corpora: wikisources-pl

text:
Bezgrzeszność Jezusa, u greckich teologów ἀναμαρτησία, u łacińskich, za św. Hieronimem, impeccantia, impeccabilitas (bezgrzeszliwość).

Mówiąc o bezgrzeszności Jezusa, można mieć tylko na myśli ludzką naturę w Chrystusie i bezgrzeszność tę tak rozumieć, że Chrystus nietylko nie popełnił żadnego grzechu, ale że go popełnić nie mógł (nietylko potuisse non peccare, ale non potuisse peccare), słowem, że ta bezgrzeszność jest bezgrzeszliwością.

Tak rozumieć należy orzeczenie kościelne w wyznaniu chalcedońskiém, że „Chrystus, co do swego człowieczeństwa, jest tej samej co i my istoty (ὁμοούσιον ἡμῖν κατα την ανϑρωπότητα), z wyjątkiem grzechu (χωπὶς ἁμαρτιας.

Cf. Syn.

VI Constant.

III a.

680, gdzie orzeczenie to wyraźniej powtórzone)“.

Chrystus-człowiek był tak zupełnie bezgrzeszny, iż w nim wszelki grzech, wszelka plama grzechowa była niemożliwością, ponieważ niemożliwem jest, aby zgrzeszył Bóg Słowo aktem woli swej własnej, lub, aby mogła być zmaza jaka grzechowa w naturze będącej naturą Boga Słowa, a tem samem już ubóstwiona i uświęcona świętością substancjalną.

— W Piśmie św. sam Zbawiciel upewnia, że wolny jest od wszelkiego grzechu, gdy niewiernym i bluźniącym żydom daje pytanie: „Kto z was dowiedzie na mnie grzechu (J.

8, 46)“?

— Piotr św., przytoczywszy słowa proroka (Is.

53, 9), „który grzechu nie uczynił, ani naleziona była zdrada w uściech jego“ i objaśniwszy je, dodaje: „który sam na ciele swym grzechy nasze nosił na drzewie, abyśmy umarłszy grzechom, żyli sprawiedliwości (I Pet.

2, 22...).“ Jan św. mówi: „wiecie, iż się okazał, aby grzechy nasze zgładził: a grzechu w nim nie masz (I J.

3, 5).“ Św. Paweł w liście do Rzymian (8, 3) mówi, że Bóg posłał Syna swego „w podobieństwie grzesznego ciała, i przez grzech, potępił grzech w ciele;“ t.

j., aby grzech w ciele potępić, przez co mówi, że Chrystus był prawdziwym człowiekiem, nie uczestnicząc jednakże w tém, co w innych ludziach kazi ciało, t. j.

w grzechu, zkąd caro peccati.

Wyraźnie mówi to Apostoł w liście do Żyd.

4, 15 i 7, 26...

Najmocniej jednak wypowiada to św. Paweł w 2 Kor.

5, 21., gdy mówi: „Tego, który nie znał grzechu, uczynił (Bóg) grzechem za nas (t. j. nasze grzechy na niego włożył i za nie dał mu cierpieć, jak gdyby one jego były własne), abyśmy się stali sprawiedliwością Bożą w nim.“ — Z tych wszystkich miejsc okazuje się nauka Pisma św: 1) że Chrystus, uważany jako człowiek, jest bezgrzeszny, i 2) że ta bezgrzeszność jest warunkiem dokonanego przezeń odkupienia człowieka.

W przywiedzionych miejscach nie jest uwydatnione, na czém się opiera ta bezgrzeszność, ale łatwo to wyprowadzić z tego, co w ogóle o Chrystusie mówi Pismo św. Nie wypowiada też Pismo św. tego wyraźnie, że przez bezgrzeszność rozumieć tu należy nietylko bezgrz. faktyczną, ale nadto niemożliwość zgrzeszenia; wszelako niewątpliwie ma na myśli tę niemożliwość, bo i któżby jeszcze obok tych przymiotów, jakie Apostoł przyznaje (Hebr.

7, 26) Panu, mógł przypuszczać w nim możliwość zgrzeszenia?

Toż samo rozumienie nasuwa się w wyrażeniu (2 Kor.

5, 21): „który nie znał grzechu.“ Silne to wyrażenie stosowaćby się nie mogło do istoty słabej, choćby bezgrzesznej, ale mającej pociąg i skłonności do grzechu; wypowiadając je Apostoł, mógł tylko mówić o istocie, która zgrzeszyć nie mogła.

Dla uzupełnienia w tym punkcie nauki Pisma Św., moglibyśmy jeszcze zwrócić uwagę, z jednej strony, jak nawet nieprzyjaciele Chrystusa, nietylko że nie mogli mu dowieść grzechu, ale sami nadto uznawali jego niewinność (w szczególności Piłat i Judasz); a z drugiej strony Pismo św. przedstawia go nietylko jako bezgrzesznego, ale jako najzupełniej świętego i sprawiedliwego, a jego wolę i jego życie przedstawia jako doskonały wyraz woli Bożej.

Ograniczamy się tu wszelako tylko na tém, co pod tym względem sam Zbawiciel mówi o sobie.

Kilkakrotnie mówi on, że odpowiednio do swego zadania spełnia wolę Ojca (Joan.

5, 30; 5,19); wola Ojca jest istotą jego życia (ib.

4, 34).

Pod koniec swego ziemskiego życia oświadcza, że Ojca na ziemi uwielbił, skoro dokonał dzieła, jakie mu było poruczone (ib.

17, 14).

Wcielenie też i cale życie Wcielonego było dziełem posłuszeństwa (Philip.

2, 8; Rom.

5, 19).

Posłuszeństwo zaś, t. j. poddanie własnej woli pod wolę Bożą i kierowanie się tą wolą jest właśnie bezgrzesznością; tym sposobem też lepiej się rzecz sama wypowiada, nie wyrazem bezgrzeszność, bo wyraża nietylko wolność od złego, ale nadto spełnienie dobra, świętość.

Zbawiciel nadto objaśnia, na czém opiera się ta jego bezgrzeszność, gdy mówi: „Ja i Ojciec jedno jesteśmy (J.

10, 30),“ „Kto mnie widzi, widzi i Ojca (J.

14, 9)“ i t. p. Bezgrzeszność jest moralną jednością Zbawiciela z Ojcem, ta zaś jedność moralna opiera się na ich jedności istotowej (substancjalnej).

To samo też mówi św. Paweł, gdy naucza, że Chrystus źródłem mądrości i zbawienia jest dla tego, że „w nim mieszka wszystka zupełność Bóstwa (Col.

2, 9).“ — Pismo tedy św. niewątpliwie przyznaje Jezusowi bezgrzeszność, nietylko jako faktyczną wolność od wszelkiego grzechu, lecz nadto jako niemożliwość zgrzeszenia, a nadto bezgrzeszność tę pojmuje nietylko negatywnie, jako unikanie wszystkiego, co woli Bożej przeciwne, ale pozytywnie, jako świętość, wyświecając przytém, że przyczyną tej bezgrzeszności Jezusa jest istotowa jedność Ojca i Syna.

— Naukę Pisma św. znajdujemy w Ojcach.

Św. Ignacy mówi: „Pan nic bez Ojca nie uczynił (Magn.

7)“; Barnaba mówi: „uczynił co mu było poruczone (Ep.

c.

6)“.

Zdań takich napotykamy tu dosyć.

Ojcowie apostolscy nie zagłębiają się w wyświecanie pojęcia bezgrzeszności, ale wypowiadają je wyraźnie, bo też i na celu mieli nie wymagania naukowe, ale podawanie czystej wiary.

Dopiero gdy trzeba było bronić czystości tej wiary przeciwko jej przekrzywianiom, rozpoczęło się bliższe wyjaśnianie tego pojęcia.

Tak św. Justyn przeciwko Tryfonowi nazywa Jezusa nietylko nienagannym i sprawiedliwym człowiekiem (Dial.

c.

17), ale wyraźnie mieni go bezgrzesznym, αναμαρτητος; a c.

10 2 i 11 o nazywa go „sprawiedliwym, jedynie niezmazanym i bezgrzesznym.“ Tak samo Klemens aleksandryjski kilkakrotnie przypisuje Panu bezgrzeszność: Strom.

IV 12. VII 12.

Praed.

1, 2. III 12.

W ostatniém miejscu Kl.

mówi: „jeden bezgrzeszny on Słowo;“ uwydatnia tu więc róźnicę[1] pomiędzy Jezusem a innymi ludźmi: wszyscy inni ludzie są grzechem obciążeni, przynajmniej o tyle, że doń skłonność na świat z sobą przynoszą, i tylko jeden człowiek, mianowicie Słowo wcielone, jest całkowicie bezgrzeszny.

U św. Ireneusza nie znajdujemy wprawdzie wyrazu αναμαρτητος; (bezgrzeszny), ale uznanie bezgrzeszności Chrystusowej napotykamy we wszystkich jego pismach (dla przykładu cf.

Fragm.

VIII, u Stieren t.

1 p.

829; adv. haer.

V 1, 3 i V 17 1-3).

Pierwszy, co do czasu, teolog łaciński Tertulljan mówi: „Solus Deus sine peccato et solus homo sine peccato Christus, quia et Deus Christus (de an.

c.

41);“ zdanie to rozwija on bliżej w traktacie De Carne Christi c.

16, gdzie odpiera zarzut, jakoby grzeszność przypisywał Chrystusowi, gdy mu przyznaje prawdziwie ludzką naturę, i gdzie między innemi mówi: „nostram induens carnem suam fecit; suam faciens non peccatricem eam fecit.“ Św Hipolit mówi, że przez wcielenie Słowa, Bóg stał się prawdziwym człowiekiem, ale „człowiekiem bez grzechu, wolnym od wszelkiego złego, podobnym do niepsującego się drzewa arki (Opp.

S. Hippol., ed.

Fabric.

t.

1 p.

226 i 230).“ Orygenes, Atanazy, Euzebjusz, Bazyli, Hilary, Cyryl, Augustyn, słowem wszyscy ojcowie, równie jak i wszyscy późniejsi teologowie tę samą podają naukę (ob.

Petavii, Theol.

dogmat, de Incarnat.

l. XI c.

10—12, i Suiceri, Thesaur.

s. v. ἀναμαρτ.).

Wszyscy zaś oni bezgrzeszność Chrystusową pojmowali nie jako faktyczną tylko, ale jako konieczną, z natury osoby Chrystusowej wypływającą.

Zamiast wielu cytat, przywodzimy tu Piotra Lombarda (sect.

III 12, 3): „Non immerito quaeritur, utrum homo ille (Christus), potuit peccare vel non esse Deus.

Si enim potuit peccare, et potuit damnari.

Si potuerit damnari, potuit non esse Deus.

Ergo si potuit peccare, potuit non esse Deus, quia esse Deum et velle iniquitatem simul esse nequeunt.

Hic distinctione opus est, utrum do persona an de natura agatur.

Si enim de persona agitur, manifestum est quia peccare non potuit, nec Deus non esse potuit.

Si vero de natura, discutiendum est, utrum agat de ea ut Verbo unita, an do ea tanquam non unita Verbo et tamen enti, i. e. an de ea secundum quod fuit unita Verbo, an de ea secundum quod esse potuit et non unita Verbo.

Non est enim ambiguum animam illam entem unitam Verbo peccare non posse; et est sine ambiguitate verum, eandem, si esset et non unita Verbo, posse peccare.“ Bezgrzeszność tedy Jezusa, jej znaczenie i zasada wypływają ztąd, że w nim ludzka i boska natura tączą się w jedną osobę (ob.

Communicatio idiomatum i Communio naturarum).

Dla tego św. Augustyn (De corrept. et grat.

c.

11) mówi: „Neque enim metuendum erat, ne isto ineffabili modo in unitatem personae a Verbo Dei natura humana suscepta per liberum voluntatis peccaret arbitrium, cum ista susceptio talis esset, ut natura hominis a Deo ita suscepta nullum in se motum malae voluntatis admitteret.“ Cyryl i Grzegorz W. Chrystusa, wcielone Słowo, przyrównywają do światła, wyłączającego ciemność.

Orygenes pojęcie to uprzystępnia w ten sposób, że duszę Chrystusową, ze Słowem połączoną, przyrównywa do rozpalonego żelaza i mówi, że jak żelazo rozpalone przybiera własność ognia, iż ustępuje własność żelaza, tak samo ma się tutaj z ludzką duszą Chrystusa (De princ.

II 6, 6).

Ale najdokładniejsze objaśnienie podał VI sobor powszechny (Constant. a.

680), które przytaczamy tu jako dogmatyczne określenie nauki.

Sobor ten, powtórzywszy orzeczenia sob. chalcedońskiego przeciwko monofizytom, mówi dalej: „Oświadczamy tedy, że odpowiednio do dwóch natur, były w nim dwie wole i dwie siły działania, bezpodzielnie, bezzamiennie, bezrozdzielnie i bez pomieszania.

Obie zaś naturalne wole nie są sobie bynajmniej przeciwne, jak bezbożni heretycy twierdzą, lecz ludzka wola Chrystusa jest posłuszna (ἑπομενον), nieprzeciwna, lecz owszem, swej boskiej i wszechmocnej woli uległa.

Wprawdzie wola ciała (ludzka wola Chrystusa) była koniecznie czynna, ale również koniecznie była woli Bożej posłuszna; albowiem jak, podług słów mądrego Atanazego, Ciało Chrystusowe nietylko nazywa się Ciałem Boga Słowa, lecz jest niém, tak i właściwa ludzkiej jego naturze wola nietylko nazywa się, a i jest wolą Boga Słowa, jak sam mówi: „bom zstąpił z nieba nie abym czynił wolę moją, ale wolę onego, który mnie posłał...

Ojca (Jan.

6, 38),“ gdzie jako swoją nazywa wolę ciała, o ile ciało było jego własnością.

Jak bowiem jego Święte i niepokalane Ciało, w skutek ubóstwienia nie przestało prawdziwém być ciałem, lecz pozostało tém, czém jest odpowiednio do swojej istoty i pojęcia, tak i ludzka jego wola przez ubóstwienie nie przestała być prawdziwie ludzką wolą, jakkolwiek, podług wyrażenia Grzegorza, całkowicie ubóstwiona (ϑεωϑεν ὁλον), pozostała ona tém, czém jest w swej istocie.“ Dotąd sobór.

Jaśniej niepodobna już wyrazić, że bezgrzeszność Jezusa opiera się na hypostatycznej jedności obu natur, i że dla tego znaczy nietylko wolność od rzeczywistych grzechów, ale niemożliwość grzeszenia.

— Dla tego też nie można godzić się na zdanie niektórych teologów, którzy, przeciwko zdaniu powszechnemu, bezgrzeszność Chrystusa nie z hypostatycznej jedności, ale z czego innego wywodzą, jak np. z pełności łaski, albo z widzenia ubłogosławiającego.

Oczywistym znów już było błędem, gdy Günther (ob.) twierdził, że Chrystus człowiek bezgrzesznym byt o tyle, iż Bóg przewidział, iż on nie zgrzeszy, i że konieczną było rzeczą, aby drugi Adam przeszedł próbę pokusy, w którejby mógł użyć lub nadużyć wolności swej woli.

— Zarzuty.

Nie mamy tu na względzie ludzi, którzy nie wierzą w Jezusa Chr., i dla tego wierzyć nie mogą w jego bezgrzeszność; rozprawiamy ta jedynie z takimi, co wierzą wprawdzie jeszcze w Chrystusa, albo udają tę wiarę, ale pomimo tego bezgrzeszności jego niedopuszczają.

Takim w najdawniejszych czasach był: 1) Bazylides (ob.).

Rozumował on: jeżeli Chrystus cierpiał, tedy nie był bez grzechu, bo sprawiedliwość Boża nie znosi, aby niewinny i bezgrzeszny miał cierpieć.

Na to Klemens aleksandryjski odpowiada (Strom.

IV 12 § 84, 85, 88, 89): cierpienie wprawdzie zawsze świadczy o grzechu, ale niekoniecznie o grzechu tego, który cierpi, i właśnie Zbawiciel nie za swoje, ale za nasze cierpiał grzechy.

— 2) Gnostycy zarzucali: jeżeli Chrystus był prawdziwym człowiekiem, tak iż Ciało jego było ciałem ludzkiém, tedy nie był wolnym od złego, ponieważ ciało, jako materja, złem jest samo w sobie.

Przeciwko temu błędowi Tertuljan napisał swoją księgę de Carne Christi.

Odpowiedzią jest tu proste zaprzeczenie twierdzenia, zaprzeczenie zaś słusznie tém poparte, iż materja jest Bożem stworzeniem, i dla tego z istoty swojej złą być nie może.

— 3) Apolinaryści, a także i arjanie mówią: jeżeli Chrystus miał prawdziwie ludzką duszę, tedy miał i ludzki sposób myślenia i ludzkie myśli; niepodobieństwem zaś jest, aby w myślach ludzkich nie było grzechu.

Apolinaryści nie chcieli tym sposobem dowodzić, że Chrystus był grzesznikiem, lecz że nie miał człowieczego poznania i człowieczej woli.

Św. Atanazy (c.

Apoll.) i inni ojcowie odpowiedzieli na ten zarzut, że grzeszność jest wprawdzie wszystkich ludzi udziałem, ale nie należy pomimo tego do istoty człowieka, i dla tego Słowo mogło zostać zupełnie prawdziwym człowiekiem, nie zostając grzesznikiem; owszem, jeżeli zostało ono, co było rzeczą konieczną, człowiekiem takim, jakim on jest z istoty swojej, tedy grzeszności w nim być nie mogło (cf.

Joh.

Damasc.

De orth. fid.

III 20).

— 4) Słowo, stając się człowiekiem, wzięło ciało z Dziewicy Marji, a zatém można powiedzieć, co zresztą i Pismo św. mówi, że Chrystus pochodzi od Adama; jeżeli zaś pochodzi od Adama, tedy równie, jak wszyscy ludzie od Adama pochodzący, odziedziczył grzech adamowy.

— Zarzut ten, jakkolwiek pozornie silny, w rzeczy samej jest nader słaby.

Oczywiście bowiem Chrystus nie tak jak inni ludzie pochodzi od Adama, i nie tak też był w Adamie jak inni.

Przyczyną jego poczęcia nie jest nasienie męzkie, ale z jednej strony siła Ducha Św., a z drugiej wiara i posłuszeństwo Najczystszej Dziewicy Chrystus wziął przeto z Adama naturę ludzką, jak mów.

św. Tomasz (III q.

15. a.

1 ad secund.) i św. Augustyn nie active, ale tylko materialiter, i dla tego w Adamie nie zgrzeszył (Cf. Petav.

l. c.

12 n. 4).

Nadto, dodać należy, że Najświętsza Panna była niepokalanie poczęta, przez co zupełnie upada trudność z grzechu pierworodnego wyprowadzana.

— 5) Chrystus bezwątpienia miał wolność woli, inaczej bowiem nie mógłby dokonać poruczonego mu dzieła.

Ale jeżeli był wolny, mógł poruczone mu dzieło dokonać, lecz mógł go i nie dokonać, t. j. mógł zgodnie z wolą Bożą postąpić, ale mógł się jej i przeciwić.

Jeżeli zaś mógł się jej przeciwić, przeto nie można mu przyznać bezgrzeszności, w znaczeniu wyżej określoném.

— Z różnych odpowiedzi na ten zarzut, Tournely (De Incarnat.) przywodzi trzy, zasługujące na większą uwagę, poczém daje swoją odpowiedź: Chrystus, pomimo danego mu zlecenia i pomimo swojej bezgrzeszności (niemożności zgrzeszenia), nie przestał być wolnym, ponieważ zlecenie to (śmierci) nie było bezwzględne, t. j. nie było niezależne od własnej woli Chrystusa, ale dane było pod warunkiem, że Chrystus je przyjmie, i wówczas dopiero było dane, gdy Chrystus postanowił je wykonać.

Tak więc Chrystus tym przez siebie wybranym sposobem, z najgorętszej miłości ku Bogu Ojcu i ku ludziom, odkupił rodzaj ludzki.

Przedewszystkiém jednak, w odpowiedzi na ten zarzut należy uwzględnić istotę wolności, i nie upatrywać jej w możności wyboru pomiędzy złem a dobrem.

Wprawdzie wolność (libertas), jaką ma stworzenie, łączy się z tą możnością wyboru (liberum arbitrium); ale ta możność wyboru nie stanowi istoty wolności.

Istotę wolności stanowi możność kierowania sobą samym, determinowania się własnego do swego działania.

Możność wyboru pomiędzy dobrem a złem, pomiędzy bytem a niebytem, jest już osłabieniem tej potęgi, która tém więcej traci na swej sile, czém większa zachodzi chwiejność pomiędzy dwiema temi przeciwnościami.

Natura dla tego jest niewolną, że się sama sobą kierować, sama siebie determinować nie może.

Człowiek wolnym jest dla tego, że chwianie się w nim pomiędzy dobrem a złem nie zniosło, nie złamało siły determinowania siebie samego, a zatém jest wolnym nie przez, ale pomimo „liberum arbitrium.“ W takiém pojęciu wolności, powyższy zarzut sam przez się upada.

Dusza ludzka w Chrystusie miała wprawdzie wolność, razem z liberum arbitrium, ale tak oddzielnie brać jej nie należy, lecz w połączeniu ze Słowem w jednę osobę.

W takiém zaś połączeniu, wolność Chrystusa jest wolnością Słowa, t. j. poprostu potęgą determinowania siebie i bez wyboru pomiędzy złem a dobrem.

— 6) Pismo św. mówi o kuszeniu Jezusa przez szatana (Mt.

IV 1—11): choć tedy pewném jest, że Jezus pokusie nie uległ i nie zgrzeszył, ale kuszenie dowodzi, że mógł zgrzeszyć.

— Ale wnioskowanie to zupełnie niezasadne; wnioskować tu jedynie można, że szatan uważał Zbawiciela za mogącego dać się uwieść.

Ale mniemanie szatana niczego nie dowodzi; o mądrości jego ob.

art. Djabeł.

Człowieczeństwo Chrystusa przedstawiało czartowi możliwość zaczepki, ale oczywiście nie wskazuje to bynajmniej w Jezusie możliwości zgrzeszenia.

— 7) Zbawiciel bał się śmierci, mówił: „Ojcze mój, jeżeli można rzecz, niechaj odejdzie odemnie ten kielich“ i t.

d., i na krzyżu zawołał: „Boże mój, Boże mój, czemuś mię opuścił!“ Czy w wyrażeniach tych nie przebija się usposobienie niezgodne z wolą Bożą?

— Wyrażenia te teologowie uważają, jako naturalny objaw człowieczeństwa Chrystusowego i poprostu jako dowód, że Chrystus był prawdziwym człowiekiem.

Nadto, w wyrażeniach tych nie ma najmniejszego śladu niezgodności z wolą Bożą, zgodności czy to rzeczywistej, czy możliwej.

Co się mianowicie tyczy słów na krzyżu wyrzeczonych, były one nietylko wyrazem ludzkiej natury w Chrystusie, a nadto wyrazem tego, który wziął na siebie grzechy świata, który, podług słów Apostoła: „stał się grzechem za nas,“ i teraz odpowiednie temu wypowiada uczucie opuszczenia.

— Na końcu dodajemy, jak się protestantyzm obszedł z tym artykułem nauki chrześcjańskiej.

Pierwsi protestanci przyznawali bezgrzeszność, ale duch przeczenia szedł dalej swoją koleją, czepił się tedy i osoby Chrystusa i zaprzeczył mu bezgrzeszności.

Późniejsi protestanci dowodzili, że Chrystus 1) nie był bezgrzeszny i 2) że nim być nie mógł.

Co do 1), wskazywali nietylko na rozwijanie się, na wzrost osoby Chrystusa (jak gdyby wzrost był grzechem!), ale nadto wymyślili jakieś stopniowe w nim rozwijanie się świadomości messjanicznej, tłumaczyli historję kuszenia i scenę w Gethsemani tak, jak gdyby Chrystus rzeczywiście zezwolił wówczas choć na chwilkę na żądanie szatana, i wytykali pewne szczegóły z życia Jezusa, mające świadczyć o jego grzeszności; takiemi szczegółami być mają: samowolne pozostanie dwunastoletniego Jezusa w kościele jerozolimskim, przeklęcie niewinnego drzewa figowego, spowodowany przez Chrystusa wypadek ze świniami gerazeńskiemi, gwałtowne wypędzenie przekupniów z kościoła, wybór Judasza i wreszcie wyrzuty faryzeuszów, które, podług tych przedziwnych sędziów, zapewne nie były zupełnie bezzasadnemi.

Przeciwko takim napaściom na osobę Zbawiciela powstali z obroną protestanci, tak nazwani wierzący czyli prawowierni, oddzielne też o tym przedmiocie pisali traktaty: Walter (1990[2] Wittb.), Hövel (1740 Halle), Stapfer (Bern 1797), Weber (Wittb.

1796), Fritzsche (Halle 1835), Ullmann (1828, i 6 wyd.

1853).

Ale pomimo tych traktatów, zdaje się, że dzisiaj protestanci nie wierzą w bezgrzeszność Jezusa w znaczeniu wyżej podaném, że zostawiając mu jeszcze bezgrzeszność faktyczną (non peccare), zaprzeczają bezgrzeszliwość (non posse peccare).

Cf. S. Thomae Ap. Summa 3 dist.

12, q.

2 a.

1.

Suarez, Disput.

35 sect.

2.

Vasquez, Disp.

61, c.

3.

De Lugo, Disp.

26 sect.

1.

J. Franzelin, Tr.

de Verbo Incarnato, Romae 1869 p.

433.

(Mattes).

N.

Przypisy

↑ Błąd w druku; zapewne mowa tu o roku 1790 — encyklopedia została wydana w roku 1873.


text:
Adjudicata, po polsku; pamiętne sądowe, przysądy, przysędy, opłaty od dekretu dla sądu, czyli do skrzynki i dla pisarza.

Nazywano je także luitami od słowa luere — płacić.

Czem innem były kary sądowe „grzywnami” zwane, w połowie dla sądu, w połowie dla strony.

Przysędy, podczas sądów nowych przez kr. Zygmunta Augusta postanowionych, przypadały na dygnitarzów i sędziów, a pisarz swoim się salarium kontentować miał.

W województwie Mazowieckiem przysędy nie szły, lecz przed zaczęciem sprawy obie strony składały po dwa grosze dla sędziego.


text:
Jest to wersja do druku tekstu Sonety odeskie.

Sonety odeskie

Adam Mickiewicz

SONETY EROTYCZNE.

Quand'era in parte altr'uom da quel, ch'io sono.

Petrarca.[1]

Przypomnienie

Lauro!

czyliż te piękne wieków naszych lata

Jeszcze się kiedy twojej malują pamięci?

Kiedyśmy sami tylko i sobą zajęci

Dbać nie chcieli o resztę obcego nam świata.

Chłodnik, co się zielonym jaśminem wyplata,

Strumień, co z miłym szmerem po łące się kręci:

Tam nas często, wzajemne tłomaczących chęci,

Późnej nocy miłosna osłoniła szata.

A księżyc z pod bladego wyjrzawszy obłoku,

Śnieżne piersi i złote rozświecał pierścienie,

Boskiego wdziękom twoim przydając uroku.

Wtenczas serca porywa słodkie zachwycenie,

Usta się spotykają, oko ginie w oku,

Łza ze łzą i z westchnieniem miesza się westchnienie!...

Do Laury

Ledwiem ciebie zobaczył, jużem się zapłonił,

W nieznanem oku dawnej znajomości pytał;

I z twych jagód wzajemny rumieniec wykwitał,

Jak z róży, której piersi zaranek odsłonił.

Ledwieś piosnkę zaczęła, jużem łzy uronił;

Twój głos wnikał do serca i za duszę chwytał;

Zdało się, że ją anioł po imieniu witał,

I w zegar niebios chwilę zbawienia zadzwonił.

O luba!

niech twe oczy przyznać się nie boją!

Jeśli cię mem spojrzeniem, jeśli głosem wzruszę,

Nie dbam, że los i ludzie przeciwko nam stoją,

Że uciekać i kochać bez nadziei muszę!

Niech ślub ziemski innego darzy ręką twoją,

Tylko wyznaj, że Bóg mi poślubił twą duszę!...

Mówię z sobą...

Mówię z sobą, z drugimi plączę się w rozmowie;

Serce bije gwałtownie, oddechem nie władnę;

Iskry czuję w źrenicach, a na twarzy bladnę;

Niejeden z obcych głośno pyta o me zdrowie,

Albo o mym rozumie coś na ucho powie.

Tak cały dzień przemęczę; gdy na łoże padnę

W nadziei, że snem chwilę cierpieniom ukradnę,

Serce ogniste mary zapala w mej głowie.

Zrywam się, biegę, składam na pamięć wyrazy,

Którymi mam złorzeczyć okrucieństwu twemu,

Składane, zapomniane, po milijon razy...

Ale gdy ciebie ujrzę, nie pojmuję, czemu

Znowu jestem spokojny, zimniejszy nad głazy,

Aby goreć na nowo, milczeć po dawnemu...

Nieuczona twa postać...

Nieuczona twa postać, niewymyślne słowa,[2]

Ani lice, ni oko nad inne nie błyska:

A każdy rad cię ujrzeć, rad posłyszeć zblizka.

Choć w ubraniu pasterki, widno, żeś królowa.

Wczora brzmiały i pieśni i głośna rozmowa;

Pytano się o twoich rówiennic nazwiska;

Ten im pochwały sypie, inny żarty ciska:

Ty weszłaś — każdy święte milczenie zachowa.

Tak śród uczty, gdy śpiewak do chóru wyzywał,

Gdy koła tańcujące wiły się po sali:

Nagle staną i zmilkną; każdy zapytywał,

Nikt nie wiedział, dlaczego w zadumieniu stali.

»Ja wiem, rzecze poeta, anioł przelatywał.«

Uczcili wszyscy gościa — nie wszyscy poznali.

Widzenie się w gaju

»Tyżeś to!

i tak późno?« — »Błędną miałem drogę,

Śród lasów, przy niepewnym księżyca promyku.

Tęskniłaś?

myślisz o mnie?« — »Luby niewdzięczniku!

Pytaj się, czy ja myśleć o czem innem mogę?«

— »Pozwól uścisnąć dłonie, ucałować nogę.

Ty drżysz!

czego?« — »Ja nie wiem.

Błądząc po gaiku,

Lękam się szmeru liścia, nocnych ptaków krzyku:

Ach!

musimy być winni, kiedy czujem trwogę!«

— »Spojrzyj mi w oczy, w czoło: nigdy z takiem czołem

Nie idzie zbrodnia, trwoga nie patrzy tak śmiele.

Przebóg!

jesteśmyż winni, że siedzimy społem?

»Wszak siedzę tak daleko, mówię tak niewiele,

I zabawiam się z tobą, mój ziemski aniele!

Jak gdybyś już niebieskim stała się aniołem«.

Potępi nas świętoszek...

Potępi nas świętoszek, rozpustnik wyśmieje,

Że chociaż samotnemi otoczeni ściany,

Chociaż ona tak młoda, ja tak zakochany,

Przecież ja oczy spuszczam, a ona łzy leje.

Ja bronię się ponętom; ona i nadzieje

Chce odstraszyć, co chwila brząkając kajdany,

Którymi ręce związał nam los opłakany.

Nie wiemy sami, co się w sercach naszych dzieje.

Jestże to ból lub rozkosz?

Gdy czuję ściśnienia

Twych dłoni, kiedy z ustek zachwycę płomienia:

Luba!

czyż mogę temu dać imię cierpienia?

Ale kiedy się łzami nasze lica zroszą,

Gdy się ostatki życia w westchnieniach unoszą:

Luba!

czyliż to mogę nazywać rozkoszą?

Ranek i wieczór

Słońce błyszczy na wschodzie w chmur ognistych wianku,[3]

A na zachodzie księżyc blade lice mroczy,

Róża za słońcem pączki rozwinione toczy,

Fiołek klęczy zgięty pod kroplami ranku.

Laura błysnęła w oknie.

Ukląkłem na ganku;

Ona, muskając sploty swych złotych warkoczy:

»Czemu, rzekła, tak rano smutne macie oczy,

I miesiąc, i fijołek, i ty, mój kochanku?«

W wieczór przyszedłem nowym bawić się widokiem:

Wraca księżyc, twarz jego pełna i rumiana,

Fijołek podniósł listki, orzeźwione mrokiem;

Znowu stanęła w oknie moja ukochana,

W piękniejszym jeszcze stroju i z weselszem okiem;

Znowu u nóg jej klęczę — tak smutny jak zrana.

Do Niemna

Niemnie, domowa rzeko moja!

Gdzie są wody

Które niegdyś czerpałem w niemowlęce dłonie,

Na których potem w dzikie pływałem ustronie,

Sercu niespokojnemu szukając ochłody?

Tu Laura, patrząc z chlubą na cień swej urody,

Lubiła włos zaplatać i zakwiecać skronie;

Tu obraz jej, malowny w srebrnej fali łonie,

Łzami nieraz mąciłem zapaleniec młody.

Niemnie, domowa rzeko!

Gdzie są tamte zdroje,

Kędy jest miłe latek dziecinnych wesele?

Gdzie milsze burzliwego wieku niepokoje?

Kędy jest Laura moja?

gdzie są przyjaciele?...

Wszystko przeszło — a czemuż nie przejdą łzy moje!

Strzelec

Widziałem, jak dzień cały, pośród letniej spieki,

Błąkał się strzelec młody.

Stanął nad strumieniem,

Długo poglądał wkoło i rzecze z westchnieniem:

»Chcę ją widzieć, nim kraj ten opuszczę na wieki;

»Chcę widzieć niewidziany«.

Wtem leci z za rzeki

Konna łowczyni, strojna Dyany[4] odzieniem;

Wstrzymuje konia, zwraca się wejrzeniem;

Zapewne jechał za nią towarzysz daleki.

Strzelec cofnął się, zadrżał, i oczy Kaima

Zataczając po drodze, gorzko się uśmiechał,

Drżącą ręką broń nabił, dąsa się i zżyma;

Odszedł nieco, jakoby swej myśli zaniechał.

Wtem dojrzał mgłę kurzawy, wzniesioną broń trzyma,

Bierze na cel, mgła bliżej — lecz nikt nie nadjechał.

Rezygnacya

Nieszczęśliwy, kto próżno o wzajemność woła;

Nieszczęśliwszy jest, kogo próżne serce nudzi:

Lecz ten u mnie ze wszystkich nieszczęśliwszy ludzi,

Kto nie kocha, że kochał, zapomnieć nie zdoła.

Widząc jaskrawe oczy i bezwstydne czoła,

Pamiątkami zatruwa rozkosz, co go łudzi;

A jeśli wdzięk i cnota czucie w nim obudzi,

Nie śmie z przekwitłem sercem iść do stóp anioła.

Albo drugimi gardzi, albo siebie wini:

Minie ziemiankę, z drogi ustąpi bogini,

A na obydwie patrząc, żegna się z nadzieją;

I serce ma podobne do dawnej świątyni,

Spustoszałej niepogód i czasów koleją,

Gdzie bóstwo nie chce mieszkać, a ludzie nie śmieją.

Do...

Patrzysz mi w oczy, wzdychasz; zgubna twa prostota!

Uciekaj, nim cię oddech zatruty owionie,

Jeśli nie chcesz kląć reszty twojego żywota.

Szczerość, jeszcze mi jedna pozostała cnota:

Wiedz, że niegodny ogień zapalasz w mem łonie;

Lecz umiem żyć samotny: i pocóż przy zgonie

Ma się wikłać w me losy niewinna istota?

Lubię rozkosz, lecz zwodzić nadto jestem dumny.

Tyś dziecko, mnie namiętne przepaliły bole;

Tyś szczęśliwa, twe miejsce w biesiadników kole:

Moje, gdzie są przeszłości cmentarze i trumny...

Młody bluszczu, zielone obwijaj topole,

Zostaw cierniom grobowe otaczać kolumny.

Poezyo!

gdzie cudny pędzel twojej ręki?...

Poezyo!

gdzie cudny pędzel twojej ręki?...

Gdy chcę malować — za cóż myśli i natchnienia

Wyglądają z wyrazów jak z za krat więzienia,

Kryjących i szpecących tak ubogie wdzięki?

Poezyo!

gdzie twoje melodyjne dźwięki?

Śpiewam — ona mojego nie usłyszy pienia:

Jako słowik, król śpiewu, nie słyszy strumienia,

Który w podziemnej głębi rozwodzi swe jęki.

Nietylko dźwięk i kolor — aniołowie myśli —

Lecz i pióro, roboczy niewolnik poety,

Na cudzej ziemi nie zna praw dawnego pana,

I zamiast pieśni, znaki niepojęte kréśli:

Muzyczne znaki pieśni...

Lecz ta pieśń, niestety,

Nigdy jej miłym głosem nie będzie śpiewana!...

Pierwszy raz jam niewolnik...

Pierwszy raz jam niewolnik z mojej rad niewoli;

Patrzę na ciebie, z czoła nie znika pogoda;

Myślę o tobie, z myśli nie znika swoboda;

Kocham ciebie, a przecież serce mię nie boli.

Nieraz brałem za szczęście chwileczkę swawoli,

Nieraz mię obłąkała wyobraźnia młoda,

Albo słówka zdradliwe i wdzięczna uroda:

Lecz wtenczas i rozkosznej złorzeczyłem doli.

Nawet ową, gdy ową kochałem niebiankę,

Ileż łez, jaki zapał, jaka niegdyś trwoga!

I żal teraz na samą imienia jej wzmiankę....

Z tobą tylko szczęśliwy, z tobą, moja droga!

Bogu chwała, że taką zdarzył mi kochankę,

I kochance, że uczy chwalić Pana Boga.

Luba!

ja wzdycham...

Luba!

ja wzdycham; pamięć niebieskiej pieszczoty

Trują mi okropnego rozmyślania chwile,

Ach!

może serce twoje, co cierpiało tyle,

Może, boję się wyrzec, pustoszą zgryzoty?...

Luba!

i cóżeś winna, że twych ocząt groty

Tak palące, że usta śmieją się tak mile?

Zbyt ufałaś mej cnocie i nazbyt swej sile,

I nazbyt ognia Stwórca wlał w nasze istoty.

Przewalczyliśmy wiele i dni i tygodni,

Młodzi, zawsze samotni, zawsze z sobą w parze,

I byliśmy oboje długo siebie godni.

Teraz, ach!

pójdę łzami oblewać ołtarze,

Nie będę mojej żebrać przebaczenia zbrodni;

Tylko niech mię Bóg twoją zgryzotą nie karze!

Dzień dobry

Dzień dobry!

nie śmiem budzić.

O, wdzięczny widoku!

Jej duch napoły w rajskie wzleciał okolice,

Napoły został, boskie ożywiając lice,

Jak słońce napół w niebie, pół w srebrnym obłoku.

Dzień dobry!

Już westchnęła, błysnął promyk w oku.

Dzień dobry!

Już obraża światłość twe źrenice,

Naprzykrzają się ustom muchy swawolnice.

Dzień dobry!

Słońce w oknach, ja przy twoim boku.

Niosłem słodszy dzieńdobry; lecz twe senne wdzięki

Odebrały mi śmiałość.

Niech się wprzódy dowiem:

Z łaskawem wstajesz sercem, z orzeźwionem zdrowiem?

Dzień dobry!

Nie pozwalasz ucałować ręki?

Każesz odejść?

Odchodzę: oto masz sukienki,

Ubierz się i wyjdź prędko — dzień dobry ci powiem.

Dobranoc

Dobranoc!

już dziś więcej nie będziem bawili,

Niech snu anioł modremi skrzydły cię otoczy.

Dobranoc!

Niech odpoczną po łzach twoje oczy.

Dobranoc!

Niech się serce pokojem zasili.

Dobranoc!...

Z każdej ze mną przemówionej chwili,

Niech zostanie dźwięk jakiś cichy i uroczy,

Niechaj gra w twojem uchu; a gdy myśl zamroczy,

Niech się mój obraz sennym źrenicom przymili.

Dobranoc!

Obróć jeszcze raz na mnie oczęta,

Pozwól lica...

Dobranoc!

chcesz na sługi klasnąć!

Daj mi pierś ucałować...

Dobranoc!

zapięta.

Dobranoc!

Już uciekłaś i drzwi chcesz zatrzasnąć.

Dobranoc ci przez klamkę.

Niestety, zamknięta.

Powtarzając dobranoc!

nie dałbym ci zasnąć!

Dobry wieczór

Dobry wieczór!

On dla mnie najsłodszem życzeniem —

Nigdy, czy to przed nocą dzieli nas zapora,

Czyli mię ranna znowu przywołuje pora,

Nie żegnam cię, ni witam z takiem zachwyceniem,

Jak w tę chwilę, wieczornym ośmielony cieniem.

Ty nawet, milczeć rada i płonić się skora,

Gdy usłyszysz życzenie dobrego wieczora,

Żywszem okiem, głośniejszem rozmawiasz westchnieniem.

Niechaj dzień dobry wschodzi tym, co społem żyją,

Objaśniać pracę, która ich ręce jednoczy;

Dobranoc niech szczęśliwych kochanków otoczy,

Gdy z rozkoszy kielicha trosk osłodę piją:

A tym, co się kochają i swą miłość kryją,

Dobry wieczor niech przyćmi zbyt wymowne oczy.

Do D. D. Wizyta

Ledwie wnijdę, słów kilka przemówię z nią samą:

Jużci dzwonek przeraża, wpada galonowy,

Za nim wizyta, za nią ukłony, rozmowy;

Ledwie wizyta z bramy, już druga za bramą.

Gdybym mógł, progi wilczą otoczyłbym jamą,

Stawiłbym lisie pastki, kolczate okowy,

A jeśli nie dość bronią, uciecbym gotowy

Na tamten świat, stygową zasłonić się tamą[5].

O przeklęty nudziarzu!

Ja liczę minuty,

Jak zbrodniarz, co go czeka ostatnia katusza;

Ty pleciesz błahe dzieje wczorajszej reduty!

Już bierzesz rękawiczki; szukasz kapelusza;

Teraz odetchnę nieco, wstąpi we mnie dusza...

O bogi!

znowu siada, siedzi jak przykuty!

Do wizytujących

Pragniesz miłym być gościem?

czytaj rady moje:

Nie dość, wszedłszy donosić, o czem wszyscy wiedzą,

Że dzisiaj tu walcują, ówdzie obiad jedzą,

Zboże tanie, deszcz pada, w Grecyi rozboje.

Jeśli w salonie znajdziesz bawiących się dwoje,

Zważaj, czy cię z ukłonem, z rozmową uprzedzą,

Czyli daleko jedno od drugiego siedzą,

Czy wszystko jest na miejscu, czy w porządku stroje.

Jeśli pani co wyraz zaśmiać się gotowa,

Choć usta śmiać się nie chcą: jeśli panicz z boku

Pogląda, i zegarek dobywa i chowa,

I grzeczność ma na ustach, a coś złego w oku...

Wiesz, jak ich trzeba witać?

»Bywaj zdrów, bądź zdrowa!

A kiedy ich masz znowu odwiedzić?

— Po roku.

Pożegnanie.

(Do D...

D...)

Odpychasz mię!...

Czym twoje serce już postradał?

Lecz jam go nigdy nie miał!

Czyli broni cnota?

Lecz ty pieścisz innego!

Czy, że nie dam złota?

Lecz jam go wprzódy nie dał, a ciebie posiadał.

I nie darmo!...

Choć skarbów przed tobąm nie składał:

Ale mi drogo każda kupiona pieszczota —

Na wagę duszy mojej, pokojem żywota...

Dlaczegóż mię odpychasz?

Nadaremniem badał.

Dziś odkrywam łakomstwo nowe w sercu twojem:

Pochwalnych wierszy chciałaś?...

Marny pochwał dymie!

Dla nich więc igrasz z bliźnich szczęściem i pokojem?

Nie kupić Muzy!

W każdym ślizgałem się rymie,

Gdym szedł na Parnas z lauru wieńczyć cię zawojem,

I ten wiersz wraz mi stwardniał, żem wspomniał twe imię.

Danaidy

Danaidy![6] Rzucałem w bezdeń waszej chęci

Ekskuza

Nuciłem o miłostkach w rówienników tłumie;

Jedni mię pochwalili, a drudzy szeptali:

Ten wieszcz kocha się tylko, męczy się i żali,

Nic innego nie czuje, lub śpiewać nie umie.

W dojrzalsze wchodząc lata, przy starszym rozumie,

Czemu serce płomykiem tak dziecinnym pali?

Czyliż mu na to wieszczy głos bogowie dali,

Aby o sobie tylko w każdej nucił dumie?

Wielkomyślna przestroga!

Wnet z górnymi duchy

Alcejski chwytam bardon[7] i strojem Ursyna[8]

Ledwiem zaczął przegrywać, aż cała drużyna

Rozpierzchła się, unosząc zadziwione słuchy...

Zrywam struny, i w Letę[9] ciskam bardon głuchy:

Taki wieszcz, jaki słuchacz.

[Lecz przyjdzie godzina!]

Przypisy

↑ Wiersz przytoczony z poety włoskiego, Franciszka Petrarki (* 1304 † 1374), znaczy: »Kiedym był innym niejako człowiekiem, niźli jestem teraz«.

↑ W t. zw.

»Albumie Piotra Moszyńskiego« sonet IV-ty z dopiskiem »Do M...« ma formę następną:

Nieszukany twój ubiór, nieuczone słowa,

Zdaniem wszystkich, ty jesteś biesiady królowa.

Słyszałem, jaka była młodzieży rozmowa,

O tobie każdy święte milczenie zachowa.

Nie wielbią cię okrzyki, ni głośne oklaski,

Słodycz postaci, twarzy i ubioru skromność

Podobała się wszystkim, nie dziwna nikomu.

Jak anioł gdy przeleci, pokrywszy swe blaski,

Czują wszyscy w milczeniu niebieską przytomność,

Ile cieszą się z gościa, nie widząc go w domu.

↑ W tak zwanym »Albumie Piotra Moszyńskiego« znajdujemy następną odmianę sonetu »Ranek i wieczór«:

Para.

Weszło na niebo słońce w promienistym wianku,

Już księżyc na zachodzie blade lica mroczy,

Królowa kwiatów, róża, jasny krąg roztoczy,

A przy niej klęczą zwiędłe gałązki tymianku.

Marya wyszła patrzeć na wdzięki poranku,

Jasny wzrok jej przeświecał śród złotych warkoczy;

A ja blady, schyliwszy łzą zamglone oczy,

U jej podnóża siadłem na cichym krużganku.

Księżyc wraca, twarz jego pełna i rumiana,

Tymianek podniósł listki orzeźwione mrokiem.

I znowu wyszła ku mnie moja ukochana

Znowu u nóg jej siadłem, tak smutny jak zrana.

↑ Dyana była u Greków i Rzymian boginią łowów, myślistwa.

↑ Stygowa tama od wyrazu Styks, rzeki, która według mitologii płynęła w kraju zmarłych w państwie podziemnem.

↑ Bardon, czyli lutnia alcejska, tak nazwana od sławnego liryka greckiego Alceusza, który urodzony w Mitylenie, żył około r. 604 przed Chr.

↑ Ursyn, przydomek Juliana Niemcewicza.

↑ Lete, rzeka zapomnienia w Elizyum, z której piły dusze zmarłych, aby zapomnieć doznanych na ziemi cierpień, a kiedy po kilku wiekach w inne wracały ciała, znowu z niej pić miały, aby wygluzować z pamięci tajemnice tamtego świata.


corpora: openbooks

text:
Aloysius Bertrand

Jedna jeszcze wiosna

tłum.

Stefan Napierski

(Coleridge)

Jedna wiosna jeszcze — jedna kropla, która kołysać się będzie przez chwilę w mym gorzkim kielichu, i która wypłynie zeń jak łza!

O, młodości moja, uciechy twoje zamroził pocałunek czasów, lecz boleści przetrwały czas, który zdusiły na swym łonie.

I wy, które poszarpałyście jedwabne nici mego życia, o kobiety!

jeśli w miłosnej mej opowieści był kto oszustem, to nie ja, ktoś oszukanym, to nie wy!

O wiosno!

ptaszku przelotny, gościu ulotnej pory, który nucisz melancholicznie w sercu poety i w gałązkach dębowych!

Jedna wiosna jeszcze — jeden promień majowy u czoła młodego poety pośród nieobeszłego świata, u czoła dębu starego pośród kniei!

-----


corpora: sejm

text:
Komisja Gospodarki

Plan pracy

4. wrzesień Rozpatrzenie przedstawionego przez Prezesa Rady Ministrów dokumentu: „Strategia Rozwoju Kraju 2020" (druk nr 972).

6. październik Rozpatrzenie sprawozdania podkomisji nadzwyczajnej o rządowym projekcie ustway zmieniajacej ustawę o zmianie ustawy - Prawo

8. październik Informacja o systemie wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce.

9. listopad Informacja o promocji polskich przedsiębiorstw w Polsce i za granicą, z uwzględnieniem działania wydziałów handlu oraz

współpracy Ministerstw: Gospodarki oraz Spraw Zagranicznych w tym zakresie.

12. listopad Informacja o realizacji ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych

gospodarczyc


corpora: CEN

text:
Po 74 dniach od rozpoczęcia sprzedaży milionowy klient kupił iPhone.

Został on wprowadzony do sprzedaży 29 czerwca 2007 roku w wersji 4 GB pamięci po 499 dolarów i 8 GB pamięci po 599 dolarów.

Obecnie ceny urządzeń spadły i wersja z kartą 4 GB pamięci kosztuje 299 dolarów a z 8 GB 399 dolarów.

Serwis Media Run poinformował, że Apple dziennie sprzedawało 13 514 urządzeń.

Firma Apple planuje jeszcze w tym roku sprzedać ok. 10 mln egzemplarzy.

iPhone to zaprezentowane przez Apple Inc. urządzenie posiadające funkcje telefonu komórkowego, odtwarzacza MP3 (iPod) i komunikatora internetowego, jak nazwała tę funkcję Apple Inc.


text:
Ave Regina Coelorum.

Od Gromnic aż do Wielkanocy.

Witaj Królowo niebianów

I Pani Anielskich stanów;

Witaj, Panno pełna chwały,

Z któréj światłość ma świat cały.

Wesel się już uwielbiona,

Panno nad wszystkie wsławiona,

Swięta Panno nad pannami,

Ty proś Chrystusa za nami.