corpora: wikisources-pl

text:
binduga, winduga, o ‘spławie drzewa’, por. rus.

bendiuga i bindiuga o ‘ładunku’, ‘wozie’; bendiużnik, ‘tragarz’.


numer 2 (49) 2012

Od pamiêtnych s³ów o londyñskiej prasiejako „czwartym stanie”, wypowiedzia- nych przez Edmunda Burke’a podczas obrad brytyjskiego parlamentu, minê³y niemal trzy stulecia.

Przez ten czas prasa przesz³a d³ug¹ drogê.

Przesta³a mieæ charakter elitarny, dwor- ski.

Sta³a siê medium masowym, demokratycz- nym.

Wp³yw na zmianê charakteru prasy mia- ³y nie tylko istotne wydarzenia historyczne, wielkie procesy spo³eczne czy te¿ przeobra¿e- nia ustrojowo-polityczne, na które s³usznie zwracaj¹ uwagê historycy mediów.

Nie mo¿na zapomnieæ, ¿e to przecie¿ przede wszystkim rewolucja technologiczna z pocz¹tku XX w. sprawi³a, i¿ prasa, z ka¿d¹ kolejn¹ dekad¹, przestawa³a byæ jedynym œrodkiem masowego przekazu.

Pojawienie siê mediów elektronicz- nych – radia i telewizji – przeobrazi³o rzeczy- wistoœæ spo³eczn¹, polityczn¹, ekonomiczn¹ oraz kulturow¹ (w tym równie¿ religijn¹, by wspomnieæ tylko Sobór Watykañski II) w spo- sób niemal tak prze³omowy, jak ruchome czcionki Gutenberga z po³owy XV w. zapowia- daj¹ce erê Renesansu.

Dziêki mediom œwiat sta³ siê dla wielu milionów ludzi bli¿szy, mniejszy, bardziej dookreœlony, mo¿na by rzec – „bardziej rzeczywisty”, bo widziany, s³ysza- ny, niemal namacalny – bez koniecznoœci opu- szczania w³asnego domu.

Badacze oraz teoretycy mediów s¹ zgodni, i¿ mediatyzacja rzeczywistoœci, a wiêc uwzglê- dnienie w dzia³aniu ludzi, grup spo³ecznych, partii politycznych, instytucji ekonomicznych, kulturalnych czy te¿ religijnych logiki mediów, sprawia, i¿ media masowe odgrywaj¹ dzisiaj przemo¿n¹ rolê.

I nie chodzi tylko o to, ¿e lu- dzie poznaj¹ dzisiaj œwiat przez pryzmat me- diów, ¿e te sta³y siê wzmocnieniem i imponu- j¹cym przed³u¿eniem ich zmys³ów.

Jak nie- zwyk³¹ rolê pe³ni¹ dziœ media, mo¿na siê prze- konaæ choæby poprzez wymienienie najwa¿- niejszych zjawisk, z jakimi mamy dzisiaj do czynienia w³aœnie dziêki albo raczej przez me- dia (równie¿ przy ich udziale), np. tabloidyza- cja, marketyzacja, konwergencja i koncentra- cja mediów, alfabetyzacja medialna (edukacja medialna), personalizacja, globalizacja, deter- minizm technologiczny, prze³adowanie infor- macyjne, netykietyzacja, haktywizm, kon- sumpcjonizm, komputeryzacja, sonda¿okracja, teatralizacja, cyfryzacja (digitalizacja), manipu- lacja, intertek-stualizacja (hipertekstualizacja), formatyzacja, wirtualnoœæ (groŸba eskapizmu), interaktywnoœæ, intermedialnoœæ, infotainment, postpolityka, ekshibicjonizm medialny czy wreszcie problem mediokracji, a w szczegól- noœci zagadnienia mediatyzacji polityki i poli- tyzacji mediów, które w ostatnim czasie szcze

- gólnie zyskuj¹ na znaczeniu.

Do tego, o ile tzw. stare media (od ksi¹¿ki po telewizjê) umo¿li- wi³y swoim odbiorcom odkrywanie œwiata, je- go monitorowanie, a przede wszystkim zrozu- Przed konferencją Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego Tożsamość nauk o mediach.

Obszary, perspektywy, postulaty Marek Jabłonowski, Tomasz Gackowski

16 Marek Jab³onowski, Tomasz Gackowski mienie, o tyle nowe medium – internet (w tym strony www, portale, wortale, media spo³ecz- noœciowe, aplikacje, równie¿ mobilne, a wiêc Web 2.0, oraz rozumiej¹ce, semantyczne, czy- li Web 3.0) – uczyni³o ludzi-internautów krea- torami rzeczywistoœci wirtualnej, jej interak- tywnymi zarz¹dcami, nieustannymi „nadaw- cobiorcami”.

Nowe media w sposób dot¹d nie- spotykany poszerzaj¹ granicê wolnoœci uczest- ników komunikacji.

Drastycznie skracaj¹ dy- stans miêdzy nadawc¹ a odbiorc¹, zmuszaj¹ do interakcji, znosz¹ biernoœæ, motywuj¹ do dzia- ³ania, stawiaj¹ nowe problemy (np. ACTA, IN- DECT itd).

To wszystko sprawia, i¿ media masowe oraz uczestnicy procesu komunikacji s³usznie stanowi¹ od ponad pó³ wieku przedmiot uwagi badaczy, wywodz¹cych siê nierzadko z innych ni¿ medioznawstwo dyscyplin naukowych.

Warto podkreœliæ, ¿e nauki o mediach jako dys- cyplina naukowa – znana na œwiecie pod taki- mi pojêciami, jak ang. Media Studies, Media Science, Communication Studies, Journalism Studies czy niem. Medienwissenschaft, Kom- munikationswissenschaft – poœwiêcona tak po- wszechnemu i nieod³¹cznemu elementowi ¿y- cia wspó³czesnego cz³owieka, s¹ swoistym wy- zwaniem o charakterze badawczym i teoretycz- nym, funkcjonalnym i teleologicznym, ontolo- gicznym i aksjologicznym czy wreszcie po- znawczym i racjonalistycznym.

Badania nad mediami masowymi oraz uczestnikami komunikowania spo³ecznego by- ³y i s¹ prowadzone na polskich uniwersytetach od po³owy ubieg³ego wieku – przez socjolo- gów, politologów, psychologów czy te¿ neoling- wistów.

W 2011 r. Minister Nauki i Szkolnic- twa Wy¿szego dostrzeg³ uzasadnion¹ potrzebê umieszczenia medioznawstwa na liœcie dyscy- plin naukowych w obrêbie nauk spo³ecznych pod nazw¹ nauki o mediach.

Nale¿y zauwa¿yæ, i¿ nie wszyscy akceptuj¹ przyjête rozwi¹zania.

Jednak¿e nie ulega w¹t- pliwoœci, i¿ decyzj¹ ministra dyskusja nad sta- tusem, zakresem, wreszcie to¿samoœci¹ nauk o mediach, dyscypliny od dekad de facto obe- cnej na uniwersytetach, od 2011 r. zaœ de iure, zosta³a rozpoczêta.

Zasadna wydaje siê wiêc konstatacja, ¿e jesteœmy, jako œrodowisko, mo- ¿e nie na samym pocz¹tku, jednak na pewno w prze³omowym momencie w³asnej drogi.

Drogi, któr¹ bêd¹ musia³y przemierzyæ przede wszystkim oœrodki prowadz¹ce kierunek „dziennikarstwo i komunikacja spo³eczna”, wsparte fachowymi periodykami, a tak¿e reflek- sj¹ badaczy wielu dyscyplin „stowarzyszo- nych” – w szczególnoœci politologii, socjologii czy te¿ psychologii.

Nale¿y podkreœliæ, i¿ badacze mediów z za- granicznych oœrodków naukowych (amerykañ- skich i brytyjskich, niemieckich i francuskich, duñskich i szwedzkich itd.) ju¿ od blisko sied- miu dekad prowadz¹ wielop³aszczyznowe ba- dania w ramach w³asnej dyscypliny – nauk o mediach.

W Polsce formalne ukonstytuowa- nie siê tej dyscypliny nast¹pi³o dopiero teraz.

To opóŸnienie, maj¹ce charakter przede wszy- stkim prawny, ani¿eli merytoryczny, sprawia, i¿ polscy badacze mediów winni ze zdwojon¹ si³¹ w³¹czyæ siê w prowadzone obecnie miê- dzynarodowe projekty badañ komparatystycz- nych, prezentuj¹c w nich ustalenia odnosz¹ce siê do polskiego system medialnego, jego spe- cyfiki, struktury oraz charakteru.

W tej aktyw- noœci niezbêdne s¹ miêdzynarodowe kontakty, jakie œrodowisko polskich medioznawców po- winno nawi¹zywaæ i rozwijaæ podczas ró¿nych konferencji oraz przy wspólnym redagowaniu tekstów naukowych.

Redakcja „Studiów Medioznawczych” w przededniu dorocznej czerwcowej konferen- cji Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego – której istotê zawarto w haœle: „To¿samoœæ nauk o mediach” – uzna³a za celo- we odniesienie siê do kilku wybranych zaga- dnieñ, m.in.: przedmiotu, celu, zakresu nauk o mediach, ich otoczenia, zwi¹zków z innymi dyscyplinami czy te¿ metod badawczych.

17Przed konferencj¹ Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego Z tych wzglêdów autorzy byli w trudnej sytua- cji, trzeba by³o bowiem okreœliæ przedmiot za- interesowañ i zdecydowaæ siê na konieczne ograniczenia.

Czy by³ to zamys³ udany – ocena nale¿y do odbiorców1.

Eklektyzm nauk o mediach Wed³ug zaproponowanego przez Ministra Na- uki i Szkolnictwa Wy¿szego rozwi¹zania dys- cyplina nauki o mediach znalaz³a siê w obsza- rze nauk spo³ecznych, co z perspektywy funk- cjonalistycznej rodzi wiele konsekwencji i im- plikacji dla samej „nowej”/starej dyscypliny nauki.

Otó¿ medioznawstwo jawi siê obecnie jako nauka rozdro¿y, pogranicza, skrzy¿owa- nia ró¿nych perspektyw teoretycznych i ba- dawczych, których korzenie siêgaj¹ wielu okrzep³ych dyscyplin naukowych.

Eklektyzm nauk o mediach nie jest bynajmniej jej obci¹- ¿eniem.

Wrêcz przeciwnie.

Interdyscyplinar- noœæ i otwartoœæ medioznawstwa mo¿e œwiad- czyæ w³aœnie o dojrza³oœci nauk o mediach, ³¹- cz¹cej ró¿norodne podejœcia ze wzglêdu na cel prowadzonych badañ, u¿ytecznoœæ tworzo- nych teorii czy te¿ funkcjonalnoœæ stosowanej metodologii.

Nale¿y zauwa¿yæ, i¿ nauki o mediach s¹ rozpiête w przestrzeni trzech obszarów nauk – spo³ecznych, humanistycznych i technicznych – i trudno przyporz¹dkowaæ je wprost do jed- 1 Artyku³ powstawa³ w formule materia³u dyskusyjnego, w zwi¹zku z przygotowywan¹ konferencj¹.

Jego za- ³o¿enia zosta³y skonsultowane w ca³oœci lub w czêœci, z grup¹ badaczy, a jednoczeœnie przyjació³ „Studiów Medio- znawczych”.

Bior¹c na siebie odpowiedzialnoœæ za wszelkie braki i u³omnoœci przedstawionego materia³u, chcieli- byœmy podziêkowaæ serdecznie – za inspiruj¹ce, w czêœci krytyczne uwagi – profesorom: Januszowi W. Adamow- skiemu, Bogus³awie Dobek-Ostrowskiej, Wojciechowi Jakubowskiemu, Tomaszowi Goban-Klasowi, Jackowi Sob- czakowi oraz Maciejowi Mrozowskiemu.

Rys. 1.

Dyscyplina nauki o mediach na tle wybranych obszarów nauk

18 Marek Jab³onowski, Tomasz Gackowski nego z nich.

Niemal ka¿dy projekt badawczy z zakresu nauk o mediach odnosi siê w swoich za³o¿eniach teoretycznych do nauk spo³ecz- nych czy humanistycznych, a w praktycznym wymiarze czerpie z doœwiadczeñ i metod rów- nie¿ nauk technicznych.

Otoczenie przedmio- towe nauk o mediach jest zatem tak ró¿norod- ne i wielosektorowe, ¿e mo¿na zaryzykowaæ tezê, i¿ s¹ one jeœli nie jedyn¹, to na pewno jed- n¹ z nielicznych dyscyplin naukowych, która ³¹czy w sobie tak wiele aspektów innych dzie- dzin nauki – w swoim przedmiotowym i podmiotowym charakterze.

Na nauki o mediach oddzia³ywuje ca³e spektrum dyscyplin z obszaru nauk spo³ecz- nych, takich jak: socjologia, filozofia (etyka), politologia, ekonomia, antropologia czy prawo (rys. 1).

Z drugiej zaœ strony nie nale¿y zapo- minaæ o wp³ywach tak nobliwych dyscyplin z obszaru nauk humanistycznych, jak historia, jêzykoznawstwo czy kulturoznawstwo.

Nie bez znaczenia s¹ równie¿ nauki techniczne, których rola roœnie wprost proporcjonalnie do postêpu- j¹cej technicyzacji i komputeryzacji otaczaj¹- cego nas œwiata – w tym, a mo¿e przede wszy- stkim mediów masowych.

Dzisiaj trudno wyo- braziæ sobie kierunek dziennikarstwo i komuni- kacja spo³eczna bez przedmiotów poœwiêco- nych technologiom informacyjnym.

Warto wiêc wymieniæ tu równie¿ tak silnie oddzia³y- wuj¹ce dyscypliny naukowe z obszaru nauk technicznych, jak: informatyka, cybernetyka, elektronika i elektrotechnika czy telekomuni- kacja i logistyka.

Nauki o mediach w obszarze nauk spo³ecznych?

Nie nale¿y zapominaæ, i¿ dla wielu badaczy mediów, ale nie medioznawców (deklaruj¹ on bowiem przywi¹zanie do swoich macierzy- stych dziedzin) wywodz¹cych siê z dyscyplin, które w myœl przyjêtego rozwi¹zania znalaz³y siê w obszarze nauk humanistycznych, a nie spo³ecznych, sytuacja wykreowana przez mini- sterialne rozporz¹dzenie jest trudna do zaak- ceptowania.

Przyk³adowo dotyczy to stosunko- wo licznie reprezentowanych wœród medio- znawców historyków mediów, filozofów ko- munikacji, jêzykoznawców, etnografów czy kulturoznawców, badaj¹cych m.in. u¿ytkowe aspekty mediów masowych.

Warto wiêc wyra- ziæ przekonanie, ¿e optymalnym rozwi¹zaniem by³oby umieszczenie dyscypliny nauki o me- diach w dwóch obszarach nauk: spo³ecznych i humanistycznych.

Jest to o tyle zasadne, i¿ medioznawcze instrumentarium badawcze sk³ada siê z metod charakterystycznych dla obu wspomnianych obszarów naukowych.

Z refleksji nad umiejscowieniem nauk o mediach na tle wybranych obszarów nauki wy³aniaj¹ siê kolejne pytania, zw³aszcza w kontekœcie poszukiwania to¿samoœci dyscy- pliny.

Pierwsze dotyczy kwestii jej granic.

Gdzie znajduj¹ siê granice nauk o mediach? – czy w ich zakresie znajdzie siê wszystko to, co stanowi refleksjê nad mediami – a wiêc przed- miot rozwa¿añ sytuuje badacza na pozycji me- dioznawcy, a mo¿e to metodologia u¿ywana przy projektach badawczych poœwiêconych mediom determinowa³aby przynale¿noœæ ba- dawcz¹?

Jeœli tak, to jakie metody mo¿na na- zwaæ ex definitione medioznawczymi?

Tu rodzi siê kolejny problem – czy to rozró¿nienie w ogóle jest konieczne przy tworzeniu funda- mentów dyscypliny?

Przecie¿ instrumentarium badawcze dostosowywane jest do specyfiki projektu badawczego, nie jest samo w sobie istot¹ nauk o mediach.

Te w¹tpliwoœci wypada- ³oby rozwa¿yæ w œwietle zbli¿aj¹cej siê konfe- rencji „To¿samoœæ nauk o mediach”.

Otoczenie nauk o mediach Inn¹ wa¿n¹ kwesti¹ jest zakreœlenie przestrzeni funkcjonowania nauk o mediach na tle innych obszarów badawczych, ze szczegó³owym wskazaniem najwa¿niejszych dyscyplin „sto- warzyszonych”, a tak¿e pokazanie szerszego kontekstu, jakim jest obszar sztuki (dziedzina

19Przed konferencj¹ Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego sztuk plastycznych, muzycznych, filmowych i teatralnych) – rys. 2.

Tworzy to swoiste oto- czenie nauk o mediach, w którym nale¿y oczy- wiœcie uwzglêdniæ tak¿e przestrzeñ ekono- miczn¹ – rynek pracy oraz rynek pracodawcy, dla których absolwenci kierunku dziennikar- stwa i komunikacji spo³ecznej stanowi¹ po¿¹- dane kadry dla realizowanych przedsiêwziêæ medialnych („stare” i „nowe” media) i oko³o- medialnych (PR, marketing, inwestor relations itd.).

Te w³aœnie rozwa¿ania leg³y u podstaw idei czerwcowej konferencji Instytutu Dzienni- karstwa UW.

Badaj¹c zjawiska zwi¹zane z szeroko pojê- tym procesem komunikacji, nale¿y wykorzy- stywaæ metody wywodz¹ce siê z wielu dyscy- plin, w tym tak¿e z nauk technicznych.

To œwiadczy o interdyscyplinarnoœci i eklektycz- noœci nauk o mediach.

Jednoczeœnie owa otwartoœæ medioznawstwa mo¿e nastrêczaæ wiele problemów natury terminologicznej, me- todologicznej oraz teoretycznej.

Otó¿, ka¿da ze wspomnianych nauk stanowi odrêbn¹ dziedzi- nê wiedzy z w³asnym przedmiotem badañ.

Jed- nak¿e wszystkie one mog¹ byæ i bardzo czêsto s¹ „metodologicznym rezerwuarem” dla bada- cza nauk o mediach, fundamentem jego war- sztatu naukowego.

Wyodrêbnienie siê i sta³y rozwój nauk o mediach sprawia, ¿e liczba „nauk stowarzy- szonych” nieustannie roœnie.

Rozwój ten pozo- staje w zwi¹zku z postêpem nie tylko nauk hu- manistycznych i spo³ecznych, ale i ró¿norod- nych dziedzin technicznych (np. informatyki, te- lekomunikacji, fotografii).

Korzystaj¹c z dorob- ku tych dziedzin, medioznawca mo¿e „przej¹æ” Rys. 2.

Dyscyplina nauki o mediach na tle wybranych dziedzin nauk

20 Marek Jab³onowski, Tomasz Gackowski rozliczne teorie, ró¿norodne metodologie oraz wielorakie perspektywy, które umo¿liwiaj¹ mu w sposób kompleksowy analizowaæ media ma- sowe, ich charakter, cechy, zale¿noœci, a tak¿e wielopoziomowe procesy komunikacji maso- wej, ich oddzia³ywanie na inne przestrzenie rzeczywistoœci spo³ecznej, politycznej, ekono- micznej oraz kulturowej, wreszcie samych uczestników interakcji komunikacyjnej.

To z jednej strony œwiadczy o bardzo u¿ytkowym i funkcjonalistycznym charakterze nauk o me- diach, których nie ograniczaj¹ ¿adne konwe- nanse, teorie czy te¿ metodologie, lecz przede wszystkim teleologia (cel i charakter postawio- nych pytañ badawczych), z drugiej zaœ wyma- gaj¹ od medioznawców szerokich horyzontów badawczych, iœcie renesansowego wykszta³ce- nia, znajomoœci ró¿norodnych metod badaw- czych oraz wielorakich teorii pochodz¹cych z „nauk stowarzyszonych”.

Oczywiœcie, g³ówn¹ osi¹ rozwa¿añ medio- znawców s¹ media masowe i to, w jaki sposób wp³ywaj¹ na otaczaj¹c¹ ich u¿ytkowników (wi- dzów, s³uchaczy, czytelników, internautów) rzeczywistoœæ – spo³eczn¹, kulturaln¹, poli- tyczn¹ czy ekonomiczn¹.

Nie mo¿na zapomi- naæ, i¿ oddzia³ywanie mediów masowych ma ró¿ne wymiary, prowadzi do ró¿nych konse- kwencji, nierzadko negatywnych, zagra¿aj¹- cych wspólnocie spo³ecznej, defragmentuj¹- cych jej kompozycjê i spójnoœæ, zmieniaj¹cych w sposób nieobliczalny jej garnitur wartoœci czy zbudowany konsensus wokó³ wspólnych celów, zasad, struktur i hierarchii (wystarczy z jednej strony wspomnieæ Facebookowe po- cz¹tki arabskiej wiosny, z drugiej – fatalne w skutkach, niepotwierdzone doniesienia me- diów o koniecznoœci szczepienia siê przeciwko œwiñskiej grypie, które w niektórych krajach nieomal wywo³a³y masow¹ histeriê).

Zadania nauk o mediach Podstawowym zadaniem nauk o mediach, jak w ka¿dej dyscyplinie, jest poznanie.

W cen- trum rozwa¿añ znajduj¹ siê przede wszystkim media masowe oraz ich u¿ytkownicy – z jednej strony nadawca – personel mediów, z drugiej zaœ odbiorcy.

Nie mo¿na zapominaæ o samym przekazie i jego zawartoœci, a tak¿e o g³ównej funkcji mediów masowych – poœredniczenia – która zmusza badaczy do ka¿dorazowego udzielenia odpowiedzi na pytania: – w czym dane medium masowe poœredniczy, miêdzy kim a kim, do kogo jest skierowane, wreszcie – z jakim skutkiem?

Dlatego te¿ medioznawca nie jest bynajmniej zwolniony z rozwa¿añ gra- nicznych, które niejednokrotnie okreœlilibyœmy mianem politologicznych, socjologicznych, et- nograficznych, kulturoznawczych czy te¿ in- formatycznych.

Ponadto owo poznanie winno okreœliæ relacje zachodz¹ce miêdzy myœl¹ ludz- k¹ (pogl¹dy, programy, doktryny, teorie) a dzia- ³aniem (np. publikacj¹ prasow¹, audycj¹ radio- w¹, emisj¹ telewizyjn¹, multimedialn¹ twór- czoœci¹ internetow¹ – blog, tweet, wideoblog, kola¿ itd.).

Je¿eli relacje, tendencje i prawid³o- woœci istniej¹ce w rzeczywistoœci wspó³two- rzonej (zapoœredniczonej – zmediatyzowanej) przez media masowe zostan¹ okreœlone, po- wstanie pod³o¿e (przes³anki) do wyprowadze- nia uogólnieñ, zasad, wspó³zale¿noœci, wre- szcie teorii, które stanowi¹ „gmach” ka¿dej dyscypliny.

Nauki o mediach maj¹ umo¿liwiæ naukow¹ analizê i ocenê œrodków masowego przekazu i charakteru ich funkcjonowania w ró¿norakich przestrzeniach (spo³ecznej, poli- tycznej, ekonomicznej, kulturowej, prawnej, religijnej itd.).

Reasumuj¹c, warto wskazaæ szczegó³owe p³aszczyzny zainteresowañ badaczy nauk o me- diach.

W tej grupie znajduj¹ siê m.in.: – opis obiegu informacji zachodz¹cego z wy- korzystaniem mediów, w skali od mikro- (indywidualne wykorzystanie mediów), a¿ do makro- (miêdzynarodowej), – analiza relacji miêdzy œwiadomoœci¹ odbior- ców przekazów medialnych, treœci¹ przeka- zów i zamierzeniami nadawców tych prze-

21Przed konferencj¹ Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego kazów (z uwzglêdnieniem czynników psy- chologicznych, ekonomicznych i ideolo- gicznych), – badania nad korzystaniem z mediów w zmieniaj¹cym siê spo³eczeñstwie i œrodo- wisku medialnym, – badanie prawnych, ekonomicznych i poli- tycznych uwarunkowañ funkcjonowania mediów, – opis specyfiki organizacyjnej instytucji spo- ³ecznych, jakimi s¹ media, – stworzenie narzêdzi umo¿liwiaj¹cych szaco- wanie i prognozowanie wp³ywu mediów na œwiadomoœæ odbiorców i opiniê publiczn¹, – budowa modeli funkcjonowania systemów medialnych, – budowa efektywnych modeli dzia³ania me- diów jako organizacji, – udostêpnienie narzêdzi do analizy przeka- zów medialnych jako wiarygodnych Ÿróde³ historycznych, – opis historii i uwarunkowañ historycznych rozwoju mediów, – badanie oferty programowej specyficznej dla ka¿dego œrodka przekazu oraz ich po- równywanie – analiza konwergencji me- diów, – badanie jêzyka mediów.

Metodologia nauk o mediach Instrumentarium metodologiczne nauk o me- diach zawiera zarówno metody charaktery- styczne dla nauk humanistycznych, jak i spo- ³ecznych – coraz czêœciej z wykorzystaniem na- rzêdzi informatycznych.

Warsztat badawczy medioznawcy sk³ada siê z metod typowych dla humanistyki, zw³aszcza dla nauk filologicznych oraz historycznych, z drugiej zaœ w istotnym Tabela 1.

Metodologia nauk o mediach z perspektywy badawczej Obszar badawczy Metody badawcze i analityczne Teorie komunikacji masowe metody filozoficzne i matematyczne, s³u¿¹ce budowie teorii o ró¿nych stopniach formalizacji Badania wp³ywu mediów iloœciowe metody sonda¿owe (CAPI, PAPI, CAWI, CATI), iloœciowe metody eksperymentalne (badania psychologiczne), iloœciowa i jakoœciowa analiza zawartoœci mediów, jakoœciowe badania recepcji i rozumienia przekazów medialnych Badania zawartoœci mediów iloœciowa i jakoœciowa analiza zawartoœci mediów, analiza semiologiczna Jêzyk mediów metody jêzykoznawcze – iloœciowe badania frekwencyjne, badanie formalnych aspektów komunikacji medialnej, metody kulturoznawcze i filologiczne, analiza retoryczna Historia mediów opis i krytyczna analiza zachowanych Ÿróde³ historycznych dotycz¹cych i dziennikarstwa mediów, analiza przekazów medialnych jako materia³ów historycznych Ekonomika mediów iloœciowe metody badawcze w ekonomii, modelowanie matematyczne zjawisk ekonomicznych PR i marketing medialny iloœciowe i jakoœciowe metody badañ marketingowych, analizy na potrzeby planowania mediów i promocji

Zarz¹dzanie i logistyka metody analiz decyzyjnych w zarz¹dzaniu, formalny opis problemów medialna decyzyjnych i logistycznych w zarz¹dzaniu na podstawie metodologii badañ operacyjnych Estetyka mediów filozoficzne metody refleksji estetycznej, badanie psychologicznych aspektów percepcji i oceny funkcjonalnoœci estetyki mediów Komunikowanie polityczne iloœciowa i jakoœciowa analiza zawartoœci, wywiady, wywiady pog³êbione, ankiety, badania porównawcze Audytoria mediów badania pomiaru ogl¹dalnoœci telewizji, czytelnictwa prasy, s³uchalnoœci radia i u¿ytkowania internetu

22 Marek Jab³onowski, Tomasz Gackowski stopniu bazuje na terminologii oraz metodologii nauk spo³ecznych, w tym metod iloœciowych.

Studia nad mediami s¹ prowadzone z wykorzy- staniem empirycznych metod nauk spo³ecznych (specyficzne metody badania treœci, które mo¿- na okreœliæ mianem stricte medioznawczych, np. analiza zawartoœci (nie mo¿na zapominaæ o analizach frekwencyjnych, analizie dyskursu oraz CAD) oraz metody badania odbiorców – telemetria, badania czytelnictwa, analizy sieci spo³ecznych, sonda¿e i in.).

Ponadto medio- znawcy korzystaj¹ z innych, jakoœciowych me- tod i technik badawczych nauk spo³ecznych (np. eksperyment, obserwacja, wywiad, grupy fokusowe), metod statystycznych czy te¿ pro- gramów komputerowych (sieci neuronowe).

Z punktu widzenia praktyki badawczej mo¿emy zatem wyró¿niæ ró¿norodne metody badañ i analiz wykorzystywane w naukach o mediach w poszczególnych p³aszczyznach omawianej dyscypliny (zob. tabela 1).

Kreatywnoœæ nauk o mediach Badacze mediów, mimo eklektycznego charak- teru nauk o mediach, wypracowali specyficzn¹ nomenklaturê oraz charakterystyczne teorie do- tycz¹ce rozmaitych aspektów funkcjonowania mediów.

Wœród najwa¿niejszych mo¿na wy- mieniæ m.in.: – wp³yw mediów na opiniê publiczn¹ (np. te- oria agenda setting, teoria spirali milczenia), – funkcjonowanie mediów jako systemu (np. teorie systemów medialnych), – wp³yw mediów na œwiadomoœæ odbiorcy (np. teorie primingu i framingu), – normatywne aspekty dzia³ania mediów (np. teoria liberalna, autorytarna, marksistowska, katolicka doktryna medialna), – teorie interakcji medium–odbiorca (m.in. teorie McLuhana, teoria u¿ycia-nagrody), – teorie wp³ywu mediów na instytucje spo- ³eczne (np. teorie mediatyzacji), – krytyczne teorie mediów (w tym teorie femi- nistyczne), – teorie spo³eczeñstwa informacyjnego, – teorie spo³eczeñstwa sieciowego, – teorie medium (gatunków, genologiczne), – teorie kultywacji kulturowej przez obrazy medialne, – teorie kognitywistyczne.

Charakter nauk o mediach na tle pozosta³ych dyscyplin W ramach wyró¿niania przestrzeni nowej dys- cypliny naukowej – poszukiwania jej to¿samo- œci – bez w¹tpienia nale¿y wzi¹æ pod uwagê jej relacje z naukami humanistycznymi i spo³ecz- nymi, takimi jak: historia, politologia, socjolo- gia, ekonomia, kulturoznawstwo, antropologia, etnografia, jêzykoznawstwo, ale tak¿e naukami technicznymi, takimi jak: informatyka, elektro- nika czy telekomunikacja.

Proporcje miêdzy tymi filarami, na których wspieraj¹ siê nauki o mediach, winny byæ wci¹¿ rozwa¿ane i reka- pitulowane w œwietle ekspansywnego rozwoju mediów elektronicznych.

Jest to dyskusja nie- zwykle potrzebna i wa¿na.

Wydaje siê, i¿ niwe- lowanie przewagi elementów nauk humani- stycznych i spo³ecznych nad technicznymi w naukach o mediach jest koniecznoœci¹.

Tech- nicyzacja mass mediów oraz samego ¿ycia spo- ³ecznego bêdzie postêpowaæ, co wymusza w dyscyplinach takich, jak medioznawstwo czy socjologia daleko posuniêt¹ ewolucjê w stronê przedmiotów technicznych.

Jest to ten aspekt, który bêdzie do nas nieuchronnie powraca³ przy kolejnych wynalazkach i zdobyczach no- wych technologii.

Nale¿y tak¿e rozwa¿yæ, co nauki o mediach wnosz¹ i mog¹ wnieœæ do innych nauk.

Oczy- wiste jest, i¿ medioznawstwo, bêd¹c dziedzin¹ interdyscyplinarn¹, czerpie z dorobku innych dyscyplin.

Warto jednak odwróciæ wektor na- szych rozwa¿añ i zastanowiæ siê nad tym, co medioznawcy mog¹ zaproponowaæ socjolo- gom, historykom, politologom czy kulturo- znawcom?

Bo przecie¿ nie chodzi tylko o przedmiot refleksji i badañ, a wiêc o media

23Przed konferencj¹ Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego masowe.

Chodzi tak¿e o perspektywê badaw- cz¹, okreœlone podejœcie do problematyki wy- kraczaj¹cej poza same mass i new media, roz- lewaj¹cej siê na pozosta³e podsystemy spo³ecz- ne – polityczny, ekonomiczny, kulturalny czy prawny.

W tym ujêciu nale¿y dokonaæ przegl¹- du problemów badawczych podejmowanych przez badaczy mediów i udzieliæ odpowiedzi na pytanie o innowacyjnoœæ spojrzenia medio- znawców na problemy, które od dekad stano- wi¹ sedno rozwa¿añ badaczy innych dyscyplin.

Nie bez znaczenia jest równie¿ metodologia sa- mych badañ medioznawczych, która musi byæ nieustannie przegl¹dana, poprawiana i uzupe³- niana o najnowsze osi¹gniêcia dyscyplin „sto- warzyszonych” z naukami o mediach.

Z perspektywy ministerialnego wykazu dyscyplin naukowych oraz praktyki badawczej nale¿y wskazaæ nastêpuj¹ce dyscypliny nauko- we, jako najistotniej zwi¹zane z obszarem nauk o mediach – dyscypliny „stowarzyszone”: hi- storiê, politologiê, psychologiê, socjologiê, fi- lozofiê, nauki prawne, jêzykoznawstwo, kultu- roznawstwo, antropologiê, bibliologiê i infor- matologiê, nauki o zarz¹dzaniu, ekonomiê, bezpieczeñstwo narodowe, filmoznawstwo, in- formatykê, elektronikê, telekomunikacjê, sztu- ki projektowe, sztuki piêkne.

Struktura jednostek naukowo-dydaktycznych zajmuj¹cych siê naukami o mediach Lista specjalnoœci naukowych w obrêbie dys- cypliny nauki o mediach nie zosta³a, bo nie mo- g³a byæ, ustalona.

Wydaje siê, ¿e instytut zaj- muj¹cy siê badaniami w tym zakresie – bior¹c pod uwagê obszary zainteresowañ badawczych widoczne w krajowych i zagranicznych oœrod- kach – powinien prowadziæ zasadniczo takie specjalnoœci/zak³ady jak: – teoria komunikacji spo³ecznej (w tym bada- nia komunikowania politycznego, odbioru i oddzia³ywania mediów) – metodologia badañ medioznawczych – teoria i praktyka badañ nad systemami me- dialnymi (w tym komunikowanie miêdzyna- rodowe i miêdzykulturowe) – jêzykowe aspekty funkcjonowania mediów – etyka mediów masowych – prawo mediów – historia mediów i dziennikarstwa – retoryka i erystyka – genologia dziennikarska – technologie medialne – socjologia mediów i zawodu dziennikarza – ekonomika mediów – PR i marketing medialny (reklama) – zarz¹dzanie i logistyka medialna – komunikacja wizualna i estetyka mediów.

Nie ulega w¹tpliwoœci, i¿ decyzja Ministra Na- uki i Szkolnictwa Wy¿szego z 2011 r. stworzy- ³a badaczom mediów nowe mo¿liwoœci rozwo- ju ich w³asnej dyscypliny.

To z jednej strony wyró¿nienie, z drugiej zaœ ogromne wyzwanie i zobowi¹zanie, przed jakim staj¹ medioznaw- cy, a wiêc wszyscy ci naukowcy, którzy uto¿sa- miaj¹ siê z naukami o mediach.

Trzeba jasno podkreœliæ, ¿e dla badaczy mediów, ale nie me- dioznawców (w swoich badaniach czyni¹cych media tylko i wy³¹cznie przedmiotem analizy, studiowanym w perspektywie w³asnej dyscy- pliny), bêd¹cych przedstawicielami dziedzin nauki stanowi¹cych otoczenie medioznawstwa, nazywanymi w tym tekœcie „stowarzyszonymi” z naukami o mediach, rozporz¹dzenie MNiSzW w sposób zasadniczy nic nie zmieni³o. Jednak- ¿e „stowarzyszeni” badacze mediów oraz gre- mia decyzyjne nauki polskiej powinni w ocenie prac z zakresu np. historii, socjologii czy psy- chologii mediów uwzglêdniaæ charakter nowej dyscypliny – nauk o mediach.

W przypadku zaœ medioznawców wpisanie nauk o mediach na li- stê dyscyplin naukowych z obszaru nauk spo³ecznych implikuje wielorakie konsekwen- cje, które zaledwie w zarysie próbowano nakre- œliæ w niniejszym szkicu.

Sam zaœ artyku³ nale- ¿y traktowaæ jako wstêp, s³owo otwieraj¹ce

24 Marek Jab³onowski, Tomasz Gackowski Decyzje administracyjne nie mog¹ anistworzyæ, ani zlikwidowaæ ¿adnej dyscy- pliny naukowej, bo o tym decyduj¹ czynniki in- ne ni¿ wola urzêdnicza.

Decyzje administracyj- ne mog¹ jednak u³atwiaæ lub utrudniaæ rozwój ka¿dej dyscypliny badawczej, zw³aszcza jeœli maj¹ wp³yw na alokacjê œrodków finansowych wspomagaj¹cych badania (i badaczy).

A tak siê zwykle dzieje.

Decyzja Ministra Nauki i Szkol- nictwa Wy¿szego o wyodrêbnieniu nauk o me- diach nie tworzy nowej dyscypliny, bo nauka o mediach istnieje w Polsce od dawna, rozwija- j¹c siê pod ró¿nymi szyldami i ¿yczliwym pa- tronatem w³aœciwie wszystkich nauk humani- stycznych i spo³ecznych.

W ostatnich latach sy- tuacja dojrzewa³a do systemowych rozwi¹zañ.

Oddolne próby integracji œrodowiska badaczy mediów i komunikacji spo³ecznej, których przejawem by³y coroczne ogólnopolskie konfe- rencje Instytutu Dziennikarstwa UW oraz po- wstanie Polskiego Towarzystwa Komunikacji Spo³ecznej, pokazywa³y, ¿e œrodowisko to jest ca³kiem spore i zró¿nicowane, i wci¹¿ do³¹cza- j¹ do niego nowi adepci z oryginalnymi pomy- s³ami i sporymi ambicjami.

St¹d inicjatywa ujêcia owej próby integracji w instytucjonalne ramy w postaci wyodrêbnionej nauki o me- diach i komunikowaniu spo³ecznym.

Starania te zosta³y uwieñczone sukcesem i w pejza¿u in- stytucjonalnym nauki polskiej pojawi³y siê na- uki o mediach.

Wprawdzie malkontenci mog¹ biadoliæ, ¿e sukces jest po³owiczny, bo ramy nauk o mediach s¹ du¿o wê¿sze ni¿ te postulo- wane przez autorów inicjatywy, ale niech tam, nie mo¿na od razu mieæ wszystkiego.

Wa¿ne, ¿e jest p³aszczyzna integracji.

I nawet malkon- tenci mogliby byæ kontenci, gdyby nie to, ¿e ministerialna rêka zamaszystym gestem od- dzieli³a nauki humanistyczne od spo³ecznych, lokuj¹c nauki o mediach w obszarze tych dru- gich.

Tak wiêc medioznawcy uzyskali mo¿li- woœæ integracji swojego pola badawczego aku- rat wtedy, gdy pole to zosta³o przeorane na pó³ biurokratyczn¹ bruzd¹, która zapewne nie prze- kreœli, choæ na pewno utrudni budowanie kom- pleksowej wiedzy o mediach.

Œwiadomi tych ograniczeñ, ale ich nieak- ceptuj¹cy, Marek Jab³onowski i Tomasz Gac- kowski kreœl¹ ambitny, wybiegaj¹cy w przy- sz³oœæ program budowania to¿samoœci nauk o mediach, nastawiony na d³ugofalow¹ integra- cjê wszystkich œrodowisk i dyscyplin zajmuj¹- cych siê mediami.

Podkreœlaj¹c, ¿e œrodowiska te znalaz³y siê „w prze³omowym momencie w³asnej drogi”, obaj autorzy szukaj¹ w³aœciwe- go drogowskazu wskazuj¹cego kierunek lub dla niezwykle potrzebnej dyskusji nad to¿sa- moœci¹ nowej/„starej” dyscypliny naukowej – nauk o mediach.

Mamy nadziejê, i¿ ogólnopol- ska konferencja pt. „To¿samoœæ nauk o me- diach” bêdzie kamieniem milowym na drodze do stworzenia konstytucji naszej dyscypliny naukowej.

Zapraszamy do dyskusji.

a73 a73 a73 Tożsamość nauk o mediach.

Przyczynek do dyskusji Maciej Mrozowski


text:
chropawy, chropowaty, o skórze i korze, w 15. i 16. wieku skropawy (jeszcze u Mączyńskiego), Chropy (kasztelanja), o ‘nierównym terenie’ (serb. chrape, w tem samem znaczeniu), rus.

koropawyj, ‘chropawy’ (stąd nazwy ‘ropuchy’, małorus.

korop(aw)ka,, rus.

z inną wokalizacją czerepacha, słowień.

krapawica), bułg. chrapa, ‘wyboje’, czes. chrapawý, ‘chropawy’.

Prasłowo; pień skerp-, skorp-, lit.

karpa, ‘brodawka’ (bez s-), kirpti, ‘strzyc’.


text:
Smutna rozmowa duszy z żałosną Matką,

nad Synem swoim ubolewającą.

Ach ja Matka tak żałosna,

Boleść mnie ściska nieznośna,

Miecz me serce przenika.

Czemuś, Matko ukochana,

Ciężko na sercu stroskana;

Czemu wszystka truchlejesz?

Co mnie pytasz?

wszystkam w mdłości,

Mówić nie mogę z żałości,

Żal mi serce zalewa.

Powiedz mi, o Panno moja!

Czemu blednieje twarz Twoja?

Czemu gorzkie łzy lejesz?

Widzę me serca kochanie,

Jezusa w Ogrójcu zlanie

Potu krwawym potokiem.

O Matko, źródło miłości!

Niech czuję gwałt Twéj żałości,

Dozwól mi z sobą płakać.


text:
Cordara Juljusz Cezar, jezuita, włoch, ur. 1704 r. ze szlacheckiej rodziny piemonckiej w Aleksandrji, znakomity mówca, poeta i muzyk, historjograf zakonu, członek akademji arkadyjskiej (de’Arcadi) w Rzymie, w której przybrał pseudonim Panemo Cisseo.

Po zniesieniu zakonu, C. mieszkał w Aleksandrji, gdzie † 6 Mar.

1785.

Miasto wystawiło mu posąg marmurowy, 1) Wiele hałasu i niechęci przeciw zakonowi obudziła jego satyra p. t.

Lucii Sectani, Quinti filii, De tota graeculorum hujus aetatis litteratura, ad Caium Salmorium sermones 4; accessere quaedam M. Philocardii (Hieron.

Logomarsini) enarrationes, Genevae (Luccae) 1737.

Pierwsza edycja, skromnym dowcipem, chłostała erudytów, zbyt o sobie zarozumiałych; lecz następna (Hagae Vulpiae, rzeczywiście w Medjolanie 1738), wydana przez kogo innego, raziła ostrem szyderstwem.

Uczeni wydali kilka pism przeciw tej satyrze, wskutek czego autor wydał tekst pierwotny i dodał sermon.

5 et 6 (Hagae Comit.

1752).

2) Z materjalów[1], jakie przygotował Wincenty Guinisius, wydał C. historję swego zakonu z lat 1616—1633, p. t.

Historiae Societatis Jesu pars VI, complectens res gestas sub Mutio Vitellescho, tom I Romae 1750, tom II ib.

1859.

3) Z akt, przygotowanych do procesu kanonizacyjnego, napisał po włosku żywot wieleb.

Ignacego de Azevedo i jego 39 towarzyszów, którzy, gdy udawali się na missje do krajów zamorskich, na morzu zostali wszyscy schwytani i zamordowani (16 Lipca 1570 r.) przez Souri, korsarza z Dieppe (Relazione delia vita etc., Roma 1743, ib.

1854).

Napisał także: 4) Collegii germanici et hungarici htstoria, Romae 1770; 5) Caroli Odoardi Stuartii Walliae principis expeditio in Scotiam, 1751 (i po włosku); 6) De profectione Pii VI Pont.

M. ad aulam viennensem, ejusq. causis et exitu commentarii, dzieło pierwszy raz wydane przez Joz.

Boero, Romae 1855 in 12; — kilka żywotów św. i wiele poezji, lub utworów muzycznych.

Razem zebrane jego Opere latine e italiane wyszły w Wenecji 1804—1805 4 tt. in-8 i zawierają bjografję C., poezje, mowy i z wyżej wspomnionych dzieł: n. 4 i 5.

W Rzymie, w kollegjum jezuickiém do ostatnich czasów przechowywał się rękopism C. p. t.

De suis ac suorum rebus, illisque suorum temporum usque ad occasum societatis Jesu.

Ob. De Backer, Biblioth.

Przypisy


corpora: CEN

text:
Jeden z założycieli Google, Sergey Brin, potwierdził, że nowa przeglądarka Chrome stanie się niebawem częścią platformy Android i będzie domyślnie instalowana na telefonach z tym systemem operacyjnym.

Chrome prawdopodobnie nie trafi do pierwszego rzutu telefonów z Androidem, konkretnie na telefon HTC Dream, ale znajdzie się w kolejnej wersji komórkowego systemu Google.

O ile na desktopach dominacja Chrome stoi pod znakiem zapytania, bowiem ludzie nie tak łatwo zmieniają przyzwyczajenia, to na komórkach sprawa wygląda zupełnie inaczej.

Tu walka o dominację dopiero się rozpoczyna.

W grze mamy IE, Operę Mobile/Mini, a niebawem dwie otwarte alternatywy: Chrome i Fennec od Mozilli.


text:
18-ty dzień po trzecim nowiu.

Dwa a dwa jest cztery — los czasem czyni igraszkę i pisze pod kreską sześć zamiast czterech.

Widzi człowiek zdumiały, i widzi i nie wierzy; ale biada temu, co rękę losu chce zastąpić!

Niepodobne najczęściéj niepodobnem zostaje — między niebem a piekłem lot zuchwałego wstrzymany; jeżeli pomyślny skutek uwieńczy przypadkiem przedsięwzięcie, zagrzmią pochwalne chóry, kadzielnice rzucą gęste dymy, gawiedź z osłupiałem okiem, wyciągniętemi ramiony padnie na twarz.

Apoteosis!

Ale jeżeli zawiodą nadzieje: leci w piekła ścigany szyderstwem, przekleństwem milionów.

Serce zamknięte; nikt niestety w niem nie czyta, niczem chęci, przyczyny, skutku trzeba, skutek wszystkiem na tym świecie.

Sąd ludzi, sądem czasów.


text:
Powieść o udałym Walgierzu.

Aryman mści się.

Godzina

Stefan Żeromski

J. Mortkowicz, Warszawa, Kraków, 1929

ARYMAN MŚCI SIĘ

Raz jeszcze temu wzruszeniu zaufać!

Odtąd utonął cały w nauce wielkiego maga.

Tak uczył Manes.

Tak często spędzał noc bezsenną.

— Oto jest pokusa szatana...

A do chłopa rzekł:

— Syn?

— Tak jest, o panie.

Wtedy wymówił:

— Chcę go zobaczyć.

Zdeptaj go, zdeptaj!

Zdmuchnij ją, zdmuchnij!

Złam jego ręce, złam!

— Synu mój, synu...

Synu mój, synu...

Synu mój, synu...

Synu mój!

Synu mój!

Nastał ów dzień.

Pewnego dnia, wstawszy rano, rzekł Jan do ojca:

— To są szatany.

Teraz był sam w pustyni.

Błękitna noc okryła pustynię.

Mówił ten głos:

— Przyszłam do ciebie...

— Odejdź...

Znowu ozwał się głos:

Czemuż zamknięte są powieki twe?...

— Ojcze, przyjdź mi na pomoc!...

— Czemuż nie mnie pieszczotliwie przyzywasz?

— Kochanku!

— Tyś to jest szatan?

— Słowa twe przeszywają serce soplami lodu...

Jan usłyszał w głębi swej duszy słowo:

— Płomień.

To był głos ojca.

I jeszcze raz powtórzył ten sam głos:

— Płomień, płomień!

Wtedy, podniósłszy na nią oczy, Jan rzekł:

— Świętego apostoła są słowa: «którzy takie sprawy czynią, na męki idą».

Zbielałe usta jego szepnęły:

— Odejdź w pokoju.

A dotknąwszy ramienia, poznał, że umarła.

Pustelnik spał.

Łkał we śnie.

Dobry jest szatan i państwo Jego rozkoszy: noc.


text:
I.

Na „Ite missa est“.

Błogosław Boże, twojemu ludowi!

Przyjm tę ofiarę czci i dziękczynienia;

Niech Twoja łaska ducha w nas odnowi,

I utoruje drogę do zbawienia.

Wzbudź miłość cnoty, wzbudź w nas żal za grzechy,

Pokutującym okaż Ojca litość

W sercach strapionych wléj święte pociechy

I daj nam zgodę, pokój i obfitość.


text:
Boni homines.

Nazwę tę, jak się pokazuje z wielu aktów funkcyjnych i donacyjnych, nosili niegdyś we Francji grammontanie (ob).

Pierwszy ich klasztor w Vincennes stanął kosztem Ludwika VII 1164 r.

Przez długi czas klasztor ten posiadał pewien rodzaj władzy zwierzchniczej nad zakonem grammontanów, a jego przełożonemu posługiwało prawu zatwierdzania opata kongregacji grammontańskiej.

Ludwik XI postanowił, ażeby przełożony klasztoru w Vincennes był zarazem kanclerzem ustanowionego wtedy orderu św. Michała, zaczém wkrótce poszło, że klasztor ten oddawany był w komendę.

Kardynał lotaryngski był pierwszym przeorem komendatarjuszem.

Henryk III (1584) oddał klasztor w Vincennes hieronimitom, którzy go wszakże zaraz w następnym roku minimom odstąpili.

Zaraz po założeniu zakonu powstały w nim nieporozumienia, wywołane tém, że liczba laików znacznie przewyższała liczbę kapłanów; Papieże, a głównie Innocenty III, wydawali rozmaite rozporządzenia ku przywróceniu porządku.

Zaprowadzono także pewne zmiany, łagodzące surowość pierwotnej reguły, które później wielkie osłabienie karności sprowadziły.

Wewnętrzne niesnaski trwały ciągle i doszło w końcu do tego, źe zaszczytna niegdyś nazwa bons hommes stała się szyderczém przezwiskiem.

— 2.

Zdaje się, że nazwę bons hommes, pierwej od zakonników w Vincennes, nosili we Francji synowie św. Franciszka a Paulo.

Duchowego ich ojca, w czasie jego pobytu na dworze Ludwika XI, nazywano pospolicie bon homme (dobry człowiek).

Kiedy zakonnicy jego reguły otrzymali klasztor w Nigeon pod Paryżem, od królowej Anny (1493), nazywano ich zwykle w stolicy Francji bons hommes (Helyot, t. VII).

— 3.

W Portugalji byli boni homines in Villar de Frades.

Założycielem ich był Jan Vicenza, biskup Lamego a później Viseu.

Będąc lekarzem i professorem nauk wyzwolonych w Lizbonie, Vicenza połączył się ze słynnym wówczas kaznodzieją Marcinem Laurent i szlachcicem Alf.

Nogueyra, dla odbywania wspólnych ćwiczeń pobożnych.

Do nich przystało później wielu bogobojnych ludzi.

W czarnej odzieży pielgrzymowali oni po całym kraju i w 1425 otrzymali w posiadanie benedyktyński klasztor S. Salvador in Villar de Frades, w djecezji braganckiej (Braga).

Zakonnicy ci przyjęli ubranie i regułę kanoników S. Jerzego in Algha w Wenecji i pod tém nazwiskiem otrzymali od Papieża Marcina V zatwierdzenie swego zgromadzenia.

Izabella, żona Alfonsa V, zbudowała im pod Lizboną drugi klasztor, pod wezwaniem św. Jana Ew., od którego Eugenjusz IV dał 10 nazwę kanoników kongregacji św. Jana Ewangelisty, pod których nazwę podciągnięci byli później boni homines klasztoru S. Salvador.

Zakon ten posiadał w Portugalji 14 domów i wysłał wielu missjonarzy do Indji i Etjopji (Helyot, t. II).

— 4.

W Anglji boni homines nazywano zakonników od pokuty Chrystusa, religiosi de poenitentia Christi, inaczej bracia workowi (fratres saccorum s. saccati), których początek nie jest dotychczas należycie wyjaśniony.

Podług Mateusza Paris (Hist.

Anglic.

ad an.

1257), bracia workowi przybyli do Londynu 1257 r. i otrzymali powyższą nazwę od ubrania, nakształt worka przykrojonego.

Polidor Virgil (Angl.

Hist. l. XVI) zaś mówi, że książe Edmund, powróciwszy z Niemiec zbudował w Assheridge wspaniały klasztor dla zakonników reguły św. Augustyna, zwanych pospolicie boni homines.

Ubiór ich, podobny do odzieży przez pustelników używanej, miał być koloru błękitnego.

Prawdopodobnie bracia workowi otrzymali w Anglji dopiero później nazwę boni homines.

Huet, biskup z Avranches, wspomina że bracia workowi w Caen nosili błękitne ubranie i że w Anglji znano ich pod nazwą boni homines.

W czasie tak nazwanej reformacji, klasztory tego zakonu, narówni z innemi, zostały zniesione.

(Fehr).

J. N.


text:
II.

I łza i klątwa i miłość i zdrada,

Życie miljonów, miljonów mogiły

A przecież dotąd, pragnieniem ziejąca,

O!

śpiesz się, słońce!

Zbyt wschodzisz powoli

O!

śpiesz się, słońce!

Niech dzień nowy wstanie!...


corpora: openbooks

text:
Fryderyk Schiller

Pierścień Polikratesa

tłum.

Walenty Chłędowski

Stał na wzniesieniu swych gmachów wysokiem

Pan wyspy Samos i radosnym okiem

Mierzył rozległe jej niwy.

„Tym wszystkim — rzecze do Egiptu króla —

Zarządza moja samowładna wola.

Wyznaj, że jestem szczęśliwy!”

„Szczodrze bogowie łask ci udzielili!

Ci, którzy przedtem równi tobie byli,

Ulegli twej władzy z trwogą;

Lecz jeden jeszcze pomstę w piersiach kryje,

Usta więc moje, póki wróg ten żyje,

Szczęśliwym zwać cię nie mogą”.

I zanim jeszcze król tych słów domawia,

Goniec z Miletu wysłany się stawia,

Wchodzi w podwoje tyrana:

„Każ, panie, bogom ofiarne wznieść wonie,

Wesoły wawrzyn niech wieńczy twe skronie,

Stanowcza bitwa wygrana!

Twój nieprzyjaciel legł od włóczni w boju;

Nic niech już twego nie miesza pokoju,

To ci przeze mnie wódz głosi”.

I wtem pomyślną poświadczając mowę,

Z czarnej miednicy, dobrze znaną głowę

Z przestrachem wszystkich podnosi.

Król się odwraca na ten widok krwawy,

I rzecze, wzrokiem rzucając obawy:

„Szczęściu nie ufaj za wiele!

Zważ, na żywiołu niesfornego grzbiecie

Los floty twojej; burza ją rozmiecie,

Pochłoną morskie topiele”.

I zanim jeszcze wymówił te słowa,

Już od przystani grzmi wiadomość nowa,

Radośny okrzyk się wzbija:

Ładowny cudzych owocem zabiegów,

Z licznymi skarby, do ojczyzny brzegów

Gęsty las żagli zawija.

„Dziś, widzę, dobrze twe szczęście ci służy —

Rzekł król zdumiony — lecz nie wierz mu dłużej.

Często uśmiecha się zdradnie.

Śmiały Kreteńczyk zebrał hufce zbrojne,

Zgubną zza morza przynosi ci wojnę,

Wnet piękne Samos napadnie”.

Okrzyk radośny z okrętów się wznawia

I tysiąc głosów wykrzykło:

„Zwycięstwo z nami!

Wojna ukończona,

Kreteńska flota przez burze zniszczona,

Niebezpieczeństwo już znikło!”

Gość z przerażeniem słucha tych odgłosów:

„Któż by szczęśliwych nie przyznał ci losów?

Jednak o ciebie drżę cały;

Zawiści bogów lękać się potrzeba!

Szczęścia bez zmiany nigdy jeszcze nieba

Śmiertelnym doznać nie dały.

I mnie niebiosa sprzyjają łaskawe:

Lud rządy moje, świat podziwia sławę,

W dostatkach szczęśliwy żyłem;

Lecz życia mego nadzieja jedyna

Zgasła w mych oczach: postradałem syna.

Tak szczęściu dług mój spłaciłem.

Jeśli więc chcesz się uchronić od zguby,

Błagaj przedwiecznych, pokorne czyń śluby,

Niech w szczęście smutek wmieszają.

Nikt jeszcze życia nie skończył spokojnie,

Na kogo zawsze dłonie niebios hojnie

Zdrój szczodrej łaski zlewają.

A gdy ci tego nie użyczą bogi,

Chciej przyjaciela posłuchać przestrogi:

Sam sprowadź smutek na siebie,

Przejdź szczerą myślą skarby twoje mnogie,

Co z nich najwięcej sercu twemu drogie,

Niechaj to morze zagrzebie!”

A on, przejęty trwogą, odpowiada:

„Ze wszystkich skarbów, co Samos posiada,

Ten pierścień skarb mój jedyny.

Chcę go więc bogom-mścicielom przeznaczyć,

Może mi raczą me szczęście przebaczyć”.

I rzuca klejnot w głębiny.

I ledwie dzionek zaświta,

Nieznany rybak o księcia się pyta;

Radośny przed księciem staje:

„Panie!

Tę rybę wczora w sieć dostałem,

Pierwszy to połów w moim życiu całem,

Tobie ją w hołdzie oddaję”.

I gdy kuchenny rzadką rybę sprawia,

Zmieszany dziwem, jakie mu się zjawia,

Wpada na pańskie pokoje:

„Patrz, panie!

Pierścień, któryś w morze rzucił,

W wnętrznościach ryby do ciebie powrócił.

Bez granic jest szczęście twoje”.

Gość na ten widok zrywa się z przestrachem:

„Pod jednym z tobą nie mogę być dachem

Ni przyjaciela mieć w tobie.

Zgubny sąd bogów nie może cię minąć,

Uchodzę śpiesznie, nie chcę z tobą ginąć”.

Rzekł i odpłynął w tej dobie.

-----


text:
Ambroży Aleksandryjski, był na początku III w. zwolennikiem gnostyków, ale nawrócony przez Orygenesa, majątkiem swoim popierał olbrzymie egzegetyczne prace tego pisarza, a mianowicie napisanie jego Hexapli; kupował rękopisy, utrzymywał dla niego 14 sekretarzy i t. p. Kościół czci go 17 Marca, jako wyznawcę.

Cf. Boland. t. d.

Tillemont, Memoires t. III.

N.


text:
Balsam, z arabskiego balesan, zkąd w greckim βαλσαμον, a łacińskie balsamum.

Ogólna nazwa żywic pachnących, w postaci stałej lub płynnej.

A są ich różne gatunki, najwięcej znane i używane: balsam peruwiański, płynący za nacięciem, z drzewa myroxylon peruiferum w południowej Ameryce; tolutański, z drzewa balsamum toluifera w północnej Ameryce; balsam mekkański, balsamum de Mecca, z Arabji; ten ostatni nazywa się właśnie balsamum verum, b. judaicum, wycieka z drzewa balsamodendronowego, przez nacięcie kory.

Powiadają, że w handlu wcale się nie znajduje, z powodu wysokiej cenności i że spotrzebowanym zostaje przez znaczniejsze osoby wschodu; ten jednak, jaki się w aptekach pod nazwą mekkańskiego sprzedaje, choć pospolitszy i pośledniejszy, musi być istotnie balsamem, otrzymywanym przez wygotowywanie drzewa i gałęzi z wodą.

Przy święceniu chryzmy, i gdziekolwiek w obrzędach kościelnych potrzebny, należałoby używać balsamu w cieczy, przez nacięcie wydobytego, bo tedy się prawdzą słowa poświęcenia „corticis lacryma,” a przynajmniej choć w mniejszej ilości, aby commixtibile, ale tego de Mecca, bo pospolicie u nas używany peruwiański, zawsze widzimy czarny, w gatunku i kolorze podejrzanym; być może stuczny, fabrykacji farmaceutycznej.

Do używania jednakże przy święceniu chryzmy takich balsamów, za świadectwem Benedykta XIV (w konstyt.

Ex quo d.

1 Mar.

1756 r.), Papieże pozwalali, o czém i nasz Rytuał Powodowskiego (part.

I p.

40) nadmienia; tym sposobem upada zdanie św. Tomasza i jego szkoły, którzy, pod nieważnością sakramentu, balsam do chryzmy sądzili.

Przy święceniu chryzmy, balsam się osobno poświęca: miesza się z oliwą, łyżeczką na patenie z kanalikiem ku temu przyrządzonej, i we właściwém miejscu do ogólnej ampułki chryzmy zlewa.

Patenę i łyżeczkę prędko się oczyszcza, ażeby balsam silnie nie przywrzał.

Użycie balsamu w tym razie jest dawne, bo już wspominane w Sakramentarzu św. Grzegorza w w.

VI.

Znaczenie symboliczne jest: przyjemny zapach (suavitas odoris) Jezusa Chrystusa, oraz kapłaństwa (zwłaszcza pełnego w biskupach) namaszczenie wonne, a pomieszanie oliwy z balsamem, jest godłem połączenia w Chrystusie Boskiej natury z ludzką, a także symbolem miłości.

Kościół wschodni (wedle Goara) dodaje jeszcze do chryzmy 35 gatunków wonności, w winie preparowanych.

Ob. Bouviera Instit.

Theolog.

in tract. de Confirmatione, cap.

II.

X. S. J.


text:
←11.I.1911 Pamiętnik

12.I.1911

Stanisław Brzozowski 13.I.1911→

Rozpacz jest łatwiejsza od spokoju.

Jasność myśli jest istotnie rzeczą najtrudniejszą i zarówno psychologicznie i moralnie, jak metafizycznie nie umiemy żyć, jak nie umiemy myśleć bez pomocy pojęć stanu ostatecznego.

Albo niemożliwy ideał statyczny, albo bezkierunkowość.

Możnaby upatrywać rys znamienny w tem, że zarówno Sorel, jak Carlyle są nieprzychylni Platonowi.

Emersonowi dużo wybaczam za stronice o Platonie.

Nie rozumiem, jak można się oprzeć czarowi tej istoty.

Świętochowski raz na zawsze zmalał dla mnie, zszarzał, ukazał Robespierrowską węziznę serca, piersi i umysłu, gdy wygłosił swoje znane martwe zdania o Platonie.

Takim sekciarzem nie może być człowiek o rodzaju umysłu Świętochowskiego bez poważnych braków w charakterze.

Co nas mogą dziś obchodzić teorye Platona, jako teorye – mamy jego umysł, cudowny kraj o jedynem tu tylko spotykanem świetle i powietrzu.

Platon dla mnie jest faktem zmysłowym.

Mam co do pewnych faktów kulturalnych te wyczucia.

Katolicyzm jest dla mnie pewnem połączeniem barwy i architektury, mgnienie oka błysk myśli trwającem widzeniem kolumn w pewnem świetle – nie umiem go określić: jest bogate, ma w sobie tony od złota do cieniów-fioletu i purpury, jednocześnie chłód i światło, wszystko w jednem odczuciu, które zestraja, myśl w tonie czyniącym ją dojrzałą dla faktów o katolickiej strukturze.

Gdyby mię kiedy stać było: napisałbym książkę, niemożliwą zdaje się dla mnie, o katolicyzmie, bez obaw i trosk, czy byłoby to zgodne z kościołem, książkę swobodną, widzącą wartość i piękno bez obawy; będzie to nie całkiem ta sama myśl.

Mówiliśmy dziś o wytępieniu tygrysów i lwów.

Było dla mnie jasnem, że będzie to strata, że wartość życia zostanie przez to zmniejszona.

Nie chcę powiedzieć, że katolicyzm zdaniem mojem powinien być wytępiony.

Gdy czytam: ecraser l`infâme, budzi się we mnie opór.

Ale niezależnie od tych pytań, od pytań pożytku, szkody, ukazać budowę, prawo wewnętrzne życia, przepych tego organizmu.

Nędza, nędza ludzi, którzy mogą tu mówić o Spinozie.

Spinoza otworzył wielki świat, Hegel większy, Goethe jeszcze większy.

Katolicyzm jest wspanialszy niż to wszystko.

Szerszy, potężniejszy, zawiera więcej możliwości.

– A przecież, a przecież nie uda mi się ukryć, że poza tem wszystkiem jest rozpacz!

Nie jestem katolikiem, nic nie wiem, mam pewną sumę antypatyi i sympatyi, ale wiem, że wszystkie one pozostawiają mnie w świecie ludzkim.

Nic poza tem.

Nic, prócz pewności, że, tak lub inaczej, to nie wystarcza.

Ale w tym momencie jest mi to raczej obojętne.

Tylko już nie jak Renanowi lub France’owi.

W tej chwili poczułem, że w zestawieniu z Lambem są oni parwenjuszami.

Nikogo nigdy nie przekonam o tym fakcie.

Wszech W. F. napisze, że jest to paradoks, chęć dziwactwa – wymieni szereg dzieł i w opinii Orkanów i Z. Nałkowskich zmiażdży mnie.

Ostatecznie moi życzliwi będą zdania, że to ja przedstawiłem Lamba tak interesującym z mej własnej łaski i nadmiaru.

A przecież to jest tylko prawda, prawda, która może mieć też swych fanatyków, ale nie u nas.

Może Antoni Lange jest jedynym człowiekiem ze znajomych moich, dla którego ta sprawa, tego rodzaju sprawa nie byłaby obojętna.

Źle robię myśląc tak rzadko o Langem.

Jest on jednym z tych ludzi, o których myśleć jest dobrze, gdyż dusza myślącego zyskuje przez to zawsze.

I znowu nie wiem, z kim go porównać.

Jeden Ortwin.

Ale Ortwin jest w innym rodzaju.

Już zbyt silny może dla mnie.

Mądrość Langego jest cichsza, bardziej uniżona.

Brat Kobylańskiego Adolf Goldberg zostawił we mnie wspomnienie prawie równie dobre.

Wspomnienie, którem można żyć.

Rozpamiętując go, myśląc, coby zrobił wtedy lub wtedy, stajemy się lepsi.

To są dobre znajomości.

Ale poza tem wszystkiem, jest zawsze jeden i ten sam fakt smutku i braku nadziei.

Dlaczego Ellis sądzi, że Marek Aureliusz uwierzyłby w każde słowo Blake’a?

Nie umiem tego zdania pojąć, nawet się domyśleć kierunku.

Co prawda, nie znam Marka Aureliusza – tylko z drugiej ręki.


corpora: sejm

text:
urodzony(a).5-..c,zg.

Etrs.ctL....4.).G..3..e,........vv......'$9.?esg

Zafqsznlk do ustawy

z doie 30 lioca 2004 r:

Uwagal

1.

Osoba sHadai4ca o6wiadczenie o stanie majqtkowym obowigzana jest do zgodnego z wawdqu €tarannego

i zupelnego wypelnlonia kaidei z rubryk.

2.

Jeiefi poszczeg6lne rubryU nie znajduje w konkretnym prrypadku zastosowania, naleiy wpisad .nie dotye1''.

3.

Ogwiadczanie o stanie maietkowym dotycry majqtku w kraju lza granic4.

4. OSwiadczenie o stanie majQtkowym obeimujo r6wniei wiecyt€lno$ci pienigine.

Ja, niiej podpisany{a), ..... t\ z''

(lmiona I nazv''risko; w prtypadku kobisr nBlsiy pqdad r6/yni6t lEzwlsko plnlcirkle)

urodzony(a).5-..c,zg.

Etrs.ctL....4.).G..3..e,........vv......''$9.?esg

OJwiadczcnle o st8nio mai{tkowym

ip-x*...i9

zamieszkafy(a)

po zapoznaniu sig z przoplsami ustawy z dnia 30 lipca 2004 r, o uposaieniu posl6w do Parlamsntu Europojskie-

go wybranych w Rzecrypospolitsi Polskioi (Dz. U. Nr 187, poz. 1925 oraz z 2006 r.

Nr 104, poz.708), zgodnie

z art. 3a toj ustawy oswiadczam, ie posiadam wchodzqce w sHad matieiskiej wsp6lnosci maj?tkowei lub

stanowiQce m6j majetek odrgbny:

L

Zasoby pienigine: ......,,.

- srodki pi€nieine zgromadzone w walucie polskiej: .........,.1,.F..IYF,...2t,''...,..........

tYs.

€LrP0 t

rNr,t€i0iu- papiery warto6ciowe:

...(m....rr....9.p.

Se)..s*rw.u..r:.c1.$$..*)?1fr1991p...H..P.$lts91J...LPffu

r*o.u, ...

1, Dom o powienchni: m2, adres:

,.....,., o warto6ci:

tytul prawny:

2.

Mieszkanie o powieachni: ...."rl/-9.$..yy''.......... m2, adres:

tytul prawny:

o wartoSci:

Dziennik Ustaw Nr t04 _ c I /J _ Poz,708

3.

GosOodarstwo rolne:

o ryartos9!i ,.....

rodzaj zabudowy:

Mul prawny:

Ztego tldulu osiqgn4lem(glam) w roku ubiegtym prrych6d idoch6d wwysoko6ci:,..

4. lnne nieruchomoSci:.....,........N..

S

powieachnia:

adres:

o warto6ci: ..............,........

tytul prawny:

III.

Uczestnicze w sp6lce cywilnej lub w osobowej sp6tce handlowej (jawnej, partnerskiej, komandytowej,

komandytowo-akryjnej) - nalery poda6 wysoko66 wniesionych wklad6w:

Z tego Mutu osi49nqlem(glam) w roku ubieglym prrych6d i doch6d w wysoko6ci:

Nl,D t)oT''''tcZV

tv.

1, Posiadam udziaty w sp6lce handlowej z udzialem paristwowych lub komunalnych os6b prawnych lub

pnedsigbiorc6w, w k6rych uczastnlcr4 takie osoby - naleiy podad liczbe i emhenta udzial6w:

....$1.1.E.......\)S;\.:3-_y..................

Z tego l^ufu osiEgn4lem(elam) w roku ubieglym dochr5d w wysokoSci: .....................

2.

Posiadam udziaty w innych sp6tkachhandlowych * nalaiy poda6 liczbq i emitenta udzial6w:

..............

N{!f-.....

P8Y!.?y............

Z tego Mulu osiqg nqiem(glam) w roku ubieglm doch6d w wysokodci: ..

1'' Posiadam akcje w sp6lkach handlowych z udzialem pa6stwowych lub komunalnych os6.b prawnych lub

pzedsigbiorc6w, w kt6rych uczestnicz4 takie osoby - nalei podaC liczb?

i emitenta akcji: ....".''..........,..,..

,.

$t_is- sqr''[tr

Z tego tytulu osiqgnqtem(plam) w roku ubiegVm doch6d w wysokoSci:

2.

Posiadam akcje w innych sp6fkach handlowych - nale2y poda6 liczbg iemitenta akcji:-*""tv16""''

Ddtlt2li"

Z tego qdulu osiqgn4femtglam) w roku ubiegiym doch6d w wvsokoSci: .,..,........,,...

vt.

Nabytem(am) (nabyl m6j matjonek) od skarbu Pafistwa, innej pafistwowej osoby prawnej, jednostek

samorz1du terytoriainego, ich zwi4zkow.lub komunalnej osoby prawnej nastgpujqce mienie, kt6re

podlegalo zbyciu w drodze pzetargu-nalei podad opis mienia i datg nabycia, od kogo: .....,.............,.,..

v .

- osobiScie

- wspornre z Innymt osoDaml

Z tego MuJu osiQgn4lem(glam) w roku ubieglym paych6d i doch6d w wysok''o6ci:

2.

Zanqdzam dziafalno6ciE gospodarcz4 lub iestem pzedstawicielem, pelnomobnikiem takiej dziaialnosci(nale2y

poda6 formg prawnq i pnedmiot dzialalno6ci): .............,...

''I\f 1 F""""''l\'' (CV'' 11'';;1 "-"''

..:...:..:.

Y-.........1r,1-.Y.:....\.:.

Si.Y..........

- osobi5cie

Z tego Mutu osiqgnalem(elam) w roku ubieglym doch6d w wysokoSci:

VIII.

1.

W sp6lce handlowej (nazwa, siedziba sp6tki): ,.........,.......

- jestem czlonkiem zanqdu (od kiedy): N[C:: Da''i\i?"{: ::::

- jest€m cztonkiem rady nadzorczej (od kiedy): l un-c.

.

Det,t?1.

"""""""""ii.'' ar'':''t""''A""4:"i;'';"""''.''.''"''- jestem

cztonkiem komisji rewizyinel (od kiedy):................................

.....

...N.!9-.....PSltYJ.?.

K-........

Z tego qfiuiu osiqgnqlem(glam) w roku ubiegtym doch6d w wysoko6ci:

Dziennik Ustaw Nr t04 - 5175 - Poz.708

2. w tundacjach i stowarzyszoniach prowadzacych dziatatno6c gospoa"r..q, ....N.if......8p..!:1''tS-?-Y.........

- jestem czlonkiem zan du (od kiady): ...........

-- jestom azlofikiem iady nailzorczel (aid ld6dDa;:

- iestem czlonklem komisji rewiryjnsj (od kiedy): .....................,

tx.

Z tego \dulu osiqgnElem(glam) w roku ubiegtym doch6d w wysoko5ci:

Inne dochody osiqgane z Mutu zatrudnienia lub innej dzialalnosci zarobkowej lub zalqd. z podani6m

kwot uryskiwanych z kaldego t6ufu: ...............,.........

..,............60..l{.35 ECN {E L (Ezat)5

X.

xt.

Skladniki mienia ruchomego o warto6ci powyiej 10 000 zfotych (w prrypadku pojazddw mechanicznych"

Riif 3.?s3'' TS [SY,i'' I$''i,r itit*;* r'':''iis,.i'' -?i,c 6'':- aEiii''T'' -

Zobowiqzania pioni€ine o wartosci powyiej 10 000 zlotych, wtym zaclegniqto kradyty i poiyczki orazwa-

runki, na iakich zostaty udzislone (wobec kogo, w arviqzku z iakim zdaneniem, w jakiej wYsoko5ci):

Powyisze o$wiadceenie sktadam Swladomy(a), i2 na podstawie arl 233 5 1 Kodeksu karnego za podanie

nleprawdy lub zatajenie prawdy grozi kara pozbawienia wolno5ci,

ldr.-t


text:
Dziś mija 15. dzień strajku lekarzy.

Mimo patowej sytuacji, strajk nie zmierza ku końcowi.

W ubiegłym tygodniu strajkowało już 217 placówek w całym kraju, a w tym tygodniu do akcji protestacyjnej ma dołączyć 65 szpitali.

Już w ośmiu placówkach lekarze złożyli wypowiedzenia z pracy.

Przemysław Gosiewski chce rozmawiać ze strajkującymi lekarzami.

Ci chcą rozmawiać, ale bez udziału innych związków.

Jak dotąd rząd zaproponował zwiększenie nakładów, ale nie bezpośrednio na płace, lecz na świadczenia zdrowotne - o blisko miliard złotych w tym roku i 6 miliardów złotych w roku przyszłym.

Wzrost świadczeń zdrowotnych mógłby wpłynąć na pensje lekarzy, jednak zdaniem OZZL ta propozycja to tylko próba skłócenia środowiska medycznego z pacjentami.

Do lekarzy planuje przyłączyć się Ogólnopolski Związek Pielęgniarek i Położnych.

Od poniedziałku pielęgniarki zapowiadają strajki w Wielkopolsce i na Podkarpaciu.

Strajk trwa od 21 maja.

Lekarze domagają się 1 mld zł na podwyżki dla ich grupy zawodowej jeszcze w tym roku i wzrostu nakładów na służbę zdrowia do 5% PKB w przyszłym roku.

Od piątku lekarze prowadzą akcję zwalniania się z pracy.


text:
UZASADNIENIE

Zmiany w ustawie o płatnościach polegają na dostosowaniu przepisów z uwagi na:

ustanowienie w przepisach unijnych mechanizmu dostosowania płatności bezpośrednich na 2013 r. (art. 10a rozporządzenia nr 73/2009).

Ponieważ przejściowe wsparcie krajowe może być stosowane w tych sektorach, w których stosowano krajowe płatności uzupełniające w 2012 r., i przyznawane na takich warunkach, na jakich przyznawano krajowe płatności uzupełniające w 2012 r., zmianę w ustawie o płatnościach w tym zakresie ograniczono do:

zmiany definicji „płatności uzupełniających” (art. 2 pkt 10 ustawy o płatnościach), przywołując jako podstawę ich stosowania art. 133a rozporządzenia nr 73/2009 w miejsce art. 132 rozporządzenia nr 73/2009,

zmiany przepisów art. 7 ust. 4, art. 22b ust. 3, art. 24ab ust. 6, art. 24ac ust. 6 ustawy o płatnościach, zgodnie z którymi wysokość płatności ustala się przy uwzględnieniu art. 132 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 (art. 132 rozporządzenia nr 73/2009 miał zastosowanie do 2012 r., w odniesieniu do roku 2013 należy uwzględnić art. 133a ust. 3 rozporządzenia nr 73/2009),

uchylenia lit. b w art. 17 ust. 1 pkt 1, dodania pkt 1b w art. 17 ust. 1 oraz zmiany brzmienia art. 24ab ust. 9 i art. 24ac ust. 9 ustawy o płatnościach z uwagi na zmianę podstawy prawnej wydawania przez Komisję Europejską decyzji zatwierdzających maksymalną wysokość środków finansowych dla płatności niezwiązanej do tytoniu oraz płatności niezwiązanej do skrobi oraz z uwagi na przejściowy charakter wsparcia (w stosunku do pierwotnego brzmienia ww. przepisów usunięto wyraz „corocznie” oraz zastąpiono wyraz „określa” wyrazem „określi”, ponieważ – ze względu na jednorazowy charakter przejściowego wsparcia krajowego – stawki płatności zostaną określone wyłącznie na rok 2013).

Dzięki temu wsparcie będzie kierowane do tych samych sektorów, a warunki przyznawania płatności pozostaną identyczne, zapewniając zgodność przepisów ustawy z rozporządzeniem nr 73/2009.

Oznacza to, że wsparcie krajowe w 2013 r. będzie realizowane w następujących sektorach: sektor I (który obejmuje m.in. zboża, rośliny oleiste, wysokobiałkowe i motylkowate), sektor upraw paszowych na trwałych użytkach zielonych (sektor, w którym stosowano tzw. płatność zwierzęcą), sektor chmielu, sektor skrobi ziemniaczanej i sektor tytoniu.

Zgodnie z motywem 2 rozporządzenia nr 671/2012, w celu utrzymania kwot płatności bezpośrednich w roku kalendarzowym 2013 na poziomie podobnym do poziomu z roku 2012, właściwe jest ustanowienie mechanizmu dostosowania płatności bezpośrednich na 2013 r., mającego podobny skutek jak modulacja.

W przypadku nowych państw członkowskich innych niż Bułgaria i Rumunia, a więc również w przypadku Polski, mechanizm dostosowania polega na zmniejszeniu każdej kwoty płatności bezpośrednich przyznanej rolnikowi w roku kalendarzowym 2013 powyżej kwoty 300 000 euro o 4%.

Modulacja była stosowana na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009, natomiast mechanizm dostosowania płatności, który zastąpi modulację, będzie stosowany na podstawie art. 10a rozporządzenia nr 73/2009.

Stąd wynika potrzeba zmiany brzmienia części wspólnej w art. 7 ust. 4, art. 19 ust. 2 pkt 3 oraz art. 22b ust. 3 ustawy o płatnościach.

W porównaniu do wersji projektu przekazanej do konsultacji społecznych i do konsultacji międzyresortowych projekt rozszerzono o zmianę brzmienia art. 39 ustawy o płatnościach, uwzględniając uwagę zgłoszoną przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Projektowana zmiana wynika z konieczności dostosowania art. 39 ustawy o płatnościach do zmienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) oraz zmienionych przepisów ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.).

Nowelizacją kpa, która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r., zmieniono m.in. przepis art. 155 kpa dotyczący uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo.

Obecnie kompetencje w tym zakresie posiada tylko organ, który wydał tę decyzję (do czasu nowelizacji był to zarówno organ, który wydał decyzję, jak i organ wyższego stopnia).

Zgodnie natomiast z obecnym brzmieniem art. 39 ustawy o płatnościach kompetencja taka przysługuje organowi wyższego stopnia.

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że od dnia 1 sierpnia 2012 r. w art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zmienionym przez art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 243), dopuszczona została możliwość ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych również w decyzji w sprawie przyznania płatności.

To zaś oznacza, że gdyby art. 39 ustawy o płatnościach nie został zmieniony, a zaistniałyby przesłanki do jego zastosowania, właściwe do zmiany jednej decyzji byłyby dwa różne instancyjnie organy: organ wyższego stopnia – w odniesieniu do sprawy przyznania płatności oraz organ, który wydał decyzję ostateczną – w odniesieniu do sprawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Uzasadniona jest zatem zmiana art. 39 ustawy o płatnościach przez określenie jako organu właściwego do zmiany decyzji w sprawie przyznania płatności, w przypadku, o którym mowa w art. 155 kpa, organu, który wydał decyzję ostateczną.

Projektowany art. 2 wprowadza przepisy umożliwiające stosowanie dotychczasowych regulacji w odniesieniu do postępowań w sprawach wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną.

Projektowany art. 3 umożliwi wydanie nowej decyzji na podstawie dotychczasowych przepisów, w przypadku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie projektowanej ustawy.

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

Projektowana ustawa będzie oddziaływała na rolników będących beneficjentami krajowych płatności uzupełniających, umożliwiając stosowanie wsparcia krajowego w tych samych sektorach i na tych samych warunkach co w 2012 r.

Ponadto projektowana ustawa będzie oddziaływała na rolników otrzymujących płatności w kwotach wymagających zastosowania mechanizmu dostosowania, którego skutek będzie podobny do skutku stosowania modulacji w 2012 r.

2.

Wyniki przeprowadzonych konsultacji

Ogólnopolskim Porozumieniem Związków Zawodowych Rolników

Sekretariatem Rolnictwa Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”,

Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym Rolników Indywidualnych ,,Solidarność”,

Związkiem Zawodowym Rolników Rzeczpospolitej ,,SOLIDARNI”,

Związkiem Zawodowym Pracowników Rolnictwa w Rzeczypospolitej Polskiej,

Związkiem Zawodowym Rolników „Ojczyzna”,

Związkiem Zawodowym Centrum Narodowe Młodych Rolników,

Federacją Branżowych Związków Producentów Rolnych,

Krajową Radą Izb Rolniczych,

Związkiem Zawodowym Rolnictwa ,,Samoobrona”,

Ogólnopolskim Porozumieniem Związków Zawodowych,

Pracodawcami Rzeczypospolitej Polskiej,

Związkiem Rzemiosła Polskiego,

Business Centre Club,

Krajową Radą Spółdzielczą,

Krajowym Związkiem Rewizyjnym Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych,

Radą Gospodarki Żywnościowej,

Polskim Związkiem Ogrodniczym,

Polską Izbą Ogrodniczą,

Związkiem Sadowników RP,

Związkiem Sadowników Polskich,

Towarzystwem Rozwoju Sadów Karłowych,

Stowarzyszeniem Producentów Skrobi Ziemniaczanej,

Polską Grupą Producentów Skrobi Ziemniaczanej i Modyfikatów,

Zrzeszeniem Plantatorów i Producentów Ziemniaków w Luboniu,

Zrzeszeniem Producentów Ziemniaka w Pile,

Wielkopolskim Przedsiębiorstwem Przemysłu Ziemniaczanego S.A.,

Polskim Związkiem Producentów Chmielu,

Związkiem Polskich Producentów Chmielu,

Krajowym Związkiem Plantatorów Chmielu,

Krajowym Związkiem Plantatorów Tytoniu w Lublinie,

Polskim Związkiem Plantatorów Tytoniu w Krakowie,

Związkiem Plantatorów Tytoniu w Lublinie,

Związkiem Plantatorów Tytoniu w Krasnymstawie,

Izbą Zbożowo-Paszową,

Krajowym Związkiem Plantatorów Buraka Cukrowego.

Do projektu uwagi zgłosiło Przedsiębiorstwo Przemysłu Spożywczego PEPEES S.A. w Łomży oraz Krajowa Rada Izb Rolniczych.

Przedsiębiorstwo Przemysłu Spożywczego PEPEES S.A. w Łomży wnioskowało o utrzymanie stosowania płatności związanej do skrobi lub ewentualnie zmianę okresu referencyjnego dla płatności niezwiązanej z produkcją z 2007/2008 na 2011 r. lub 2012 r.

Realizacja płatności związanej do skrobi nie jest też możliwa w ramach przejściowego wsparcia krajowego w 2013 r.

Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 133a ust. 3 rozporządzenia nr 73/2009 warunki przyznawania przejściowego wsparcia krajowego są identyczne z warunkami przyznawania krajowych płatności uzupełniających na rok 2012.

Krajowa Rada Izb Rolniczych wnioskowała o wprowadzenie do projektu ustawy przepisu zobowiązującego Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do obowiązkowego powiadamiania rolnika o dokonanym przelewie płatności na rachunek bankowy lub ewentualnym wystawieniu decyzji w sprawie przyznania płatności w sposób wskazany przez rolnika (np. telefonicznie, pocztą elektroniczną lub sms-em).

Uwaga nie została uwzględniona.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 płatności są przekazywane w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego.

Znany jest więc generalny termin wypłaty płatności.

Nakładanie dodatkowych obowiązków informacyjnych na Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie jest uzasadnione.

Oznaczałoby to skomplikowanie procedur, wiązałoby się ze zwiększonymi nakładami administracyjnymi i mogłoby spowodować opóźnienia w realizacji płatności.

Krajowa Rada Izb Rolniczych wnosiła ponadto o zmianę brzmienia art. 19 ust. 11 ustawy o płatnościach, tak aby rolnik mógł wystąpić do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z żądaniem doręczenia decyzji, która uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń lub wykluczeń oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu, w dowolnym terminie.

Krajowa Rada Izb Rolniczych zgłosiła jednocześnie wątpliwości co do zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 19 ust. 10 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym za dzień doręczenia decyzji, która uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń lub wykluczeń oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu, w przypadku gdy strona nie wystąpiła z żądaniem jej doręczenia, uważa się dzień uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym strony.

Krajowa Rada Izb Rolniczych wnioskuje o zmianę przepisów ustawy o płatnościach, tak aby decyzje w sprawie przyznania płatności były każdorazowo przesyłane rolnikom.

Uwaga nie została uwzględniona.

Należy zauważyć, że uznanie za doręczoną decyzji w sprawie przyznania płatności, uwzględniającej w całości żądanie rolnika, mimo że rolnik tej decyzji faktycznie nie odebrał, nie oznacza braku możliwości skorzystania przez niego z przewidzianych procedurą administracyjną uprawnień – zarówno do zapoznania się z treścią takiej decyzji, jak i jej weryfikacji w trybach przewidzianych w kpa.

Ponadto należy stwierdzić, że praktyka stosowana do 2011 r., tj. doręczanie decyzji w sprawie przyznania płatności każdemu rolnikowi wnioskującemu o płatności, wymagała istotnych nakładów administracyjnych.

Efektem tego było wydatkowanie poważnych środków finansowych w celu obsługi administracyjnej procesu doręczania decyzji administracyjnych.

Corocznie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa obsługuje ok. 1,4 mln wniosków o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Tylko koszty związane z opłatą za doręczanie decyzji za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (opłaty pocztowe) wynosiły ok. 13 mln zł rocznie.

Jednocześnie należy stwierdzić, że w przypadku ok. 90% wniosków płatności były przyznawane w pełnej wysokości, tj. do całej powierzchni lub do całkowitej ilości zadeklarowanej we wniosku.

Odstąpienie od doręczania decyzji administracyjnych w pełni uwzględniających żądanie wnioskodawcy spowoduje więc zmniejszenie kosztów administracyjnych, istotnie wpływając na zwiększenie efektywności wykorzystania środków.

Należy podkreślić, że wszystkie uwagi zgłoszone przez Krajową Radę Izb Rolniczych wykraczały poza zakres projektowanej ustawy, a w szczególności nie były zbieżne z jej zasadniczym celem, jakim jest dostosowanie prawa krajowego do przepisów rozporządzenia nr 671/2012.

W związku z powyższym uwagi zgłoszone w ramach konsultacji społecznych nie wpłynęły na treść projektu ustawy.

Projektowana ustawa nie przesądza o poziomie wsparcia w ramach przejściowego wsparcia krajowego w 2013 r., w związku z czym nie jest możliwe precyzyjne określenie jej wpływu na wydatki budżetu państwa.

Zgodnie z art. 133a ust. 6 rozporządzenia nr 73/2009 nowe państwa członkowskie mogą postanowić, na podstawie obiektywnych kryteriów i w granicach limitów dozwolonych przez Komisję, o wysokości kwot przejściowego wsparcia krajowego, jakie ma zostać przyznane.

W latach 2004–2011 na wsparcie w ramach krajowych płatności uzupełniających przeznaczono ponad 31 mld zł, a za 2012 r. była to kwota ok. 690 mln euro.

Maksymalna wysokość pomocy krajowej za 2013 r. może wynieść ok. 480 mln euro.

Oznacza to, że w przypadku gdyby Polska skorzystała z możliwości realizacji przejściowego wsparcia krajowego na maksymalnym, dopuszczonym przepisami unijnymi poziomie, za 2013 r. na płatności krajowe zostałaby przeznaczona kwota o ok. 210 mln euro niższa niż za 2012 r.

Ponieważ, w związku z dochodzeniem do pełnego poziomu płatności zgodnie z harmonogramem określonym w art. 121 rozporządzenia nr 73/2009, w 2013 r. wzrośnie poziom wsparcia w ramach płatności finansowanych z budżetu unijnego (i wyniesie 100% poziomu stosowanego w państwach UE–15), łączny poziom płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (płatności finansowane z budżetu unijnego oraz płatności finansowane z budżetu krajowego) za 2013 r. byłby wówczas zbliżony do poziomu płatności za 2012 r. i jednocześnie przekraczałby 100% poziomu wsparcia stosowanego w państwach UE–15.

Płatności z tytułu przejściowego wsparcia krajowego zostaną zrealizowane w 2014 r. ze środków, które zostaną zgłoszone do projektu ustawy budżetowej na rok 2014.

Na poziom tego wsparcia będzie miała wpływ sytuacja finansów publicznych.

Całkowita wielkość środków przeznaczonych na przejściowe wsparcie krajowe będzie uzależniona od możliwości budżetu państwa.

Projektowana ustawa nie spowoduje zmniejszenia dochodów budżetu państwa.

Projektowana ustawa nie będzie oddziaływała na budżety jednostek samorządu terytorialnego i pozostałych jednostek sektora finansów publicznych.

4.

Wpływ regulacji na rynek pracy

Wejście w życie projektowanej ustawy pozwoli więc utrzymać zdolność rolnictwa do generowania miejsc pracy i może mieć znaczenie dla lokalnych rynków pracy, w szczególności w regionach wyspecjalizowanych w pracochłonnych uprawach, takich jak np. tytoń czy chmiel, które to sektory dotychczas były wspierane za pomocą krajowych płatności uzupełniających.

Pozostałe rodzaje płatności realizowanych z budżetu krajowego mają bardziej powszechny charakter (beneficjentami systemu wsparcia bezpośredniego w Polsce jest ok. 1,4 mln rolników, a zdecydowana większość z nich korzysta z płatności krajowych), dlatego ich stosowanie pozytywnie oddziałuje na rozwój całego sektora rolnego, a tym samym na lokalne rynki pracy na obszarach wiejskich.

Wejście w życie projektowanej ustawy, ze względu na to, że przewiduje ona kontynuowanie stosowania wsparcia z budżetu krajowego, pozwoli utrzymać konkurencyjność polskiego sektora rolnego i przedsiębiorczość na obszarach wiejskich.

Można bowiem wyjść z założenia, że pozostałe nowe państwa członkowskie (z wyjątkiem Bułgarii i Rumunii), którym wprowadzoną zmianą w rozporządzeniu nr 73/2009 stworzono możliwość stosowania wsparcia krajowego w 2013 r., skorzystają z tej możliwości.

Odstąpienie od proponowanych regulacji mogłoby więc negatywnie wpłynąć na konkurencyjność polskiego sektora rolnego, zwłaszcza w przypadku stosowania wsparcia krajowego przez inne państwa.

Utrzymanie w 2013 r. wsparcia rolnictwa w ramach systemu płatności bezpośrednich na poziomie z 2012 r. pozwoli na stabilizację sytuacji tego sektora.

Kontynuacja stosowania płatności krajowych jest istotna zwłaszcza dla regionów o dużym znaczeniu sektorów stosunkowo silnie wspieranych za pomocą tych płatności, np. dla tradycyjnych regionów uprawy tytoniu czy chmielu.

Niemniej jednak powszechny charakter innych rodzajów płatności sprawia, że ich stosowanie pozytywnie oddziałuje na rozwój całego sektora rolnego, a w związku z tym również na sytuację i rozwój obszarów wiejskich.

01/27r


text: cigiędź, ‘zarośla’, ‘gęstwina’, dziś zapomniane; zbiorowy przyrostek -ędź (jak w gaw-iędź, łabędź); od cig-, z czem por. cis z *tig-s.


text:
←Środa Pamiętnik pani Hanki

Więc nareszcie Romek się odnalazł.

Było to bardzo zabawne.

Ale zanim to opiszę, muszę zanotować rzeczy ważniejsze.

Mianowicie wysłałam wczoraj list do Brukseli wraz z fotografią.

Drugą zostawiłam sobie.

Schowałam ją między chusteczkami w szafie.

Detektywom napisałam, by nie szczędzili kosztów, zrobili z fotografii wiele odbitek i rozesłali podobnym biurom w różnych krajach.

Teraz sprawa pójdzie innym tempem.

Jeżeli od Baxtera otrzymam potwierdzenie moich podejrzeń, będę i tak już miała dość kompromitującego dla niej materiału.

Śmiało będę mogła powiedzieć, że jest międzynarodową awanturnicą, o bardzo skandalicznej przeszłości.

Kto wie zresztą, czy ona sama nie jest bigamistką.

Może się jeszcze okazać, że ten pan, z którym mieszkała w Biarritz, był jej prawdziwym mężem.

Spotkałam ją dziś rano w hallu.

Miałam doskonały pretekst do zaczęcia rozmowy, gdyż właśnie przenoszono moje rzeczy do apartamentu na drugim piętrze, położonego nad jej apartamentem.

– Sąsiadujemy teraz ze sobą – powiedziałam.

– Ale niech się pani nie obawia.

Nie będę u siebie urządzała tańców ani biegów na przełaj.

– Gdyby nawet – odpowiedziała uprzejmie – pani jest tak leciutka, że nie zrobiłoby to żadnego hałasu.

Ponieważ obie miałyśmy do załatwienia jakieś sprawunki, wyszłyśmy razem.

Wiele ze spotkanych osób kłaniało mi się i Betty zauważyła:

– Pani ma tu moc znajomych.

– O, tak.

W związku z ograniczeniami dewizowymi wiele osób nie może wyjechać za granicę i z konieczności przyjeżdżają tu na wypoczynek.

A pani, zdaje się, spędza czas dość samotnie?

– Tak.

Nie przepadam za większym towarzystwem.

Poznałam zaledwie kilku panów i kilka pań.

Ach, świetnie, że mi pani przypomniała.

Muszę tu wstąpić do tej kawiarenki i przeprosić mego partnera narciarskiego za to, że nie przyszłam dziś z rana na trening.

Czy wejdzie pani na chwilę ze mną?

To jest bardzo miły chłopiec.

Oczywiście zgodziłam się natychmiast.

Po pierwsze byłam ciekawa, jaki gust ma ta kobieta, po drugie ten pan mógł być jej amantem.

Nie należało wyrzekać się żadnej sposobności do poznania jej spraw intymnych.

I nagle ta przekomiczna niespodzianka!

Wchodzimy, a tu na widok Betty od stolika zrywa się – Romek!

Omal nie wybuchnęłam śmiechem.

– Ależ my się znamy doskonale! – zawołałam.

Romek czerwony jak mak polny, zmieszany, omal nie przewrócił się przez krzesło.

Wyglądał jak sztubak przyłapany w spiżarni na wyjadaniu konfitur.

Chętnie uciekłby przez okno.

Jego sytuacja rzeczywiście nie była do pozazdroszczenia.

Bo z jednej strony, jego ukrywanie się na nic się nie zdało, a z drugiej, mogło wyglądać na to, że romansuje z Betty, udając miłość dla mnie.

Oczywiście wiedziałam, że to nie jest prawda.

Znam go zbyt dobrze.

O romansie między nimi mowy nie ma.

Są naprawdę tylko partnerami od sportu.

Jednak, jeżeli mam być szczera, nie sprawiło mi specjalnej przyjemności, że zajęli się sobą.

Nie jest to z mojej strony, broń Boże, zazdrość.

Nie zamierzam rywalizować o względy żadnego mężczyzny, a tym bardziej Romka.

Uważam, że mogę sobie jeszcze na to pozwolić.

Ale dlaczego on właśnie z nią się spiknął?!

Ponieważ wiedziałam, że zależało mu na tym, byśmy jak najprędzej zostawiły go samego, najspokojniej w świecie siadłam przy stoliku i kazałam sobie dać herbaty.

Rozmową pokierowałam w ten sposób, że musieli go brać diabli.

Za każdym razem zwracałam się do nich obojga.

„Co państwo o tym sądzą”, „Co państwo robią”, „Jakie macie zamiary na najbliższe dni”.

Betty nie dostrzegła w moim zachowaniu się żadnej złośliwości, gdyż nie mogła wiedzieć o tym, co było między mną a Romkiem.

On za to skręcał się wewnętrznie.

Nie robiłam tego wyłącznie przez złośliwość.

Wiedziałam dobrze, że Romek wolałby wszystko, niż zostawić mnie w przeświadczeniu, że jest kochankiem tej kobiety.

Już teraz nie będę potrzebowała go szukać.

Zgłosi się sam, bo będzie musiał dać mi wyjaśnienia.

By go dobić, powiedziałam:

– No, nie będę już państwu dłużej przeszkadzała.

Życzę miłej sjesty.

Jest już tak późno, a ja jeszcze mam moc rzeczy do załatwienia.

Romek próbował zapewnień, że on również się śpieszy, lecz nie dałam mu dojść do słowa i wyszłam.

W pół godziny po obiedzie zatelefonował do mnie, pytając, czy może mnie widzieć.

Powiedziałam:

– Ależ zawsze, Romku.

Z przyjemnością.

Panna Normann zwykle wypoczywa po obiedzie u siebie.

Więc będziesz miał chyba trochę wolnego czasu o tej porze.

W jego głosie była prawie wściekłość.

– Nic mnie nie obchodzą wypoczynki panny Normann.

I mój czas nie jest w żaden sposób z nią związany.

– Nie rozumiem, dlaczego tak gwałtownie zapierasz się zażylszej znajomości z osobą tak uroczą, jak panna Normann.

Całkowicie akceptuję twój wybór.

Już myślałam, że przeholowałam.

Milczał, trzymając słuchawkę, przez dobre pół minuty.

Widocznie wahał się, czy nie skończyć na tym rozmowy.

Lecz chęć przekonania mnie przemogła.

Zapytał sucho:

– Czy możesz mnie przyjąć teraz?

– Proszę cię bardzo.

Będę cię czekała za jakiś kwadrans.

Muszę się trochę wypięknić, bo nie chcę być zbyt rażącym kontrastem...

Przerwał mi:

– Dobrze, będę za kwadrans.

Co za śmieszny chłopak!

Nie będę jednak twierdziła, że mi zupełnie nie imponuje.

Niezłomność jego charakteru jest nader męska.

Tym lepiej.

Nie sztuka zdobyć takiego, który leci na skinienie palca byle idiotki.

Nigdy nie byłam zwolenniczką łatwych zwycięstw.

A w tym wypadku uparłam się, gdyż wchodziła w grę jeszcze ta kobieta.

Przysięgłabym, że nic ich nie łączy, ale jednak musiała mu się trochę chociaż podobać.

Że on się jej podoba, to dla mnie nie ulega wątpliwości.

On musi się podobać każdej kobiecie, cokolwiek zblazowanej.

Zresztą widziałam, jak na niego patrzy.

Przez chwilę nawet zastanawiałam się, czy nie poprowadzić wręcz odmiennej strategii.

Gdyby się zajęła nim poważnie, może dałaby spokój Jackowi.

Doszłam do wniosku, że taka kobieta poważnie nim się nie zajmie.

A rezygnując uznam tylko jej przewagę.

Romek przyszedł ze swoją zabójczą punktualnością.

Zdążył się już opanować i przywitał mnie zupełnie spokojnie.

Ponieważ zbliżał się zmierzch, zasłoniłam okna gdyż przy sztucznym świetle zawsze łatwiej wytwarza się intymny nastrój.

Kazałam podać kawę, a od dawna już miałam przygotowany ulubiony koniak Romka.

Usiadł na najmniej wygodnym krześle, chrząknął i powiedział:

– Przede wszystkim chciałbym się usprawiedliwić, dlaczego nie przyszedłem wówczas...

Przerwałam mu:

– Ależ daj spokój, Romku.

Nie mam prawa żądać żadnych usprawiedliwień.

Wyznaję, że było mi trochę przykro, bo...

Widzisz, nawet twój koniak miałam przygotowany...

Ale trudno od kogoś wymagać, by wolał moje towarzystwo niż towarzystwo kogoś milszego.

Spróbował się uśmiechnąć.

– Ostrze twojej złośliwości, Haneczko, nie może mnie zranić, gdyż wiem doskonale, że ani przez chwilę nie możesz na serio brać tego, co mówisz.

– Na serio? – zdziwiłam się.

– Ale ja wcale nie twierdzę, by twoja przyjaźń z miss Normann była czymś aż tak bardzo serio.

– Nie ma mowy o żadnej przyjaźni.

– Ach, więc wszystko jedno, jak to nazwiesz.

Powiedzmy – liaison.

– Tym bardziej nie.

Uśmiechnęłam się pojednawczo.

– Dajmy spokój temu tematowi.

Drażni cię, a zresztą to nawet niedelikatnie z mojej strony, że się w to wtrącam.

Po prostu zaciekawiła mnie ta sprawa dlatego...

– Na miły Bóg!

Tu nie ma żadnej sprawy.

Poznałem tę panią i od czasu do czasu robimy wycieczki narciarskie.

To wszystko.

– Chętnie ci wierzę, Romku.

Chociaż ta pani w nieco inny sposób mówiła o tobie.

– Za to, co ktoś o mnie mówi, nie mogę ponosić odpowiedzialności.

– Och, co za mocne słowo – zaśmiałam się.

– Aż odpowiedzialność!

Sądzę, że nie pochlebiłoby to miss Normann, że tak gwałtownie i rozpaczliwe wypierasz się jej jak ducha złego.

Osobiście uważam, że jest to naprawdę czarująca i bardzo przystojna osóbka.

Wiem jeszcze jedno: że jest bardzo bogata.

Cóż byłoby dziwnego, gdyby młody człowiek w twoim wieku zainteresował się taką kobietą.

– Zapewne.

Nie byłoby w tym nic dziwnego.

Ale ja się nią nie interesuję.

Nie jestem stworzony do żadnych flirtów.

I sama najlepiej wiesz, dlaczego.

– Ja?...

Pojęcia nie mam.

Opuścił powieki i powiedział:

– Gdybym ci tego nawet nigdy nie mówił i tak musiałabyś wiedzieć.

Przynieśli właśnie kawę i z konieczności musieliśmy przerwać rozmowę.

Po wyjściu pokojowej powiedziałam:

– Wiem, co chcesz mi dać do zrozumienia.

Twierdzisz, że mnie kochasz.

Długo zastanawiam się nad tym.

I wiesz, do jakiego doszłam przekonania?...

Że tych uczuć, jakie żywisz dla mnie, w żadnym razie nie można nazwać miłością.

Na jego ustach zjawił się ironiczny uśmiech.

– Nie można?...

Odpowiedziałam z przekonaniem:

– Stanowczo nie można.

– Więc jakże to nazwiesz?...

Jak nazwiesz to, że nic mnie nie pociąga do żadnej innej kobiety, że myślę tylko o tobie, że każda godzina mego życia jest pełna ciebie?

Jak to nazwiesz?

Wzruszyłam ramionami.

– Nie wiem.

W każdym razie nie nazwę miłością czegoś, co jest zupełnie abstrakcyjne, czegoś, co nie dąży do realizacji.

Unikasz mnie.

Unikałeś stale.

– Unikałem cię odtąd, odkąd się przekonałem, że wybrałaś innego.

– Ależ mój drogi.

Czy nie wyobrażasz sobie, że między mężczyzną i kobietą wcale niekoniecznie musi być coś co wiąże ich na całe życie i pakuje w finale do wspólnego grobu?!

Dlaczego na przykład nie moglibyśmy być przyjaciółmi?

Dlaczego nie mielibyśmy się widywać, mieć możność wymiany myśli, uśmiechów, smutków, radości?...

Przecież istnieją tysiączne formy i zabarwienia przyjaźni, tysiączne rodzaje sympatii.

Dlaczego na przykład uważasz za przyjemne i możliwe obcowanie z miss Normann, a za niemożliwość – obcowanie ze mną?

– To całkiem proste.

Ona jest dla mnie osobą całkiem obojętną.

– Ach, więc tak?...

Więc tak.

Więc osób, dla których żywimy jakieś większe uczucia, musimy planowo unikać?...

– Tak – skinął głową.

– Skoro ich nie możemy zdobyć na własność, lepiej unikać ich, by nie ranić...

– ...sobie serca – dokończyłam nie bez szyderstwa.

Przygryzł wargi.

– Prawda, jakie to śmieszne?

– O, nie – zaprzeczyłam.

– To wcale nie jest śmieszne.

To jest oburzające.

Oburza mnie myśl, że pozbawiasz mnie swego towarzystwa dla jakichś urojeń.

Czy ty naprawdę nie widzisz braku logiki w swoim rozumowaniu?

Więc jeżeli ci na przykład ktoś proponuje kotlet cielęcy, zrywasz się i uciekasz, bo możesz przyjąć tylko całe cielę.

Z kopytami i z ogonem.

Ani odrobinę mniej.

– To porównanie nic nie mówi.

Zmarszczył brwi.

– Owszem.

Widzę tu zupełną analogię.

Chcę dać ci przyjaźń, jak najwięcej serdeczności.

Pocałowałam cię nawet, co muszę przyznać, nie sprawiło mi wcale przykrości.

A ty zgadzasz się ofiarować mi trochę czasu tylko na warunkach dozgonnych po wsze czasy, aż do Sądu Ostatecznego.

Zastanów się, czy nie jest to irytujące.

Owszem, wierzę ci, że miss Normann nie przedstawia dla ciebie żadnych szczególniejszych wartości.

Chętnie w to wierzę.

Ale protestuję przeciwko bojkotowaniu mnie.

Potrząsnął głową.

– Nie chcesz mnie zrozumieć, Haneczko.

– Więc naucz mnie – wzięłam go za rękę.

– Nie potrafię.

Widocznie nie zdołamy się porozumieć nigdy.

– Znowu słowo „nigdy”!

Naucz mnie.

Spróbuj.

Przecież kiedyś rozmawialiśmy ze sobą godzinami i nie uskarżałeś się na brak inteligencji z mojej strony.

Może i teraz uda się nam znaleźć wspólny język.

Podniósł na mnie swoje oczy pełne smutku i milczał.

Stanęłam tuż obok niego i zaczęłam końcami palców głaskać jego włosy.

Myślałam, że się cofnie, on jednak tylko powiedział:

– Proszę cię.

Nie rób tego.

– Masz takie miękkie włosy – odezwałam się cicho.

– Podobno ma to oznaczać dobroć.

Dlaczego jesteś dla mnie niedobry?...

Tak wiele obiecywałam sobie po naszym przypadkowym spotkaniu w Krynicy.

Przesunęłam dłonią po jego policzkach i dodałam:

– Może i kochasz mnie, lecz na pewno mnie nie lubisz...

Powiedz, dlaczego mnie nie lubisz?

I teraz, kiedy dotykam twoich ust, zdaje mi się, że raczej grozi mi niebezpieczeństwo niż pocałunek.

Głos jego brzmiał głucho przez zaciśnięte zęby:

– Hanko...

Igrasz z ogniem.

Omal nie roześmiałam się.

Brzmiało to jak żywcem wyjęte z przedwojennej powieści.

A było tym zabawniejsze, że niewątpliwie szczere.

Pragnę dodać tu do pamiętnika p. Renowickiej pewne wyjaśnienia.

Otóż odezwanie się p. Romana Żerańskiego niewątpliwie brzmi w naszej potocznej mowie jak anachronizm.

Literatura nowsza, film i scena unikają w miarę możności podobnych sformułowań.

Jednakże – polecam to Państwu jako eksperyment – gdybyśmy podsłuchali rozmowy zakochanych, tych prawdziwych, znaleźlibyśmy tam wszystko, zaczynając od zdziwienia, że kwiaty pod stopami nie rosną, a kończąc na ewokacji: „Ty maju!

Ty raju!

Ty wiosno!”

Pod tym względem sztuka wyprzedza życie.

Nie należy zresztą dziwić się temu.

Przecież ludzie zakochani w bardziej emocjonujących momentach nie mają czasu zastanawiać się nad nowoczesnym sposobem wyrażenia swych uczuć.

Dlatego chciałbym, by Czytelnicy nie stracili sympatii do p. Zerańskiego z racji tej jednej jego wypowiedzi.

(Przypisek T.D.

M)

– Niestety – powiedziałam – ile razy jesteśmy przy sobie, odnoszę wrażenie, że mam do czynienia z lodem.

Dlaczego jesteś dla mnie taki chłodny?

– Hanko, ty nie wiesz, do czego mnie możesz doprowadzić – mówił już prawie niewyraźnie.

Głos mu się załamywał i drgał.

To było bardzo zabawne.

Ja miałam nie wiedzieć!

Boże.

jacyż naiwni są ci mężczyźni!

(Co prawda nie wszyscy).

Leciutko przytuliłam się do niego.

Wtedy nareszcie stało się.

Rzucił się na moją rękę jak zgłodniały wilk.

Jeszcze nikt w życiu tak mnie w rękę nie całował.

To było zupełnie frapujące i zdawało się wróżyć rzeczy niespodziewane.

Zerwał się i z równą gwałtownością pochwycił mnie w ramiona.

Ta uwaga przeznaczona jest wyłącznie dla autorki pamiętnika.

Chcę tu podkreślić, że p. Hanka, która przed chwilą śmiała się ze słów p. Romana, sama używa przeżytego zwrotu „pochwycił mnie w ramiona”.

Przyganianie garnkowi nie zawsze jest wskazane.

Na usprawiedliwienie p. Renowickiej muszę dodać to, że istotnie w wyrażaniu słowami pewnych uczuć czy czynności ludzkich sam, jako pisarz, nieraz spotykam duże trudności.

Cyzelator stylu, jakim był Flaubert. męczył się godzinami nad czyszczeniem swej wspanialej prozy z wszelkich niedokładności, usterek i banałów.

Dzisiejsze tempo życia uniemożliwia taką benedyktyńską pracę.

Nieraz z rumieńcem wstydu odnajduję w prozie własnej tak kardynalne horrenda, jak na przykład mimowolne rymy.

Powiedzmy takie zdanie:

„Trudności i przeszkody nie mogły osłabić zapędów jego młodości, bo Anzelm był przecież młody!...”

Jedyne, co mnie pociesza, jest to, że wyłowienie podobnej perełki z któregoś z moich utworów napełnia niepodrabianą radością wielu moich kolegów po piórze, już nie mówiąc o panach krytykach i recenzentach.

Wracając teraz do kwestii szablonowych zwrotów, pragnąłbym zaznaczyć, że wynalazczość w tej dziedzinie jest minimalna i bardzo rzadko trafna.

Ulepszanie techniki pisarskiej prowadzi często do dziwactw i wykrzywień stylu, które są zaprzeczeniem prostoty.

A właśnie prostotę uważam za pierwszy i główny nakaz w każdej twórczości.

Po ukazaniu się pierwszych moich książek, z wielu stron, przyjaźnie lub nieprzyjaźnie, klepano mnie po ramieniu za tę właśnie prostotę.

W Polsce po Przybyszewskim i Żeromskim, a za czasów Kadena Bandrowskiego uważano, że prostota ma zamknięte drzwi do artyzmu.

Wierzono w to tak święcie, że nawet nie dostrzegano istnienia Prusa, Sienkiewicza i „Pana Tadeusza”, tych wielkich wzorów prostoty.

Dziwiono się później bardzo, dlaczego na Zachodzie wydane bardzo starannie dzieła Żeromskiego nie mają absolutnie powodzenia.

Czytelnik angielski czy francuski nie umiał ich po prostu strawić.

Były dlań czymś zbyt egzotycznym, zarówno w swej formie, jak i w tematyce.

Ze względu na niejaką poczytność moich utworów krytyka łaskawie połączyła ich popularność z prostotą języka, znajdując dla mnie wytłumaczenie, jako dla „karmicieła szerokich mas”.

Być może, krytyka ma tu rację.

Ale cóż na to poradzę, że mnie to bynajmniej nie martwi, Marzeniem Mickiewicza było, by jego księgi trafiły pod strzechy.

Jeżeli wielkiemu wieszczowi wolno było o tym marzyć, niechże i mnie, skromnemu powieściopisarzowi, na to łaskawie pozwolą.

Przepraszam Czytelników za zajęcie ich uwagi moimi osobistymi sprawami.

Jeżeli nie czuję z tego powodu zbyt usilnych wyrzutów sumienia, to tylko dlatego, że większość czytających na pewno przerzuci ten mój komentarz, by dorwać się do dalszego biegu zdarzeń „Pamiętnika”.

Czym prędzej tedy oddaję głos jego autorce.

(Przypisek T.D.M.)

– Doprowadzisz mnie do szaleństwa...

Do szaleństwa – szeptał zdyszany.

Ściskał mnie coraz mocniej i przyznam się, że wcale nie było to przykre.

To zdumiewające!

Gdy na przykład w podobny sposób ściska mnie Toto, nie wywiera to na mnie żadnego wrażenia.

Myślę o zgniecionej sukni i o tym, że mogę mieć sińce.

W tym wypadku widziałam tylko półprzymknięte oczy żarzące się, o długich, rozedrganych rzęsach.

– Więc jednak kochasz mnie – szepnęłam.

– Jak wariat!

Jak wariat!...

Mówił coś jeszcze, lecz już zupełnie nie mogłam rozróżnić słów.

A szkoda!

Może znalazłabym w nich takie kwiatki jak owo „igranie z ogniem”.

Później już nic nie mówił, tylko całował mnie.

Miło jest poddawać się nagle takiemu huraganowi.

Ma się pełne uczucie jakiegoś niebezpiecznego bezpieczeństwa.

Wprost oblewał mnie gorącym oddechem.

– Opamiętaj się, Romku – szepnęłam niebacznie tonem, który nawoływał do czegoś wręcz przeciwnego.

Ten szaleniec jednak nie zwrócił najmniejszej uwagi na ton, natomiast treści uchwycił się, jak ostatniej deski ratunku!

Nagle, w momencie gdy się tego najmniej mogłam spodziewać, odskoczył ode mnie jak oparzony, nieprzytomnym ruchem zwichrzył sobie włosy, drugą ręką przekrzywił krawat i jęknął:

– Boże, Boże...

Zanim zdążyłam się zorientować i cokolwiek przedsięwziąć, porwał kapelusz, palto i wybiegł na korytarz.

Cóż miałam począć?

Nie mogłam go przecież gonić.

Ogarniało mnie tylko przerażenie na myśl, że spotka na korytarzu kogoś i wówczas domysłom czy plotkom nie będzie końca.

Ostatecznie nie przyczynia się do dobrej opinii kobiety to, że z jej pokoju wylatują nieprzytomni mężczyźni w panicznej ucieczce.

Swoją drogą to dziwne, że najnieprzytomniejszy mężczyzna, który pod wpływem niezwykłych przeżyć zapomina o świecie bożym, zapomina o formach towarzyskich, zapomina o konieczności zachowania pozorów – nie zapomina nigdy o swoim kapeluszu i palcie.

Właściwie mówiąc, cała ta historia bardziej rozśmieszyła mnie, niż zirytowała.

Z góry byłam przekonana, że tak się zachowa.

Głuptas.

By nie myśleć więcej o tym, zabrałam się do czytania magazynów, które już przed paru dniami nabyłam w „Ruchu”.

Pomimo wszystko ten Romek popsuł mi humor.

Nie mogłam skupić myśli.

Ten chłopiec powinien był urodzić się za czasów trubadurów i nosić na hełmie rękawiczkę damy swego serca.

W dzisiejszej epoce taki typ jest zupełnie bezużyteczny.

Tak jestem nań zła, że w pamiętniku chciałam go umieścić pod jego prawdziwym nazwiskiem.

Dopiero Dołęga-Mostowicz mi to wyperswadował.

Twierdził, że byłoby to niesprawiedliwe.

Może i miał rację.

Napisałam listy do matki i do Jacka.

Oczywiście ani słówkiem nie wspomniałam w nich o miss Normann.

Nie chciało mi się schodzić na kolację, tym bardziej że p. Larsena dziś nie ma, a przyjechali Skoczniewscy.

Wypadałoby usiąść z nimi i nudzić się przez cały wieczór.

Kazałam przynieść sobie coś do zjedzenia na górę.

Siedzę teraz i piszę.

Ciekawa jestem, kiedy otrzymam odpowiedź z Burgos.


text:
Canzona IV.

Zdala od Laury, w podróży po Francyi i Niemczech, co miało miejsce w r. 1331.

Nić mego bytu tak jest dziwnie krucha,

I tak ciężkie moje życie,

Że jeżeli dopuścicie,

Wkrótce u kresu drogi mojej stanę!

Odkąd, ocaleć pragnąc, Laurę skrycie

Odbiegłem w strapieniu ducha,

Jedna mi tylko otucha

Śmiertelną w sercu opatruje ranę

Mówiąc: — „jakbądź ukochane

Z oczu wzięto ci oblicze,

Duszo smutna!

żyć ci życzę —

Może ci bliska przyszłość się przymili,

A nuż w lepszej kiedyś chwili

Miłości tkliwe zyskać masz zdobycze!“ —

Tą jedną myślą czas dość długi żyłem —

Pierzchła — i życie staje się niemiłem!

Bystro czas pędzi!

gdyż wola tak tęga

Pcha go w pochodu igrzyska,

Że ani znasz, ile blizka

Śmierć jest, ku której szybciej mkniesz nad ptaki!

Ledwie u wschodu złoty promień błyska,

Aliści, spójrz!

on już sięga

Przeciwnego widnokręga,

Zbiegłszy ku niemu zawiłemi szlaki.

Życia zawód krótki taki!

Wątłe moje człecze ciało

Tak już dziwnie ociężało,

Że gdy jak teraz, od uroczej twarzy

Dalekim być mi się zdarzy,

Niemogąc w skrzydła przybrać chęć zuchwałą.

Za nic powszednie ważę pocieszanie,

Ni wiem, jak mogę żyć w podobnym stanie!

Świat stał się smutny, odkąd mi odjęto

Te słodyczy pełne oczy,

Gdziem miał myśli mych uroczy

Klucz, gdyśmy w Bogu byli pojednani.

Wygnaniec nędzny! — dziś, czy sen mię zmroczy,

Czy z powieką odemkniętą,

Dawne tylko marzę święto;

Lecz, gdziebądź spojrzę, niema mojej pani!

Ileż gór, ileż otchłani,

Miejsc ile, jakby mogiłą

Światła moje przedzieliło,

Które ciemności duszy mej, przecudnie

W skrzące zmieniały południe,

Na to, bym marniał samych wspomnień siłą!

Gdyż iłem życie miał słoneczne wprzódy,

Tyle dziś cierpień, zmartwień w niem, i nudy!

Jeśli rozumem chłodzi się tęschnica,

Co we mnie wzięła początek

Dnia, gdym dla złudnych pamiątek

Dał z siebie lepszą część mej duszy całej —

Jeśli niedbaniem krzepnie żądzy wrzątek —

To, niż żebrać u jej lica

Strawy, która ból podsyca,

Raczej oniemieć chciałbym nakształt skały.

Lecz cóż z tego?

— Jak kryształy

Nigdy na świat nie wyzioną

Innej barwy jak wrodzoną —

Tak i pociechy próżna, promienieje

Dusza, z siebie: to nadzieje,

To srogą słodycz której pełne łono

Zionąc przez oczy, kędy łzy migocą,

Szukając ulgi swojej dniem i nocą!

Dziwny — o!

dziwny kochania sposobie!

Z którym chyba nieprzerwanie

Póki życia człek zostanie —

Tak mu rozkoszną żądzą jest katusza!

A jam z tych, którym słodkiem jest płakanie!

Więc bez mała życzę sobie,

By źrzenice moje obie

Łzami wzbierały, jak boleścią dusza.

Cóż dopiero, gdy mię zmusza

Pięknych oczu rozkaz luby,

Z którym w wieczne wszedłem śluby,

Który tak tkliwie słodzi moją nędzę!.....

A więc z całej duszy pędzę

W jak najmocniejszym bólu szukać chluby —

Niechaj wraz z sercem oczy cierpią srogo —

Pocóż miłosną pragną wieść mię drogą!

Słoneczne sploty, którym blasku przecię

Sam jasny dzionek zazdrości —

Jej wzrok pełen niewinności,

Lecz w którym błyszczą tak rażące strzały,

Że od nich w grobie człek przed czasem gości —

Wdzięczne słowa, jakim w świecie

Pewnie równych nie znajdziecie,

Które dar z siebie czynią tak wspaniały —

Jakże w lot mię odbieżały!

Nie, nie, wszelką krzywdę raczej.

Lecz tę jedną któż przebaczy,

Że pozdrowienie wzięto mu Anioła,

Który gdy błogo zawoła,

Prosto ku cnocie biegnie duch prostaczy?

Ztąd mię pocieszyć w smutku mym najpewniej

Zdoła to tylko, co do łez rozrzewni!

Bo jak nie płakać, gdy mi wiecznie pono

Wdzięczna postać jej jest wzięta,

I pieszczone jej rączęta.

I, czy to spojrzy dumnie czy się śmieje,

Rozkoszna oczu jej i ust ponęta,

I dziewicze śnieżne łono

W którem uczuć skarb złożono!

O!

precz z mej drogi góry wy i knieje!

A nuż stracić mam nadzieję

Ujrzeć ją, nim w grób się schylę?

Próżno bowiem choć na chwilę

Chwiejnaby chciała kusić mię otucha!

Jam już zwątpił w głębi ducha:

Czym godzien tego w czem jest Nieba tyle,

W czem szczytnych myśli spoczął zbór wspaniały,

I kędy radbym mieć przybytek chwały?

Pieśni!

gdy w lubej ustroni

Ujrzysz kędy dziewczę hoże,

Gdy swą dłoń, ku tobie może,

Od której tylem jest daleki, skłoni —

Nie waż się dotknąć tej dłoni —

Tylko w klęczącej powiedz jej pokorze:

Że mię u stóp swych wprędce będzie miała

Żywym, lub choćby tylko tchem bez ciała!

—