corpora: CEN

text:
Rada Polityki Pieniężnej musi być ostrożna w sytuacjach, gdy inflacja jest niska, a jej spadek uwarunkowany jest czynnikami jednorazowymi – uważa szef NBP Leszek Balcerowicz.

Ostatnio Rada obniżyła stopy procentowe Narodowego Banku Polskiego o 25 punktów bazowych.

Według prognoz, którymi dysponują członkowie RPP, na początku 2007 roku inflacja może wzrosnąć do 3,5 procent.

Niedawno przedstawiliśmy opracowanie ekspertów NBP, które pokazuje, że w wielu krajach był okres podobny do polskiego, inflacja była bardzo niska.

Niektóre z tych banków pod presją tej sytuacji, a także pewnymi presjami zewnętrznymi, obniżały stopy, po czym się nagle okazywało, że za parę miesięcy ona zaczęła rosnąć i trzeba te stopy było podwyższać.

Ja nie twierdzę, że tak musi być.

Twierdzę, że odpowiedzialność i to że się ma konstytucyjną możliwość wykonywania tej ważnej funkcji powinna skłaniać do rozwagi.

W Polsce na szczęście gospodarka rośnie – mówił wczoraj Balcerowicz na antenie TVN 24.

Grudniowa inflacja była bardzo niska - spadła do poziomu 0,7%, a ekonomiści prognozują, że w pierwszym kwartale 2006 roku może ona pozostać nawet poniżej poziomu 1%.

Zdaniem szefa NBP, że jeśli chodzi o inflację, Polska osiągnęła już "poziom europejski".


corpora: wikisources-pl

text:
Arkosolium.

Jest to nazwa pomnika łukowego, często napotykanego w katakumbach i w ogóle na dawnych cmentarzach chrześcjańskich.

Urna marmurowa lub gliniana, w jakich chowano popioły zmarłych, nazywała się U starożytnych solium.

Wyraz ten zachowali pierwotni chrześcjanie, na oznaczenie sarkofagu uwieńczonego pod ołtarzem, a zawierającego zwłoki męczennika.

Ale wyraz ten nie odpowiadał jeszcze dobrze pojęciu pomnika łukowego, który nie był urną odosobnioną i ruchomą, lecz grobem wykutym w skale cmentarnego korytarza.

Dla wykucia grobu tego rodzaju, fossor (ob.) musiał najprzód wykuć wyżej miejsce puste, pozwalające mu na wykonywanie dalszej roboty i na złożenie trupa w wykutą później urnę.

Ponieważ zaś te miejsca puste, wykuwane nad grobami, miały kształt łuku, przeto cały pomnik otrzymał nazwę łukogrobu, arkosolium, nazwę wyłącznie chrześcjańską, bo oznacza ona sposób chowania zmarłych, nieznany zupełnie u pogan.

Arkosolia dzieliły się zazwyczaj na kilka przedziałów.

Były to groby rodzinne, wspanialsze i kosztowniejsze niż proste loculi (ob.).

Bogaci chrześcjanie sporządzali je dla siebie, dla krewnych i przyjaciół (nobis et nostris et amicis), okoliczność zazwyczaj wzmiankowana w napisach, aby potomność wiedziała, że arkosolia nie byby[1] budowane kosztem skarbu kościelnego, lecz kosztem prywatnym; kosztem bowiem kościoła były robione tylko arkosolia dla ciał znakomitszych męczenników i to w kaplicach, w których zbierali się wierni i gdzie grób taki służył zazwyczaj za ołtarz.

Arkosolia, przeznaczone dla pospolitych wiernych, mieściły się pospolicie wzdłuż korytarzy katakumbowych.

W pustej łukowej przestrzeni, wznoszącej się nad sarkofagiem męczennika, znajdowały się niekiedy loculi, w których chowano zwyczajnych wiernych, pragnących być jak najbliżej ciała świętych: ad sanctos, ad martyres.

Z niewłaściwej tej pobożności wynikło właśnie owo chowanie się w arkosoliach nad grobami męczenników.

Zdaje się jednak, że przykłady takich pogrzebów nie były wcale znane przed IV w., ponieważ św. Damazy, Papież, który sobie tego honoru wzbraniał: cineres timui sanctos vexare piorum (u Marchi, I monumenti d. arti crist.), czyżby mógł pozwalać na to, co słusznie uważał za profanację?

Martigny, Dict. d. antiq.

chr.

Przypisy


text:
Canzona XV.

Gdziebądź mi każe miłość czy pozwoli

Żyć nędznie, wszędzie, z gorzkich łez podniety

Brzmieć muszę w rymach piersi mej wzdychanie!

Ład w owych rymach tylko zna, niestety!

Ten, co jest mojej powiernikiem doli —

Gdyż w dziejach serca mego, niesłychanie

Wielki na zawsze zamęt pozostanie.

Ztąd się nie każdy ciągu w nich doczyta,

Więc posłuchajcie pieśni mej, albowiem

Sam w niej wam szczerze rozpowiem —

(Z czego mi ulga będzie znamienita):

Czemu mi świat jest pustkowiem.

Tak, że nad wszystkie ziemskich spraw koleje

Jedna mi tylko Laura promienieje?

W miarę jak moja dola bezlitosna.

Coraz złośliwiej, uporczywiej, ślepiej,

Szczęściu mojemu w tysiąc przeszkód rośnie,

Miłość się we mnie wspomnieniami krzepi.

Ztąd, jeśli światu uśmiechnięta wiosna

Majowym rąbkiem błyśnie, — ja w tej wiośnie

Tak wdzięku pełnej, Laurę mą radośnie

Witam, wraz z błogą w sercu mem nadzieją.

W słońcu, przed którem śniegi łąk stopniały.

Pierś mi przejmują zapały,

Co z jej wzniosłego serca promienieją,

W bogactwie przyrody całej,

W kwiatów ozdobie, widzę mej panienki

Nad wszelki wyraz doskonałe wdzięki.

Wśród kołysanej ciepłym tchem murawy,

Gdy mię ku sobie kiedy wabią skromne

Fijołki z tkliwą wonią, lub stokrotka

W promyczki zdobna, — to ja zaraz pomnę,

Jak w utęschnieniu duszy, wzrok mój łzawy

Laurę niebiańską piewszy[1] raz napotka.....

Ktoby powiedział: że ta postać wiotka

Tak nikłych kształtów, tak drobnego ciała,

Tyle wyniosłej duszy jest osłoną?

A przecież tak mi znaczono:

Że odkąd równie skromna jak wspaniała

Pani ta zbiegła mi w łono,

Stała się ona srogich mych jedyną

Cierpień pociechą równie, jak przyczyną!

Kiedy na smugach widzę topniejące

Śniegi od blasków słońca — myślę sobie:

— To ja kochaniem Laury tak topnieję,

Gdy ku anielskiej twarzy jej ozdobie

Poglądam trwożny, jako śnieg w swe słońce —

Zdala z niej zwodne błyszczą mi nadzieje,

Z bliska zaś ona z łez się moich śmieje.

—

Niemniej, w pogody ciche dni, jak w burzy,

Od niej mi tylko światłość jest jedyna —

Choć nieszczęśliwa godzina,

W której się znagła blask jej gniewem schmurzy!

Wtedy zdrętwienie mię ścina

W tak twardo skrzepły lód, że mi radosnej

Zdaje się nigdy już nie dożyć wiosny.

I czyż się zdarza, kiedy brzask jutrzenki,

W pogodny ranek, po przez mgły obłędy,

Budzi się niby w przystrojeniu białem,

Bym nie pomyślał o jej oczach, kędy

Dni moich zorze niegdyś, po przez cienki

Rąbek zasłony białej powitałem?

Stopniowo ziemia słońca się zapałem

Przejmuje drżąca, — to tak samo zemną.

W miarę jak coraz górniej jest wzniesione,

W ślad za niem ja także płonę

Coraz potężniej, a kiedy już w ciemną

Zachodu skłania się stronę,

Tęschno mi myśleć: że na czas niejaki

Ożywczy krok swój zwraca w inne szlaki.

Wy uśmiechnięte wonnych róż rozkosze,

W misternej wiązce pasm, jak słońce złotej,

W was ja urocze wdzięki widzę czyje?

Czyż nie tej, której obraz, wśród tęschnoty

Serdecznej, zdawna w duszy głębiach noszę?

Jej włos świetlisty, co się w falach wije

Najbielszą w świecie opływając szyję.

I te cudowne, jakich żadna jawa

Zjiścić nie zdoła, Laury boskiej lica?

A gdy mię jaki zachwyca

Przyrody widok — toż mi w myśli stawa

Urocza wraz okolica,

A z nią wiosenna chwila też niezwykła,

Gdy się w jej splotach serce moje wikła.

Probować zliczyć gwiazdy niebokręga,

Lub morza krople, — wyszłoby na jedno,

Co chcieć wyśpiewać wszystkie mej bogini

Wdzięki, przy których najświetniejsze bledną

Blaski, i wszelka za nic jest potęga!

To mnie jej życia cieniem niemal czyni,

Że jest niezbednem bym był zawsze przy niej.

Nawet — gdzie spojrzę — obraz jej uroczy,

Czy bym niebieską szedł czy ziemską drogą,

Tak opromienia mię błogo,

Że nie wiem: czy już nie chcą moje oczy,

Czy też już widzieć nie mogą

Nic więcej nad nią, tak jak i westchnienia

Wzywać innego, tylko jej imienia.

O pieśni moja!

toż twojemi dźwięki

Głośno najgłębsza myśl się wypowiada,

Która w mem sercu dniem i nocą gości.

Twoim pociechom też dzięki,

Zdala odemnie śmierć się trzyma blada.

A choćby miłosne złości

Mej Laury srogiej grób mi zgotowały,

W tobie mam pewność, że nie umrę cały!

—


text:
BARANINA.

* * *

Baranina tym samym podlega warunkom co wołowina; mięso czerwone mocne, nerwy cienkie, tłuszcz biały i delikatny.

Złą baraninę łatwo rozpoznać po sinawym i ciemnawym kolorze, tłustości żółtéj i jakby matowéj.


corpora: openbooks

text:
Jacob i Wilhelm Grimm

Duch we flaszce

tłum.

Bolesław Londyński

Żył raz sobie pewien drwal, który pracował od świtu do późnej nocy.

Gdy w końcu zebrał trochę grosza, mówi do swego syna:

— Jesteś moim jedynakiem, chcę przeto pieniądz, zaoszczędzony w ciężkiej pracy, wyłożyć na twoją naukę.

Jeżeli wyuczysz się czegoś gruntownie, to będziesz mnie żywił na starość, gdy mi członki zdrętwieją i będę musiał siedzieć w domu.

Syn drwala wstąpił tedy do wyższej szkoły i pilnie się uczył, zdobywając pochwałę od nauczycieli.

W szkole tej przebył czas pewien, ale gdy przeszedł parę kursów i jeszcze się nie wydoskonalił we wszystkim, ojciec zubożał i musiał doń powrócić.

— Ach! — rzekł ojciec zmartwiony — nie mogę łożyć dalej na ciebie, bo w tych ciężkich czasach trudno mi więcej zarobić, niż na chleb powszedni.

— Kochany ojcze, — odrzekł jedynak, — nie kłopocz się o to; jeżeli taka wola Boża, to wszystko pójdzie dla mojego dobra.

Już ja się zastosuję do tego.

Gdy ojciec wybierał się do lasu na obróbkę drzewa, syn mówi:

— Pójdę z ojcem i będę ojcu pomagał.

— Ależ mój synu — odparł ojciec — to będzie dla ciebie za trudne, ty nie jesteś przyzwyczajony do ciężkiej roboty, nie wytrzymasz długo, wreszcie mam tylko jedną siekierę i brak mi pieniędzy na kupno drugiej.

— Niech ojciec uda się do sąsiada — odparł syn — on ojcu pożyczy siekiery, dopóki nie zarobię na inną.

I ojciec pożyczył siekiery od sąsiada a nazajutrz o świcie wyszli obaj razem do lasu.

Syn pomagał ojcu i wcale nie okazywał zmęczenia.

Gdy już słońce stanęło nad nimi, rzecze ojciec:

— Trzeba wypocząć i zjeść obiad, zaraz robota pójdzie nam raźniej.

Ale syn wszedł w głąb lasu, spożył swój chleb, był bardzo wesół i rozglądał się po gęstwinie, czy mu się jakie gniazdo ptasie nie trafi.

Chodził tu i ówdzie, aż wreszcie doszedł do olbrzymiego dębu, którego pięciu ludzi nie mogłoby objąć.

Stanął i pomyślał sobie, że na takim dębie pewnie niejeden ptak zakłada swoje gniazdo.

Nagle wydało mu się, że słyszy jakiś głos.

Zaczął nasłuchiwać i wyraźnie usłyszał następujące słowa, wymówione bardzo głuchym tonem:

— Wypuść mnie, wypuść mnie!

Rozejrzał się dookoła, ale nic nie mógł odkryć; zdawało mu się, że głos wychodzi z ziemi, więc zawołał:

— Gdzie jesteś?

Głos odpowiedział:

— Jestem tu, na dole, pomiędzy korzeniami dębu.

Wypuść mnie, wypuść mnie!

Uczeń jął grzebać w korzeniach, aż nareszcie w jednej małej dziurze spostrzegł flaszkę.

Podniósł ją do góry i obejrzał pod światło.

We flaszce było coś żywego, jak gdyby żaba, coś, co skakało do góry i na dół.

— Wypuść mnie, wypuść mnie! — znowu głos zawołał: — Uczeń, nie podejrzewając nic złego, wyciągnął korek z flaszki i w tejże chwili ze środka wyskoczył duch i zaczął rosnąć, i rósł tak prędko, że w kilka chwil zamienił się w olbrzymiego chłopa, sięgającego głową aż do połowy dębu.

— A wiesz ty — zawołał doń olbrzym strasznym głosem — jaka cię czeka nagroda za to, żeś mnie wypuścił?

— Nie wiem — odparł uczeń bez trwogi — skądże mógłbym wiedzieć?

— To ja ci powiem — odpowiedział duch — muszę ci za to kark skręcić!

— Powinieneś mnie był o tym wcześniej powiedzieć — odparł uczeń — to byłbym cię zostawił we flaszce; ale tymczasem głowy ci nie oddam, dopóki się nie naradzę z innymi ludźmi.

— Czy będzie mniej, czy będzie więcej ludzi, — odrzekł duch, — nagroda cię nie minie.

Czy myślisz, że mnie z łaski tak długo trzymano w zamknięciu?

Nie, to było za karę; jam jest potężny Merkury.

Kto mnie uwolnił, temu kark muszę skręcić!

— Czekaj! — zawołał uczeń, to tak prędko nie idzie, muszę najpierw wiedzieć, czyś to ty rzeczywiście siedział w tej małej flaszce i jesteś prawdziwym duchem.

Jeżeli wejdziesz do flaszki z powrotem, to uwierzę, i wtedy możesz sobie robić ze mną, co zechcesz.

Duch rzekł wyniośle:

— To fraszki!

Skurczył się i zrobił się tak cienkim i tak małym, jakim był z początku, tak, że przez ten sam otwór, przez szyjkę flaszki mógł wcisnąć się do środka.

Zaledwie jednak chlupnął na dno, uczeń natychmiast flaszkę znowu zakorkował i rzucił ją pomiędzy korzenie dębu.

W ten sposób duch został zwiedziony.

Uczeń chciał teraz wracać do ojca, ale duch krzyknął wielce żałosnym głosem:

— Ach, puść mnie, puść, puść, kochanie!

— Nie! — odparł uczeń.

— Drugi raz się nie dam złapać.

Kto mi raz zalał sadła za skórę, tego nie wypuszczę.

— Jeżeli mnie uwolnisz — zawołał duch — to ci dam tyle, że ci wystarczy do końca życia.

— Nie — odparł uczeń — chcesz mnie oszukać.

— Lekceważysz własne szczęście…

— Wszak ja ci nie chcę zrobić nic złego, lecz wynagrodzić cię hojnie.

Uczeń pomyślał: „spróbuję, a nuż słowa dotrzyma?

W każdym razie krzywdy żadnej mi nie zrobi!”

Co pomyślawszy, wyjął korek, a duch wyrósł znowu jak poprzednio i stał się potwornym olbrzymem.

— No, teraz otrzymasz nagrodę.

Co mówiąc, wręczył mu maleńki kawałeczek płótna, istny plasterek, i rzekł:

— Jeżeli jednym końcem tej szmatki potrzesz jaką ranę, to rana zagoi się natychmiast, a jeżeli drugim końcem potrzesz stal lub żelazo, to zamienią się w srebro.

— Muszę to naprzód wypróbować, rzekł uczeń i podszedł do jednego drzewa, nadrąbał je siekierą natarł je plasterkiem i rana zasklepiła się sama przez się i znikła bez śladu.

— No dobrze, — ozwał się do olbrzyma, — to ma swoją wartość, więc teraz możemy się rozstać.

Duch podziękował mu za uwolnienie, a uczeń podziękował za podarunek i poszedł z powrotem do ojca.

— Gdzieżeś się podział? — zawołał ojciec: — czy już zapomniałeś o swojej robocie?

Zaraz mówiłem, że nie będziesz w stanie pracować po mojemu.

— Niech ojciec będzie spokojny, ja nadrobię jeszcze!

— Tak, nadrobię! — pomruknął ojciec z gniewem: — to nie ma sensu.

— Spójrz no tylko, ojcze, jak kropnę w to oto drzewo, to się rozleci na kawałki.

Wziął swój plaster, posmarował nim siekierę i uderzył w drzewo z całej siły, ale ponieważ żelazo zamieniło się w srebro, siekiera przeto zgięła się.

— Ach, ojcze, zobacz tylko, jaką mi nędzną dali siekierę.

Skrzywiła się zupełnie!

Ojciec przestraszył się i rzekł:

— Ach cóżeś mi narobił!

Muszę teraz zapłacić za siekierę, a czym zapłacę, chyba nie z tego zarobku, któregoś ty mi przysporzył!

— Nie gniewaj się, ojcze — odparł jedynak — już ja zapłacę za siekierę.

— Ach ty głupcze! — zawołał ojciec.

— Z czego zapłacisz?

Wszak nie masz nic oprócz tego, co ja ci daję.

Żarty uczniowskie przychodzą ci do głowy, ale o rąbaniu drzewa nie masz wyobrażenia.

Po niejakiej chwili odrzekł uczeń:

— Ojcze, nie mam wcale ochoty robić dalej, odpocznijmy sobie trochę.

— Ach, co ty tam wiesz! — rzekł ojciec. — czy myślisz, że potrafiłbym siedzieć z założonymi rękoma jak ty?

Ja muszę jeszcze robić, a ty możesz sobie wędrować, dokąd ci się spodoba.

— Ojcze, jestem po raz pierwszy w tym lesie i nie znam drogi.

Pójdź ze mną.

Ponieważ stary ochłonął już z gniewu, dał się przeto w końcu namówić i poszedł z nim do domu.

Tu mówi do syna:

— Idź i sprzedaj uszkodzoną siekierę, a staraj się dostać jak najwięcej; — resztę będę musiał zarobić, ażeby zapłacić za siekierę sąsiadowi.

Syn wziął siekierę, a zaniósł ją do miasta.

Tam wszedł do pewnego złotnika, który wypróbował materiał, zważył go i rzekł:

— To srebro warte jest czterysta talarów, ale ja tyle gotówki nie mam.

A uczeń na to:

— To daj mi pan tyle, ile pan ma; na resztę poczekam.

Złotnik dał mu trzysta talarów, a sto został dłużny.

Wraca teraz uczeń do domu i mówi:

— Ojcze, mam pieniądze, idź i zapytaj się, ile sąsiad chce za siekierę.

— Siekiera kosztuje półtora talara, to wiem.

— No to daj mu trzy talary, będzie miał dosyć.

Wszak to wartość podwójna.

Patrz, ojcze, mam ja aż nadto pieniędzy.

I dał ojcu sto talarów, mówiąc:

— Nigdy ci, ojcze, nie zbraknie, nawet na zbytki!

— Wielki Boże! — zawołał stary — Skądżeś ty przyszedł do takiego bogactwa?

Syn opowiedział mu wszystko co zaszło i jak, ufając we własne szczęście, dokonał tak pięknej zdobyczy.

Za pozostałe pieniądze zaczął znowu uczęszczać do szkoły wyższej, uczył się pilnie, a że swoim plastrem mógł goić wielkie rany, zasłynął przeto jako jeden z najsławniejszych lekarzy na świecie.