corpora: sejm

text:
USTAWA

z dnia………………..

o dotacji przeznaczonej dla niektórych podmiotów

(Dz.U. z dnia…………)

Przedsiębiorstwa Państwowego Kopalnia Soli „Bochnia” z siedzibą w Bochni w likwidacji lub jego następcy prawnego, który przejął realizację zadań przewidzianych ustawą, zwanego dalej Kopalnia Soli „Bochnia”;

Kopalni Soli „Wieliczka” Spółka Akcyjna w Wieliczce, zwanej dalej Kopalnia Soli „Wieliczka”;

Centralnej Pompowni „Bolko” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Bytomiu, zwanej dalej Centralna Pompownia „Bolko”.

dotacja - dotację w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, która w przypadku gdy stanowi pomoc publiczną została uznana przez Komisję Europejską za zgodną

z regułami wspólnego rynku.

Art. 3.

1.

Dotację przeznacza się na finansowanie:

zadań w zakresie:

całkowitej likwidacji zakładu górniczego „Siedlec-Moszczenica” oraz niezabytkowej części zakładu górniczego „Bochnia”, a także utrzymania, zabezpieczenia i ratowania zabytkowych części zakładu górniczego „Bochnia” - wchodzących w skład Kopalni Soli „Bochnia”,

całkowitej likwidacji niezabytkowej części zakładu górniczego „Wieliczka”,

działań wykonywanych po zakończeniu likwidacji byłych Zakładów Górniczo-Hutniczych „Orzeł Biały” w Bytomiu, realizowanych przez Centralną Pompownię „Bolko”.

likwidację otworów eksploatacyjnych oraz wyrobisk górniczych;

naprawianie szkód wyrządzonych ruchem zakładu górniczego;

rekultywację terenów pogórniczych;

wykonywanie prac zabezpieczających oraz przedsięwzięć zapobiegających, związanych z likwidowanym zakładem górniczym;

utylizację solanki;

zabezpieczenie części zabytkowych, renowację zabytkowych wyrobisk, maszyn

i urządzeń;

z zakresem zadań wymienionych w pkt 1-7;

finansowanie kosztów ogólnego zarządu.

zabezpieczenie kopalń sąsiednich przed zagrożeniem wodnym;

likwidację zbędnej infrastruktury związanej z wykonywaniem działań, o których mowa w pkt 1;

finansowanie kosztów ogólnego zarządu.

Art. 4.

Dotację przeznacza się również na finansowanie:

roszczeń byłych pracowników całkowicie likwidowanych zakładów górniczych, dotyczących rent wyrównawczych oraz jednorazowych odszkodowań pieniężnych

podjęcia decyzji albo uchwały o rozpoczęciu likwidacji zakładu górniczego przez ich właściwy organ;

zaakceptowania przez ministra właściwego do spraw gospodarki:

programu całkowitej likwidacji zakładu górniczego, obejmującego

w szczególności zabezpieczenie zabytkowych części w Kopalniach Soli „Wieliczka” i „Bochnia”,

rocznego planu zadań, obejmującego w podziale na miesiące:

zakres rzeczowo-finansowy zadań oraz harmonogram ich realizacji, ujmujący także zabezpieczenie zabytkowych części w Kopalniach Soli „Wieliczka” i „Bochnia”,

przychody z likwidacji majątku zakładu górniczego oraz innych źródeł.

i finansowy.

1) oznaczenie wnioskodawcy;

2) określenie przewidzianych do:

3) preliminarz środków planowanych na realizację zadań albo na wykonanie działań

w danym roku kalendarzowym;

4) określenie stanu zaawansowania prac związanych z likwidacją zakładu górniczego albo wykonania działań po zakończeniu likwidacji zakładu górniczego.

Art. 6.

1.

Podstawą przyznania dotacji na realizację zadań i działań określonych w ustawie jest umowa zawarta między ministrem właściwym do spraw gospodarki a właściwym podmiotem, o którym mowa w art. 1.

2.

Umowa, o której mowa w ust. 1, określa w szczególności zobowiązanie podmiotu do realizacji zadań albo wykonywania działań określonych w ustawie, wysokość dotacji oraz zasady rozliczania i przyczyny ewentualnego zwrotu dotacji.

Art. 7.

1.

Kopalnia Soli „Bochnia” oraz Kopalnia Soli „Wieliczka” otrzymują dotację na finansowanie ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla na zasadach określonych w zakładowym układzie zbiorowym pracy dla emerytów lub rencistów uprawnionych do bezpłatnego węgla.

i sierotom po emerytach lub rencistach, jeżeli spełniają warunki do otrzymania renty rodzinnej.

3.

W przypadku gdy prawo do bezpłatnego węgla wynika z renty rodzinnej - wszystkim osobom do niej uprawnionym przysługuje łącznie jeden ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla.

W razie podziału renty rodzinnej ekwiwalent ten ulega podziałowi

2.

Podstawę do wypłacenia rat miesięcznych stanowi przedstawienie przez podmiot, o którym mowa w art. 1:

1) wniosku o wypłacenie raty, wynikającej z:

Art. 9.

1.

Podmiot, o którym mowa w art. 1, składa ministrowi właściwemu do spraw gospodarki, w terminie do 25 dnia każdego miesiąca poprzedzającego miesiąc przekazania kolejnej raty dotacji, sprawozdania miesięczne zawierające rozliczenie rzeczowo-finansowe zrealizowanych zadań albo działań wykonanych po zakończeniu jego likwidacji.

2.

Przepis ust. 1 nie dotyczy obowiązków przedkładania sprawozdania za miesiąc styczeń danego roku.

4.

W przypadku gdy podmiot, o którym mowa w art. 1, nie zrealizował zadań albo nie podjął działań wykonywanych po zakończeniu likwidacji zakładu górniczego lub nie przedstawił sprawozdania, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw gospodarki wstrzymuje przekazywanie kolejnych rat dotacji do czasu ustania przyczyn wstrzymania.

Art. 11.

Minister właściwy do spraw gospodarki może zlecić Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. monitorowanie prawidłowości wykorzystania dotacji przeznaczonej na cele określone

w ustawie.

Art. 12.

Dotacje na zadania określone w ustawie przekazywane są dla:

1) Kopalni Soli „Bochnia” - do dnia 31 grudnia 2017 r.;

2) Kopalni Soli „Wieliczka” - do dnia 31 grudnia 2020 r.

UZASADNIENIE PROJEKTU USTAWY

Przeznaczenie dotacji

z budżetu państwa.

Dotacje podmiotowe mogą być udzielane wyłącznie na cele i w zakresie określonym w ustawach innych niż ustawa budżetowa lub w umowach międzynarodowych.

Zasady dysponowania środkami publicznymi w ramach dotacji podmiotowej znajdują odzwierciedlenie w przepisach przedmiotowego projektu ustawy.

Po pierwsze w art. 1 wskazano podmioty, którym dotacja może być udzielana.

Po drugie ściśle określono cel dotacji (art. 3 i 4).

Ponadto projekt ustawy reguluje warunki i podstawę przyznania dotacji (art. 6).

Dalszą konsekwencją określania podmiotu i celu dotacji podmiotowej w odrębnych materialnoprawnych przepisach rangi ustawowej, jest wskazanie beneficjentów dotacji podmiotowych w załącznikach do ustawy budżetowej, zgodnie z wymogiem art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a ww. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

W świetle zapisów projektu ustawy, dotacje przeznacza się na finansowanie działalności bieżącej w zakresie:

całkowitej likwidacji niezabytkowych części kopalni soli „Wieliczka” w Wieliczce,

Dotacje przeznacza się również na finansowanie:

w zakładowych układach zbiorowych pracy (dotyczy Kopalni Soli „Bochnia” oraz Kopalni Soli „Wieliczka”),

Zakres projektu ustawy nie obejmuje Zakładów Górniczo – Hutniczych „Bolesław” S.A.

w Bukownie i Zakładów Górniczych „trzebionka” S.A. w Trzebini (dotacje dla podmiotów przewidziane były tylko do 31 grudnia 2006 r.), zadań związanych

z likwidacją zakładu górniczego „Łężkowice” i „Barycz” (prace zostały już zakończone) oraz przepisów dotyczących świadczeń socjalnych dla pracowników likwidowanych zakładów górniczych oraz świadczeń dodatkowych w postaci: deputatu węglowego, nagrody z okazji „Dnia Górnika” i dodatkowej nagrody rocznej oraz uznaniowych świadczeń wynikających z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych dla pracowników otrzymujących świadczenie socjalne (2006 r. był ostatnim rokiem wypłat świadczeń),

w związku z wykonaniem ww. zakresie finansowania.

Tryb udzielania i rozliczania dotacji

Zgodnie z projektem ustawy dotacje budżetowe dla podmiotów są przyznawane na podstawie zatwierdzonych przez ministra właściwego do spraw gospodarki wieloletnich programów i rocznych planów zadań likwidacji zakładów górniczych oraz planów działań wykonywanych po zakończeniu likwidacji.

Wysokość dotacji na dany rok jest zgłaszana na podstawie wystosowanych przez uprawnione podmioty zapotrzebowań na dotację, zgodnie

z zatwierdzonymi planami.

Dotacje są wypłacane na podstawie umowy zawartej z dysponentem środków budżetowych tj. ministrem właściwym do spraw gospodarki, w comiesięcznych ratach na specjalnie w tym celu wyodrębniony przez podmiot rachunek bankowy, po zgłoszeniu miesięcznych zapotrzebowań i złożeniu sprawozdania z wykonania zadań objętych projektem ustawy za miesiąc poprzedni.

Rozliczenie roczne dotacji następuje na podstawie sprawozdania rocznego składanego ministrowi właściwemu do spraw gospodarki.

Stan prawny

w Bochni w likwidacji oraz Przedsiębiorstwa Państwowego Kopalnia Soli „Wieliczka”

w Wieliczce do dnia 31 grudnia 2013 r.

Występujące w latach ubiegłych ograniczenia otrzymywanej przez Kopalnie dotacji budżetowej spowodowały opóźnienia w realizacji procesu zabezpieczania kopalń co nie pozwoliło na realizację wszystkich zadań zaplanowanych w zaakceptowanych programach likwidacji.

Wszelkie ograniczenia mogą przyczynić się do wystąpienia niekontrolowanych zagrożeń naturalnych i górniczych, a nawet katastrofy górniczej, spowodowanej utratą stateczności zabytkowych wyrobisk.

Ponadto mogą skutkować potęgowaniem istniejącego stanu zagrożenia dla wyrobisk i powierzchni ziemi w tym bezpośrednio dla miast Bochnia

i Wieliczka.

W konsekwencji doprowadzi to do nawarstwienia niezrealizowanych prac,

a w przyszłości poszerzenia zakresu koniecznych do wykonania robót likwidacyjno-zabezpieczających, jak również wzrostu kosztów.

Finansowanie w postaci dotacji budżetowej jest dla ww. podmiotów jedynym obecnie możliwym sposobem zapewnienia zabezpieczenia unikalnych zabytków, a należy podkreślić, że oba zakłady funkcjonują nieprzerwanie co najmniej od XIII wieku.

Brak zapewnienia niezbędnych środków spowodowałby konieczność zamknięcia obu niepowtarzalnych zabytków dla odwiedzających ze względów bezpieczeństwa.

Pod znakiem zapytania stanęłaby również ich obecność na liście UNESCO, bowiem zaprzestanie procesu zabezpieczenia oddziaływałoby również na zabytkową substancję, która byłaby zagrożona przez nieodwracalne procesy zachodzące w górotworze (w tym konwergencję wyrobisk oraz zagrożenie wodne, które jest zabójcze dla środowiska solnego).

Wskazać także należy, że od chwili uchwalenia ww. ustawy z dnia 17 lutego 2006 r.

o dotacji przeznaczonej dla niektórych podmiotów, zmianom uległ stan prawny dotyczący podmiotów otrzymujących dotacje.

W dniu 1 maja 2007 r.

Przedsiębiorstwo Państwowe Kopalnia Soli „Wieliczka” w Wieliczce zostało przekształcone w wyniku komercjalizacji

w Kopalnię Soli „Wieliczka” S.A. w Wieliczce.

Ponadto w związku z planami przekształcenia Przedsiębiorstwa Państwowego Kopalnia Soli „Bochnia” z siedzibą

w Bochni w likwidacji w inny podmiot w art. 1 pkt 1 dodana wyrażenie „lub jego następca prawny, który przejął realizację zadań przewidzianych ustawą”..

W konsekwencji, w związku z ograniczeniami finansowymi, technicznymi oraz szczególnymi wymogami dotyczącymi wykonywania prac w obiektach zabytkowych, uchwalenie nowej ustawy o dotacji przeznaczonej dla niektórych podmiotów podyktowane jest koniecznością:

przedłużenia okresu finansowania realizacji zdań objętych projektem ustawy,

zaktualizowania stanu prawnego.

Potrzeba i cel wydania ustawy

Kopalnia Soli „Bochnia” sp. z o.o. w Bochni

konieczności przesunięcia, ze względów techniczno-technologicznych, terminu realizacji niektórych zadań poza rok 2013,

wprowadzenia zadania dotyczącego likwidacji około 6 600 m3 wyrobisk dołowych,

do końca 2013 r. nie uda się zrealizować wszystkich planowanych prac związanych

z funkcjonowaniem tego podmiotu.

Zachodzi zatem konieczność przedłużenia okresu dotowania zadań realizowanych przez Kopalnię Soli „Bochnia” do końca 2017 r.

Właścicielem Kopalni Soli „Bochnia” jest w 100% Skarb Państwa.

Działalność Kopalni Soli „Bochnia”, finansowana jest ze środków budżetowych począwszy od 1990 r.

Wielkość środków budżetowych przekazywanych przez ministra właściwego do spraw gospodarki, bez środków pochodzących z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, w latach 1990 – 2011 wyniosła ok. 282 mln zł.

Przyznana w roku 2012 dotacja wynosi 17,0 mln zł.

Zgodnie z programami likwidacji w latach 2013 – 2017zadania realizowane w Kopalni będą wymagały finansowania z dotacji budżetowej w wysokości:

2013 – 19 126,7 tys. zł,

2014 – 17 363 tys. zł,

2015 – 16 951 tys. zł,

2016 – 13 568 tys. zł,

2017 – 13 243 tys. zł,

co stanowi łączną kwotę 80 251,7 tys. zł.

Na przestrzeni ostatnich lat prace likwidacyjne poszczególnych zakładów górniczych oraz działania związane z utrzymaniem, zabezpieczeniem i ratowaniem zabytkowej części zakładu górniczego „Bochnia”, prowadzone były w oparciu o opracowywane przez Kopalnię Soli „Bochnia” i zatwierdzane przez ministra właściwego ds. gospodarki, kilkuletnie programy likwidacji oraz roczne plany likwidacji zakładów górniczych.

Niewystarczająca wielkość środków budżetowych nie zapewniała realizacji wszystkich zadań przedstawianych w programach likwidacji, w tym przede wszystkim zadań istotnych dla bezpieczeństwa zabudowy miejskiej miasta Bochnia.

Przykładowo, Kopalnia w latach 2006-2011 otrzymała środki budżetowe na poziomie ok. 66% w stosunku do planowanych, co spowodowało opóźnienie procesu zabezpieczenia i ratowania zabytkowej części Kopalni Soli „Bochnia”.

W latach 2014-2017 planuje się zlikwidować dodatkowo około 6 600 m3 wyrobisk górniczych, co wynika z raportu zespołu ekspertów z Akademii Górniczo Hutniczej

w Krakowie.

W raporcie tym stwierdzono między innymi, że perforacja górotworu wywołana kilkusetletnią eksploatacją wywołuje nadal procesy destrukcyjne.

Efektem tego jest zaciskanie się wyrobisk oraz osiadanie powierzchni nad wybranymi pustkami.

Oddziaływanie płytkich wyrobisk, w perspektywie wieloletniej może owocować niekontrolowanymi zawałami w wyrobiskach i znacznymi deformacjami górotworu mogącymi przenosić się nawet na powierzchnię.

Dla zapobieżenia tym procesom niezbędne jest więc prowadzenie robót likwidacyjnych przez podsadzanie zbędnych pustek oraz prowadzenie nieprzerwanego procesu zabezpieczania najcenniejszych wyrobisk.

Ze względów techniczno-technologicznych, a także z uwagi na trudne warunki górniczo-geologiczne istnieje konieczność przesunięcia realizacji części zadań likwidacyjnych na lata 2014-2017.

Kopalnia Soli „Bochnia” uzyskuje dodatkowe przychody na podstawie podpisanej umowy z Uzdrowiskiem Kopalnia Soli Bochnia Sp. z o.o. Przewiduje się, iż Kopalnia Soli „Bochnia” w latach 2013-2016 uzyska dochody z tytułu czynszu dzierżawnego w wysokości 3 180 tys. zł.

Środki te nie będą jednak wystarczające na prowadzenie prac likwidacyjnych oraz kosztownych prac związanych z utrzymaniem, zabezpieczeniem i ratowaniem zabytkowej części Kopalni Soli „Bochnia”.

Dodatkowo zadania realizowane przez Kopalnię Soli „Bochnia” będą w latach 2013-2015 współfinansowane ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska

i Gospodarki Wodnej.

Kwota dofinansowania wyniesie 4,9 mln zł.

W latach ubiegłych podejmowane były bezskuteczne próby pozyskania przez Kopalnię Soli „Bochnia środków z innych źródeł krajowych i zagranicznych, w tym w szczególności funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, które miały być przeznaczone na zmniejszenie zaangażowania środków budżetowych.

Działania te jednak okazały się bezowocne, z uwagi na fakt, iż beneficjentem środków unijnych nie może być przedsiębiorstwo państwowe

w likwidacji.

Kopalnia Soli „Bochnia” jest obiektem unikatowym.

W latach 1980 i 1981 została wpisana do rejestru zabytków (w 1980 r. do rejestru zabytków została wpisana zabudowa powierzchniowa, a w 1981 r. podziemna część Kopalni Soli „Bochnia”).

W dniu 26 września 2000 r. rozporządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej, „Bochnia - kopalnia soli” została uznana za pomnik historii (Dz. U. z 2000 r.

Nr 83, poz. 938).

W styczniu 2011 r. został przekazany, do Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO w Paryżu, jako jedyny

w tym roku złożony przez Polskę, wniosek o wpis podziemnych, zabytkowych wyrobisk Kopalni Soli „Bochnia” na listę UNESCO jako rozszerzenie pochodzącego z 1978 r. wpisu Kopalni Soli „Wieliczka”.

Wniosek uzyskał pozytywną rekomendację Polskiego Komitetu ds. Światowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce, a także Ministra Skarbu Państwa.

Decyzji

o wpisie można się spodziewać w 2013 r.

Stworzy to możliwość na pozyskanie dodatkowych pozabudżetowych środków.

Kopalnia Soli „Bochnia” uzyskała decyzję Komisji Europejskiej z dnia 15 grudnia 2010 r. uznającą pomoc publiczną dla Kopalni Soli „Bochnia” w latach 2004-2013 na realizację prac ochronnych i zabezpieczających za zgodną z rynkiem wewnętrznym na mocy art. 107 ust.3 lit. d Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Kopalni Soli „Wieliczka”

i likwidacyjnych realizowanych przez Kopalnię Soli „Wieliczka” do dnia 31 grudnia 2013 r.

W związku z faktem, iż zakres niezbędnych działań nie jest możliwy do wykonania w okresie 2006 – 2013, ze względu na niewystarczające środki finansowe przewidziane w ustawach budżetowych, konieczne jest przedłużenie możliwości dotowania zadań wykonywanych przez Kopalnię Soli „Wieliczka” do końca 2020 r.

Właścicielem Kopalni Soli „Wieliczka” jest w 100% Skarb Państwa.

Prace zabezpieczające unikalny i bezcenny zabytek kultury i przyrody, wykonuje Kopalnia Soli „Wieliczka”, która powstała w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstwa Kopalnia Soli „Wieliczka” Przedsiębiorstwo Państwowe.

Aktualnie Kopalnia Soli „Wieliczka” nie prowadzi żadnej działalności wydobywczej, głównym obszarem jej działalności jest realizacja zadań w zakresie likwidacji niezabytkowych części Kopalni Soli „Wieliczka” oraz utrzymania, zabezpieczenia i ratowania części zabytkowej Kopalni Soli „Wieliczka”, zgodnie z wydanymi decyzjami administracyjnymi, ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r.

– Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U.

z 2011 Nr 163, poz. 981) oraz innymi obowiązującymi w tym zakresie aktami prawnymi, jak również zobowiązaniami międzynarodowymi wynikającymi z wpisu na listę obiektów światowego dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego UNESCO.

W 1976 Kopalnia Soli „Wieliczka” została wpisana do rejestru zabytków, a w 1978 roku na pierwszą Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO (na liście tej wpisano wówczas tylko 12 obiektów z całego świata).

W dniu 8 września 1994 r. zarządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej, „Wieliczka - kopalnia soli” została uznana za pomnik historii (M. P. z 1994 r.

Nr 50, poz. 424).

Ponadto w wyrobiskach Kopalni Soli „Wieliczka” zlokalizowany jest podziemny rezerwat przyrody nieożywionej „Groty Kryształowe” oraz podziemna ekspozycja Muzeum Żup Krakowskich.

Działania przewidziane w projekcie ustawy zmierzają do osiągnięcia zaakceptowanego przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie docelowego kształtu Kopalni Soli „Wieliczka”, który zapewni optymalny zakres ochrony substancji zabytkowej i przyrodniczej, możliwy do trwałego zachowania.

Roboty mające na celu osiągnięcie docelowego kształtu Kopalni Soli „Wieliczka” muszą być wykonywane zgodnie

Prace likwidacyjne i zabezpieczające w Kopalni Soli „Wieliczka” finansowane były do

1991 r. ze środków państwowych oraz funduszy celowych, a po 1991 r. finansowane są ze środków budżetowych.

Wielkość przekazanych środków budżetowych przez ministra właściwego do spraw gospodarki, bez pozyskanych przez Kopalnię Soli „Wieliczka” środków pochodzących z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, środków Unii Europejskiej oraz innych źródeł w latach 1991 – 2011 wyniosła 798 693 tys. zł., natomiast dotacja budżetowa przyznana na rok 2012 r. wynosi 85 000 tys. zł.

W latach 2013-2020 kontynuowane będą nadal prace zmierzające do uzyskania docelowego kształtu technicznego Kopalni Soli „Wieliczka”.

W latach tych planuje się: likwidację 1.306.500,00 m3 wyrobisk, usunięcie 123 szkód wywołanych ruchem zakładu górniczego, rekultywację 10,6 ha terenów pogórniczych, wykonanie niezbędnych prac zabezpieczających i przedsięwzięć zapobiegających zagrożeniom, w tym utrzymanie ruchu kopalni oraz utylizację solanki w ilości 1.019.600,00 m3, wykonanie prac renowacyjnych i zabezpieczających w 116 wyrobiskach i zespołach wyrobisk zabytkowych, wykonanie opracowań, analiz i dokumentacji w zakresie niezbędnym dla wykonania planowanych powyżej prac oraz pokrycie związanych z tymi pracami kosztów ogólnego zarządu.

Na przestrzeni ostatnich lat prace likwidacyjne oraz działania związane z utrzymaniem, zabezpieczeniem i ratowaniem zabytkowych części w Kopalni Soli „Wieliczka”, prowadzone były w oparciu o opracowywane przez Kopalnię i zatwierdzane przez ministra właściwego do spraw gospodarki kilkuletnie programy likwidacji oraz roczne plany likwidacji zakładów górniczych.

Należy podkreślić, że wielkości dotacji budżetowej uzyskiwanej na ich realizację, były zdecydowanie niższe od potrzeb określanych w tych dokumentach.

Mniejsza niż planowano wielkość środków budżetowych nie zapewniała realizacji wszystkich określonych w nich zadań, w tym zadań istotnych dla bezpieczeństwa zabudowy miasta Wieliczka.

Przykładowo „Program (…) – na lata 2006 – 2013” zatwierdzony w 2005 r. przez ministra właściwego do spraw gospodarki zakładał uzyskanie w latach 2006-2010 dotacji budżetowej w wysokości 447 695,0 tys. zł.

Otrzymana w tym okresie dotacja wyniosła 246 057,7 tys. zł.

i stanowiła tylko 55% kwoty planowanej.

Powyższy stan skutkował mniejszym niż planowano wykonaniem zakresu rzeczowego prac.

W związku z tym, Kopalnia opracowała

w 2011 r.

Aneks 1 do tego Programu, uwzględniający otrzymane kwoty dotacji budżetowej oraz kwoty planowane do pozyskania w latach 2011-2013, który uzyskał akceptację ministra właściwego ds. gospodarki.

Zgodnie z tym Aneksem Kopalnia Soli „Wieliczka” powinna otrzymać

w latach 2011-2012 dotację budżetową w wysokości 205,2 mln. zł.

Jednakże wysokość dotacji budżetowej, którą Kopalnia Soli „Wieliczka” otrzyma w tym okresie, przy uwzględnieniu kwoty otrzymanej w roku 2011, kwoty przyznanej na rok 2012, będzie nadal zdecydowanie niższa i wyniesie prawdopodobnie tylko 155,0 mln. zł.

Uwzględniając powyższe niezbędna jest kontynuacja prac likwidacyjnych

i zabezpieczających wykonywanych przez Kopalnię Soli „Wieliczka” w latach 2013-2020.

Łączny koszt robót planowanych do wykonania w tym okresie wynosi 1 068,3 mln zł.

Główne źródło finansowania procesu zabezpieczenia zabytkowej Kopalni Soli „Wieliczka” w latach 2013-2020 stanowi dotacja budżetowa.

Przewiduje się, iż zadania realizowane w Kopalni Soli „Wieliczka” będą wymagały finansowania dotacją budżetową

w łącznej kwocie 853,2 mln zł, które w kolejnych latach wyniesie:

2013 – 129 536,6 tys. zł

2014 – 109 609,5 tys. zł

2015 – 110 763,1 tys. zł

2016 – 108 072,0 tys. zł

2017 – 98 544,9 tys. zł

2018 – 97 015,4 tys. zł

2019 – 99 402,7 tys. zł

2020 – 100 286,9 tys. zł

W przypadku uzyskania dotacji budżetowej w wysokości niższej niż zaplanowano, wystąpi konieczność ograniczenia zakresu prac zabezpieczających i likwidacyjnych, zmierzających do ochrony substancji zabytkowej, co może prowadzić do nieodwracalnej degradacji zabytkowych wyrobisk oraz powodować wzrost zagrożeń górniczych.

Oprócz dotacji budżetowej pozostałymi źródłami przychodów Kopalni są przychody uzyskiwane z likwidacji.

Kopalnia Soli „Wieliczka” uzyskuje przychody ze sprzedaży soli będącej produktem utylizacji zasolonych wycieków (solanek) dopływających w sposób naturalny do wyrobisk górniczych, które są poddawane utylizacji.

Przewiduje się, że w latach 2013-2020 Kopalnia Soli „Wieliczka” uzyska z tego tytułu łącznie 36,0 mln zł.

Przewiduje się również, że w latach 2013 – 2020 Kopalnia Soli „Wieliczka” uzyska dofinansowane ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w kwocie ok. 106,0 mln zł.

Dodatkowym planowanym źródłem finansowania robót w latach 2013-2020 będą również środki własne Kopalni Soli „Wieliczka” uzyskiwane z dzierżaw i sprzedaży zbędnego majątku przeznaczone głównie na finansowanie udziału własnego w projektach finansowanych ze środków UE w kwocie 20,4 mln zł oraz środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w kwocie 15,9 mln zł przeznaczone na poszerzenie udostępnienia zabytkowych wyrobisk dla osób niepełnosprawnych.

W latach ubiegłych podejmowane były próby pozyskania przez Kopalnię Soli „Wieliczka” środków z innych źródeł krajowych i zagranicznych, w tym w szczególności funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, które miały być przeznaczone na zmniejszenie zaangażowania środków budżetowych.

Należy jednak podkreślić, że Kopalnia Soli „Wieliczka”, będąc dużym przedsiębiorcą, ma ograniczone możliwości pozyskiwania tych środków, bowiem nie może być beneficjentem większości programów operacyjnych przeznaczonych na wspieranie infrastruktury kultury, finansowanych w latach 2007- 2013 z dotacji UE.

W wyniku szeregu starań Kopalnia mogła uzyskać dotychczas jedynie dotację ze strony UE w łącznej kwocie 25 543,2 tys. zł. na realizację następujących projektów: „Szlaki nowej przygody w zabytkowej Kopalni Soli „Wieliczka”” w ramach Działania 6.4 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka oraz „Rozwój produktu dziedzictwa kulturowego poprzez udostępnienie komór Lill Górna i Kazanów w Kopalni Soli „Wieliczka”” w ramach Działania 3.2.

Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego.

W latach 2013 - 2020 Kopalnia Soli „Wieliczka” będzie kontynuowała działania zmierzające do uzyskania współfinansowania realizacji kolejnych przedsięwzięć związanych z zabezpieczeniem wyrobisk zabytkowych ze środków funduszy strukturalnych Unii Europejskiej oraz środków z funduszy krajowych i środków własnych.

Pomimo dotychczasowych problemów w pozyskaniu dotacji UE, Kopalnia Soli „Wieliczka” podejmuje szereg starań o uwzględnienie swego specyficznego statusu w katalogach beneficjentów krajowych i regionalnych programów operacyjnych finansowanych ze środków UE, w ramach perspektywy finansowej Unii Europejskiej na lata 2014-2020.

Czynione zabiegi w szczególności dotyczą uwzględnienia wśród beneficjentów programów dotyczących infrastruktury kultury podmiotów „zarządzających obiektami wpisanymi na listę UNESCO, przeznaczającymi ewentualne zyski na cele związane z utrzymaniem i udostępnieniem tych obiektów”.

Uwzględniając powyższe w latach 2013-2020 Kopalnia planuje pozyskać środki dotacji UE w kwocie 36,7 mln zł.

W przypadku odpowiednio szerokiego uwzględnienia proponowanych zapisów w programach operacyjnych na lata 2014-2020, możliwe będzie jeszcze większe obniżenie udziału środków dotacji budżetowej w finansowaniu planowanych robót.

Niezbędne jest zapewnienie Kopalni Soli „Wieliczka” przedłużenia możliwości finansowania w latach 2013-2020 kosztownych robót likwidacyjnych i zabezpieczających ze środków dotacji budżetowej, w celu usuwania zagrożeń, pozostających w integralnym związku z ruchem zakładu górniczego, dla życia i zdrowia ludzkiego, mienia, bezpieczeństwa powszechnego oraz zachowania dla przyszłych pokoleń.

Określona powyżej dotacja budżetowa będzie przeznaczona na utrzymanie, zabezpieczenie i ratowanie zabytkowych części Kopalni Soli „Wieliczka” oraz całkowitą likwidację niezabytkowej części zakładu górniczego „Wieliczka” i może być uznana za zgodną z zasadami wspólnego rynku na podstawie art. 87 ust. 3 lit. d Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) jako pomoc przeznaczona na ochronę kultury i dziedzictwa kulturowego.

Przepis ten stanowi, iż za zgodną ze wspólnym rynkiem może zostać uznana pomoc przeznaczona na wsparcie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji we Wspólnocie w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.

Zakres pomocy publicznej przewidzianej na realizację prac zabezpieczających

i likwidacyjnych w Kopalni „Wieliczka” w latach 2004-2013, został już zaakceptowany przez Komisję Europejską decyzją z dnia 14.12.2010 r. (program pomocowy NN66/2010).

Komisja przyjęła, że pomoc ta jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w ramach odstępstwa na mocy art. 107 ust. 3 lit. d Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Centralna Pompownia „Bolko”

Dotacja dla Centralnej Pompowni „Bolko” przeznaczona jest na finansowanie działań związanych z odwadnianiem wyrobisk kopalnianych po zlikwidowanych zakładach górniczych, wchodzących w skład nieistniejących Zakładów Górniczo-Hutniczych „Orzeł Biały”.

Centralna Pompownia „Bolko” za pomocą podziemnych i naziemnych urządzeń górniczych nieustannie, przez 24 godziny na dobę i przez 365 dni w roku tłoczy na powierzchnię, oczyszcza i odprowadza do wód śródlądowych wody kopalniane w ilości ok. 20 m3 – 25 m3 na minutę, a w okresie nawalnych deszczy nawet do 60 m3/min.

Ilość odprowadzanej na powierzchnie wody w ciągu roku wynosi średnio ok. 13 000 000 m3.

Ilość wody może drastycznie wzrosnąć w przypadku zdarzeń nadzwyczajnych, np. powodzi.

Potrzeba odwadniania terenów byłych zakładów górniczych spowodowana jest koniecznością usuwania zagrożeń dla mieszkańców gminy Bytom, Piekary Śląskie

i okolicznych gmin, związanych z możliwością rozlewania się wód na powierzchni oraz powstawaniem podtopień i zabagnień na znacznych obszarach.

Ponadto, jednym z ważnych celów odwadniania jest ochrona niżej położonych czynnych kopalń węgla kamiennego przed niekontrolowanym wdarciem się do nich wód z odwadnianego piętra.

Niewystarczająca lub nieterminowa dotacja budżetowa dla Centralnej Pompowni „Bolko” grozi wstrzymaniem dostaw energii, co jest równoznaczne z wyłączeniem pracy pomp.

Wyłączenie eksploatacji Centralnej Pompowni „Bolko” na czas dłuższy niż 8-12 godzin spowoduje nieodwracalne skutki, takie jak zalanie czynnych kopalń górnictwa węgla kamiennego, zalanie niżej położonych zabudowanych obszarów Bytomia, Piekar Śląskich

i okolic, samozatopienie zrobów rudnych z bezpowrotnym zniszczeniem systemu odwadniającego.

W „Programie działalności górnictwa węgla kamiennego w Polsce w latach 2007-2015” założono skupienie w jednym podmiocie zadań związanych z zabezpieczeniem kopalń czynnych przed zagrożeniem wodnym.

Zostaną podjęte działania mające na celu przejęcie przez Spółkę Restrukturyzacji Kopalń S.A. zadań Centralnej Pompowni „Bolko”.

Wdrożenie projektu pociąga za sobą skutki finansowe dla budżetu państwa w planowanej łącznej wysokości 1 061 482,80 tys. zł.

Ocena wpływu regulacji ustawy na budżet państwa

tys. zł

Środki w wyżej wymienionej wysokości powinny być ujęte w ustawach budżetowych

Kopalnia Soli „Wieliczka” S.A. oraz Przedsiębiorstwo Państwowe Kopalnia Soli „Bochnia” z siedzibą w Bochni w likwidacji posiadają wydane w 2010 r. decyzje Komisji Europejskiej uznające udzielaną im pomoc publiczną w latach 2004-2013 na realizację prac ochronnych i zabezpieczających za zgodną z rynkiem wewnętrznym na mocy art. 107 ust. 3 lit. d Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Starania o stosowną notyfikację na następny okres, na który wydana zostanie ustawa, są czynione równolegle z procedowaniem ustaw


corpora: wikisources-pl

text:
Biret, z łacińskiego od birrum — suknia wierzchnia, opończa, a jej kapturek zdrobniale birretum przezwany.

Przed wiekiem X a nawet XI biret był nie znany; głowę przykrywano, wychodząc ze Mszą, tym samym humerałem, jak dziś zakonnicy kapturem, czego ślad jeszcze pozostał przy święceniu na subdjakona i przy codzienném humerału na głowę zakładaniu.

Forma biretu z początku była okrągła, po prostu czapka okrągła, jaką musieli nosić duchowni, występując publicznie, dla odróżnienia się od ludzi świeckich; z czasem, gdy postrzeżono, że przy częstém podnoszeniu go, palcami robią się rogi, tej formy, jako dogodniejszej, używać poczęto.

We Włoszech obecnie birety bywają formy trzyrożnej, niby symbol trzech osób Trójcy Przenajświętszej; we Francji, Hiszpanji, Niemczech i u nas czterorożnej, na krzyż; we Włoszech zaś czterorożne birety służą wyłącznie doktorom nauk w ich paradach doktorskich: do nich też tylko należy stosować dekret S. R. C. z 7.

Grud.

1844 in Venusin.

Niektóre zgromadzenia zakonne, jak u nas niegdyś missjonarze, a dziś za granicą jezuici, nietylko w chórze, lecz w całym ich domu w biretach chodzą.

W Rzymie nie wolno nawet obcemu księdzu wyjść do ołtarza bez biretu; wedle przepisów liturgicznych, nakrywa się nim głowę wychodząc ze Mszą i wracając, prawiąc kazanie, słuchając spowiedzi, w chórze siedząc, gdy nie masz wystawienia Najświętszego Sakramentu, na procesjach za kościołem, gdy nie masz Sanctissimum ani relikwi Krzyża św. Zmarłym duchownym, z przepisu Rytuału, także się biret wkłada na głowę.

Kolor biretu na zewnątrz powinien być czarny, kutas na wierzchu tylko ze zwyczaju.

Kładąc na głowę, albo zdejmując, bierze się palcem wielkim i wskazicielem prawej ręki za róg strony prawej, a wkłada się różkiem na środek czoła.

Reguła ogólna przy wkładaniu i zdejmowaniu: że pierwej się biret zdejmuje, a potém wstąje, — pierwej się siada, a potém biret wkłada; idąc jednak z kielichem, pierwej się klęka (jeśli na obadwa kolana), a potém biret zdejmuje, pierwej się biret wkłada, a potém się wstaje.

o bireciku (birrettino), u nas piuską pospolicie zwanym, obacz pod tym wyrazem.

X. S. J.


text:
42.

Grady i gromy w twarz!

Lecz, z myślą: żeś jest nasz,

Koniecznie z błędów twych po świecie,

W domu się znaleźć masz.


text:
beczka, beczułka, u Czechów jeszcze pierwotne beczwa, rus.

boczka, boczonok, boczar, ‘bednarz’, cerk. bŭczew; pożyczka, jak największa część nazw odnośnych, źródło jednak niepewne: niem. Butte, Bottich (stare botahha), łac. butica, włosk. botte?


text:
ceduła, tak samo węg.

cédula, czes. cedule, włos.

cedola, cedula, z łac. cedula, schedula, 'kartka', od greckiego schedē (nasze scheda stąd), 'deszczułka', 'rzecz odłupana', 'cząstka'.


corpora: openbooks

text:
Jacob i Wilhelm Grimm

Dziewczynka i lalka

tłum.

Bolesław Londyński

Pamiętam czworokątny dziedziniec dużej kamienicy, wiecznie i nieruchomo wpatrzonej oknami w jeden punkt.

Pamiętam za tymi oknami przechodzące cienie i sylwetki cudzego życia; zieloną lampę, jakiegoś wiecznie piszącego starca na trzecim piętrze, różową latarkę u młodej pani na drugim, wiszącą matową lampę w jadalni pierwszego piętra, płomyki w kuchniach.

Wszystkiemu temu przypatrywałam się często, wszedłszy na okno, gdy gęsty zmrok ogarniał dziedziniec, a tu i ówdzie zapalały się światła w oknach.

Ale najlepiej pamiętam w oknie trzeciego piętra jasną główkę dziewczynki, która ukazała się tam jakoś w dzień, spostrzegła mnie i od tego czasu często wdrapywała się na okno, ażeby patrzeć na mnie, przycisnąwszy do szyby wesoły nosek.

Nasze dwie główki przyciągały jedna drugą do siebie niepowstrzymanym uczuciem sympatii dziecinnej i ciekawości.

I pomiędzy córeczką poważnego urzędnika i córką ubogiej szwaczki, utworzył się telegraf z początku ruchami rąk, uśmiechami, znakami, aż na koniec, pewnego pięknego dnia, zjawiły się arkusze papieru, na których z jej strony ogromnymi literami wymalowanymi pędzelkiem, umaczanym w czarnej farbie, wyczytałam: „Pokaż mi swoje zabawki”.

Z mojej zaś, wypisane węglem: „Nie mam żadnych”.

W odpowiedzi na to spostrzegłam wyraz nadzwyczajnego zdziwienia; potem jasnowłosa dziewczynka szybko zniknęła z okna, a w dziesięć minut potem zjawiła się u nas pokojówka z prośbą do mamy, ażeby mi pozwoliła pójść pobawić się z ich panienką.

W ten sposób zawiązała się przyjaźń, dzięki której poczułam po raz pierwszy nadzwyczajny pociąg do… lalki, tak, do cudownej lalki, należącej do Maryni, a noszącej *poetyczne* imię „Aldona”.

Dziewczynki mają zadziwiające przywiązanie do lalek.

Małe serduszka widzą w lalkach coś żywego, coś, co je rozumie.

Dziewczynki boso wstają z łóżeczek w nocy, ażeby zajrzeć, czy lalce nie zimno; opowiadają im one o swoich zmartwieniach i radościach, szczycą się nimi jedna przez drugą, uczą je, każą im przeżywać wszystko, co same przeżywają, widzą, słyszą, uczą się na nich żyć, a głównie — kochać je, kochać instynktownie.

Tak ja pokochałam Aldonę.

Spoglądałam z czcią pełną zachwytu na jej piękność, *lękałam* się dotknięcia jej sukni.

Łagodna Marynia, ulegająca zwykle w zabawach mojej fantazji, mogła ze mną zrobić wszystko, co chciała, jednym zdaniem: „Nie dam ci się bawić z Aldoną”.

O, z jakimże biciem serca wyczekiwałam na tę chwilę, w której Aldona znajdzie się w moich rękach!

A gdy ta chwila nadchodziła — jakież szczęście!

Przyciskałam do siebie faworytkę, po cichutku całowałam ją, nadając jej najmilsze nazwy, jakie tylko umiałam, rozmawiałam z nią jak z żywą, opowiadałam jej wszystko, co robiłam i o czym wiedziałam.

A gdy trzeba było odchodzić i po mnie zjawiała się moja biedna mateczka, w swej szarej chustce, i czekała na mnie w kuchni, a ja przez całe pół godziny żegnałam się z Aldoną, rozstając się z nią z jakimś bólem; nasze ubogie komórki wydawały mi się ciemniejsze niż dawniej.

W nocy mówiłam przez sen o Aldonie i widziałam ją we śnie.

Rozłąka z tym kochaniem moim sprawiała mi cierpienie, jak rozłąka z żywą istotą.

I oto nadszedł dzień, który mi przyniósł najwyższą radość i najdotkliwszą niedolę mojego dzieciństwa.

Wracałam do domu sama.

Niańka wyszła po coś z kuchni, a Marynia wybiegła odprowadzić mnie.

Aldonę trzymała w ręku.

— Kociu!

Kociu!

odezwała się do mnie szybko i ze wzruszeniem: chcę ci zrobić niespodziankę.

Tylko nie mów nikomu.

— Nie powiem.

Cóż takiego?

— Weź Aldonę, daję ci ją!

Nie wierzyłam własnym uszom.

— Darujesz mi ją?

Mnie? — zawołałam, czując, jak wszystko cierpnie we mnie.

— No tak, tobie!

— Ty kochasz ją więcej ode mnie.

Czy myślisz, że ja tego nie widzę?

Ja widzę.

Ciocia Zosia wzięła na wychowanie Józię, a ja tobie daję na wychowanie Aldonę.

O małom się nie zatchnęła z szalonego zachwytu.

Przyciągnęłam Aldonę do piersi i rozpłakałam się.

Nie pomyślałam o tym nawet, że miłą dzieweczkę będą strofować za mnie, ani, że może nie pozwolono by jej tego zrobić.

Pojmowałam jedno jedynie; że Aldona jest moją, że marzenie moje zeszło na *ziemię* i że mam w ręku szczęście!

Wyszłam jak obłąkana, zapomniawszy nawet podziękować Maryni, a w domu aż przestraszyłam mamę.

— Mamo!

Mamusiu!

Aldona jest moją!

Ona będzie u nas mieszkała, będzie spała ze mną, jeść będzie ze mną, matuchno!

Gdzie moja chusteczka jedwabna, muszę ją owinąć!

Położę ją na łóżeczku, a sama prześpię się na kanapie, dobrze, mamusiu?

Uszyjesz jej jutro taką suknię, jak u tej pięknej damy na obrazku, prawda, mateczko?

I drżałam jak w gorączce, i śmiałam się i płakałam.

Mama wypytywała mnie, skąd mam lalkę, ja nie mogłam związać słów, jąkając Bóg wie co, a mama patrzyła na mnie ze smutnym uśmiechem.

Nagle otworzyły się drzwi i weszła niania Maryni.

— Ładnie się pani córka sprawuje! — brutalnie zwróciła się do mamy: — mojej panience ściągnęła lalkę!

— Co?

zerwała się mama, blednąc.

I ja zrozumiałam.

— Ja nie brałam!

Marynia mi ją podarowała!

— A juści, podarowała!

Marysieńka moja, aniołek najmilszy, sama przyjmuje to złe na siebie.

„Ja — powiada — podarowałam jej lalkę”!

Darowała?

Ale i niania nie ślepa.

Czy widziane to rzeczy, ażeby darmo dawać komu takie kosztowne przedmioty?

— Kobieto, wy się mylicie! — wyrzekła mama, drżąc na całym ciele: — moja Kocia nie weźmie nic cudzego.

— Pani naturalnie wypada jej bronić — nieprzyjaźnie odparła służąca.

— Jak i co było, to rzecz nasza, a lalkę proszę oddać.

Mama wzięła lalkę z moich rąk i w milczeniu oddała ją niani.

Ta wyrwała ją i trzasnąwszy drzwiami, wyszła.

Nastąpiło milczenie.

Mama spoglądała na mnie oczyma łez pełnymi, a potem spytała po cichu:

— Kociu…

— Ja nie brałam, nie brałam, mamusiu! — zachłyśnięta rozpaczliwym łkaniem krzyknęłam, rzucając się ku niej.

Mnie Marynia dała ją na wychowanie, matuniu!

— No dosyć, wierzę ci, kochaneczko moja!

I mama pieściła i całowała mnie, ja zaś płakałam na jej kolanach, dopóki nie zasnęłam.

Do Maryni już mnie później nie zapraszano.

Raz czy dwa razy jasna główka ukazała się w oknie z Aldoną…

Aldoną!

i posyła całusy, ale zaraz pokazywała się niańka i odciągała ją.

Wkrótce potem, dla jakichś powodów, jej rodzice wyprowadzili się z tego domu i w znajomym oknie dawnego dziecinnego pokoju ukazały się głowy uczennic modnej krawcowej.

Ja w to okno nie patrzałam nadal.

Gwiazdka.

— Mama za ostatni grosz kupiła mi za kilka marek nietłukącą się lalkę.

Podziękowałam, ale nie bawiłam się tą lalką.

Na szarym tle moich wspomnień dziecinnych, jak plama jasna, występuje obraz cudownej mojej Aldony.

-----

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Renata Filipowicz, Paweł Kozioł, Marta Niedziałkowska, Weronika Trzeciak


text:
15.

Cichą, bezwietrzną nocą, pod chłodnem lśnieniem gwiazd opuścili wieś.

Żaden odgłos nie mącił ciszy.

— Jak długo byłeś pan u Ribbecków? — spytał nagle Krystjan.

— Dziewięć miesięcy! — odrzekł Amadeusz.

— Gdym przybył do Halbertsroda wszystko pokrywał śnieg i zamróz i taksamo było gdym wyjeżdżał.

Czasu mego pobytu minęła wiosna, lalo i jesień.

Przystanął, spoglądając za jakiemś zwierzątkiem, które w ciemku przekroczyło ścieżkę i znikło w bruździe zagonu.

Potem zaczął mówić, zrazu głosem urywanym, twardym, potem żywo, porywczo, w końcu zaś brakło mu oddechu.

Zboczyli z drogi nie zauważywszy lego.

Było już późno, oni jednak nie myśleli o godzinie.

Voss opowiadał:

— Nie widziałem nigdy jeszcze takiego domu.

Dywany, obrazy, obicia, srebra stołowe, liczna służba, wszystko to było mi nowością.

Nie jadałem nigdy takich potraw, nie spałem w lakiem łóżku.

Przybyłem z pośród czterech nagich ścian, gdzie się mieściła jeno półka z książkami i krucyfiks.

Chłopcy mieli jednaście i trzynaście lat.

Starszy był jasnowłosy, smukły, młodszy czarny i przysadkowaty.

Włosy spływały im jak grzywy, aż na ramiona.

Od pierwszej chwili stawili urągliwy opór.

Radczyni z początku nie widywałem wcale, dopiero po tygodniu wezwała mnie.

Czyniła wrażenie młodej dziewczyny.

Miała rdzawe włosy i bladą, onieśmieloną, nierozwiniętą twarz.

Traktowała mnie z lekceważeniem, na które nie byłem przygotowany i krew uderzyła mi do głowy.

Jadałem osobno, nie przy wspólnym stole, a służba obchodziła się ze mną jak z kolegą.

Gryzło mnie to bardzo.

Gdym, spotkawszy radczynię w ogrodzie składał ukłon, zaledwo raczyła odpowiedzieć, nieświadomie i bezczelnie zarazem gardząc człowiekiem, którego opłacała.

Byłem dla niej niczem.

Taką jest zbrodnia popełniania od całych pokoleń na duszy mojej.

O wy, którzy krzywdzicie duszę moją, czemuż skazaliście mnie na niedostatek?

Czemuż mi zbrakło wszystkiego, podczas gdy wy żyjecie w przesycie?

Jakże może człowiek głodny wytrzymać próbę, narzuconą mu przez kusiciela we własnej osobie?

Nie sądź pan, że rozrzutność wasza przemija bez echa.

Każdy czyn, zły, czy dobry tętni w całej naturze.

Gdy winograd na Maderze zakwita ponownie, daleko za górami i lasami, wino w beczkach, zeń wyciśnięte porusza się i zaczyna fermentować raz jeszcze.

Pewnego dnia chłopcy zamknęli się w swoim pokoju i odmówili przybycia na lekcję.

Targałem klamkę, oni zaś przedrżeźniali mi się wewnątrz.

W kurytarzu służba śmiała się z mej niemocy.

Poszedłem do ogrodnika, wziąłem siekierę i trzema ciosami przerąbałem wkładkę.

Za chwilę byłem w pokoju.

Chłopcy spoglądali ze zdumieniem, zrozumiawszy na koniec, że ze mną żartować nie można.

Łoskot zwabił radczynię.

Objęła spojrzeniem zrąbane drzwi, potem zaś mnie.

Wzroku tego nie zapomnę nigdy.

Nie spuszczała mnie z oczu przynajmniej przez dziesięć minut, podczas gdy mówiłem do jej synów.

— Na cóż się ważysz?

Któż jesteś? — pytała bezgłośnie.

Zobaczywszy pod drzwiami siekierę, przystanęła na chwilę i widziałem, że ją przejął dreszcz.

Miałem świadomość, że chorągiewka na dachu zmieniła kierunek, a jednocześnie jasnem mi było, że mam przed sobą kobietę.

Nie położyło to końca znęcań się wychowanków moich.

Przeciwnie, dokuczali mi co wlazło.

Postępowali teraz tajemnie i przychwycić ich nie mogłem.

Znajdywałem w łóżku kamienie i szpilki, plamy atramentowe w książkach, oraz rozdarli mi w sposób nieuleczalny najlepsze ubranie, jakie ze sobą przywiozłem.

Szydzili ze mnie przy innych, miotali na mnie oszczerstwa wobec matki i spozierali na mnie wyzywająco, gdym ich t karcił.

Nie były to zwyczajne figle głupich wyrostków.

Byli oni bardzo wydelikaceni, rafinowani.

Unikali przeciągu, kazali palić w pokojach tak, że się w głowie mąciło i mieli na myśli jeno własne wygody.

Pewnego dnia pobili się i młodszy ukąsił starszego w palec.

Poszkodowany legł na trzy dni do łóżka i zawezwano lekarza.

I tutaj nie odgrywała głównej roli wrażliwość na ból, ale niezgłębiona złośliwość i żądza zemsty.

Traktowali mnie jako istotę daleko niższą od siebie i przy każdej sposobności dawali odczuwać zależność l swoją.

Nieraz gorzko mi było, ale postanowiłem ćwiczyć się w cierpliwości.

Pewnego wieczoru, po godzinie wyznaczonej chłopcom, by szli spać, wszedłem do salonu.

Radczyni siedziała na otomanie, a chłopcy przykucnęli po obu stronach matki, która im pokazywała obrazki w książce.

Miała włosy rozpuszczone, co uznałem za niewłaściwe, a rudawa la fala okrywała ją, wraz z chłopcami jakby płaszczem z brokatu.

Chłopcy wlepili we mnie złe, zielone oczy.

Rozkazałem im, by natychmiast szli spać.

Było w moim głosie coś, co ich przeraziło, zmuszając do posłuszeństwa.

Wsiali bez oporu i wyszli.

Adelina została na otomanie.

Będę ja zwał poprostu Adeliną, co czyniłem zresztą w późniejszych naszych stosunkach.

Patrzyła na mnie taksamo jak w czasie sceny z siekierą.

Nie sposób być chyba bledszym jak ona była zawsze, teraz zaś skóra jej nabrała przejrzystości i połysku łyszczyku.

Wstała, podeszła do stołu, wzięła jakiś przedmiot i położyła go z powrotem.

Miała na ustach drwiący uśmiech, który mnie przeniknął nawskróś.

Cała ona zresztą przeniknęła mnie.

Pan pewnie weźmie to opacznie, ale mniejsza.

Jeśli pan nie zrozumie, na nic wszelkie objaśnienia.

Zapadła się nademną skorupa i zobaczyłem co było powyż niej.

— Wierzę i rozumiem pana! — rzekł Krystjan.

— Zapytałem, czy życzy sobie może, bym jej dom opuścił.

Ona odparła lodowało, że zaangażował mnie radca, przeto musi mu być powolną.

Przedstawiłem, że wobec jej niechęci, nie mogę działać korzystnie i dać rezultatów.

Spojrzawszy z pod oka powiedziała, że niezawodnie znajdzie się jakiś sposób wspólnej akcji, nad czem pomyśli.

Od tego czasu począwszy, jadałem przy wspólnym stole z nią i chłopcami, ona zaś traktowała mnie chociaż bez życzliwości, jednak z szacunkiem.

Pewnego dnia, późną porą wezwała mnie do siebie, prosząc, bym jej poczytał.

Podała mi jakiś modny romans, ja zaś przeczytawszy stron kilka, odrzuciłem książkę, oświadczając, że brednie takie nużą mnie.

Skinęła głową, mówiąc, że wyjawiam jasno odczucie, którego sobie uświadomić dotąd nie śmiała i złożyła mi podziękę za szczerość.

Dobyłem Biblji i przeczytałem historję Samsona z Księgi Sędziów.

Musiałem jej się wydać naiwnym, gdyż skończywszy, dostrzegłem tensam drwiący uśmiech.

Potem spytała: — Wszakże nie Trzeba być bohaterem judzkim, by podzielić los Samsona, nieprawdaż?

Czyż to co uczyniła Dalila jest tak trudną sztuczką?

— Odparłem, że w tych sprawach brak mi doświadczenia, a ona roześmiała się.

W toku rozmowy, posunąłem się do zarzutu, że zaniedbuje dzieci swoje oraz przedstawiłem marność tego wszystkiego com dotąd widział w jej domu, a także obrażający ton postępowania.

Z rozmysłem używałem słów ostrych, pewny, że się zerwie gniewna i pokaże mi drzwi, ona jednak siedziała spokojnie, prosząc, bym ją wtajemniczył w zapatrywania swoje.

Uczyniłem, zapalając się coraz bardziej, a Adelina słuchała łaskawie.

Kilka razy oddychała głęboko, przeciągała się zlekka, przymykała oczy, spierała się ze mną, godziła, broniła swej pozycji, a w końcu złożyła broń.

Powiedziałem jej, że la rzekoma miłość dla synów jest właściwie nienawiścią, a tłem jej jest samozatrucie krwi, kłamstwem.

W duszy jej tkwi inne jeszcze życie i inna miłość, którym pozwala zbrodniczo schnąć i obumierać.

Nie zrozumiała tego widocznie jak należy, gdyż spojrzała ze zdumieniem, i kazała odejść.

Stojąc już przy drzwiach, usłyszałem łkanie, zwróciłem się wstecz.

Siedziała ukrywszy twarz w dłoniach.

Postąpiłem w jej stronę, ale gestem porywczym rozkazała, bym szedł.

Wyszedłem tedy.

Nigdy przedtem, prócz matki, nie widziałem płaczącej kobiety.

Przemilczę to com czuł.

Inaczej pewnie postąpiłbym i miałbym inne wrażenia, gdybym się był wychowywał z siostrą.

Adelina była pierwszą kobietą, z którą stanąłem oko w oko.

W kilka dni później, spytała, czy mam nadzieję z synów jej uczynić ludzi wedle myśli mojej.

Rozważyła wszystko com jej przedstawił i doszła do przekonania, że tak dalej być nie może.

Odpowiedziałem, że jeszcze nie wszystko przepadło, ona zaś prosiła, bym ratował co się da, nie chcąc mi zaś przeszkadzać w działaniu postanowiła wyjechać na kilka miesięcy.

Trzeciego dnia wyjechała istotnie bez pożegnania, a tylko z Drezna napisała do nich.

Przeniosłem się z wychowańcami do pałacyku myśliwskiego w lesie, o dwie godziny drogi od Halbertsrody.

Stanowił on część posiadłości Ribbecków i Adelina przeznaczyła mi go na schronisko.

Urządziłem się tam i wziąłem chłopców w ryzy.

Przedsięwzięcie swe uznałem za próbę siły serca i rozumu.

Chybiłem może, oślepiony długim pobytem w ciemni, pod lodową skorupą, a może uwiodła mnie owa siekiera.

Często drżałem wspominając słowa: — Czemuż ciągle zmieniasz drogę swoją?

Zaprawdę, oszuka cię Egipcjanin, jak cię już oszukał Asyryjczyk.

Gotował dla nas stary, głuchy służący, a przysmaczki znikły zupełnie ze stołu.

Chłopcy musieli modlić się, raz w tygodniu pościć, spać na twardem łożu i wstawać o piątej rano.

Złamałem ich upór, używając rozmaitych sposobów, zwalczyłem tępe lenistwo, pożądliwość i chytrostki.

Nie było mowy o zabawie, dzień miał porządek żelazny, a nie cofałem się przed najsurowszymi środkami.

Biłem ich za najlżejszym uporem, harapem.

Poznali, co znaczy ból.

Nieraz leżeli przedemną nadzy, pokryci krwawemi pręgami, ja zaś opowiadałem im o męczeństwie świętych.

Prowadziłem dziennik, by Adelina mogła się przekonać o wszystkiem.

Drżeli posłyszawszy głos mój zdala, lub gdym podniósł głowę.

Raz zasiałem ich na szeptach, leżących razem w łóżku.

Wyrwałem ich z poduszek, oni zaś w samych jeno koszulach uciekli w las.

Biegłem za nimi, za mną dwa psy, a deszcz rzęsisty padał na wszystkich.

W końcu padli na ziemię, objęli me kolana, błagając o łaskę.

Najtrudniej przyszło mi wymusić zeznanie, ale silniejszym będąc, niż zło tkwiące w nich, dokonałem swego.

Był to czas straszny, ale zniosłem wszystko, wierny przyrzeczeniu, danemu Adelinie.

Weszli w siebie, złagodnieli i zcichli.

Siedząc po kątach płakiwali.

Po powrocie Adeliny zawiozłem ich do Halbertsrody, a matka osłupiała, widząc zmianę.

Rzucili się jej w objęcia, ale nie oskarżyli mnie, nawet gdy zostali sami z matką.

Zagroziłem, że w razie nieposłuszeństwa zabiorę ich znowu do pałacyku myśliwskiego.

Jeden lub dwa dni w tygodniu spędzaliśmy tam zresztą stale.

Potem zaczęli unikać matki, a Adelina również zobojętniała dla nich.

To co ich przedtem łączyło, owa zniewieściałość, przeczulenie i duszność atmosfery utraciły już moc swoją.

Adelina szukała mego towarzystwa, rozmowy, obserwowała, była łaskawa, znużona, roztargniona i niespokojna.

Stroiła się, jak do gości i fryzowała po trzy razy na dzień.

Pozatem ulegała wszystkim zarządzeniom moim.

Istnieją ludzie zużyci, robaczywi, dusze opuchłe, a ci gotowi zawsze paść na kolana przed siekierą w czyichś rękach, podczas gdy kpią z lego, kto do stóp im pada.

Nieraz przerażał mnie jej wykwint i tajemniczość.

Myślałem nieraz, że niema lu dla mnie miejsca, ale nagły błysk jej oczu kazał mi zapomnieć skąd przybyłem i czem dla niej jestem.

Była na wszystko, zda się, gotowa.

Mogła pewnej nocy podpalić dom, gdzie się nudziła, a raka moralnego, który toczył istotę jej powstrzymać nie mogło żadne szlachetniejsze uczucie.

Mogła od południa do wieczora śledzić przed lustrem, pogłębiającą się zmarszczkę na czole.

Wszystko było możliwe.

Wszakże napisano: — Nikt nie wic co jest w człowieku, jeno duch, który w nim jest.

Kuszenie moje zaczęło się od tego, że co wieczora, podczas rozmowy kładła, niby bezwiednie, dłoń swą na mojej, cofając zaraz spiesznie.

Wówczas traciłem świadomość najbliższego otoczenia.

Stałem się niewolnikiem urojeń i żądz, które przerywały tok moich myśli.

Wezwała mnie, bym jej opowiedział swe życie, a ja, nieopatrzny, uczyniłem to.

Raz spotkałem ją o zmroku w sieni.

Przystanęła, przeszywając mnie spojrzeniem.

Potem zaśmiała się zcicha i poszła dalej.

Nogi się podemną ugięły, a pot wystąpił na czoło.

Ciężko mi było w samotności.

Jakieś zjawy płomieniem napełniały dom.

Ginęły mi gdzieś książki do nabożeństwa i różaniec, tak że odnaleźć ich nie mogłem.

Wołało we mnie nieustannie: — Raz tylko!

Raz tylko zażyć rozkoszy!

Raz jeden!

— Zaraz jednak zjawiały się demony i zaczęły dręczyć, szarpiąc mięśnie, żyły i nerwy.

— Czyńcie ze mną, na co Bóg zezwolił! — mówiłem im. — Serce moje gotowe!

— Rzucało mną w czasie snu i uderzałem bezwiednie głową o ściany.

Przez tydzień pościłem o chlebie i wodzie, ale to nie pomogło.

Raz usiadłem do czytania.

Nagle spostrzegłem obok siebie olbrzymia małpę, która przewracała kartki mojej książki.

Co noc jawiła mi się Adelina w kuszącej postaci.

Przystępując do łóżka, mówiła: — Przyszłam do ciebie, kochanku mój!

— Wyskakiwałem z łóżka, biegając wokoło, ona jednak podążała za mną, szepcąc: — Uczynię cię bogaczem, zasypię pieniądzmi.

Gdym ją zaś chwytał, okazywała wstręt i zaraz nadpływały wezwane na pomoc cienie, jakiś notarjusz z piórem i kałamarzem, ślusarz z rozpalonym do czerwoności młotem, murarz z kielnią, oficer z lśniącą szablą i uszminkowana kobieta.

Było ze mną tak źle, że zwolna dopiero wróciła mi zdolność zrozumienia strasznej rzeczywistości, jaka zaszła w tym czasie.

Pewnego ranka siedziałem z chłopcami przy lekcji.

Adelina weszła do pokoju, usiadła i słuchała przez chwilę.

Potem zdjęła z palca pierścień z wielką perłą, igrała z nim czas jakiś zadumana, przystąpiła do okna, przyjrzała się padającemu śniegowi i wyszła do ogrodu.

Zbrakło mi tchu, nic nie widziałem, uczułem wielki ucisk na piersiach, co wszystko razem spowodowało, żem wyszedł na chwilę, dla zaczerpnięcia powietrza.

Za powrotem, spostrzegłem w oczach wychowańców nader złośliwe błyski.

Nie zważałem na to, bowiem nieraz buntowali się przeciwko mnie.

Siedząc skuleni odpowiadali na pytania z katechizmu trwożliwym szeptem.

Po dziesięciu może minutach wróciła Adelina i spytała, czym nie widział, zostawionego przez nią pierścionka.

Zaprzeczyłem, ona zaś zaczęła szukać, a ja z nią.

Przywołała pokojówkę i lokaja, przetrząśnięto cały pokój, ale pierścionek przepadł.

Adelina i służba patrzyli na mnie ze zdziwieniem, gdyż stałem nic mogąc wykonać ruchu.

Odczułem zaraz wszystkiemi nerwami, że na mnie pada podejrzenie.

Szukano w sieni, na schodach, potem w ogrodzie, na świeżym śniegu i znowu w pokoju, gdyż Adelina twierdziła stanowczo, że zdjęła pierścień i zapomniała na stole.

Potwierdzałem to, mimo żem pierścienia na stole nie widział, a wszystko co czyniła było mi pół snem jeno.

Słowa, jakie zamieniała ze służbą, wydały mi się skierowane przeciw mnie, w ich minach czytałem podejrzenie, pobladłem, poczerwieniałem i kazałem wrócić chłopcom, których zrazu odprawiłem, biorąc ich na spytki.

Powiedzieli, że należy szukać w ich pokoju i patrzyli mi w oczy urągliwie.

Poprosiłem Adelinę, by kazała przetrząsnąć także i mój pokój.

Uczyniła gest odmowny, zaraz jednak wspomniała, na swe usprawiedliwienie, że pierścień ten ma dla niej wyjątkową wartość i nie chciałaby go utracić.

Tymczasem wszedł do pokoju zarządca dóbr, który przypadkowo nocował w Halbertsroda, i nie oddawszy mi ukłonu mierzył mnie w milczeniu ponuremi oczyma.

Zatrzęsło się we mnie wszystko, widziałem, że jestem bezbronny wobec podejrzenia i powiedziałem sobie: — A może istotnie skradłeś pierścionek.

Upadek ze stanu poprzedniego w obecny nikczemny i szkaradny, nastąpił tak niespodzianie, że wybuchnąłem śmiechem i jąłem usilnie nalegać, by przeszukano mój pokój, rzeczy i mnie samego.

Zawiadowca dóbr poszeptał coś z Adeliną.

Spojrzała nań pół przytomnie i wyszła.

Opróżniłem wobec zawiadowcy kieszenie, polem ruszyłem z nim do mego pokoju.

Usiadłem przy oknie, on zaś wyciągał szuflady komody jedną po drugiej, potem otworzył szafę.

Pokojówka, lokaj i chłopcy siali pode drzwiami.

Nagle wydal zawiadowca głuchy okrzyk i podniósł pierścionek z perłą.

Na chwilę przedtem wiedziałem całkiem jasno, że pierścionek znajdą u mnie.

Wyczytałem to wyraźnie z twarzy chłopców.

Dlatego też nie ruszyłem się z miejsca, wszyscy zaś spoglądali po sobie, a potem wyszli.

Zaryglowałem niezwłocznie drzwi i przez dwadzieścia cztery godziny chodziłem tam i z powrotem po pokoju.

O świcie uczułem uroczysty spokój w duszy.

Poleciłem, by spytano Adelinę, czy mogę z nią pomówić.

Nie przyjęła mnie, a listownie usprawiedliwienie ubliżałoby mi.

Byłem całkiem czysty i chłodny.

Zawiadowca, jak się dnia tego dowiedziałem, rozgłosił już poprzednio, że katuję niemiłosiernie chłopców, którzy mnie obwiniają o cudzołożny stosunek z matką.

Przyjeżdżał on kilka razy potajemnie, wypytywał służbę, a rano w dniu kradzieży pierścionka zaprowadził chłopców do pokoju gościnnego, kazał im się rozebrać i spostrzegł dawne i nowe ślady mego harapa.

Ponieważ także inne objawy u chłopców wzbudziły jego troskę, przeto zatelegrafował do radcy, a on przybył nocą z urzędnikiem policji.

Przypuszczam, że Adelina przewidziała zamach z pierścionkiem, gdyż nie było już o tem mowy.

Urzędnik napadł na mnie ostro, mówił o złych skutkach, ja atoli nie uczyniłem żadnego wysiłku, by się usprawiedliwiać, czy wyjaśniać cokolwiek.

Późną nocą opuściłem Halberlsrodę.

Nigdy już nie widziałem Adeliny.

Podobno ją umieszczono w lecznicy.

Po trzech tygodniach otrzymałem pocztą małe pudełeczko i znalazłem w niem pierścionek z perłą.

W podwórzu leśniczówki jest stara studnia z wiadrem.

Rzuciłem w nią pierścionek.

Tak, teraz wiesz pan co zaszło tam, w wysokich sferach, w pałacu tajnego radcy Ribbecka.


corpora: CEN

text:
Izba wyższa Kongresu Stanów Zjednoczonych postanowiła przeznaczyć 10,5 miliarda dolarów na pomoc ofiarom huraganu Katrina, m.in. w Nowym Orleanie.

Pieniądze te są jedynie wstępną pomocą i mają starczyć na kilka najbliższych tygodni.

Wniosek w tej sprawie złożył prezydent USA George W. Bush, a Izba Reprezentantów ma go zatwierdzić w piątek.

Jak poinformował odpowiedzialny za budżet Stanów Zjednoczonych Joshua Bolten, 10 miliardów dolarów otrzyma Federalna Agencja Zarządzania Kryzysowego FEMA, a pół miliarda dostanie Pentagon na pokrycie kosztów związanych z użyciem Gwardii Narodowej, której celem jest poszukiwanie ludzi odciętych od świata, powstrzymywanie przestępczości i inne nadzwyczajne formy pomocy dla ludności.

Przestępczość stała się dla Nowego Orleanu dużym problemem - w czasie ewakuacji ludzi ze stadionu Louisiana Superdome ktoś ostrzelał wojskowy helikopter ratowniczy i lekko ranił żołnierza Gwardii Narodowej, a w okolicach stadionu wybuchło kilka pożarów.

Burmistrz Nowego Orleanu, C. Ray Nagin zapowiedział zdecydowane działania mające zapobiec panoszącym się po mieście rozbójnikom.

Bolten zapowiedział, że prezydent wystąpi ponownie do Kongresu o kolejne fundusze dopiero wtedy, gdy rząd uzyska pełniejszy przegląd sytuacji.

Eksperci kongresowi (na których powołuje się Reuters) przewidują, że potrzebne będą jeszcze dwie nadzwyczajne ustawy dla ofiar kataklizmu.

Niezależni eksperci szanują, że z budżetu może zostać przeznaczonych od 20 do 30 miliardów dolarów.

Dla mieszkańców Stanów Zjednoczonych szykuje się także kolejny problem - braki na rynku paliw.

Prezydent George W. Bush zaapelował wczoraj do mieszkańców USA o tankowanie benzyny jedynie wtedy, kiedy będzie to naprawdę potrzebne.

"Będzie trudno dostać benzynę na pewnych rynkach.

Uważamy to za tymczasowy problem, którym zajął się już rząd i sektor prywatny," powiedział prezydent.

Huragan Katrina przeszedł nad stanem Luizjana 29 sierpnia, przez co ok. 80% powierzchni miasta Nowy Orlean i kilku sąsiednich została zatopiona.

W okolicach Nowego Orleanu ma swoje miejsce duża część sektoru paliwowego, przez co ceny benzyny w całym kraju gwałtownie wzrosły.

Demokratyczna senator z Luizjany, Mary Landrieu, określiła liczbę ofiar śmiertelnych na "tysiące".

Władze stanu Missisipi potwierdziły śmierć ok. 100 osób, jednak nie podały jeszcze oficjalnych danych.


text:
Buczyński 1.

Jędrzej, pijar, wydał dzieło: Historja powszechna, dzieje polityczne dawnych i nowych państw zawierające, Wilno 1774.


text:
Warszawa, dnia 5 lutego 2009 roku

Informacja

w 2008 roku

zawodową działalność lobbingową prowadziło 17 podmiotów wpisanych do

tym 3 większe firmy lobbingowe oraz 14 podmiotów jednoosobowych

wykonujących taką działalność osobiście.

Łącznie w roku 2008 wydano lobbystom 73 okresowe (na czas ważności

zaświadczenia o wpisie do rejestru) karty wstępu do budynków pozostających w

zarządzie Kancelarii Sejmu, w tym 50 kart osobom upoważnionym do

karty - podmiotom osobiście prowadzącym taką działalność.

Po wygaśnięciu ważności okresowej karty wstępu szereg podmiotów

składało do Straży Marszałkowskiej, i to wielokrotnie, wnioski o wydanie

kolejnych kart.

Wyróżniła się tu zwłaszcza firma lobbingowa Viewpoint Group,

która aż sześciokrotnie w ciągu ub. roku występowała o wydanie jej

upoważnionym pracownikom kart wstępu do budynków sejmowych.

Łącznie

lobbystom z tej firmy wydano w omawianym okresie 38 kart wstępu.

Sporą

aktywność jeśli chodzi o liczbę uzyskanych kart wstępu wykazywała również

firma lobbingowa Olgierd Świerzewski, która czterokrotnie występowała o

wydanie swoim pracownikom takich kart, uzyskując ich w r. 2008 łącznie 8.

Na

trzecim miejscu wśród firm lobbingowych uplasowała się pod tym względem

firma Pracownia Sp. z o.o., uzyskując jednorazowo 3 karty wstępu dla swoich

przedstawicieli.

Pozostałe podmioty prowadzące zawodową działalność

lobbingową działały na terenie sejmowym osobiście, względnie, jak np. w

przypadku firmy lobbingowej Central European Consulting Sp. z o.o., delegując

tylko jedną osobę do działań lobbingowych w parlamencie.

2

Podmioty prowadzące zawodową działalność lobbingową w Sejmie w 2008 roku

Lp.

Nazwa/

Nazwisko i imię

Podmiot(y),

na rzecz którego (ych)

1.

Central European

Consulting Sp. z

o.o.

2.

Pracownia Sp.

z o.o.

porozumienie niezależnych emitentów bonów

towarowych

3.

Viewpoint Group 00015 Domańska Dominika,

Dobrzańska

Magdalena,

Kadzikiewicz Anna,

Małecki Piotr (Jerzy),

Zentiva PL Sp. z o.o.,

4.

Franke Andrzej 00038 Franke Andrzej interes własny

5.

Medien Service 00044 Cieśliński Sławomir

(Jerzy)

oraz inne firmy o podobnym profilu działania

6.

Naklicki Zbigniew 00059 Naklicki Zbigniew LOBIS S.A. - Organizacja Odzysku,

Fundacja EMTC-Poland,

Fundacja Rozwoju Eko-Przedsiębiorczości "EcoP",

Akcjonariat Organizacji Ozdysku i Recyklingu REBIS

S.A.

7.

Świerzewski Olgierd 00070 Kafarska Marta,

Rowińska Dominika,

Syta-Sawa Kamila,

Świerzewski Olgierd

9.

Podgórski Wiesław 00088 Podgórski Wiesław

(Aleksander)

Fundacja "Historii i Sztuce"

10.

Śpiewankiewicz

Tomasz

00095 Śpiewankiewicz

Tomasz

11. DEKRA Polska

Sp. z o.o.

00096 Nowakowski

Waldemar

DEKRA Polska Sp. z o.o.

12.

Paweł Sieniuta

Euro-Lex

00106 Sieniuta Paweł Paweł Sieniuta Euro-Lex

13.

Karczewski

Eugeniusz

00108 Karczewski Eugeniusz Parafia Świętej Barbary,

Fundacja "Pomóż sobie, my Ci pomożemy"

14.

S Konsulting Maciej

Stryjecki

00118 Stryjecki Maciej S Konsulting Maciej Stryjecki

15.

Krzysztof

Jędrzejewski –

Usługi

consultingowe i

pośrednictwo

00121 Jędrzejewski Krzysztof "Eurogroup for Animals" (organizacja pozarządowa)

16.

Lewandowski

Andrzej

00122 Lewandowski Andrzej Gallaher Polska Sp. z o.o.

17.

Adekoya Remigiusz 00131 Adekoya Remigiusz Stowarzyszenie Obywatel RP

3

W przypadku podmiotów wykonujących zawodową działalność

lobbingową na terenie Sejmu, jej formy obejmują udział w posiedzeniach

poszczególnych komisji (w tym – w wysłuchaniach publicznych dotyczących

projektu ustawy) z możliwością zabierania głosu w dyskusji, jak również

przyjętymi w takiej sytuacji – związanych z ich pracami dokumentów, w

szczególności zaś propozycji rozwiązań legislacyjnych oraz ekspertyz i opinii

prawnych.

zarejestrowaną zawodową działalność lobbingową uczestniczyły ogółem w 35

posiedzeniach komisji sejmowych, przy czym największym ich

zainteresowaniem cieszyły się prace Komisji: Finansów Publicznych (lobbyści

uczestniczyli w 9 posiedzeniach tej Komisji), Ochrony Środowiska, Zasobów

Naturalnych i Leśnictwa (uczestniczyli w 6 posiedzeniach Komisji), Zdrowia

(uczestniczyli w 5 posiedzeniach) oraz Skarbu Państwa (uczestniczyli w 4

posiedzeniach).

Nie odnotowano natomiast udziału lobbystów w posiedzeniach

poświęconych wysłuchaniu publicznemu, jak również nie wpłynęły od nich do

komisji jakiekolwiek propozycje dotyczące określonych rozwiązań

legislacyjnych, ekspertyzy czy opinie prawne.

W posiedzeniach brał udział

przeciętnie jeden lobbysta, rzadziej uczestniczyło w nich dwóch, a już

wyjątkowo – trzech lobbystów, zaś ich obecność z reguły ograniczała się do

biernej obserwacji przebiegu obrad.

Lp

Komisja, nr i data

posiedzenia

Środowiska, Zasobów

Naturalnych i

4. posiedzenie w dniu

9 stycznia 2008 roku

Sprawozdanie Ministra Środowiska z

udziału w XIII Sesji Konferencji Stron

Klimatu wraz z informacją o podjętych

zobowiązaniach podczas tej sesji.

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

Nie zgłosił

Państwa

5. posiedzenie w dniu

I. podjęcie uchwały w sprawie

przeprowadzenia przez NIK kontroli w

sektorze stoczniowym,

II.

Rozpatrzenie informacji Ministra

Skarbu Państwa o kierunkach

prywatyzacji w roku 2008 oraz o

zmianach personalnych w organach

spółek z udziałem Skarbu Państwa,

III.

Przyjęcie planu pracy Komisji na I

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

3.

Komisja Ochrony

Środowiska, Zasobów

Naturalnych i

6. posiedzenie w dniu

22 stycznia 2008 roku

I. Pierwsze czytanie rządowego

II.

Rozpatrzenie informacji pt.: „Stopień

realizacji zobowiązań traktatowych

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

Lp

Komisja, nr i data

posiedzenia

4.

Komisja Gospodarki

11. posiedzenie w

dniu 27 lutego 2008

roku

I. Pierwsze czytanie rządowego

projektu ustawy o zmianie ustawy o

II.

Polityka energetyczna Polski z

uwzględnieniem roli alternatywnych i

odnawialnych źródeł energii w

aspekcie dyrektyw unijnych.

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

23. posiedzenie w

dniu 9 kwietnia 2008

roku

Ustalenie trybu pracy Komisji nad

– o ochronie indywidualnych i

zbiorowych praw pacjenta oraz o

– o zakładach opieki zdrowotnej (druk

nr 284),

– o szczegółowych uprawnieniach

pracowników zakładów opieki

– o konsultantach krajowych i

– o dobrowolnych dodatkowych

ubezpieczeniach zdrowotnych (druk nr

293),

– Przepisy wprowadzające ustawę z

zakresu ochrony zdrowia (druk nr

294),

– o akredytacji w ochronie zdrowia

(druk nr 311).

Viewpoint Group/

Anna Kadzikiewicz,

Arkadiusz Sekściński

Medien Service/

Sławomir Cieśliński

Nie składali

żadnych

dokumentów.

Nie zgłosili

propozycji

zmian.

6.

Komisja Polityki

Społecznej i Rodziny

(wspólnie z Komisją

Zdrowia, 24.

posiedzenie)

27. posiedzenie w

dniu 10 kwietnia 2008

roku

Pierwsze czytanie rządowego projektu

Viewpoint Group/

Anna Kadzikiewicz

Nie składała

żadnych

dokumentów.

Nie zgłosiła

propozycji

zmian.

7.

Komisja Skarbu

Państwa

25. posiedzenie w

dniu 23 kwietnia 2008

roku

Ocena aktualnej sytuacji i procesu

przekształceń własnościowych w

sektorze farmaceutycznym.

Viewpoint Group/

Anna Kadzikiewicz,

Arkadiusz Sekściński

Nie składali

żadnych

dokumentów.

Nie zgłosili

8.

Komisja Ochrony

Środowiska, Zasobów

Naturalnych i

Leśnictwa (wspólnie z

Komisją Gospodarki,

22. posiedzenie)

20. posiedzenie w

dniu 7 maja 2008 roku

Rozpatrzenie informacji rządu w

sprawie limitu uprawnień do emisji CO

2

na lata 2008-2012 dla hutnictwa i

elektrowni.

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

9.

Komisja Infrastruktury

41. posiedzenie w

dniu 8 maja 2008 roku

Podstawowe bariery realizacji

inwestycji infrastrukturalnych w Polsce.

Plany rządu w zakresie usuwania

barier – katalog propozycji

legislacyjnych.

VIewpoint Group/

Maciej Sankowski,

Mariusz Odziemczyk

Nie składali

żadnych

dokumentów.

Nie zgłosili

10.

Komisja Skarbu

Państwa

31. posiedzenie w

dniu 28 maja 2008

roku

Informacja o działaniach i planach

restrukturyzacyjnych i

prywatyzacyjnych prowadzonych przez

Agencję Rozwoju Przemysłu S.A.

Viewpoint Group/

Arkadiusz Sekściński

Nie składali

żadnych

dokumentów.

5

Lp

Komisja, nr i data

posiedzenia

11.

Komisja Gospodarki

29. posiedzenie w

dniu 10 czerwca 2008

roku

Rozpatrzenie sprawozdania podkomisji

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

12.

Komisja Gospodarki

36. posiedzenie w

dniu 25 czerwca 2008

roku

I. Rozpatrzenie poprawek zgłoszonych

II.

Rozpatrzenie sprawozdania

podkomisji nadzwyczajnej o poselskim

III.

Rozpatrzenie sprawozdania

podkomisji o rządowym projekcie

400)

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

13.

Komisja Zdrowia

37. posiedzenie w

dniu 15 lipca 2008

roku

Rozpatrzenie sprawozdania podkomisji

Viewpoint Group/

Anna Kadzikiewicz

14.

Komisja Samorządu

Terytorialnego i

Polityki Regionalnej

41. posiedzenie w

dniu 22 lipca 2008

roku

Rozpatrzenie rozszerzonej Informacji o

realizacji przez jednostki samorządu

gospodarki odpadami w odniesieniu do

dyrektyw Unii Europejskiej.

Viewpoint Group/

Dominika Domańska,

Mariusz Odziemczyk

Nie składali

żadnych

dokumentów.

15.

Komisja Skarbu

Państwa

45. posiedzenie w

dniu 3 września 2008

roku

Informacja na temat realizacji strategii

dla elektroenergetyki.

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

16.

Komisja Finansów

Publicznych

69. posiedzenie w

dniu 3 września 2008

I. Zaopiniowanie zmian w planie

finansowym Narodowego Funduszu

II.

Zaopiniowanie sprawozdania z

wykonania planu finansowego

III.

Zaopiniowanie wniosku Ministra

Finansów w sprawie zmiany

Andrzej Lewandowski Nie składał

żadnych

dokumentów.

Nie zgłosił

17.

Komisja Zdrowia

48. posiedzenie w

dniu 4 września 2008

roku

Rozpatrzenie poselskiego projektu

ustawy - Przepisy wprowadzające

(druk nr 294)

Andrzej Lewandowski Nie składał

żadnych

dokumentów.

18.

Komisja Finansów

Publicznych

72. posiedzenie w

dniu 10 września 2008

roku

I. Rozpatrzenie:

1) rządowego projektu ustawy o

2) poselskich projektów ustaw o

Andrzej Lewandowski Nie składał

żadnych

dokumentów.

6

Lp

Komisja, nr i data

posiedzenia

ustaw (druki nr 661 i 697),

3) senackiego projektu ustawy o

4) komisyjnych projektów ustaw o

usług (druki nr 803, 804, 805, 806, 807,

808 i 809),

5) komisyjnego projektu ustawy o

kontynuacja.

II.

Przyjęcie dezyderatu nr 1 do

Ministra Finansów w sprawie

zwolnienia podmiotowego w podatku

19.

Komisja Zdrowia

50. posiedzenie w

dniu 11 września 2008

roku

Rozpatrzenie poselskiego projektu

Andrzej Lewandowski Nie składał

żadnych

dokumentów.

20.

Komisja Finansów

Publicznych

73. posiedzenie w

dniu 16 września 2008

I. Rozpatrzenie:

2) poselskich projektów ustaw o

ustaw (druki nr 661 i 697),

3) senackiego projektu ustawy o

II.

Skierowanie projektów ustaw:

1) poselskiego – o zmianie ustawy –

2) komisyjnych – o zmianie ustawy –

815 i 816),

3) komisyjnego – o zmianie ustawy o

4) komisyjnego – o zmianie ustawy o

nr 666, 780, 781)

- do podkomisji stałej do spraw

Andrzej Lewandowski Nie składał

żadnych

dokumentów.

7

Lp

Komisja, nr i data

posiedzenia

21.

Komisja Infrastruktury

78. posiedzenie w

dniu 17 września 2008

roku

Rozpatrzenie odpowiedzi Ministra

w sprawie głównych barier w procesie

Maciej Stryjecki Nie składał

żadnych

dokumentów.

Nie zgłosił

22.

Komisja Administracji i

Spraw Wewnętrznych

64. posiedzenie w

dniu 18 września 2008

roku

I. Stan przygotowań do XIV Konferencji

Stron Ramowej Konwencji Narodów

Stron Protokołu z Kioto - Poznań 2008.

II.

Uchwalenie opinii w sprawie

rządowego projektu ustawy o koncesji

834) dla Komisji Infrastruktury.

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

23.

Komisja Finansów

Publicznych

77. posiedzenie w

dniu 30 września 2008

roku

Pierwsze czytanie poselskiego projektu

Andrzej Lewandowski Nie składał

żadnych

dokumentów.

Nie zgłosił

24.

Komisja Ochrony

Środowiska, Zasobów

Naturalnych i

40. posiedzenie w

dniu 7 października

I. Rozpatrzenie sprawozdania

podkomisji nadzwyczajnej o rządowym

II.

Pierwsze czytanie rządowego

751)

III.

Rozpatrzenie, przedstawionej przez

Ministra Środowiska "Informacji o

gospodarowaniu wodami " (druk nr

723)

IV.

Rozpatrzenie rządowego

dokumentu "Raport z realizacji polityki

2006" (druk nr 848)

V. Sprawy bieżące.

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

25.

Komisja Zdrowia

56. posiedzenie w

dniu 8 października

2008 roku

Pierwsze czytanie komisyjnego

Andrzej Lewandowski Nie składał

żadnych

26.

Komisja Finansów

Publicznych

83. posiedzenie w

dniu 8 października

I. Rozpatrzenie poprawek zgłoszonych

senackiego i komisyjnych projektów

Ordynacja podatkowa (druki nr 891,

661, 697, 725, 803, 804, 805, 806, 807,

808, 809, 817 i 978)

II.

Rozpatrzenie poprawek zgłoszonych

Andrzej Lewandowski Nie składał

żadnych

8

Lp

Komisja, nr i data

posiedzenia

w drugim czytaniu do komisyjnego

rachunkowości (druki nr 912 i 969)

III.

Zmiana harmonogramu prac Komisji

27.

Komisja Ochrony

Środowiska, Zasobów

Naturalnych i

42. posiedzenie w

dniu 15 października

2008 roku

I. Przygotowania Polski do do COP14

(Poznań, 1-12 grudnia 2008)

II.

Rozpatrzenie poprawek zgłoszonych

(druki nr: 886 i 1094)

III.

Sprawy bieżące.

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

28.

Komisja Finansów

Publicznych

87. posiedzenie w

dniu 15 października

I. Rozpatrzenie rządowego projektu

ustawy o Komitecie Stabilności

II.

Pierwsze czytanie:

1) rządowego projektu ustawy o

2) poselskiego projektu ustawy o

III.

Pierwsze czytanie poselskiego

IV.

Rozpatrzenie sprawozdania

podkomisji stałej do spraw

o:

1) rządowym projekcie ustawy o

2) rządowym projekcie ustawy o

nr 340)

3) komisyjnych i senackim projektów

dochodowym od osób fizycznych

oraz ustawy o podatku dochodowym

781, 1009, 1010, 1011 i 1016)

4) komisyjnym projekcie ustawy o

5) komisyjnym projekcie ustawy o

nr 910)

V. Skierowanie rządowego projektu

ustawy o podatku dochodowym (druk

nr 1083) – do podkomisji stałej do

Viewpoint Group/

Anna Kadzikiewicz

Andrzej Lewandowski

Nie składał

żadnych

dokumentów.

9

Lp

Komisja, nr i data

posiedzenia

podatkowego.

29.

Komisja Ochrony

Środowiska, Zasobów

Naturalnych i

43. posiedzenie w

dniu 21 października

2008 roku

Wyzwania polityki klimatycznej:

Sesja I: Konferencja COP14 w

Poznaniu jako etap kształtowania

nowego światowego porozumienia w

dziedzinie przeciwdziałania zmianom

klimatu.

Sesja II: Polskie działania na rzecz

ochrony klimatu w świetle polityki UE.

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

30.

Komisja Finansów

Publicznych

104. posiedzenie w

dniu 04 listopada 2008

roku

I. Rozpatrzenie sprawozdania

podkomisji stałej do spraw

Andrzej Lewandowski Nie składał

żadnych

31.

Komisja do Spraw Unii

Europejskiej

71. posiedzenie w

dniu 05 listopada 2008

roku

Konsekwencje implementacji pakietu

energetyczno-klimatycznego dla Polski

– posiedzenie organizowane we

współpracy z GLOBE Europe

Viewpoint Group/

Mariusz Odziemczyk

Nie składał

32.

Komisja Finansów

Publicznych

109. posiedzenie w

dniu 18 listopada 2008

roku

I. Zaopiniowanie wniosku Ministra

II.

Zaopiniowanie wniosków Ministra

Spraw Wewnętrznych i Administracji w

III.

Zaopiniowanie zmian w planie

IV.

Skierowanie komisyjnych projektów

1014, 1015 i 1046) do podkomisji stałej

podatkowego.

V. Rozpatrzenie

odpowiedzi Ministra Finansów na

VI.

Rozpatrzenie uchwały Senatu o

nr 1318).

VII.

Rozpatrzenie poprawek

akcyzowym (druki nr 1083 i 1260).

Andrzej Lewandowski Nie składał

żadnych

dokumentów.

33.

Komisja Samorządu

Terytorialnego i

Polityki Regionalnej

(wspólnie z Komisją

Infrastruktury, 115.

posiedzenie)

94. posiedzenie w

dniu 19 listopada 2008

roku

Rozpatrzenie sprawozdania podkomisji

nadzwyczajnej o komisyjnym projekcie

budowlane (druk nr 1048) -

kontynuacja

S Konsulting Maciej

Stryjecki/

Maciej Stryjecki

Nie składał

żadnych

dokumentów.

34.

Komisja Finansów

Publicznych

114. posiedzenie w

dniu 05 grudnia 2008

roku

Rozpatrzenie uchwały Senatu o

podatku akcyzowym (druk nr 1430).

Andrzej Lewandowski Nie składał

żadnych

dokumentów.

10

Lp

Komisja, nr i data

posiedzenia

35.

Komisja Samorządu

Terytorialnego i

Polityki Regionalnej

105. posiedzenie w

dniu 16 grudnia 2008

roku

Zaopiniowanie dla Komisji Gospodarki

poselskiego projektu ustawy o zmianie

S Konsulting Maciej

Stryjecki/

Maciej Stryjecki

Jeśli chodzi o bezpośrednie kontakty lobbystów z pracownikami

Kancelarii Sejmu, związane z wykonywaniem czynności z zakresu zawodowej

działalności lobbingowej, to w r. 2008 w Zespole ds. Zawodowej Działalności

Lobbingowej nie odnotowano żadnej prośby o zorganizowanie takiego

spotkania z pracownikiem spoza Zespołu.

W ub. roku nie odnotowano też

żadnego zgłoszenia prób prowadzenia na terenie sejmowym działań

lobbingowych przez osoby nie posiadające okresowej karty wstępu.

Szef Kancelarii Sej


text:
Bolesław Prus

Cienie

Kiedy na niebie dogasają blaski słońca, z ziemi wynurza się zmierzch.

Zmierzch — wielka armia nocy, o tysiącach niewidzialnych kolumn i miliardach żołnierzy.

Potężna armia, która od niepamiętnych czasów pasuje się ze światłem, pierzcha każdego poranku, zwycięża każdego wieczoru, panuje od zachodu do wschodu słońca, a w dzień, rozbita, chowa się po kryjówkach i czeka.

Czeka w górskich przepaściach i miejskich piwnicach, w gąszczu lasu i w głębi ciemnych jezior.

Czeka, kryjąc się w przedwiecznych jaskiniach ziemi, w kopalniach, po rowach, w kątach domów, w załamkach murów.

Rozproszona i na pozór nieobecna, wypełnia jednak wszystkie skrytki.

Jest w każdej szczelinie kory drzew, w fałdach ludzkiego odzienia, leży pod najmniejszym ziarnem piasku, czepia się najcieńszej nici pajęczej i czeka.

Wypłoszona z jednego miejsca, w oka mgnieniu przenosi się na inne, korzystając z lada sposobności, aby powrócić tam, skąd ją wygnano, wedrzeć się na niezajęte stanowiska i zalać ziemię.

Kiedy gaśnie słońce, armia zmroków gęstymi szeregami wysuwa się ze swych ucieczek, cicha i ostrożna.

Zapełnia korytarze domów, sienie i źle oświecone schody; spod szaf i stołów wypełza na środek pokojów i obsiada firanki; przez lufty piwnic i szyby okien wysuwa się na ulice, w głuchym milczeniu szturmuje ściany i dachy, i zaczajona na szczytach, cierpliwie czeka, aż na zachodzie zbledną różowe obłoki.

Jeszcze chwilka, i nagle zerwie się olbrzymi wybuch ciemności, sięgającej od ziemi do nieba.

Zwierzęta skryją się po legowiskach, człowiek ucieknie do domu; życie, jak roślina bez wody, skurczy się i pocznie usychać.

Barwy i kształty rozpłyną się w nicestwie; trwoga, błąd i występek obejmą panowanie nad światem.

W takiej chwili na pustoszejących ulicach Warszawy ukazuje się dziwna postać ludzka, z drobnym płomykiem nad głową.

Szybko biegnie przez chodnik, jakby ją ścigały ciemności, przy każdej latarni zatrzymuje się na mgnienie i roznieciwszy wesołe światło, znika jak cień.

I tak każdego dnia w roku.

Czy na polach wiosna dyszy zapachem kwiatów, czy sroży się lipcowa burza, czy rozhukane na ulicach jesienne wichry motają tumanami kurzu, czy w powietrzu kłębią się zimowe śniegi — on zawsze, skoro tylko nadejdzie wieczór, ze swym płomykiem przebiega miejskie chodniki, roznieca światło, a potem znika, jak cień.

Skąd się ty bierzesz, człowieku, i gdzie kryjesz się, że nie znamy twoich rysów, ani słyszymy głosu?

Czy masz ty żonę albo matkę, która czeka twego powrotu?

Albo dzieci, które postawiwszy w kącie twoją latarkę, wdzierają ci się na kolana i obejmują cię za szyję?

Czy ty masz przyjaciół, którym opowiadasz swoje pociechy i zgryzoty, albo choć znajomych, z którymi możesz porozmawiać bodaj o codziennych zdarzeniach?

Czy ty w ogóle posiadasz jaki dom, w którym by cię znaleźć można?

imię, którym można by ciebie zawołać?

potrzeby i uczucia, które by cię robiły takim, jak my, człowiekiem?

Czyli też jesteś naprawdę istotą bezkształtną, milczącą i nieujętą, co ukazuje się tylko o zmroku, roznieca światło, a potem znika, jak cień?

Odpowiedziano mi, że jest naprawdę człowiek, a nawet dano jego adres.

Poszedłem do wskazanego domu i zapytałem stróża:

— Czy u was mieszka ten, co zapala latarnie po ulicach?

— U nas.

— A gdzie?

— W tamtej komórce.

Komórka była zamknięta.

Spojrzałem przez okna, alem tylko zobaczył tapczan przy ścianie, a obok niego na wysokim kiju latarkę.

Latarnika nie było.

— Powiedz mi przynajmniej, jak on wygląda?

— Kto go tam wie! — odparł stróż, wzruszając ramionami.

— Sam go nawet dobrze nie znam — dodał — bo po dniu nigdy w izbie nie siedzi.

W pół roku przyszedłem drugi raz.

— A dziś nie ma w domu latarnika?

— Oho! — rzekł stróż — nie ma i nie będzie.

Wczoraj go pochowali.

Umarł.

Stróż zamyślił się.

Zapytawszy o kilka szczegółów, pojechałem na cmentarz.

— Pokażcie mi, grabarzu, gdzie tu wczoraj pochowano latarnika?

— Latarnika?… — powtórzył.

— Kto go tam wie!

Trzydziestu pasażerów było wczoraj.

— Ależ on pochowany w oddziale najuboższych.

— Takich zwaliło się dwudziestu pięciu.

— Ale on leżał w niemalowanej trumnie.

— Takich zwieźli szesnaście.

Tym sposobem nie poznałem ani twarzy, ani nazwiska, ani nawet nie widziałem jego grobu.

I został tym po śmierci, czym był za życia: istotą widzialną tylko o zmroku, niemą i niepochwytną, jak cień.

W pomroce życia, gdzie po omacku błądzi nieszczęsny rodzaj ludzki, gdzie jedni rozbijają się o zawady, inni spadają w otchłań, a pewnej drogi nikt nie zna; gdzie na skrępowanego przesądami człowieka poluje zły przypadek, nędza i nienawiść — po ciemnych manowcach życia również uwijają się latarnicy.

Każdy niesie drobny płomyk nad głową, każdy na swojej ścieżce roznieca światło, żyje nie poznany, trudzi się nie oceniony, a potem znika, jak cień…

-----


text:
Pomoc dajcie mi, rodacy

Pomoc dajcie mi, rodacy,

Gdyż okrutny los mnie nęka,

Żebrać muszę, gdyż do pracy

Jedna została mi ręka.

Ziomek nędzarz, tułacz bliźni,

Głos błagalny do was wznosi,

Żołnierz wierny dla ojczyzny,

O jałmużnę ziomków prosi.

Porzuciłem ojca, matkę,

Porzuciłem żonę lubą,

Porzuciłem dzieci, chatkę,

Pogardziłem życia zgubą.

Biegłem, kędy bój wrzał krwawy,

Walczyć pod ojczyzny znakiem,

Krew przelałem w polu sławy,

A dziś muszę być żebrakiem.

Zabrał sąsiad zły dostatki,

Wiatry z ogniem dom zabrały,

Nie mam żony, brata, matki,

W grób przed nędzą się schowały.

Mnie zawistny los tu gniecie,

Znoszę nędzę, urągania,

I nic nie mam na tym świecie

Prócz tej ręki do żebrania.

Bez nadziei, bez pociechy,

Tak pędzę życie tułacze,

Wzdycham do rodzinnej strzechy,

Lecz jej pewnie nie zobaczę.

Za mną w rodzinnym ustroniu,

Może kto tam tęskni przecie,

Może kto i łzę uroni,

Smutne myśli śląc po świecie.

Kiedy wrzała wojna mściwa,

Kiedym z wrogiem staczał boje,

Czemuż kula litościwa

Nic trafiła w serce moje.

Byłbym zginął z bronią w dłoni,

Padł jak wolnym paść przystoi,

Dziś tułacza smutek goni,

Na ten ciężar nie mam broni.

-----


text:
Adso, opat klasztoru Moutier-en-Der, jeden z najznakomitszych pisarzy X w., kształcił się w klasztorze Luxeuil (ob.

Kolumban), powołany na nauczyciela do Tull, rządził od 960 r. jako opat klasztorem Moutier.

Zostawał w stosunkach z największymi swego czasu ludźmi, jak Gerbertem (Sylwestrem II), Abbonem Fleury i t. d.

(Pertz, Mon.

Germ.

Script.

IV).

Um.

992 r. w pielgrzymce do Jerozolimy.

Sławny kaznodzieja, oprócz wielu hymnów i metrycznego przerobienia drugiej księgi djalogów papieża Grzegorza, napisał Adso wiele żywotów świętych, a pomiędzy innemi żywot św. Mansweta, bis.

Tull, św. Bazola (u Mabil.

Act. ss. ad a.

620), św. Frodoberta (tamże a.

673) i św. Bercharjusza (ib.

a.

685).

Napisał też do królowej Gerbergi list o antychryście, ob.

u Duchesne, H. Franc.

Script.

II, p.

844.

Cf. Rivet, hist. litt.

VI p.

471.


text:
Bróg, inaczej Brożyna, Laski, Leszczyc, Wyszowie, herb polski, przedstawiający w polu czerwonem bróg żółty na zielonej murawie.

Jest-to taki sam daszek słomiany na czterech słupach (których wierzchołki sterczą nad nim), do podnoszenia i zniżania, jakie stawiano niegdyś po dworach, a dziś jeszcze widzieć można u ludu wiejskiego.

Zapiski sądowe od r. 1401 nazywają ten herb: Laską, Leszczycem i Brogiem, Długosz zaś zowie go Wyszami.

Znana jest pieczęć z tym herbem Wojciecha, wojewody brzeskiego z r. 1343 i druga Piotra Wysza, biskupa krakow.

z r. 1406.

Bróg jest także herbem miasta Radolina.

W dawnych autorach i przysłowiach, bróg, jako budynek, a raczej dach na siano i zboże, często jest wspominany; oznacza jednak i stertę zboża, postawioną bez dachu, pod gołem niebem.

Gwagnin za Zygmunta III pisze: „Na Rusi u dobrego gospodarza do czterech i do sześciu set brogów na-kształt jakich wież czworograniastych, różnem zbożem napełnionych najdzie".

„Lepiej mięć więcej brogów, niż łańcuchów złotych" - pisze Petrycy w „Ekonomii" r. 1618.

Rej zaś w „Wizerunku" powiada: „Lepszy bróg niźli snop".

„Na brogu leżeć" - znaczyło próżnować, gnuśnieć.

Były przysłowia: 1) Bróg i stodoła, na co chcę, wydoła.

2) Bróg myszy nie zagniecie.

3) Bróg dziesięcinny wszystko przyjmuje.


text:
346.

Choćbyś z pociech wszelkich był wyzuty,

To jeszcze Nadziei wątłą nić

Z siłą Wiary Serca w dłoń twą chwyć.

Gdyż, dopóki Sam cię z twej pokuty

Pan nie zwolni w zbożny czas — dopóty

Masz w upracowaniu trwać i żyć.

.[1]


text:
Czekan.

Po turecku wyraz ten pomiędzy innemi znaczy młot, a zapożyczony jest podobno z języka perskiego.

Po polsku czekany zwano także nadziakami Czekan króla Jana Kazimierza z boku.

Czekan króla Jana Kazimierza z góry.

i ciupagami.

Książę Adam Czartoryski, jenerał ziem podolskich, w notatkach swoich, udzielonych Lindemu, pisze: „Czekan, albo nadziak, różni się tym od obucha, że koniec od młotka idący jest zakrzywiony w obuchu, w czekanie zaś na prost idzie".

Na sejmie r. 1620 uchwalono prawo następujące: „Zabronienie czekanów.

Objaśniając dawne prawa i statuta, około bezpieczeństwa i pokoju pospolitego uczynione, a przychylając się do konstytucyi anni 1578 et 1601 i do inszych, o zabronieniu niezwykłych broni i oręża postanowionych, bacząc, że co dalej większa swywola w ludziach roście, ani na miejsca poświęcone, ani na żadną zwierzchność nie oglądają się: przeto, aby się złym zamysłom zabieżało, postanawiamy omnium Ordinum unanimi consensu accedente, aby żaden cujuscunque conditionis nie ważył się odtąd zażywać, albo nosić czekanów in loco publico, pod winą dwuch set grzywien...

Wszakże na wojnie przeciwko nieprzyjacielowi koronnemu, zażywanie czekanów i inszych broni, zachowujemy".

W zbrojowni ordynatów Krasińskich w Warszawie przechowywany jest pamiątkowy czekan, czyli siekierka stalowa, po królu Janie Kazimierzu, którą tu w rysunku przedstawiamy.

Ozdoby na niej głęboko złotem nabijane przedstawiają z jednej strony bitwę, a z drugiej sojusz z tatarami.

Na obuszku z dwuch stron przeciwległych są orły, których rysunek wskazuje, że czekan musiał być zrobiony dla króla polskiego we Francyi lub przez francuza.

Na wierzchu oprawy jest cyfra królewska J. C. R. i na obuszku korona królewska.

Czekan ten zarazem jako laska i do obrony służyć mógł królowi.

Trzonek jego mahoniowy, na końcu skówką żelazną okuty, długi jest na 0,840 metra.

Na wystawie starożytności i przedmiotów sztuki, urządzonej r. 1856 w pałacu Potockich w Warszawie, znajdowały się pod liczbami 379, 380 i 381 trzy czekany pochodzenia wschodniego, zawieszane w łęku siodła, a używane w pogoni za nieprzyjacielem do zahaczenia go i ściągnięcia z konia, jak niemniej do rozbijania hełmów i naramienników, utrzymujących pancerze.

Ponieważ, mając czekan w ręku, można było uderzyć jego ostrzem, obuchem, płazem lub laską, na której toporek był osadzony, mawiali więc polacy: „U czekana obuch na złodzieja, blat na przyjaciela, ostrze na nieprzyjaciela, toporzysko (laska) na chłopa".

Było także narzędzie muzyczne, zwane czekanem dlatego, że się nosiło w postaci laski z rączką nakształt kilofa.


text:
Cesari Antoni, ur. 1760 w Weronie, filipin, znakomity badacz językowy, członek prawie wszystkich europejskich akademji, um.

r. 1828 w Rawennie.

Oprócz włoskiego słownika della Crusca, Ver.

1806, 6 t., pisał wiele dzieł lingwistycznych i wydał dzieła wielu dawniejszych pisarzy.

Życiorysy jego pisali: Manuzzi (Floren.

1829), Bonfanti (Verona 1832) i Azzochi (Rzym 1836).


text:
Fabryka kineskopów LG Philips w Hranicach, jedna z największych inwestycji zagranicznych w Czechach, znajduje się na skraju bankructwa - informuje czeski dziennik Mlada Fronta Dnes.

Rząd Milosza Zemana w 2000 roku przyznał firmie LG Philips ulgi inwestycyjne w wysokości 1,5 miliarda koron (około 200 milionów zł).

Inwestor obiecał zatrudnić w fabryce kineskopów ponad trzy tysiące pracowników, a przy fabryce miało powstać centrum badawczo-rozwojowe, zatrudniające kilkuset inżynierów.

Cała inwestycja miała być kołem zamachowym gospodarki na terenie północnych Moraw.

Wczoraj zatrudniająca około 1500 pracowników fabryka LG Philips wstrzymała produkcję.

Powodem jest brak zainteresowania rynku kupnem klasycznych kineskopów.

Klienci coraz częściej zaczęli bowiem kupować telewizory plazmowe oraz LCD.