corpora: CEN

text:
Niemiecka prasa skrytykowała objęcie przez byłego kanclerza Niemiec, Gerharda Schroedera posady w radzie nadzorczej Gazociągu Północnego.

To, że Schroeder za swoje wysiłki nagrodzony został stanowiskiem w radzie nadzorczej, jest podejrzane niezależnie od tego, czy były kanclerz będzie miał z tego materialne korzyści i jakie - ocenia dziennik Der Tagesspiegel.

Gazeta przypomina, że budowa Gazociągu Północnego jest możliwa dzięki działaniom Schroedera jako kanclerza.

Według dziennikarzy największe kontrowersje budzi tempo, w jakim były szef rządu niemieckiego przyjął nową posadę.

W podobnym tonie wypowiada się rosyjski Kommersant.

Gazeta także zwraca szczególną uwagę na objęcie przez Schroedera wysokiej pozycji wśród akcjonariuszy spółki.


corpora: openbooks

text:
Zdzisław Dębicki

Płacz skrzypiec

Słychać płacz skrzypiec, żałosny, żałosny,

Jak łzy, co z oczu ukochanych płyną,

Jak łzy po dawno minionych dniach wiosny,

Jak łzy nad smutną złotych snów ruiną…

Słychać płacz skrzypiec… daleko gdzieś kona

Wśród brzóz żałobnie rozchwianych warkoczy…

Błyszczy na niebie srebrnych gwiazd korona,

Mgły się rozsnuły po wodnej roztoczy…

Słychać płacz skrzypiec… z sianożęć woń płynie,

Kwiaty zemdlone w białych rosach stoją…

Skrzypce gdzieś łkają o cichej godzinie,

A smutek falą w duszę spływa moją…

Słychać płacz skrzypiec — daleki, daleki…

Dziwna tęsknica bierze mnie w ramiona — —

Bywaj mi zdrowa, dziewczyno, na wieki!

Płacz skrzypiec cichnie, urywa się, kona…

-----


corpora: wikisources-pl

text:
Podróż do środka Ziemi

Rozdział XXXVI

Juliusz Verne

Tu kończą się moje notatki, szczęśliwie uratowane z rozbicia.

Wracam do nowego toku opowiadania.

Nie umiem powiedzieć co się stało wtedy, gdy tratwa nasza uderzyła o skały nadbrzeżne.

Pamiętam tylko, że wpadłem do wody i że jeśli żyję dotąd, jeśli ciało moje nie rozdarło się gdzie o ostrą skałę, to zawdzięczam jedynie silnemu ramieniu naszego przewodnika.

Odważny Islandczyk wyniósł mnie na gorący piasek, znajdujący się w pewnej od morza odległości, gdzie również i stryj mój leżał rozciągnięty.

Ocaliwszy nam życie, wrócił jeszcze na brzeg morza, chcąc uratować z rozbicia wszystko co było można.

Nie mogłem mówić, tak byłem wzruszony i utrudzony; potrzebowałem długiego wypoczynku, aby przyjść do siebie.

Ulewa prawdziwie potopowa nie ustawała ani na chwilę, lecz wzmaganie się jej stopniowe, zapowiadało koniec burzy.

W rozpadlinach skał znaleźliśmy chwilowe schronienie przed nawałnicą.

Hans przygotował nam posiłek, lecz ja nic do ust wziąść nie byłem w stanie; wyczerpnięci z sił, spragnieni spoczynku, wszyscyśmy też niebawem zasnęli głęboko.

Nazajutrz pogoda była pyszna; niebo i morze uspokoiły się jakby za wspólnem porozumieniem.

Nigdzie już ani śladu burzy.

Profesor przybiegł powitać mnie; był on w usposobieniu wesołem, które doprawdy dziwnem mi się wydało.

– No i cóż mój chłopcze – wołał z daleka – czy dobrze spałeś?

Mógłby kto pomyśleć, że jesteśmy u siebie w domku na König-strasse; żem ja zeszedł z mojego pokoiku na śniadanie i że tego samego dnia miał być mój ślub z ukochaną Graüben.

Niestety!

krótko przedtem, zanim burza zapędziła naszą tratwę na wschód, przepływaliśmy rzeczywiście pod Niemcami, pod mojem ukochanem miastem Hamburgiem, pod tą ulicą, na której przebywa najdroższa mi istota.

Wtedy dzieliło nas tylko czterdzieści mil!

Ale czterdzieści mil pionowych muru granitowego!

Wszystkie te smutne uwagi przeszły mi szybko przez myśl, zanim odpowiedziałem na pytanie mego stryja.

– A cóż – powtórzył mi – nie chcesz mi powiedzieć czy dobrze spałeś?

– Bardzo dobrze – odpowiedziałem – jestem jeszcze strudzony, ale to przejdzie.

– Oh!

zapewne, i nie ci złego nie będzie.

– Ale wydajesz mi się bardzo wesoły mój stryju.

– Nie tylko wesoły moje dziecię, ale zachwycony!

Powiadam ci, jestem zachwycony!… przybyliśmy nareszcie…

– Do celu naszej wyprawy?

– Nie, ale do końca tego nieskończonego morza.

Wracamy znowu do drogi lądowej i teraz już naprawdę zagłębimy się we wnętrzności ziemi.

– Mój stryju, pozwól mi się o coś zapytać.

– Słucham cię Axelu.

– A jakże będzie z powrotem?

– Z powrotem?

Ah, ty myślisz o powrocie, kiedyśmy jeszcze na miejsce nie przybyli?

– Nie myślę o powrocie, lecz radbym wiedzieć jak on się kiedyś dopełni.

– Najprostszym w świecie sposobem.

Gdy przybędziemy do środka kuli ziemskiej, to albo znajdziemy nową drogę do wyjścia na powierzchnię, albo też wrócimy sobie tą samą, która tu przybyliśmy – boć myślę że ta się nie zamknęła za nami.

– W takim razie potrzeba wyreperować naszą tratwę.

– Koniecznie.

– Ale czy nam wystarczy zapasów żywności, na dokonanie tych wszystkich wielkich zamiarów?

– Bezwątpienia.

Jestem pewny, że Hans ocalił cały nasz zapas… chodźmy się o tem przekonać.

Wyszliśmy z groty wystawionej na przeciąg wiatrów.

Nadzieja z obawą straszną, miotały mą duszą.

Nie byłem pewny, czy burza oszczędziła nasze zapasy żywności; pragnąłem tego i lękałem się zarazem.

Przybywszy na brzeg, ujrzeliśmy Hansa zajętego porządkowaniem mnóstwa bezładnie rozrzuconych przedmiotów.

Stryj uścisnął mu rękę z uczuciem żywej wdzięczności.

Człowiek ten, którego poświęceniu nie wyrówna nic na świecie, pracował gdyśmy spoczywali – i z narażeniem własnego życia uratował najszacowniejsze przedmioty.

Przy tem wszystkiem i tak dość znaczne ponieśliśmy straty, przepadła naprzykład cała broń nasza, lecz bez tej jeszcze obejść się mogliśmy.

Cały zapas prochu ocalał, pomimo że podczas burzy mógł uledz eksplozyi.

– Ha! – rzekł profesor wesoło – kiedy nie mamy broni, to nie będziemy mieli żadnego obowiązku polowania.

– Mniejsza o polowanie, ale narzędzia?

– Oto jest manometr, najpotrzebniejszy ze wszystkich i za który oddałbym inne.

Mając go w ręku, mogę obliczyć głębokość, a przeto i wiedzieć kiedy dojdziemy do środka ziemi.

Bez tego szacownego narzędzia, moglibyśmy się zapędzić po za środek szukany i wyjść aż gdzieś przez antypody.

Wesołość ta, dziką mi się wydała.

– A busola? – spytałem.

– Jest, patrz tam na tej skale, nic nie uszkodzona, równie jak chronometr i termometr.

Ah!

ten nasz przewodnik, to człowiek prawdziwie nieoceniony!

Rzeczywiście, przyznać to trzeba było.

Z narzędzi nic prawie nie brakło; a co do innych bagaży, spostrzegłem na piasku tu i ówdzie porozkładane sznury, drabiny, oskardy, łopaty i t. d.

– A żywność nasza? – spytałem.

– Ale, ale, zobaczymy co tam słychać z żywnością.

Skrzynki z zapasami spiżarnianemi stały w zupełnym porządku i nic z nich nie brakowało, tak że w sucharach, mięsie solonem i rybach zasuszonych, mieliśmy jeszcze zapas na cztery przynajmniej miesiące wystarczający.

– Cztery miesiące! – zawołał profesor – mamy czas dokończyć naszej podróży i powrócić z niej; a nawet jeszcze z resztek pozostanie tyle, że będę miał czem ufetować moich kolegów z Johannaeum.

Powinienem się był już dawno przyzwyczaić do temperamentu mego stryja, a jednak przyznam że zadziwiał mnie ciągle ten człowiek.

– Teraz – rzekł – po tak długich i obfitych deszczach, możemy odświeżyć nasz zapas wody, a przeto już i o pragnienie jesteśmy spokojni.

Co zaś do tratwy, tę każę naprawić Hansowi.

choć zdaje mi się że nie będzie nam już potrzebna.

– Jak to rozumiesz stryju?

– Jestto moja tajemnica, kochany Axelu.

Sądzę, że nie wrócimy tą drogą, którą tu doszliśmy.

Patrzałem na profesora z niedowierzaniem, zapytując sam siebie, czy nie zwaryował czasem ten biedny zagorzalec.

A jednak on sam nie domyślał się, że mówi prawdę.

– Chodźmy na śniadanie – rzekł profesor.

Poszedłem za nim na wyniosły przylądek, gdzie na posiłek podano nam trochę mięsa zasuszonego, sucharów i herbaty; dla mnie stanowiło to wspaniałą ucztę, albowiem głód, świeże powietrze i wzruszenia przebyte, dawny we umie rozbudziły apetyt.

Podczas śniadania zapytałem stryja, gdzie jesteśmy w tej chwili, i dodałem:

– To zdaje mi się nie łatwem do obliczenia.

– Do obliczenia, prawda, a nawet niepodobne prawie, bo przez te trzy dni burzy nie mogłem notować szybkości i kierunku tratwy; możemy jednak przez przypuszczenie chociaż dojść…

– Rzeczywiście; ostatnie nasze oberwacye robione były na wyspie geyseru…

– Na wyspie Axel, mój chłopcze.

Nie odmawiaj zaszczytu ochrzczenia twem imieniem pierwszej wyspy, jaką odkryliśmy wewnątrz ziemi.

– Niech i tak będzie.

Do wyspy tedy Axel, przebyliśmy około dwóchset siedmdziesięciu mil morskich i byliśmy w odległości przeszło sześciuset mil od Islandyi.

– Dobrze więc!

od tego punktu liczmy cztery dni burzy, w czasie których szybkość naszej żeglugi musiała wynosić co najmniej ośmdziesiąt mil na dobę.

– I ja tak sądzę; doliczyćby zatem wypadało mil trzysta.

– Tak jest, i wtedy morze Lidenbrock miałoby sześćset mil przestrzeni od jednego brzegu do drugiego, coby wyrównało prawie szerokości morza Śródziemnego.

– Jeśli notabene tylko wszerz ciągle płynęliśmy.

– Tak się zdaje.

– I rzecz dziwna – dodałem – że jeśli mnie rachunek mój nie myli, to w tej chwili mamy właśnie nad głową toż samo morze Śródziemne.

– Czy być może?

– Tak jest, bo znajdujemy się o dziewięćset mil od Reikjawiku.

– To piękny kawałek drogi!

nieprawdaż mój chłopcze?

Lecz co do owego twierdzenia, że jesteśmy teraz pod morzem Sródziemnem, a nie pod Turcyą lub Atlantykiem, to wtedy tylko być to może, jeżeli kierunek nasz nie został zmieniony.

– Nie, wiatr zdawał się być ciągle jednostajny, i sądzę, że brzeg ten musi leżeć na południo-wschód od portu Graüben.

– Łatwo się o tem przekonać będzie można za pomocą busoli

To mówiąc profesor udał się ku skale, na której były ustawione narzędzia.

Był bardzo wesoły, podskakiwał idąc, zacierał ręce jak student jaki.

Poszedłem za nim rozciekawiony; profesor wziął busolę, postawił ją pionowo i zaczął obserwować igiełkę; po krótkiej oscylacyi, zatrzymała się stale pod wpływem magnetycznym.

Stryj patrzył z zadziwieniem, potem przetarł oczy i znowu patrzył; nareszcie zwrócił się do mnie w osłupieniu prawie.

– Co to jest – zapytałem.

Dał mi znak, abym spojrzał na busolę.

Krzyknąłem pomimowolnie.

Igiełka wskazywała północ, tam gdzie mniemaliśmy że jest południe.

Zwrócona była ku płaszczyźnie, a nie ku morzu!

Poruszyłem narzędzie, obejrzałem je dokładnie – było w stanie zupełnie dobrym.

Jakkolwiek usiłowałem nastawić igiełkę w inną stronę, zawsze ona uporczywie wracała do pierwotnego, a tak niespodziewanego dla nas kierunku.

Bez najmniejszej przeto wątpliwości, podczas burzy, wiatr, czego my niedostrzegliśmy, zmienił nagle kierunek i poniósł tratwę napowrót ku brzegom, które stryj sądził że opuszcza na zawsze.


text:
15.

— Nie straciłem pana z oczu! —rzekł Becker — Aleksander Wiguniewski donosił mi, żeś pan stworzył sobie inne warunki życia, ale wzmianki jego były bardzo mgliste.

Poleciłem przyjaciołom berlińskim, by się wywiedzieli i przez nich otrzymałem bliższe dane.

Siedzieli w winiarni dzielnicy Simatu.

Od stropu zwisały potężne rogi jelenie, przystrojone lampkami elektrycznemi.

Becker miał na sobie zapinaną pod brodę ciemną litewkę.

Miał wygląd człowieka ubogiego i cierpiącego, z wyraźnemi cechami banity.

Chwilami osiadał na twarzy jego spokój, jak na morzu po zatonięciu okrętu.

Twarz ta powiększała się, rzec można, podczas przerw w rozmowie, a wówczas spoglądał na zewnątrz w pustkę, w płomień na wewnątrz.

— Czy utrzymujesz pan stosunki z Wiguniewskim i innymi? — spytał nieśmiało Krystjan.

Becker zaprzeczył gestem.

— Dawni przyjaciele odwrócili się już odemnie! — rzekł.

— Wnętrznie jestem z nimi dotąd zrośnięty, mimo że już nie podzielam ich zapatrywań.

— Czyż koniecznie trzeba być jednych z przyjaciółmi poglądów? — wtrącił Krystjan.

— Oczywiście, o ile dotyczą samego celu życia.

Zależy to zresztą od stopnia miłości.

Usiłowałem ich sobie pozyskać, ale zbrakło mi koniecznej siły.

Oni tego, poprosili nie rozumieją.

A teraz uczuwam potrzebę zbudzenia ze snu człowieka wtedy tylko, gdy głupotę swoją przyodziewa w szalę polemiki, tak, gdy mi jest tak bliski, że każdy rozdźwięk niweczy mi spokój i uciska serce.

Krystjan nietyle zwracał uwagi na treść słów, ile na ton, miękkość głosu, przenikliwe, a jednak błędne spojrzenie i chorobliwie ściągnięte rysy twarzy.

Myślał:

— Wszystko co o nim mówią jest kłamstwem!

I wielkie doń powziął zaufanie.


text:
Jerzy Żuławski

„Z czary młodości”

(z powodu tomu poezji Miriama)

Niektórzy czarę życia cisną do ust długo,

a młodzieńczych «upojeń» rozkoszne ułudy

w serce, w duszę wciągają srebrną pieśni strugą,

gdy zaś na dnie się «męty» odnajdą i brudy,

umieją «pojednaniem» pozabliźniać rany…

Jam swą czarę wziął w ręce, ach! — dziecinne prawie!

I namiętniem się rzucił pić sok z niej czerpany,

i upiłem się rychło, i śniłem na jawie

słońce w niebie bez chmury i wicher na morzu,

koni tabun na stepie i płonące puszcze,

gromy grzmiące na czarnym chmur wilgotnych łożu

i dłoń anioła, która znojne czoło muszcze.

Nie wiem, byłoż w mej czarze nie dość czyste wino,

czylim nadto ją szybko wychylił aż do dna:

dziś upojeń zachwyty w gąszczu mętów giną,

a dusza moja ciągle głodna, głodna, głodna!

Sen jam jeden miał tylko, potężny lecz krótki.

Błysnął, zagrzmiał i przepadł w przestworzach bez końca;

chorym z niego się zbudził na bole i smutki,

na długie, blade, mgliste dnie bez blasku słońca.

Mętów dużo w pucharze i długo je piję,

myśl już od nich zgorzkniała i zatruta dusza —

a wciąż jeszcze wąż jadu do ust mi się wije,

pali piersi gorączką i czaszkę wysusza!

Czasem chciałbym roztrzaskać ową czaszę złotą,

o gruz rzucić, o skałę, w proch i pył i w błoto,

ale koło jej brzegów owiązane palce

tak się zgięły kurczowo, że jej puścić nie chcą,

a ze środka wstające zwątpienia padalce

tak me usta spieczone śliskim ciałem łechcą,

że mi trudno się rozstać z trucizną i jadem

z obliczem potworu w złotej czaszy bladem!

O!

mnie nie żal tej czary wystygłej i próżnej

soków, które by czyste upojenie dały,

próżnej soków, co życie by mi świeże wlały;

ale nie chcę, by świat mi był choć kroplą dłużny

wszystkich cierpień, co fatum w mój kielich włożyło —

nie chcę od nich spokojną bronić się mogiłą!

Kiedy obłęd już myśl mą do reszty omami

i po kropli ostatniej czara będzie pusta,

brzeg jej wtedy wściekłymi pokąsam zębami,

potem własne rozgryzę i rozkrwawię usta,

krwi swej w czarę nasączę i krew swą wypiję,

bom spragniony i głodny dopóki tu żyję!

-----


text:
– Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE) podejmie decyzję o ewentualnym podziale Telekomunikacji Polskiej SA pod koniec listopada.

Obecnie niezależni eksperci prowadzą ekspertyzę, którą zakończą na początku listopada – poinformowała we wtorek w radiu PiN prezes UKE Anna Streżyńska.

– Jesteśmy w trakcie ekspertyzy, którą przeprowadzają dla nas niezależni eksperci.

My uważamy, że podział jest konieczny, ale chcemy otrzymać opinię niezależnych ekspertów, którzy zbadają sytuację rynkową, zbadają, na ile nasze podejrzenia co do pewnych mechanizmów dyskryminacyjnych są słuszne – powiedziała Streżyńska.

– Jeżeli uznają, że nasze podejrzenia są słuszne i że taka metoda doprowadziłaby do sprawiedliwego traktowania konkurencji przez operatora zasiedziałego to będą również proponowali, w jaki sposób tego podziału należy dokonać.

Ta praca się skończy w listopadzie i wtedy będziemy podejmować decyzję – dodała.

Pytana, czy do końca tego roku należy się spodziewać decyzji dotyczącej podziału lub też odstąpienia od podziału TP SA Streżyńska odpowiedziała:

– Do końca tego roku, być może nawet wcześniej.

Do początków listopada trwają prace, więc myślę, że w końcu listopada będziemy mieli już pogląd, w którą stronę idziemy i czy decyzja ogólna będzie pozytywna za separacją, czy jednak będziemy od tego odstępowali.

Gdyby zapadła decyzja o podziale TP SA, wtedy proces dzielenia telekomu rozpocząłby się w drugiej połowie 2009 roku.

– Jeśli decyzja będzie za, to wtedy nas czeka takie tradycyjne postępowanie administracyjne, które przeciętnie trwa od 4 do 6 miesięcy (...) i należy się spodziewać, że połowa przyszłego roku przyniesie ostateczną odpowiedź na pytanie czy i w jaki sposób.

Za rok o tej porze TP byłaby w procesie dzielenia – powiedziała prezes UKE.

Wcześniej prezes UKE zapowiadała już, że decyzja o podziale Telekomunikacji Polskiej na część hurtową i detaliczną może się nieco opóźnić i zapaść we wrześniu lub październiku, ponieważ nastąpiło opóźnienie w przetargu na doradcę, który miał oceniać, czy taki podział jest uzasadniony.


text:
Hans Christian Andersen

Bąk i piłka

tłum.

Cecylia Niewiadomska

Bąk i piłka leżały w pudełku drewnianym z innymi zabawkami.

Bąk rzekł do piłki:

— Czy nie zechciałabyś się ze mną ożenić, ponieważ i tak mieszkamy razem w tym pudełku?

Ale piłka, która była obszyta safianem, nie raczyła mu nawet odpowiedzieć.

Nazajutrz chłopczyk, właściciel zabawek, obejrzał zepsutego trochę bąka, usiadł na ziemi, wyjął pudełko z farbami, pomalował go na żółto i czerwono, umocował lepiej sztyfcik mosiężny pośrodku i bąk błyszczał jak złoto, kiedy go nakręcił i puścił na podłodze.

— Spojrzyj na mnie — rzekł bąk do piłki.

— Czy widzisz, jak wspaniale wyglądam?

Cóż ty na to?

Może byśmy się dziś ożenili, albo choć zaręczyli?

Pomyśl, czy można dobrać lepszą parę: ty skaczesz a ja tańczę.

Jesteśmy dla siebie stworzeni i szczęśliwszych małżonków nie znajdziesz na całym świecie.

— Tak myślisz? — odpowiedziała dumnie piłka.

— A czy wiesz, do kogo mówisz?

Zrobiono mnie z safianowych pantofli pana radcy.

Takich miałam rodziców!

A wewnątrz mam korek hiszpański!

— A mój krążek jest mahoniowy — odparł bąk — i sam burmistrz mnie wytoczył na swojej amatorskiej tokarni.

Nie dotknęła mnie ręka rzemieślnika, pochodzę z najlepszego domu w całym mieście.

— Czy ci tylko można wierzyć? — zauważyła piłka wahająco.

— Bodaj by mi pękł sznurek!

Bodaj bym się więcej nie ruszył z tego miejsca, jeżeli kłamię!

— Pięknie umiesz się bronić — rzekła piłka — ale nie mogę.

Doprawdy, nie mogę.

Jestem prawie zaręczona z jaskółką.

Ile razy podlecę w ogrodzie w powietrze, zawsze wysuwa małą główkę z gniazdka i pyta: — Czy się zgadzasz?

— Zgodziłam się w głębi hiszpańskiego korka i uważam to za dane słowo.

Więc widzisz, że nie mogę.

Ale ci przyrzekam zawsze pamiętać o tobie.

— Wiele mi z tego przyjdzie! — mruknął bąk urażony i odtąd już z sobą nie rozmawiali.

Pewnego dnia chłopczyk wziął piłkę z pudełka.

Bąk widział, jak wysoko wzleciała w powietrze, jak ptak prawdziwy; w końcu zniknęła mu z oczu gdzieś w górze.

Potem spadła na dół, a ile razy dotknęła ziemi, wzlatywała znowu, nie wiadomo, czy z tęsknoty do jaskółki, czy dlatego, że miała korek hiszpański wewnątrz.

Dziewiąty raz jednakże podrzucona, piłka wzleciała niezmiernie wysoko i już nie wróciła.

Chłopczyk szukał jej długo, nareszcie zaprzestał.

— Wiem ja dobrze, gdzie ona! — szepnął bąk z westchnieniem.

Dostała się na pewno do gniazda jaskółki, pobrali się i są szczęśliwi.

Im więcej myślał o tym, tym więcej żałował, że stracił piłkę, którą kochał coraz bardziej.

Kochał właśnie dlatego, że jej dostać nie mógł.

Pogardziła nim, taka lekka, taka piękna, z safianowych pantofli pana radcy.

Zdrów był jednak z tą miłością i kręcił się szybko, ile razy puszczono go na mocnym sznurku; tylko piłka w marzeniach wydawała mu się coraz piękniejsza.

Kilka lat upłynęło mu w takiej tęsknocie — zestarzał się.

Wtedy pozłocono mu krążek, i był znowu tak piękny, że trudno sobie wyobrazić.

Tańczył wybornie, brzęczał głośno i wesoło.

Wszyscy go podziwiali.

Lecz raz sznurek się zerwał, bąk podskoczył w górę — i zniknął.

Szukano go dokoła, zaglądano nawet do piwnicy — nadaremnie.

Gdzież się schował?

Nikt nie zgadł, że wpadł do śmietnika, gdzie leżał między głąbami kapusty i starym gruzem, który wyrzucono z rynny.

— No, pięknie się ubrałem! — mruknął z niezadowoleniem.

— Leżeć pomiędzy podobną hołotą!

Za parę dni będę wyglądał, jak ona.

Obedrą ze mnie złoto…

Straszne rzeczy!

To mówiąc, spojrzał zezem na głąb kapuściany z szeroką szczerbą w boku i na jakiś dziwny, kulisty przedmiot, przypominający zwiędłe, przegniłe jabłko.

Ale nie było to jabłko, tylko stara piłka, która przez długi czas leżała w rynnie, skurczyła się i zgniła od wilgoci.

— Dzięki Bogu, że przecież jest tu ktoś, z kim można porozmawiać przyzwoicie — rzekła piłka, przyjaźnie patrząc na złocony krążek.

— Jestem właściwie zrobiona z safianu, piękne rączki mnie szyły: wewnątrz mam hiszpański korek, choć to dziś trudno poznać.

Byłam niegdyś prawie zaręczona z jaskółką, ale wpadłam do rynny i przez pięć lat cierpiałam tam okropne męki.

Pięć lat dla młodej piłki to bardzo długi czas.

Bąk nic nie odpowiedział.

Leżał teraz cichuteńko i myślał o swojej miłości.

Tak, nie mógł wątpić — to ona, ta sama, jego ukochana piłka!

Ale któż by ją poznał dzisiaj?

Wtem służąca ze śmieciami przyszła do śmietnika i spostrzegła złocony krążek.

— Bąk, bąk się znalazł! — zawołała głośno i wyjęła go spośród niewłaściwego otoczenia.

Na piłkę nie zwróciła najmniejszej uwagi, a co gorsza, bąk wierny przestał odtąd myśleć o niej i nie wspominał nigdy o swojej miłości.

Trudno być stałym, jeśli ukochana przeleży pięć lat w rynnie i cierpi tam okropne męki.

A do spotkania w śmietniku lepiej się nie przyznawać.

-----

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Sylwia Hornowska, Aleksandra Sekuła


text:
←Sobota Pamiętnik pani Hanki

Boże, jakie straszne przeżyłam emocje!

Brrr...

Nie potrafiłabym zostać zawodowym złodziejem.

Ale opowiem wszystko od początku.

Wszystko zdawało się układać jak najpomyślniej.

Gdy z rana schodziłam na dół, zobaczyłam Betty wsiadającą do sanek z jakimś panem.

Musieli jechać gdzieś dalej, gdyż zabrała własny pled.

W tej chwili powzięłam postanowienie: teraz albo nigdy.

Staruszek portier widocznie poszedł na mszę do kościoła, gdyż zastępował go pomocnik, wysoki dryblas, o dość tępym wyrazie twarzy.

Ta zamiana była dla mnie niezwykle pomyślna.

Przez kwadrans przeglądałam „Vogue”, po czym, starając się zachować jak najzimniejszą krew, zbliżyłam się do dryblasa i kazałam podać sobie mój klucz.

Wskazałam przy tym na klucz od apartamentu miss Normann.

Dał mi bez najmniejszego wahania.

Korytarz na pierwszym piętrze był zupełnie pusty.

Szczęście mi sprzyjało.

Szybko otworzyłam jej drzwi i weszłam do środka.

Serce waliło mi w piersi jak oszalałe.

To jednak trudno jest być złodziejem.

Najpierw stwierdziłam, że zarówno w szufladzie, jak i w bieliźniarce tkwią klucze.

To mnie bardzo uspokoiło.

W bieliźniarce panował idealny porządek.

Jaką ona ma cudowną bieliznę!

Chociaż każda minuta groziła mi największym niebezpieczeństwem, nie mogłam sobie odmówić przyjemności obejrzenia jej kombinezek.

Ach, gdybym miała czas na skopiowanie niektórych!

Dwie zwłaszcza były cudowne, z prawdziwymi koronkami.

Nocne komplety wspaniałe.

Na pewno amerykańskie.

Te cuda musiały kosztować majątek.

Systematycznie przeszukałam półkę za półką.

Nic jednak nie znalazłam.

Zajrzałam nawet do butierki, pełnej pantofelków.

Ile ona tego ma!

Ponieważ jedna para była bez prawidełek, zwróciła moją uwagę.

Wsunęłam palce do środka i omal nie krzyknęłam z wrażenia.

Wewnątrz był jakiś, przedmiot, owinięty w papier.

Gorączkowo rozwinęłam to i doznałam rozczarowania.

Był to miniaturowych rozmiarów rewolwer, wykładany złotem i emalią.

Odłożyłam to w jak największym porządku i zabrałam się do neseseru.

Tu znalazłam jedynie papier listowy, ten sam, na którym pisała do Jacka.

Skoro trzyma go w neseserze, widocznie teraz z Jackiem nie koresponduje.

Przystąpiłam do rewizji biurka.

Była tu spora paczka różnych papierów, dokumentów, prospektów i rachunków.

Przejrzałam wszystko bardzo dokładnie, nie znalazłam jednak ani dokumentu, którego szukałam, ani nic takiego, co mogłoby mnie na jakiś ślad naprowadzić.

Byłam wręcz przygnębiona.

Zbadałam jeszcze wszystkie kąty, zajrzałam pod dywan i pod materac, na szatę i za kaloryfer – bez rezultatu.

Ta przebiegła kobieta na pewno wszystko nosi z sobą lub zdeponowała w Warszawie w hotelowym sejfie.

W chwili gdy już byłam zrezygnowana i chciałam wyjść, nagle zapukano do drzwi.

Serce we mnie zamarło.

O ucieczce nie mogło być mowy.

Apartament ma tylko jedne drzwi.

W pierwszej chwili przyszedł mi pomysł ukrycia się w łazience.

Byłoby to jednak nic nie pomogło.

Wchodząc, zamknęłam drzwi na klucz od wewnątrz.

Jeżeli pukała pokojówka, to miała swój klucz i z łatwością przekonałaby się, że ktoś jest wewnątrz.

Pukanie rozległo się ponownie.

– Kto tam? – zapytałam po angielsku, usiłując podrobić głos miss Normann.

Odetchnęłam z ulgą, gdy odpowiedział mi męski głos, również po angielsku:

– Czy tu mieszka miss Elisabeth Normann?

Miałam więc do czynienia z kimś nie znającym terenu.

Co miałam odpowiedzieć?

Zależało mi przecież tylko na tym, by oddalił się od drzwi na moment, wystarczający na moją ucieczkę.

Należało go wysłać do portiera.

W tym celu powiedziałam:

– Nie.

Omyłka.

Ten człowiek jednak nie ruszył się od drzwi, doprowadzając mnie tym do zupełnego przerażenia.

Wreszcie powiedział przyciszonym głosem:

– Jutro.

Potem usłyszałam oddalające się jego kroki.

Co to mogło oznaczać?

Najwyraźniej słyszałam „jutro”.

Czy chciał przez to powiedzieć, że przyjdzie nazajutrz, czy miało to znaczyć co innego?

Nie miałam już czasu zastanawiać się dłużej nad tym.

Szybko otworzyłam drzwi.

Po dwóch minutach byłam już na dole, oddałam klucz i wróciłam do siebie.

Z emocji rozbolała mnie głowa.

Muszę napisać do Tadeusza, że jego plan nie powiódł się.

Nie mam już tu właściwie nic do roboty.

Mogłabym wracać do Warszawy.

Zatrzymuje mnie tylko spodziewany list od Baxtera.

W każdym razie powinien odpisać.

Dżentelmen nie zostawia damy bez odpowiedzi.

Muszę się uzbroić w cierpliwość.

Moja eskapada zupełnie mnie rozstroiła.

Wzięłam trochę bromu i położyłam się do łóżka.

W dodatku nie jestem pewna, czy nie zostawiłam w pokoju Betty jakichś śladów swojej bytności i niepokoi mnie ten jegomość ze swoim niedorzecznym „jutro”.

Świat wydaje mi się smutny i nieciekawy.

To pogoda tak usposabia.

Żeby chociaż był mróz.


text:
Angielskie panny, albo córki pobożnej Marji Ward.

Po wielu prześladowaniach i przeszkodach, pobożna ta Angielka, w 22 roku życia, zdołała założyć w Gravelines, w Niderlandach, klasztor dla młodych swych współrodaczek, zmuszonych do opuszczenia Anglji, z powodu, że wyznawały religję katolicką.

W swém przedsięwzięciu miała poparcie infantki hiszpańskiej Eugenji.

Zgromadzenie swoje, poświęcone wychowaniu dziewczyn, poddała pod surową regułę św. Klary i pod bezpośrednią juryzdykcję biskupa.

Przez 10 lat starała się, aby to zgromadzenie oddano pod regułę towarzystwa Jezusowego, ale bezskutecznie.

Nareszcie, na wstawiennictwo biskupa z Saint-Omer, Papież Paweł V połecił kongregacji koncyljum trydenc. zbadanie instytucji panien angielskich; wkrótce zgromadzenie mogło już przyjmować młode panny ze wszystkich krajów.

Papież Grzegorz XV dał założycielce pozwolenie zakładania domów swojego zgromadzenia w Rzymie i po innych miastach włoskich.

R.

1627, Marja Ward założyła klasztor w Monachjum i powołała do niego 12 panien z Kolonji.

Wątpliwości powstałe, co do czystości jej wiary, skłoniły Papieża Urbana VIII do poddania Marji Ward egzaminowi i do tymczasowego zamknięcia jej domów.

Egzamin nie wypadł na jej niekorzyść; ale zgromadzenie zostało zniesioném bullą Pastoralis Romani Pontificis, z d.

13 Stycz.

1630 r.

Sprawa zdawała się straconą na zawsze i panny angielskie z pokorą poddały się wyrokowi.

Jednakże Maksymiljan, pobożny elektor bawarski, wstawił się za niemi i wyjednał dla nich u Papieża pozwolenie, na pewnych warunkach, zgromadzenia się i prowadzenia życia wspólnego.

Bullę z d.

13 Stycz.

1630 r. poczytano za uchyloną, a Klemens XI potwierdził na nowo zgromadzenie, 15 Czerw.

1703 r.

Zgromadzenie to, na swe przełożone wybierać może tylko osoby szlacheckiego rodu i dzieli się na trzy klassy: panny stanu szlacheckiego, panny stanu miejskiego i siostry konwerski; ale wszystkie te klassy zrównano są z sobą, pod względem jednostajności ubioru i reguły życia, zarówno wszystkie obowiązującej.

Ściśle nie są one zakonnicami, nie mają klauzury, nie czynią ślubów uroczystych, składają tylko śluby proste, roczne lub trzyletnie: czystości, ubóstwa i posłuszeństwa.

(Haas).

F. M.


text:
Bronisława Ostrowska

Długi, przerwany pereł sznur

Nie wiem, czy piję złote wino,

Czy wiosennego kwiecia pył?

Czuję na oczach bajkę siną…

Wspomnienia jakieś w górze płyną,

Jakby girlandę z duchów wił.

Jak mocno pachną krwawe róże!

Płomień pochodni w dymach drży…

Łuny się kładą na marmurze,

I łzy z pochodni cieką duże —

Płonące krwawo smolne łzy.

Na biały marmur sypko spływa

Długi, przerwany pereł sznur…

Snują się marzeń mdłe przędziwa

I owych pereł struga żywa

Echowym pieśniom daje wtór…

Cienie się włóczą w kątach sali

Pomiędzy kolumn smukły las,

W kielichach wino krwią się pali —

I idzie stary sen z oddali —

I siada blady obok nas…

Z wolna mi w piersi serce chłodnie,

Kiedy mu patrzę twarzą w twarz…

Księżyc nad morzem lśni pogodnie,

I perły płaczą, i pochodnie,

I róże pachną…

-----


text: Cukata, cykata, skórka pomarańczowa, osmażona w cukrze.


text:
10.

Ciastka ze śliwkami.

W czasie obfitości śliwek doskonałą loguminę stanowią ciastka ze śliwkami.

I tak rozczynić pół kwarty mąki mlekiem i 2 łutami drożdży, gdy podrośnie wbić parę jaj, kubek cukru, łyżkę sporą masła i przyczynić mąką, tak aby ciasto było jak na placki.

Gdy się drugi raz ruszy, rozciągnąć cieniuteńko na blachę, ułożyć rozkrajane śliwki, wyjąwszy pestki, skórką obracając do ciasta, posypać bardzo grubo cukrem i jeżeli kto lubi cynamonem i wstawić zaraz do gorącego pieca.

Za 20 minut powinny być dobre.

Przed nałożeniem śliwek ponakrawać mocno całe ciasto w czworograniaste lub podługowate kawałki, przez co po wyjęciu z łatwością się podzieli.


text:
Adiaforyci, jest to nazwa przeciwników dekretu Karola V, znanego pod nazwą Augsburgskiego Interim (ob.), którzy jednak nie zupełnie zaprotestowali, ale w pierwszej części przyjęli to postanowienie, mianowicie w rzeczach, które uznali za obojętne (adiafora), a do których zaliczali nietylko obrzędy kościelne i ceremonje, jak zatrzymanie naczyń świętych, świec woskowych, śpiewów łacińskich, komży, ubioru mszalnego i brewiarza, ale nadto sakramenta Bierzmowania, Ostatniego namaszczenia, Pokuty (spowiedzi usznej), mszy i czci świętych.

Na ich czele stanął Maurycy, elektor saski, jako protektor świecki, a z duchownych Melanchton Filip, Paweł Eber, Jan Bugenhagen, Jerzy Major, profesorowie wittenberscy, i lipski superintendent Jan Pfefinger.

Żarliwi protestanci, z Flacjuszem na czele, nie przyjęli ich konkluzji, którą z przekąsem nazwali lipskiém Interim ponieważ uchwaloną była na lipskim zjezdzie stanów saskich i teologów (22 Grud.

1548).


text:
Nauczycielka

Tadeusz Miciński Nauczycielka/cz.

II→

Otóż jestem na pensyi.

Zaczynam od zapisania swych wrażeń, aby siłę ich rozproszyć przez refleksyę...

Uczuciom swoim chcę dać reprezentacyę, aby nagłym wybuchem rewolucyi nie zaskoczyły mnie znienacka.

Chodźcie, chodźcie moje smutki, tęsknoty, nieokreślone marzenia — do tego niewodu, w którym pośniecie.

Taki los ryb i wszystkiego, co żyje.

Więc i ta śmieszna potrzeba, która wychodzi z serca blada, tęskna, jak Goplana i chwyta się pierwszego sznura żurawi — zginąć musi...

Nie mogę uwierzyć, żeby na dworze panował jasny dzień wrześniowy!

Zegar mojej duszy pospieszył się i wydzwania wichrem listopadowym żałobne pieśni, targa gałęźmi obnażonych drzew, szumi liśćmi — to moje zwiędłe pragnienia.

Ha, ha!

nastrój cmentarnej ballady!

Gotowa bym się śmiać do rozpuku, gdybym miała przed sobą widzów i gdyby ci widze mnie obchodzili...

Kurtyna zapadła, aktorka została sama i może cierpieć swobodnie.

Chciałabym głowę położyć na kolanach twych, zmarła matko, wypłakać się i zasnąć snem nieprzebudzonym.

Bo, widzisz, jestem chora i żyć nie chcę!

Trochę w tem wina jest mojej młodości,

Trochę tych grobów, co się w kraju mnożą,

Trochę tej wiecznej w życiu samotności...

Samotność... niegdyś mi z nią było dobrze.

Prawda, że wtedy cały świat mieściłam w sobie, a dziś świat cały za mną pozostał.

Ztąd mi jest źle, smutno, tęskno.

Widać, że człowiek nie może bezkarnie z jednej atmosfery duchowej przenosić się do drugiej, musi przebyć chorobę gorączki, majaczenia, bezsenności, utratę sił, apatyę.

Zdaje się, że ktoś już to powiedział, zatem, że ktoś tak czuł...

Mniejsza o to.

Obojętną jest mi świadomość, że na tym świecie, gdzie niema już nic nowego, nawet cierpiąc, musimy kogoś naśladować.

5 września.

Odebrałam list od Halszki.

∗

Gdy wieczorem kładę się do łóżka, doznaję wrażenia, jakby cały pokój ze mną się kołysał, a potem wszystko zaczyna zapadać w jakąś miękką, wełnistą głębinę, w jakąś bezmyślność i bezczuciowość.

Zapewne sen jest przedsionkiem do czegoś lepszego.

„Lepiej siedzieć, niż stać; lepiej spać, niż czuwać, a najlepszą jest śmierć.”

∗

Odebrałam list od Stefka...

Mój drogi bracie — nie zapomnę ci nigdy tego szczęścia, jakieś mi wyrządził swoim dobrym listem!

Donosi mi o swych zajęciach uniwersyteckich, przygotowuje się do colloquiów i w ciągu dalszym pisze rozprawę.

Ma nadzieję zdobyć stypendyum, „a wtedy, moja droga, lata uniwersyteckie przeminą szybko i zostawią głęboką, dobrze zaoraną bruzdę w umyśle moim...

Życie na niej sadzić będzie różne trawy i zboża, a jeśli się uda plon dobry — do ciebie, najdroższa, będzie on należał”.

Wybacz mi, braciszku, ten mój egoizm bezgraniczny i słabość — nie duszy, ale nerwów!

Skarżyłam się na samotność, gdy mam ciebie... o gdybyś wiedział, jaka jestem już spokojna i odważna.

Do pracy!

∗

(w nocy).

Pensya pogrążona we śnie.

W tym samym pokoju, oddzielone parawanami, stoją łóżka czterech małych pensyonarek.

Lubię dzieci...

Stefek utrzymuje, że według Galla, mam silnie rozwinięty gruczoł instynktu macierzyńskiego.

Poco szukać gruczołów, gdy każda kobieta ma ogólną potrzebę kochania — ale niekoniecznie własnych dzieci, własnej rodziny.

D.

22 września (w nocy).

Godzina druga.

Zaczytałam się, nie spostrzegając, że tak późno.

Miasto śpi, cisza.

Otworzyłam okno i patrzyłam długo na spadające gwiazdy.

Myślałam, ile wieków krążą w ciemności, aby na krótką chwilę w atmosferze ziemskiej zabłysnąć, zgasnąć — i znów szybować w bezgraniczach.

Czyżby i nasza ziemska świadomość była tylko błyskiem chwilowym wśród olbrzymiej drogi istnienia ciemnego, to jest nie ujmowanego przez nasze zmysły?

Pytanie, jak beczka Danaid, nie dające się zapełnić rozumowaniem.

A więc oczy ściągam z nieba i patrzę na dół: ulice szare, proste, dogmatyczne; na nich rzędami latarnie świecą, jak złote guziki w galowym mundurze.

Przeszła jakaś wystrojona dama — zdziwiłam się, co robi o tej porze sama — na ulicy, gdy nagle podszedł do niej jakiś mężczyzna, rozmawiali przez chwilę, a potem znikli w bocznej uliczce.

Czy wszyscy mężczyźni są tacy?

Nie sądzę — zwierzę jest silne, ale człowiek silniejszy.

∗

Nie mogę spać — wybiłam się ze snu.

Wstawałam, aby spojrzeć, jak śpią małe.

Kostecka ma gorączkę, majaczy, mówi o lalce, to znów o tatusiu, którego mama przeklina.

Biedne dziecko!

domyślam się smutnego dramatu w jej rodzinie.

Kiedyś jej koleżanki zaczęły opowiadać o swych rodzicach i tęsknocie za domem.

Ona milczała.

Wtem któraś zwróciła się do niej:

— Kostecka!

ty jedna z nas wszystkich jesteś szczęśliwa, bo rodziców nie kochasz i nie tęsknisz za nimi.

— Kłamiesz! — odparła gwałtownie — matkę kocham więcej, niż wy wszystkie, razem swoich rodziców.

Ach Boże, jak ona przez sen zawołała: nie bij mamy!

Obudziła się...

Nareszcie ją uspokoiłam.

Długo przy niej leżałam, opowiadając fantastyczne baśni o śpiącej królewnie, elfach, kryształowych, podwodnych pałacach.

Zasnęła z uśmiechem i śni teraz zapewne o rozkosznych dziwach, jakimi się roi podziemne państwo karlików.

Fantazyo, błogosławiona wróżko ludzkości, która tworzysz cieniste ogrody i srebrne fontanny tam, gdzie bez ciebie byłaby posępna, spalona słońcem płaszczyzna!

Potępiają cię, że dajesz tylko miraże, jak gdyby życie również nie było mirażem, załamanym w pryzmacie naszej duszy!

Tylko, że ten pryzmat jest czasem brudny, zamglony i daje zamiast widm tęczowych szare płachty, a wtedy mówią: „realizm”!

Łudziciele, okłamujący siebie!

czyliż w istocie zjawisk nie spoczywa duch, a duch czyliż nie jest harmonią?

a harmonia czy nie tworzy piękna?

A więc piękno — to właśnie najistotniejszy realizm!

4 października.

Wątpię, czy zdołam długo wytrzymać na pensyi.

Nie odstręcza mnie nawał zajęć, ale ten zgiełk ustawiczny, rwetes czyni mnie niezdolną do myślenia, do jakiejkolwiek poważniejszej pracy umysłowej.

Mania już do tego przywykła — jest drugi rok na pensyi i powiada, że się czuje dobrze zakonserwowaną, jak jaszczurka w spirytusie: chodzi o to, aby nie zgnić zbyt szybko...

Odrazu zaprzyjaźniłyśmy się z sobą — jest to dziwnie sympatyczna, dzielna i prawa natura.

Wciągnęła mnie do koalicyi, do której należy jeszcze Stefka.

Ta ostatnia ma lat 23, a wygląda na trzydzieści: od lat ośmiu jest nauczycielką.

Ogromna pessymistka.

Wierzy w przeznaczenie, a jako cel życia uważa powrót do bezmiernej ciszy i niebytu.

Może to poza.

Nie wierzę, aby młoda dziewczyna mogła być zdecydowaną buddystką.

Chociaż!

być młodym — znaczy pragnąć, być dziewczyną, — znaczy być uzdolnioną do miłości, a nauczycielka odpowiada definicyi pszczoły roboczej: jest to wyspecyalizowanie w kierunku pracy, istota bezpłciowa.

Jakiś Francuz rokuje nam świetną przyszłość — w cywilizacyi.

Prowadząc analogię dalej, mężczyznom przypadłaby skromna, ale nie bez wagi rola — trutniów.

Niech żyją wielkie dążenia cywilizacyi!

∗

Klasa moja uczy się doskonale, prócz Kosteckiej.

Martwię się, tem więcej, że bardzo lubię tę dziewczynkę.

Jest nad wiek swój poważna i rozwinięta, ale nie ma najmniejszej chęci do pracy.

Przyszła wczoraj do mnie po lekcyach i usiadła na stołeczku.

Nie zwracałam na nią uwagi, zajęta poprawianiem ćwiczeń.

Nagle słyszę — Kostecka płacze.

— A toż co — pytam — sumienie dręczy grzesznicę ?

— Tak, paniusiu — odrzekła.

— A więc zabierz się do roboty, żebyś nie miała dwójki z polskiego na cenzurze.

— Cóż ja na to poradzę, już za późno.

Na jutro zadane wypracowanie — jeszczem go nawet nie zaczęła.

— Moja Zosiu — powiadam — jestem pewna, że napiszesz doskonale, tylko weź się do niego ochoczo.

Poprawisz sobie stopień i mamie nie zrobisz wielkiej przykrości.

A i mnie nie będzie smutno, gdy się przekonam, że mam uczennicę leniwą, choć zdolną.

Wstała i nic nie mówiąc, poszła do stolika.

Pisała przez dwie godziny, wreszcie sama oderwałam ją od pracy.

Chciałam przejrzeć, co napisała, ale nie pozwoliła.

Mówi, że się wstydzi.

Miały zadany temat: „dlaczego dzieci powinny kochać rodziców?”

Temat trudny — obawiam się, czy dała sobie z nim rady.

Jutro się to okaże.

∗

Sądny dzień na pensyi.

I to wszystko z powodu Kosteckiej.

Darować nie mogę, żem pozwoliła oddać wypracowanie bez mego przejrzenia.

Zaszkodziła sobie fatalnie w opinii nauczyciela.

Ten pan sądzi, że tylko głębokie zepsucie mogło podyktować następujące zdania: „Dziecko nie ma za co być wdzięczne swoim rodzicom, że mu dali życie, bo o niem nie myśleli.

Należy kochać tylko matkę, która cierpi dla dziecka, gdy ojciec się bawi.”

Nauczyciel przekreślił ćwiczenie i z oburzeniem pokazywał przełożonej.

Ta na razie nie wiedziała, co robić.

Do głosu zostały powołane nauczycielki.

Kafarska radziła, aby Kostecką wypędzić z pensyi i ogłosić w Kuryerze cały wypadek: „niech publiczność wie, do czego prowadzi złe wychowywanie dzieci!”

Pobożna Terkowska załamała ręce i wyraziła pewność, że „dziewczyna musiała już oddawać się djabelskim namiętnościom, gdy tak bezbożnie myśli.”

Na to Mania zapytała, czyby nie spróbować egzorcyzmów?

Widząc, że zanosi się na ostre starcie, prosiłam przełożonej, aby małą oddała mi pod wyłączną opiekę, na co zgodziła się bardzo chętnie.

W ten sposób zdobyłam dziecko.

Niejedna kobieta, aby to osiągnąć, stawia na kartę całe życie...

∗

W pobliżu naszej pensyi leży cichy, mało przez publiczność odwiedzany ogród.

Tam poszłam dziś z Zosią na spacer.

Zwarte sklepienia drzew przysłaniały niebo.

Na dole w alejach było ciemno, jak o zmroku w gotyckich świątyniach.

Olbrzymi księżyc, niby rozpalona miedziana tarcza, wschodził powoli ponad dachami domów.

Zosia była smutna czy rozmarzona.

Ja myślą również odbiegłam daleko: wspomniałam wieczory letnie nad brzegami Rosi, która w srebrnych blaskach księżyca błyszczy, jak klinga szabli, rzucona na kobierzec bujnych zielonych traw.

Z daleka dolatują tęskne pieśni parobków i mołodyć.

Milkną — nastaje święta cisza stepów, której równa chyba tylko na błękitnych polach Elizyum panuje, gdzie bez szelestu duchy się prześlizgują, gdzie są czucia bez pragnień, a marzenia bez tęsknoty.

Cicho...

Tylko z nadbrzeżnych szuwarów dolatuje jakiś nieuchwytny, metaliczny pobrzęk — to harfa stepów się nastraja, struny jej schodzą się w mem sercu a rozbiegają po wszystkich kurhanach.

I zaczynają grać starą legendę przeszłości, starą baśń o początku uroczystym i potężnym, w środku zmięszaną przez błazeńskie dzwoneczki i gwałtownie urwaną przez pogrzebowe dzwony.

Zwykły rozwój rzeczy ludzkich...

On czuł, co się we mnie działo i szeptał: to czasy ubiegłe, żyjmy teraźniejszością smutniejszą, a jednak lepszą.

Brał mnie za rękę i myśli swoje puszczał wraz z memi — jak sokoły — pod obłoki.

Łódka płynęła sama, bez wioseł.

Cicho...

Wtem jakiś ptak wielki porwał się z nadbrzeżnych trzcin i z jękiem pofrunął w dal, jak dusza która musi odlatywać z miejsc ukochanych.

Zmąciła się cisza w powietrzu, zmąciły się nasze myśli, ale nie zmąciły serca.

Bo czuliśmy nad sobą rozlanego w majestacie natury Boga.

Więc wracaliśmy do domu, jak po modlitwie.

A teraz — może on znów płynie w cichej zatoce Ospedaletti, lecz na ramieniu jego już inna...

Czemu istnieje pamięć rzeczy, które powinny znikać, jak sen — bez możności przypomnienia?

Zosia pociągnęła mię za rękę.

Ocknęłam się z zadumy.

— Czy paniusia gniewa się na mnie? — spytała nieśmiało.

Na razie nie rozumiałam, co ma na myśli.

Potem odrzekłam:

— O cóż mogę się gniewać?

pisałaś, jak myślałaś, ale myślałaś fałszywie.

Za młoda jesteś, aby rozumieć te rzeczy.

— Wszyscy mężczyźni kochają w nas tylko własną przyjemność — szepnęła.

— Jak to — w nas?

— No, w nas — kobietach.

Struchlałam.

Ta mała uważa się za kobietę i mówi, jak dojrzała w bólu, czy zepsuciu istota.

— Moja Zosiu — odrzekłam szorstko — nie lubię, gdy ktoś rezonuje o tem, co zna tylko ze słyszenia od starszych, niezbyt mądrych przyjaciółek.

Mężczyźni i kobiety mają wzajemne obowiązki; kto się od nich wyłamuje, jest nieuczciwy, ale takich ludzi jest mało.

— A dlaczego tyle kobiet jest uwiedzionych?

— Znikło ostatnie złudzenie - z Zosią nie można mówić, jak z dzieckiem.

Chciałam zbadać, jaka trucizna sączy się w tem młodziutkiem sercu, aby ją usunąć i duszę chorą uzdrowić.

Pomogła mi sama Zosia — zaczęła mówić zwolna, z zastanowieniem:

— Bo widzi pani ja to wszystko znam z doświadczenia.

Moja mama często płacze i nie sypia po nocach.

Ja wiem dlaczego: kochała i dotąd kocha jednego pana, bardzo bogatego adwokata.

To mój ojciec.

Ale ja go nie cierpię.

Gdy przyjdzie do nas, ja uciekam na podwórze.

Raz nadszedł pijany, na mamę zaczął krzyczeć, a potem bić.

Wtedy ja — głos jej przybrał oddźwięk złowrogi — porwałam nóż...

— Dziecko nieszczęsne! — krzyknęłam.

— ....

I uderzyłam go w rękę.

A on — nic, tylko spojrzał na mnie dziwnie, usiadł w kącie i płakał.

Ja też się rozpłakałam i uciekłam.

Gdy wieczorem wróciłam, jego nie było, tylko mama leżała chora.

Zawołała mnie i zaczęła mówić o nim: że jest dobry, ale nieszczęśliwy; że mamę kochał, ale ożenił się z inną i teraz tego żałuje; że ja powinnam go kochać, jak on mnie.

Chciała, abym to przyrzekła, ale ja nie mogłam kłamać.

Powiedziałam, że jest podły.

Wtedy mama się porwała i uderzyła mnie — pierwszy raz.

Ale ja mamie tego nie daruję do śmierci.

— Zosiu!

mama twoja i bez tego jest nieszczęśliwa; to okrucieństwo nosić w sercu żal do niej tak długo.

— Ja też mamę kocham, bardzo kocham!

i ona mnie kocha, ale... jego więcej...

Ostatnią wilię spędzałyśmy, jak zwykle, same.

Był tylko chleb, kasza i dwa śledzie.

Bo za robotę mamie nie oddano... mama szyje suknie i lekcye daje: uczy języków i muzyki.

Często bieda nam dokuczała.

I teraz na pensyi, paniusia wie, jestem za darmo.

Otóż wtedy byłam smutna, mama chciała mnie rozbawić, ale ja nie mogłam się śmiać.

Mamie przyszło do głowy, iż to z powodu braku słodyczy na wilię; ubrała się i wyszła.

A mnie — ot tak było czegoś smutno.

Myślałam sobie, jak to dobrze było Panu Jezusowi w stajence obok pasterzy, Matki Boskiej i Józefa...

Mama powróciła, niosąc w węzełku mnóstwo pierników, orzechów i książkę: Pamiętniki Paska z obrazkami.

Dziwiłam się, zkąd mama wzięła tyle pieniędzy, ale nie chciała mi powiedzieć.

Wkrótce przyszły dzieci, które mama zaprosiła po drodze — od p. Róży córeczka, dwóch chłopców od praczki i jeden uczeń z gimnazyum.

Bawiliśmy się doskonale.

Goście odeszli późno w nocy.

I zaraz dowiedziałam się, zkąd mama wzięła pieniędzy: spadła jej chustka z głowy przy rozbieraniu i zobaczyłam, że ma włosy obcięte...

A miała ogromne, śliczne, złote, aż do kostek.

Nieraz się śmiała, że może chodzić bez ubrania i przykrywać włosami.

A teraz zrobiła się taka brzydka, że patrzeć na nią nie mogłam.

Więc zakryłam się kołdrą i płakałam, jak nigdy, całą noc.

I wie paniusia, kiedy on przyszedł na drugi dzień, na mamę okropnie się gniewał, nazwał ją nikczemnicą, że włosy obcięła...

Zosia urwała, kąciki ust jej drżały.

A we mnie odżyły wspomnienia lat dziecinnych, kiedy przywiedziona do rozpaczy trułam się zapałkami...

Matko i ojcze!

lepiej wam jest w zimnym grobie, niż z sobą razem za życia!

Wzięłam Zosię w objęcia, ona płakać zaczęła, i ja od łez powstrzymać się nie mogłam.

Rodzina — ta święta arka przymierza — czy nie bywa często skrzynką Pandory, zkąd wylatują poniżenie, fałsz, brud, podłość!...

←Nauczycielka/cz.

I Nauczycielka

Tadeusz Miciński Nauczycielka/cz.

III→

12 listopada.

Dawno nie zaglądałam do tych notat.

Wszystko we mnie skłonne jest do milczenia, nawet wobec siebie samej.

Na pensyi życie płynie dawnym torem: wieczny kołowrotek lekcyj, spacerów, korepetycyj...

Nie pytam się już, jak długo do wieczora, do spoczynku.

Nie zastanawiam się już nad niczem, osobliwie nad przyszłością, nie widzę jej przeto ani w czarnych, ani różowych barwach.

Czarne zostały w okresie mego dzieciństwa — różowe... te chyba nad brzegami Rosi.

Pozostają szare, niepewne, mgliste.

Na tem tle wyrasta obowiązek.

To jednak wielkie słowo.

Gwałtem utrzymuje przy życiu i powoli uzdrawia.

Zajęcia swe spełniam bez przyjemności, ale i bez wewnętrznego sarkania.

Robię jak koń w kieracie: poważnie, z wytężeniem, bez ustanku.

Nawet są chwile, gdy bywam zupełnie szczęśliwa.

Zdarza się to podczas zajęć z Zosią (dziewczynka wzięła się do pracy i robi ogromne postępy), albo podczas walnych zgromadzeń koalicyi.

Zebrania odbywają się raz lub dwa razy na tydzień, gdy, ukończywszy zajęcia i nie czując się zbytnio zmęczone, aby wprost iść do łóżek, schodzimy się: ja, Stefka i Mania, na pogawędkę.

Rzecz się wówczas dzieje w małym pokoiku niebiesko tapetowanym, należącym do tej ostatniej.

Lampa bez klosza (bo Mania lubi pełne, jaskrawe światło), postawiona na stoliczku, Stefka półleży na kanapie, Mania umieszcza się przy oknie, obserwując pogodę, ja przy fortepianie.

Czytujemy zwykle głośno jakie poezye, ostatnio Beniowskiego.

Znamy wszystkie doskonale ten utwór, ale każda ma w nim swoje miejsca ulubione, jak Mania mówi: swoje febliki.

Oto np. feblik Mani:

Sądzę najpiękniejszą z krajów

Jednę maleńką wieś, pełną ruczajów —

Konwalia — pełną sosen, kalin, jodeł;

Gdzie róża polna błyszczy się samotna,

Gdzie brzoza jasnych jest kochanką źródeł —

A zaś przyczyna temu jest istotna,

Jam wtenczas bujał na młodości piórach,

Jasny i chmurny — jako księżyc w chmurach.

Na to Stefka odpowiada głosem smętnym:

A jednak i to minęło!

— Ojczyzna

Minęła także!...

I zrywając się woła:

...

A więc niech wszystko mija!

Wstańcie burze!

I zwiejcie mój ślad z tej smętnej pustyni!

I moje myśli, jak łez pełne kruże,

Przechylcie — niech je próżnemi uczyni

Czas...

Pamiętam dokładnie dyskusyę, jaka się wówczas rozwinęła.

Stefka rzekła, że gdy konieczną jest rzeczą, aby ludzie się rozradzali — dla dzieci lepiej, aby zginęły, nim na świat przyjdą...

Boże!

jaka była świetna Mania w owej chwili!

Oczy jej błyszczały, gdy gorączkowo zawołała:

— To fałsz!

Życie ma wielką treść i wielkie zadanie.

Treścią jest walczyć i poznawać, celem zwyciężać i potęgować w sobie ducha.

Miłość ojczyzny, miłość rodziny, są to etapy na wielkiej drodze udoskonalenia.

A Stefka na to: „Daj ci Boże szczęścia jak najwięcej, masz siły, aby go pragnąć i osiągać, jam zbyt zmęczona.”

Robiłyśmy dawniej domysły, co spowodować mogło to przygnębienie duchowe w Stefce, lecz gdy zagadnęłam ją, skąd pochodzi jej pesymizm i apatya, czy może kochała bez wzajemności? — odrzekła szyderczo:

— Jak człowiek dokładnie rozumie swego bliźniego!

gdy zobaczy twarz niewesołą, zaraz ubolewa: wiem, wiem!

cierpisz na żołądek! — albo: nieszczęsny, kochasz bez wzajemności!

Otóż moja droga, zapamiętaj sobie raz na zawsze, iż żołądek mam w wybornym stanie, a nie dojdę nigdy do tego szczytu obrzydliwości i głupoty, jakim jest miłość bezwzajemna!

Nie wiem czemu, ale uczułam, jakby tępy świder wkręcał mi się w serce.

Pożegnałam je i poszłam do siebie.

Ale zasnęłam dopiero nad ranem.

Milcz serce!

Albo się strzaskaj, echowe

Narzędzie pieśni, bólu, wiecznie drżące

I obłąkane, niezaspokojone —

Uderzam ciebie w złości.

— Milcz szalone!

∗

Życie moje składa się z tak drobnych wypadeczków, że niemam co zapisywać.

Nie, nie przekracza wymierzonych relsów, chyba maleńkie starcia z powodu jakiejś plotki.

Naturalnie, nie zwracam na nie uwagi, czasem jednak opędzam się, jak od much dokuczliwych.

Tak np. siedzimy kiedyś wieczorem, jak zwykle w trójkę; nagle drzwi się otwierają, Kafarska staje w progu i mówi głosem patetycznym:

— Amelko! (zaczęła mówić do mnie po imieniu zaraz na drugi dzień przybycia mego na pensyę).

Amelko!

Pauza.

— Co pani sobie życzy?

— Nie udawaj, że się nie domyślasz!

— Gotowam sądzić, że dziś są moje imieniny.

— Pani przełożona jest oburzona, jest strasznie niezadowolona!

— O cóż chodzi?

— Jak to!

miałaś serce wziąć na spacer dzieci bez kaloszy!

aby się pozaziębiały!

aby rodzice wyprawiali nam sceny?!

— Trudno, aby się zaziębiły, gdy trzynaście stopni ciepła na dworze, a przytem sucho zupełnie.

— Dość, że pani przełożona nie może się uspokoić!

powiada, że żadnej z was niepodobna zaufać w niczem, w niczem!

Spodziewała się z was prawdziwej pomocy...

— Rzecz tę wyjaśnię — rzekłam, idąc ku drzwiom.

— Cóż to!

awantury chcesz pani przełożonej urządzać?

i bez ciebie ma dosyć kłopotów!

Wreszcie, ja ci to powiedziałam w zaufaniu.

— Dziękuję za ten zaszczyt, mimo to — pozwoli pani... — i wychodzę, zmierzając do pokoju przełożonej.

Słowa Kafarskiej dotknęły mnie przykro — wyrzut, choćby w jej ustach przesadzony, musiał mieć miejsce, a czułam, że na niego nie zasługuję.

Weszłam do przełożonej i bez owijania w bawełnę pytam:

— Podobno pani jest oburzona, że dzieci wyszły na spacer bez kaloszy?

— Ani mi to w głowie było.

— Tak?

bo mówiono, że pani jest strasznie niezadowolona, więc chciałam się usprawiedliwić...

— Ale cóż znowu!

Że też nic u nas powiedzieć nie można, aby przekręconem nie było!

Gniewałam się na służące, bo panienkom kaloszy nie wycierają — oto wszystko.

Porozmawiałyśmy przez chwilę bardzo serdecznie i wyszłam.

Wracam z tryumfującą miną — Stefka palcem pokazuje na sąsiednie uchylone drzwi na znak, że siedzi tam Kafarska.

Ale ja nie zwracam na ostrzeżenie uwagi i powiadam:

— Cała sprawa powstała z tego powodu, że pewne osoby nie trzymają się nauki Chrystusa, aby gdy tak — mówić: tak, gdy nie, mówić: nie.

Dlaczego Kafarska ciągle kopie pode mną dołki?

Mania twierdzi, że pochodzi to z dwu zbrodni, jakie na mnie ciężą: 1) jestem młoda; 2) przełożona używa mnie do czynności administracyjnych, których ster dotąd spoczywał w ręku Kafarskiej.

12 grudnia.

Do koalicyi naszej wciągnęłyśmy panią Courbet.

Jest to piękna, wspaniałej postawy Francuzka, lat trzydziestu, żywa, wesoła, sympatyczna, ale z bziczkami.

Na wakacye jeździ do rodziców, mieszkających w Paryżu, od których wraca wyelegantowana, jak primadonna.

Powoli wstążki odpadają, koronki się obrywają, na jasnych materyach występują plamy... pani Courbet nie zwraca najmniejszej uwagi.

Słusznie bowiem twierdzi, że człowiek zdobi suknię.

Dopiero wpływy atmosferyczne zwracają jej uwagę na zewnętrzną powłokę i wtedy wykazuje wielką pomysłowość.

Na przykład, zbliża się jesień — p. Courbet ma tylko wspaniałe letnie palto z wakacyj.

Ale podkłada pod nie kawał sukna, w kwadrans zszywa białemi nićmi i zadowolona powiada:

— Tout est fini — tout est bien!

I rzeczywiście, na zewnątrz taki strój wygląda wcale przyzwoicie.

Ale nadchodzi zima — pomysłowość pani Courbet okazuje się niewyczerpana.

Odprawa w kącie podszewkę, podtyka pod nią olbrzymi płat waty... zszywa kilku ściegami... i znów tout est bien!

Jest niezwykła we wszystkiem; szkoda tylko, że wie o tem i pragnie swą oryginalność podtrzymywać.

Odżywia się tylko raz na dzień, smażąc bifsztyk na maszynce.

Do tego zjada dużą miskę sałaty i wypija 2 butelki piwa.

Wieczorem wchłania szklankę mocnej, czarnej kawy.

Mimo tych dziwactw paną Courbet da się lubić.

Serce ma złote.

Nigdy nie ma pieniędzy, bo jeśli nie straci na fatałaszki, oddaje pogorzelcom albo na szpitale.

Pani przełożona lubi ją i ceni, gdyż nauczycielka z niej wyśmienita, uczennice za nią przepadają; za to ogół nauczycielek nienawidzi.

Pełno krąży o niej plotek i to bardzo złośliwych.

Tyle tylko wiadomo, z czem się nie kryje, że jest rozwódką, że mąż, będący adwokatem w Nantes, stracił cały jej majątek, i że podczas wakacyj przyjeżdża do niego na miesiąc.

Dłużej wytrzymać nie może, bo zbyt zaczynają się kłócić.

Z tem wszystkiem kocha go bardzo.

Mąż nadsyła jej od czasu do czasu pudło kwiatów lub owoców.

Niedawno nadszedł olbrzymi kosz z południowemi owocami, ale..

z Nicei.

Pani Courbet urządziła wspaniałą ucztę dla nauczycielek i pensyonarek.

Jedna tylko Terkowska nie chciała jeść — tak była oburzona „bezczelnością Francuzicy”.

Kafarska mniej była skrupulatną, — jadła, ale za to obgadywała biedną Courbet... jak ostatnią ladacznicę.

Dowiedziała się o tem delikwentka, wściekła biegała po pensyi, szukając Kafarskiej, znalazła ją w salonie, zwymyślała, wobec przełożonej i paru pań obcych, a wtedy wróciła do nas, tryumfując, że „zmyła głowę dyabłowi”.

Wieczorami, gdy się schodzimy, bawi nas gawędami ze swego życia, w których rzeczywistość i kłamstwa tak się mięszają, że niepodobna ich od siebie odróżnić.

Na przykład opowiada, że jadąc do Paryża, poznała się w Berlinie z jakimś studentem, który jechał w tę samą stronę.

Rozmawiali volapückiem, pomagając sobie migami, bo ona nie znała niemieckiego, a on francuskiego.

Po drodze zwiedzili Monachium, zajechali do Szwajcaryi, wdrapywali się na szczyty gór...

Zaczęłyśmy się śmiać, mówiąc, że już zbyt blaguje, do nieprzyzwoitości.

Ale pani Courbet się oburzyła.

— Nie wierzycie?

zaraz wam dowiodę...

Pisywał do mnie przez czas jakiś listy, których nie czytałam, bo są po niemiecku, ale wam pokażę, byście mi je przetłumaczyły.

Wyleciała z pokoju, za chwilę przyniosła parę listów, z których jeden był... rachunkiem za kapelusz, kupiony w Lipsku i niezapłacony, drugi... jego powtórzeniem w ostrzejszej formie, trzeci... wprost zwymyślaniem.

Omal nas śmiech nie udusił.

Pani Courbet nie chciała nam wierzyć, złapała słownik, przetłumaczyła... i rzeczywiście przypomniała sobie, że w Lipsku kupiła kapelusz, nie miała przy sobie pieniędzy, obiecała odesłać z hotelu, zapomniała, ale w czasie gawędy z modniarką wspomniała, że jest na pensyi w Warszawie — i ztąd owe ścigające ją listy.

Śmiała się okropnie z wymysłów; odpisała bardzo grzecznie z wyjaśnieniem i odesłała pieniądze.

Takich kawałków p. Courbet miewamy dużo.

∗

Najciekawszym typem wśród nauczycieli naszych jest p. Staszecki.

Dość jeszcze miody, a już otoczony całym szwadronem starokawalerskich wdzięków: pedant, zgryźliwy, surowy dla uczennic, względem nas uszczypliwy.

A mimo to lubimy go wszystkie bardzo.

Uczennice nadto boją się go okropnie.

Kiedyś asystowałam na lekcyi w szóstej klasie i byłam świadkiem następującej sceny:

Uczennica wyrwana nie umie lekcyi.

— Szkoda, że panna lekcyami tak się nie zajmuje — prawi Staszecki — jak strojem.

Gdyby panna połowę tego czasu poświęciła na przygotowanie matematyki, co na rurkowanie loczków, pewno nie bąkałaby pod nosem takich nonsensów.

Obrażona panna idzie na miejsce.

— Bo nie myślcie, moje panny — zwraca się Staszecki już do klasy całej — żeby nie była wam potrzebna znajomość matematyki, choć młodzieńcy z klasy VII i prawnicy z I roku mówią z wami o czem innem, niż o twierdzeniach Pitagorasa.

Chodzi o to, abyście panny raz przestały rachować na laury kapitolijskie!

Innym razem pierwsza uczennica podpowiada koleżankom mimo uwag i próśb Staszeckiego.

Wreszcie Staszecki wstaje i powiada:

— Łudziłem się długo, że do p. Borkowskiej można mówić, jak do człowieka.

Gdyby panna była chłopcem, zapisałbym na cztery godziny do kozy.

Ale że panna jest istotą uprzywilejowaną i do tego może już na wydaniu, postawię pannę do kąta, jeśli podpowiadanie się powtórzy.

Perora poskutkowała, Borkowska milczała odtąd jak zaklęta.

Lubię rozmawiać ze Staszeckim.

Bardzo inteligentny i oczytany, ale pessymista.

Dobrana byłaby para ze Stefką.

A jednak, gdy Stefka zacznie pesymizować, prosi, by przestała, bo mu działa na nerwy.

Kiedyś radziłyśmy, aby się ożenił.

Odparł, że się boi czarów Cyrcei.

— Chociaż z drugiej strony — dodał — lękam się przekonać, że nie mam już nic do stracenia.

Dlaczego taki zgorzkniały?

Kafarska zaczęła Mani tłumaczyć to na swój sposób, ale ta poradziła wykopać dołek, jak się to dzieje w bajce o Midasie, i tam złożyć zajmującą tajemnicę.

17 grudnia.

Zbliża się Boże Narodzenie — roboty mnóstwo, sesye, pisanie cenzur, zestawianie rachunków dla rodziców.

Życie podobno jest walką, na pensyi rejwachem.

Nauczycielki biegają jak opętane, uczennice niezmiernie gadatliwe, tłoczą się po wszystkich korytarzach, unikając starannie klas i miejsc oficyalnych.

Odbywa się na wielką skalę znoszenie kwiatów, którymi obdarowane nauczycielki zapychają wszystkie wazoniki, szklanki, flaszki.

Gdy Mania niektórym paniom zwróciła uwagę, że nie wypada przed rozdaniem cenzur cośkolwiek przyjmować — odrzekły obrażone, że nie są tak źle wychowane, aby miały gardzić ofiarą kochających je dziewczątek.

Nie brak epizodów humorystycznych.

Siedzą w jakiejś bocznej klasie dwie nauczycielki, od godziny pilnie zajęte rozmową.

Wtem wbiega uczennica i powiada, że idzie p. przełożona.

Zrywają się obie, jedna ucieka, druga, to jest Kafarska, biegnie na spotkanie przełożonej, rozpychając wszystkich po drodze, hałasując i gniewając się na uczennice.

W korytarzu spotyka przełożoną, nie zatrzymuje się, pędzi, jak kula, wołając:

— Przepraszam, przepraszam — nie mam ani chwili czasu.

Przełożona z podziwem zwraca się do Stefki, która obserwowała całą scenę: „Boże, jak ta Kafarska pracuje!

Może jest za energiczna, ale nieoceniona, nieoceniona...”

Nasza przełożona jest osobą niesłychanej zacności.

Zewnętrznie trochę onieśmielająca swą powagą i stanowczością, w chwilach nieurzędowych jest szczera, prosta, niewymuszona.

Twarz ma ascetycznie chudą, całą postać wyschłą, szczupłą, powiewną.

Tylko w wielkich czarnych oczach pali się energia i zapał niezwalczony.

Podobno kochała jakiegoś profesora uniwersytetu, ale nie wyszła za mąż, aby móc swobodnie i całkowicie oddać się prowadzeniu pensyi.

Obowiązki swe spełnia z takiem poświęceniem, energią i sumiennością, że patrząc na nią, zapomina się o wszystkich dolegliwościach życia nauczycielskiego.

Po skończenia zajęć, nieraz do późnej nocy pracuje jeszcze nad sobą; to też posiada szeroką i gruntowną wiedzę.

Odznacza się przytem wielkim taktem i umiejętnością zastosowania się do umysłu, z którym ma do czynienia.

Gdy uczennica popełni jakieś znaczne wykroczenie, idzie na niebieską kanapkę.

To znaczy, że przełożona wola do swego pokoju o niebieskiem obiciu i niebieskich sprzętach i długo, poważnie z nią rozmawia.

Uczennica wychodzi spłakana, przez kilka dni jest zamyślona i prawie zawsze zmienia swe postępowanie na nienaganne.

∗

Od dwóch dni cisza panuje.

Pensyonarki się rozjechały, nauczycielki również.

Kilka tylko osób, jak niedobitki armii, snuje się po rozległem mieszkaniu, złożonem z dwudziestu sześciu pokojów.

Mania wyjechała na święta do domu.

Zostałyśmy same ze Stefką.

Wydaje się, jakby nas kto umieścił w pudełku z watą — taka cisza, miękkość, brak zwykłych szturchańców.

Nie, lepiej nas nie budźcie!

∗

Kładłam się już do snu, gdy weszła Stefka, stanęła przy oknie, przez które zaglądał księżyc i zadeklamowała przepiękny ustęp z Pana Tadeusza:

Nareszcie księżyc srebrną pochodnię zamęcił.

Wyszedł z boru i niebo i ziemię oświecił.

Drzemały obok siebie, jako małżonkowie

Szczęśliwi: niebo w czyste objęło ramiona

Ziemi pierś, co księżycem świeci posrebrzona...

Zaczęłam żartować ze Stefki i jej buddyzmu; zawstydziła się, potem rzekła:

— Może byłoby życie lepsze, gdyby więcej było śmiałości iść za swemi pragnieniami.

— Ale nie buddystycznemi?

— Moja droga, — odparła — najgłupsza miłość więcej ma wszechświatowego rozumu, niż najmądrzejszy buddyzm.

Mówiła to z tak głębokiem przekonaniem, iż zadałam sobie pytanie, ażali nie mają słuszności ci, którzy jako istotne powołanie kobiety uważają ideał Lukrecyi i Penelopy: domi sedit, lanam fecit.

Ba, łatwo stawać pod takim sztandarem, gdy kto należy do klubu wzajemnej adoracyi.

Tylko, że np. ja nie mam w perspektywie nawet studenta!

Ztąd muszę wierzyć w znaczenie staropanieństwa dla wieku pięćdziesiątego i pogardzać tym, który tak dobrze rymuje z wężem.

Udaje mi się to do pewnego stopnia; pierwsza oznaka: niedbanie o swą powierzchowność.

Niedawno poszłam do fotografa, aby rozdać swe podobizny uczennicom, które o to prosiły.

Gdy zaś ten pan powiedział mi kompliment o mojej, niby „fenomenalnej” piękności i prosił o pozwolenie wystawienia fotografii, przyjęłam to tak obojętnie, jak gdyby mówiono o moich trzewikach.

Cóż z tego, choćbym była ładna?

Dopiero wtedy cenimy ów dar natury, gdy możemy złożyć w upominku temu, któremu dajemy wszystko i od którego żądamy wszystkiego.

∗

W nocy.

Dzieje się ze mną coś niezwykłego.

Oto siedzę sama w pustej klasie, a zerwałam się z łóżka.

Nie mogę spać.

Ścigają mnie wizye...

W liliowym przedświcie pogrążona górska dolina.

Ciemna zieleń oliwek i jasna pomarańczy odbija harmonijnie od fioletowych skał.

Strumienie błękitnemi wstęgami spadają po kamieniach.

Na wzgórzu bieleją śnieżne kolumny greckiej świątyni.

Do niej zmierza w pląsach rzesza Nimf i Panów — w rękach szkliste grona winogradu, na czołach wieńce róż.

Wóz purpurowy ciągną bachantki, na nim — o marmurowych kształtach i granatowych oczach, stoi bóg.

Skinął ręką i cała dolina napełnia się hymnem radości i upojenia.

Wtem cisza...

Każdy spogląda zachwycony, z palcem na ustach, aby nie spłoszyć cudownego zjawiska, które odbywa się co dnia przed oczyma śmiertelnych: Z lazurowoszmaragdowej toni morza wybiega różowa dziewicza postać i biegnie po kryształowem sklepieniu, otoczona złocistemi towarzyszkami.

Zaczynają igrać i pląsać, lekkie, jak łabędzie puchy.

Nagle wszczyna się popłoch: złote Charity zostają chwilę w niepewności, potem rozbiegają się, jak stado gołębi: na widnokręgu nieba ukazuje się olśniewająco jasny Helios.

Spostrzega różową, przejrzystą postać Jutrzenki i biegnie ku niej.

Ta blednieje z obawy i spiesznie zarzuca na siebie szatę srebrem tkaną — ucieka, ale Helios zdąża prędzej — chwyta ją — ona umiera w objęciach...

O, gdyby Zorzą być na chwilę i w blaskach miłości zaniknąć!...

Rzucam pióro, chcę myśl czemś rozerwać, wstyd mi siebie samej.

Będę czytała „Iliadę”:

Ziemia od razu pod nimi zielenią pokryła się świeżą, Hiacyntami zakwitła, szafranem i koniczynami, Bujne i miękkie się łoże usłało z trawy i kwiatków.

Na niem legli oboje świetlistym okryci obłokiem, Złotopromiennym; a rosy kropelki rzęsisto padały....

∗

Aż się przeraziłam, przeczytawszy słowa wczoraj pisane.

Chciałam tę kartkę wydrzeć, ale niech raczej widnieje, jako ostrzeżenie przed sobą samą.

Są namiętności, które przytłumiane z dnia na dzień wybuchają z siłą niezwalczoną i wołają na głos cały: „Krwi i ciała!”

Wtedy my za obronę mamy wspaniały, komunałami tapetowany parawan cnoty.

Chowamy się zań — i wszystko jest w porządku.

A te noce bezsenne, te pragnienia wysuszające, ukrywane, jak zbrodnie!...

I to ma być tryumf ducha?

„Oddajcie ciału, co jest cielesnego, a co jest boskiego — Bogu!”


text:
Kilka tysięcy osób protestuje w Warszawie w obawie przed utratą swoich miejsc pracy.

- Nie można umierać nic nie mówiąc - powiedział Stanisław Głowacki z "Solidarności", po czym dodaje: - Nie może być tak, że cały ciężar odpowiedzialności za kryzys będą ponosić pracownicy.

Czego strajkujący obawiają się najbardziej?

Tego, że stracą pracę.

A wszystko to przez obecny kryzys, który spowodował spadek zamówień w branży zbrojeniowej, w której pracuje ok. 40 tys. ludzi.

- Żądamy większych pieniędzy na utrzymanie naszych miejsc pracy – dodają związkowcy.

Ale nie tylko w stolicy strajkują.

W Gdańsku związkowcy z grupy „Energa” „żądają dialogu, nie monologu” od swojego zarządu, który według pracowników łamie ich prawa.

W Poznaniu zaś ratownicy medyczni protestują przeciwko przegranemu konkursowi na ratownictwo w trzech wielkopolskich miastach: Turku, Koła i Szamotuł.


corpora: sejm

text:
G.,

OSWIADCZENIE MAJATKOWE

Posel do Parlamentu Europeiskieqo G.,

Uwaga:

1.

Osoba skladaj4ca o5wiadczenie obowiqzana jest do zgodnego z prawd4, starannego i zupelnego wypelDie-

nia kazdej z rubryk.

2.

Je2eli poszczegolne rubryki nie znajdujE w konkretnym pnypadku zastosowania, naleiy wpisa6 ..nie dotv-

czv".

3.

Osoba skladai4ca o5wiadczenie obowiqzana iest okre6ti6 przynaleinosc poszczeg6lnych skladnik6w ma-

jEtkowych, dochod6w izobowiqzari do majetku odrebnego i maiqtku objetego malieiskE wsp6lno6ciE ma-

jEtkow4.

4.

O5wiadczenie o stanie majatkowym dotyczy majEtku w kraju iza granicE.

5.

Oswiadczenie o stanie maiEtkowym obejmuje r6wniei wierzytelnosci pienie2ne.

6.

W cze6ci A oswiadczenia zawarte sq informacje jawne, w czesci B 2aS informacje.niejawne dotyczEce adre-

su zamieszkania skladajEcego oswiadczenie oraz miejsca polo2enia nieruchomoSci.

czEsc A

Ja nlzej podpisany(a)'' Piotr Borys r miona i nazwisko oraz nazwrsko rodowe)

u rodzony(a) 11.01.1976 w Bolesfawcu,

Urzed Marszalkowski Wojew6dztwa DolnoslEskiego, WybrzeZe Slowackiego 1?-14,

Funkcja: Posel do Parlamentu Europejskiego

Wicemarszalek Woiew6dztwa DolnoSlqskiego do 18.06.2009

{mieisce zalrudnieDia, stanowjsko lub funkcla)

po zapoznani!

sig z przepisami ustawy z dnia 5 czeruca 1998 r. o samorzEdzie woiew6dztwa (Dz U z 2001 (

Nr 142, poz. 159Ooraz z 2002 r Nr 23, poz.22O, Nr62, poz 558, Nr 153, poz. 1271iNr2.14, poz 1806), zgodnie

z arl.2ic tel ustawy oswiadczam, ze posiadam wchodzace w sklad matiefskiei wsp6lno6ci maiatkowei lub

stanowiace m6j majqtek odrgbny

t.

Zasoby pien{?zne

- sro.ikj pienigzne zgromadzone w walucie polskiej: 7 000 zl

- srodki pieniq2ne zgromadzone w walucie obcej: nie dotyczy

- papiery wartosciowe nie dotyczy

na Kwote

1.

Dom w budowre o powterzchni: 180m2 m2 + gara2 56m2, na dzialce nr''198/5 o pow.15,45 arow (wlasnoSi

dzialki - zona - nrajqtek odrebny): 580.000 zl.

2 Gospodarstwo rolne

rodzaj gospodarshva: nie dotyczy, powlerzcnnra: -

o wartosct: -

rodzaj zabudowy: -

tytul prawnyr -

Z tego tytulu oslagndem(?iam) w roku ubleglym przychod jdochod w wysokosci - 0

3 lnne n ieruchomoscl

powrerzch nia nie dotyczy

lt_

''-:t''

(-,/

o wadosci: -0

tytu{ prawny.

-

l||.

1.

Posiadam udzialy w spolkach handlowych- nalezy podac liczbQ i emitenta udzial6w:

nie dotyczy udzialy te stanowiE pakiet wigkszy niz 10% udzialow w spolce: -

Z tego tytu{u osiEgn4em(?lam) w roku ubiegtym doch6d w wysoko5ci: -0

tv.

1 Posiadam akcje w spolkach handlowych - nalezy podad liczbe iemitenta akcji

nie dotyczy akcje te stanowia pakiet wi?kszy niz 10% akcji w spolce -

Z tego tytulu osiagnelem(plam) w roku ubieglym dochod w wysokosci: -0

Nabylem(am) (nabyl m6j malzonek, z wylEczeniem mienia przynaleznego do jego majEtku odrgbnego) od Skar-

bu Panstwa, innej panstwowej osoby prawnej, jednostek samozEdu terytorialnego, ich zwiqzkow lub od komu-

nalnel osoby prawnej nastgpujqce mienie, ktore podlegalo zbyciu w drodze przetargu - nalezy poda6 opis mie-

nia i dat?

nabycia, od kogo: nie dotyczy

vt.

1.

Prowadze dzialalno6i gospodarczq (nalezy podac forme prawnq i przedmiot dzialalnogci): nie prowadze

osobiScie -

wsDolnie z Innymr osobami -

Z tego tytulu osiqg nElem(qlam) w roku ubieglym pzychdd i doch6d w wysokoSci: -0

2 Zazqdzam dzialalnosci4 gospodarczA lub jestem przedstawicjelem pelnomocnikiem takiej dzialalnosci (na-

lezy podac forme prawna i przedmiot dzialalnosci): nie prowadzg

osobiScie -

wspolnie z innymi osobamr -

Z tego tytuiu osiEgnElem(?1am) w roku ubieglym pzychod i dochdd w wysokosci: -0

vlr.

1.

W spolkach handlowych (nazwa, siedziba sp6lki): nie dotyczy

'''' .

Jestem czlonkiem rady nadzorczel (od kiedy); -

- jestem czlonkiem komisli rewizyjnej (od kiedy) -

Z tego tytylu osrqgnElem w roku ubieglym dochod w wysokosci_0

2 W sp6ldzielniach - nie dotyczy

- lestem czlonkiem zarzqdu (od kiedy): -

..- lestem czlonkrem .€dy nadzarczq (od kiedy): -

- lestem czlonkiem komisji rewizylnej (od kiedy): -

3 W fundacjach prowadzqcych dzialalnosc gospodarczE: nie dotyczy

- lestem czlonklem zarzqdu (od kiedy): -

.._ lestem czlonkrem rady nadzotczq (od kiedy): -

- Jestem czionkiem komlsji rewlzyjnej (od kiedy):


text:
←Koszyczek do kłębka 100 powiastek dla dzieci

Cudowne pudełko

Christoph von Schmid Tybet na suknię→

Przekład: Jan Chęciński.

XXXI.

CUDOWNE PUDEŁKO.

Pewna właścicielka zamożnego domu, doświadczała w swojem gospodarstwie rozmaitych klęsk, do tego stopnia, że mienie jéj widocznie zaczęło się zmniejszać.

Skłopotana, postanowiła poradzić się starego pustelnika, który mieszka w pobliskim lesie.

Opowiedziawszy mu więc o wszystkich szczegółach swojéj niepomyślności dodała:

„Niezawodnie rzucono urok na mój dom, bo wszystko, co się w nim stanie, ma pozór dziwny, jak jakie czarodziejstwo.

Powiedzcież mi, pustelniku, jakim sposobem zaradzić złemu?”

Pustelnik, który był dowcipnym i pełnym dobroci starcem, poprosił, aby się zatrzymała, sam zaś wszedł do maleńkiéj izdebki będącéj tuż przy jego celi; po kilku chwilach wrócił, trzymając nie duże pudełko starannie obwiązane i zapieczętowane.

„Weź pani to pudełko,” rzekł do właścicielki, „i każdéj doby obnieś je trzy razy na dzień i trzy razy na noc, po kuchni, piwnicy, stajni, słowem, po wszystkich kątach twojego gospodarstwa; zobaczysz, że wszystko pójdzie lepiéj.

Tylko przy końcu roku, proszę mi odnieść ten talizman.”

Gospodyni z całem zaufaniem wypełniała polecenie pustelnika, co dzień i co noc, po trzy razy obnosiła pudełko po wszystkich izbach i schowaniach swego domu.

Zaraz nazajutrz po odwiedzeniu pustelnika, zeszła do piwnicy, gdzie spotkała na schodach lokaja umykającego z dzbankiem piwa.

O późnéj już godzinie, została wszystkie służebnice w kuchni, traktujące się świeżo usmażonym i dobrze ocukrowanym omletem.

Zajrzawszy do obory przekonała się, że krowy stoją do połowy nóg w nieczystości, — w stajni zaś zamiast owsa, dawano od kilku dni nieczyszczonym koniom siano; słowem, za każdym krokiem dostrzegała nowe nadużycie, z każdą chwilą przekonywała się o nowym powodzie swego upadku.

Po upłynionym roku wróciła z pudełkiem do pustelnika, mówiąc:

„Oh!

teraz wszystko w moim domu idzie daleko lepéj!

Dla tego też proszę was, kochany pustelniku, abyście mi jeszcze na rok zostawili to pudełko, bo musi być w niem zawarte prawdziwie cudowne lekarstwo!”

Na to, pustelnik odpowiedział ze śmiechem:

„Dobra pani, niemogę ci zostawić tego pudełka, ale zawarte w niem lekarstwo, chętnie ofiaruję.”

To mówiąc, otworzył pudełko i z wielkiem zadziwieniem gospodyni, wydobył z niego karteczkę, na któréj napisane były następujące wyrazy:

Dobre nas przysłowie uczy:

Pańskie oko konia tuczy;

Gdy chcesz, aby w twym domu szło wszystko po myśli,

Sam doglądaj w nim każdéj drobnostki najściśléj.


text:
Akrostichon, od gr. akron — szczyt, brzeg i stichos — wiersz, oznacza taki układ wierszy, że początkowe ich litery, czytając z góry na dół, stanowią jakie imię własne, jaki wyraz, czasami całe zdanie.

Najważniejszy i pierwszy akrostych chrześcjański daje wyraz ἰχθὺς, ryba, używany w pierwotnym kościele, jako tajemnicze imię Jezusa, dwóch jego natur, synostwa Bożego i jego godności Odkupiciela: zbiera się on z początkowych liter tych wyrazów: Ιησους, Jezus, Χριστος, Chr.

Θεου, Boga, Υιος, Syn, Σωτηρ, Zbawiciel.

Napis taki na marmurze znaleziono r. 1839 pod Autun, na cmentarzu, o którym św. Grzegorz Turoneński robi wzmiankę w swojej książce De gloria confessorum (c.

73).

Pomnik ten opisał ks. Pitra (dziś kardynał) w Annales d. l. phil.

chrétienne (t.

19).

W pierwszych wiekach często pisano w akrostychach imię Zbawiciela (u S. Damazego Carm.

IV i V).

Na nagrobkach pisano w ten sposób niekiedy imię zmarłego.

Konstytucje apostolskie (II.

27) nazywają akrostichami pierwsze wyrazy wierszów psalmu, śpiewanego przez lud w zebraniach chrześcjańskich; resztę śpiewał głos jeden: Alius quidem psalmos David canat, populus vero initia versuum succinat.

Cfr.

Martigny, Diet.

d. antiq.

chr.

N.


text:
←Tom II Rozdział ósmy Faraon

Tom II

Rozdział dziewiąty

Bolesław Prus Tom II Rozdział dziesiąty→

- Ale teraz musisz być spokojna - odparł z gniewem następca - skoro ocalił mnie twój kochanek...

Kiedy weszli do komnaty oświetlonej, książę spostrzegł, że Kama płacze.

- Cóż to znaczy? - zapytał.

- Odwróciło się ode mnie serce pana mego - rzekła.

- A może i słusznie...

Następca gorzko roześmiał się.

- I ty wyjdziesz za niego?

- Jeżeli najwyższa rada kapłanów tyryjskich rozkaże mi, co pocznę?... - odparła, znowu zalewając się łzami.

- A cóż tą radę może obchodzić Sargon? - spytał książę.

- Podobno obchodzi ją bardzo wiele - mówiła z westchnieniem.

- Fenicję mają podobno zabrać Asyryjczycy, a Sargon ma zostać jej satrapą...

- Tyś oszalała!... - zawołał książę.

- Mówię, co wiem.

Już w naszej świątyni po raz drugi zaczynają się modły o odwrócenie nieszczęścia od Fenicji...

Pierwszy raz odprawiliśmy je, nimeś ty przyjechał do nas, panie...

- Dlaczego znowu teraz?...

- Bo podobno w tych dniach przybył do Egiptu chaldejski kapłan Istubar z listami, w których król Assar mianuje Sargona swoim posłem i pełnomocnikiem do zawarcia traktatu z wami o zabór Fenicji.

- Ależ ja... - przerwał książę.

Chciał powiedzieć: "nic nie wiem", lecz wstrzymał się.

Zaczął się śmiać i odparł:

- Kamo, przysięgam ci na cześć mego ojca, że dopóki ja żyję, Asyria nie zabierze Fenicji.

Czy to dość?

- O panie!... panie!... - zawołała, upadając mu do nóg.

- Więc chyba teraz nie zostaniesz żoną tego gbura?

- Och!... - otrząsnęła się.

- Czy możesz o to pytać?

- I będziesz moją... - szepnął książę.

- Zatem chcesz mojej śmierci?... - odparła przerażona.

- Ha!

jeżeli tego chcesz, jestem gotowa.

- Chcę, ażebyś żyła... - szeptał roznamiętniony.

- Żyła należąc do mnie...

- To być nie może...

- A najwyższa rada kapłanów tyryjskich?...

- Może mnie tylko wydać za mąż...

- Wszak wejdziesz do mego domu...

- Gdybym weszła tam nie jako żona twoja - umrę...

Ale jestem gotowa... nawet na to, aby nie ujrzeć jutrzejszego słońca...

- Bądź spokojna - odpowiedział z powagą książę.

- Kto posiadł moją łaskę, nie dozna krzywdy.

Kama znowu uklękła przed nim.

- Jak się to może stać?... - spytała składając ręce.

I wychylił się przez okno lepianki.

- Mądrze powiedziałeś - rzekł Amon.

- Jest to bowiem folwark, i nawet piękny.

Ma obszerny dom, pięćdziesiąt miar gruntu, kilkanaście sztuk bydła i dziesięciu niewolników.

Gdybyś wolał posiadać tamten folwark...

Pisarz upadł do nóg bogu.

- Jestże - spytał - jaki człowiek pod słońcem, który zamiast jęczmiennego placka nie wolałby bułki pszennej?...

Usłyszawszy to Amon wymówił zaklęcie i w tejże chwili obaj znaleźli się w okazałym domu folwarcznym.

- Masz tu - mówił bóg - rzeźbione łoże, pięć stolików i dziesięć krzeseł.

Masz tu haftowane szaty, stągwie i szklanki na wino, masz tu oliwną lampę i lektykę...

- Tego jednego - odparł bóg - nie zaczepiaj, bo stracisz cały majątek.

- Choćbym dziesięć tysięcy lat żył - zawołał pisarz - nie tknę tej rzeczy!...

Uważam bowiem, że po mądrości najlepszym jest bogactwo.

- Ale co to tam widać? - spytał po chwili wskazując na ogromny pałac w ogrodzie.

- To są dobra książęce - odparł bóg.

- Jest pałac, pięćset miar ziemi, stu niewolników i paręset sztuk bydła.

Wielki to majątek, lecz jeżeli sądzisz, że podoła mu twoja mądrość...

Pisarz znowu upadł do nóg Amonowi zalewając się łzami radości.

- O panie!... - wołał.

- A gdzie jest taki szaleniec, który zamiast kubka piwa nie wolałby kadzi wina?

- Słowa twoje godne są mędrca, który rozwiązuje najtrudniejsze rachunki - rzekł Amon.

- Ale tamtego unikaj - odparł Amon wskazując na figurę okrytą welonem.

"Wzdychaj sobie, wzdychaj!" - myślał biorąc kadzielnicę, aby spalić wonności przed posągiem Amona.

- Moje rączki nie są do roboty.

- Tylko do czego? - zdziwił się pisarz rozstawiając jej palce...

(Jak ja twoje, Kamo - rzekł następca pieszcząc drobną rączkę kapłanki.)

- Tylko do czego są takie ręce? - pytał pisarz figury.

- Ażebym nimi ciebie obejmowała za szyję.

- Szalony zazdrośniku - przerwała kapłanka - ty mnie zabijesz...

- Z pewnością, że ja cię zabiję, nie twoja skamieniała bogini...

Tymi rękoma - wołał wyciągając ręce jak szpony - uduszę cię, gdybyś została kochanką...

- Czyją?...

- Skądże weźmiesz resztę?

- Dadzą mi Sargon i namiestnik.

- Na Sargona zgoda, ale księcia nie chcę!...

- Głupi Lykonie, czyli nie widzisz, dlaczego trochę podoba mi się ten młodzik?...

Ciebie przypomina!...

Grek zupełnie uspokoił się.

Ucałował ją, wymknął się z willi i zniknął w ciemnym ogrodzie.

Kama wyciągnęła za nim zaciśniętą pięść.

- Nikczemny pajacu!... - szepnęła - który zaledwie mógłbyś być u mnie śpiewającym niewolnikiem...

góra strony