corpora: CEN

text:
Wg informacji podanych przez dziennik Rzeczpospolita 70% udziałów portalu Nasza-klasa sprzedana została estońskiej firmie Forticom.

Do transakcji miało dojść już 5 miesięcy temu, część udziałów Forticom odkupił od niemieckiego funduszu, który 20% akcji Naszej Klasy kupił we wrześniu 2007 roku.

Wg ekspertów pakiet wart był około 200 mln złotych.

W portalu zarejestrowanych jest około 14 mln osób, co czyni go najpopularniejszym portalem społecznościowym w Polsce.


corpora: wikisources-pl

text:
Bazyli (imię) a u Rusi wedle wymowy nowogrec.

Wasil, więc roślina bazylika w 16. wieku i wasilkami nazwana.


corpora: sejm

text:
Projekt

Ustawa

z dnia ..…..

2013 r.

Art. 1

W art. 2 po pkt 59 dodaje się pkt 60 w brzmieniu:

„60) miejsce szczególnie niebezpieczne – to miejsce, w którym ze względu na mające tam uprzednio miejsce wypadki drogowe występuje istotne zagrożenie powtórnym wystąpieniem tych wypadków.”,

W art. 129a ust. 1 pkt 3 lit. b otrzymuje brzmienie:

„b) przenośnych albo zainstalowanych w pojeździe urządzeń rejestrujących z tym, że w przypadku użycia urządzenia w pojeździe w czasie pracy urządzenia pojazd nie mógł znajdować się w ruchu, a miejsce, w którym pojazd lub urządzenie przenośne się znajduje, zostało oznakowane,”,

W art. 129h:

uchyla się ust. 2,

Art. 2

Po art. 20d dodaje się art. 20da w brzmieniu:

„Art. 20da.

1.

Tworzy się Fundusz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, zwany dalej „Funduszem”.

3.

Podmiot który nałożył grzywnę w drodze mandatu karnego z wyłączeniem straży gminnej (miejskiej), za naruszenia przepisów ruchu drogowego ujawnionych za pomocą urządzeń rejestrujących, prowadzi wyodrębnioną, szczegółową ewidencję nałożonych grzywien.

1) grzywien nałożonych przez właściwe podmioty z wyłączeniem straży gminnej (miejskiej) w drodze mandatu karnego za naruszenia przepisów ruchu drogowego ujawnionych za pomocą urządzeń rejestrujących,

2) spadków, zapisów i darowizn,

3) dotacji, zbiórek i innych źródeł.

5.

Środki Funduszu są przeznaczane na :

6.

Środki Funduszu mogą być przeznaczane na zadania o których mowa w ust. 5, realizowane przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, samorząd województwa i samorząd powiatu.

7.

Dysponent Funduszu, udziela podmiotom wskazanym w ust. 6 dotacji celowej, zwanej dalej „dotacją”, na realizację zadań o których mowa w ust. 5, na podstawie wniosku.

12.

W wypadku ustalenia, że podmiot, któremu udzielono dotacji, wykorzystał ją niezgodnie z przeznaczeniem, dysponent Funduszu, który udzielił dotacji, jest obowiązany do wezwania tego podmiotu do zwrotu równowartości uzyskanych świadczeń w terminie 30 dni od dnia wezwania jej do zwrotu.

14.

Minister właściwy do spaw transportu określi, w drodze rozporządzenia:

5) sposób wykorzystywania i rozliczania środków Funduszu, w tym wzór i terminy składania przez podmioty kwartalnych informacji,

6) szczegółowe zasady gospodarki finansowej Funduszu

Art. 3

Art. 4

Art. 5

Coraz bardziej rozszerzająca się sieć fotoradarów w Polsce, zaopatrzenie Inspekcji Transportu Drogowego w nowe pojazdy wyposażone w urządzenia rejestrujące naruszanie przepisów ruchu drogowego, wprowadzenie odcinkowego pomiaru prędkości miały zapewnić skuteczniejszą walkę z piratami drogowymi, a tym samym poprawić bezpieczeństwo innych uczestników ruchu na drogach.

Działania te nie przynoszą jednak zakładanego rezultatu.

Ich konsekwencjami są narastająca frustracja kierowców oraz zmniejszenie zaufania do służb czuwających nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu drogowego.

Fotoradary ustawianie są w większości przypadków nie w miejscach, w których dochodzi do dużej liczby wypadków i kolizji drogowych, ale w takich gdzie, kierowcy przekraczają dopuszczalną prędkość, nie powodując jednocześnie wypadków.

Inspekcja Transportu Drogowego w razie wykrycia naruszenia przez kierowcę prawa nie podejmuje, jak to robi policja, czynności polegających na natychmiastowym ukaraniu kierowcy, a jedynie dokumentuje przy pomocy urządzenia rejestrującego łamanie właściwych przepisów celem sporządzenia w przyszłości mandatu.

Przedstawione wyżej działania nie prowadzą do poprawy bezpieczeństwa na drogach.

Takie podejście ma niewiele wspólnego z należytym egzekwowaniem przestrzegania przepisów ruchu drogowego i poprawy bezpieczeństwa innych uczestników.

Potrzeba wprowadzenia nowelizacji ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy dnia z 21 marca 1985 roku o drogach publicznych ma na celu rzeczywistą, a nie fikcyjną, poprawę stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Zwiększenie ilości fotoradarów w większości przypadków nie służy jak wskazał rząd zagwarantowaniu bezpieczeństwa na drogach, a ma przyczynić się do zwiększenia wpływów do budżetu.

Zasadność prawidłowości rozmieszczenia fotoradarów może budzić wątpliwości Najwyższej Izby Kontroli, wobec zapowiedzianej ostatnio kontroli w powyższej kwestii.

Izba wskazała, że celem kontroli jest potrzeba weryfikacji, czy stacjonarne fotoradary ustawiono w miejscach, gdzie wcześniej dochodziło do wypadków i kolizji, oraz w miejscach, które zostały wskazane w analizach zagrożeń w ruchu drogowym.

Z kontroli, które zostały przeprowadzone do tej pory przez Najwyższą Izbę Kontroli wynika, że nie zawsze miejsca ulokowania urządzeń rejestrujących przestrzeganie przepisów ruchu drogowego były wybierane na podstawie analizy wypadków, kolizji i zdarzeń zagrażających bezpieczeństwu kierowców i pieszych.

Urządzenia te w niektórych miejscach były instalowane w taki sposób aby dostarczały jak największych wpływów do budżetu.

Premier Donald Tusk oraz Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Sławomir Nowak stwierdzili, że zwiększenie ilości fotoradarów ma na celu poprawę bezpieczeństwa na drogach, ochronę życia uczestników ruchu drogowego, a nie zwiększenie wpływów do budżetu Państwa.

Jednak argumentacja ta wydaje się znacząco odbiegać od rzeczywistości np. zaplanowane przez Ministra Finansów przychody w budżecie państwa na 2013 rok z mandatów mają wynieść 1,5 mld zł czyli ok. 100 razy więcej niż udało się zebrać w 2012 roku.

Ponadto projekt ustawy wprowadza zapis zgodnie, z którym ITD prowadząc kontrolę fotoradarową przy użyciu urządzeń przenośnych lub zainstalowanych w pojazdach będzie miała obowiązek robić to w wyłącznie miejscach oznaczonych, i w przypadku użycia pojazdów – po zaparkowaniu.

Obecnie Inspekcja Transportu Drogowego korzysta z nieoznakowanych radiowozów z zamontowanymi urządzeniami do pomiaru prędkości.

Urządzenia rejestrują pojazdy wyprzedzające samochody ITD, jednakże, w przeciwieństwie do policji, ITD nie zatrzymuje kierowcy przekraczającego prędkość, lecz wyłącznie robi zdjęcie i przesyła właściwe zawiadomienie o popełnieniu wykroczenia.

Zdaniem ekspertów obecnie działanie ITD w takim zakresie nie ma nic wspólnego z poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego, a jedynie służy aby z udziałem kierowców zwiększyć stan finansów publicznych.

Działalność ta dobitnie obrazuje prawdziwe intencje przyświecające zwiększaniu ilości fotoradarów zarówno stacjonarnych jaki i przenośnych.

Dlatego też, żeby ukrócić ten irracjonalny proceder, który zdaniem ekspertów i kierujących nie przyczynia się poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym wnioskodawcy proponują wprowadzenie przedstawionych wyżej ograniczeń.

Dodatkowo pozbawia się Inspekcję Transportu Drogowego nadzoru ruchu drogowego na określonych odcinkach drogi (art. 1 pkt 3 lit. a projektu ustawy).

W projekcie zaproponowano ponadto nowelizację ustawy o drogach publicznych, poprzez utworzenie Funduszu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (zmiana 1 w art. 2).

Przychodami Funduszu mają być środki pieniężne uzyskane z grzywien nałożonych przez właściwe podmioty z wyłączeniem straży gminnej (miejskiej) w drodze mandatu karnego za naruszenia przepisów ruchu drogowego ujawnionych za pomocą fotoradarów Przychodami będą także spadki, zapisy, darowizny, dotacje i zbiórki.

Środki Funduszu będą przeznaczane na finansowanie zadań inwestycyjnych, modernizację, remonty związane z siecią drogową, budowę, przebudowę, remont, utrzymanie i ochronę dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich, a także finansowanie zadań związanych z poprawą bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Dysponentem Funduszu będzie minister właściwy do spraw transportu.

Udzielenie dotacji celowej na realizację zadań wymienionych powyżej będzie następować na wniosek uprawnionych podmiotów, czyli Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, samorządu województwa i samorządu powiatu.

Zmiany w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia oraz w ustawie o transporcie drogowym są konsekwencją utworzenia Funduszu oraz przekazywania środków z grzywien na jego rzecz.

W opublikowanej przez Najwyższą Izbę Kontroli Informacji o wynikach kontroli bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce sporządzonej w oparciu o wyniki kontroli NIK w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce, przeprowadzonych w latach 2000 – 2010 wskazano występowanie nieodpowiedniego tempa wzrostu nakładów sprzyjających budowie dróg.

Jak wynika z dokumentu w krajach Unii Europejskiej drogi, na których powstały koleiny, z powodu grożącego zagrożenia dla ruchu drogowego ulegają zamknięciu.

W Polsce takie drogi zostają uznane za znajdujące się w złym stanie technicznym i umieszcza się na nich znaki ograniczające prędkość.

Prawidłowym i zalecanym zadaniem powinny być modernizacje, remonty takich odcinków.

Utworzenie Funduszu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, na którym będę gromadzone środki m.in. z grzywien nałożonych za naruszenie przepisów ruchu drogowego ujawnionych za pomocą urządzeń rejestrujących, spadków, zapisów, darowizn, dotacji, zbiórek, z których będą realizowane m.in. zadania inwestycyjne mające na celu budowę oraz poprawę sieci drogowej, utrzymanie i funkcjonowanie infrastruktury oraz urządzeń drogowych, może przyczynić się m.in. do znacznego zwiększenia nakładów na finansowanie poprawy stanu technicznego sieci dróg publicznych – zwłaszcza krajowych.

Projekt ustawy powoduje pozytywne skutki społeczno-gospodarcz


text:
Na finansowanie grup producenckich w latach 2007- 2013 przewidziano 140 mln euro (518 mln zł), w tym 105 mln euro (388 mln zł) z UE.

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozpoczęła przyjmowanie wniosków na ten cel - powiedział we wtorek wiceminister rolnictwa Henryk Kowalczyk.

Pomoc finansowa będzie realizowana w formie rocznych płatności w pierwszych pięciu latach od wpisu grupy do rejestru.

Realizacja wniosków będzie możliwa dopiero po zatwierdzeniu Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) przez Komisję Europejską.

Wielkość pomocy zależna jest od wielkości sprzedaży.

W pierwszych dwóch latach wynosi ona 5%, w trzecim 4%, w czwartym 3% i w piątym 2% wartości produkcji sprzedanej (do sumy 1 mln euro).

Jeśli obroty przekraczają 1 mln euro dofinansowanie wynosi o połowę mniej.

Przy czym nie może ono w pierwszych dwóch latach przekraczać 100 tys. euro.

Obecny na konferencji wiceministra rolnictwa Jana Krzysztofa Ardanowskiego stwierdził, że jeszcze korzystniejsze jest wsparcie dla producentów owoców i warzyw, gdzie dofinansowanie wynosi dwa razy więcej niż dla innych grup producenckich, np. w pierwszych dwóch latach wynosi ono w 10% od wartości produkcji sprzedanej.

Ardanowski dodał, że w przypadku dużego zainteresowania tworzeniem grup producenckich, możliwe będzie przesunięcie środków z innych działań w ramach PROW na ten cel.

Zdaniem Henryka Kowalczyka, powstawanie grup producenckich zostało znacznie ułatwione dzięki nowelizacji ustawy o podatku dochodowym w 2005 r., gdzie praktycznie zniesiony został podatek dochodowy od osób prawnych oraz podatek od nieruchomości.

Od 2006 r. roku można zaobserwować znaczny wzrost zainteresowania tworzeniem takich grup.

Obecnie w Polsce są 202 grupy producentów rolnych.

Najwięcej jest ich w województwach:

* wielkopolskim

* kujawsko-pomorskim

* dolnośląskim

Najwięcej rolników jest skupionych w grupach zajmujących się produkcją:

* tytoniu (ponad 13 tys., gdyż dofinansowanie tej produkcji odbywa się właśnie poprzez grupy producenckie)

* trzody chlewnej

* mleka

* zbóż i roślin oleistych


text:
„Mamy zbyt ubogie społeczeństwo na podatek katastralny” – tak dzisiaj na temat wprowadzenia nowego podatku wypowiedział się premier Jarosław Kaczyński.

Tą wypowiedzią premier ostatecznie zakończył domniemania na temat ewentualności wprowadzenia podatku katastralnego od nieruchomości.

"Nie mamy zamiaru go dziś wprowadzać.

Uważam, że nie należy stwarzać poczucia zagrożenia dla emerytów, którzy mają mieszkania czy domy na własność.

Bo stwarzanie wrażenia, że muszą się za ćwierć ceny tego pozbywać, byłoby publiczną zbrodnią" - tłumaczył Jarosław Kaczyński.

Wprowadzenie takiego podatku oznaczałoby wydatek rzędu nawet kilkuset złotych miesięcznie dla każdego kto ma dom, czy mieszkanie.


text:
14.

Podczas podróży, między Bazylea a Genewa dowiedział się Krystjan od współpasażerów o zamachu w Lozannie na Iwana Beckera.

Studentka Zosia Granowska strzeliła doń z rewolweru.

Nie znał zgoła podkładu tego zdarzenia, bowiem nie czytywał dzienników, ani się troszczył sprawami publicznemi.

Teraz mu dopiero opowiedziano to, o czem cały świat mówił.

Paryski „Matin“ zamieścił szereg sensacyjnych artykułów, wszędzie przedrukowanych i komentowanych.

Autorem ich był niejaki Jegor Ulicz, a podawał on szczegółowe daty o rewolucji rosyjskiej, rewolucyjnym komitecie zagranicznym i tarorystach.

Zatoczyło to kręg szeroki, zwiększając materjał obciążający delegata robotniczego, Trockiego, którego proces odbywał się właśnie w Petersburgu i na skutek tego właśnie został on skazany.

Jegor Ulicz pozostał w cieniu, a wtajemniczeni twierdzili, iż jest on tylko maską zdrajcy, a sam nie istnieje zgoła.

„Gaulois“ i „Journal de Geneve“ wystąpiły z atakami na nieznanego, a Ulicz odpowiedział, przytaczając na swą obronę listy i dokumenty, zgubne dla wielu przywódców ruchu wolnościowego.

Było coraz pewniejszą rzeczą, iż Becker jest autorem artykułów „Malina“, a różne dzienniki podawały o nim codzienne notatki.

I tak, miał on podobno zjawić się podczas strajku marsylijskich robotników portowych na zgromadzeniu, w stroju popa rosyjskiego, dalej, jak powiadano, napisał do carowej list bardzo pokorny, uciekał jak banita, z kraju do kraju, aż w końcu udało mu się zapośredniczyć pomiędzy policja i żyjącymi na wygnaniu Rosjanami, skutkiem czego ulegle caratowi mocarstwa zachodnie złagodziły drakoński system nadzoru.

Zagadkowy ten człowiek miał oblicze podwójne i potrójne, a sarna świadomość, że istnieje wprawiała w niepokój.

Krystjan poszukiwał go w Genewie, Lozannie, Nizzy, w Marsylji, aż w końcu po śladach zajechał do Zurychu, gdzie napotkał radcę dworu Kocha i kilkunastu Rosjan.

Od nich otrzymał adres Beckera.


text: adamaszek, ‘tkanina jedwabna’, od nazwy miejsca wyrobu, Damaszku, skąd i nazwy dla klingi damasceńskiej, demeszki (w formie tureckiej), i dla owoców; po całej Europie w podobnem brzmieniu: franc. damas, łac. adamascus (a od arabskiego rodzajnika).


text:
Świętoszek

Akt II

Molier

Orgon i Marianna

ORGON

Marianno!

MARIANNA

Słucham ojca.

ORGON

Zbliż się, moje dziecię.

MARIANNA

do Orgona, który zagląda do gabinetu

Czy ojciec szuka czego?

ORGON

Nie, ale w sekrecie

Chciałbym pomówić z tobą, więc patrzę dokoła,

Lecz jesteśmy bezpieczni.

Otóż uważ sobie,

Że ja zawsze łagodność oceniałem w tobie

MARIANNA

ORGON

Potrzeba, byś mej woli we wszystkim słuchała.

MARIANNA

Posłuszeństwo, to córki największa ozdoba.

ORGON

MARIANNA

Komu?

Mnie?

ORGON

Tak jest, tobie.

Wnet się rzecz pokaże,

Mów zatem.

MARIANNA

Ja to powiem, co mi ojciec każe.

Orgon, Marianna, Doryna

ORGON

Że nie znasz przyjemniejszych i uczciwszych osób

Cóż?

MARIANNA

Co?

ORGON

Hę?

MARIANNA

Jak?

ORGON

No przecie.

MARIANNA

Chyba słuch mnie myli?

ORGON

Jak to?

MARIANNA

Ja mam powiedzieć, — ojciec chciał w tej chwili,

I czyją to ja żoną pragnęłabym zostać?

ORGON

Tartuffe’a.

MARIANNA

Nie, w ten sposób ja mówić nie zacznę,

Na cóż kłamstwa powtarzać i takie dziwaczne!

ORGON

Owszem powinnaś mówić prawdę, prawdę całą,

MARIANNA

Jak to, ty myślisz ojcze...

ORGON

Tak jest, córko, myślę

Więc małżeństwo, gdybyś go za męża przyjęła,

Czego pragnę... gdyż ja chcę...

spostrzegając Dorynę

Skądeś się tu wzięła?

To dopiero musisz być stworzeniem ciekawem,

DORYNA

Kto; ale uważałam to za prostą baśnię.

ORGON

Cóż to, wieść niemożliwa?

DORYNA

I próżno się szerzy,

ORGON

DORYNA

ORGON

DORYNA

Strachy!

ORGON

Tak, moja córko, to się wkrótce stanie.

DORYNA

Żartuje.

ORGON

Ależ mówię...

DORYNA

Próżno się pan sili,

Nikt panu nie uwierzy.

ORGON

Bo cię mój gniew strwoży...

DORYNA

ORGON

Słuchaj-no, ty tu sobie pozwalasz za wiele,

DORYNA

Mówmy bez gniewu, panie, o cierpliwość proszę,

On ma inne zajęcia, pobożne rzemiosło,

A potem to małżeństwo cóżby ci przyniosło?

Jeśli nawet majątek od pana otrzyma,

Toć brać zięcia gołego...

ORGON

Milcz!

jeśli nic nie ma,

Stąd zasługi dla niego i szacunku żniwo,

Bo jego nędza, pewno jest nędzą uczciwą

Jeśli pozwolił obrać się ze swego mienia,

A myśl jego w wieczności przestworzach ulata.

Lecz moja pomoc wkrótce tak rzeczy rozstrzygnie,

DORYNA

Tak, on to utrzymuje; może prawda, ale

Kto staraniom o niebo oddaje się cały,

Ten z urodzenia swego nie pożąda chwały,

Nazwiskiem się nie szczyci w nierozsądnej dumie,

Na co ta pycha?...

Widzę, że już się pan złości,

Więc o samym już będę mówić jegomości.

Pan wyrzuty sumienia miałby nieustanne,

Za takiego niezdarę wydać taką pannę.

A potem pomyśl-że pan, że w czas bardzo krótki,

Z tego małżeństwa jakie wynikłyby skutki?

Gdy przeciwko swej woli idzie do ołtarza

I kiedy się jej skłonność gwałtem przezwycięża.

Cnota żony zależy od przymiotów męża,

A wyśmiani, których świat wytyka palcami,

Żony swoje tym czym są, uczynili sami

ORGON

DORYNA

ORGON

Co dla dziecka potrzeba ojciec wie najlepiéj,

Ten Walery niechaj się od ciebie odczepi;

Dałem mu wprawdzie słowo, ale jego wina,

DORYNA

Chcesz pan, by nabożeństwa godzinę miał stałą.

ORGON

Tamtemu niebo sprzyja i łaski ma boże,

Wasz związek, gdy otrzymasz miano jego żony,

Przyjemnością, słodyczą będzie przepełniony,

Jak turkawki będziecie żyć, jak małe dzieci;

Nigdy zajść między wami, nigdy kłótni plama,

DORYNA

ORGON

Oj, to gada!

DORYNA

Wygląda na to powołanie.

Mimo cnoty panienki, ja najmocniej wierzę,

ORGON

Przestań-że mi przerywać i przez miłość nieba,

DORYNA

Jeżeli przez życzliwość pańskiej sprawy bronią...

ORGON

DORYNA

Z przywiązania...

ORGON

Ja nie chcę.

Gdy ktoś nie pozwoli...

DORYNA

ORGON

Ach!

DORYNA

Tak czci pańskiej bronię jakby własnej głowy,

ORGON

Przestaniesz ty mi gadać?

DORYNA

To jest obowiązek,

Bronić panu, byś córce doradzał ten związek.

ORGON

Będziesz milczeć ty wężu?

bo zuchwalstwa znaki...

DORYNA

ORGON

Każę ci najsurowiej, ażebyś milczała.

DORYNA

ORGON

do córki

Obmyślałem rozważnie.

DORYNA

A to wściekłość bierze,

Nie móc mówić.

ORGON

Z urody choć się nie przechwala,

Tartuffe jest jednak wcale...

DORYNA

Tak jest piękna lala.

ORGON

Przystojny i sympatię obudzić jest w stanie,

Jego cnoty...

DORYNA

Ślicznego mężulka dostanie.

Gdyby ze mną mężczyzna spełnił taką zbrodnię,

Po ślubie karę za gwałt miałby niezawodnie,

I zaraz po weselu doszedłby sekretu,

Że kobieta ma zawsze pole do odwetu.

ORGON

do Doryny

DORYNA

ORGON

A cóż teraz robiłaś?

DORYNA

Do pana nic a nic,

Ja do siebie mówiłam.

ORGON

Zuchwalstwo bez granic,

Doryny, która stoi nic nie mówiąc

Moja córko, powinnaś potwierdzić te plany,

do Doryny

Mów-że co!

DORYNA

Nie mam sobie nic do powiedzenia.

ORGON

Tylko słóweczko.

DORYNA

Ja chcę milczeć.

ORGON

To nie sztuka,

Czekałem tylko słówka.

DORYNA

Niech pan głupiej szuka.

ORGON

do córki

I sądzę, że małżeństwo wkrótce się odbędzie.

DORYNA

uciekając

ORGON

po daremnej próbie dania policzka Dorynie

Ty zarazę przy sobie trzymasz moje dziecię;

Tak mnie strasznie zmęczyła.

Kłótnia umysł nuży,

Pali mnie głowa, czuję, mówiłbym od rzeczy,

Pójdę — wolne powietrze może mnie uleczy.

Marianna, Doryna

DORYNA

Cóż znaczył ten w milczeniu upór nieustanny?

Czyż to mnie wypadało przyjąć rolę panny?

Ścierpieć by pannie związek radzono szalony,

MARIANNA

Przeciwko woli ojca cóż począć w potrzebie?

DORYNA

Po prostu, taką groźbę odwrócić od siebie.

MARIANNA

Jak?

DORYNA

Mówić, że w wyborze gusta same biegą,

Więc tobie, a nie ojcu wybierać wypada.

MARIANNA

Przyznaję, władza ojca przejmuje mnie trwogą,

DORYNA

Rezonujmy: Walery kocha ciebie szczerze,

A panienka go kocha?

cóż?

MARIANNA

Rozpacz mnie bierze!

Zrobić w sposób poważny, tak dziwne pytanie?

DORYNA

Czy to miłość prawdziwa, czy zabawa pusta?

MARIANNA

DORYNA

Więc panna myśli o nim?

MARIANNA

Stale, nieustannie.

DORYNA

MARIANNA

Tak sądzę.

DORYNA

Więc rzecz łatwa jest do przewidzenia,

Że chcecie się połączyć.

MARIANNA

O tak, bez wątpienia.

DORYNA

MARIANNA

DORYNA

Zabije się panienka — środek doskonały,

Lekarstwo przecudowne.

Człowiek w wściekłość wpada,

MARIANNA

Kiedy nie masz litości nad nieszczęściem ludzi.

DORYNA

MARIANNA

Jestem nadto trwożliwa.

DORYNA

I to mnie też złości,

Bo miłość w sercu wielkiej wymaga stałości.

MARIANNA

Tak, a dla Walerego cóż się pozostanie;

Otrzymać mnie od ojca, to jego zadanie.

DORYNA

Jeżeli ojciec panny jest dzikim człowiekiem,

Nabiwszy sobie głowę Tartuffem jak ćwiekiem,

Chce teraz cofać słowo i kręcić zaczyna,

MARIANNA

Jeśli tamtym zbyt głośno wzgardzić się ośmielę,

Chcesz, by wiedzieli wszyscy... bo świat się nie nagnie...

DORYNA

Należeć do Tartuffe'a i po mojej stronie,

To jest wyborna partia, słusznie pannę nęci.

Ludzie go cenią, jego przyjaźnią się szczycą,

To wielkie szczęście zostać jego połowicą.

Znakomita, jest szlachcic, przy tym się podoba,

Bo ma uszy czerwone, cerę też czerwoną

I szczęśliwą zostaniesz, będąc jego żoną.

MARIANNA

DORYNA

Próżno mówić, język się wytęża,

Jaki los świetny dostać tak pięknego męża!

MARIANNA

Aby wynaleźć środek, mów w sposób otwarty.

DORYNA

Nie!

posłuszeństwo ojcu córki obowiązek,

Do miasta, skąd pochodzi, w nowym koczobryku

Z ławnikiem, burmistrzową, z całą miejską władzą,

Przez szacunek miejsce ci na kanapie dadzą.

Później, możesz nadzieję mieć, że w karnawale

Gdzie do tańca przygrywać będą kobzy ładnie,

A może i fagoty sprowadzić wypadnie.

Pójdziesz na marionetki czasem...

MARIANNA

O Doryno!

Poradź mi, zamiast męczyć.

DORYNA

Jestem panny sługą.

MARIANNA

DORYNA

MARIANNA

Moja droga!

DORYNA

Nie!

MARIANNA

Duszę odkrywam ci całą.

DORYNA

Pokosztujesz Tartuffe'a, dla panny stworzony.

MARIANNA

Wszak jam ci wszystko była powierzyć gotową,

Zrób to.

DORYNA

Nie, będziesz panna panią Tartuffe'ową.

MARIANNA

Dobrze, kiedy niedola moja cię nie wzrusza,

Zostaw mnie, a w rozpaczy pogrążona dusza

Znam lekarstwo, które mnie z wszystkiego uleczy.

chce odchodzić

DORYNA

Mimo to co mówiłam, pomagać ci myślę.

MARIANNA

Potrzeba, widzisz sama, ażebym umarła.

DORYNA

Sposób.

Ach!

pan Walery właśnie tutaj idzie.

Walery, Marianna, Doryna

WALERY

Doszła mnie tu przed chwilą nowina wesoła

Proszę pani, o której nie wiedziałem zgoła.

MARIANNA

Co?

WALERY

Że w pani Tartuffe'a mam powitać żonę.

MARIANNA

To zamiary przez mego ojca ułożone.

WALERY

Przez ojca pani...

MARIANNA

Tak jest i wskutek tej zmiany,

Przed chwilą mi przedstawiał nowe swoje plany.

WALERY

Na serio?

MARIANNA

O!

nie było tu mowy o żarcie,

Zalecał mi ten związek głośno i otwarcie.

WALERY

MARIANNA

Ja nie wiem.

WALERY

To odpowiedź uczciwa i szczera.

Nie wiesz?

MARIANNA

Nie.

WALERY

Nie?

MARIANNA

Niech pańskie rady drogę wskażą.

WALERY

MARIANNA

Radzisz mi pan?

WALERY

Tak.

MARIANNA

Szczerze?

WALERY

Nie można uczciwiéj;

Związek ten, tak zaszczytny, panią uszczęśliwi.

MARIANNA

Przyjmuję pańską radę.

WALERY

Cokolwiek wypadnie,

Spełnić tę radę przyjdzie pani bardzo snadnie.

MARIANNA

Tak jak jej udzielenie pańską duszę rani.

WALERY

Jam to powiedział, aby spodobać się pani.

MARIANNA

Jam ją także dlatego wypełnić gotowa.

DORYNA

schodząc w głąb sceny

Zobaczmy, jak się skończy cała ta rozmowa.

WALERY

Tak się to kocha!

Oto miłości rozkosze!

Kiedy ty...

MARIANNA

Och!

przestańmy o tym mówić, proszę.

Powiedział pan otwarcie, słowa się nie zmażą,

A ja znowu oświadczam, że jestem gotowa

WALERY

Ten zamiar był przez panią dawno ułożony

I nasunąłem tylko sposobność przyjemną,

MARIANNA

Prawda!

dobrze pan mówisz.

WALERY

W tym przyczyna cała,

MARIANNA

WALERY

I chociażem się pani dał uprzedzić bardzo,

MARIANNA

O!

pan łatwo wzajemność pozyskasz kobiety.

Wszakże pańskie zalety...

WALERY

Porzućmy zalety.

Lecz jeszcze znajdę taką, mam to przekonanie,

MARIANNA

WALERY

Gdy nie może zapomnieć, niech pozorem kłamie;

Niechaj na obojętność udaną się sili,

MARIANNA

Takie uczucie dla mnie szczytnym się wydaje.

WALERY

Że kiedy mnie porzucasz, pokocham tym bardziéj,

Nie oddam innej serca, którym pani gardzi?

MARIANNA

WALERY

Chciałabyś pani?

MARIANNA

Tak jest.

WALERY

Nazbyt ostro ranią

Te słowa, a więc idę zadowolić panią.

zwraca się do wyjścia

MARIANNA

Bardzo dobrze.

WALERY

zwracając się

Ja tylko słucham pani zdania,

Proszę pamiętać, że to jedynie mnie skłania.

MARIANNA

Tak.

WALERY

jak wyżej

I że pani zamiar spełniłem w tym względzie.

To pani przykład.

MARIANNA

Przykład mój, niech i tak będzie.

WALERY

odchodząc

A zatem idę spełnić treść pani rozkazu.

MARIANNA

Tym lepiej.

WALERY

wracając

Już mnie w życiu nie ujrzysz ni razu.

MARIANNA

Dobrze.

WALERY

wracając

Co?

MARIANNA

Co?

Mówiłaś i słowo łaskawsze...

MARIANNA

Nic nie mówiłam.

WALERY

Zatem odchodzę na zawsze.

Żegnam panią, i...

MARIANNA

Żegnam pana.

DORYNA

do Marianny

A ja wnoszę,

Żeście oboje rozum stracili po trosze.

Dałam się wam spokojnie wykłócić do woli,

Hola!

panie Walery!

zatrzymując go za rękę

WALERY

udając że się opiera

Czego chcesz, Doryno?

DORYNA

WALERY

Nie, przez wzgardę i uczucia giną.

DORYNA

Wstrzymaj się pan.

WALERY

Nie, to już rzecz postanowiona.

DORYNA

Ach!

MARIANNA

na stronie

Drażni go mój widok, więc odejść stąd wolę.

Tak, ustąpię, będzie miał tutaj wolne pole.

DORYNA

puszczając Walerego i biegnąc za Marianną

Teraz drugie; dokądże?

MARIANNA

Puść mnie.

DORYNA

Ależ przecie!

MARIANNA

WALERY

na stronie

Potrzeba ją uwolnić od mego widoku.

DORYNA

puszcza Mariannę i biegnie za Walerym

Dosyć do licha, skończcie raz te niepokoje.

Zaprzestać mi tych żartów!

chodźcie tu oboje.

WALERY

do Doryny

Jakiż twój zamiar?

MARIANNA

do Doryny

Co chcesz w tym wszystkim odmienić?

DORYNA

Najprzód chcę was pogodzić, a potem pożenić.

do Walerego

Czyś pan zwariował, dzisiaj zwodzić taką kłótnię!

WALERY

Nie widziałaś, jak do mnie mówiła okrutnie.

DORYNA

MARIANNA

DORYNA

do Walerego

To głupstwo obustronne.

Pragnie jak najszczerzéj

do Marianny

Zostać twym mężem, jego pragnienie jedyne,

MARIANNA

do Walerego

Kto kochając, podobną radę dawać będzie...

WALERY

do Marianny

DORYNA

Oboje zwariowali i przyznać się boją.

Dajcie mi ręce.

WALERY

dając rękę, do Doryny

Na co?

DORYNA

Daj mi panna swoją.

MARIANNA

dając rękę

Lecz na co się to przyda?

DORYNA

By skończyć rzecz całą.

WALERY

DORYNA

Widzieć takich szaleńców rzecz bardzo ciekawa.

WALERY

Ażeby takie rzeczy dzisiaj mówić do mnie.

MARIANNA

A ty!

czyliż niewdzięczność dalej sięgać może...

DORYNA

Dokończycie tych sporów, ale w innej porze.

MARIANNA

Tak!

powiedz, jakich środków użyć nam wypadnie.

DORYNA

do Marianny

Ojciec panny kpi sobie.

do Walerego

To są czyste żarty.

do Marianny

Jednak najlepiej będzie, według mego zdania,

Niechaj panna do jego zamiarów się skłania,

Powstrzymać na jakiś czas związek zamierzony.

Najprzód jakaś choroba na pannę wypadnie,

Potem, gdy już cierpienia panienki ustaną,

Znajdziemy nową zwłokę i niespodziewaną,

Oto, przeczucia smutne wciąż panienkę trapią:

Spotkałaś pogrzeb wczoraj, dziś zbiłaś zwierciadło,

Na koniec, masz najprostsze do zwłoki powody,

Bo do ślubu koniecznie potrzeba twej zgody.

do Walerego

Idź pan, swoich przyjaciół używaj w potrzebie,

My tutaj pobudzimy brata do działania

A teraz do widzenia.

WALERY

Cokolwiek bądź zrobię,

Cała moja nadzieja jedynie jest w tobie.

MARIANNA

Lecz niczyją nie będę, Walery, jak twoją.

WALERY

Twe słowa jak rozkosznie moje serce ceni...

DORYNA

Kochankowie w rozmowie są nienasyceni!

Wychodź pan.

WALERY

Ale...

DORYNA

Proszę nie gadać tak długo;

góra strony

Świętoszek

Akt III

Molier

Damis, Doryna

DAMIS

Chcę, ażeby mnie ostatnim z ludzi nazywali,

Jeżeli mnie szacunek, lub władza powstrzyma

DORYNA

Ojciec pański dopiero objawił swe zdanie;

Przecież zamiary swoje często człowiek zmienia,

Od projektów daleko jeszcze do spełnienia.

DAMIS

Ja łatwo tego łotra do ustępstwa skłonię,

DORYNA

Przeciw niemu i ojcu, bardzo pana proszę

Niechaj pan pozostawi działanie macosze;

Nad umysłem Tartuffe'a wielki wpływ posiada,

On chętnie słucha tego, co ona powiada,

Byłoby ślicznie, gdyby rzecz była prawdziwa.

Poznać jego uczucia rzeczą będzie snadną

Jeżeli się do naszych planów nie przychyli.

DAMIS

DORYNA

Nie można.

DAMIS

Ja do niego nie wyrzeknę słowa.

DORYNA

A na popsucie sprawy to środek jedyny.

Wyjdź pan.

DAMIS

Nie, uniesienie poskromię młodzieńcze.

DORYNA

Nieznośny... otóż idzie.

Wychodź pan!

Doryna, TARTUFFE

TARTUFFE

Wawrzeńcze!

Bo idę więźniom skromną rozdzielać jałmużnę.

DORYNA

na stronie

Ile tu udawania i ile obłudy!

TARTUFFE

Czego chcesz?

DORYNA

Mam powiedzieć...

TARTUFFE

wyciągając chustkę z kieszeni.

Ach mój Boże, wprzódy

Nim co powiesz, tę chustkę weź!

DORYNA

A na cóż to mnie?

TARTUFFE

Ażeby przykryć piersi odkryte nieskromnie.

Takim przedmiotem duszę bliźnich ranisz srogo,

DORYNA

Musisz pan na pokusę być niezmiernie słaby,

Nie skusiłby mnie widok całej pańskiej skóry.

TARTUFFE

Proszę ukrócić w słowach nieskromną swawolę,

Bo wyjdę zostawiając pannie wolne pole.

DORYNA

Nie, jam pana w spokoju zostawić gotowa,

Tylko pani przeze mnie przysyła dwa słowa,

Które według wyraźnej powtarzam osnowy:

Że prosi pana tutaj o chwilkę rozmowy.

TARTUFFE

Ach!

bardzo chętnie.

DORYNA

Jak się udobruchał ładnie.

TARTUFFE

Czy prędko przyjdzie?

DORYNA

Szelest słyszę po podłodze.

Ona!

zatem zostawiam państwa i odchodzę.

Elmira, Tartuffe

TARTUFFE

Niech w wszechmocności swojej święta niebios siła

Zdrowie duszy i ciała zawsze pani zsyła;

Niechaj błogosławieństwa tyle ci przymnoży,

Ile pragnie dla ciebie nędzny sługa boży.

ELMIRA

To pobożne życzenie wdzięczność we mnie budzi;

TARTUFFE

ELMIRA

Gorączka przeszła, jestem najzupełniej zdrowa.

TARTUFFE

Moje pacierze pewno nie mają tej siły,

By tak szczęśliwy skutek w górze wymodliły,

A jednak każde moje do nieba westchnienie

Miało za cel jedyny, pani wyzdrowienie.

ELMIRA

Zanadto się pan trudził.

TARTUFFE

Tego nikt nie powie,

Czy można nadto cenić takie drogie zdrowie?

By je zachować, z mego zrobiłbym ofiarę.

ELMIRA

Pan miłość chrześciańską posuwa nad miarę.

I za tyle dobroci wdzięczność żywą czuję.

TARTUFFE

Mniej robię, niźli pani na to zasługuje.

ELMIRA

TARTUFFE

To mnie również zachwyca.

Uwierzyć się boję,

Błagałem nieba, by tę sposobność przywiodły,

Lecz dotąd daremnymi były moje modły.

ELMIRA

TARTUFFE

Dla mnie również pragnienia gorętszego nie ma,

Jak odkryć całą duszę przed twymi oczyma.

Chcę, by panią przysięga zapewniła szczera,

Że gdy gromię wizyty, co pani odbiera,

Ale przez zapał niczym nieprzezwyciężony

I przez uczucie czyste...

ELMIRA

Tak je również cenię,

TARTUFFE

ELMIRA

Aj!

za mocno pan ściska...

TARTUFFE

Zbytek gorliwości;

I prędzej bym...

kładzie rękę na kolanach Elmiry

ELMIRA

Co robi tutaj pańska ręka?

TARTUFFE

Macam suknię, jak miękki materiał.

ELMIRA

O proszę!

TARTUFFE

poruszając chusteczkę Elmiry

Że prawdziwie cudownie robią takie rzeczy.

ELMIRA

Prawda.

Ale o naszym mówmy interesie:

TARTUFFE

Inne wdzięki posiadać, których urok nęci,

Szczęściem by napełniło wszystkie moje chęci.

ELMIRA

Pan nie pragniesz miłości doczesnych omamień.

TARTUFFE

ELMIRA

Na ziemi nie pożądasz pan pewno niczego.

TARTUFFE

Uczucie, co nam każe wzdychać do wieczności,

Nie zabija w nas wcale doczesnej miłości,

Zmysły nasze pożądać mogą całą siłą

Cudowne dzieła, które niebo wytworzyło;

Ono swym własnym wdziękiem zdobi ród niewieści,

Na twojej twarzy piękność rozlał rozkaz boży,

Która oczy zadziwia, która serce trwoży

Rąk Stwórcy, których dziełem jesteś doskonałem?

Zrazu-m sądził, że miłość ta skryta, uparta,

Jest wymysłem szatańskim, jest pokusą czarta,

Chciałem już poddać serce rozłączenia próbie,

Lecz na koniec poznałem, cudowna istoto!

Że może być niewinną i dlatego śmiało

Postanowiłem oddać się jej duszą całą.

Jest to wielka odwaga, wyznaję to szczerze,

Lecz znana dobroć twoja, niechaj mnie tłumaczy,

W tobie moja nadzieja, dobro, wiara cała,

Zechcesz, będę szczęśliwy, — każesz, nieszczęśliwy.

ELMIRA

Oświadczenie kunsztowne, forma wyszukana,

Sądziłam, że pan serca swego strzeże ściśléj

Rozważniej; wszak pobożny winien być dalekim...

TARTUFFE

Jeśli pani potępisz to moje wyznanie,

Gdym cię ujrzał, gdyś jedno wymówiła słowo,

Cudnej słodyczy oczu niezrównana siła

Opór mojego serca łatwo zwyciężyła,

Nie pomogły łzy, posty, modlitwy i święci,

Ty jedna byłaś celem wszystkich moich chęci.

Mówiły moje oczy, westchnienia i płacze

Tysiąckrotnie to, co dziś słowami tłumaczę:

Że jeśli w twoim sercu współczucie spotyka

Tę miłość niegodnego twego niewolnika,

Jeśli twa dobroć moją odwagę wybaczy

Honor twój pozostanie również nieskażony,

Ci ulubieńcy kobiet, ci dworscy panowie

Oni się nie zastraszą o sławę niczyją,

Sami, chwaląc się, wszystkim swój sekret odkryją

I tą manią nieznośną siebie również podlą,

Z własnego interesu musi zostać niemy,

Bo tym sposobem własnej opinii broniemy

Mieć przyjemność bez trwogi, miłość bez skandalu.

ELMIRA

Słucham pana, bo zrobić nie mogę inaczéj.

Jeśli pańskie wyznanie mężowi powtórzę?

W ten sposób ostrzeżony będąc najwyraźniej,

TARTUFFE

I czuję, że przebaczysz tak wielkiej śmiałości.

Na karb słabości ludzkiej zechcesz złożyć pani

Wyznanie tej miłości, która ciebie rani;

Wszakże jestem człowiekiem, mam oczy, krew, ciało.

ELMIRA

Dla męża cała ta rzecz zostanie nieznana,

By mógł prędko zaślubić Mariannę Walery.

Byś nie pożądał tego, czego inny pragnie

I...

Elmira, Tartuffe, Damis

DAMIS

wychodzi z gabinetu gdzie był ukryty

Nie, pani, ja zdania twego nie podzielę,

Przeciwnie, ta rzecz musi mieć rozgłosu wiele;

Niebo samo odkryło mi do zemsty drogę.

Tego łotra obłudę dzisiaj odkryć mogę,

Oświecę mego ojca, niechaj pozna z bliska

ELMIRA

Nie, Damisie, przyszłość nam za niego odpowie,

Teraz polegać może śmiało na mym słowie,

Któremu twoje pewno czynem nie zaprzeczy.

Nie potrzeba hałasu robić z takich rzeczy;

Zacna kobieta śmiechem zaczepkę zwycięża,

Po cóż ma takim głupstwem niepokoić męża.

DAMIS

Masz pani może słuszność i powody swoje.

By inaczej postąpić ja mam również moje.

Jego miałbym oszczędzać!

nigdy!

nawet żartem.

Dumny zuchwalec, bigot ten z czołem wytartem

Za wiele w naszym domu bezkarnie nabroił.

Walerego obmówił, sierdzi ojca na mię.

By go ojcu pokazać, sposobność jedyną

I użyję jej dzisiaj z gorliwością całą.

Zasłużyłbym, aby ją utracić na zawsze,

Gdybym usposobienie okazał łaskawsze.

ELMIRA

Damisie!

DAMIS

Daruj pani, prośba mnie nie wzruszy,

Wymowa pani nic na to nie wpłynie,

Bo mnie przyjemność zemsty ożywia jedynie

I zaraz całą sprawę tu załatwić wolę;

Otóż sposobność, właśnie mam gotowe pole.

Orgon, Elmira, Damis, Tartuffe

DAMIS

Czeka cię tu, mój ojcze, nowina wesoła,

Która sądzę, że mocno zadziwić cię zdoła.

Ślicznieś wynagrodzony za swoje starania!

Tak dalece posunął swą dobroć łaskawą,

Że przez wdzięczność, zapragnął okryć cię niesławą.

Zastałem go tu właśnie przy miłosnej scenie,

Kiedy pani najtkliwsze robił oświadczenie.

Ona, usposobienie mając zbyt łaskawe,

Postanowiła ukryć przed tobą tę sprawę;

Bo zmilczeć to, byłoby obrazą dla ciebie.

ELMIRA

Tak, w moim przekonaniu inna myśl zwycięża,

Że nie należy próżno niepokoić męża;

Niesłusznie, aby honor ponosił stąd plamę,

To wystarcza, kiedy się obronimy same.

Nie trzeba nierozważnie takiej rzeczy szerzyć,

Byłbyś milczał, Damisie, gdybyś chciał mi wierzyć.

Orgon, Damis, Tartuffe

ORGON

TARTUFFE

Wyznaję, żem jest grzesznik nikczemny i złości

Pełen, żem łotr największy, niegodny litości.

I moje nędzne życie przyjmując w rachubie,

Toż pod zarzutem wszelkim, chętnie skłaniam głowę,

Bo, broniąc się, przestępstwo popełniałbym nowe.

Jeszcze nie zrówna karze na jakąm zasłużył.

ORGON

do syna

Zdrajco, ty się ośmielasz w nikczemności szale,

Czystość tak szczytnej cnoty oczerniać zuchwale.

DAMIS

Co!

udaną słodyczą czyliż cię opęta?

Ta obłuda... mój ojcze!

ORGON

Milcz, żmijo przeklęta!

TARTUFFE

Lepiej byś zrobił, gdybyś wierzył jego słowu.

Powierzchowność cię moja, być może, zaślepi,

Bracie!

czyliż od innych postępuję lepiéj?

Niestety takim jestem, jak oni mnie sądzą.

Cały świat w uczciwości szatę mnie ubiera,

zwracając się do Damisa

Zdrajcą, złodziejem, łotrem, podłym rozbójnikiem,

Choćbyś wstrętniejszych jeszcze wymysłów tu użył,

Niczemu nie zaprzeczę, bom na nie zasłużył;

Bo to kara należna za zbrodnie żywota.

ORGON

do Tartuffe'a

Ty łotrze!

DAMIS

Ojcze!

jak to?

czyż za to że klęka...

ORGON

podnosząc Tartuffe'a

do syna

Ty hultaju!

DAMIS

Lecz...

ORGON

Milczeć zaraz!

DAMIS

Ja to znoszę...

ORGON

Jak jedno słowo powiesz, kości ci połamię.

TARTUFFE

Bracie!

na miłość Boga!

powstrzymaj twe ramię.

Wolałbym znieść katusze, stracić nogę, rękę,

ORGON

Niewdzięczny!

TARTUFFE

Daj mu pokój, błagam cię w pokorze

Na kolanach, o litość!

ORGON

klęka również i całuje Tartuffe'a

O dobroci wzorze!

do syna

Patrz łotrze!

DAMIS

Więc...

ORGON

Milcz!

cicho!

DAMIS

Lecz...

Cicho raz jeszcze!

Przez nienawiść.

Lecz dzisiaj przebrała się miara;

Dokuczyć mu; wszystkim wam byłoby przyjemnie

Osobę taką zacną oddalić ode mnie.

Spiesznie mu oddam rękę mej córki jedynéj,

W ten sposób dumę całej podepczę rodziny.

DAMIS

Zmuszona chyba przyjmie udział w tym zamiarze.

ORGON

Wyzywam wszystkich dzisiaj, dowiodę wam snadnie,

Zaraz wszystko odwołaj, łotrze bez imienia,

Klęknąwszy u nóg jego błagaj przebaczenia.

DAMIS

ORGON

Kija, kija!

do Tartuffr’a

Nie będziesz mnie powstrzymać w stanie.

do syna

Dalej!

natychmiast opuść moje pomieszkanie!

DAMIS

Wyniosę się, lecz...

ORGON

Prędko!

nie robić hałasu,

Wydziedziczam, cię żmijo!

nic ci nie zostaje,

A w dodatku przekleństwo ojcowskie ci daję.

Orgon, Tartuffe

ORGON

Taką świętą osobę śmie znieważać w szale!

TARTUFFE

Mękę, którą mi zadał, przebacz mu wspaniale.

ORGON

Ach!

TARTUFFE

O tej niewdzięczności sama myśl straszliwa

Tak duszę moją rani, tak piersi rozrywa,

Nie mogę mówić, chyba tego nie przeżyję!

ORGON

Bo zabić cię na miejscu tutaj wypadało.

do Tartuffe'a

TARTUFFE

Widzę, że ja niepokój wnoszę tutaj srogi;

Trzeba, abym opuścił domu twego progi.

ORGON

TARTUFFE

Wszyscy mnie tu nienawidzą

Przeciwko mnie.

ORGON

Wszak widzisz, nie słucham ich wcale.

TARTUFFE

Lecz oni nie ustaną w namiętnym zapale,

A doniesienie, które dziś cię nie poruszy,

ORGON

Nigdy!

mój bracie, nigdy!

TARTUFFE

Ach, mój bracie, żona

ORGON

Nie, nie.

TARTUFFE

Puść mnie, puść prędko, jam odejść gotowy,

Wychodząc stąd usunę im powód obmowy.

ORGON

TARTUFFE

W takim razie potrzeba, bym się upokorzył.

Jednakże, gdybyś ty chciał?...

ORGON

Ach!

Niech i tak będzie.

Usuwać powód plotek, uprzedzać potwarze.

Twojej żony unikać będę, jak to czyni...

ORGON

Gdy się świat wścieka, radość mam niewysłowioną.

TARTUFFE

ORGON

Biedny człowiek!

chodź, wszystko opiszemy pięknie,


text:
JEGO MOŚCI

MEMU MIŁOŚCIWEMU PANU

PANU PIOTROWI

MYSZKOWSKIEMU

Z ŁASKI BOŻEJ

BISKUPOWI KRAKOWSKIEMU etc.

Żniwa swego pierwszy snop tobie ofiaruję,

Cny Myszkowski, którego dobrodziejstwem czuję

Uwiązane swe serce: bo komu jest tajna

Twa łaska przeciwko mnie i chęć niezwyczajna?

Jedeneś ty nalezion, u którego miały

Miejsce Musae wzgardzone i twarz wdzięczną znały;

Jedeneś ty rozumiał, że moje Kamoeny

Mogły jednak być godne jakiejkolwiek ceny.

Tymżeś mi serca dodał, żem się rymy swymi

Ważył zetrzeć z poety co znakomitszymi,

I wdarłem się na skałę pięknej Kalliopy,

Gdzie dotychmiast nie było znaku polskiej stopy.

I teraz ci z Libanu niosę Dawidowe

Złote gęśli, a przy nich polskie pieśni nowe:

Psałterza pięć książeczek, którym ty łaskawy

Wzrok ukaż, twej nieowszem[1] niegodnym zabawy.

↑ niezupełnie.


text:
Benedykt święty, pustelnik, polak, uczeń Andrzeja Żórawka, żył około roku 980; najprzód w Polsce, na pograniczu Węgier, a potém w samych Węgrzech bogomyślne w głuchej pustyni życie prowadził.

R.

999, we trzy lata po śmierci Andrzeja, rozbójnicy węgierscy mniemając, że znajdą u Benedykta pieniądze, okrutnie go zamęczyli i w rzekę Wagę wrzucili.

W rok potém, ciało jego cudownie odkryte i obok mistrza jego Żórawka pogrzebane.

Odbiera cześć męczeńską w klasztorach benedyktyńskich i cysterskich, oraz w całej archidjecezji gnieźnieńskiej dnia 16 Lipca.


text:
Adjudykacja, przysądzenie na własność rzeczy ruchomej, a zwłaszcza nieruchomej temu, który na licytacyi publicznej postąpił cenę najwyższą.

Po wprowadzeniu kodeksu Napoleona r. 1807, wyrok, takie przysądzenie stanowiący, zwał się adjudykacyjnym.


text:
Bóstwa.

Gdy pogańskie u Słowian nad Bałtykiem i nad Odrą z źródeł niemieckich i duńskich z dziesiątego do dwunastego wieku znakomicie co do nazw, znaczenia, kultu, nam poświadczono, brak zupełny wszelkich o tem wiadomości u Czechów i Polan; staroczeski kronikarz już ich nie znał, a katalog Długosza, mimo swego bogactwa pozornego, najmniejszego nie ma znaczenia i należy go całkiem odrzucić.

Prawdziwe nazwy bóstw pogańskich ocalały jedynie w imiennictwie osobowem i miejscowem, a więc Dadźbóg ('słońce') u szlachty polskiej do 17. wieku dotrwał; Swarog ('ogień') w Swarożynie (kaszubskim) i naszych Swaryszewach, Swarzędzach; Rgieł ('zboże'?) we Rgielsku.

Ślady innych całkiem niepewne, więc je pomijam.

Tylko dla postaci niższych, dla bóstw ogniska, domowych, i dla »duchów« leśnych i polnych ocalały dawne nazwy (a poczęści i pojęcia): żywie, i ubożem zwane ('zapiecne bóstwo'); boginki, południce i przypołudnice na polu i w lesie; jędza, nawodząca choroby.

Dusze zmarłych dostawały się do nawi i stamtąd niepokoiły żyjących, co pominkami, kilkakrotnie do roku sprawianemi, ich zazdrość uśmierzali, — wyraz starym Czechom dobrze znany, u nas zapomniany.

O świętach p. Kalendarz.

— Stado Długoszowe dla obchodów uroczystych nie zasłużyło na większą wiarę, niż jego Olimp polski; on je zmyślił wedle: »chodzić stadem«.


text:
←Akt IV Otello

Akt V

William Shakespeare Spis treści→

Scena pierwsza — Scena druga

Ulica.

Wchodzą Jago i Rodrygo.

JAGO

Stań tu za słupem; wnet przechodzić będzie:

Wyjm rapier, dzierż go krzepko i wtłocz gracko.

Nie bój się, będę tuż opodal ciebie.

Ten krok nas zbawi lub zgubi; pamiętaj

I wolę w sobie skup.

RODRYGO

Bądź jednak blisko.

Jagonie, boję się, że plan zawiedzie.

JAGO

Będę tuż.

Śmiało!

marsz na stanowisko!

Oddala się i staje w pewnej odległości.

RODRYGO

Niewielki pochop mam do tego czynu;

Ale powody podał tak zasadne...

Mniej, więcej jeden człowiek, cóż to znaczy?

Nuże, mój mieczu, pójdź, zapadł nań wyrok.

Idzie na stanowisko.

JAGO

Potarłem ten świerzb młody do żywego;

Ot się i jątrzy.

Czy on sprzątnie Kasja,

Czy Kasjo jego, czy oba się sprzątną,

Zawsze coś wygram.

Jeżeli Rodrygo

Uniknie śmierci, zażąda ode mnie

Zwrotu pieniędzy i owych klejnotów,

Które od niego wyłudziłem niby

Dla Desdemony, nie będzie nic z tego,

Jeżeli Kasjo zostanie przy życiu,

Co dzień się jaki przymiot w nim okaże,

Aby mnie zaćmił; może też i Murzyn

Wydać mnie przed nim, ten punkt zbyt jest groźny;

Musi więc umrzeć.

Cicho!

to on idzie.

Wchodzi Kasjo.

RODRYGO

Poznaję jego chód, to on.

Giń, wrogu!

Rzuca się na Kasja i rani go.

KASJO

To pchnięcie było nieźle wymierzone,

Ale mój kaftan lepszy jest, niż sądzisz,

Doświadczę zaraz twego.

Dobywa szpady i rani Rodryga.

RODRYGO

O, zabitym!

Pada.

Jago nadbiega, zadaje Kasjowi pchnięcie w udo i wychodzi.

KASJO

Okaleczonym na zawsze.

Ratunku!

Hola!

ratunku!

Mordercy, mordercy!

Pada.

Otello ukazuje się w głębi.

OTELLO

Głos Kasja, Jago dotrzymuje słowa.

RODRYGO

Biada mi!

o, ja nędzny!

OTELLO

KASJO

Na pomoc!

Hej!

kto żyw!

światła!

felczera!

OTELLO

To on.

O, walny, poczciwy Jagonie,

Coś tak wziął żywo krzywdę przyjaciela,

Ty mnie pouczasz.

- Pupko ubóstwiana!

Twój ulubieniec legł trupem i twoja

Bije godzina.

Idę, wszetecznico!

Już mnie nie złudzisz swymi ponętami;

Splamione łoże sprośna krew twa splami.

Wychodzi.

Lodowiko i Gracjano ukazują się w pewnej odległości.

KASJO

Cóż to?

Czy nie ma ani straży, ani

Żywego ducha?

Mordercy!

Mordercy!

GRACJANO

Jakieś nieszczęście się stało; te krzyki

Tragiczny jakiś wskazują wypadek.

KASJO

LODOWIKO

Słyszysz?

RODRYGO

O nędznik przeklęty!

LODOWIKO

Dwóch czy trzech jęczy.

Noc ta jest złowroga.

Może to jaka zasadzka, czekajmy,

Póki kto więcej nie przyjdzie na pomoc.

RODRYGO

Nikt nie nadchodzi, na śmierć mnie krew ujdzie.

LODOWIKO

Słuchaj!

Jago na wpół rozebrany wchodzi ze światłem i gołą szpadą.

GRACJANO

Ktoś tu w koszuli zdąża, z światłem w ręku

I bronią.

JAGO

Kto tu?

Skąd ten zgiełk?

Kto krzyczał?

LODOWIKO

Nie wiemy.

JAGO

Czyście krzyku nie słyszeli?

KASJO

Tu, tu!

dlaboga, ratuj!

JAGO

Co się stało?

GRACJANO

Zda mi się, że to chorąży Otella.

LODOWIKO

Tak, to on, pełen to dzielności człowiek.

JAGO

Ktoście wy, co tak żałośnie krzyczycie?

KASJO

Jagonie!

łotry przebiły mnie, ratuj!

Sprowadź mi pomoc!

JAGO

To ty, namiestniku?

Dlaboga!

Jakież łotry to zrobiły?

KASJO

Jeden z nich, zda mi się, leży tu wpodle

I ujść nie może.

JAGO

O nikczemne łotry!

do Lodowika i Gracjana

Co wy za jedni?

Pójdźcie tu na pomoc.

RODRYGO

Ratujcie mnie!

KASJO

To jeden z nich.

JAGO

Ha, łotrze!

Zbóju pokątny!

Przebija Rodryga.

RODRYGO

Przeklęty Jagonie!

Nieludzki psie!

och!

och!

JAGO

Zabijać w mroku!

Gdzie się podziała reszta tych hultajów?

Jak też w tym mieście pusto!

- Hej!

na pomoc!

-

Kto wy?

jesteścież źli czy dobrzy?

LODOWIKO

Pisz nas

Tak, jak nas widzisz.

JAGO

Sinior Lodowiko?

LODOWIKO

Ten sam.

JAGO

Przepraszam was, Kasjo tu leży,

Ciężko raniony przez hultajów.

GRACJANO

Kasjo?

JAGO

Jakże się czujesz, kolego?

Gdzie rana?

KASJO

Na wpół przecięte mam udo.

JAGO

Broń Chryste!

Świećcie, panowie, zwiążę je koszulą.

Wchodzi Bianka.

BIANKA

Co to jest?

Kto tak krzyczał?

JAGO

Kto tak krzyczał?

BIANKA

O drogi Kasjo!

mój najmilszy Kasjo!

O Kasjo!

Kasjo!

Kasjo!

JAGO

O łajdaczko!

Powiedz mi, Kasjo, czy się nie domyślasz,

Kto są ci, co ci tak się przysłużyli?

KASJO

Nie.

GRACJANO

Żal mi, panie, że cię w tak żałosnym

Stanie zastaję; szukałem cię wszędzie.

JAGO

Daj no podwiązkę.

Tak.

Żeby kto kazał

Przynieść lektykę, abyśmy go mogli

Spokojnie przenieść.

BIANKA, mdleje.

Kasjo!

Kasjo!

JAGO

Panowie, mam tę nimfę w podejrzeniu

O uczestnictwo w tej zbójeckiej sprawce.

Kochany Kasjo, bądź chwilkę cierpliwy.

Pozwólcie światła, panowie; ciekawym,

Czy znamy tego ptaszka, czy nie znamy.

Co widzę!

mójże to ziomek, przyjaciel,

Rodrygo?

nie!

o tak!

nieba!

Rodrygo.

GRACJANO

Rodrygo?

Ten z Wenecji?

JAGO

Ten sam właśnie.

Czyś go znał waćpan?

GRACJANO

Czym go znał?

O, znałem!

JAGO

Sinior Gracjano?

Wybaczcie mi, proszę,

Krwawe to zajście niech usprawiedliwi

Moją niegrzeczność.

GRACJANO

Miło mi cię widzieć,

Panie chorąży.

JAGO

Jakże ci jest, Kasjo?

Lektyki!

prędzej!

Czy poszedł kto po nią?

GRACJANO

Rodrygo!

JAGO

On to, on.

Wnoszą lektykę.

Lektyka, przecie!

Nieście go, dobrzy ludzie, jak najwolniej,

Ja po felczera skoczę.

do Bianki

Oszczędź sobie

Pracy waćpanna.

do Kasja

Kasjo, ten nieszczęsny,

Co tutaj leży, był mym przyjacielem,

Jakież z nim miałeś nieporozumienie?

KASJO

Żadnego w świecie; nie znałem go nawet.

JAGO do Bianki

O, jakżeś zbladła!

do lektykarzy

Nieście go do domu!

Wynoszą Kasja i Rodryga.

Jago do Lodowika i Gracjana.

Zostańcie chwilę, szanowni panowie.

Cóż to waćpannie, żeś tak zbladła?

Patrzcie:

Czy uważacie, jak jej wzrok zobłędniał?

W tym wzroku można wiele się doczytać.

Tylko się dobrze przyjrzyjcie, panowie.

Nieprawdaż?

Wina musi się odezwać,

Chociażby język odmawiał posługi.

Wchodzi Emilia.

EMILIA

Co się tu stało, mężu?

co się stało?

JAGO

Kasjo w ciemności napadnięty został

Przez Roderyga i jego wspólników,

Którzy uciekli.

Rodrygo nie żyje,

A Kasjo bliski śmierci.

EMILIA

Wielki Boże!

Biedny młodzieniec!

poczciwy nasz Kasjo!

JAGO

Takie to skutki rozwiązłości.

Spytaj,

Proszę cię, Kasjo gdzie dzisiaj wieczerzał?

do Bianki

Cóż to?

drżysz aśćka?

BIANKA

Wieczerzał dziś u mnie,

Ale dlatego drżeć nie mam przyczyny.

JAGO

U ciebie?

Pójdziesz ze mną, mościa panno.

EMILIA

Fuj, bezwstydnico!

BIANKA

Ja nie bezwstydnica;

Jam równie pełna sromu jak waćpani,

Co mnie znieważasz.

EMILIA

Jak ja?

O bezczelna!

JAGO

Idźmy, łaskawi panowie, zobaczyć,

Jak będą rany Kasja opatrzone.

Pójdź aśćka, wnet nam zaśpiewasz inaczej.

A ty, Emilio, spiesz do cytadeli

Donieść naszemu państwu, co się stało.

Idziem, panowie?

do siebie

Ta noc ma rozstrzygnąć

Mój los: ze szczętem zwalić mnie lub dźwignąć.

Wychodzi.

Sypialnia.

Desdemona w łóżku śpiąca.

Świeca się pali.

Otello wchodzi.

OTELLO

Oto przyczyna, to przyczyna - duszo!

Nie chciejcie, proszę, abym ją wyjawił,

O czyste gwiazdy!

Oto jest przyczyna.

Ale ja krwi jej nie przeleję; szkoda,

Szkoda byłoby zrysować żelazem

Tę skórę bielszą od śniegu i gładką

Jak pomnikowy alabaster.

Musi jednakże umrzeć, bo tak samo

Zwiodłaby innych jeszcze.

Zgaszę światło,

A potem - zgaszę światło; skoro zgaszę

Ciebie, mój służko świecący w pomroku,

Łatwo cię będę mógł znów rozpłomienić,

Gdy mi żal będzie; ale raz zgasiwszy

Twoje żywotne światło, o!

ty cudnie

Misterny wzorze wytwornej natury,

Gdzież znajdę iskrę prometeuszową,

Co by to światło roztliła na nowo?

Gdy raz twą różę zerwę, już jej życia

Wrócić nie zdołam; musi, musi zwiędnąć,

Niechże się jeszcze jej wonią nacieszę,

Póki jest na pniu.

Całuje ją

O słodki oddechu!

Ty byś nieledwie z rąk sprawiedliwości

Mógł miecz wytrącić.

Jeszcze, jeszcze jeden

Będzieszli taką, jak jesteś, po śmierci,

Którą ci zadam, to cię kochać będę

Nawet po śmierci.

Jeszcze tylko jeden,

Ostatni, nigdy słodszy pocałunek

Nie był zgubniejszy.

Nie mogę się wstrzymać

Od łez; okrutne to łzy jednak; żal mój

Jest żalem nieba, co chłoszcze kochając.

Budzi się.

DESDEMONA

Kto tu?

Czy to ty, Otello?

OTELLO

Tak, Desdemono.

DESDEMONA

Czy chcesz się położyć?

OTELLO

Czyś odmówiła pacierz, Desdemono?

DESDEMONA

Tak, panie.

OTELLO

Jeśli sobie przypominasz

Jaki grzech, skruchą dotąd nie obmyty,

To go natychmiast niebu wyspowiadaj.

DESDEMONA

Dlaboga!

mężu!

co znaczy ta mowa?

OTELLO

Módl się, a prędko; usunę się na bok;

Nie chcę cię zabić nie przygotowanej;

Boże broń!

nie chcę zabić duszy twojej,

Módl się więc.

DESDEMONA

Mówisz o zabiciu?

OTELLO

Tak jest.

DESDEMONA

Niechże się niebo zmiłuje nade mną!

OTELLO

Amen!

z całego serca tego pragnę.

DESDEMONA

Skoro tak, to mnie przecie nie zabijesz.

OTELLO

Hm!

DESDEMONA

Jednak boję się ciebie, boś straszny,

Kiedy tak dziko przewracasz oczyma.

Dlaczego boję się, nie wiem, bo nie wiem,

Com winna; ale czuję, że się boję.

OTELLO

Pomyśl o swoich grzechach.

DESDEMONA

Moje grzechy

Naprzeciw ciebie są z zbytku miłości.

OTELLO

Za to też umrzesz.

DESDEMONA

Za to, żem kochała?

Przebóg!

dlaczego tak przygryzasz wargi?

Jakaś myśl krwawa wstrząsa tobą całym.

Groźne to znaki, ale mam nadzieję,

Że nie mnie grożą.

OTELLO

Cicho bądź!

milcz!

DESDEMONA

Milczę.

Cóż masz przeciwko mnie?

Mów.

OTELLO

Ową chustkę,

Którą ci dałem, a którąm tak cenił,

Dałaś Kasjowi.

DESDEMONA

Nie dałam, jak pragnę

Zbawienia duszy i dłuższego życia!

Poślij po niego i spytaj go.

OTELLO

Strzeż się

Krzywoprzysięstwa, duszyczko kochana;

Pomnij, że leżysz na śmiertelnym łożu.

DESDEMONA

Ależ nie zaraz mam umrzeć.

OTELLO

Niezwłocznie.

Żałuj więc z całą szczerością za grzechy,

Choćbyś się bowiem jednego po drugim

Najuroczystszą zaparła przysięgą,

Nie osłabiłabyś i nie zachwiała

Niewzruszonego przekonania tego,

Pod którym jęczę.

Śmierć twa nieuchronna.

DESDEMONA

O Boże, zmiłuj się nade mną!

Amen.

DESDEMONA

I ty się zmiłuj!

Jam cię nigdy w życiu

Nie obraziła; nigdym nie kochała

Inną miłością Kasja, tylko taką,

Na jaką niebo ogólnie pozwala;

Nigdym mu nic nie dała.

OTELLO

Niebo świadkiem,

Żem ową chustkę widział w jego ręku.

Kobieto bez czci i wiary, ty zmieniasz

Serce me w kamień i nazwać mi każesz

To, co uczynić zamierzam, morderstwem,

Nie zaś ofiarą, za którą to miałem.

Widziałem ową chustkę.

DESDEMONA

Więc ją znalazł;

Jam mu jej nigdy nie dała.

O panie,

Poślij po niego, każ mu prawdę wyznać.

OTELLO

Już on ją wyznał,

DESDEMONA

Co?

OTELLO

Że cię posiadał.

DESDEMONA

Jak to?

W nieprawy sposób?

OTELLO

Nie inaczej.

DESDEMONA

Nie może tego powiedzieć.

OTELLO

W istocie,

Nie może teraz, bo ma zwarte usta,

Poczciwy Jago o to się postarał.

DESDEMONA

Ach!

objaśniają się moje obawy.

Więc on nie żyje?

OTELLO

Choćby był miał tyle

Organów życia co włosów na głowie,

Zemsta ma byłaby schłonęła wszystkie.

DESDEMONA

O wielki Boże!

on jest oszukany,

A ja zgubiona.

OTELLO

Ha!

niecna fryjerko!

Śmiesz za nim płakać wobec mnie?

DESDEMONA

O panie,

Odtrąć mnie, wygnaj, ale nie zabijaj!

OTELLO

Giń, nierządnico!

nic cię nie ocali.

DESDEMONA

Zabij mnie jutro, oszczędź mnie dziś tylko.

OTELLO

Chcesz się opierać?

DESDEMONA

Tylko pół godziny.

OTELLO do siebie

Po dokonaniu skończy się wahanie.

DESDEMONA

Niech się pomodlę tylko.

OTELLO

Już za późno.

Dławi ją.

EMILIA za drzwiami

Panie, łaskawy panie!

otwórz, otwórz!

OTELLO

Cóż to za hałas!

Jeszcze żyje, dyszy.

Okrutnym wprawdzie, lecz i miłosierny;

Nie chcę przeciągać dłużej twoich cierpień

Tak, tak!

Dusi ją

EMILIA za drzwiami

Otwórz, pan!

otwórz, proszę.

OTELLO

Kto tam?

EMILIA

Otwórz, pan, to ja, mam pilny interes.

OTELLO

Tak!

To Emilia; zaraz.

Już nie żyje.

Pewnie przynosi wieść o śmierci Kasja,

Zgiełk tam był wielki.

Ha!

już się nie rusza:

Jak grób milcząca.

Mamże jej otworzyć?

Zda mi się, że się poruszyła znowu:

Nie.

Cóż mam czynić?

Wpuścić ją?

Jak wpuszczę,

Zechce zagadać pewnie do mej żony.

Do mojej żony!

Żony!

Jakiej żony?

Ja nie mam żony.

O fatalna chwilo!

Nie do zniesienia!

Zda mi się, że teraz

Będzie zaćmienie słońca i księżyca

I że krąg cały ziemi przerażony

Rozpadnie się ze zgrozy.

EMILIA za drzwiami

Wpuść mnie, panie.

Muszę się widzieć z panem.

Otwórz, otwórz,

Łaskawy panie!

Zapomniałem o niej.

Zaraz, Emilio.

Spuśćmy wprzód firankę.

otwiera drzwi

Gdzie jesteś?

Po co przychodzisz w tej porze?

Emilia wchodzi ze świecą.

EMILIA

Ach, panie, niecne morderstwo spełniono!

OTELLO

Jak to?

W tej chwili?

EMILIA

Tak, właśnie w tej chwili.

OTELLO

To księżyc temu winien: on w tych czasach

Bardziej niż zwykle zbliżył się do ziemi,

Stąd szał napada ludzi.

EMILIA

Kasjo, panie,

Zabił Rodryga, owego młodego

Wenecjanina.

OTELLO

Co?

Rodrygo zginął?

I Kasjo zginął?

EMILIA

Nie, Kasjo nie zginął.

OTELLO

Nie zginął Kasjo?

Morderstwo więc traci

Swój dźwięk i chrypnie słodko brzmiąca zemsta.

DESDEMONA

Bez winy życie straciłam!

EMILIA

O Boże!

Czyj to głos?

OTELLO

Czyj?

Co?

EMILIA

To głos mojej pani.

Nieba!

Na pomoc!

Na pomoc!

O pani!

O Desdemono!

przemów jeszcze!

przemów,

Kochana pani!

DESDEMONA

Umieram niewinna.

EMILIA

Ha!

któż jest sprawcą tego?

DESDEMONA

Nikt, ja sama.

Bądź zdrowa.

Pozdrów ode mnie mojego

Ukochanego małżonka.

Bądź zdrowa!

Umiera.

OTELLO

Jak ona mogła być zamordowana?

EMILIA

Niestety!

któż to wie?

OTELLO

Słyszałaś przecie

Z jej ust, że sprawcą tego ja nie jestem.

EMILIA

Tak powiedziała, muszę to zaświadczyć.

OTELLO

Z kłamstwem na ustach poszła wprost do piekła -

Jam to ją zabił.

EMILIA

Tym czystszy z niej anioł,

A tym czarniejszy szatan z ciebie, zbójco.

OTELLO

Ona puściła wodze sprośnym chuciom.

EMILIA

To istna potwarz, a ty istny szatan.

OTELLO

Niestała była jak wiatr.

EMILIA

A tyś wściekły

Jak ogień, kiedy ją mienisz niestałą,

Jej wierność była godną niebian.

OTELLO

Kasjo

Miał z nią stosunki; spytaj swego męża.

Obym się zapadł w najgłębsze dno piekieł,

Jeślim się chwycił tej ostateczności

Bez pewnych danych.

Twój mąż wie o wszystkim.

EMILIA

Mój mąż?

OTELLO

Tak, mąż twój.

EMILIA

Że miała nieprawe

Z kim bądź stosunki?

OTELLO

Nie inaczej, z Kasjem.

O, gdybym był miał pewność jej wierności

I niebo było mi za nią dawało

Drugi świat taki, utworzony z jednej,

Całej, rodzimej sztuki chryzolitu,

Nie byłbym jej był oddał.

EMILIA

Tak jest,

On pierwszy ostrzegł mnie o jej miłostkach;

Prawy to człowiek, brzydzący się szlamem

Powlekającym sromotne postępki.

EMILIA

Dopókiż tych pytań, kobieto?

Twój mąż, powiadam.

EMILIA

O kochana pani!

Miłość wywiodła nikczemna złość w pole.

Mój mąż obwinia ją o wiarołomstwo?

OTELLO

On, twój mąż; cóż to?

Czy mnie nie rozumiesz?

Przyjaciel mój, twój mąż, poczciwy Jago.

EMILIA

Niechże mu zgnije jadowita dusza

Co dzień o jeden grań!

Łże najbezczelniej,

Zbyt drogo ona, owszem, swój potworny

Ceniła związek.

OTELLO

Ha!

EMILIA

Wywrzyj twą, wściekłość!

Ten twój postępek równie jest wart nieba,

Jak ty jej byłeś wart.

OTELLO

Radzę ci milczeć.

EMILIA

Nie lękam się twych gróźb, nie masz ty w sobie

Do zaszkodzenia mi przez pół tej siły,

Co ja mam do zniesienia tych zamachów.

O dudku!

głąbie ty z zakutym mózgiem!

Ten twój czyn - co mnie tam twój miecz obchodzi!

Wydam cię, choćbym dwadzieściakroć razy

Śmierć miała ponieść.

Na pomoc!

na pomoc!

Morderstwo!

Murzyn zabił moją panią!

Wchodzą Montano, Gracjano i Jago.

MONTANO

Co to jest?

Co się stało, generale?

EMILIA do Jagona

Pójdź tu, pójdź, dobrześ dbał o swoją sławę,

Gdy ludzie mordy na twój karb składają.

GRACJANO

Co się tu stało?

EMILIA jak wprzódy

Jeżeliś nie podlec,

Zadaj fałsz temu niecnocie; on twierdzi,

Żeś ty oskarżył przed nim jego żonę

O wiarołomstwo.

Wiem, że tak nie było;

Nie jesteś zdolny do takiej szkarady.

Mów, mów, bo serce moje przepełnione.

JAGO

Nie powiedziałem mu nic więcej nad to,

Com w duchu myślał i co on sam uznał

Za wiarogodne i prawdopodobne.

EMILIA

Ale czyś kiedykolwiek mu powiedział,

Że ona wiarołomna?

JAGO

Powiedziałem.

EMILIA

Skłamałeś, podle skłamałeś; to kłamstwo,

Piekielne kłamstwo, kłamstwo, jak Bóg w niebie!

Ona występne mieć stosunki z Kasjem!

Z Kasjem, mówiłeś?

JAGO

Z Kasjem, mościa pani.

Powściągnij język.

EMILIA,

Ja, powściągnąć język?

Ja muszę, muszę mówić, oto w łóżku

Zamordowana leży moja pani.

WSZYSCY

Boże uchowaj!

EMILIA

Twoje to poszepty

Spowodowały tę okropną zbrodnię.

OTELLO

Wyjdźcie z zdumienia, panowie, to prawda.

GRACJANO

Nieszczęsna prawda!

MONTANO

O potworny czynie!

EMILIA

Co za nikczemność!

Ha!

Co za nikczemność!

Wiem, wiem, domyślam się, zgaduję wszystko.

Jużem się pierwej tego domyślała.

Co za nikczemność!

Zabiję się z żalu.

JAGO

Czyś zwariowała?

Idź do domu zaraz.

EMILIA

Na Boga!

niech mi wolno będzie mówić!

Winnam mu w każdym razie posłuszeństwo,

Tylko nie teraz; o, tylko nie teraz.

do Jagona

Może już nigdy nie wrócę do domu.

OTELLO

Och!

och!

och!

Rzuca się na łóżko.

EMILIA

Tak, tak, rycz, wij się z boleści,

Boś zamordował najczystszą niewinność,

Jaką świat widział.

OTELLO zrywając się

Nie!

Występna była.

do Gracjana

I ty tu, stryju?

Dopierom cię spostrzegł.

Patrz, oto leży twoja synowica.

Zgładzona tymi rękami.

Zaprawdę,

Czyn ten wydaje się dziki i straszny.

GRACJANO

Biedna istoto!

W porę zmarł twój ojciec,

Związek twój był dlań zabójczy, cierpienie

Przecięło starą nić, gdyby żył teraz,

Widok ten w rozpacz by go wtrącił taką,

Iżby anioła stróża swego zraził

I duszy swojej zbawienie naraził.

OTELLO

Serce się na to ściska, ale Jago

Wie, że się ona jakie tysiąc razy

Z Kasjem sprośnego dopuszczała czynu -

Kasjo to wyznał - i zapały jego

Wynagrodziła tym samym podarkiem,

Który ode mnie dawniej otrzymała.

Widziałem przedmiot ten u niego w ręku:

Była to chustka, pamiątka rodzinna,

Którą mój ojciec dał był mojej matce.

EMILIA

O nieba!

nieba!

JAGO

Będzieszże ty milczeć?

EMILIA

To musi na wierzch wyjść, musi wyjść na wierzch.

Ja milczeć, panie?

Nie, ja mówić będę,

Tak głośno jak wiatr północny.

Niech niebo,

Ludzie, szatany, wszystkie moce świata

Wołają na mnie: "Milcz", ja mówić będę.

JAGO

Miejże rozwagę i ruszaj do domu.

EMILIA

Nie pójdę.

Jago usiłuje przebić żonę.

GRACJANO

Wstydź się!

dobywać oręża

Przeciw kobiecie?

EMILIA

O głupi Murzynie!

Tę chustkę, chustkę tę, o której mówisz,

Ja przypadkowo znalazłam i dałam

Memu mężowi; bo niejednokrotnie

W nalegający, uroczysty sposób

(Jakby mu wiele na tym zależało)

Żądał ode mnie, abym ją wykradła.

JAGO

Klępo przeklęta!

EMILIA

Ona dać tę chustkę

Kasjowi?

Nigdy!

Ja to ją znalazłam

I Jagonowi dałam.

JAGO

Kłamiesz, draniu.

EMILIA

Nie, jak Bóg w niebie!

Nie kłamię, panowie.

do Otella

O krwawy capie!

Jak mógł taki bałwan

Żyć z tak cnotliwą kobietą?

OTELLO

Czy gromy

Na to są tylko w niebie, aby grzmiały?

Superfinowy łotrze!

Rzuca się na Jagona.

Jago przebija Emilię i ucieka.

GRACJANO

Patrzcie, pada,

Niechybnie zadał jej śmiertelne pchnięcie.

EMILIA

Tak, tak.

O złóżcie mię przy mojej pani!

GRACJANO

I uciekł, ale żonę zamordował.

MONTANO

To łotr, ten Jago - sinior Gracyjano,

Weź ten miecz, com go zabrał Murzynowi;

Obsadź drzwi zewnątrz, niech go nie puszczają,

Zabiją raczej.

Ja muszę podążyć

Za tym hultajem, bo to pies skazany

Na potępienie.

Wychodzi z Gracjanem.

OTELLO

Jużem ja niemężny

I byle fagas może miecz mi zabrać.

Na cóż by sława miała cnotę przeżyć?

Niech wszystko w nicość przepada!

EMILIA

Co znaczył

Ów śpiew twój, pani?

Słyszyszże mię jeszcze?

Pożegnam świat ten jak łabędź i umrę

Z pieśnią na ustach: Wierzbo!

wierzbo!

wierzbo!

Murzynie, ona była czysta, ona

Kochała ciebie, okrutny Murzynie.

Ostatni to już raz usta otwieram,

Więc mi wierz: mówiąc, co myślę, umieram.

Umiera.

OTELLO

Mam jeszcze inny oręż w tym pokoju.

Miecz to hiszpański, w lodzie hartowany.

Oto jest.

Stryju, muszę wyjść.

GRACJANO zewnątrz

Jeżeli

Krok zrobisz za próg, przypłacisz to drogo.

Jesteś bezbronny, musisz przeto ulec.

OTELLO

To przyjdź tu do mnie na chwilę rozmowy

Lub z gołą pięścią rzucę się na ciebie.

GRACJANO wchodząc

Czego chcesz?

OTELLO

Mam miecz, widzisz, nigdy jeszcze

Lepszy nie zdobił boku wojownika.

Był czas, gdym mieczem tym i tym ramieniem

Torował sobie drogę przez zawady

Dwadzieścia razy większe niż zapora,

Którą mi stawiasz.

O czcze to przechwałki!

Któż zdoła los swój przejrzeć?

Dziś tak nie jest.

Nie bój się, choć mię uzbrojonym widzisz:

Tu kres żeglugi mojej, moja przystań,

Ostatni morski znak dla mego statku.

Czego się cofasz?

Płonne twe obawy:

Trąć tylko trzciną o piersi Otella,

A wnet ustąpi.

Gdzieżbym ja się udał?

Jakże wyglądasz teraz?

O wybrane

Dziecię niedoli!

bladaś jak to giezło!

Gdy się zejdziemy tam do porachunku,

Widok twój wygna mą duszę sprzed niebios

I czartom na łup odda.

Jakżeś zimna,

Moja pieszczoto!

zimna jak, o!

wstyd twój.

Przeklęty zdrajco!

- Odtrąćcie mię, furie,

Sprzed tego niebian godnego oblicza!

Rozwiejcie mię wichrami!

Stopcie w siarce!

Wtrąćcie w głęboką czeluść płynnych żarów!

O Desdemono!

Martwa Desdemono!

Martwa!

och!

och!

och!

Wchodzą Lodowiko, Montano.

Kasjo w lektyce i straż prowadząca ujętego Jagona.

LODOWIKO

Gdzie ten szalony, nieszczęśliwy człowiek?

OTELLO

Oto jest: oto ten, co był Otellem.

LODOWIKO

Gdzie ów gad?

stawcie tu przed nas tę żmiję.

OTELLO

Na nogi patrzę mu; ale to bajka.

Jeżeli diabeł, nie będęć mógł zabić.

Rzuca się na Jagona i rani go.

LODOWIKO

Odbierzcie mu miecz.

JAGO

Rannym, lecz nie na śmierć.

OTELLO

Tym lepiej, wolę, że jeszcze pożyjesz;

Bo umrzeć, czuję to, jest szczęśliwością.

LODOWIKO

O ty, niedawno jeszcze tak cnotliwy,

Nimeś wpadł w sidła zdrajcy, o Otello!

Cóż świat o tobie powie?

OTELLO

Wszystko jedno,

Może mię nazwać uczciwym mordercą,

Jeżeli zechce; bom nic nie uczynił

Przez podłość; wszystko przez miłość honoru.

LODOWIKO

Ten nędznik wyznał już przez pół swe sprawki;

Byłżeś z nim w zmowie przeciw życiu Kasja?

OTELLO

KASJO

Kochany wodzu, czy być może?

Nigdym do tego nie dał ci przyczyny.

OTELLO

Wierzęć i proszę cię o przebaczenie.

Spytaj się tego szatana, dlaczego

Tak mi opętał i duszę, i ciało!

JAGO

Próżno by pytał, co wiecie, to wiecie;

Od tej już chwili nieme moje usta.

LODOWIKO

Nawet do modłów?

GRACJANO

Męki je otworzą.

OTELLO

Niech pozostaną nieme, to i lepiej.

LODOWIKO

Dowiesz się, panie, szczegółów, o których

Nic jeszcze nie wiesz, jak się zdaje.

Oto

List znaleziony w kieszeni Rodryga,

Tu drugi.

W pierwszym wzmianka, że Rodrygo

Był poduszczony do zabicia Kasja.

Oddaje list Otellowi.

OTELLO po przeczytaniu

O nędznik!

KASJO

Co za pogańskie oszustwo!

LODOWIKO

A oto drugi list pełen wyrzutów,

Również w kieszeni jego znaleziony,

Rodrygo miał go, jak się zdaje, przesłać

Temu łotrowi, ale on tymczasem

Nadszedł i niechęć jego ułagodził.

OTELLO po przeczytaniu

O, łajdak szkodny!

Jakimże sposobem

Chustka mej żony przeszła w twoje ręce,

Kasjo?

KASJO

Znalazłem ją w moim pokoju

I on sam wyznał, gdy go tu wiedziono.

Że ją upuścił tam umyślnie w celu,

Którego dopiął.

OTELLO

O moja ślepoto!

KASJO

Jest też w tym liście Rodryga ślad, jak go

Namówił Jago do szukania ze mną

Owej na warcie kłótni, skutkiem której

Straciłem miejsce; i tenże Rodrygo,

Z pozornej śmierci ocknąwszy się, zeznał

Przed chwilą właśnie, że go Jago podżegł

Do napadnięcia mnie i przebił potem.

LODOWIKO

Otello, musisz wyjść stąd i pójść z nami,

Pełnomocnictwo twe ustało.

Kasjo

Zarządza teraz Cyprem.

Pozostaniesz

Pod ścisłą strażą, póki rząd wenecki

Uwiadomiony nie będzie o winie,

Jaka na tobie cięży.

Co się tyczy

Tego wyrodka, czekają go męki

Najwyszukańsze, jakim kiedykolwiek

Zbrodniarz ulegał.

Prowadźcie ich!

OTELLO

Zaraz,

Parę słów tylko.

Oddałem Wenecji

Pewne przysługi, są one wiadome;

Nie mówmy o tym.

W doniesieniu, które

O tych nieszczęsnych sprawach prześlesz, panie,

Wystaw mię, proszę, takim, jakim jestem;

Nie ujmij ani nie dodaj niczego.

Przyjdzie ci przeto mówić o człowieku,

Co nieroztropnie, ale bardzo kochał;

Co nie był skory do podejrzeń, ale

Raz je powziąwszy, nie był siebie panem;

Którego ręka na wzór indyjskiego

Prostego parii odrzuciła perłę

Więcej niż całe jego plemię wartą;

Którego oczy dotąd zawsze suche,

Ronią łzy teraz, jak arabskie drzewa

Swój balsamiczny sok.

Napisz to wszystko,

A w końcu dodaj, że gdy raz w Aleppo

Zuchwały Turczyn bił Wenecjanina

I bluźnił państwu waszemu, jam tego

Psa rzezanego uchwycił za gardło

I pierś mu przeszył - tak.

Przebija się.

LODOWIKO

O krwawy końcu!

GRACJANO

Za nic już teraz wszystko, co się rzekło.

OTELLO padając na Desdemonę

Jak przed zabiciem całowałem ciebie,

Tak niech umieram, sam zabiwszy siebie.

Umiera

KASJO

Bałem się tego, ale rozumiałem,

Że jest bezbronny, dusza jego była

Wzniosła i wielka.

LODOWIKO do Jagona

Spartański psie!

sroższy

Od moru, głodu i dzikich fal morza,

Patrz na tragiczne żniwo tego łoża:

Twoje to dzieło.

Takiego widoku

Wzrok nie wytrzyma; zakryjcie go oku.

do Gracjana

Gracjano, zostań tu jeszcze i zajmij

Mienie Murzyna, ono bowiem z prawa

Spada na ciebie.

do Kasja

Od was, panie rządco,

Zależy kara tego piekielnika,

Czas, miejsce, rodzaj mąk: obostrz je, obostrz!

Co do mnie, siadam natychmiast na okręt

I wracam nazad, abym senatowi

Z zbolałym sercem skreślił, jako świadek,

Ten zbyt bolesny dla wszystkich wypadek.

Wychodzi.


text:
Adoracja, z łacińskiego: ad—do, os—usta i oro—mówię; ztąd adoro, oddaję cześć podnosząc rękę do ust i całując ją, obyczajem dawnych.

Z tego też starożytnego zwyczaju bierze się adoracja w każdym względzie czczenia: przez przyklękanie, padanie na twarz, leżenie krzyżem, a nawet choćby bez tych zewnętrznych oznak, gdyż i aniołowie adorują Boga.

— Adoracja, jest to cześć składana osobie dostojnej; a że czcigodność osób bywa albo ludzka i przyrodzona, jak panujących, albo nadprzyrodzona, stworzona, jak aniołów i świętych w niebie, albo też Boska; ztąd też i adoracja bywa albo światowa, która się Papieżowi, monarchom i t. p. należy; albo też adoracja świętych (dulią z grecka zwana), należna aniołom i świętym; hyperdulia, właściwa Matce Boskiej; albo nareszcie adoracja samemu Bogu powinna, cześć najgłębsza (z grecka latrią zwana).

Ściśle jednak biorąc, adoracja wyłącznie cześć Bogu składaną oznacza.

Ztąd też w rubrykach mszału adoracja krzyża, właściwie Chrystusa, co na nim umarł.

Kiedy zaś np. mówi Pismo, że Dawid pronus in terram „adoravit” tertio Jonathan, albo ceremoniał papieski, że kardynałowie po elekcji adorują Papieża, to tylko znaczy głębokie pokłony, adorację świecką czyli w obszerniejszém znaczeniu.

X. S. J.


text:
USTAWA

z dnia ………….

2013 r.

w załączniku nr 1 po wyrazach „- w Bułgarii - Aдвокат,” dodaje się wyrazy „- w Republice Chorwacji - Odvjetnik/Odvjetnica,”.

UZASADNIENIE

(Dz. U. Nr 126, poz. 1069, z późn. zm.) do projektowanych zmian w treści dyrektywy Rady

Projektowana ustawa nie będzie rodzić skutków finansowych.

Nie będzie także wymagała wydania aktów wykonawczyc


text:
Absolucja, z łacińskiego absolutio, uwolnienie, rozwiązanie, rozgrzeszenie, jest to akt, którym kapłan, na mocy danej sobie władzy, grzechy pokutnikowi odpuszcza.

Przed w.

XIII formy absolucji były rozmaite: sobór florencki a potém trydencki, na wymówionych przez kapłana słowach — „Ja cię rozgrzeszam” (Ego te absolvo etc.), całą wagę absolucji zasadza.

A chociaż przepisane w rytuale modlitwy przed i po rozgrzeszeniu, gdy czas potemu, nie powinny być skracane ani zmieniane, jednakże wszyscy teologowie na to się zgadzają, że te dwa słowa, Absolvo te, do ważności rozgrzeszenia są dostateczne.

Gdy wielu na raz zagrożonych jest śmiercią niespodzianą, np. przy rozbiciu okrętu, te zamienia się na vos.

W Kościele zachodnim obecnie forma absolucji jest wyrokująca (indicativa), u greków na pozór błagalna (deprecatoria), lecz w rzeczy samej także wyrokująca.

(Bouvier, Instit.

Theol.

t. III Tr.

de Poenit.

a.

2).

Prócz absolucji od grzechów, jest jeszcze absolucja od cenzur (ob.

Cenzury); absolucja z błogosławieństwem apostolskiém w godzinę śmierci (obacz w artykule następnym i a.

Odpust); absolucja (defunctorum) za zmarłych, t. j. odśpiewanie Libera przy katafalku albo całunie z aspersją i kadzeniem (ob.

Kondukt), i absolucja, niby zakończenie w pacierzach kapłańskich, przed śpiewaniem lub mówieniem lekcji.

X. S. J.

Absolucja generalna.

Tak się nazywa udzielenie odpustu zupełnego umierającym.

Absolucja ta udzielać się zwykła po przyjęciu Sakramentów: Pokuty, Eucharystji i Ostatniego namaszczenia tym, którzy mając użycie rozumu, o nie prosili, lub dali znaki żalu, lub prawdopodobnie byliby prosili, co można łatwo wnosić z życia poprzedniego; dla tego, choćby chorzy stracili użycie mowy, ulegli zupełnej nieprzytomności, lub dostali pomięszania zmysłów, należy im tę absolucję udzielić, po rozgrzeszeniu sakramentalném, ponieważ Kościół, jako dobra matka, swym dzieciom w ostatniej chwili (in articulo mortis) chce przyjść w pomoc wszelkim możebnym sposobem, otwiera im wszystkie swe skarby i błogosławieństwa.

Wyłączonym zaś z Kościoła (excommunicatis), niepokutującym, umierającym w jawnym grzechu śmiertelnym, dawać jéj nie można (Rituale romanum).

Daje się ona temi słowy: „Pan nasz J. Chr., Syn Boga żywego, który błogosławionemu Piotrowi, Apostołowi swemu, dał moc związywania i rozwiązywania, niechaj przez swe najłaskawsze miłosierdzie przyjmie spowiedź twoją i przywróci tobie szatę pierwszą niewinności, jaką na chrzcie otrzymałeś, a ja na mocy danej mi od Stolicy Apostolskiej władzy, odpust zupełny i odpuszczenie wszystkich grzechów tobie udzielam, w Imię Ojca etc.

Przez święte ludzkiego odkupienia tajemnice, niechaj Wszechmocny Bóg odpuści tobie wszystkie tego i przyszłego życia kary, niechaj bramy rajskie otworzy i do wesela wiekuistego przywiedzie.

Amen.

Niech cię błogosławi Wszechmocny Bóg Ojciec, Syn i Duch Św. A.”

(Rit.

Rom.).

R.


text:
baldachim, z mylnem -m zamiast -n (u nas i zupełnie spolszczona nazwa botaniczna baldaszkowy), ‘opona z tkaniny złotogłowowej’, nazwanej od Bagdadu, t. j.

Baldaku, łac. (średniowieczne) baldakinus, włosk. baldacchino; we wszystkich językach europejskich.


corpora: openbooks

text:
Juliusz Słowacki

Niedawno jeszcze — kiedym spoczywał uśpiony…

Niedawno jeszcze — kiedym spoczywał uśpiony,

A sen mój się zarzęśnił strzałem pełnym dymu

I w dymie stanął anioł jak ogień czerwony,

I szepnął mi do ucha: «Ja Mord — lecę z Rzymu…»

Jam uciekał i tęczę tak za sobą snował

Jak Irys… a po tęczach gnał mię ów przeklęty

Tak, żem spytać go musiał: «A któż tam mordował?»

A on mi znowu szepnął w ucho: — «Ojciec święty».

I znowu uciekałem… i kwiatów kielichy,

I róże z ducha mego ciskałem za siebie

Broniąc się… a on za mną jak kurz i wiatr cichy

Gnał i szeptał: «Spełnione tu… osądzą w niebie».

-----


text:
382.

O duszo!

wparta w ciasne szranki świata!

Tyś, w każdej chwili, zmuszona

Krzepko wytężać ramiona.

I nic ci z tego: żeś jest w nich skrzydlata!

Ciało jest wężem, który ją oplata,

Jak niegdyś Laokoona.

I choć nie zdołasz zmódz śmiertelną raną,

Jak tylko część tego ciała —

I choć ci żadna stąd nie będzie chwała —

Nie jest ci bowiem czynem owym dano

Zbawić tę twoją Troję ukochaną,

Co sama zguby swej chciała,

Nie mniej, pomimo żalu a pokory,

Sąd cię twój własny nie zgani:

Żeś była wtedy sobie samej Pani,

Gdy tkwił twój pocisk do poświęceń skory

W kadłubie owej potwory,

W której siedzieli szatani.


text:
czapa, czapka, czapeczka, czapkować, czapnik, jak i czepiec (p.), rodzime, prasłowiańskie, powtarza się w tej lub innej postaci (rus.

szapka, szapował) u wszystkich Słowian.


text:
(NR 140)

Nr 2315/V kad.

4.09.2007 r.

ISSN 1230–7289

Tekst bez autoryzacji

3

TEKST BEZ AUTORYZACJI

Nr 2315/V kad.

Komisja Polityki Społecznej (nr 140)

4 września 2007 r.

Morica (Samoobrona), przewodniczącego Komisji, przeprowadziła:

W posiedzeniu udział wzięli: Kazimierz Kuberski podsekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Poli-

tyki Społecznej wraz ze współpracownikami, Zenon Rosłoń radca ministra w Ministerstwie Edukacji

Narodowej, Dobiesław Rzemieniewski naczelnik Wydziału Mniejszości Narodowych i Etnicznych

Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Wioletta Wolańska starszy specjalista w Mini-

sterstwie Finansów, Katarzyna Kasińska przedstawicielka Sekretariatu Episkopatu Polski.

W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Brygida Śliwka i Maria Wójcik – z se-

kretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

tejże sali.

Za pewne niedogodności przepraszamy.

W sali kolumnowej mikrofony umiesz-

zapisują się zaproszone osoby.

Można raz zabrać głos.

Zapisanych jest 20 osób.

Po kon-

5 minut tak, aby do godz. 14.00 zakończyć nasze posiedzenie.

Nad tym projektem usta-

zaniem parlamentu zakończyć prace.

pośle.

Poseł Sławomir Piechota (PO):

4

NR 2315/V KAD.

KOMISJA POLITYKI SPOŁECZNEJ 4.09.2007

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

zgodne z prawem.

Czy wszyscy zostali poinformowani?

Sądząc po frekwencji, wszyscy

Czerwonego Krzyża.

Przygotuje się pani Urszula Budzisz-Szukała.

Przedstawicielka Polskiego Czerwonego Krzyża Łucja Andrzejewska:

cję – Radę Organizacji Pozarządowych Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Byliśmy

dy spycha odpowiedzialność na innych.

Nie ma możliwości funkcjonowania od strony

organizacyjnej i technicznej.

Poza tym fakultatywność tworzenia stwarza ogromne nie-

dowymi.

5

stwa organizacji pozarządowych.

Wojewódzka Rada Kujawsko-Pomorskiego w tym roku

poznać, a w ostatnim doskonale rozstać.

Proszę państwa, żeby nie przedłużać, zgłaszam

wania od strony ekonomicznej.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

Forum Aktywizacji Obszarów Wiejskich.

Przygotuje się pani Agnieszka Deja.

skiwania tego statusu przez spółdzielnie socjalne.

należałoby wprowadzić, skutkowałoby zmianą statutu.

Mówi się, że po zakończeniu re-

wości ich wprowadzenia do tego zapisu.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

6

dotyczy art. 1 pkt 11 projektowanej ustawy.

Postulujemy wykreślenie słów, cytuję: „Ze

Druga uwaga, w art. 1 pkt 13 proponujemy dodać literę, być może określić ją jako b1.

Kolejna uwaga odnosi się do art. 1 pkt 26.

Proponujemy następujące brzmienie:

tu organizacji pożytku publicznego”.

Uzasadnieniem jest to, że funkcje sprawowane

Kolejna uwaga.

Przedstawicielka PCK wspomniała o wojewódzkich radach działal-

nizacjami działającymi na terenie danego województwa.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

ski Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

Dzień dobry państwu.

Jestem…

7

szenia, że lista została zamknięta.

Każda z naszych organizacji zgłosiła odpowiednio

szać wnioski o wystąpienie.

Przedstawiciele organizacji społecznych przyszli tutaj i bar-

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

Prezes SKSR Jerzy Płókarz:

stawiciele innych organizacji.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

pierwszy akt.

Drugim są postanowienia prowadzących te obrady.

Lista dla tych, którzy

chcą zabrać głos, została wystawiona.

Zgłosiły się 22 osoby.

Nie wiem, czy pan się zgło-

i tym udzielam głosu.

Wszystkich organizacji zgłoszono 94.

Nie wszyscy państwo mieli

Poseł Jarosław Duda (PO):

Panie przewodniczący, w kwestii formalnej.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

Proszę bardzo.

Poseł Jarosław Duda (PO):

nego w ramach Komisji i przegłosowania tego.

Proszę łaskawie o wyrozumiałość i dopi-

zamknięcie listy mówców.

Bardzo o to pana przewodniczącego prosimy.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

już wniosków formalnych.

Przejdźmy zatem do meritum.

Poseł Jarosław Duda (PO):

Ale panie przewodniczący...

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

zgłoszenia nr 94, 18, 51 i 73.

Na tym zamykam listę.

Nie mogą wszyscy zabrać głosu, bo

8

Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

Podobne dokumenty istnieją już w niektórych

przyjęte w porozumieniu z organizacjami.

Określają one karty ocen merytorycznych,

rządu z organizacjami pozarządowymi.

Natomiast proponowane zmiany, na przykład

w praktyce jest to dosyć trudne.

Według klasyﬁkacji środków budżetowych, środki prze-

rządowe, ponieważ posiadają stałe źródło ﬁnansowania w postaci budżetów samorzą-

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

Wiceprezydent Miasta Gdyni Michał Guć:

letnich programów współpracy z organizacjami pozarządowymi.

Obowiązek uchwalania

ści ubiegania się o dotacje.

Również ciekawym rozwiązaniem, które ułatwia współpracę

9

będzie obowiązywał zakaz takiego rozwiązania.

Można go próbować ominąć, uznając,

alizację zadań publicznych przez organizacje pozarządowe.

Nie wiadomo, ile w danym

bardziej zadaniem publicznym.

Szkoła społeczna prowadzona przez organizację pozarzą-

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

Proszę zbliżać się do końca wypowiedzi.

Wiceprezydent Miasta Gdyni Michał Guć:

10

dowych.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

nansowania kosztów realizowanego przedsięwzięcia.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

Naczelnik Związku Harcerstwa Polskiego Teresa Hernik:

wość przekazywania 1% podatku.

Narzekaliśmy na bardzo trudny tryb przekazywania

wała system motywacji przekazywania pieniędzy.

Chodzi głównie o przekazywanie pie-

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

tuje Stowarzyszenie Wspierania Organizacji Pozarządowych „Most”.

Do zabrania głosu

11

Przedstawiciel Stowarzyszenia Wspierania Organizacji Pozarządowych „Most” Krzy-

sztof Hołyński:

Dosyć dziwi nas zmiana w zapisie w art. 3 ust. 2.

Poprzedni zapis brzmiał, że organi-

przedniego zapisu.

Mamy także pytanie odnośnie do art. 3 ust. 2 pkt 4 wykluczenia z działu II, ponie-

Następnie art. 5 ust. 5 odnośnie do programów współpracy.

Bardzo dobrze, że poja-

wił się zapis o wieloletnich programach współpracy.

U nas w województwie był problem

ganizacyjnych administracji publicznej w konkursach.

Nie jesteśmy przeciwni, bo ten

I jeszcze dwie kwestie.

Popieramy postulat przedstawiciela urzędu marszałkowskie-

rządy wojewódzkie, w celu podejmowania wspólnych działań.

Oczywiście, jeśli chodzi

wygrywali za każdym razem.

Ponadto, niektóre organizacje pozarządowe, co warto pod-

12

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

Przedstawicielka Fundacji Pokolenia Waja Jabłonowska:

Reprezentuję sieć 45 lokalnych organizacji grantowych.

Chcę przekazać stanowisko

w punktach 1-23.

Proponujemy zmianę na: „działalność wspomagającą technicznie,

rządowe oraz podmioty wymienione w art. 3”.

I dodanie „także za pośrednictwem dal-

Następnie wymieniany już tutaj art. 19a wprowadzony po art. 19, który mówi o bez-

pośrednim przekazywaniu poza trybem konkursowym organizacjom pozarządowym

uzyskania.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

jących na rzecz środowiska osób z autyzmem.

Mamy wiele uwag do tej ustawy i wszyst-

zakresie.

Oczywiście rozumiem samą zasadę tego zapisu.

Organizacje pożytku publicz-

dzo skomplikowanych i wymagających wiedzy specjalistycznej zadań.

W realizacji tych

13

czyć ﬁnansowanie do części.

Z drugiej strony są to darczyńcy.

Darczyńcy mogą ocenić na

donatorów, darczyńców kwoty, którą można otrzymać.

Dlatego wydaje mi się, że celo-

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

To by nam bardzo ułatwiło funkcjonowanie.

śmy zaproponować dodanie w art. 24 ust. 2 słów „i spółek prawa handlowego tworzo-

nych przez te jednostki”.

14

Mam kilka uwag natury ogólnej.

Pierwsza dotyczy wprowadzenia możliwości powołania

Kolejna sprawa.

Projektodawca w art. 9 wprowadził dość restrykcyjne unormowania

z punktu widzenia organizacji pozarządowych.

Wspominali o tym już moi przedmówcy,

pouczenia, natomiast wyłącznie karę dla organizacji.

Jakby nie daje szansy na popra-

Jeszcze jest jedna kwestia.

W rozdziale II przy omawianiu partnerstwa publiczno-

i możemy startować w różnych programach.

Myślę, że to wszystkie zasadnicze uwagi.

Pozostałe postulaty przekażemy do protokołu.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

gospodarczą, która to działalność z deﬁnicji samej jest prowadzona w celu osiągnięcia

15

stwem Skarbu Państwa.

W dwóch artykułach dotyczących deﬁnicji i rozróżnienia między działalnością statu-

żytku publicznego.

Nieuzasadnione jest też uchylenie art. 15 ust. 3, który nakładał obowiązek wyjaśnie-

16

jeszcze przemyślenia.

nia wskazane w wystąpieniu pokontrolnym.

To wszystkie uwagi.

Mam nadzieję, że nie

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

Wystąpienia były interesujące, stąd wydłużony czas.

Proszę o zabranie głosu pana Grze-

gorza Makowskiego.

Bardzo nam miło posłuchać wyborcy.

Do zabrania głosu przygotuje

Pan Grzegorz Makowski:

blicznych.

Chcę zgłosić dwie krótkie uwagi.

Jedna dotyczy art. 3 ust. 3a, który pozbawia

lokalnych rad działalności pożytku publicznego.

Moja uwaga jest ogólna, ponieważ uwa-

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

nalne Centrum Informacji i Wspomagania Organizacji Pozarządowych.

Do wypowiedzi

rządowych Beata Matyjaszczyk:

kwestia zapisów w art. 14, 15 dotyczących kalkulacji przedstawianej oferty.

W artykule

sie proponowanego artykułu określenia „uzasadnionej części”.

Po prostu proponujemy,

17

średnich realizacji zadania publicznego”.

który dotyczy składu komisji konkursowych.

Podobnie jak przedmówcy już wspominali,

przedstawiciele organizacji pozarządowych.

Zapewniało to z jednej strony transparent-

nych ofertach.

Natomiast proponowany zapis absolutnie wyklucza udział przedstawi-

terapii zajęciowych”.

Działalność pożytku publicznego stanowi działalność gospodarczą,

lacji pośrednich kosztów.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

nerską na etapie kształtowania się partnerstwa.

Tak naprawdę to jednostki publiczne

18

jało tworzeniu partnerstw o charakterze zadaniowym.

Tak naprawdę w perspektywie

na przykład zakończy się okres ﬁnansowania projektu, wyczerpią się środki, czy też

żytku publicznego na poziomie regionalnym.

Pierwsza uwaga Ogólnopolskiej Federacji

rzyć taką radę.

jak uznać ten przepis za nieskonsultowany.

Również dlatego uważamy, że ponieważ or-

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

szenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym.

Przygotuje się do wystąpienia pan

na Mrugalska:

19

odpłatną lub nieodpłatną.

Nasze stowarzyszenie ma status organizacji pożytku prowa-

dzącej wyłącznie działalność nieodpłatną.

Druga pułapka dotyczy pułapu wynagrodzeń

nizacji, tylko jest to odpłatność dla państwa.

Oprócz tego stowarzyszenie musi zebrać

sﬁnansowaniemwszystkichkosztów,jakozleceniarządowego,państwowego.

W domach

program tej placówki.

Jest to uznane za działalność odpłatną.

wencji oświatowej w ramach programu edukacyjnego.

W ustawie o systemie oświaty

dzin, muszą jeść.

Jest to działalność odpłatna.

prowadzącą działalność nieodpłatnie.

Jeżeli chcielibyśmy być organizacją prowadzącą

Omówię działanie drugiej wspomnianej już pułapki.

Wszyscy państwo są zoriento-

datkowych środków jako poborów dla kadry medycznej.

W tej sytuacji mogłoby nastą-

rządowe, nie tylko moja organizacja.

Właściwie większość ofert pracy dla osób niepełno-

sprawnych posiadają organizacje pozarządowe.

20

Reprezentuję sieć lokalnych organizacji grantowych.

W art. 2 pkt 5 proponowanej no-

welizacji jest mowa o partnerstwie publiczno-społecznym.

Rozumie się przez to formę

o którym mowa w ust. 2 uczestniczą organizacje pozarządowe, podmioty wymienione

Uwaga kolejna dotyczy zapisu art. 23 i proponowanego pkt 6.

Organizacja pożytku

wego do spraw zabezpieczenia społecznego.

Nie można żądać od organizacji pożytku

I ostatnia kwestia, to już wspominany art. 19e pkt 4, za wykreśleniem którego tak-

własności rzeczy ruchomych lub nieruchomości.

Proszę państwa, pracuję też w samo-

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

rację Radia Obywatelskiego, gdzie również jestem wiceprezydentem.

Doświadczenie

21

dowisk uniwersyteckich.

Są to osoby potraﬁące pisać dobre programy, a zwykły społecz-

Konkurencja pomiędzy jednym stowarzyszeniem a drugim.

Coś tutaj jest naprawdę

wo do swobód obywatelskich.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

Przedstawicielka Fundacji Synapsis Agnieszka Rymsza:

Uwaga pierwsza.

Projekt nowelizacji ustawy w art. 3 ust. 4 pkt 4 proponuje, aby

stwowe, mienie komunalne lub mienie pochodzące z ﬁnansowania środkami publiczny-

mi w rozumieniu ustawy o ﬁnansach publicznych.

Fundacja Synapsis zgłasza wniosek

22

mi publicznymi przekracza ponad połowę ich majątku.

Te fundacje nie mogłyby więc

pisom tej ustawy, czy też nie.

Brzmienie przepisu daje również podstawę do jego swo-

prawa różnych typów organizacji pozarządowych.

Niezrozumiałe jest – naszym zda-

nowicie pułapu wynagrodzeń.

Projekt nowelizacji ustawy proponuje, aby działalność

darczą, jeżeli i tu cytuję art. 9 ust. 1 pkt 2: „miesięczne wynagrodzenie osoby ﬁzycznej

Jakie jest uzasadnienie?

Organizacje pozarządowe mają bardzo różny charakter.

Wiele

powiedzialny realizować swoje zadania statutowe.

Specjaliści ci nie wykorzystują tylko

cjaliści przekroczyliby wyznaczony przez ustawę pułap zarobków.

Omawiany przepis nie

określa też terminu „wynagrodzenie miesięczne”.

Nie wiadomo dokładnie, czy chodzi

23

nego.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

widziany czas.

Przedstawicielka Fundacji Synapsis Agnieszka Rymsza:

wadzonej przez organizację działalności.

Wydaje się, że taka kontrola dotycząca kon-

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

nizacje pozarządowe.

Dlaczego to jest tak ważna kwestia?

Pani Waja Jabłonowska już

że samorządy bardzo chętnie chcą takie programy doﬁnansowywać i mieści się to w ra-

że jest dozwolone.

Jest bałagan interpretacyjny.

Interpretacje bardzo różnych prawni-

24

datkowych, z których korzystają organizacje pozarządowe.

Moim zdaniem, niekwestio-

I ostatnia kwestia dotycząca partnerstwa publiczno-społecznego.

Zakładam, że ta-

rzą.

A taki zakaz pojawia się w art. 11 w ust. 6, czyli krótko mówiąc, samorządy, które

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

projektu ustawy zostało już przedstawionych.

Dotyczyły one głównie kwestii szczegóło-

nie będzie wiadomo, kto będzie beneﬁcjentem tej ustawy.

Czyli, czy my, tu obecne orga-

ustawy obecnie obowiązującej.

rych jednym z założycieli był Skarb Państwa.

Najprawdopodobniej doprowadzi to do

25

propozycjami do art. 3 obecnie obowiązującej ustawy.

zmiany deﬁnicji organizacji pozarządowej proponowana w art. 1 pkt 3 lit. a) projektu.

organizacje, jak i organizacje już działające.

W konsekwencji tych zmian organy sądowe,

wstał niedobrowolnie i co to oznacza.

Kolejną konsekwencją proponowanych zmian w deﬁnicji organizacji pozarządowej,

wadzenia działalności pożytku publicznego.

Zmiana ustawy może doprowadzić w tym

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

26

przez organizacje statusu pożytku publicznego.

Bardzo bym prosiła, żeby taki zapis

gorystyczne, nie będę się wdawała w szczegóły.

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

27

Proponujemy również skreślenie ust. 2 art. 27 ustawy, który brzmi: „Otrzymane

nia organizacji.

waniem tych środków.

gowości i jest prowadzona w ramach organizacji?

Majątkiem odpowiada się osobiście,

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

żytku Publicznego.

28

go – to dzisiejsze wysłuchanie publiczne.

Jako zespół konsultacyjny organizacji poza-

rządowych, chcieliśmy zwrócić uwagę na kilka spraw.

Pierwszą jest zapis w art. 19,

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

Przedstawiciel Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych Kuba Wygnański:

zywania problemów społecznych.

Bylibyśmy zwolennikami, bardziej wyraziście nało-

żenia sankcji za nieprzestrzeganie obowiązku tych zapisów.

W chwili obecnej jedyną

29

Kolejna sprawa dotycząca kwestii działalności.

Myślę, że jest to głęboko strukturalny,

łań o charakterze ekonomicznym.

Francuzi i Włosi stosują określenie organizacji nielu-

torakrotność czasami działa automatycznie i nieskutecznie.

Proszę nie mylić tej kwestii

darczą.

Przecież to jest tak naprawdę kontrolą kosztów.

To nie jest w dobrym miejscu

ło jeszcze w tej dziedzinie wiele nierozwiązanych kwestii.

Po pierwsze, nie jest dla mnie

stwa muszą rozwiązywać się bezpośrednio.

Natomiast uważam, że koncepcja partnerstwa

30

znaczne dotacje z Unii Europejskiej.

W tej chwili ok. 2 do 3% organizacji będzie mogło

wziąć na siebie ciężar tych rozliczeń.

Pozostawiłbym to w gestii partnerstw budowa-

pierwokupu ze strony administracji publicznej.

To nam, jako obywatelom, odbiorcom

nie konieczne.

czynienia z obywatelską głęboką apatią.

Nie chodzi tylko o NGO.

Powinniśmy wspól-

Przewodniczący poseł Rajmund Moric (Samoobrona):

przeanalizuje wszystkie zgłoszone uwagi.

Sądziłem optymistycznie, przed rozpoczęciem

sji w tej sal


text:
Szwedzkim socjaldemokratom, tworzącym rząd mniejszościowy, udało się namówić Zielonych do akceptacji nowego budżetu.

Zieloni (Milöłpartiet) profilowali się jako obrońcy azylantów i uzależniali podpisanie porozumienia budżetowego od zgody na powszechną amnestię dla tych, którzy otrzymali odmowę na podanie o azyl przed 31 marca tego roku i ukrywają się nadal w kraju.

Często są to rodziny z dziećmi.

Socjaldemokraci, mając poparcie w tej sprawie, wrogich sobie zazwyczaj Moderatów (centroprawica), nie rwali się do kompromisu.

Jednak konieczność przedstawienia budżetu nagliła.

Dziś w nocy z poniedziałku na wtorek osiągnięto porozumienie.

Ceną było mglista obietnica Socjaldemokratów.

że podania wszystkich, ukrywających się kandydatów na uchodźców politycznych zostaną ponownie rozpatrzone.

"W piekle jest specjalne miejsce dla tych, którzy zawiodą dzieci uchodźców politycznych" - argumentował Peter Eriksson, charyzmatyczny przywódca zielonych.

Peter Eriksson jest nie tylko charyzmatyczny, ale też bardzo sprytny.

Jego celem jest doprowadzenie zielonych do koalicji rządowej.