text:
Bentham Jeremjasz, prawnik angielski, ur. 1748 r. w Londynie.

Uczeń sensualistów, a w szczególności Helwecjusza, zaczerpnął z tego pisarza doktrynę egoizmu i został ojcem nowożytnego utylitaryzmu, t. j. teorji opierającej moralność na interesie.

Filozoficzne uzasadnienie tej doktryny podaje on w swojej Introdukcji do zasad moralności i prawodawstwa (Introduction to the principe of morals and legislation 1789).

Przyzwyczajony jako prawnik do zapatrywania się na czyny ludzkie tylko z ich strony społecznej i z ich następstw, odnośnie do interesu powszechnego, Bentham zapoznawał zupełnie ich stronę moralną w właściwém tego wyrazu znaczeniu.

Za jedyną tedy różnicę czynów przypuszczał on tylko pożytek, lub szkodliwość ich następstw.

W jego oczach wszelka czynność, wszelki przedmiot, byłyby dla nas zupełnie obojętne, gdyby nie miały własności sprawiania nam rozkoszy lub boleści.

Poszukiwanie więc rozkoszy i unikanie boleści są jedynemi pobudkami działalności człowieka, a zatém jedynym celem życia.

Taką jest najwyższa zasada moralna i prawna Benthama; ale ta zasada samolubstwa była już podstawą systematu Epikura i praktycznej filozofji Hobbesa.

Bentham więc dosyć był naiwny, gdy sądził, że występuje z czemś zupełnie nowém.

Jedyna pomiędzy nimi była ta różnica, że Epikur i Hobbes wywodzili zasadę egoizmu z naszej natury, Bentham zaś stawia ją jako aksiom, który własną swoją ma przekonywać oczywistością.

Pomijamy jego prace prawnicze.

Krytykę zasady ob.

w art. Moralność, Sensualizm.

N.


corpora: CEN

text:
Dodatek telewizyjny do gazet Teleprogram od 5 października br. ukaże się wraz z magazynowymi: Nowa Trybuna Opolska, Kurier Poranny i Gazeta Lubuska.

Tygodnik ma zastąpić dotychczasowy dodatek telewizyjny Tele Magazyn.

Nakład jego wzrośnie z ok. 1 200 000 egzemplarzy do ok. 1 570 000.

Wydawnictwo Teleprogram Sp. z o.o. zajmuje ósme miejsce na liście największych wydawców w Polsce.


corpora: sejm

text:
UZASADNIENIE

budżet państwa;

Fundusz Ubezpieczeń Społecznych;

Zakład Ubezpieczeń Społecznych;

2.

Zakres konsultacji społecznych

Organizacje pracodawców:

1) Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej;

Obecnie obowiązujące przepisy

II.

Proponowane zmiany

III.

Założenia

IV.

Uwagi do wyników

V. Szacunkowe skutki finansowe

Dynamika liczby bezrobotnych zarejestrowanych (poprzedni miesiąc=100%)

listopad

99,37%

99,91%

103,42%

103,83%

102,18%

Ocena wpływu na gospodarstwa domowe

41/12/


corpora: wikisources-pl

text: czambuł, ‘zagon (tatarski)’, w czambuł, ‘ogółem’; z małorus., a to z tatar, czapuł, ‘zagon’.


corpora: openbooks

text:
Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Do Nieznajomej

Nie wiem, kto jesteś — — ledwo kilka razy

Widziałem ciebie — — za każdym widzeniem

Pierś ma się dziwnym podnosi wzruszeniem,

Serce szalonym poczyna bić tętnem,

A usta moje palą te wyrazy,

Które bym tylko w omdleniu namiętnem,

Patrząc ci w oczy, wymówił westchnieniem.

Rozkosz i boleść czuję, gdy cię widzę,

I zdaje mi się, że cię kochać muszę,

I zdaje mi się, że cię nienawidzę — —

Przekląłbym ciebie i oddał ci duszę.

Na myśl rozkoszy, jaką twój dać może

Uścisk dziewiczy, oszaleć się boję — —

Szukając ciebie, spotkania się trwożę — —

Trucizną są mi cudne oczy twoje,

Oczy błękitne i senne, jak morze.

Na samą myśl tę, gdy cię półomdlałą

Widzę w snach moich z lawy i płomienia,

Gdy dłutem z ognia rzeźbię twoje ciało,

Każdy kształt ciała, co gdy opierścieni,

Zmysły w huragan i krew w burzę zmieni;

Na samą myśl tę bliskim jest omdlenia.

Tonąc w srebrzystym ócz twoich błękicie,

Pod stopy twoje rzuciłbym me życie,

A razem żądzę uczuwam szaloną

Zabić cię jednym oczu moich błyskiem,

Bo wolałbym cię śmierci poślubioną

Widzieć, niż z innym splecioną uściskiem…

-----


text:
cudzy, w złożeniach: cudzoziemiec, cudzołożyć (tak samo w czeskiem), cudzysłów (zamiast cudzosłów), czes. cizi, rus.

czużoj, cerk. czużd’, tużd’ i sztużd’ (bułg. czużd, serb. tudj, słowień.

tuj).

Ta odmienność nagłosowa dowodzi, że nagłos brzmiał pierwotnie skjud-; stąd te różnice; i to możnaby więc od pnia skju- (p. czuć) wywodzić: »obce« i »cudem« bywa.

Bardzo ciekawe dalsze kombinacje: w cerkiewnem i ruskiem sztud i czud (czudin, inne dżid, bułg. i serb.)

‘olbrzyma’ znaczy, a wszelakich Finnów Ruś czudzią od lat tysiąca zgórą nazywa, i nasuwa się, z powodu nagłosowego pierwotnego skju-, grecka (nie scytyjska!) nazwa Scytów, skythaj; więc jak Niemiec od ‘niemoty’, tak Czudź od ‘obczyzny’ (albo odwrotnie?) przezwane.

Jedno z najciekawszych przeddziejowych zagadnień słowiańskich.

Imię Scytów (sami zwali się Skolotami) wywodzą najrozmaiciej, od niem. Schütze, ‘strzelec’, od ich kołpaków, itd.


text:
Od 1 grudnia kierowcy zapłacą 16 zł za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4.

Zapisy w koncesji pozwalają firmie Stalexport podnosić opłaty do ustalonego limitu bez zgody Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oraz ministerstwa infrastruktury.

GDDKiA zaproponowała, by Stalexport wstrzymał się z podniesieniem opłat do wiosny, jednak firma motywuje swoje działanie zakończeniem remontów na A4 i brakiem podwyżki w ciągu czterech ostatnich lat.

Już dziś wiadomo, że w kwietniu ruszają remonty 22 wiaduktów na płatnym odcinku A4.

Ministerstwo infrastruktury jest bezradne, a procedura zmiany niekorzystnych zapisów koncesji może potrwać nawet kilka lat.

Kierowcy nie kryją oburzenia, ale Stalexport nie zamierza liczyć się z ich zdaniem.