez hodownymi darami bě druhdy cyły burski statok: konje, wozy, konjenc, chěže, młyn.
+Domjacy skót bě za tunje fenki w tyzach z Rudnych horin na předań.
+Burski dwór ze skotom bě takle přez wjele lět požadana zabawa dźěći a pohonjowaše fantaziju při hrajkanju.
+Pobrachowaše-li raz někajke skoćatko, da cwornowa rólka abo kusk drjewa wowcku abo psyka narunaštej.
+Z prózdneje cigaroweje tyzki bu naraz hródź.
+Scyła móžachu dźěći prjedy wšitko trjebać: stare knefle, pisane kamuški, škleńčane črjopy, prózdne tyzy …
+A za čo so wšelake wěcy hodźachu: Přez kónc powjaza móžachu skakać, abo tołši powjaz słužeše jako čumpjel, prěki přez drjewjany pjenk połožena deska bě pačkawa.
+Wjetše dźěći twarjachu sej rady štabry a zhladowachu tak na swět wothorjeka.
+Zwjetša drje sej dźěći wonka hrajkachu.
+Napřemoběh abo wjerhanje běštej woblubowanej.
+Swoju wušiknosć móžachu dźěći pokazać při mjetanju małych šipkow.
+Tute zhotowichu sej sami, z tym zo kiješk na jednym kóncu wótrje nakónčkowachu a na tamnym napačenym kóncu pjerjo přityknychu.
+Tež kłok a prok abo wjergawu wudźěłachu sej dźěći za hrajkanje sami.
+Mjeńše dźěći sej to přeco zaso wot wjetšich wothladachu.
+Samo so zrozumi, zo móžeše sej kóždy prawy hólc w nalěću z witkow pišćałku klepać.
+Wonka sej dźěći zwjetša zhromadnje hrajkachu.
+Po zdokonjanym dźěle, kotrež jim starši kazachu, zetkawachu so we wsy, při mlokowej rampje, na někajkej murce abo na łuce.
+Woblubowane mjez dźěćimi běchu tež rymowane hrónčka.
+Chětro wjele so dźěći wonka hibaše, a jich hry přewodźeše njerědko spěw.
+Na hłowje stawać, so přez hłowu kuleć, koło bić abo napřemo mocy měrić běchu tajke woblubowane zaběry na čerstwym powětře.
+Zawěrno je někotrežkuli serbske dźěćo před sto lětami tež hižo wobsedźało wjertel, stawačk, trompetu, pisane klocki, bul abo klanku.
+Tež cynowe figury a połny měšk kulkow słušachu nimo towaršneje hry do kašćika z hrajkami.
+Naćisń tabulku!
+Wupisaj wšitke w teksće mjenowane hry!
+Zapisaj tež wšitke dźensniše zaběry a hry!
+Rozrjaduj je po počasach!
+Woznamjeń tebi znate a njeznate hry ze wšelakimaj barbomaj!
+Přirunuj hry tehdy a dźensa!
+Wopisuj swoju najlubšu hru!
+Naprašuj so pola přiwuznych a znatych wo rymowankach za hry!
+Prjedy hač so nimale cyły Njechorń do kolesowanja da, běchmoj mój, přećel Arnošt a ja, so hižo w tutym kumšće pospytałoj.
+Mějachmoj tola přeco někajke wosebite rózynki we hłowje.
+Přećel Arnošt wědźeše sej tež přeco ze wšěm nowym prawu radu.
+Bjez dźiwa tuž, zo bu z tutoho roboćanskeho hólca wušikny knježi kowar na Worcynskim ryćerkuble a – po tym zo běše hnadny knjez nam božemje dał – jara hibićiwy a připóznaty wjesnjanosta w swojej wsy.
+Z tutym Arnoštom chodźach rad k Nejdźic dźědej, tam do poslednjeje chěžki při Kóncowskim haće.
+Nejdźic dźěd běše tajki doprědkarski.
+Tohodla běše sej k swojej chěžce připlacnył drjewjanu bróžničku a někotre chlěwčki, njehospodarješe jenož z kozami, ale měješe samo kruwičku a telko husow, zo so cyły brjóh susodneho Kóncowskeho hata z nimi běleše.
+Arnošt běše wuslědźił, zo ma Nejdźic dźěd tajke wysoke koleso, prědku wulke a zady małe koło, tajkeho předchadnika našich jězdnych kolesow.
+Nichtó pak hišće njebě Nejdźic dźěda na tutym wysokim kolesu widźał.
+Pječa so wón jenož po ćmě na puću při wulkich dubach za swojim domom na nim pospytowaše.
+Wuradźowachmoj z Arnoštom a lězechmoj Nejdźic dźědej na kožu.
+Nejdźic dźěd naju njewuhna.
+Wosebje Arnošta jako wójnsku połsyrotu měješe wón trochu rady - słušachmoj takrjec do jeho susodstwa.
+A woprawdźe, zespody někotrych walčkow słomy w bróžni wućahny Nejdźic dźěd tajku „drezinu”, tak ju wón mjenowaše.
+Chort wě, kajkemu měšćanej běše wón tutu, tehdom hižo žadnostku, za tučnu husycu wudrěł.
+A smědźachmoj woprawdźe na tutym wysokim kolesu při lěsu spytać jězdźić.
+Ale to wam njeběše tak jednorje.
+Stary Nejdo so namaj z cyłeje šije směješe, hdyž so přeco zaso z tuteje wysokeje kary walachmoj.
+Njeje pak nam tež pokazał, kak ma so prawje jězdźić.
+Najskerje tež wón ze swojimi trochu krótkimi nohami tute wuměłstwo dokonjał njeje.
+Jako běše so Nejdźic dźěd namaj do syteje wole nasmjał, wućahny jako tróšt dalše koleso zespody słomy, tajke prawe jězdne koło, kiž drje bě bjez wobručow a hižo trochu zerzawe a klepotate.
+Na tutym smědźachmoj so tež pospytać.
+A hlejće, za dobre poł hodźinki hižo jězdźachmoj.
+Nětko pak chcychmoj swoje nowonazwučowane wuměłstwo tež pokazać a ridrowachmoj takle bjez wobručow jedyn po druhim po wsy.
+W naju zahoritosći njeběchmoj na to pomysliłoj, zo běše to na popołdnju ćicheho pjatka, a bórze sydaše wot naju maćerjow a susodkow selenych swarow, zo nam dalše kolesowanje na chwilu zańdźe.
+Ale – čas sej njeda haćić.
+Namoluj w teksće wopisowane koleso!
+Pawoł Grojlich wužiwa rjane rěčne wobroty w swojim teksće.
+Spytaj tute wuzběhnjene R rěčne wobroty: wjacore słowa su kruće mjez sobu zwjazane a wužiwaja so w přenjesenym woznamje.
+Njedawno mějach zajimawe dožiwjenje, kotrež zawěsće tak spěšnje njezabudu.
+Dyrbju wam wo tym powědać.
+Chcych potajkim z bratrowcom Benom a sotrowcom Florianom do lěsa na dyrdomdej.
+Měještaj wšelake wěcy za to wobstarać a přihotować, na přikład stan, wačoki, kapsnu lampu, nóž, škórnje a ćopłu drastu.
+Sam natwarich sej kłok a prok a kamjenjowej wjerhawje.
+Na wučinjenym dnju zetkachmy so pola nas doma.
+Mać nam hišće jědź a piće a něšto chłóšćenkow zapakowa a nas z mnoho dobrymi radami a pokiwami tróšku strachoćiwje rozžohnowa.
+Ja pak hišće wudu sobu hrabnych.
+Za stražnika wzachmy sej našeho psa sobu, wšak móža nocy w lěsu chětro šerjate być.
+Po puću rozkładowach Benej a Florianej družiny štomow a kerkow a pokazach jimaj, hdźe najwjace hribow rosće.
+Hdyž počinaše so ćmičkać, natwarichmy naš stan a zadźěłachmy sej lěhwowy woheń.
+Potom dołho a derje wječerjachmy a lehnychmy so spać.
+Psyk ležeše před stanom a dyrbješe kedźbować, zo nas nichtó njenadpadnje.
+Wězo słuchachmy na kóžde piknjenje a njemóžachmy sej hnydom wusnyć.
+Najskerje je sej naš psyk prjedy wusnył hač my.
+Rano Florian prěni wotući a nas wubudźi.
+Nochcychmy swojimaj wočomaj wěrić – před nami pasechu so w rańšej ćišinje sorny.
+Nažel je šćowkanje našeho psa wućěri, kiž bě něhdźe lišku wučušlił.
+Namjetowach, sej lišku abo dźiwje swinjo „třělić”.
+Łažachmy přez husćinu, ale žane zwěrjo njewuhladachmy – škoda.
+Tak wupruwowachmy naše kmanosće w třělenju jenož z třělenjom na štomy a na hable.
+Wokoło připołdnja poča nam w brjuše korčeć a pytnychmy, zo je čas domoj.
+Tuž wšo zrumowachmy.
+Doma mać hižo čakaše a so wjeseleše, nas strowych zaso widźeć.
+My pak chcemy tajku ekspediciju do lěsa bórze zaso přewjesć.
+Po tym, zo sy tekst čitał/a, namakaj městno, kotrež wopisuje wjeršk powědki.
+Je wón dosć napjaty a čehodla?
+Wumysli sej druhi wjeršk a powědaj swoju wersiju!
+Kuzenkaj z Berlina běštaj k nam na wulke prózdniny přijěłoj.
+To bě ći žiwjenje!
+Cyły dźeń wot zažneho ranja hač do pózdnjeho wječora harowachmy po wsy, honjachmy a šćěkachmy so, twarjachmy sej našu „budu” a naš mały hrodźik z pěska.
+Jónu sta wšak so podawk wosebiteho razu.
+Dokelž na wšitkich dnjach słónco njesmilnje smaleše, nas hižo ničo wot toho njewotdźerža, sej wodnjo na zahrodźe stan natwarić a w nocy w nim spać.
+Prěnju nóc měještaj kuzenkaj w nowym wobydlenju přežiwić.
+Zwačištaj so do njeho, a bórze jimaj wóčce zapadnyštej.
+Tola što to?
+Jako wulězech nazajtra z łoža, nochcych swojimaj wočomaj wěrić.
+Kuzenkaj ležeštaj město w stanje w pódlanskej stwě we łožu a kruće spaštaj.
+„Wój plincaj, njejstaj da w stanje šerjenjow dla wutrałoj?”, škrějach jeju.
+Nětko njemóžach smjeće woprawdźe wjace podusyć.
+„Smój so knyskotacych šumow a spodźiwnych zwukow nabojałoj”, mjeńši z njeju, ze spara storhnjeny, jakotaše.
+„Ha, ha, ha, wój staj woprawdźe bojazliwcaj, su to tola jenož jałojcy tam na susodnej pastwje.
+Tute so hdys a hdys hałzow bliskich štomow dótknu a dawaja sčasami wšelake zwuki wot so”, jeju powučowach.
+„Ja wamaj pokažu, zo so jich ani kusčička njeboju!”
+Hišće samsny wječor sej swój nócny kwartěr w stanje zarjadowach.
+Ale spodźiwnje: Njemóžach sej wusnyć a walach so wot jednoho boka na druhi: někajki swojorazny njeměr mje njepřestawajcy přesćěhowaše … a naraz so zatorhnych.
+Přez stan předobywachu so spodźiwne swěcy, čerwjene a žołte, stajnje so wotměnjejo a w rozdźělnej intensiće skutkujo.
+Božičkecy, što bě to?
+Wutroba mi nimale hač pod gyrgawu wisaše, ale hibać so při wšěm njemóžach.
+Wšitko běše kaž sprostnjene, ani najmjeńši stawčk so wjace njehodźeše zhibować.
+Traješe to cyłu chwilu, prjedy hač zamóch ze stana wulězć.
+Potom chwatach tak spěšnje kaž móžno do domskeho.
+„Nó, to dźě runjewon wo wulkim rjekowstwje njeswědči, so takle před přebłyskowanjom nastróžić!”, mje mać při chěžinych durjach powita.
+Hańba, wulka hańba na mnje lězeše, wosebje hdyž pomyslich na to, što budźetaj kuzenkaj nazajtra k tutomu podawkej rjec.
+Nětko, tak wědźach, wšak budźe wulke smjeće na tamnej stronje …
+Čitaj tekst a powědaj krótku podawiznu zaso!
+Što měniš, kak staj kuzenkaj wo swojej kuzinje mysliłoj?
+Powědaj stawiznu z wida hólcow!
+Wupisaj městna, na kotrychž awtorka začuća wopisuje!
+Powědaj wo začuću stracha ze swójskeho nazhonjenja!
+Trjebachmy w Krakecach nowe sportnišćo.
+Bulkopanje je sport, kotryž so w Krakecach hižo praktikowaše, jako bul docyła hišće wunamakany njebě.
+Njewěm do čeho je so tehdy kopało, ale wěste je, zo so tajki zajim přinarodźi.
+Hižo jako mały knefl na našim dworje bul kopach.
+Do nowych wrotow njesmědźach bul třěleć, a wowka tež žadyn prawy škitar-wrotar njebě.
+Tak hrajachmy na wjesnej dróze, wšak tam žane awta njejězdźachu a wjesne husy nas z našim elanom znajachu.
+Za nich bě najlěpje so zhubić do rěki a tam za wačkami pytać.
+To bě wězo něšto cyle hinaše.
+Mějachmy tam móžnosć, so měrić z mustwami susodnych wjeskow.
+Wjele prócy měješe so nałožować, zo bul tu prawu twjerdosć dóstanje.
+Pucher dyrbješe powětr dźeržeć, a wulke wušparanje bě tykanje pucherja do bula.
+Hustodosć so při zawjazanju buloweje kože pucher rozkałny, a cyła próca bě podarmo.
+Zwjetša so tajka kopańca skónči z fawcami a wuhnawanjom hrajerjow ze susodneje wsy.
+Nam so tež husto tak dźěše, hdyž pola druhich bul kopachmy.
+We wěstym lěće so po skónčenju swjedźenskeho ćaha nikomu domoj hić nochcyše, a reje započachu so hakle po wječornym picowanju skotu.
+Tak nasta mysl na bulkopanje mjez seniorami a młodźinu.
+Wučinichmy, zo za poł hodźiny nastupimy na Kruparjowej łuce.
+Štóž je tehdy widźał bulkopańcu, ju zawěsće hač do dźensnišeho zabył njeje.
+Fryc bě přišoł w žónskim kupanskim wobleku ze snadź zańdźeneho lětstotka.
+Mój nan jako žaba so z wulkim sakom zaměstni we wrotach, dokelž so jemu wjele běhać njechaše, wječornych reji dla.
+Někotři běchu w dźěćacych cholowach abo z nachribjetnikom na rjapje, z předešćnikom w ruce a tak dale.
+Młodźina bě w sportowej drasće přichwatała, tak zo so mustwa derje rozeznawachu.
+Alfred Krupar měješe hru na konju sedźo hwizdać.
+Ale dokelž hwizdanje ničo wosebiteho njeje, so stary wulki budźak wosrjedź łuki staji.
+Budźak zahrima a hra so započa.
+Alfredowy kóń pak so tak nastróži, zo ćěrješe z jěcharjom přez pódlanske běrnišćo, wulku mróčel procha zawostajiwši.
+Jedyn z hrajerjow na bulu sedźo přihladowaše, kak so za Alfredom kuri.
+Druhemu młodźencej pak chcyše so dale hrać a tak kopny do bula.
+Cyle měrnje wosta sedźacy w čapawce, nětko pak bjez bula.
+Wućahny blešku palenca z kapsy a wza lunk, zo by stróželam zadźěwał.
+Druzy tole widźo jemu kóždy na swoje wašnje připiwachu.
+Někotři ležo abo w spěšnym běhu.
+Jedyn měješe škórnje, wulke kaž čołmy.
+Hdyž do bula kopny, zwjetša jedyn ze škórnjow wysoko do njebja sobu lećeše.
+Po přizemjenju škórnja někotři z tutym dale kopańcu hrajachu.
+Wěm so derje dopomnić, kak so naš tehdyši duchowny, knjez Handrik, na kolenach klečo směješe, a jemu sylzy po licomaj běžachu, zo tajke něšto w swojim žiwjenju hišće widźał njebě.
+Łuka bě rozteptana, a škoda načinjena.
+Z toho nasta mysl, w Krakecach sportnišćo natwarić.
+Stara pěskowa jama na připołdnišej stronje wjeski so za tute předewzaće wuzwoli.
+Narysuj po předłoze teksta wobraz!
+
+Dźensa je prěni adwent.
+Nětko započnje so rjany hodowny čas.
+Naše bydlenje smy hižo rjenje wupyšili.
+Při woknje wisa hodowna hwězda.
+Wječor so wona swěći.
+Na kamorje steji hodowna pyramida.
+W polcy steja jandźelki.
+Wone maja instrumenty.
+Na sćěnje wisa hodowna protyka.
+Popołdnju pijemy wšitcy hromadźe kofej.
+Na blidźe steji adwentny wěnc.
+Wón ma štyri swěčki.
+Dźensa swěći so prěnja swěčka.
+Słuchamy na rjanu hodownu hudźbu.
+Potom spěwamy hodowne spěwy.
+Roman móže hižo hodownu baseń.
+Alenka móže hodowny spěw.
+Wona spěwa: “Rumpodicho luby naš …”.
+Kak je swójba stwu za adwent wupyšiła?
+Je waše bydlenje tež hižo za adwent wupyšene?
+Sobotu do prěnjeho adwenta pječechmoj z maćerju poprjančki.
+Hromadźe trěbne wěcy spřihotowachmoj.
+Mać změša ćěsto a ja jej při tym zajimowany přihladowach.
+Wona ćěsto rozkula.
+Nětko móžach sobu pomhać poprjančki wutłóčić.
+Poprjančki so dołho njepječechu.
+Na druhi dźeń je ze šokolodu pomazachmoj.
+Na dnju swjateho Mikławša chcych swoju wowku zwjeselić a donjesech jej taler poprjančkow.
+Hnydom sej wowka jedyn wza a poprjančk jej zesłodźa.
+Na dompuću přińdźe mi myslička, zo bych tola móhł wowku k hodam zwjeselić z tym, zo jej někotre poprjančki napjeku.
+Doma to maćeri wupowědach a wona bě z tym přezjedna.
+Tak hišće raz poprjančki pječechmoj a je tež ze šokoladu namazachmoj.
+Nětko móžach je wowce donjesć.
+Běch trochu wćipny, što budźe wowka k tomu rjec.
+Wowka so nad wulkej šklu poprjančkow dźiwaše a so jara zwjeseli, hdyž zhoni, zo su za nju.
+Hnydom jedyn wopta.
+Běch jara wjesoły, zo bě so moja překwapjenka za wowku poradźiła.
+Doma maćeri wšitko powědach a wona so sobu wjeseleše.
+Kotry dar dósta wowka wot hólca?
+Sy sej hižo přemyslił/a, što chceš dźědej, wowce abo swojimaj staršimaj k hodam darić?
+Rady dopominamy so na adwent w času dźěćatstwa.
+Cyły dom bě rjenje wupyšeny a wšudźe potajnje wonješe.
+Najrjeńše pak běchu dny, na kotrychž pječechmy zhromadnje hodowne poprjančki.
+Mać naměša ćěsto a my dźěći wukałachmy měsački, štomiki, hwězdy a hwězdźički.
+Popječene a wustudnjene je potom hišće z pisanym cokorom, šokolodu a worješkami wupyšichmy.
+Jeli maš lóšt, wuspytaj slědowacy recept!
+Butru z cokorom jara derje změšej!
+Potom přidaj jejo a poněčim muku z próškom za pječenje.
+Hotowe ćěsto na podłoze, kotraž je z muku posypana, wukulej a wukałaj poprjančki po twojim přeću.
+Wobkedźbuj poprjančki, zo njebychu so spalili!
+Hdyž su złotobrune popječene, je kedźbliwje z kachlow wzaj, na desku składź a daj jim wustudnyć.
+Potom wzmi sej čisty seršćowc a namazaj je pak z rozběžanej šokolodu abo ze změšanym próškowym cokorom.
+Na kóncu móžeš poprjancy hišće z worješkami abo mandlemi wupyšić.
+Měrćinkec wowka ležeše chora we łožu.
+Bě husćišo sama.
+Tež nětko w adwentnym času.
+“Nadźijomnje přińdu lětsa zaso mi tute tři holčki adwentne a hodowne spěwy zahrać”, we łožu ležo mysleše.
+Za Měrćinkec wowku bě to loni wulka překwapjenka, jako nadobo před jeje łožom Daniela z huslemi, Ludmila z pišćałku a Bianka z fagotom stejachu a rjenje jej zahrachu.
+Słódkosće bě sej wowka hižo dała za holcy přinjesć.
+A nadobo wotewrichu so durje a zaklinčachu adwentne a hodowne spěwy.
+Měrćinkec wowka wuhlada zaso tute tři holcy a wutroba so jej zasmja.
+“Ćicha nóc, swjata nóc”, spěwaše wowka zbožowna sobu.
+Tež holcam so to lubješe.
+“Wy sće pak lube, zo tež na starych ludźi w adwentnym času mysliće”, rjekny Měrćinkec wowka ze sylzami we wočomaj.

Korla 8.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:ed952f2a5a564901db103e769b5df21c3fb219e261758d2a4bd6ae3324ab6b62
+size 215806824

cyril/metadata.csv

@@ -0,0 +1,139 @@
+aqafwcwlgigzybftnnqgfckkhvxejqwp|Diskutujće wo wobsahu nastawka. Ke kotrym dopóznaću je spisaćel dóšoł? Čitajće dalše wuprajenja młodostnych.|Diskutujće wo wobsahu nastawka. Ke kotrym dopóznaću je spisaćel dóšoł? Čitajće dalše wuprajenja młodostnych.
+atbodoaazikkvldhevcbudabkgzkfklg|Napisajće swoje mysle we formje rozestajenja k.|Napisajće swoje mysle we formje rozestajenja k.
+yyldrmhpheejknqjbbcfghgulnllfmvv|dźěćo so maćerneje ruki bojazliwje dźerži, jako chcyło rjec Maći, wjedź mje na prawym puću do swěta!|dźěćo so maćerneje ruki bojazliwje dźerži, jako chcyło rjec Maći, wjedź mje na prawym puću do swěta!
+uzlmeuppydvbaounngmpomxankowjxgr|Mać dźěćo wjedźe a so wo nje starosći.|Mać dźěćo wjedźe a so wo nje starosći.
+hnerzjnsvlmpdvrxjfovhgzpriaieqpx|Maćerna ruka je kaž pućnik do wulkeho swěta.|Maćerna ruka je kaž pućnik do wulkeho swěta.
+josrdrvnzovjzqvitjkrktshrdufwvti|Hišće sej njezwěri maćernu škitacu ruku pušćić.|Hišće sej njezwěri maćernu škitacu ruku pušćić.
+oyowraoetmukupmxszkvthrphqhdrvhb|Ale bórze pytnje, zo je zajimawe, swět a wokolinu samostatnje wotkryć.|Ale bórze pytnje, zo je zajimawe, swět a wokolinu samostatnje wotkryć.
+uvceclsxqxtirqivcqylmjmaxtsicdcp|Tale kročel je ze strachom zwjazana, ale wobradźi tež změnu a nowosće.|Tale kročel je ze strachom zwjazana, ale wobradźi tež změnu a nowosće.
+maphwbgjguxaalbwpjkcfnmiidbumsrf|Ale mała ruka rosće tež a budźe pozdźišo tak wulka kaž nanowa abo maćerna.|Ale mała ruka rosće tež a budźe pozdźišo tak wulka kaž nanowa abo maćerna.
+auxiunyrceyeitesdghjtpqxgdsdkdmj|W towaršnosći, w kotrejž smy nětkle žiwi, je jara ćežko so móc na někoho spušćeć.|W towaršnosći, w kotrejž smy nětkle žiwi, je jara ćežko so móc na někoho spušćeć.
+nuzoszhbamhlvcdkchimpvuewcoofzwa|Sněhowy muž steješe na zahrodźe wosrjedź małeje łuki.|Sněhowy muž steješe na zahrodźe wosrjedź małeje łuki.
+pzonqvzqoyfackeemaubmqvhkkwokbzw|Dokoławokoło bě wšitko zasněžene.|Dokoławokoło bě wšitko zasněžene.
+uwdoaezmxconjpiqisbcddihzxiwjpjp|Na słóncu frinkoleše so sněh w mnohich barbach.|Na słóncu frinkoleše so sněh w mnohich barbach.
+biszrcadesaytkyvzeoxbnxjgonlaqcu|Přez to so sněhowy muž najbóle wjeseleše.|Přez to so sněhowy muž najbóle wjeseleše.
+vmttoggfhxxriceowovvihavnhkxilgm|Jednoho dnja pak bě wšitko hinak. Na rańšim njebju so słónco w róžojtych barbach pokaza, tola sněhowy muž čuješe so słaby a chorowaty.|Jednoho dnja pak bě wšitko hinak. Na rańšim njebju so słónco w róžojtych barbach pokaza, tola sněhowy muž čuješe so słaby a chorowaty.
+fstikjgkqucwfyspzmkbpqdtfkinmvvs|Sněh poča tać. Sněhowy muž bu mjeńši a mjeńši.|Sněh poča tać. Sněhowy muž bu mjeńši a mjeńši.
+eryvindzjjzsmnqrleqwtfrejhdjobbn|Sněhowka naćahny swoje zelene łopješka a wočini kćenje.|Sněhowka naćahny swoje zelene łopješka a wočini kćenje.
+uktnnotglbgukpdnadhewxdzgpirajiz|Sněh taješe a taješe, zo bě nawječor z blakami hižo trawa widźeć.|Sněh taješe a taješe, zo bě nawječor z blakami hižo trawa widźeć.
+kpseybxucrfdzkgqhlzpmergeojkmwrc|Sněhowy muž pak bu mjeńši a mjeńši a njenahladniši.|Sněhowy muž pak bu mjeńši a mjeńši a njenahladniši.
+qpattratflzhjfiduvqfnwyqgdtfzdwb|Tež morchejowy nós so jemu naraz z mjezwoča suny.|Tež morchejowy nós so jemu naraz z mjezwoča suny.
+kwtkdpqtkbxuhrruuqztlbsirbnaqeve|Na druhi dźeń běše znowa ćopłe słónčne wjedro, tak zo sněhowy muž dale woteběraše.|Na druhi dźeń běše znowa ćopłe słónčne wjedro, tak zo sněhowy muž dale woteběraše.
+behblxnbymzvmrvbvslseorgbplcjekr|Wječor wot njeho jenož hišće hromadka sněha ležeše.|Wječor wot njeho jenož hišće hromadka sněha ležeše.
+duuonkqfxzzrpojvlnrcgwslhzesxmnm|W trawje pokazaše so dźeń a wjace sněhowkow  prěni posoljo nalěća.|W trawje pokazaše so dźeń a wjace sněhowkow  prěni posoljo nalěća.
+unnvwjlgfxkvwamtrdjvqhyspfaaqxiq|Wužiwaj leporelo při nawuknjenju basnje!|Wužiwaj leporelo při nawuknjenju basnje!
+gecerozregkmdxdzhuopsytiihszkuez|Što je to do spěwanja? Je nalěćo.|Što je to do spěwanja? Je nalěćo.
+bvvwadxwutcgqpetsiubwbvaejahxfwr|Jich spěwanje nas cyły dźeń lubje přewodźa.|Jich spěwanje nas cyły dźeń lubje přewodźa.
+vrhjgkmwluvdejlgzgssgcdkugolglln|Čehodla su ptački poprawom nětko w nalěću tak rozbudźene?|Čehodla su ptački poprawom nětko w nalěću tak rozbudźene?
+giuzzejacbarblxbfgvvcariamtmqchr|Ně, je to runje nawopak.|Ně, je to runje nawopak.
+zzwcjkyyymxngdkgpjfcuirdlwkqlkhl|Ptački steja w nalěću pod sylnym napinanjom.|Ptački steja w nalěću pod sylnym napinanjom.
+yipoextudlzkiixcalztahbebkzvjpvj|Najwjace z nich su so lědma hakle z juha nawróćili.|Najwjace z nich su so lědma hakle z juha nawróćili.
+gxpzcpunuwisilfyhsulkmizikappowz|Dyrbja swoje žiwjenje znowa rjadować.|Dyrbja swoje žiwjenje znowa rjadować.
+xghoqjbntoazwuxlwtglkmhnwcneynzk|Kóždy z nich sej zmužiće swoje městno zakituje.|Kóždy z nich sej zmužiće swoje městno zakituje.
+ttztgmkkdaeotscbeakmeuznsucxxtlm|Ptače mužiki so při spěwanju wosebje prócuja.|Ptače mužiki so při spěwanju wosebje prócuja.
+hndlrkqscvigbbyxfrcavxvcorlrtalc|Fifolenje woznamjenja tuž Njejsym špatny pachoł?|Fifolenje woznamjenja tuž Njejsym špatny pachoł?
+vqowsbantflzwurbxcwqikbubkdtgkol|Njesćerpenje mužiki započinaja tuž hižo sčasom samostatnje swójbnym hněžko twarić.|Njesćerpenje mužiki započinaja tuž hižo sčasom samostatnje swójbnym hněžko twarić.
+bwbytgjlddxhujktcaggowicodrirltv|Smědźa so hordźić Njeje to šwarne hněžko?|Smědźa so hordźić Njeje to šwarne hněžko?
+lczujfbthfvzxdjlmawpbouujicxpkrt|Tu móžeš sej ze mnu lubić dać. Pój tola, dyrbiš jenož hišće jejka nanjesć a bórze změjemoj hromadźe młodźata!|Tu móžeš sej ze mnu lubić dać. Pój tola, dyrbiš jenož hišće jejka nanjesć a bórze změjemoj hromadźe młodźata!
+lrrxzygxlkhkpjdijdzjhxdahnevdyzn|Haj, woprawdźe  zwjetša so w tajkim padźe někajka žónka spěšnišo ke kwasowanju rozsudźi.|Haj, woprawdźe  zwjetša so w tajkim padźe někajka žónka spěšnišo ke kwasowanju rozsudźi.
+kyqpagkotkrjzfmmdmnamzfqkswuxdqi|Mužik pak přeco hišće měra nima. Dyrbi tale mócnje a krasnje spěwać.|Mužik pak přeco hišće měra nima. Dyrbi tale mócnje a krasnje spěwać.
+quarlzpgbdetawkjvhjcmgssqwwyvxtc|Pój tola radšo ke mni. Mam tež rjane hněžko.|Pój tola radšo ke mni. Mam tež rjane hněžko.
+ihyfobnfchawxjedyesugvbgmdvbjyws|Pohladaj jónu!.|Pohladaj jónu!.
+zcpnnspjpesbjpnujwzslakuxlvdblxy|My pak słyšimi wospjet ptaće čikotanje filolenje, juskanje, juskanje a spěwanje. To so nam lubi.|My pak słyšimi wospjet ptaće čikotanje filolenje, juskanje, juskanje a spěwanje. To so nam lubi.
+bokcjcwlvonxoqqrmvcbyjgvzqfrtceq|Słuchaj w přirodźe na ptače fifolenje!|Słuchaj w přirodźe na ptače fifolenje!
+duhogcnbemxqywzbyulbuaeambebmenj|Móžeš sej woznam wujasnić?|Móžeš sej woznam wujasnić?
+hbmcgcpmniozjitbmpyvrmuntauoqjqj|Zwěsć, kajke ptački we wašej bliskosći hnězdźa!|Zwěsć, kajke ptački we wašej bliskosći hnězdźa!
+fmtjkotbxplhskfpnyaiuzuezrscnanj|Swójba  to su nan, mać, dźesaćlětna Milenka a pjećlětny Pětrk.|Swójba  to su nan, mać, dźesaćlětna Milenka a pjećlětny Pětrk.
+ccebonaqazxyeknmhrwwqgyekwdjnxxc|To so woběmaj wězo lubi.|To so woběmaj wězo lubi.
+yinnmcawgvovmdvvywhfmqvtxvxpjzqd|Mać, nan a Milenka kedźbliwje přirodu wobkedźbuja.|Mać, nan a Milenka kedźbliwje přirodu wobkedźbuja.
+qvvsbjjpqthjpzxuesmrbpglogupzdsf|Na kerčinje su hižo prěnje micki.|Na kerčinje su hižo prěnje micki.
+otclthflflxgfouqnsjgzubixachghic|Wona je prěnja pica za pčołki..|Wona je prěnja pica za pčołki..
+tpnurwnszdfvsigvfadxbspureidwtnn|Wšako hižo dołho přećela za Mopija pytaja.|Wšako hižo dołho přećela za Mopija pytaja.
+ermbjyrrbbocssjvvcyfuzlhrierhfzw|Nawječor wjedźe swójba wowku wopytać.|Nawječor wjedźe swójba wowku wopytać.
+uwsnmutlxehpfdncahmmwswffywtcoyf|Tam słyši někajke mjawčenje.|Tam słyši někajke mjawčenje.
+owjzazvovtcorqnczcgvxwroyiqqhsxt|Wowka dowjedźe dźěći k hnězdu. A što tam wuhladatej? Tři młode kóčki!|Wowka dowjedźe dźěći k hnězdu. A što tam wuhladatej? Tři młode kóčki!
+xilzddbvstqolljqzpvkextuuhzplxig|A cyłu nóc sonješe wo mickach na štomje a w bróžni.|A cyłu nóc sonješe wo mickach na štomje a w bróžni.
+wcwmeykmmkjzjylljmeatgxhzzdanbse|Kotry rozdźěl je mjez mickami na štomje a mickami w bróžni?|Kotry rozdźěl je mjez mickami na štomje a mickami w bróžni?
+foeluvveaisbhfgelguzpcealpuapmmw|Z kotreje přičiny wowka Pětrej młodu micku hišće njeda?|Z kotreje přičiny wowka Pětrej młodu micku hišće njeda?
+uzlslcddwnzpujdjrdbzmsuzvvnncmsn|Jutry słušachu hižo z dawnych časow čłowjeskeho žiwjenja do najwjetšich swjedźenjow lěta.|Jutry słušachu hižo z dawnych časow čłowjeskeho žiwjenja do najwjetšich swjedźenjow lěta.
+oksjpngshwauqovagfojklbcuqbgkqns|Wšako so nalěćo bližeše, najrjeńši počas lěta.|Wšako so nalěćo bližeše, najrjeńši počas lěta.
+tlcvkqxljjfbeqsscjtsaxnvrhsrkatz|To je na cyłym swěće tak, wězo tež w Serbach.|To je na cyłym swěće tak, wězo tež w Serbach.
+rwubsdbcjlhmkdhvgbrmbsebmoctkpcu|Srjedź nócneho spěwanja a zwonjenja du w jutrownej nocy holcy z karanom do bliskeje rěčki po jutrownu wodu.|Srjedź nócneho spěwanja a zwonjenja du w jutrownej nocy holcy z karanom do bliskeje rěčki po jutrownu wodu.
+hcmpdtkwfoglngoioaigcrhdeifqbido|Při tym so druhdy mjez sobu do wody storkaja abo popryskaja, wšako rěka, zo je jutrowna woda strowa, wosebje tež za woči.|Při tym so druhdy mjez sobu do wody storkaja abo popryskaja, wšako rěka, zo je jutrowna woda strowa, wosebje tež za woči.
+ptkhdgtpjcvagcldtydjqeymvessyjnm|Ličba jutrownych zajacow přiběra!|Ličba jutrownych zajacow přiběra!
+jxvhaojwgvatejehbpkipxbvyakuuyle|Ale tež w lěsu jeho hdys a hdys wuhladaš.|Ale tež w lěsu jeho hdys a hdys wuhladaš.
+nbbbathpusbapquomgcpgbzbwntvrqtf|Tak přewidźi cyły wobswět kołowokoło sebje.|Tak přewidźi cyły wobswět kołowokoło sebje.
+rvjlmriieoifwqlncdxrykawpagwwekd|Wón će přeco wo wjele zašo widźi a słyši hač ty jeho a budźe so spěšnje schować.|Wón će přeco wo wjele zašo widźi a słyši hač ty jeho a budźe so spěšnje schować.
+ozutqrmbbzuqcmbwwhpaudozmxquzugk|Z tajkim kožuchom móže so jara derje před swojimi přirodnymi njepřećelemi tarnować.|Z tajkim kožuchom móže so jara derje před swojimi přirodnymi njepřećelemi tarnować.
+cqxnlmbkolsbnaprtueulkwqrwlvrcic|Wšitke zajacy su rostlinožrački.|Wšitke zajacy su rostlinožrački.
+mcfzonjemrsvzuxksqawrpgcjvnongqm|Tak zastara so z trěbnymi witaminami.|Tak zastara so z trěbnymi witaminami.
+aovmtckxncoxdymtlwgbshirfurngfvn|Tež w Africe, Aziji a Sewjernej Americe maja zaso cyle hinaše družiny zajacow.|Tež w Africe, Aziji a Sewjernej Americe maja zaso cyle hinaše družiny zajacow.
+hppzfofnunwgxdkdyonqugmtqntrthnu|Dźensa je pólny zajac pola nas wohroženy.|Dźensa je pólny zajac pola nas wohroženy.
+ewegdybodrvlncexuekkncdldhxfdrrk|Dokelž je zajac tak rědki, so tež wot hajnikow wjace njetřěla.|Dokelž je zajac tak rědki, so tež wot hajnikow wjace njetřěla.
+ivrsmyblctycrohmfxrtcqsyoygwfraq|Nan wiješe z hłowu. Popadny konja z prócy a zalěze na njeho. Lota bu měrniša a měrniša, a nan majkaše jeje šiju, podrapa w jeje hriwje a rjekny Na, Lota, budu drje z tobu jěchać dyrbjeć.|Nan wiješe z hłowu. Popadny konja z prócy a zalěze na njeho. Lota bu měrniša a měrniša, a nan majkaše jeje šiju, podrapa w jeje hriwje a rjekny Na, Lota, budu drje z tobu jěchać dyrbjeć.
+oqmejwcltcewsijodubobtjnzagxegkk|A tak, a tak wosta.|A tak, a tak wosta.
+lhfywsmemlesdltrfndryrzmuspckbou|Čehodla bě to tak?|Čehodla bě to tak?
+nvntkecgnrjyrgtdwcchhnjkcdldafor|Rěč wo dojutrownych přihotach křižerjow!|Rěč wo dojutrownych přihotach křižerjow!
+rwbkvkgrbewfmarzypeeltbvnrsifhtv|Njezapomnity to čas!|Njezapomnity to čas!
+dxudwgmurfjbdgckfrckrzhfuoblojbt|Zwučena jich skromnosć bě so zhubiła.|Zwučena jich skromnosć bě so zhubiła.
+zrozqoiivdceqwegilgnqgyebgjhcszx|Swječeštej nawrót wójskow, ale w městačkach a na wsach bě powšitkowna zahorjenosć snano hišće wjetša.|Swječeštej nawrót wójskow, ale w městačkach a na wsach bě powšitkowna zahorjenosć snano hišće wjetša.
+jbkqzrjevfbwxvglqofaxtohghewtbfy|Wón chcyše swój rjany spěw słyšeć dać.|Wón chcyše swój rjany spěw słyšeć dać.
+enymqqkjqmgmumlectlxskywwbtxnade|Hdyž pak pysk wotewri, wupadny jemu twarožk.|Hdyž pak pysk wotewri, wupadny jemu twarožk.
+ocpuhjixhtmnsnikstrekyiigkbczmbh|Tón liška spěšnje zběhny.|Tón liška spěšnje zběhny.
+wbbnlgcgdppxfqltddtscfvgihtimdxf|Wopisuj jeju zadźerženje!|Wopisuj jeju zadźerženje!
+rsrujtjnspjopleewqgfqvtxwkkzjghi|Rěč wo moralce fabule!|Rěč wo moralce fabule!
+wyalnhdbrtvuljqylxzbvhjtwlwbivxc|W kotrej žiwjenskej situaciji drje by móhła fabula ludźom pomhać?|W kotrej žiwjenskej situaciji drje by móhła fabula ludźom pomhać?
+msdfewbjbzgmxwoqgujjlxopseccoiqz|To so prózdniny znajmjeńša porjadnje započnu..|To so prózdniny znajmjeńša porjadnje započnu..
+istudtkntwaskdmdonqrcbngzhabltcc|Nalětni wichor bě štom wutorhnył.|Nalětni wichor bě štom wutorhnył.
+vgxynpktqhaxhmjuastzhixktxkzzbgz|Tuž sedźeštaj hólcaj nad wodu a tola w suchim.|Tuž sedźeštaj hólcaj nad wodu a tola w suchim.
+nlsnerilakwqhuornewpawecwaarjriv|Twoja wowka přeco tak žiwje powěda.|Twoja wowka přeco tak žiwje powěda.
+gesixepyrmshwpqcfdqeveyrvoduiufm|Tu wšak smy w šuli tež čitali.|Tu wšak smy w šuli tež čitali.
+tcdbajwdlxrhdkbqwoopshgtixiajiwh|Ale tak pobožnje kaž ty ja na wowcyne bajki njeposkam.|Ale tak pobožnje kaž ty ja na wowcyne bajki njeposkam.
+frhztznbjztcwidneipkxinoqzcetyvc|Powěda tola stajnje te samsne..|Powěda tola stajnje te samsne..
+ahjiwfxdlfonypjkxpxwwukkkwxyxrgm|Što chcemoj dźensa hišće činić, njechamoj k wašej wowce hić?|Što chcemoj dźensa hišće činić, njechamoj k wašej wowce hić?
+xzzzjjtqpukmnkvozahwnfldgdqyqhyk|Měrko spytaše ze štoma zalězć.|Měrko spytaše ze štoma zalězć.
+luyfhkfhlnrqlhhdnknlsutgurklljgt|W kóždym času běše jedyn tajny serbski kral žiwy.|W kóždym času běše jedyn tajny serbski kral žiwy.
+azpmqrqdlnizwbpvgpbndkyywqxixftg|Jenož tón, kiž tajne znamjo znaje, wo tym wě..|Jenož tón, kiž tajne znamjo znaje, wo tym wě..
+qdqondbaqtwnauncklmucgsffsxcerhd|Wo tym jenož wěsći ludźo wědźa.|Wo tym jenož wěsći ludźo wědźa.
+bmcanttfkncfeqkacjehyqlwnlmpyvwx|A hdyž prawy čas přińdźe, potom budźe tež znate, štó tajny kral je..|A hdyž prawy čas přińdźe, potom budźe tež znate, štó tajny kral je..
+efeemplfabcfgebsxmdzsxkmntlgnzja|To wjac tak prawje njewěm, dopomnju so jenož, zo je waša wowka prajiła, zo napadnje tajny kral přez swoje přistojne a lube wašnje..|To wjac tak prawje njewěm, dopomnju so jenož, zo je waša wowka prajiła, zo napadnje tajny kral přez swoje přistojne a lube wašnje..
+nkgzebhezsymeqbzhkeutmbcntvbbdil|Stup kusk dale, tam leža wulke kamjenje!.|Stup kusk dale, tam leža wulke kamjenje!.
+cjrjngrwcxkamriaohhaeomarollbwzi|Tomaš skoči na městno, zo by jemu pomhał.|Tomaš skoči na městno, zo by jemu pomhał.
+gibrfsliajuvjrfkstnocjvbbzeetagz|Při kóždej kročeli spytaše črij sobu wućahnyć.|Při kóždej kročeli spytaše črij sobu wućahnyć.
+bbqskxkaqhyfywjpyrbspfprjlvjmkfc|Skónčnje docpě brjóh a Tomaš poda jemu ruku, bě na suchim.|Skónčnje docpě brjóh a Tomaš poda jemu ruku, bě na suchim.
+yxzwippzcmxrstdqivmhxyzasujozwdc|Ta znamjeńša njeswari!.|Ta znamjeńša njeswari!.
+ihtsnswsioelsgclnobapsvrkosmlwzm|Tak spěšnje kaž móžno dojědźeštaj hólcaj k wowcynemu statokej.|Tak spěšnje kaž móžno dojědźeštaj hólcaj k wowcynemu statokej.
+uodceescseeevhgfuejwosnzgiozggsa|Tomaš wućahny kluč ze schowa, wotamkny durje a hižo wołaše Wowka, spěšnje, pomhaj namaj.|Tomaš wućahny kluč ze schowa, wotamkny durje a hižo wołaše Wowka, spěšnje, pomhaj namaj.
+ymikgmybvtbzoiedoapngpntrnmplbvb|Měrko je do hata padnył!.|Měrko je do hata padnył!.
+odvmacfzrpvpclvoeipqvicfdztypfrp|Abo sy chcył karpy z ruku łójić, hólče?.|Abo sy chcył karpy z ruku łójić, hólče?.
+rnnhbopjepbnzwwgljmugcdkqwvhblhg|Tomaš smaleše po schodźe horje.|Tomaš smaleše po schodźe horje.
+nnkncrefqsifbmqomkmidimrqrxdjhhy|Pój, pomham ći!.|Pój, pomham ći!.
+taozwrxwuftrjissmaznfyiazyzlywvf|Tón so trochu hańbowaše, njebě tola žane małe dźěćo wjac.|Tón so trochu hańbowaše, njebě tola žane małe dźěćo wjac.
+rgurkafuntoeaybderzhxzpgafhmtwpj|Ale Tomašowa wowka jenož derje měnješe, štož Měrko tež začuwaše.|Ale Tomašowa wowka jenož derje měnješe, štož Měrko tež začuwaše.
+cujtuzfuciowufqvmyseqavdntvqulkz|Nětko wón pytny, kak ćišć wowcyneje ruki nadobo popušći.|Nětko wón pytny, kak ćišć wowcyneje ruki nadobo popušći.
+zhpihzbeiktdiarcycynuzmuutskwaga|Měrko na nju pohladny.|Měrko na nju pohladny.
+cvynywuspwuceebbdwqaydmvndetyiie|Što wona měnješe?|Što wona měnješe?
+nxkiyzjclpusrdnrzlemyjgdvpmkktkv|A zaso schili so wowka a wokoši jemu ruce.|A zaso schili so wowka a wokoši jemu ruce.
+zdvkuxwgxyzftfyastmyzlksolkbvnbl|Měrko je někajki sławny knjez a wowka někajka prošerka, tak wupadaše.|Měrko je někajki sławny knjez a wowka někajka prošerka, tak wupadaše.
+jvavijimrcamnayisfskixpzrsfcsxfx|Ale něšto bě tu wosebiteho, to čuješe.|Ale něšto bě tu wosebiteho, to čuješe.
+ijmwetmsaebfxqufaoblcbzwxwzkdqgz|Měniš ty, wón je tajny kral?|Měniš ty, wón je tajny kral?
+kkzzhqjcmlcfuuswedchhimtetofusjc|Tola nadobo praji chutnje A što nětk budźe?.|Tola nadobo praji chutnje A što nětk budźe?.
+dehbguynsjvmkwmjjetnkflbvyvhsjyc|Ničo njebudźe!|Ničo njebudźe!
+dhlrkbnzhuywqpwbvqipnvrzjwdbzojv|Wój budźetaj hubu dźeržeć a ja tež.|Wój budźetaj hubu dźeržeć a ja tež.
+tagahrgoukkalkvslffzwuphqrmxivfa|Ale chcemy so wjeselić, zo znajmjeńša my to wěmy.|Ale chcemy so wjeselić, zo znajmjeńša my to wěmy.
+sakwwatuokinicsemtgthlsrgprkmdzi|Wěš tola, kak jara smy wohroženi.|Wěš tola, kak jara smy wohroženi.
+xhtjnfqgxgocarqqmagrcrobisdmxcbl|Ale nětko spěšnje do sucheje drasty!|Ale nětko spěšnje do sucheje drasty!
+akbxnlliqabfpnaryjriysjgqauqxqgq|Mazanu hnydom sobu wupłokam..|Mazanu hnydom sobu wupłokam..
+dncselosfuvcwakdfnpkcpsrgflmwegh|Tomaš započina so z wutroby smjeć.|Tomaš započina so z wutroby smjeć.
+rqyzszyztzqnqgjmdacklypwnlxxmeoo|Woprawdźe, tak maš hnydom kralowski outfit!|Woprawdźe, tak maš hnydom kralowski outfit!
+svajmtplufzuyrephlnmkrwvquhnjdtk|Tutej wotrězkaj porno sebi stajeć, za přirunowanje!|Tutej wotrězkaj porno sebi stajeć, za přirunowanje!
+adxdfdpycnwrblxdwugkvpthvbjtbhnu|Powěda tola stajnje to samsne..|Powěda tola stajnje to samsne..
+fcgtemgxxqfvridvjgergdjogjfacxha|Měrko chcyše wědźeć, hač chodźi wódny muž tež po hólcy.|Měrko chcyše wědźeć, hač chodźi wódny muž tež po hólcy.
+gpaheabzxqqptanjfhfztlcqtrfebing|Wona bě jimaj tež wo Kaponicy powědała.|Wona bě jimaj tež wo Kaponicy powědała.
+djdjysamhowgywbyqhhuovqufjbcqzho|Tomaš pak měnješe, zo wowka přeco to samsne powěda, čehodla wužiwa awtorka často posłownu rěč?|Tomaš pak měnješe, zo wowka přeco to samsne powěda, čehodla wužiwa awtorka často posłownu rěč?
+dexwfxpltzdvzdrkpaqzjljcuwreyvmn|Kak skutkuje to na čitarja?|Kak skutkuje to na čitarja?
+qyywnnmrborhvwfchmyzwgrkfjppowrz|Nětko wopisuj po twojich předstawach, kak by ty jako kral knježił!|Nětko wopisuj po twojich předstawach, kak by ty jako kral knježił!
+xfbjjckpkoyeupcmlmmdpjysdjegwnkn|Wowka rěči wo wosebitym znamjenju.|Wowka rěči wo wosebitym znamjenju.
+racqzmmepyqeygvdcgfieqsflysllmts|Wěš tola, kak jara smy wohroženi .|Wěš tola, kak jara smy wohroženi .
+yxwibyyrqovfwdczxbrnpcsacoxqwxzi|Što wowka z tym měni?|Što wowka z tym měni?
+rfystsaxlfkqrionspfcnetchjlrpfdk|A so prašeše Wotkel ty sy?.|A so prašeše Wotkel ty sy?.

cyril/wavs/adxdfdpycnwrblxdwugkvpthvbjtbhnu.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:940551ee1e5829045db5747655cb96c99a5dd643aec94ee8966b9102efc76925
+size 98652

cyril/wavs/ahjiwfxdlfonypjkxpxwwukkkwxyxrgm.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:65bd1c86c649a4f71e37fbebc692c59a02d11bb0022bde90f514b51d78e14153
+size 173446

cyril/wavs/akbxnlliqabfpnaryjriysjgqauqxqgq.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:0acfd565bc52b52e25162a0b87fbe0b0b11a1304f57c8421ffe7280b16d2f5de
+size 91596

cyril/wavs/aovmtckxncoxdymtlwgbshirfurngfvn.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:984cca8f6cb9c748b7ed9a30677dbc2d1521a6805e5bcf6ac5508aa91aadde3a
+size 301866

cyril/wavs/aqafwcwlgigzybftnnqgfckkhvxejqwp.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:06694d7bdef8904252fa00c0eb968a027b71f23f49f63907fff24f71db2edd0d
+size 400650

cyril/wavs/atbodoaazikkvldhevcbudabkgzkfklg.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:8b7316afc084e2cab1f34c8fe90d196c21c0489cb8d5b3ee72b2c85309461048
+size 174858

cyril/wavs/auxiunyrceyeitesdghjtpqxgdsdkdmj.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:d80a819976938ef4c3cea23c9340ae63d56594b6e264e76fe70ff69ee25bffe5
+size 372426

cyril/wavs/azpmqrqdlnizwbpvgpbndkyywqxixftg.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:b0487ffd15b4e12c7dc0c667ebda1d3bdd99e6552d71ff7cd0fb947960af111f
+size 163568

cyril/wavs/bbqskxkaqhyfywjpyrbspfprjlvjmkfc.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:e0f76373ddf415344198fe65429c2c2017f1e3ed7cf1e556b7b63fc621ce370c
+size 201670

cyril/wavs/behblxnbymzvmrvbvslseorgbplcjekr.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:fc7308643a953ef4b6530601feb6b409ae480ebf48059dfe61ec530a0c5b8194
+size 183324

cyril/wavs/biszrcadesaytkyvzeoxbnxjgonlaqcu.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:e11d61f7cb1f0ed65a24dd103794bd08c4dd885c951e0abe15da66bd277cc5fb
+size 124054

cyril/wavs/bmcanttfkncfeqkacjehyqlwnlmpyvwx.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:e6c9fa672583c2147eb2759233289d952e19fca4e37e435b0506fa9f30fd7c8f
+size 215782

cyril/wavs/bokcjcwlvonxoqqrmvcbyjgvzqfrtceq.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:96b87030d02ed0bcf2aaf7e431f7fd2cb0ee3f9c957564019f8b654b0a8f986f
+size 108530

cyril/wavs/bvvwadxwutcgqpetsiubwbvaejahxfwr.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:5e5fa5bf529c2499216a46f935cf15d5753840c84aaac9e5a14bcc06b400bedc
+size 140988

cyril/wavs/bwbytgjlddxhujktcaggowicodrirltv.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:04a5a5f78ef12051be78a09844c0b34f73326659209db43cabe5c8463f6034c6
+size 138166

cyril/wavs/ccebonaqazxyeknmhrwwqgyekwdjnxxc.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:20ffb15879749d028925be9a6bff219d9ec19aa05e325ea4705644c958bdb0c4
+size 73250

cyril/wavs/cjrjngrwcxkamriaohhaeomarollbwzi.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:afbc8822bdb96a7385f2e969ad34a30d266360dca2087a64bbc2a7a3c0727f86
+size 136754

cyril/wavs/cqxnlmbkolsbnaprtueulkwqrwlvrcic.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:1a06f4cdb9f7e4f72568a9cec426a1c827592ba5f10f1b690166cbdef493bb55
+size 122642

cyril/wavs/cujtuzfuciowufqvmyseqavdntvqulkz.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:00ea5ec492200925a76c226253bd34951245d155e942d85e25a4e854502f1b05
+size 177680

cyril/wavs/cvynywuspwuceebbdwqaydmvndetyiie.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:313e96ec5ff6eeedc50a807051f2b16ebb4d052f54f48a9f47b9ff5b30cf309c
+size 50672

cyril/wavs/dehbguynsjvmkwmjjetnkflbvyvhsjyc.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:0fca937393743001907365055cf7edff62152a9c8d2dd8a4731d8060444e821a
+size 39382

cyril/wavs/dexwfxpltzdvzdrkpaqzjljcuwreyvmn.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:ea1d453b52c166132b99fa076446fd001610a7eaa300f839911e83b40c6179c6
+size 93008

cyril/wavs/dhlrkbnzhuywqpwbvqipnvrzjwdbzojv.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:38154652282c3356f37886b1be8e9b3c0ee72c214dfb7c3d662713cf459b001a
+size 100064

cyril/wavs/djdjysamhowgywbyqhhuovqufjbcqzho.wav

@@ -0,0 +1,3 @@
+version https://git-lfs.github.com/spec/v1
+oid sha256:338d7dbade9820854e17430b9189c8023cf3e4c68d5385717e89cd97d4a215ed
+size 311744