corpora: sejm

text:
Sejm

Rzeczypospolitej Polskiej

w dniu 21 czerwca 2013 r.

(trzeci dzień obrad)

Zmiana porządku dziennego

Punkt 1. porządku dziennego: Sprawozda-

ustaw (cd.)

Poseł Sprawozdawca Stefan Niesiołowski.

.

.

.

278

Minister Obrony Narodowej

Minister Obrony Narodowej

Minister Obrony Narodowej

Punkt 3. porządku dziennego: Sprawozda-

Punkt 4. porządku dziennego: Sprawozda-

Punkt 5. porządku dziennego: Sprawozda-

Głosowanie

Punkt 6. porządku dziennego: Sprawozda-

rancyjnym oraz niektórych innych

ustaw (cd.)

Wznowienie posiedzenia

Punkt 7. porządku dziennego: Sprawo-

Wiceprezes Rady Ministrów

str. str.

TREŚĆ

44. posiedzenia Sejmu

(Obrady w dniu 21 czerwca 2013 r.)

str. str.

Głosowanie

Punkt 13. porządku dziennego: Sprawo-

Punkt 14. porządku dziennego: Sprawo-

tem uchwały (cd.)

Głosowanie

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Punkt 16. porządku dziennego: Sprawo-

Głosowanie

Punkt 17. porządku dziennego: Sprawo-

Punkt 18. porządku dziennego: Pierwsze

Punkt 19. porządku dziennego: Głosowa-

wozdania ministra spraw wewnętrz-

mości przez cudzoziemców

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Punkt 21. porządku dziennego: Zmiany

str. str.

Punkt 23. porządku dziennego: Pierwsze

Senator Witold Gintowt-Dziewałtowski.

.

.

.

312

Senator Witold Gintowt-Dziewałtowski.

.

.

.

313

Punkt 24. porządku dziennego: Informacja

za rok 2012 oraz uwagi

Zamknięcie posiedzenia

Porządek dzienny

str. str.

Marię Małgorzatę Janyską i Marcina Witkę.

frastruktury – bezpośrednio po zakończeniu głoso-

wań,

— Finansów Publicznych – ok. godz. 10.45,

— Odpowiedzialności Konstytucyjnej – o godz.

10.45,

11.30.

siedzenie Zespołu Parlamentarnego ds. Zbadania

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

dzie działalności gospodarczej (druk nr 1332) – kon-

tynuacja.

Prezydium Sejmu, po zasięgnięciu opinii Konwen-

sali, dzwonek)

Przypominam, że rozpoczęły się już obrady.

nej w ustawie, Umowy o wspólnym obszarze lotni-

kowskimi, z jednej strony, a Gruzją, z drugiej strony.

Posłowie w określonym terminie…

( Gwar na sali)

szy.

Kilka minut temu rozpoczęły się obrady.

oraz przeprowadził dyskusję, w trakcie której zgłoszo-

Dodatkowe sprawozdanie komisji zostało paniom

Przystępujemy do trzeciego czytania.

278

44. posiedzenie Sejmu w dniu 21 czerwca 2013 r.

Stefan Niesiołowski:

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Na posiedzeniu

komisji odbyło się głosowanie nad wnioskiem Soju-

szu Lewicy Demokratycznej o odrzucenie tego pro-

jektu ustawy.

Za wnioskiem o odrzucenie było 2 po-

słów, przeciwko – 15 posłów, 2 posłów wstrzymało się

od głosu.

Komisja uznała tym samym, żeby poprzeć

Marszałek:

Komisja przedstawia również wniosek o odrzucenie

W pierwszej kolejności pod głosowanie poddam

Poseł Mariusz Antoni Kamiński:

my głosowali nad wnioskiem o odrzucenie projektu

ustawy, który wprowadza rewolucyjne zmiany w sy-

stemie dowodzenia i kierowania polskimi Siłami

Zbrojnymi, ale który też, naszym zdaniem, jest

sprzeczny z konstytucją.

Podczas prac parlamentar-

nych bardzo jasno podkreślaliśmy, że jest on niezgod-

ny z art. 134 ust. 3 konstytucji oraz zasadą przyzwo-

itej legislacji.

Tak jak obiecałem, na pewno zaskar-

żymy tę ustawę do Trybunału Konstytucyjnego.

Panie Ministrze!

Jeżeli ta ustawa budzi takie kon-

trowersje, dlaczego chcecie ją przepychać, nadal nad

nią procedować wbrew woli prawie całej opozycji?

Dlaczego chcecie ryzykować wyrok Trybunału Kon-

stytucyjnego?

Odrzućmy teraz tę ustawę, przygotuj-

cie ją należycie jeszcze raz, nie ryzykujcie wyroku

Trybunału Konstytucyjnego, bo może wprowadzić

to chaos w polskiej armii.

Przede wszystkim jednak,

co ważne, zacznijcie dyskutować z opozycją i wsłu-

chiwać się w jej głos, bo naprawdę warto to zrobić

dla dobra polskich Sił Zbrojnych.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Wziątka.

Szanowna Pani Marszałek!

Wysoki Sejmie!

Panie

Premierze!

Panowie Ministrowie!

Zmiany w systemie

dowodzenia Siłami Zbrojnymi są Polsce potrzebne.

Jednak modyfikacje, które zostały zaproponowane

w tej ustawie, są szkodliwe dla polskiej armii, zwłasz-

cza że nie ma, niestety, żadnych doświadczeń w zakre-

sie wdrażania takiego modelu, a przykłady, które były

podawane, a więc te dotyczące organizacji sojuszniczej

NATO i Stanów Zjednoczonych, absolutnie nie są ade-

kwatne do polskich ani europejskich warunków.

świadomy tego, że nie ma dobrych przykładów, które

pokazywałyby skuteczność tego rodzaju zmian, że

nie podejmuje się żadnych działań, za pomocą któ-

rych można byłoby sprawdzić, np. poprzez gry stra-

tegiczne czy gry decyzyjne, czy dane rozwiązania

będą właściwe, to czy nie uważa pan, że lepiej byłoby

teraz odrzucić projekt ustawy, zgodnie z naszym

wnioskiem, przeprowadzić analizę, a następnie właś-

nie gry sytuacyjne i dopiero na podstawie stwierdzeń

poczynionych w tym zakresie podejmować decyzje?

Dziękuję.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

pan minister Tomasz Siemoniak.

Minister Obrony Narodowej

Tomasz Siemoniak:

panowie posłowie poruszyli przed chwilą, były szero-

ko omawiane podczas poprzednich czytań, także

w toku prac komisji i podkomisji sejmowych, ale oczy-

wiście bardzo chętnie odniosę się do tych kwestii.

Jeśli chodzi o tryb prac nad projektem, chciałbym

powiedzieć, że toczyły się one od co najmniej 14 mie-

sięcy, począwszy od posiedzenia Rady Bezpieczeń-

stwa Narodowego w kwietniu 2012 r., kiedy założenia

zostały przedstawione po raz pierwszy.

W lipcu zo-

stały one poddane konsultacjom społecznym.

Tak

zbyt szybko czy że zaniedbaliśmy jakikolwiek ele-

ment.

Dodam też, że jeszcze przed skierowaniem

przez rząd tej propozycji do Sejmu wspólnie z szefem

Biura Bezpieczeństwa Narodowego szeroko prezen-

towaliśmy założenia projektu w sejmowej i senackiej

komisjach zajmujących się tym obszarem.

Szanowni Państwo!

Temat zgodności tej propozy-

cji z konstytucją był przez nas szeroko prezentowany

również na etapie uzgodnień o charakterze rządo-

wym, zostały sporządzone przez konstytucjonalistów

ekspertyzy, które wykluczyły niezgodność tego pro-

jektu z ustawą zasadniczą.

Także stosowna eksper-

279

tyza Biura Analiz Sejmowych wykonana na zlecenie

komisji obrony również potwierdziła, że projekt jest

zgodny z konstytucją.

Oczywiście prawo nie jest na-

uką ścisłą, więc zapoznawaliśmy się z innymi eks-

pertyzami, w których przedstawia się odmienne zda-

nie, niemniej jednak chciałbym powiedzieć, że jeste-

śmy przekonani co do tego, że projekt w tej formie,

jaką ma tej chwili, jest zgodny z konstytucją.

Chciał-

bym też zaznaczyć, że ta wątpliwość o charakterze

konstytucyjnym dotyczy jednej kwestii w tym projek-

cie.

Oczywiście, jak państwo posłowie wiedzą, kon-

stytucja nie przesądza o ustroju Sił Zbrojnych.

Wspo-

mina się w niej o Siłach Zbrojnych w tej kwestii,

która dotyczy ustawy w tym punkcie, który odnosi

się do kompetencji prezydenta Rzeczypospolitej jako

zwierzchnika Sił Zbrojnych.

Chciałbym tu bardzo wyraźnie powiedzieć –

o tym zresztą mówił publicznie sam prezydent Bro-

nisław Komorowski – że ta zmiana, ta propozycja jest

przez prezydenta całkowicie popierana i stanowi

również efekt jego inicjatywy podjętej wiele lat temu.

Tak więc skoro sam prezydent nie ma wątpliwości co

do słuszności domniemanego zmniejszenia swoich

kompetencji, to, jak myślę, Wysoka Izba także nie

powinna ich tutaj mieć.

Jeśli chodzi o wątpliwości pana przewodniczące-

go Stanisława Wziątka, to chciałbym zaznaczyć, że

zmiany, których dokonujemy, stanowią logiczne do-

kończenie tych modyfikacji, które wprowadza się

w odniesieniu do Sił Zbrojnych od 20 lat.

Stwarzają

one wręcz najbardziej logiczne dopełnienie zmiany,

którą przeprowadzono w roku 2004, kiedy rządził

Sojusz Lewicy Demokratycznej.

Chodzi mi tu mia-

nowicie o wprowadzenie dowództwa operacyjnego.

Logicznym, następnym krokiem jest połączenie do-

wodzenia, jeśli chodzi o szkolenie wojsk.

I właśnie

ta zmiana się dokonuje.

Dziękuję posłowi Mariuszowi Kamińskiemu za

słowa, że zmiany są rewolucyjne, bo to znaczy, że je

nym zakresie zmieni się rola szefa sztabu generalne-

go, który stanie się organem planistycznym.

Dowódz-

two operacyjne, które istnieje od lat, jak wspomnia-

łem, zostanie wzmocnione, stanie się realnym miej-

scem, w którym odbywa się dowodzenie wojskami

podczas operacji, natomiast reszta wojska będzie

podlegała dowództwu generalnemu odpowiedzialne-

mu za szkolenie.

Oczywiście można toczyć długie dyskusje na te-

mat doświadczeń międzynarodowych, ale myślę, że

nikt, kto interesuje się rozwojem wojska we współ-

czesnym świecie, nie ma wątpliwości, że zacierają się

tradycyjne podziały na rodzaje sił zbrojnych.

Bardzo

trudno jest już odróżnić, co jest operacją sił powietrz-

nych, a co operacją marynarki wojennej czy sił lądo-

wych.

Musimy wychodzić naprzeciw tym wyzwa-

niom.

Nie stać nas na to – również podczas tej deba-

ty, także ze strony posłów opozycji padały przykłady

świadczące na korzyść, jeśli chodzi o moje argumen-

ty – żeby utrzymywać tak rozbieżne systemy.

System

musi być jeden, połączony i spójny.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Marszałek:

Przystępujemy do głosowania nad wnioskiem

niektórych innych ustaw, zechce podnieść rękę i na-

przeciwnego zdania było 241 posłów, 36 posłów

Wnioski mniejszości 1. i 2. zostały zgłoszone do

zmiany do ustawy o urzędzie Ministra Obrony Naro-

dowej.

skodawcy proponują skreślić wyrazy „lub sekretarzy

stanu”.

Przystępujemy do głosowania.

głosu wstrzymało się 178 posłów.

neralnego Ministerstwa”.

Przystępujemy do głosowania.

3. wniosek mniejszości został zgłoszony do art. 3

czypospolitej Polskiej.

We wniosku tym wnioskodawcy proponują nie

dodawać pkt 1a w art. 5.

Minister Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak

280

Poseł Mariusz Antoni Kamiński:

sam pan powiedział, że pracowaliście nad tą ustawą

przez 14 miesięcy.

Jednak przykład osoby powoływa-

nej do wykonywania obowiązków naczelnego dowód-

cy Sił Zbrojnych w trakcie wojny jest przykładem

tego, że ta ustawa jest zupełnie niedopracowana.

Wyznaczacie taką osobę, ale nie dajecie jej żadnych

kompetencji, żadnych obowiązków.

Co więcej, może

to wprowadzić pewien chaos kompetencyjny, jeżeli

bowiem taka osoba zostanie powołana przez prezy-

denta na wniosek premiera, to nie ma żadnych prze-

pisów, które mówiłyby o jej odwołaniu.

Jeżeli dojdzie

do sporu pomiędzy prezydentem a premierem, bę-

dziemy mieli problem.

Dlaczego nie mogliście przygotować tych przepisów

i jednocześnie w tej ustawie zmienić ustawy o stanie

wojennym?

Chodzi o dopracowanie przepisów o kom-

petencjach i obowiązkach.

To jest najlepszy przykład

na to, że ta ustawa jest zupełnie niedopracowana i trze-

ba ją odrzucić.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Pan marszałek Dorn?

Bardzo proszę.

Poseł Ludwik Dorn:

Jestem wdzięczny i pozytywnie zaskoczony tym, że

przedstawiciel PiS odniósł się w sposób pozytywny

do poprawki zgłoszonej przez Solidarną Polskę.

A teraz chciałbym ponowić pytanie, które zadałem

podczas debaty, podczas drugiego czytania, bo od

odpowiedzi na nie zależy stanowisko Solidarnej

Polski w głosowaniu.

Czy pan minister może w imie-

niu rządu złożyć deklarację, że w terminie racjo-

nalnym, ale niezbyt odległym, pół roku, 9 miesięcy,

ta ustawa i ustawa o stanie wojennym w zakresie

umocowania trybu powoływania i kompetencji oso-

by przewidywanej na stanowisko naczelnego dowód-

cy będzie nowelizowana i głęboko konsultowana

także z opozycją?

Tak jak mówiłem, rozwiązano tu

niewłaściwie właściwie postawiony problem.

Dzię-

kuję.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

pan Tomasz Siemoniak.

Bardzo proszę, panie ministrze.

w drugim czytaniu przeprowadziliśmy z panem mar-

szałkiem Ludwikiem Dornem pogłębioną wymianę

poglądów.

Chętnie powtórzę swoją deklarację, ta de-

klaracja jest związana z tym, że taki zapis w projek-

cie kierowanym przez rząd był zapisem absolutnie

przemyślanym.

Uznaliśmy, że rozwiązania dotyczące

kompetencji naczelnego dowódcy, jego usytuowania

w całej architekturze systemu bezpieczeństwa pań-

stwa powinny się znajdować w ustawie o stanie wo-

jennym.

Ustawa, którą przedłożyliśmy Wysokiej Iz-

bie, dotyczy innych elementów.

Deklaruję, że taki

projekt zostanie wypracowany.

Zresztą jego opraco-

wanie wynika z zaleceń po przeprowadzeniu Strate-

gicznego Przeglądu Bezpieczeństwa Narodowego,

który był prowadzony pod auspicjami prezydenta.

Projekt ustawy o stanie wojennym wymaga przejrze-

nia i nowelizacji także z zupełnie innych powodów.

Zatem deklaruję to i oczywiście deklaruję tu pełną

chęć współpracy nad wypracowaniem rozwiązań.

Ci, którzy znają ustawę o stanie wojennym, wie-

dzą, że wiele przepisów się po prostu zestarzało, już

nie przystaje do nowych warunków ustrojowych.

Nie

chcę tu przesądzać o terminie, ale będziemy się sta-

rali możliwie szybko tę ustawę przedłożyć, traktując

to jako następny krok po dzisiejszej, mam nadzieję,

jeśli państwa decyzja będzie pozytywna, zmianie

ustawy o urzędzie ministra.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo, panie ministrze.

wstrzymało się od głosu 64 posłów.

(Głosy z sali: Ojej...)

Poseł Mariusz Antoni Kamiński:

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

To jest moje ostat-

nie pytanie do pana ministra Siemoniaka (Oklaski),

pytanie kluczowe.

Panie ministrze, co się stanie – czy zdaje pan sobie

sprawę z konsekwencji – jeżeli ta ustawa wejdzie

281

w życie 1 stycznia?

Zaskarżymy tę ustawę, tak jak

panu obiecałem, do Trybunału Konstytucyjnego.

(Poseł Rafał Grupiński: To nie zaskarżajcie.)

Po tym terminie trybunał orzeknie – a jest takie

wysokie prawdopodobieństwo – że ta ustawa jest nie-

zgodna z konstytucją.

Będziemy mieli w polskiej armii

chaos, destabilizację i konieczność cofnięcia tej usta-

wy.

BBN i prezydent umyją ręce.

To na pana spadnie

cała odpowiedzialność za wprowadzenie tej niedobrze

przygotowanej i niezgodnej z konstytucją ustawy.

Wspólnie nawarzyliście tego piwa, a pan będzie musiał

je wypić.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję.

słowie!

Szanowni Państwo!

Panie Premierze!

Pano-

wie Ministrowie!

Obok wątpliwości konstytucyjnych

w projekcie ustawy niewątpliwie występuje szereg

innych słabości.

Obok spraw, które burzą i niezwy-

kle niepokoją pracowników, niepokoi wojsko kwestia

kompetencji pomiędzy dowódcą generalnym a dowód-

cą operacyjnym.

Na pewno jest to sprzeczne z zasadą

jednoosobowego dowodzenia.

Na poziomie wojsko-

wym występują dwaj tak samo zlokalizowani, usytu-

owani dowódcy.

Będą występowały wątpliwości, będą

występowały spory.

Na poziomie wojskowym będzie

o tym decydował i rozstrzygał minister obrony naro-

dowej, który powinien pełnić cywilną kontrolę nad

armią.

To jest poważna słabość.

Czy nie uważa pan,

że należy tę słabość wyeliminować poprzez ustano-

wienie jednego dowódcy?

(Gwar na sali)

Drugie pytanie odnosi się do skutków wejścia no-

welizacji tej ustawy w życie, a mianowicie odejść

z wojska.

(Dzwonek) Tych odejść jest bardzo dużo.

Zaplanowano, że będzie to ok. 500 żołnierzy i prawie

tyle samo pracowników cywilnych.

Czy nie szkoda

panu, panie ministrze, tych osób, które są w pełni

kompetentne i dobrze przygotowane?

Odejdą w pełni

sił i będzie pan z budżetu państwa wypłacał im eme-

rytury, a nie będą pracować na rzecz polskiego bez-

pieczeństwa.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Odpowiedzi udzieli pan minister obrony narodo-

wej Tomasz Siemoniak.

Bardzo proszę.

Minister Obrony Narodowej

Tomasz Siemoniak:

tylko powiedzieć, odnosząc się do wypowiedzi pana

posła Mariusza Kamińskiego, że oczywiście rząd

i minister obrony narodowej biorą odpowiedzialność,

przedkładając taki projekt.

Tutaj właściwie nie ma

nic do dodania.

Jesteśmy przekonani o jego zgodności

z konstytucją.

Dysponujemy ekspertyzami, które zo-

stały sporządzone po opracowaniu tego projektu.

Chciałbym zwrócić uwagę, że państwo najpierw

powiedzieliście, że projekt jest niezgodny z konstytu-

cją, a potem powstały ekspertyzy, które państwo zle-

ciliście.

My staraliśmy się podejść do tej sprawy mak-

symalnie uczciwie i rzetelnie.

Oczywiście nie chcę

tutaj licytować się, jeśli chodzi o nazwiska profeso-

rów, którzy sporządzali ekspertyzy.

Wszyscy są do-

brymi prawnikami.

Ale mówimy: takiej ewentualno-

ści i takiego zagrożenia nie widzimy.

Jeśli chodzi o te kwestie, które podniósł pan prze-

wodniczący Stanisław Wziątek, to dzisiaj jest taka

sytuacja, że to nie dwie osoby, jak obawia się pan

poseł, ale pięciu dowódców jest w takiej sytuacji, że...

(Głos z sali: Sześciu.)

Sześciu w takim razie.

Pan nie mówił o szefie

sztabu, więc ja też o nim nie mówię.

Są oni na równym poziomie i też mogą być między

nimi spory.

Chyba lepiej mieć do czynienia z trzema

dowódcami na najwyższym szczeblu niż z siedmioma.

Jeśli chodzi o sprawę odejść, chciałbym zapewnić

Wysoką Izbę, że wszyscy ci, którzy stracą swoje sta-

nowiska w centralach, a sensem zmiany tej ustawy

jest także to, żeby odchudzić dowództwa, a zwiększyć

etaty w brygadach i dywizjach, otrzymają propozycję

służby w innych miejscach, zwłaszcza w dywizjach i bry-

gadach, czyli tam, gdzie chcielibyśmy, aby wojsko

było mocne.

Co do odejść, mówił o tym pan przewodniczący

i chcę powiedzieć Wysokiej Izbie, że na szczęście, po-

cząwszy od zeszłego roku, ta tendencja zatrzymała

się.

Już w roku 2012 było znacznie mniej odejść niż

w roku poprzednim.

Spodziewamy się, że w tym roku

także ta dobra tendencja spadkowa utrzyma się, więc

takiej obawy nie ma.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Obrony Narodowej, wraz z przyjętym wnioskiem

Poseł Mariusz Antoni Kamiński

282

przeciwnego zdania było 153 posłów, 49 posłów wstrzy-

mało się od głosu.

ficznych wynika, że młodzi ludzie decyzję o posiada-

niu dziecka podejmują w oparciu o poczucie bezpie-

czeństwa, którego nie zapewniają wysokie zarobki,

ale fakt posiadania stabilnej pracy.

Na Wyspach Bry-

tyjskich dzietność kobiet pochodzących z Polski wy-

nosi 2,4.

Na zielonej wyspie premiera Tuska o połowę

mniej – 1,3.

Panie Premierze!

Czy sądzi pan, że to wsparcie

dla rodziców jest wystarczające?

Uchwalamy dzisiaj

księgową sztuczkę, sfinansowanie składek z i tak ko-

niecznych dopłat do ZUS-u.

Rachunek będzie płacić

następne pokolenie, za 20 lat.

Pytam: Czy młodym

ludziom skazanym na wybór – umowa śmieciowa,

bezrobocie lub emigracja, przywróci to konieczne

poczucie bezpieczeństwa?

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Ustawa, która te-

raz ma być przegłosowana, jest jedną z ustaw wpro-

wadzających cały pakiet rozwiązań prorodzinnych.

Kilka dni temu, w poniedziałek, weszła w życie usta-

wa wydłużająca urlop macierzyński, która jest kolej-

ną ustawą zapewniającą tym razem bezpieczeństwo

matek, rodziców, opiekujących się dzieckiem w póź-

niejszym okresie, dając składkę emerytalną.

A więc

w przyszłości osoba wychowująca dziecko będzie

uprawniona również do emerytury.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję.

przeprowadził dyskusję.

Przystępujemy do głosowania.

przeciwnego zdania był 1 poseł, 1 poseł wstrzymał

Marszałek

283

przeprowadził dyskusję.

Przystępujemy do głosowania.

Powracamy do rozpatrzenia punktu 6. po-

Przystępujemy do trzeciego czytania.

Poseł Sprawozdawca Jakub Szulc:

kę, która została zgłoszona podczas drugiego czyta-

nia.

Serdecznie dziękuję.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Komisja w dodatkowym sprawozdaniu przedsta-

W poprawce do art. 14a dodawanego w ustawie

o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym wniosko-

dawcy proponują, aby podmioty objęte obowiązko-

wym systemem gwarantowania wnosiły na rzecz

funduszu opłatę ostrożnościową w wysokości iloczy-

nu stawki nie niższej niż 0,05%, a nieprzekraczającej

przeciwnego zdania było 239 posłów, 43 posłów

Wincentego Elsnera.

Pani Marszałkini!

Chciałbym zadać pytanie mi-

nistrowi Rostowskiemu, ale, jak widać, prawie cała

pierwsza ława rządowa wyjechała do Elbląga.

Gdy

będą wybory w Warszawie, będzie bliżej.

(Wesołość

na sali, oklaski)

Wysoka Izbo!

Nowelizacja budżetu tuż, tuż, w tej

chwili ekonomiści tylko przyjmują zakłady, czy bę-

dzie to 8 mld czy 18 mld dodatkowego zadłużenia.

Proponowaliśmy wprowadzenie podatku od transak-

cji finansowych, który dałby do budżetu dodatkowy

1 mld zł rocznie.

Minister Rostowski powiedział: nie.

Prawie połowa krajów Unii Europejskiej dogaduje się

i wprowadza w swoich krajach FTT – podatek od

transakcji finansowych.

Minister Rostowski znowu

mówi: nie.

W zamian za to minister Rostowski pro-

ponuje nam w tej ustawie opłatę ostrożnościową od

banków, z której wpływy do budżetu wyniosą – ile?

– 0 zł.

Czy nadal minister Rostowski jest przeciwni-

kiem wprowadzenia opodatkowania banków i czy na-

dal minister Rostowski twierdzi, że najlepszym roz-

wiązaniem jest stanie z boku z założonymi rękami

i mówienie: poczekamy, zobaczymy, jak rośnie dług?

Ponieważ pana ministra Rostowskiego nie ma,

Marszałek:

Na piśmie?

Bardzo proszę o udzielenie odpowiedzi sekretarza

stanu w Ministerstwie Finansów pana Janusza

Cichonia.

Marszałek

284

Sekretarz Stanu

Pośle!

Nie wiem, czy dostrzega pan to, że polski sy-

stem bankowy wyróżnia się na tle innych krajów,

także europejskich, dużą stabilnością.

Te rozwiąza-

nia, które proponujemy, mają tę stabilność jeszcze

poprawić.

To zróżnicowanie stawki od 0 do 0,2% ma

także dawać szanse na elastyczne podejście pozwa-

lające na antycykliczne reagowanie, czyli wyższa

stawka w dobrych, a niższa w gorszych czasach.

To

służy stabilizacji systemu bankowego.

Kraje, które

wprowadzały opodatkowanie systemu bankowego,

praktycznie więcej wydawały na ratowanie tego sy-

stemu.

Lepiej wobec tego zabezpieczyć fundusze

własne w Bankowym Funduszu Gwarancyjnym niż

dopłacać miliardy złotych w celu ratowania systemu

bankowego.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

nie było głosów przeciwnych, 136 posłów wstrzyma-

ło się od głosu.

Wniosek formalny?

Bardzo proszę, panie pośle.

Ruch Palikota zwracam się z wnioskiem formalnym

skania odpowiedzi na pytanie, gdzie jest poseł Tusk

i kto płaci za jego wyjazd w tej chwili.

(Poruszenie na

sali, oklaski)

To, że przez sześć lat nic nie zrobił jako poseł war-

szawski dla Warszawy, jest oczywiste.

Natomiast w tej

chwili obowiązkiem posła jest głosowanie, a nie udział

w kampanii wyborczej.

(Poruszenie na sali, oklaski)

(Poseł Andrzej Biernat: Rozepnij koszulę i pokaż,

co pod spodem.)

(Poseł Artur Dębski: Partia wschodząca.)

Marszałek:

Proszę o zachowanie ciszy.

Pan poseł pewnie chce znać odpowiedź.

Panie po-

śle, może pan chce znać odpowiedź?

Po to pan chyba

wchodził na mównicę.

(Poseł Janusz Palikot: Pani za to zapłaci?)

Proszę nie pokrzykiwać, panie pośle Palikot.

Pro-

szę nie pokrzykiwać.

w kampanii, a tylko nieliczni złożyli wnioski o urlop,

do wglądu jest urlop pana posła Tuska w Kancelarii

Sejmu.

(Poruszenie na sali, oklaski)

Powracamy do rozpatrzenia punktu 7. porządku

dziennego...

(Gwar na sali)

Panie pośle Szulc...

(Poseł Janusz Palikot: A kto zapłaci za samochód

z kierowcą?)

(Głos z sali: Na urlopie prowadzi się samemu.)

Ponieważ widzę, że muszę ochłodzić państwa

temperamenty, ogłaszam 10 minut przerwy.

do godz. 9 min 52)

Marszałek:

Wznawiam obrady.

Jeszcze moment, panie pośle.

Bardzo proszę.

Poseł Artur Dębski:

Szanowna Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Mam

sprostowanie, a nie wniosek formalny.

Otóż spraw-

dziliśmy tam, gdzie standardowo oddaje się zwolnie-

nia, i okazało się, że zwolnienia pana posła Tuska nie

ma ani u pana Grzeszczaka, ani w sekretariacie pani

Kopacz.

Może pani marszałek ma to zwolnienie w to-

rebce?

Dziękuję.

(Oklaski)

Marszałek:

Przypominam panu posłowi, że znajomość regu-

laminu obowiązuje wszystkich, którzy pobierają die-

ty poselskie.

Art. 184 jest do przeczytania i naucze-

nia się na pamięć.

To jest zalecenie na przyszłość.

(Oklaski)

innych ustaw.

285

Przystępujemy do trzeciego czytania.

Pani Marszałek!

Panie Premierze!

Wysoka Izbo!

20 czerwca Komisja Gospodarki rozpatrzyła projekt

zawarty w druku nr 1401 i zgłoszone do niego po-

prawki, których było sześć.

Wszystkie poprawki ko-

misja zaopiniowała negatywnie.

Dziękuję.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Komisja przedstawia również poprawki, nad któ-

Informuję, że poprawki 1. i 2. zostały wycofane

W 3. poprawce do art. 20b ust. 1 wnioskodawcy

darki monitorował realizację celu krajowego, o któ-

danych przekazanych przez Narodowy Fundusz

nego art. 20f.

Nad tymi poprawkami głosować będziemy łącznie.

przeze mnie, przez nasze ugrupowanie art. 20f wpro-

wadza czytelne zasady i transparentność na rynku

zielonych certyfikatów.

Będziemy wiedzieć, gdzie

będą przyznawane zielone certyfikaty, jeżeli chodzi

o prawdziwe odnawialne źródła energii, czy będzie

to współspalanie polegające na dorzucaniu węgla do

drewna i mówieniu, że jest to takie ekologiczne.

Bę-

dziemy również wiedzieć o tym, czy ci, którzy powin-

ni kupować i umarzać zielone certyfikaty, ich nie

umarzają i celowo płacą karę w postaci opłaty zastęp-

czej, a także to, czy powinien działać prokurator,

jeśli spółka z udziałem Skarbu Państwa działa na

szkodę akcjonariusza, czy może trzeba zasilać celowo

NFOŚiGW.

Pytanie do rządu: Dlaczego rząd nie chce trans-

parentności tego rynku?

To jest wsparcie publiczne,

pieniądze podatnika.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję.

Pan marszałek Ludwik Dorn.

Poseł Ludwik Dorn:

Panie Marszałku!

(Wesołość na sali) Pani Marsza-

łek!

Najmocniej przepraszam.

Wysoka Izbo!

Panie

Premierze!

Moje pytanie odnosi się do poprawek 3.

i 4., a także 5. i 6.

Te poprawki zgłosił Ruch Palikota,

a pochodzą, i to nie jest żaden wstyd, po prostu od

ludzi z branży, którzy są związani z sektorem odna-

wialnych źródeł energii.

Ci ludzie w tej sprawie biją

się o swój interes, a także o interes publiczny.

Wiemy,

że powstał potężny problem, który może nas bardzo

dużo kosztować, nadpodaży zielonych certyfikatów.

Rząd powinien na to zareagować, a nie zareagował,

na przełomie lat 2011 i 2012, teraz problem stał się

już dramatyczny.

Komisja nie poparła tych popra-

wek, twierdząc, że mają wady.

(Dzwonek)

Moje pytanie, które kieruję do posła sprawozdaw-

cy i pana wicepremiera, jest następujące: Czy zarów-

no posłowie z koalicji rządzącej, jak i pan premier

uczulą senatorów na to, że warto podjąć ten problem

w ramach poprawek senackich?

Bo odłożenie tego do

dużego trójpaku, obawiam się, jest odwlekaniem na

święty nigdy, a problem jest dramatyczny i narasta.

To nie jest toksyczne ani polityczne dla nikogo w tej

Izbie, więc jeżeli możemy to rozwiązać w tzw. małym

trójpaku, zróbmy to.

Oczekiwałbym tutaj jednoznacz-

nej deklaracji.

Dziękuję.

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Pan poseł Najder w trybie sprostowania.

Poseł Jacek Najder:

Tak, pani marszałek, zgodnie z art. 184.

W odpowiedzi na to, co usłyszałem, informuję, że

zapisy, które proponujemy w postaci art. 20f, w po-

czątkowej fazie znajdowały się w druku pierwotnym.

Marszałek

286

Proszę sięgnąć do tych druków.

W takim razie

pojawia się pytanie, dlaczego strona rządowa – bo

przecież to jest projekt poselski – usunęła te zapisy.

Co przeszkadzało w tych zapisach?

Dlaczego mówi

się o tym, że zwiększona transparentność jest efek-

tem działania branży?

Czy działania branży zmie-

rzające do zwiększenia transparentności przepływu

pieniędzy publicznych to są działania lobbingowe?

nie było takich sytuacji.

Mamy wiedzieć, gdzie będą

szły pieniądze podatnika.

Podobne zapisy – było to w mniejszej formie –

były już w tym projekcie ustawy.

Proszę o ustosun-

kowanie się do tego, czy były takie zapisy, czy ich nie

było.

Dziękuję.

(Oklaski)

(Głos z sali: Brawo!)

Sekretarz Stanu

oczywiście jesteśmy za transparentnością (Wesołość

na sali) i dzisiaj jest możliwość pozyskania tych da-

nych, bo one są publikowane, choć nie z taką często-

tliwością, jaką proponuje pan w poprawce, bo to jest

po prostu niemożliwe – administracja musiałaby za-

jąć się tylko przetwarzaniem danych.

Mówiliśmy

również w komisji, że w tym kształcie tej poprawki

nie możemy przyjąć, ale jesteśmy za tym, żeby wspól-

nie pracować nad tym dalej w Senacie.

W ten sposób

odpowiadam też panu marszałkowi Dornowi.

Dzię-

kuję.

(Oklaski)

(Poseł Grzegorz Schetyna: Tam jest świetna

współpraca, modelowa.)

(Głos z sali: Brawo!)

Marszałek:

Dziękuję.

Pan poseł Najder, w pozycji stojącej, wyczekującej,

chce jeszcze zabrać głos?

Dziękuję.

Przystępujemy do głosowania.

przeciwnego zdania było 341 posłów, 6 posłów wstrzy-

skodawcy proponują, aby przepis ten dotyczył rów-

nież energii elektrycznej w mikroinstalacji.

na dodaniu rozdziału 5a.

Nad tymi poprawkami głosować będziemy łącznie.

Bardzo proszę.

Poseł Jacek Najder:

W postawie wyprostowanej.

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Dziękuję, że pań-

stwo właśnie zabili transparentność.

Oczywiście

dziękuję w cudzysłowie.

Kolejna poprawka to krok w stronę tego, aby Po-

lacy produkowali prąd za pomocą paneli fotowolta-

icznych, wiatraków, na dachach swoich domów

i w ogródkach bez konieczności prowadzenia dzia-

łalności gospodarczej i ubiegania się o koncesję w Urzę-

dzie Regulacji Energetyki.

To jest prawdziwa kwint-

esencja prosumenckości.

Proszę panie posłanki i pa-

nów posłów: pamiętajcie, kto państwa posadził na

tych fotelach obitych zielonym suknem.

Marszałek:

Panie pośle, pytanie.

Poseł Jacek Najder:

Nie korporacje energetyczne, tylko Polacy.

Zapy-

tam więc: Dla kogo dzisiaj pracujemy – dla korporacji

energetycznych czy dla Polaków?

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję.

Przystępujemy do głosowania.

przeciwnego zdania było 220 posłów, 4 posłów

Poseł Jacek Najder

287

Nie głosujemy, dlatego że są pytania.

Przepra-

szam, nie zauważyłam karteczki.

Pan Piotr Naimski.

Poseł Piotr Naimski:

Ten projekt ustawy jest projektem cząstkowym.

Jest

to projekt ustawy, można by powiedzieć, incydental-

ny w oczekiwaniu na prawdziwe rozwiązanie proble-

mów polskiej energetyki w nowych, przygotowywa-

nych ustawach.

W tym projekcie ustawy są elementy,

które dla Prawa i Sprawiedliwości są trudne do przy-

jęcia, np. bardzo ograniczone pieniądze przeznaczone

dla odbiorców wrażliwych.

Takie zapisy znalazły się

w tym projekcie ustawy.

To jest nieco ponad 100 mln

zł w nadchodzących latach i w sytuacji, kiedy nieste-

ty możemy spodziewać się jednak wzrostu cen energii

w następnych latach, zablokowanie tych dopłat na

takim poziomie jest niesłuszne.

Po przemyśleniu sprawy klub Prawa i Sprawied-

liwości będzie głosował przeciwko temu projektowi

ustawy, licząc się z tym, że przegłosowanie dzisiaj tej

ustawy odsuwa na święty nigdy rozwiązania rzeczy-

wiście systemowe i długotrwałe.

Dziękuję.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Premierze!

Ten rząd nie ma polityki energetycznej.

To, co przyjęliście w 2009 r., nijak się ma do rzeczy-

wistości.

Miała być energetyka jądrowa.

Pan premier

w ostatnich dniach już zapowiedział, że jej nie będzie.

Czy prawdziwy gospodarz zaczyna od zatrudnienia

prezesa spółki za duże pieniądze, swojego kolegi po-

sła Grada?

Czy tak to powinno wyglądać?

Najpierw

powinny być analizy, ekspertyzy, dopiero później bu-

dowa, a w tym rządzie wszystko jest na odwrót.

Mam pytanie do pana premiera Piechocińskiego:

Kiedy będzie ustawa dotycząca tzw. dużego trójpaku,

panie premierze – odnawialne źródła energii, prawo

gazowe i Prawo energetyczne?

Bo polscy przedsię-

biorcy, mieszkańcy miast i wsi tego oczekują.

(Weso-

łość na sali) Proszę się nie śmiać!

Jesteście z tamte-

go terenu.

Polskie Stronnictwo Ludowe...

(Poseł Andrzej Biernat: Zaśpiewaj „Międzynaro-

dówkę”.

)

Przedstawiciele tego ugrupowania zainwestowali

między innymi w biogazownie i w tej chwili mają

ogromny problem.

Firmy ludziom padają, są na skra-

ju bankructwa.

Panie premierze, kiedy będzie tak

zwany duży trójpak i nowa perspektywa energetycz-

na w Polsce?

Dziękuję.

(Oklaski)

Marszałek:

W dniu wczorajszym pan premier Donald Tusk

mówił, że każde miejsce pracy jest bezcenne.

Mówił

tak w kontekście rzeźni zarabiających na uboju ry-

tualnym.

A co z miejscami pracy w sektorze odna-

wialnych źródeł energii?

Pytanie: Czy ludzie, którzy

zainwestowali dorobek całego swojego życia czasami

w branżę odnawialnych źródeł energii mają zdychać

z głodu, bankrutować?

A może trzeba ich rytualnie…

Co?

(Oklaski, wesołość na sali)

(Głos z sali: Brawo!)

(Poseł Magdalena Kochan: To nie na miejscu.)

(Poseł Rafał Grupiński: Znowu odejdzie paru po-

słów od was.)

Czy rząd będzie tak długo czekał z przyjęciem

ustawy o odnawialnych źródłach energii i całego trój-

paku, aż przyjadą ludzie pod kancelarię premiera,

ministra finansów czy ministra gospodarki i w akcie

desperacji tam się podpalą?

(Poseł Cezary Grabarczyk: Nie podżegaj!

)

Kiedy będzie...

(Poseł Cezary Grabarczyk: Nie podżegaj!

)

Nie podżegam.

Bierzcie się do roboty.

Ta ustawa

jest spóźniona o dwa lata.

Marszałek:

Proszę o spokój.

Poseł Jacek Najder:

Ludzie bankrutują.

Firmy wychodzą z Polski.

Na

co czekamy?

Premier stanął tutaj i wypowiadał się

w tym tonie, że odnawialne źródła energii i energe-

tyka to ważny problem dla Ministerstwa Gospodarki.

To pokażcie to.

Dzisiaj zabiliście energetykę prosu-

mencką.

Jej nie będzie.

Marszałek:

Panie pośle, czas minął, a czas oświadczeń posel-

skich jest po zakończeniu obrad.

Marszałek

288

Poseł Jacek Najder:

Dziękuję, pani marszałek.

(Oklaski)

(Głos z sali: Brawo!)

Marszałek:

sza Piechocińskiego.

Wiceprezes Rady Ministrów

Minister Gospodarki

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Szkoda, że o kwe-

całej przestrzeni europejskiej czy globalnej, mówimy,

ujmując ją w kategoriach takiego sporu, tak emocjo-

nalnego, nasyconego nienawistnym językiem, bardzo

silnie...

(Głos z sali:.

Uuu!

)

...spolityzowanego i nastawionego na prosty efekt.

Dzisiaj kończymy pracę nad małym trójpakiem.

(Poseł Andrzej Rozenek: A gdzie ustawa?

)

Panie pośle Rozenek, rozumiem…

(Poseł Andrzej Rozenek: A gdzie ustawa?)

Będzie pan miał ją za chwilę…

(Poseł Andrzej Rozenek: Miała być w roku?)

Marszałek:

Panie pośle, proszę nie prowadzić polemiki.

Wiceprezes Rady Ministrów

Minister Gospodarki

…tak jak ustawę o korytarzach przesyłowych i ener -

getycznych, tak bardzo potrzebną dla usprawnienia

procesów inwestycyjnych, bo polska energetyka,

przypomnę to raz jeszcze Wysokiej Izbie, jest posa-

dowiona na 19 mln nieruchomości.

W lipcu nastąpi rozstrzygnięcie co do wskaźników

wsparcia.

Rząd jest zdeterminowany, aby doprowa-

dzić do tego, by proces legislacyjny obejmujący wszyst-

kie kwestie energetyczno-gazowe został zamknięty

do końca tego roku, tak aby stworzyć warunki.

Li-

czymy na współpracę.

Równolegle do obrad tej Izby

trwa wielka konferencja poświęcona gospodarce ni-

skoemisyjnej jako o wspólnym zdaniu.

Szkoda, że na

tych konferencjach, na tych debatach z udziałem

środowisk zajmujących się badaniami i rozwojem,

także odnawialnych źródeł energii, widać tak mało

polityków, którzy mówią jednym językiem – jakie to

jest ważne, jakie kluczowe dla Polski.

Zachęcam więc, aby w tym obszarze budować

maksymalnie racjonalne i szerokie porozumienie.

Ale też trzeba mieć świadomość, że nasza energety-

ka, także ta odnawialna, musi być zbudowana na

trwałych, stabilnych, maksymalnie rynkowych zasa-

dach, po to, żeby – a dotyczy to nie tylko inwestorów,

którzy już są, ale i tych, którzy ustawiają się w kolej-

ce do działań – zachować racjonalne, wiarygodne

relacje pomiędzy państwem polskim, polityką, poli-

tyką gospodarczą, polityką energetyczną, a działa-

niami bardzo często prywatnych inwestorów, którzy

realizują zadanie publiczne własnym sumptem i na

swoje ryzyko.

To jest wielkie zadanie dzisiaj.

I do ta-

kiego myślenia zachęcam.

Deklaruję raz jeszcze, że w lipcu będziecie pań-

stwo mieli rozstrzygnięcie w zakresie wskaźników

wsparcia.

To bardzo trudne, dlatego że różne środo-

wiska chciałyby uzyskać specjalne preferencje także

w ramach odnawialnych źródeł energii dla swojej

techniki i technologii.

Rząd i rozsądni ludzie mówią

bardzo wyraźnie.

To musi być maksymalizacja kie-

rowania także publicznego wsparcia na krajowe su-

rowce w odnawialnych źródłach energii, na nasze

technologie po to, żeby one służyły nie tylko wytwo-

rzeniu wartości dodanej w samej energetyce, w pro-

dukcji i przesyle prądu, ale także zwiększały liczbę

miejsc pracy, ale także wprowadzały do naszej gospo-

darki dorobek miejscowej nauki, badań i rozwoju,

sektora przemysłu działającego na rzecz rynku ener-

getycznego.

Jestem przekonany, że jeśli zmobilizuje-

my się, także w ramach działań parlamentu, wejdzie-

my w rok 2013 z fundamentalnymi, trwałymi roz-

wiązaniami w tym zakresie.

I liczę tutaj na życzliwą

współpracę.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

getyczne oraz niektórych innych ustaw, w brzmieniu

przeciwnego zdania było 167 posłów, 5 posłów wstrzy-

rów podróżujących drogą morską i drogą wodną

289

Punkt 10. porządku dziennego – głosowanie.

Punkt 13. porządku dziennego

Sejm wysłuchał sprawozdania komisji przedsta-

Przystępujemy do trzeciego czytania.

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Komisja Infra-

struktury rekomenduje przyjęcie tej poprawki.

Dzię-

kuję.

(Oklaski)

Marszałek:

Komisja przedstawia w dodatkowym sprawozda-

welizującej wnioskodawcy proponują zmianę o cha-

rakterze redakcyjno-legislacyjnym.

ską i drogą wodną śródlądową, w brzmieniu propono-

jętą poprawką, zechce podnieść rękę i nacisnąć przy-

żujących drogą morską i drogą wodną śródlądową.

Powracamy do rozpatrzenia punktu 13. po-

sandra Fredry w 220. rocznicę urodzin.

Sejm wysłuchał sprawozdania komisji przedsta-

Odczytam tekst projektu uchwały:

(Zebrani wstają)

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pragnie złożyć

Zgoda!

Zgoda!

cę urodzin.

Powracamy do rozpatrzenia punktu 14. po-

nym projektem uchwały.

Przekazu pani poseł Urszuli Augustyn, przeprowa-

zgłoszono tożsame poprawki.

nia nad tymi poprawkami po doręczeniu paniom i pa-

Marszałek

290

Poprawki zostały paniom i panom posłom dorę-

czone do druku nr 1461.

Przystępujemy do głosowania.

W tożsamych poprawkach wnioskodawcy propo-

nują następujące brzmienie projektu uchwały:

„Sejm Rzeczypospolitej Polskiej odrzuca sprawo-

zdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji”.

Pani Marszałek!

Najpierw wniosek formalny –

wniosek formalny o przerwę i zaproszenie na salę ob-

rad przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Te-

lewizji pana Dworaka.

Nie widzę go tutaj, na sali.

Przedstawiciel organu konstytucyjnego, który przy

przyznawaniu miejsc na multipleksie ma zasadę, że

nie ma żadnych zasad, powinien być i wytłumaczyć

się z tego.

Przedstawiciel organu, który tym, którym

łaskawie przyznał miejsce na multipleksie, raczył na-

tychmiast rozłożyć należność na raty i w ten sposób

spowodować, że tylko 40% należnych dochodów bu-

dżetu państwa zostało w 2012 r. zrealizowanych z tego

tytułu, powinien być tu, na sali, i wytłumaczyć się

z tego.

Ale też przedstawiciel organu państwa, który

2,5 mln razy złamał prawo, nie odpowiadając na sku-

tecznie złożone skargi, powinien (Dzwonek) być na tej

sali i wytłumaczyć się z tego.

Dlatego wnoszę o prze-

rwę i zaproszenie pana Dworaka do wytłumaczenia

się z tych faktów.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Pytanie?

Bardzo proszę, panie pośle.

Poseł Jacek Bogucki:

Właściwie nie ma kogo pytać.

(Głos z sali: No właśnie.)

(Głos z sali: Nie ma kogo zapytać.)

W takim razie spytam przedstawicieli rządzącej

koalicji, którzy tak bardzo wspierają pana Dworaka

– np. pana posła Stefana Niesiołowskiego, który

wczoraj bardzo aktywnie uczestniczył w dyskusji,

siedząc tam na miejscu, oczywiście nie przychodząc

na mównicę – o to, czy sprawozdanie, które jest nie-

rzetelne, rozmija się z prawdą, w którym pomija się

niewygodne fakty, w którym zostało wykonane tylko

40% należnych dochodów budżetu państwa, czy takie

sprawozdanie może być w ogóle rozpatrywane i przy-

jęte.

Czy to nierzetelne sprawozdanie może być przed-

miotem rozpatrywania, szczególnie w sytuacji kiedy

nie przyszedł na salę?

(Dzwonek)

Szczegółowo uzasadniałem tę tezę w dniu wczo-

rajszym, dlatego jeszcze raz pytam: Czy możemy gło-

sować w takim trybie i czy to jest kpina nie tylko

z tych 2,5 mln Polaków, którzy podpisali się pod

wnioskiem, ale czy to jest także kpina z polskiego

Sejmu?

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję.

Poseł Elżbieta Kruk:

ministra kultury, który zapomniał o swoich obowiąz-

kach dotyczących polityki audiowizualnej, polskiej

polityki audiowizualnej i w ogóle nie pojawił się na

wczorajszej debacie – pytanie w sprawie serialu nie-

mieckiej telewizji publicznej ZDF „Nasze matki, nasi

ojcowie” wyemitowanego przez polską telewizję pub-

liczną.

W marcu tego roku sam prezes Juliusz Braun

pisał do ZDF w związku z filmowym obrazem Armii

dą historyczną i dlatego musi to zostać potępione i od-

rzucone.

Niezrozumiałe jest dla nas, dlaczego zmienił

zdanie, tym bardziej że TVP jest instytucją narodo-

wą, obowiązaną do realizacji misji publicznej służącej

Polsce i Polakom.

Obowiązana jest ona do kreowania

polskiej polityki historycznej, a nie propagowania

niemieckiej.

i telewizji stanowi (Dzwonek), że programy radiowe i tele-

wizyjne nie mogą propagować działań sprzecznych z pra-

wem i polską racją stanu.

Niedopuszczalne jest milczenie...

Marszałek:

Dziękuję, pani poseł.

Poseł Elżbieta Kruk:

...w tej sprawie władz polskich, premiera, prezy-

denta, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Panie ministrze, czy według pana telewizja pub-

liczna realizuje zgodnie z prawem...

Marszałek

291

Pani poseł, informuję, że czas minął.

Poseł Elżbieta Kruk:

...i w sposób właściwy misję publiczną?

Dziękuję

bardzo.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

podczas dyskusji na temat sprawozdania, że Krajowa

minacji, żeby zadbać o media publiczne.

Dlatego

mam pytanie do ministra kultury i w zasadzie do

całego rządu: Jak długo będzie trwać polityka zabi-

jania mediów publicznych?

Media publiczne są ko-

niecznym elementem komunikacji społecznej, orga-

nizują debatę społeczną, są centrum kultury.

Polity-

ka komercjalizacji mediów to polityka tabloidyzacji

dować będziecie demokrację?

Dziękuję.

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Poseł Urszula Augustyn:

wie!

Chciałabym tylko z obowiązku przypomnieć, że

debata na temat sprawozdania Krajowej Rady Radio-

fonii i Telewizji odbyła się wczoraj.

Przedstawiciele

krajowej rady w pełnym składzie byli na sali i prze-

wodniczący krajowej rady odpowiedział na wszystkie

pytania państwa posłów.

Problem polega na tym...

(Głos z sali: Nie na wszystkie.)

(Głos z sali: To jest nasze prawo pytać.)

Proszę do mnie nie krzyczeć, pani poseł, bo nie

słyszę, pani mnie rozprasza.

posłowie adresujecie w zupełnie niewłaściwym kie-

runku.

Jeżeli dobrze pamiętam, to krajowa rada nie

ma obowiązku redagowania ramówki dla Telewizji

Polskiej – to nie jest jej zadanie.

Tłumaczyliśmy to

wczoraj, tłumaczył to pan przewodniczący.

Dzisiaj

jest głosowanie, a debata została zamknięta wczoraj.

(Oklaski)

(Poseł Elżbieta Kruk: Racja stanu to nie jest kwe-

stia ramówki.)

Marszałek:

Dziękuję bardzo, pani poseł.

prawek, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.

przeciwnego zdania było 259 posłów, 22 posłów wstrzy-

mało się od głosu.

bym powiedzieć, że to, że nie ma dzisiaj pana przewod-

niczącego Dworaka i całej jego świty, jest przejawem

buty i arogancji władzy, jest kolejnym jej elementem.

Dzisiaj przed całą Wysoką Izbą on powinien odpowie-

dzieć na te kilka pytań.

Pierwsze podstawowe jest takie, w sytuacji kiedy tak

wiele mówi się w korytarzach sejmowych, w studiach tele-

wizyjnych o tolerancji, dlaczego Krajowa Rada Radiofonii

i Telewizji dyskryminuje katolików w Polsce.

Ze sprawo-

zdania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, gdybyście

się państwo wczytali, wynika, że treści religijne to jest

pozycja zero, tak – zero.

Pan przewodniczący Krajowej

Rady Radiofonii i Telewizji odpowiedział na to pytanie

na jednym z posiedzeń komisji, że przecież Polacy mają

dwa seriale: „Ojca Mateusza” i „Plebanię”.

To jest skan-

dal, jeśli on uważa, że w kraju katolickim, gdzie już po-

nad 2,5 mln osób domaga się na piśmie istnienia Telewi-

zji Trwam na multipleksie, wystarczy „Ojciec Mateusz”

i „Plebania”.

Zapomniał, że „Plebania” już została zdję-

ta z anteny.

(Poruszenie na sali)

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Chcę powiedzieć,

że pan przewodniczący Dworak powinien przyjść tu-

taj i wytłumaczyć, dlaczego nie ma kryteriów co do

przyznawania...

Marszałek:

Dziękuję bardzo, pani poseł.

...koncesji na multipleksie.

To jest dyskryminacja

katolików w Polsce.

292

Poseł Beata Kempa:

Z jakiego środowiska wywodzi się pan Dworak

i ten, kto desygnował pana Dworaka do Krajowej

Rady Radiofonii i Telewizji?

Niech sobie to przypo-

mni.

Nie należy się bać prawdy, nie należy się bać...

(Poruszenie na sali)

Marszałek:

Pani poseł, dziękuję bardzo.

Pan poseł Ujazdowski w jakim trybie?

(Poseł Kazimierz Michał Ujazdowski: Pytanie.)

Nie, pytanie z pana klubu już było zadawane.

Pani

poseł Kruk zadawała pytanie.

(Poruszenie na sali)

Dobrze.

Proszę.

Poseł Kazimierz Michał Ujazdowski:

polega na tym, że na ważne pytania się odpowiada,

panie ministrze.

Pani poseł Elżbieta Kruk zadała bar-

dzo istotne pytanie, jakie jest pana zdanie w sprawie

emitowania w telewizji publicznej filmu, który w spo-

sób drastyczny narusza dobra Armii Krajowej i środo-

wisk kombatanckich i prezentuje fałszywy obraz hi-

storii.

Rozumiem, że brak odpowiedzi jest akceptacją

dla tego typu praktyk.

A jeśli nie, to prosimy o bardzo

precyzyjną odpowiedź na to pytanie.

(Oklaski)

(Poseł Rafał Grupiński: Nie głosujemy nad seria-

lami.)

Marszałek:

Dziękujemy.

Pan poseł Olejniczak.

Bardzo proszę.

Premierze!

Ja chciałbym przypomnieć posłankom

i posłom z Solidarnej Polski i z Prawa i Sprawiedli-

wości, którzy się z tej mównicy prześcigają, żeby

przypodobać się jednemu z ojców, ojcowi Rydzykowi

(Oklaski), że telewizja publiczna emituje w niedzielę

o godz. 7 rano mszę, tylko trzeba rano wstać, żeby ją

obejrzeć (Wesołość na sali, oklaski), później jest „Mię-

dzy niebem a ziemią”, około południa, dokładnie

o godz. 12, a w soboty również jest program „Ziarno”

i dzieci mogą też ten program oglądać.

I naprawdę

skończmy już z tym.

I mam jeszcze pytanie do mini-

stra kultury.

Naprawdę, niech się pan Dworak zasta-

nowi i może rzeczywiście, żeby państwo z Solidarnej

Polski i z PiS-u nie prześcigali się w przypodobaniu

się ks. ojcowi Tadeuszowi Rydzykowi, trzeba by wy-

dać tę koncesję.

Dziękuję.

(Wesołość na sali, oklaski)

Marszałek:

Dziękuję.

Odpowiedzi udzieli minister kultury Bogdan Zdro-

jewski.

Minister Kultury

i Dziedzictwa Narodowego

widzenia oczywiście nie ma żadnych wątpliwości, iż

film, który był emitowany przez trzy kolejne dni, na-

rusza dobre imię Armii Krajowej – bez żadnych wąt-

pliwości.

Bez żadnych wątpliwości też film ten nie ma

(Głos z sali: To dlaczego jest emitowany?)

Dlaczego film był emitowany – to pytanie nie jest

do mnie.

Natomiast od razu powiem, że w tym rzą-

dzie, w którym reprezentuję Ministerstwo Kultury

i Dziedzictwa Narodowego, nie ma ministrów, którzy

łapią za telefon, dzwonią do prezesa i mówią: te wia-

domości nam się nie podobają, ten film proszę zdjąć,

ten film proszę włączyć.

(Poseł Rafał Grupiński: Rydzyk od rana do wie-

czora.)

Jest rada nadzorcza, która odpowiada za telewizję

publiczną, kontroluje, i jest Krajowa Rada Radiofonii

i Telewizji, która wykonuje swoje obowiązki, a państwo

mają dzisiaj możliwość ją ocenić.

Dziękuję bardzo.

(Głosy z sali: Prezes do dymisji.)

Marszałek:

Dziękuję bardzo ministrowi kultury i dziedzictwa

narodowego za udzielenie odpowiedzi.

Przystępujemy do głosowania nad całością pro-

w 2012 roku, w brzmieniu proponowanym w dru-

ku nr 1461, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.

przeciwnego zdania było 142 posłów, 65 posłów

wstrzymało się od głosu.

293

Powracamy do rozpatrzenia punktu 16. po-

nr 1352.

Przystępujemy do głosowania.

podnieść rękę i nacisnąć przycisk.

cji Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Sta-

nami Zjednoczonymi Ameryki w sprawie unikania

nr 1252.

W pierwszej kolejności pod głosowanie poddam

Poseł Jerzy Polaczek:

umowa w zakresie przestrzeni powietrznej, która

wynika z prawa europejskiego, ale forma, w jakiej

została zawarta, rażąco narusza interesy naszego

kraju.

Dla ilustracji powiedziałbym tylko, że północ-

no-wschodni sektor Polski, 20% powierzchni, jest na

podstawie tej umowy delegowany do służby prze-

strzeni powietrznej odpowiednika Polskiej Agencji

Żeglugi Powietrznej.

W trakcie pierwszego czytania, zanim zadam py-

tanie, pani marszałek, tylko dwa cytaty z wypowiedzi

przedstawiciela rządu, który referował to zagadnie-

nie.

Pierwszy cytat: Nie oddajemy Litwinom kontro-

li nad 1/5 polskiego nieba, tylko wprowadzamy taką

możliwość – stwierdził przedstawiciel rządu.

Na moje

pytanie, w jaki sposób 64-kilometrowa (Dzwonek)

granica polsko-litewska ma zwiększyć przepustowość

przestrzeni, odpowiedział w taki sposób, cytuję: Py-

ruchu lotniczego jest oczywiście pytaniem zasadnym.

tat z wypowiedzi przedstawiciela rządu.

Umowa o ustanowieniu Bałtyckiego Funkcjonal-

a Litwą daje podstawę do oddania części naszej prze-

strzeni powietrznej w zarządzanie stronie litewskiej.

Proste pytanie do konstytucyjnego ministra pana

Sławomira Nowaka: Czy dojdzie do przekazania sek-

torów tej przestrzeni w zarządzanie litewskim służ-

bom ruchu lotniczego?

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Poseł Jerzy Polaczek:

Panie ministrze, przestrzeń powietrzna nad Pol-

ską nie jest wypożyczalnią zegarków.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo, panie pośle.

Pan poseł Wziątek również w kwestii pytania?

Proszę bardzo.

Marszałek

294

Poseł Stanisław Wziątek:

słowie!

Nie ma wątpliwości, że tego rodzaju blok prze-

strzeni powietrznej jest potrzebny.

Pytanie jest tylko,

jak on będzie zorganizowany, jak będzie określony

i jaki obszar nie tylko Polski, ale ewentualnie oko-

licznych państw, może obejmować.

Ale także bardzo

ważne pytanie dotyczy sposobu zarządzania i dobre-

go przygotowania się do zarządzania tą przestrzenią.

W związku z tym moje pytanie kierowane do pana

ministra dotyczy tego, w czym lepiej zorganizowany

i przygotowany jest taki kraj, jak Litwa, żeby tą prze-

strzenią publiczną powietrzną zarządzać lepiej niż

strona polska.

Jakie macie państwo argumenty o cha-

rakterze merytorycznym, że jesteśmy gotowi oddać

zarządzanie tą przestrzenią innym, a nie możemy

decydować o tym sami?

Dziękuję.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Rozumiem, że pani minister też chciałaby zadać

pytanie, ale poseł Polaczek z pani klubu już zadawał

pytanie.

Pan poseł Bodio?

Proszę bardzo.

Poseł Bartłomiej Bodio:

Gdzie wszyscy byliśmy w 2004 r., gdy nasz kraj brał

udział w referendum akcesyjnym do Unii Europej-

skiej?

Jesteśmy w Unii Europejskiej.

Wielu z nas na

tej sali dąży do coraz mocniejszej integracji.

Wiele

państw w Unii Europejskiej ma wspólną walutę.

Roz-

mawia się o wspólnej armii, o wielu wspólnych przed-

sięwzięciach.

Wiele lat temu, blisko dekadę temu, pod-

jęto decyzję o wspólnym zarządzaniu przestrzenią

powietrzną.

Nawet gdyby w wyniku podpisania tej

umowy doszło do delegacji 20% przestrzeni powietrz-

nej, to co takiego się stanie?

Przypominam, że obszar

Morza Bałtyckiego jest nadzorowany militarnie

przez NATO.

W ramach wspólnej misji natowskiej

Baltic Air Policing polscy żołnierze w polskich samo-

lotach, uzbrojeni w polskie rakiety (Dzwonek), podle-

gający polskiemu dowództwu, patrolują cały obszar

Morza Bałtyckiego.

Co takiego się stanie, jeżeli litew-

ski kontroler będzie podawał im pozycje?

Dziękuję

bardzo.

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

czątku mojej wypowiedzi też zadam pytanie.

Kiedy

w polskim systemie prawnym pojawia się taki prze-

pis, cytuję: Służby żeglugi powietrznej w części pol-

skiej przestrzeni powietrznej mogą być zapewniane

przez instytucje zapewniające służby żeglugi po-

wietrznej państw obcych lub organy międzynarodo-

we.

Dodam pomocnicze pytanie: Kto w tym czasie,

ministra odpowiedzialnego za ten dział?

(Wesołość

na sali, oklaski)

(Poseł Jerzy Polaczek: To dotyczyło zupełnie innej

historii.)

Otóż jest to fragment ustawy z dnia 8 grudnia

2006 r. o Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej.

To tyle

co do naganności powierzania organom kontroli po-

wietrznej innych państw nadzoru nad polską prze-

strzenią powietrzną.

Natomiast jeżeli chodzi o korzyści z polityki wspól-

nego nieba, pan cytował moją wypowiedź w odniesie-

niu do fragmentu 60-kilometrowej granicy pomiędzy

Polską a w tym wypadku Litwą.

Natomiast ta umowa

jest elementem budowania porozumienia ogólnoeu-

ropejskiego, budowania wspólnego, jednolitego nieba

i ma usprawnić komunikację lotniczą.

A tak się jakoś

złożyło, że rozmowy rozpoczęły się w 2001 r., w 2005 r.

podpisano memorandum z Litwą i prowadzono roz-

mowy z innymi krajami o przyłączeniu do FAB-u.

Tak te rozmowy prowadzono w 2006 r. i 2007 r., że

te inne kraje przystąpiły do innych FAB-ów.

Dzięku-

ję bardzo, pani marszałek.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Pan poseł Polaczek w trybie sprostowania, jak

rozumiem?

Poseł Jerzy Polaczek:

Jankowskiemu wyjątkowo dopisuje humor.

Ja poka-

żę tę mapkę dokładnie.

To jest 20% sektora północno-

-wschodniego Polski.

To, co zasugerował pan mini-

ster, to jest wieloletnia praktyka, polegająca na tym,

że na niewielkich obszarach Polski, w Kotlinie Kłodz-

kiej, w tzw. worku turoszowskim, w okolicach Cedy-

ni czy Świnoujścia, po to, żeby piloci nie musieli co

pół minuty przełączać częstotliwości, jest od wielu lat

wzajemna delegacja między służbami polskimi i cze-

skimi oraz polskimi i niemieckimi.

(Oklaski) A to, o czym

mówimy, to jest bezprecedensowe rozwiązanie w prak-

tyce europejskiej.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

295

Dziękuję.

(Poseł Anna Fotyga: Chciałabym zabrać głos.)

Nie, jeszcze nie głosujemy nad całością.

Jak doj-

dziemy do całości, to udzielę głosu.

przeciwnego zdania było 223 posłów, wstrzymało się

od głosu 25 posłów.

Stwierdzam, że Sejm wniosek odrzucił.

Annę Fotygę.

Poseł Anna Fotyga:

wie!

Przestrzeń powietrzna nad Rzecząpospolitą Pol-

ską jest częścią terytorium państwa.

Na podstawie

dwustronnej umowy rząd chciałby przekazać nadzór

nad częścią tego terytorium, możliwość sprawowania

nadzoru innemu państwu.

We wnioskach, które skie-

rowane zostały wspólnie do Brukseli, wskazano, że

możliwe jest rozszerzenie tej umowy, czyli przystą-

pienie do umowy takich państw jak Federacja Rosyj-

ska i Białoruś.

Wobec tego mam pytanie.

Czy rząd

potwierdzi, że zawarte tam postanowienia stanowią

wystarczające gwarancje bezpieczeństwa dla Polski

i jej terytorium?

To jedno.

(Poseł Stefan Niesiołowski: Targowica.)

I drugie.

Co państwo zamierzacie zrobić z pozo-

stałymi 4/5 terytorium państwa?

Dziękuję.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Jankowskiego.

Podsekretarz Stanu

w Ministerstwie Transportu,

debaty nad ustawą przywoływano też treść umowy.

Był zarzut, że jest ona zbyt szczegółowa i reguluje

zbyt wiele spraw.

Może jest ona szczegółowa m.in.

dlatego, że odpowiada na wszystkie obawy o niebez-

pieczeństwa, o których mówi pani poseł.

Art. 5 umo-

wy mówi o suwerenności, art. 6 – o bezpieczeństwie

i obronie.

Umowa w pełni gwarantuje zarówno suwe-

renność państwa polskiego, jak i zabezpieczenie

wszelkich naszych interesów.

A co do możliwości rozszerzania FAB-ów i przystę-

powania do nich innych państw oczywiście jest moż-

liwość zarówno połączenia jednego FAB-u z innymi

FAB-ami istniejącymi w Unii Europejskiej, jak i przy-

stąpienia do FAB-u, oczywiście na warunkach akcep-

towanych przez państwa tworzące FAB, innych kra-

jów, w tym krajów unijnych bądź pozaunijnych.

Wska-

zane przez panią Federacja Rosyjska i Białoruś zosta-

ły wspomniane, ale nie w umowie, nie w materiałach,

tylko w analizie opisującej sytuację, jako kraje sąsied-

nie w stosunku do krajów tworzących FAB.

Tak że nie tylko nie ma żadnego takiego zagroże-

nia, ale i nie doszło do przesądzenia o czymkolwiek,

podkreślić, że opinia, iż ta umowa, nad ratyfikacją

której Wysoki Sejm debatuje, prowadzi i zobowiązu-

je do oddania kontroli nad przestrzenią powietrzną

komukolwiek, jest nieprawdziwa.

Dziękuję.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

17 lipca 2012 r., w brzmieniu przedłożenia zawartego

w druku nr 1252, zechce podnieść rękę i nacisnąć

przycisk.

przeciwnego zdania było 176 posłów, 25 posłów wstrzy-

mało się od głosu.

cji Umowy o ustanowieniu Bałtyckiego Funkcjonal-

kresie równego traktowania oraz niektórych

innych ustaw.

cia oraz przeprowadził dyskusję.

296

nięcia opinii Komisji Polityki Społecznej i Rodziny

bezpieczny projekt ustawy.

To, proszę państwa, że nie

rodowość, wyznanie, orientację seksualną, jest oczywi-

ste.

Tego typu zapisy znajdują się już w polskim systemie

prawnym.

Natomiast autorzy tego projektu ustawy pro-

ponują, by zasadę równego traktowania rozszerzyć także

o tożsamość płciową i ekspresję płciową.

Jak to będzie działało w praktyce?

Jeśli ktoś pub-

licznie ośmieli się skrytykować osobę, której tożsamość

płciowa i ekspresja płciowa są niezgodne z jej płcią me-

trykalną, może być podany do sądu, a kary mają być

dotkliwe i odstraszające.

Co więcej, nie będzie przedaw-

nienia, a do sądu ci, którzy krytykują, mogą być poda-

ni nie tylko przez osobę bezpośrednio zainteresowaną,

ale także przez liczne organizacje.

(Dzwonek)

Proszę państwa, mieć taki proces, znaczy już go

przegrać.

Tak powiedziałby Franz Kafka.

Nikt z tym

systemem, nikt, kto myśli samodzielnie, kto ma od-

wagę formułować własne opinie, własne zdanie, nie

będzie w stanie wygrać.

Co więcej, autorzy tej nowelizacji proponują tak-

że, by nie można było emitować reklam tych towa-

rów, które są przeznaczone wyłącznie dla kobiet albo

wyłącznie dla mężczyzn, by osoby, których tożsamość

płciowa jest odmienna...

(Poseł Rafał Grupiński: Czas już się skończył.)

Marszałek:

Pani poseł, czas minął.

...od płci metrykalnej, nie poczuły się wykluczone.

Marszałek:

Dziękuję bardzo, pani poseł.

Proszę państwa, to jest wprowadzenie nowego

rodzaju cenzury.

To jest próba...

Marszałek:

Pani poseł, przekroczyła pani czas o 100%.

Bardzo proszę o zakończenie wystąpienia.

Poseł Marzena Dorota Wróbel:

Ale chciałabym zadać pytanie.

Marszałek:

Nie, na to była minuta, pani poseł.

Poseł Marzena Dorota Wróbel:

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

pytanie do przedstawicieli wnioskodawców.

Dlaczego

absorbujecie państwo parlament sprawami nieistot-

nymi dla Polaków w czasach ciężkiego kryzysu, kie-

dy oczekują od parlamentu zupełnie innych rozwią-

zań?

Dlaczego wasza aktywność parlamentarna za-

sadniczo sprowadza się do walki z Kościołem i do eks-

ponowania odmienności seksualnych?

Czemu służy

zaśmiecanie prawa tego rodzaju kazuistyką, jak

tożsamość płciowa, ekspresja płciowa, dyskryminacja

bezpośrednia, dyskryminacja pośrednia, dyskrymi-

nacja wielokrotna, dyskryminacja przez asocjację,

dyskryminacja przez asumpcję?

Pytam: Czemu to

z zasadami techniki legislacyjnej.

Wyraźnie wczoraj

mówił o tym prezes Trybunału Konstytucyjnego

i przestrzegał przed taką kazuistyką.

(Dzwonek) Prze-

strzega przed tym rzecznik praw obywatelskich.

Dla-

tego też ten projekt należy uznać za zbędny i szkodliwy.

Prawa w zakresie równouprawnienia w wystar-

czającym stopniu chroni Konstytucja Rzeczypospo-

litej Polskiej, która wyraźnie stwierdza: Nikt nie

spodarczym i politycznym z jakiejkolwiek przyczyny.

Marszałek

297

Czy zdaniem państwa tego rodzaju zapis w najważ-

niejszym akcie prawnym nie jest wystarczający?

Wszystko inne jest zaśmiecaniem systemu prawa.

Dlatego wnoszę o odrzucenie projektu.

(Oklaski)

Marszałek:

Panie pośle, zanim udzielę głosu posłowi wniosko-

dawcy, chciałabym poinformować pana posła...

Bar-

dzo proszę nie odwracać się do mnie plecami, mówię

do pana.

Panie pośle Piotrowicz, proszę o minutę

uwagi.

Otóż każdy projekt, niezależnie od tego, który

klub go złoży, jest na wstępie, zanim zostanie wpro-

wadzony do procedowania, oceniany przez Biuro Le-

gislacyjne i Biuro Analiz Sejmowych.

Proszę więc nie

stawiać zarzutu niepoprawności legislacyjnej, bo tym

samym podważa pan opinię tych, którzy są w kance-

larii ekspertami.

Poseł Stanisław Piotrowicz:

Na niepoprawność zwraca uwagę rzecznik praw

obywatelskich.

Fragment tego wystąpienia rzecznika

praw obywatelskich jest nawet cytowany w uzasadnie-

niu wniosku.

W szczególności rzecznik praw obywatel-

skich stwierdza: Ustawa o równym traktowaniu...

Marszałek:

Panie pośle...

Poseł Stanisław Piotrowicz:

...stanowi uzupełnienie regulacji już obowiązują-

cych...

Marszałek:

...nie przypominam sobie...

Poseł Stanisław Piotrowicz:

...na podstawie...

Marszałek:

Panie pośle!

(Poruszenie na sali)

(Poseł Stanisław Piotrowicz przemawia przy wy-

łączonym mikrofonie)

(Głos z sali: Hańba!)

Panie pośle, jest taka zasada i proponuję jej prze-

strzegać – wchodzi się na mównicę i zabiera się głos

wtedy, kiedy ma się pozwolenie.

(Poruszenie na sali)

(Poseł Stanisław Piotrowicz: Pani marszałek o to

prosiła.)

(Oklaski)

Bardzo proszę przedstawiciela wnioskodawców

pana posła Piotra Pawła Baucia o zabranie głosu,

a państwa proszę o zachowanie spokoju.

Poseł Piotr Paweł Bauć:

Profesor Pawłowicz!

Kochana Pani Profesor Wróbel!

Wiele zapisów, które mamy w konstytucji, wymaga

uszczegółowienia, taka jest praktyka, takie jest życie.

To jest podobna sytuacja.

My tym projektem ustawy

poprawiamy to, co jest już zrobione, nie aby jątrzyć,

tylko faktycznie jest pewna grupa osób w Polsce,

o których długo nie rozmawialiśmy.

Ci ludzie chcą być

tam wskazani.

Generalnie celem tej naszej poprawki

jest pokazanie, że są ludzie starzy, że są osoby niepeł-

nosprawne, że właśnie ze względu na płeć jest zróżni-

cowanie w pewnych obszarach.

Okazuje się, że nie

zauważa się niepełnosprawnych w obszarze edukacji

czy w obszarze usług.

Chcemy dokonać tego, żeby

wszędzie ludzi zauważano, bez względu na różnice,

jakie nas niestety, często przykre, ale życie takie jest,

charakteryzują.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Marszałek:

Przystępujemy do głosowana.

nego traktowania oraz niektórych innych ustaw,

zawartego w druku nr 1051, zechce podnieś rękę

i nacisnąć przycisk.

przeciwnego zdania było 229 posłów, 11 posłów

Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 19. po-

rządku dziennego: Głosowanie nad wnioskiem

o odrzucenie sprawozdania ministra spraw we-

przez cudzoziemców (druki nr 1255 i 1314).

Na 43. posiedzeniu Sejm wysłuchał sprawozdania

Poseł Stanisław Piotrowicz

298

Rakoczego oraz stanowiska komisji przedstawionego

przez panią poseł Annę Nemś, a także przeprowadził

dyskusję.

Poseł Bogdan Rzońca:

skać odpowiedź w rzeczonej sprawie od ministra

spraw wewnętrznych i ministra rolnictwa.

Oto oka-

zuje się, że w grudniu 2012 r. minister rolnictwa mó-

wił: jest wielki problem ze sprzedażą ziemi cudzo-

ziemcom w zachodniopomorskim.

A tydzień temu

z tej trybuny minister spraw wewnętrznych mówił:

nie ma żadnego problemu, i bagatelizuje ten problem.

To skąd się wzięły w całej Polsce protesty rolników

przeciwko wykupywaniu ziemi przez słupy?

Skąd się

wzięły?

(Oklaski) To dlaczego wyleciał z hukiem pre-

zes Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Tereno-

wy w Szczecinie…

(Poseł Rafał Grupiński: Nie jedyny.)

…jedyny dyrektor z Platformy Obywatelskiej

wśród 16 dyrektorów i do dzisiaj jest tam zarząd

komisaryczny?

Dlaczego?

To dlaczego rząd nie po-

dejmuje w ogóle dyskusji z projektem Prawa i Spra-

wiedliwości dotyczącym obrotu nieruchomościami

po roku 2016?

Ten problem powstaje na naszych

oczach.

Został złożony projekt przez Prawo i Spra-

wiedliwość – nie ma dyskusji.

(Dzwonek)

(Poseł Teresa Piotrowska: Niech pan tak nie krzy-

czy.)

Ostatnie pytanie: Dlaczego ci, którzy robili prote-

sty w styczniu, są dzisiaj – mówię o rolnikach, o pol-

skich gospodarzach – prześladowani, nękani.

Bo są

wzywani nawet podczas prac polowych do złożenia

wyjaśnień, dlaczego robili protesty w styczniu, w lu-

tym, broniąc polskiej ziemi.

Dlaczego?

(Poseł Stefan Niesiołowski: Ciszej, my słyszymy.)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Poseł Bogdan Rzońca:

Czy dla was rządzenie to jest synekura, tylko są

zegareczki, garnitureczki...

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Panie pośle, dziękuję bardzo.

Poseł Bogdan Rzońca:

Jak jest pan nasłoneczniony, to niech pan się nie

odzywa za dużo.

Marszałek:

Panie pośle, proszę zejść z mównicy.

Dziękuję,

panie pośle.

Poseł Bogdan Rzońca:

Za dużo się pan nasłonecznił.

To są...

(Wesołość

na sali, oklaski)

Marszałek:

choćby z uwagi na nikłe, incydentalne zainteresowa-

nie cudzoziemców polskimi akcjami, polską ziemią.

Uważamy, że powinno być większe zainteresowanie

– w odróżnieniu od prawicy, która jak zwykle straszy

nas wykupieniem przez Niemców.

Jakimi idiotami

muszą być Hiszpanie czy Włosi, którzy cieszą się

z tego, że Anglicy czy Niemcy wykupują u nich dział-

ki nadmorskie?

Przecież zabierają dostęp do morza

tymże narodom, tak?

(Oklaski)

Jest jednak jeden problem, proszę państwa.

Otóż

w 2012 r. wydano zaledwie 313 pozwoleń na zakup

nieco ponad 1000 ha ziemi.

Tymczasem Komisja Ma-

jątkowa (Poruszenie na sali) oddała za darmo (Dzwo-

nek) ponad 65 tys. ha ziemi.

(Oklaski) W sumie Koś-

ciół otrzymał ponad 100 tys. ha ziemi za darmo.

Państwo polskie nie ma z tego tytułu ani złotówki

podatku, ponieważ kler deklaruje, że na polskiej zie-

mi uprawia kult. Nie zboże, nie ziemniaki, tylko kult.

(Oklaski)

(Głos z sali: Nieprawda.)

Moje pytanie brzmi: Dlaczego nie znalazło się to

w sprawozdaniu?

Ta ziemia należy do Watykanu i jest

własnością Watykańczyków.

(Głos z sali: Kończ już.)

Dlaczego nie zostało to uwzględnione w sprawo-

zdaniu?

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Marszałek

299

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Zwrócę się do pra-

wej strony sali.

Otóż kiedy pracowaliśmy nad ustawą

o zmianie ustawy o ustroju rolnym, a także o zmianie

ustawy o nieruchomościach rolnych, Sojusz Lewicy

Demokratycznej mówił o tych sprawach, o których

dzisiaj państwo mówicie.

Pytając ministra rolnictwa

po roku funkcjonowania tych ustaw, uzyskano infor-

mację, minister stwierdził, że ustawy dobrze funk-

cjonują.

Potem wyszły wypadki szczecińskie.

Pytam zatem ponownie: Czy nie warto poprawić

ustaw, które przed chwilą wymieniłem, z tego po-

wodu, aby tych problemów, o których państwo mó-

wicie, nie było w przyszłości?

One trwają w 2013 r.,

będą trwały w 2014 r. i dalej, dopóty te ustawy będą

funkcjonować tak jak do tej pory.

Dziękuję bardzo.

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

będę mówił o tym samym, albowiem sprawa została

przedyskutowana w sposób dogłębny, wyczerpujący

raz na posiedzeniu Komisji Spraw Wewnętrznych,

a drugi raz na posiedzeniu plenarnym podczas po-

przedniego posiedzenia Sejmu.

Większość pytań

i zarzutów zupełnie nie wiązała się z przedmiotem

informacji.

Ta informacja została przedstawiona

w sposób bardzo szczegółowy, co wszyscy podkreśla-

li, bardzo dokładnie – można tam znaleźć różnego

rodzaju analizy, wyliczenia.

Natomiast jeżeli chodzi o to, co podnosił dzisiaj

pan poseł w swoim wystąpieniu, to sprzedaliśmy nie-

co na podstawie zezwoleń udzielonych przez ministra

spraw wewnętrznych i bez zezwoleń.

Proszę bowiem

pamiętać, że obywatele Unii Europejskiej i Federacji

Szwajcarskiej nie muszą posiadać zezwoleń, z wyłą-

czeniem ubiegania się o kupno ziemi rolnej, bo tutaj

mamy jeszcze okres przejściowy.

Co do słupów w województwie szczecińskim, to

minister spraw wewnętrznych nie jest właściwy do

nadzorowania Agencji Nieruchomości Rolnych Skar-

bu Państwa, natomiast zgodnie z przekazanymi przez

tę agencję danymi o wysokości sprzedaży w roku

ubiegłym w województwie zachodniopomorskim jest

to 171 ha i nie wszystko to jest ziemią rolną, a w wo-

jewództwie mazowieckim ponad 600 ha.

A więc trud-

no mi uwierzyć, że olbrzymi problem słupów leży

w 170 ha sprzedanych cudzoziemcom w wojewódz-

twie zachodniopomorskim.

Zresztą cała statystyka

jest tam bardzo dokładnie przedstawiona.

To tyle

tytułem wyjaśnienia.

Wnoszę do Wysokiej Izby o przyjęcie informacji

ministra spraw wewnętrznych.

Marszałek:

Dziękuję bardzo, panie ministrze.

(Głos z sali: Kulturalny ubój.)

(Poseł Tomasz Kulesza: Kłamczuszki.)

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

kazane przez pana posła Rzońcę głównie są niepraw-

dziwe.

Nie ma w oddziale regionalnym w Szczecinie

żadnego zarządu komisarycznego, jest pełniący obo-

wiązki dyrektor.

Natomiast jeżeli chodzi o obrót ziemią, panie po-

śle i Wysoka Izbo, szczególnie w zachodniopomor-

skim, ale i w całej Polsce, na podstawie rozmów

11 stycznia br. podpisane zostało porozumienie

z organizacjami rolniczymi, 12 punktów ustaleń bez

żadnych rozbieżności.

W ciągu tygodnia przez preze-

sa Agencji Nieruchomości Rolnej wydane zostało

rozporządzenie, które wszystko konsumowało w tym

daży gruntów, szczególnie przetargów ograniczonych

na powiększenie gospodarstw rodzinnych, został

włączony samorząd rolniczy, czyli izby rolnicze, i one,

jak nigdy dotąd, otrzymały mechanizm polegający na

tym, że w przypadku podejrzeń o słupy, które mają

charakter marginalny, i na wniosek przedstawicieli

przetargi ograniczone są odwoływane, panie pośle.

Natomiast informuję Wysoką Izbę, że rolnicy

w Polsce bardzo sobie cenią te rozwiązania.

Mówią,

że one są dobre, tylko żeby były wcześniej wprowa-

dzone.

Wprowadziliśmy te rozwiązania.

Wkrótce

trafi do Wysokiej Izby kolejny projekt, który dalej

porządkuje te sprawy, na temat organizacji rolni-

czych, i uważam, że Wysoka Izba poprze propozycje

wspierane przez ministerstwo rolnictwa.

Minister-

stwo rolnictwa pracuje także nad rozwiązaniami,

300

które będą chroniły polską ziemię po roku 2016.

Pro-

szę nie martwić się o to, ewentualnie wspierać nasze

rozwiązania.

Natomiast co do protestów uprzejmie informuję,

że przedtem organizowano komitet protestacyjny

składający się z członków RI „Solidarność”, izb rol-

niczych oraz kółek rolniczych.

Izby rolnicze, do któ-

rych należą wszyscy rolnicy, a także kółka rolnicze

uważają, że te sprawy zostały w całości rozwiązane,

nie ma najmniejszych podstaw do protestów.

Te pro-

testy organizuje RI „Solidarność”.

W jakim stopniu realizujemy sprzedaż gruntów

dla rolników, świadczy to, że w porównaniu z po-

przednimi latami dzisiaj mamy ok. 4 tys. przetargów

ograniczonych, w których przypadku jest zapewnio-

ne pierwszeństwo powiększania gospodarstw rodzin-

nych.

A więc to, o czym mówicie, panowie posłowie,

zostało zrealizowane i nareszcie rolnicy mają możli-

wość powiększania gospodarstw rodzinnych, co wy-

nika z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.

Dzię-

kuję za uwagę.

(Oklaski)

Marszałek:

Pan poseł?

(Poruszenie na sali)

Poseł Joachim Brudziński:

zyjna wypowiedź padła z ust pana ministra.

(Poru-

szenie na sali)

(Poseł Cezary Grabarczyk: W jakim trybie?)

W trybie formalnym, proszę państwa.

Marszałek:

Poseł Joachim Brudziński:

Pani marszałek, w trybie formalnym.

Chciałbym

niorów, dlatego że pan minister Kalemba wprowadził

Panie ministrze, przed chwilą poinformował pan

Wysoką Izbę, że w proteście rolników uczestniczy

tylko i wyłącznie jedna z wcześniej protestujących

stron, czyli „Solidarność” Rolników Indywidualnych.

Informuję pana, że w proteście uczestniczą również

członkowie izb rolniczych, a o tym, jak wygląda dia-

log ze stroną społeczną, pan poseł Rzońca przed

chwilą powiedział.

Otóż rolnicy, którzy podjęli przez

tydzień protest przed miasteczkiem namiotowym

przed urzędem wojewódzkim, w trybie ekstraordy-

naryjnym są dzisiaj wzywani przez Komendę Powia-

tową Policji w Pyrzycach i w sposób ordynarny zo-

stają zastraszani i wręczane są im mandaty.

Panie ministrze, czy prawdą jest, że decyzją wo-

jewody siedziba Agencji Nieruchomości Rolnych zo-

staje przeniesiona do siedziby kuratorium, tak aby

nie mogli pojawiać się tam rolnicy, wjechać traktora-

mi, a kuratorium zostaje przeniesione i główna księ-

gowa kuratorium oświaty wyraża sprzeciw, ponieważ

są marnotrawione środki w wysokości kilkuset tysię-

cy złotych?

(Dzwonek)

Panie ministrze, dialog, o którym pan mówi, wy-

gląda tak, że z jednej strony rolnicy są zastraszani,

a z drugiej strony próbuje pan dzielić protestujących.

Marszałek:

Panie pośle, czas minął.

Poseł Joachim Brudziński:

Bardzo dziękuję.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Ponieważ padł wniosek formalny o przerwę – pa-

nie ministrze, moment – przegłosujemy go.

Bardzo proszę.

przerwy, bardzo proszę, niech podniesie rękę i naciś-

nie przycisk.

Kto jest przeciw?

Bardzo proszę, jest jeszcze pytanie.

Pan poseł Ajchler.

Sprostowanie, jak rozumiem.

Poseł Romuald Ajchler:

Panie Ministrze!

Rzeczywiście podpisał pan tych

12 punktów i porozumienie z rolnikami.

Jest tylko

jeden problem.

Rolnicy dzisiaj protestują i chcą się

z panem spotkać, aby zapytać, jak pan realizuje te

12 punktów i tę umowę z nimi.

Dochodzą do mnie

informacje, że z podpisaniem nie było większego

problemu, tylko jest problem z realizacją niektórych

punktów.

(Oklaski)

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

301

jest w całości realizowane – uprzejmie informuję.

Miałem z nimi kontakt i w grudniu, i w styczniu.

Każda propozycja spotkania jest przeze mnie przyj-

mowana.

Uprzejmie informuję, że izba rolnicza w woj.

zachodniopomorskim uważa, że jest to realizowane

prawidłowo, i nie przyłącza się do tego protestu.

To

samo dotyczy organizacji kółek rolniczych.

I nie ma

problemu ze spotkaniem się czy z ministrem, czy

z jego służbami.

My nie tylko przyjmujemy w mini-

sterstwie, ale i jeździmy w zachodniopomorskie.

Ostatnie spotkanie było tydzień temu.

Takie infor-

macje są wiarygodne.

A jak to jest realizowane?

Jesz-

cze raz informuję, że przed przyjęciem ustawy, którą

kwestionuje pan poseł Ajchler, przetargów ograniczo-

nych, które dają szansę powiększenia gospodarstw

chłopskich, było ok. 700 w ciągu roku, w ubiegłym

roku było ich 4 tys. Nareszcie samorząd rolniczy kon-

troluje obrót ziemią, czego nie było przez 20 lat.

Rol-

nicy w Polsce na spotkaniach ze mną mówią: Panie

ministrze, dobrze, tylko szkoda, że tak późno, więc

sądzę, że i ci którzy nie znają tego zagadnienia, też

docenią te działania.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Marszałek:

Dziękuję bardzo.

Pan poseł Bogdan Rzońca, w trybie sprostowania.

(Głos z sali: Siadaj!)

(Głos z sali: W jakim trybie?)

Poseł Bogdan Rzońca:

szansę ministrowi rolnictwa, a ta ekwilibrystyka

słowna tutaj jest spóźniona.

Prawo i Sprawiedliwość

złożyło stosowny projekt ustawy, jest to do dyskusji,

dotyczący tego, co będzie się działo z polską ziemią

po 1 maja 2016 r.…

…żeby nie było takiej sytuacji, że znowu rolnicy

będą musieli traktorami wyjechać na ulice, by upo-

mnieć się o polską ziemię, by móc powiększać polskie

gospodarstwa rodzinne.

(Głos z sali: Sprostowanie!)

Tylko o to prosimy, panie ministrze, żeby zechciał

pan poddać nasz projekt pod dyskusję.

Dziękuję bar-

dzo.

(Oklaski, gwar na sali)

(Poseł Julia Pitera: Boże!

Ciszej, ciszej…)

Marszałek:

Przystępujemy do głosowania.

podnieść rękę i nacisnąć przycisk.

przeciwnego zdania było 275 posłów, 4 posłów wstrzy-

porządku dziennego: Zmiany w składach osobo-

nr 1482, zechce podnieść rękę i nacisnąć przycisk.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

302

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

W imieniu Senatu

przedstawiam projekt zmiany ustawy Kodeks postę-

powania cywilnego.

Jest to kolejna inicjatywa sena-

cka wyrokowa, związana z orzeczeniem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 30 października 2012 r.

W orzeczeniu tym Trybunał Konstytucyjny stwier-

dził niezgodność art. 394

1

§ 1 pkt 2 K.p.c. z przepisa-

mi konstytucji.

Przy czym pragnę podkreślić, że do-

tyczy to brzmienia tego przepisu, które obowiązywa-

ło do 2 maja 2012 r.

Jako wzorce konstytucyjne trybu-

nał przyjął art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 w związku

z art. 31 ust. 3, czyli prawo do sądu, to, że każdy ma

wy przez właściwy, bezstronny, niezależny i niezawi-

sły sąd w rozsądnym terminie, art. 176 ust. 1, który,

przypomnę, mówi o dwuinstancyjności postępowania

sądowego, i odniesienie do wzorca z art. 31 ust. 3 do-

tyczącego zasady proporcjonalności, czyli ogranicze-

nia praw i wolności obywatelskich o na przykład bez-

pieczeństwo publiczne, ochronę zdrowia, ale tylko

w zasadach wyznaczonych przez ustawy.

Nie będę szczegółowo przytaczał obszernych ar-

gumentów Trybunału Konstytucyjnego zawartych

w uzasadnieniu tegoż wyroku.

Skupię się na projek-

cie senackim, który zakłada nowe brzmienie art. 394

2

§ 1.

Jakkolwiek bowiem żaden

z tych przepisów nie został poddany kognicji trybu-

nału, to wobec zmiany stanu prawnego, jaka nastą-

piła z dniem 3 maja 2012 r., wskazane jednostki re-

dakcyjne są niewątpliwie najbliższe treściowo zagad-

nieniu, którym zajmował się sąd konstytucyjny.

Art. 394 § 1 pkt 9 K.p.c. nie potwierdza wprost

prawa do zainicjowania kontroli instancyjnej w razie

odnoszącego się do kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej stronie czy też uczestnikowi po-

stępowania z urzędu, niemniej w orzecznictwie są-

dów powszechnych oraz Sądu Najwyższego przyjmu-

je się istnienie takiego uprawnienia po stronie pełno-

mocnika procesowego.

Do tej pory te sprawy były

regulowane orzeczeniami Sądu Najwyższego, nawet

w postaci uchwał z dnia 2 maja 2011 r. i z dnia

8 marca 2012 r.

Warto tutaj zaakcentować, iż prezen-

towane stanowisko sądów nie ogranicza się wyłącz-

nie do spraw, w których oddalono wniosek pełnomoc-

nika ustanowionego z urzędu o przyznanie od Skar-

bu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej,

co miało miejsce w tym stanie faktycznym uwzględ-

nionym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, kie-

dy to pełnomocnik z urzędu, radca prawny, został

ustanowiony w drugiej instancji, złożył wniosek

o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

od Skarbu Państwa, wniosek ten został oddalony

przez sąd drugiej instancji i wedle stanu prawnego

obowiązującego do 2 maja 2011 r. nie było możliwości

zaskarżenia tego.

W tezach powołanego wyżej orze-

czenia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2012 r. jest

mowa o postanowieniu sądu pierwszej instancji roz-

strzygającym o ponoszonych przez Skarb Państwa

kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu oraz o postanowieniu w przedmiocie pono-

szenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej

ukryć, iż to drugie ujęcie w większym stopniu odpo-

wiada gwarancjom konstytucyjnym, ponieważ w peł-

ni zabezpiecza interes majątkowy pełnomocnika wy-

znaczonego przez sąd, dając mu instrument weryfi-

kacji nie tylko orzeczeń całkowicie dla niego nega-

tywnych, ale też i takich, które przesądzają o przy-

znaniu mu jedynie części żądanych kosztów.

Tutaj sprawa się sprowadzała do tego, jak umiej-

scowić postępowanie odwoławcze, gdyż, jak wiadomo,

wcześniej już były zmiany przepisów Kodeksu postę-

powania cywilnego takie, gdzie nie było możliwości,

aby od orzeczeń sądu drugiej instancji były środki

odwoławcze do Sądu Najwyższego.

To ograniczano

w ten sposób, że stosowano tzw. instancję poziomą,

czyli rozpoznanie przez ten sam sąd, tylko w innym

równorzędnym składzie.

I tak również zakłada nasz

projekt senacki, z tym że zdecydowaliśmy się wpro-

wadzić przepis międzyczasowy, gdyż ten wyrok

wszedł w życie, opublikowany został 14 listopada

2012 r. i mogą być takie stany faktyczne przed wej-

ściem w życie tej projektowanej ustawy, w dalszym

ciągu mogą zachodzić takie sytuacje, że pełnomocni-

cy z urzędu nie będą mieli możliwości zaskarżenia

postanowień, które zapadły w tym czasie, czyli mię-

dzy 14 listopada 2012 r. a wejściem w życie tej pro-

jektowanej ustawy.

Dlatego jest tam przewidziane

14-dniowe vacatio legis, jak również możliwość za-

skarżenia.

Termin, tak jak w przypadku zażalenia,

będzie 7-dniowy.

Jakie są skutki projektowanej ustawy?

Przedkła-

dany projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postę-

powania cywilnego w pełni uwzględnia stanowisko

Trybunału Konstytucyjnego przedstawione w orze-

czeniu z 30 października 2012 r., sygn.

SK 20/11.

Podstawowym skutkiem tej regulacji będzie zastą-

pienie tej, która do tej pory istniała i nie spełniała

wymogów konstytucyjnych, które w pełni odzwier-

ciedlały standardy z art. 45 ust. 1 konstytucji.

Projektowana ustawa może mieć też wpływ na

sferę stosunków społecznych, mimo iż trudno jest

wykazać istnienie związku między mechanizmami

chroniącymi prawa majątkowe profesjonalnych peł-

nomocników w zakresie przysługujących im kosztów

pomocy prawnej udzielanej z urzędu a jakością ich

usług.

Można przyjąć, iż wyższy poziom gwarancji

w tej dziedzinie powinien sprzyjać również odpowied-

nio rzetelnemu wypełnianiu obowiązków nakłada-

nych na tychże pełnomocników na podstawie art. 117

Kodeksu postępowania cywilnego.

To z kolei służyć

będzie niewątpliwie wymiarowi sprawiedliwości.

Proponowana nowelizacja przyczyni się prawdo-

podobnie do zwiększenia wydatków budżetu pań-

stwa, niemniej wobec braku danych co do liczby

wniosków o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej, które dotychczas zostały w całości lub częś-

303

ciowo załatwione odmownie przez sądy drugiej in-

stancji, a przy tym odnośnie do liczby błędnych orze-

czeń w tym przedmiocie, precyzyjne określenie skut-

ków finansowych projektowanej ustawy nie jest

możliwe.

Dodatkowo uchwalenie ustawy spowoduje

konieczność rozpoznawania zażaleń przez sądy dru-

giej instancji w innych składach, a więc może prze-

łożyć się na wzrost kosztów funkcjonowania sądów

okręgowych oraz sądów apelacyjnych jako tych, któ-

re ustrojowo odgrywają rolę sądów drugiej instancji.

Można jednak sądzić, iż w tym ostatnim zakresie

ewentualne wydatki znajdą pokrycie w puli środków

zaplanowanych w budżecie na rok 2013 w części 15:

Sądy powszechne.

Projekt nie wpływa na inne jed-

nostki organizacyjne sektora finansów publicznych,

w tym nie pociąga ze sobą skutków dla jednostek

samorządu terytorialnego.

Były bardzo szerokie konsultacje.

Projekt był

przedstawiony do zaopiniowania przez ministra spra-

wiedliwości, prokuratora generalnego, Sąd Najwyż-

szy, Krajową Radę Sądownictwa, Krajową Radę Pro-

kuratury, Naczelną Radę Adwokacką, Krajową Radę

Radców Prawnych, Prokuratorię Generalną Skarbu

Państwa, rzecznika praw obywatelskich, Helsińską

Fundację Praw Człowieka oraz Komisję Kodyfikacyj-

ną Prawa Cywilnego.

Większość tych podmiotów nie

zgłaszała uwag do przedstawionego przedłożenia,

zgadzając się z propozycją rozwiązań.

Prokuratoria

Generalna Skarbu Państwa zaproponowała m.in.

przepis intertemporalny.

Pozostałe podmioty nie za-

jęły stanowiska odnośnie do projektowanych zmian.

W toku pierwszego czytania dwie senackie komi-

sje: Komisja Ustawodawcza oraz Komisja Praw Czło-

wieka, Praworządności i Petycji podjęły ten postulat

regulacji art. 394

2

§ 1 K.p.c. z mocą wsteczną i pod-

jęły decyzję o uzupełnieniu projektu o postanowienie

co do możliwości wywiedzenia zażalenia na postano-

wienie w przedmiocie zwrotu kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej z urzędy zapadłe po dniu

14 listopada 2012 r., a przed wejściem w życie projek-

towanej ustawy.

Projektowana ustawa nie jest objęta

i nadanie mu biegu legislacyjnego.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

powania cywilnego.

Projekt nowelizacji powstał na kanwie wyroku

Trybunału Konstytucyjnego, który, tak jak słusznie

pan senator powiedział, stwierdził niekonstytucyj-

ność przepisów proceduralnych nieprzewidujących

możliwości zaskarżania postanowień sądów drugiej

instancji w sprawie nieodpłatnie udzielonej pomocy

prawnej.

Ponieważ Trybunał Konstytucyjny wyszedł

z założenia, że narusza to nie tylko konstytucyjne

prawo do sądu, do posiadania pełnomocnika, osoby,

która będzie reprezentowała stronę w postępowaniu

przed sądem, ale również art. 64 mówiący o prawie

do wynagrodzenia, do posiadania praw majątko-

wych, prawa własności, bo przecież ustawodawca nie

przewiduje nieodpłatnej pomocy prawnej w tym za-

kresie.

W związku z tym to, że sąd, w tym przypadku

apelacyjny, który ustanowił tego pełnomocnika

z urzędu do udzielenia pomocy prawnej stronie,

a potem, na wniosek tego pełnomocnika, odmówił mu

przyznania stosownego wynagrodzenia, powinno być

przedmiotem zaskarżenia.

Problem był taki, że przepisy proceduralne w art. 394

i następne, w art. 394

1

, nie przewidywały takiej moż-

liwości, tego, żeby można było w takich sprawach

zaskarżyć postanowienie sądu, ponieważ, jak wynika

z art. 394, zażalenie przysługuje na postanowienia

w sprawie, a w pozostałych wypadkach enumeratyw-

nie wymienione są przypadki, kiedy przysługuje stro-

nom zażalenie.

Ten zamknięty katalog nie obejmo-

wał nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej przez

pełnomocnika.

Co ciekawe, przewiduje się możliwość

zaskarżenia kwestii przyznanego wynagrodzenia

przez świadka czy też biegłego, natomiast pełnomoc-

nik ustanowiony z urzędu nie miał możliwości za-

skarżenia tego.

W związku z tym bardzo słusznie, że Senat wy-

stąpił z taką inicjatywą.

W ocenie mojego klubu ta

inicjatywa jest przeprowadzona w sposób prawidłowy

i rzetelny, ponieważ chodzi o to, że nie tylko przewi-

duje się możliwość zaskarżenia tego rodzaju sytuacji,

ale przede wszystkim Senat miał też na uwadze to,

żeby odciążyć Sąd Najwyższy od obowiązku rozpa-

trywania wszelkiego rodzaju zażaleń incydentalnych.

To nie dotyczy głównego toku postępowania, tylko

dotyczy kwestii wynagrodzenia pełnomocnika, w związ-

ku z tym przewidziano tutaj sytuację zaskarżenia

tego do innego składu sądzącego tego sądu, czyli

w systemie poziomym.

Druga sprawa, którą Senat też zauważył, i dobrze,

że to zrobił, dotyczy tego, że przecież wyrok wszedł

w życie 14 maja 2012 r., a od tego czasu były przypad-

ki ustanawiania przez sądy pełnomocników z urzędu

w celu udzielenia pomocy prawnej stronom, prawdo-

Senator Andrzej Matusiewicz

304

podobnie były przypadki, kiedy nie przyznawano tym

pełnomocnikom wynagrodzenia i pewno były przy-

padki, kiedy pełnomocnicy składali wnioski o przy-

znanie im tego wynagrodzenia.

W związku z tym

chodzi o to, że skoro wtedy nie przysługiwało im za-

żalenie, to należało wydać przepis retroaktywny,

który przewidywałby taką możliwość, że ktoś po wej-

ściu w życie tej ustawy, tej nowelizacji, mógłby

w terminie tygodniowym od jej wejścia w życie za-

skarżyć to do sądu drugiej instancji.

Tyle miałbym do powiedzenia.

Sprawa jest tak

oczywista, że dalsze dywagacje nad tym projektem

nie mają sensu.

Poza tym uważam, że pan senator

w sposób szczegółowy, dogłębny to przedstawił i po-

wtarzanie jego słów też mijałoby się z celem.

W związ-

ku z tym wnoszę o przekazanie tego projektu ustawy

kacjach.

Dziękuję.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

tylko chciałbym zadeklarować chęć i wolę pracy nad

tym projektem.

Pan senator Matusiewicz dokładnie

przedstawił materię proponowanych zmian.

Wiemy,

że wynikają one z orzeczenia Trybunału Konstytu-

cyjnego.

W imieniu klubu chciałbym zadeklarować

chęć i gotowość do pracy nad tym projektem w Ko-

cjach.

(Oklaski)

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

kuję bardzo.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

go zapoznał się z senackim projektem ustawy o zmia-

logiczny, w pełni uzasadniony i Klub Parlamentarny

PSL popiera ten projekt.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

Panie Senatorze!

W imieniu Klubu Poselskiego So-

stanowisko wobec senackiego projektu ustawy o zmia-

Pan senator w szczegółowy sposób zaprezentował

propozycję nowelizacji, a także uzasadnienie tego

projektu.

Chcę w imieniu mojego klubu wyrazić opinię, że

ta zmiana jest potrzebna, niezbędna, ponieważ na-

prawia na podstawie wyroku Trybunału Konstytu-

cyjnego czy w oparciu o niego przepisy, które wiąza-

ły się ze swego rodzaju luką prawną i które uniemoż-

liwiały złożenie zażalenia w przypadku ubiegania się

o zwrot kosztów przez pełnomocnika strony wystę-

pującego w sprawie z urzędu.

Dlatego, uznając, że jest to potrzebna zmiana,

szych prac w Sejmie, a więc skierowanie do komisji

do spraw kodyfikacji.

Dziękuje państwu za uwagę.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

A zatem zakończyliśmy wystąpienia klubowe.

Przechodzimy do pytań.

Poseł Jerzy Kozdroń

305

Pierwszym, a zarazem ostatnim mówcą będzie

wość.

Bardzo proszę.

Poseł Marek Ast:

Ja chciałbym zapytać, zwrotu jakich kosztów w tym

nowym stanie prawnym, jeżeli oczywiście ten projekt

uzyska rangę ustawy, zostanie przyjęty przez Wyso-

ką Izbę, będzie mógł domagać się pełnomocnik usta-

nowiony z urzędu.

Czy pełnych kosztów, które po-

niósł w trakcie rozpoznawania sprawy?

Bo rozu-

miem, że tutaj chodzi o taką sytuację: pełnomocnik

ustanowiony z urzędu wygrywa sprawę dla swojego

mocodawcy, mocodawca jest zadowolony z rozstrzyg-

nięcia i nie składa na przykład środka odwoławczego

w tym zakresie, w jakim sąd wypowiada się na temat

kosztów, zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

nie obciąża tymi kosztami na przykład strony prze-

ciwnej.

W tej sytuacji oczywiście jest pytanie, bo

mamy nowy stan prawny, jest pełnomocnik z urzędu.

Czy w tym wypadku będzie on mógł domagać się peł-

nego zwrotu kosztów właśnie tej nieopłaconej pomo-

cy prawnej?

Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

A zatem czas teraz na to, żebym poprosiła o za-

branie głosu podsekretarza stanu w Ministerstwie

Rząd popiera projekt, uważa go za rzetelnie przygo-

towany.

Zmiana, która została przygotowana przez

Senat i przedstawiana dzisiaj, zasługuje na skiero-

wanie do komisji kodyfikacyjnej w celu dalszej pracy.

Ze swojej strony, ze strony rządowej zwrócę tylko

uwagę na pewną wątpliwość dotyczącą art. 2, a mia-

nowicie tego przepisu, który przewiduje regułę inter-

temporalną mającą charakter retroaktywny, która

zakłada, że będzie istniała możliwość uruchomienia

środka odwoławczego od postanowień sądu po dacie,

w której został wydany wyrok Trybunału Konstytu-

cyjnego.

Ten projekt wprowadza taką fikcję, że ter-

min na złożenie zażalenia będzie biegł ad novo od

to zażalenie na zasadach ogólnych.

Tutaj mamy dwie

wątpliwości konstytucyjne.

Pierwsza jest taka, że co

do zasady nie stosuje się klauzul retroaktywnych,

zwłaszcza w sytuacji, kiedy klauzula retroaktywna

dotyczy prawomocnego orzeczenia sądu.

Nieco ina-

czej jest, jeżeli chodzi o regulację stosunków praw-

nych.

Jeżeli ta relacja jest na korzyść podmiotu, wte-

dy istnieje znacznie szersza możliwość stosowania tej

klauzuli, oczywiście z ochroną stron stosunku praw-

nego.

Tutaj mamy do czynienia z orzeczeniem sądo-

wym i tu co do zasady stosuje się zasadę stabilności

wyroków, stabilności w tym wypadku orzeczeń ma-

jących charakter postanowienia.

W związku z tym

szczególnie istotna wartość musi być pokazana, któ-

ra przemawia na rzecz tego, żeby stosować regułę

retroaktywną umożliwiającą wznowienie postępowa-

nia sądowego w danej sprawie.

W uzasadnieniu pro-

jekt nie przedstawia argumentacji wskazującej, jaka

miałaby to być wartość, i w tym zakresie, muszę po-

wiedzieć, mam wątpliwości, czy rzeczywiście ta re-

guła retroaktywna powinna mieć zastosowanie.

Tę

wątpliwość przekazuję Wysokiej Izbie i proszę o to,

niej odnieść.

Minister sprawiedliwości będzie ją pod-

trzymywał w trakcie prac w komisji.

I druga rzecz, związana także pośrednio z pyta-

niem pana posła Asta, a mianowicie proszę sobie wy-

obrazić, że ten okres, w którym nie można było

wnieść zażalenia, jednak jest dość długi, tj. kilkana-

ście miesięcy, co powoduje, że istnieje możliwość

w ciągu tych 7 dni zalania sądów zażaleniami od tego

rodzaju postanowień.

Trudno powiedzieć, jaka to jest

liczba, ale to jest wygenerowanie konkretnych wy-

datków w części 15. budżetu, czyli wymiar sprawied-

liwości, które nie były przewidywane w tym budżecie.

Jest to też działanie, które może w tym momencie

punktowo, w paru miejscach, znacząco obniżyć,

chwilowo oczywiście, zdolność sądu do rozpoznawa-

nia spraw w określonym rytmie.

Koszty, które są

zwracane, określa rozporządzenie ministra spra-

wiedliwości.

Można domagać się zwrotu wszystkich

kosztów, które zostały poniesione, do pewnej wyso-

kości, którą rozporządzenie określa, kilkuset złotych,

w zależności od rodzaju, stopnia skomplikowania,

charakteru sprawy i długości trwania postępowania

sądowego.

Bardzo dziękuję.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

dawców senatora Andrzeja Matusiewicza.

Bardzo proszę, panie senatorze.

Dziękuję bardzo.

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Istotnie, jest ta

luka prawna od 14 listopada 2012 r. po datę wejścia

Wicemarszałek Wanda Nowicka

306

w życie tej znowelizowanej ustawy.

Trudno oszaco-

wać, panie ministrze, jaka to będzie skala wydatków,

myślę, że ministerstwo w okresie trwania procesu

legislacyjnego mogłoby zebrać taką informację, ile

było tego typu spraw, że w wyrokach czy też w posta-

nowieniach sądowych zapadły rozstrzygnięcia o kosz-

tach wynagrodzenia dla radców prawnych czy też

adwokatów, którzy świadczyli nieopłacaną pomoc

prawną z urzędu.

Co do tego przepisu przejściowego,

być może zostanie wypracowane w komisji bardziej

elastyczne i dogodne rozwiązanie, bo termin 7 dni od

wszystkich pełnomocników do czujności – musieliby

wiedzieć, kiedy ta ustawa wchodzi w życie, i w termi-

nie 7-dniowym złożyć to zażalenie.

Niemniej takie

rozwiązanie zostało zaproponowane.

Można mieć

wątpliwości, podzielam tu zdanie pana ministra, ale

myślę, że uda się to jeszcze wypracować w toku dal-

szych prac.

Jeżeli chodzi o pytanie pana posła Asta, to przy-

pomnę, że sprawy związane z wynagrodzeniem ad-

wokatów i radców prawnych są uregulowane rozpo-

rządzeniami ministra sprawiedliwości w sprawie

każdego z tych zawodów.

W każdej tego rodzaju spra-

wie stosuje się stawki minimalne, ale sąd może zwie-

lokrotnić te stawki, uwzględniając zawiłość sprawy

oraz nakład pracy danego pełnomocnika, zwłaszcza

gdy wchodzi on, że tak powiem, do sprawy w postę-

powaniu odwoławczym, gdzie jest już olbrzymi ma-

teriał procesowy, nieraz wielotomowe akta, a sprawa

jest skomplikowana w sensie prawnym i wymaga

określonego nakładu pracy.

Sąd tę pracę powinien

docenić i wówczas zwielokrotnić wynagrodzenie.

Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

Zamykam dyskusję.

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Z upoważnienia

Senatu Rzeczypospolitej Polskiej mam zaszczyt

wyborczy.

Przedłożenie jest bezpośrednim skutkiem roz-

strzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, który

14/12, uznał konieczność zapewnienia prawa do skar-

gi do sądu na postanowienia organu wyborczego.

Senat Rzeczypospolitej, rozpatrując werdykt trybu-

nału i jego uzasadnienie, w przedkładanym projekcie

rozszerzył zakres postulowanej regulacji, wnosząc

o uchwalenie prawa do skargi sądowej na postano-

wienia organu wyborczego we wszystkich wyborach.

Chodzi o odmowę przyjęcia zawiadomienia o utwo-

rzeniu komitetu wyborczego, odmowę rejestracji listy

z listy kandydatów oraz unieważnienie zarejestrowa-

nej listy.

Wysoka Izbo!

Senat, podejmując uchwałę zatwier-

dzającą projekt ustawy, miał pełną świadomość obo-

wiązku wykonania werdyktu Trybunału Konstytu-

cyjnego, ale jednocześnie pamiętał, że w 2011 r. obie

Izby polskiego parlamentu, nie zapominając o kon-

stytucyjnym prawie każdego do rozpatrywania waż-

nych dla niego spraw przed sądem, art. 45 i art. 77

konstytucji, postanowiły przekazać Państwowej Ko-

misji Wyborczej odpowiedzialność za rozstrzyganie

sporów i rozpatrywanie skarg na decyzje organów

wyborczych niższych instancji.

Obie Izby przyjęły, że

Państwowa Komisja Wyborcza, w której skład wcho-

dzą najkompetentniejsi sędziowie, znawcy nie tylko

polskiego prawa wyborczego, w tym trzech sędziów

Trybunału Konstytucyjnego, trzech sędziów Sądu

ministracyjnego, będzie najlepszym profesjonalnym

sądem w sprawach dotyczących sporów wyborczych.

Obie Izby wzięły pod uwagę także orzecznictwo są-

dów powszechnych w sprawach dotyczących prawa

wyborczego, które nie wyróżniało się, oględnie rzecz

nazywając, nadzwyczajną jakością.

Trybunał Kon-

stytucyjny nie podzielił naszego zdania.

Osobiście

ubolewam nad tym, że przedstawiciel Sejmu, stając

przed trybunałem w sprawie, o której mówiłem na

wstępie, nie potrafił przekonać sędziów trybunału do

słuszności rozstrzygnięć przyjętych przez obie Izby

przy uchwalaniu Kodeksu wyborczego.

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Przedłożenie ma

bunału Konstytucyjnego.

Jego treść nie budziła spo-

rów politycznych i została przyjęta przez Senat zna-

czącą, dużą większością głosów.

Projekt jest zgodny

dodatkowych obciążeń budżetu państwa.

W imieniu Senatu Rzeczypospolitej, wykonując

swój obowiązek, wnoszę o rozpatrzenie i uchwalenie

przedkładanego projektu.

Dziękuję za uwagę.

Senator Andrzej Matusiewicz

307

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

Jest to inicjatywa ustawodawcza zgłoszona przez

Senat.

Jej celem jest dostosowanie systemu prawa do

Kodeks wyborczy.

Jego sentencja została ogłoszona

24 lipca 2012 r.

Przedmiotem i istotą rozstrzygnięcia

Trybunału Konstytucyjnego było stwierdzenie, że

art. 218 § 2 zdanie drugie ustawy Kodeks wyborczy

w zakresie postanowienia Państwowej Komisji Wy-

tej ustawy, jest niezgodny z konstytucją.

Dotychcza-

sowy stan prawny przewiduje, że w wyborach do

Sejmu listy kandydatów w okręgach zgłaszane przez

komitety są rejestrowane przez okręgowe komisje

wyborcze.

Komisja może odmówić rejestracji listy

kandydatów, w przypadku gdy liczba prawidłowo

złożonych podpisów wyborców popierających zgło-

szenie listy kandydatów jest mniejsza niż wymaga-

na lub okaże się to po sprawdzeniu danych lub wia-

rygodności podpisów albo gdy zgłoszenie ma inne

wady, na przykład kandydat nie posiada prawa wy-

bieralności, liczba kandydatów jednej płci jest

mniejsza niż 35%, zbyt mała lub zbyt duża jest licz-

ba kandydatów na liście.

W razie odmowy zarejestrowania listy osoba zgła-

szająca listę może odwołać się do Państwowej Komisji

Wyborczej, jednakże, zgodnie z zakwestionowanym

przepisem, od postanowienia PKW nie przysługuje

środek prawny.

Powyższą regulację stosuje się także

w przypadkach zgłaszania kandydatów do Senatu

oraz w wyborach do Parlamentu Europejskiego.

Tymczasem art. 45 ust. 1 konstytucji jasno okre-

stronny i niezawisły sąd.

Art. 77 ust. 2 zaś stanowi,

Dotychczas prawo wniesienia skargi do sądu ist-

niało tylko w przypadku odmowy przyjęcia zawiado-

mienia o utworzeniu komitetu wyborczego, przy

czym w przypadku wyborów do rad oraz wójtów nie

posiadały go komitety wyborcze organizacji oraz

utworzone w celu ogłoszenia kandydatów tylko

w jednym województwie komitety wyborcze wybor-

ców.

W przypadku odmowy rejestracji listy w całości

lub poszczególnych kandydatów komitety wyborcze

mogły składać jedynie odwołanie do organu wybor-

czego wyższego stopnia, a tylko w przypadku wybo-

rów prezydenta RP – do sądu.

Z kolei w przypadku

wyborów do rad i wójtów przysługiwały aż dwie in-

stancje odwoławcze, najpierw do komisarza wybor-

czego, potem do PKW, choć nie do sądu.

Natomiast

w przypadku skreślenia kandydata z listy oraz unie-

ważnienia zarejestrowanej listy skarga do sądu ani

odwołanie do organu wyborczego wyższego stopnia

w ogóle nie przysługiwały.

W konsekwencji w projekcie proponuje się, aby

w odniesieniu do wymienionych 4 rodzajów posta-

nowień organów wyborczych przysługiwało naj-

pierw odwołanie do organu wyborczego wyższego

stopnia, z wyjątkiem sytuacji gdy organem wydają-

cym postanowienie w pierwszej instancji jest PKW,

a następnie – skarga do sądu okręgowego, a w nie-

których przypadkach – Sądu Najwyższego.

Niewątpliwie projekt może zwiększyć liczbę spraw

wpływających przed wyborami do sądów okręgowych

i Sądu Najwyższego.

Równocześnie jednak zmniejszy

się liczba rozpoznawanych po wyborach protestów

wyborczych, albowiem sąd pozostawia bez dalszego

biegu proces dotyczący sprawy, co do której przewi-

duje się w kodeksie możliwość wniesienia przed

dniem głosowania skargi do sądu.

Warto też zauwa-

żyć, że ewentualne postępowania sądowe będą doty-

czyły na ogół tylko odmowy przyjęcia zawiadomienia

o utworzeniu komitetu oraz odmowy rejestracji kan-

dydata lub listy w całości.

Pani Marszałek!

Wysoki Sejmie!

Klub Platforma

Obywatelska, uznając inicjatywę ustawodawczą Se-

natu za w pełni uzasadnioną, mającą na celu dosto-

sowanie systemu prawa wyborczego do wyroku Try-

bunału Konstytucyjnego, będzie głosował za skiero-

waniem projektu zawartego w druku nr 1350 do

dalszego procedowania.

Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

tywa senacka w pełni zasługuje na akceptację, jak-

kolwiek zawiera wiele mankamentów.

W szczególno-

ści nie uwzględnia się wielu słusznych uwag kiero-

wanych nie tylko przez ministra sprawiedliwości, ale

też przez członków Sądu Najwyższego, Krajowej

Rady Sądownictwa czy Państwowej Komisji Wybor-

308

czej.

Myślę, że wiele spraw będzie można rozstrzyg-

nąć podczas dalszego procedowania nad projektem

tej ustawy.

Warto przy tej okazji wspomnieć, że Kodeks wy-

borczy to przykład aktu prawnego w szczególności

ukazującego to, jak nie należy tworzyć prawa.

Ko-

deks powstał w wielkim pośpiechu.

Począwszy już od

samej terminologii, chodzi o słowo „kodeks”.

W pol-

skiej terminologii słowo „kodeks” zastrzeżone jest do

regulacji dotyczących poszczególnych gałęzi prawa.

Prawo wyborcze taką gałęzią prawa nie jest, ale moż-

na powiedzieć, że to drobna sprawa.

W dalszej kolejności trzeba stwierdzić, że rzadko

się tak zdarza, że jeszcze akt prawny nie wszedł

w życie – tak było w przypadku Kodeksu wyborczego

– a już był wielokrotnie nowelizowany.

Do dnia dzi-

siejszego Kodeks wyborczy – trzeba to podkreślić

– uchwalony w styczniu 2011 r. był już nowelizowany

ok. 10 razy i w dalszym ciągu widzimy potrzebę ko-

lejnych nowelizacji.

Kodeks wyborczy był również

przedmiotem rozpoznania Trybunału Konstytucyj-

nego, który stwierdził, że część przepisów jest nie-

zgodna z konstytucją.

Sygnalizowano wówczas, pod-

czas prac nad Kodeksem wyborczym w Senacie, nie-

konstytucyjność wielu rozstrzygnięć, ale wola poli-

tyczna zdominowała zdrowy rozsądek.

Postanowiono

za wszelką cenę wprowadzić nowe rozwiązania.

Chciałbym podkreślić, że np. o godz. 23 wniesiono

poprawkę na etapie prac senackich wprowadzającą

cały rozdział dotyczący okręgów jednomandatowych,

bez konsultacji społecznych, bez szerszych uzgod-

nień, bez opinii.

Jest to przykład, jak już powiedzia-

łem, wadliwego tworzenia prawa.

Przypominam to dlatego, że trzeba wyciągać

wnioski.

Nie można tworzyć prawa byle jak, na kola-

nie, ale prawa ważnego.

Niemniej jednak, zważywszy na to, że niniejszy

projekt nowelizacji zmierza we właściwym kierun-

kontynuowaniem prac nad tymże projektem.

Dzię-

kuję bardzo.

stawić stanowisko klubu dotyczące druku nr 1350,

mianowicie chodzi o zmiany do Kodeksu wyborczego

złożone przez Izbę wyższą, Senat.

Projekt ustawy zakłada dostosowanie prawa do

w kwestii rozszerzenia katalogu dotyczącego składa-

nia skarg, zażaleń i odwołań do sądu, czyli wyższej

stwowej Komisji Wyborczej.

Klub Ruch Palikota do-

kładnie zbadał tę sytuację i zapoznał się z opiniami,

przede wszystkim Państwowej Komisji Wyborczej,

i ma parę uwag, tak jak Państwowa Komisja Wybor-

cza.

Musimy się zastanowić, czy cały katalog odwołań

do sądu ma zastosowanie w przypadku wyborów pre-

zydenta Polski, czy tylko i wyłącznie wyborów wójta,

burmistrza czy prezydenta.

Reasumując moją wypowiedź, klub Ruch Palikota

będzie za skierowaniem projektu ustawy do prac

w komisjach, żeby doprecyzować sprawy dotyczące

kandydatów do rad w jednomandatowych okręgach

wyborczych i podjąć co do tego projektu ustawy słusz-

ną, rzetelną decyzję prawną, a odłożyć sprawy doty-

czące sprawozdania finansowego.

Dziękuję.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

szek Zaborowski z Klubu Poselskiego Sojusz Lewicy

wy Kodeks wyborczy.

Ta nowelizacja jest następstwem orzeczenia Try-

bunału Konstytucyjnego, który zajmował się kwestią

braku możliwości odwołania do sądu od decyzji orga-

nu wyborczego w przypadku odmowy rejestracji kan-

dydata czy listy bądź skreślenia kandydata z listy.

Projekt senacki jednakowoż idzie dalej i zajmuje

się kilkoma innymi czynnościami z zakresu proce-

dury wyborczej, przede wszystkim odmową przyjęcia

zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego,

odmową rejestracji kandydata, odmową rejestracji

skreśleniu kandydata lub skreśleniu kandydata z li-

sty, unieważnieniu zarejestrowanej listy.

We wszyst-

kich tych przypadkach senatorowie proponują wpro-

wadzenie instancji odwoławczej sądowej.

Jest to, wydaje się, w pełni uzasadnione.

Ochrona

sądowa procesu wyborczego jest jednym ze standar-

dów demokratycznego państwa prawnego, którym

jest Rzeczpospolita Polska.

Fakt, że do tej pory tylko

w przypadku wyborów prezydenckich w części,

w przypadku niektórych czynności wyborczych, je-

żeli chodzi o katalog czynności, które przed chwilą

Poseł Stanisław Piotrowicz

309

określiłem, było możliwe odwoływanie się do sądu, jest

pewnym uchybieniem konstytucyjnym.

Wydaje się, że

wskazanie kilku innych przypadków jest celowe.

Klub Poselski Sojuszu Lewicy Demokratycznej

z uznaniem wita inicjatywę senacką przedstawioną

przez pana senatora Witolda Gintowta-Dziewałtow-

skiego i opowiada się za skierowaniem projektu no-

welizacji Kodeksu wyborczego do dalszych prac

w odpowiedniej komisji sejmowej.

Dziękuję bardzo za

uwagę.

(Oklaski)

mam zaszczyt przedstawić stanowisko do projektu

Celem tego projektu, tak jak powiedzieli wszyscy

moi przedmówcy i jak tu wyartykułował pan senator

w imieniu wnioskodawców, jest dostosowanie prawa

Kodeks wyborczy, przy czym sentencja została ogło-

szona 24 lipca 2012 r.

Krótko mówiąc, Trybunał Konstytucyjny zważył,

że w zakresie postanowienia Państwowej Komisji

§ 4 ustawy Kodeks wyborczy, ten artykuł jest nie-

ust. 2 konstytucji oraz w związku z art. 99 ust. 1 i 2

konstytucji.

Szanowny panie senatorze, ponieważ jestem

członkiem Komisji Ustawodawczej, a także człon-

kiem podkomisji, a więc posłem, który bardzo często

prezentuje stanowisko Sejmu w sprawach przed Try-

bunałem Konstytucyjnym, chcę tu niejako w duchu

bardzo koncyliacyjnej polemiki z panem senatorem

dopowiedzieć, że praktyka orzecznicza, jeśli chodzi

o Trybunał Konstytucyjny, w zakresie prawa do

sądu, czyli drogi do sądu, bo to jest podstawowy za-

rzut trybunału, który wybrzmiał przy ocenie art. 218

§ 2 i art. 215 § 4 Kodeksu wyborczego, wskazuje, że

trybunał zdaje się stać na straży art. 45 konstytucji.

Nawet w wielu sprawach, nie ma spraw błahych, ale,

powiedzmy, w sprawach mniejszego kalibru niż spra-

wa dotycząca biernego prawa wyborczego, fundamen-

talnego prawa wyborczego – ono jest fundamentalne

z punktu widzenia demokracji, zarówno czynne, jak

i bierne prawo wyborcze, a to zastrzeżenie dotyczy

akurat biernego – trybunał uznawał jednak drogę do

sądu, mimo dość przekonujących wywodów ze strony

Komisji Ustawodawczej, ze strony marszałka Sejmu.

Tak że myślę, że tu z góry można było przewidywać

to, że Trybunał Konstytucyjny wniesie to bardzo

istotne zastrzeżenie.

zawisły sąd.

Prawdą też jest, że najpierw trzeba

wykorzystać tok instancji odwoławczych i ten tok

przewiduje Kodeks wyborczy, ale niestety kończy się

on na Państwowej Komisji Wyborczej, a prawo do

sądu jest ważne.

Oczywiście dobrze się stało, że wnioskodawcy

uznali wiele uwag Państwowej Komisji Wyborczej,

części nie, ale część tak.

Ja zgodzę się z moim przed-

mówcą co do tego, że można pójść dalej i uwzględnić

pewne uwagi w ramach prac komisji.

Dość interesująca jest uwaga ministra sprawied-

liwości dotycząca składu orzekającego.

Generalnie,

co do zasady Klub Parlamentarny Solidarnej Polski

będzie opowiadał się za przekazaniem tego projektu

do dalszych prac w komisji.

Oby to się stało jak naj-

szybciej, bo zbliżają się wybory i ta interpretacja musi

być jednoznaczna.

Zgodzę się z tym, że może to ogra-

niczyć liczbę protestów wyborczych, zatem po stronie

wpływu spraw do sądów może wystąpić pewne ogra-

niczenie.

Jeśli zaś chodzi o zastrzeżenie ministra

sprawiedliwości co do składu orzekającego, mówię

o liczbie sędziów, to minister sugeruje, aby to był

skład jednoosobowy.

Państwo przewidujecie skład

trzyosobowy.

Jest to sprawa, która wymaga, jak my-

ślę, dobrej dyskusji wśród osób fachowych w komisji

dlatego że, z jednej strony, wydawałoby się, że te

przepisy są tak jednoznaczne i oczywiste, przynaj-

mniej w zakresie zastrzeżonych artykułów co do bier-

nego prawa wyborczego, że wystarczyłoby orzekanie

w składzie jednoosobowym, ale, z drugiej strony,

patrząc na to, że chodzi o interpretację bardzo ułom-

nego Kodeksu wyborczego, i w pełni się zgodzę, że on

był po prostu przepychany kolanem, a to jest funda-

ment (Dzwonek) polskiej demokracji, warto może,

żeby jeśli nie będzie zgody w łonie składu orzekają-

cego trzyosobowego, były wtedy zdania odrębne.

One

są bardzo ważne i mogą być też wykładnią np. dla

Państwowej Komisji Wyborczej przy tym wstępnym

orzekaniu i wstępnych decyzjach, więc sprawa jest

warta rozważenia.

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Nie wnikając już

dalej w dość ciekawe wywody, aczkolwiek przestrze-

gam Wysoką Izbę przed tym, że Kodeks wyborczy,

który tak naprawdę będzie pierwszy raz przetesto-

wany chyba w wyborach samorządowych w 2014 r.,

budzi bardzo dużo wątpliwości natury finansowej,

którym trzeba się jeszcze szybko przyjrzeć, bo są tu

olbrzymie luki, jest bardzo dużo niebezpieczeństw.

Kodeks jest niespójny i wymaga gruntownej noweli-

zacji.

Pewnie to się stanie po wyborach, wtedy kiedy

Poseł Zbyszek Zaborowski

310

będzie już wiadomo z praktyki, że on niestety nie jest

dobry.

Wnosimy o przekazanie tego projektu, bo w spo-

sób oczywisty chodzi o wykonanie wyroku Trybuna-

łu Konstytucyjnego, do dalszych prac w komisjach.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

z Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa

Ludowego.

że na moment musiałem po prostu opuścić salę.

Dziękuję za umożliwienie mi wystąpienia w imieniu

Generalnie rzecz biorąc, nie jesteśmy zwolenni-

kami, żeby z każdą najmniejszą sprawą biegać po

sądach.

To nam strasznie wydłuży i skomplikuje

w ogóle cały proces związany z przygotowaniem się

do wyborów i z ich przeprowadzeniem w ustalonych

terminach.

Uważam, że powinniśmy się przede

wszystkim skoncentrować na rozwiązaniu tych prob-

lemów, na które zwrócił uwagę Trybunał Konstytu-

cyjny, który dostrzegł jednak niespójność z konsty-

tucją niektórych rozwiązań w naszym Kodeksie wy-

borczym.

Zobaczymy, też jestem oczywiście za tym,

aby ten kodeks skierować do prac, no właśnie, do

jakiej komisji?

Czy do ustawodawczej, czy powołamy,

to znaczy reaktywujemy, czy też znowu powołamy

komisję nadzwyczajną, bo pewnie przy tej okazji bę-

dzie jeszcze parę innych propozycji, bo takie sygnały

i z klubów parlamentarnych, i z Państwowej Komisji

Wyborczej słyszymy, ale to już musi rozstrzygnąć

Prezydium Sejmu.

Pani Marszałek!

Wnoszę w imieniu mojego klubu,

aby ten projekt przekazać do stosownej komisji,

o wyborze której zdecyduje Prezydium Sejmu.

Dzię-

kuję za uwagę.

tających?

Jeśli nie, to zamykam listę.

liński z Klubu Parlamentarnego Platforma Obywa-

telska.

przedstawiciela Senatu, który prezentował projekt

ustawy.

Panie senatorze, proszę o odpowiedź, czy po

przyjęciu w Kodeksie wyborczym omawianych dziś

rozwiązań istnieje zagrożenie, że w okresie wybor-

czym sądy będą nadmiernie obciążane liczeniem pod-

pisów.

I tak na przykład w 2014 r. po raz pierwszy od

wielu lat odbędą się wybory do blisko 2,5 tys. rad

gmin w okręgach jednomandatowych.

Można sobie

wyobrazić ewentualną skalę pojawiających się prob-

lemów.

Czy skutkiem znowelizowanej ustawy nie

stanie się poważna trudność w dochowaniu niektó-

rych terminów wyborczych przez w znacznie więk-

szym stopniu zaangażowane w nowej sytuacji praw-

nej sądy powszechne?

Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

To rzeczywiście jest krok w dobrym kierunku, dlate-

go że tak ważne, istotne decyzje jak rejestracja listy

bądź kandydata powinny być jednak poddane kon-

troli sądowej.

Niezarejestrowany kandydat czy komi-

tet, któremu nie zarejestrowano listy, powinien mieć

prawo wniesienia odwołania do sądu, ale rzeczywi-

ście tutaj jest pytanie, które przed momentem zadał

pan poseł, o obciążenie sądów nadmierną liczbą

skarg na decyzje podejmowane przez organy wybor-

cze.

Istotnie będziemy mieli wybory w okręgach jed-

nomandatowych i po prostu kwestia niezarejestro-

wania bardzo często będzie się wiązała właśnie

z zakwestionowaniem podpisów.

Ja nie rozumiem, bo

w uzasadnieniu jest rzeczywiście napisane, że to ża-

den problem, właściwie sądy nie będą musiały tych

podpisów liczyć, ale to jest przecież materiał dowo-

dowy, więc pytanie o to, w jakim zakresie te skargi

zostaną poddane kontroli sądowej.

Dziękuję.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

311

pana ministra: Jaka dotychczas jest skala zjawiska,

jeżeli chodzi właśnie o protesty wyborcze dotyczące po-

szczególnych wyborów?

Bo tutaj są takie obawy, że spo-

woduje to jakąś przewlekłość w sądach.

Jaka jest

w ogóle skala tego zjawiska do tej pory?

Bo wiadomo,

że nie możemy oszacować tego, co będzie w przyszłości.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

Pani posłanka Kempa powiedziała, że w duchu kon-

cyliacyjnym podejmuje krytykę.

Ja spróbuję wpisać

się w podobny kierunek myślenia, a mianowicie

twierdzenie, że ten projekt wykonuje wyrok Trybu-

nału Konstytucyjnego, jest do pewnego stopnia nie-

prawdziwe, dlatego że on rzeczywiście w pewnym

zakresie wykonuje ten wyrok, ale w pozostałym za-

kresie zdecydowanie strzela poza cel i wykracza poza

zakres orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Co

więcej, to jest najważniejsze, niejako lekceważy war-

tościowanie, które legło u podstaw orzeczenia Try-

bunału Konstytucyjnego.

Trybunał Konstytucyjny

mianowicie, kiedy badał tę sprawę, stwierdził nie-

zgodność przepisu Kodeksu wyborczego, który unie-

możliwiał skorzystanie z drogi sądowej w celu kon-

troli prawidłowości rozstrzygnięcia organu, jakim

jest Państwowa Komisja Wyborcza, czy też są inne

organy funkcjonujące w tym rytmie wyborczym,

związaną z zaprzeczeniem możliwości skorzystania

z biernego prawa wyborczego.

Innymi słowy, cały

wyrok został nakierowany na ochronę korzystania

przez obywatela polskiego z prawa wybieralności, pra-

wa do bycia wybranym.

A w związku z tym, że istnieje

tego rodzaju prawo i roszczenie zagwarantowane

konstytucyjnie, za konieczne uznał Trybunał Kon-

stytucyjny zagwarantowanie drogi sądowej do kon-

troli takiej, a nie innej decyzji organu wyborczego,

która uniemożliwia skorzystania z tego prawa gwa-

rantowanego konstytucyjnie.

W pozostałym zakresie trybunał nie rozpatrywał

tych zagadnień, w związku z czym budzi pewne zdzi-

wienie postawienie na jednej szali powodów, dla któ-

rych musi istnieć prawo do sądu i drogi sądowej

w wypadku kontroli postanowienia organu wybor-

czego w sytuacji ochrony biernego prawa wyborczego,

i ochrony innych znacznie mniej istotnych wartości,

które nie mają umocowania konstytucyjnego, wyni-

kają z Kodeksu wyborczego lub też z pewnych ten-

dencji związanych ze sposobem organizacji wyborów.

O ile jeszcze kontrola realizacji prawa do bycia wy-

bieranym jest rozstrzygnięciem merytorycznym, wy-

magającym specjalistycznej wiedzy i interpretacji

przepisów konstytucyjnych, a więc właściwa jest tu

decyzja sądowa, o tyle na przykład liczenie procentów

w zakresie kwot na liście już taką czynnością, która

powinna być powierzona władzy sądowniczej, chyba

nie jest.

Innymi słowy, w pozostałym zakresie moż-

liwość dwuinstancyjnego postępowania przed orga-

nami wyborczymi, biorąc pod uwagę specjalny i szcze-

gólny status PKW, wydaje się wystarczająca i propo-

zycja wprowadzenia prawa do sądu, możliwości od-

wołania się do sądu w tym zakresie jest chyba próbą

nadmiernego zagwarantowania możliwości docho-

dzenia swoich praw, i to tak naprawdę nie do końca

swoich, tylko takich, które są związane z regułami

wyborczymi, na których straży stoi Państwowa Ko-

misja Wyborcza, ale które nie mają tak mocnego

oparcia konstytucyjnego i gwarancji konstytucyjnej

jak prawo do bycia wybieranym.

Wydaje mi się, że podczas dalszych prac nad tym

projektem, po pierwsze, należy zwrócić uwagę na za-

kres przedmiotowy, w którym możliwe byłoby sko-

rzystanie z prawa do sądu.

I tutaj stanowisko mini-

stra sprawiedliwości jest takie, że powinien on zostać

ograniczony, w szczególności powinien zostać ogra-

niczony do ochrony biernego prawa wyborczego.

Po

drugie, konieczne jest w ocenie ministra sprawiedli-

wości zmniejszenie liczebności składu sądzącego.

W tego rodzaju sprawach, przy rozpatrywaniu prote-

stów wyborczych, właściwy jest skład jednoosobowy.

I ta zasada powinna być rozciągnięta również na ten

element, na tę ochronę.

I po trzecie, i to jest rzecz,

która wymaga bardzo szczegółowych prac, współpra-

cy z Państwową Komisją Wyborczą, należy bardzo

starannie sprawdzić, czy wprowadzenie tutaj możli-

wości odwołania, zwłaszcza w tak dużej liczbie spraw,

jak proponuje Senat, nie doprowadzi do zakłócenia

rytmu i kalendarza wyborczego i nie skomplikuje pro-

jektowania kalendarza wyborczego ze względu na to,

że terminy odwołań będą przekraczały terminy, które

są wymagane na przykład przy rozlosowaniu numer-

ków czy też rejestracji komitetów, i uniemożliwią wy-

przedzenie orzeczeniem tej czynności, która potem ma

charakter definitywny i jest niewzruszalna.

Tak że pod tym względem ten projekt ma taką

wadę, na którą zwracam uwagę.

Kiedy Wysoka Izba

będzie pracowała nad tym projektem w komisji,

a potem na posiedzeniu plenarnym, bardzo proszę o to,

żeby te uwagi uwzględnić, te ryzyka wyeliminować.

tego, żeby zaprojektować, zaprognozować poziom ob-

ciążenia sądów rozpatrywaniem spraw w zakresie

odwołań.

Trudno mi jest na to pytanie odpowiedzieć

312

sprawiedliwości resortowo nie jest właściwy w spra-

wach Kodeksu wyborczego.

Jest to materia, która

w największym stopniu jest materią własną Izby, czy

obu Izb.

A po drugie, właściwa do śledzenia i poda-

wania tych danych jest Państwowa Komisja Wybor-

cza.

Jeżeli jest takie zapotrzebowanie, pan poseł

podtrzyma to zainteresowanie, to we współpracy

z Państwową Komisją Wyborczą na piśmie takiej od-

powiedzi udzielimy.

Natomiast tak czy siak ta pro-

jekcja nie będzie specjalnie pomocna, dlatego że trud-

no jest zaprojektować, jak będzie się miała ta liczba

do liczby protestów, biorąc pod uwagę funkcjonowa-

nie nowych reguł, które są przewidziane w Kodeksie

wyborczym, ponieważ, tak jak mówiła pani posłanka

Beata Kempa, trudno nam jest ocenić w praktyce,

jak dużo mniej więcej będzie powodów do tego, żeby

wszczynać postępowanie związane z protestami wy-

borczymi lub innymi środkami odwoławczymi.

Bar-

dzo dziękuję.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

skodawców senatora Witolda Gintowt-Dziewałtow-

skiego.

Bardzo proszę, panie senatorze.

Zacznę może od kwestii, którą pan poruszył.

Opinia

ministerstwa w sprawie nowelizacji była doskonale

Senatowi znana, albowiem była prezentowana i, jak

rozumiem, nie zmieniała się do tej pory.

Natomiast

na co pragnę zwrócić uwagę?

Otóż Trybunał Konsty-

tucyjny rozpatrywał skargę dotyczącą ochrony prawa

wybieralności, tylko i wyłącznie.

Trybunał Konsty-

tucyjny w związku z powyższym nie mógł rozpatry-

wać żadnych innych kwestii związanych z prawem

wyborczym, ale z uzasadnienia, które zostało załą-

czone do werdyktu, wynikało w sposób jednoznaczny,

że gdyby przedmiotem skargi konstytucyjnej była

również odmowa przyjęcia zawiadomienia o utworze-

niu komitetu wyborczego, odmowa rejestracji listy,

unieważnienia zarejestrowanej listy, trybunał pod-

jąłby werdykt analogiczny do podjętego w stosunku

do ochrony prawa wybieralności.

Chciałbym powiedzieć, że w stosunku do roz-

strzygnięcia, które zostało przyjęte przez Senat, za-

sięgaliśmy opinie, konsultowaliśmy propozycje roz-

wiązań z wieloma instytucjami i osobami, zwracali-

śmy się o ekspertyzy, również do specjalistów prawa

konstytucyjnego.

Nasze rozwiązanie zdecydowanie

wsparł Sąd Najwyższy.

Natomiast opinie negatywne,

takie, jaką pan przedstawił przed chwilą, wydało Mi-

nisterstwo Sprawiedliwości i również w odniesieniu

do dużej części Państwowa Komisja Wyborcza.

To

potwierdzam.

Oczywiście przedkładając projekt Wy-

sokiej Izbie, mamy świadomość tego, że Wysoka Izba

może przyjąć takie rozwiązanie, które uzna za naj-

lepsze, i nie musi być ono zgodne z ofertą Senatu,

niemniej jednak prosimy o rozważenie propozycji,

którą państwu przedkładamy.

Wracam do zgłoszonych w dyskusji pytań i wypo-

wiedzi.

Pan poseł Tomasz Piotrowicz mówił, że ko-

deks powstał w wielkim pośpiechu.

Nieprawda, panie

pośle, nad kodeksem Wysoka Izba pracowała cztery

lata.

Wcześniej miały miejsce konsultacje, wcześniej

sporządzono ekspertyzy, wcześniej rozpatrywano

propozycje i zbierano propozycje z różnych stron, nie

tylko od instytucji prawa, ale także organizacji poza-

rządowych.

Praca nad samym kodeksem zgromadziła przed-

stawicieli wszystkich klubów parlamentarnych i, co

charakterystyczne, ostateczna wersja kodeksu, która

została przedłożona Wysokiej Izbie, została przyjęta

absolutną większością.

Tylko parę osób nie zdecydo-

wało się głosować za tą wersją kodeksu, która zosta-

ła przygotowana do trzeciego czytania.

Prawdą jest,

że w Senacie wprowadzono pewne zmiany, które

później Wysoka Izba zresztą zatwierdziła, ale nie

było to sprzeczne z prawem obowiązującym w Rze-

czypospolitej.

Nowelizacja nie zawiera wielu postulatów, które

są zgłaszane, albowiem Senat w swych rozstrzygnię-

ciach dotyczących wykonania wyroków Trybunału

Konstytucyjnego generalnie zajmuje się tylko tymi

kwestiami, o których rozstrzygał Trybunał Konsty-

tucyjny.

Też mam świadomość tego, że Kodeks wyborczy

nie jest ustawą doskonałą, ale proszę wziąć pod

uwagę również to, iż materia, którą reguluje, prze-

pisy Kodeksu wyborczego, jest szczególnie delikatna

i wrażliwa na różne fluktuacje.

To jest tak naprawdę

prawo decydujące o losach formacji politycznych,

o losach wielu ludzi wybieranych w różnych miej-

scach kraju na różne stanowiska.

I tutaj niestety my,

Sejm i Senat, jesteśmy zobligowani do szukania roz-

wiązań najlepszych, które na pewno wszystkich nie

zadowolą.

Zawsze znajdzie się ktoś, kogo interesy

będą niezaspokojone.

Pani poseł Beata Kempa mówiła o prawie do sądu,

o oczywistości itd.

Mieliśmy tego świadomość, pracu-

jąc nad projektem i ostatecznym, i pierwotnym Ko-

deksu wyborczego.

Natomiast przyznam się, że po-

słowie wówczas przyjęli, iż PKW jest quasi-sądem.

Mało tego, że jest quasi-sądem, to gwarantuje lepszą

jakość werdyktów, szybsze procedury, sprawniejsze

rozstrzyganie spraw i, nie ma co ukrywać, również

zaoszczędzenie pracy sądów, które często musiałyby

wielokrotnie o tym samym w podobny sposób decy-

dować.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie

313

W ustawie o Państwowej Komisji Wyborczej tak

naprawdę brakuje przepisu mówiącego o tym, że to

jest sąd.

Bowiem to jest sąd.

Proszę państwa, jeżeli

w skład tego organu wchodzi dziewięciu sędziów naj-

wyższych organów sądowniczych w kraju, to jest to

sąd, de facto, nie de iure.

Jeśli chodzi o liczebność składu orzekającego, jest

to związane również z opinią Sądu Najwyższego, to

Sąd Najwyższy zaproponował takie rozwiązanie i my

to uwzględniliśmy, uznając, iż to rozwiązanie będzie

lepsze, chociażby ze względu na to, iż może mieć miej-

sce różna ocena poszczególnych sędziów, różnych

faktów i zdarzeń, które mogą mieć miejsce w toku

kampanii wyborczej.

Pan poseł Adam Żyliński pytał, czy sądy nie będą

nadmiernie obciążane na przykład liczeniem podpi-

sów.

Sądy będą decydowały o procedurach, które

będą musiały zastosować, żeby wydać najsłuszniejszy

werdykt w sprawie.

Nie przypuszczam, żeby sędzio-

wie sami liczyli, są na to sposoby, są metody umożli-

wiające dojście prawdy, właściwej podstawy do przy-

jęcia ostatecznego i właściwego rozstrzygnięcia.

Na-

tomiast mam świadomość tego, że wzrośnie obciąże-

nie sądów powszechnych, albowiem to, co dzisiaj

robiła Państwowa Komisja Wyborcza, będą musiały

robić sądy powszechne.

Dlatego też twierdzimy, że

nie wzrośnie obciążenie budżetu państwa, bo do dzi-

siaj też instytucja państwowa rozpatrywała skargi

i odwołania na decyzje organów wyborczych.

Po pro-

stu ciężar kosztów przesunie się w nieco inną stronę

i będzie trzeba zastanowić się nad tym, uchwalając

budżet na kolejne lata budżetowe.

I to z grubsza by-

łoby chyba wszystko.

Pani marszałek, dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Słucham pana, panie pośle.

(Poseł Stanisław Piotrowicz: W kwestii sprosto-

wania, padło moje nazwisko.)

A tak, padło nazwisko.

Bardzo proszę, panie pośle.

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

W tym czasie, kie-

dy procedowano nad Kodeksem wyborczym, byłem

senatorem i przewodniczyłem senackiej Komisji

wówczas uzyskała opinię zewnętrzną konstytucjona-

listy, w której stwierdzono: dobrze, że Sejm nie przy-

jął rozwiązań dotyczących okręgów jednomandato-

wych, bowiem przyjęcie tak ważnego rozwiązania

bez konsultacji społecznych narażone byłoby na nie-

konstytucyjność.

Mimo takiej opinii posłowie Plat-

formy Obywatelskiej o godz. 23 podczas posiedzenia

komisji złożyli poprawkę obejmującą cały rozdział

i wprowadzającą okręgi jednomandatowe.

To najdo-

bitniej pokazuje, w jaki sposób procedowano.

Mało

tego, Senat przyjął ponad 300 poprawek do Kodeksu

wyborczego.

To pokazuje, w jakim stanie akt prawny

wyszedł z Sejmu, w jakim stopniu był prawem stano-

wionym, pisanym na kolanie.

Mało tego, poprawki te

zostały później przyjęte przez Sejm.

Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

pienie pana posła nie miało nic wspólnego ze spro-

stowaniem.

To tak na marginesie.

(Poseł Stanisław Piotrowicz: Zarzucił mi pan,

że moje uwagi były niezasadne, więc przytoczyłem

fakty.)

To po pierwsze.

poprawek była bardzo duża, to prawda.

Połowy po-

prawek Sejm nie przyjął.

Połowa z tej połowy popra-

wek miała charakter redakcyjny i, prawdę mówiąc,

ich znaczenie merytoryczne było niewielkie.

Prawdą

jest, że treść kodeksu, tak jak powiedziałem wcześ-

niej, była i jest wyjątkowo skomplikowaną materią

i różne brzmienia, różne treści można zastępować,

rozwiązaniem lepszym.

Natomiast prawdą jest też

– pan poseł wyraził szacunek dla Trybunału Konsty-

tucyjnego wcześniej – że Trybunał Konstytucyjny nie

rozstrzygnął o niekonstytucyjności wybrania okrę-

gów jednomandatowych do Senatu, nie podjął takiej

ta pozostaje bezprzedmiotowa.

Nie naruszono prze-

pisów prawa, uchwalono ustawę zgodnie z prawem

i procedurami obowiązującymi zarówno w Sejmie,

Wicemarszałek Wanda Nowicka:

zawarty w druku nr 1350, do Komisji Sprawiedliwo-

Senator Witold Gintowt-Dziewałtowski

314

Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 24. po-

rządku dziennego: Informacja rzecznika praw

nr 1244) wraz ze stanowiskiem Komisji Edukacji,

macji.

Bardzo proszę, panie rzeczniku.

słowie!

Mam wielką przyjemność przedstawić infor-

piąty, tym razem za rok 2012, wraz z uwagami

Przedstawione sprawozdanie obejmuje, zgodnie

z przepisami ustawy, 5 głównych obszarów działania

na rzecz ochrony praw najmłodszych obywateli Rze-

czypospolitej Polskiej.

W 2012 r. do Biura Rzecznika

Praw Dziecka wpłynęło łącznie 24 955 spraw.

To aż

o 136% więcej niż w roku 2008, kiedy obejmowałem

ten urząd.

623 zgłoszone sprawy związane były z prawem do

życia i ochrony zdrowia.

Dotyczyły one głównie prze-

strzegania praw małoletnich pacjentów, organizacji

opieki zdrowotnej nad populacją wieku rozwojowego,

organizacji i funkcjonowania placówek służby zdro-

wia, kosztów leczenia, błędów lekarskich i dochodze-

nia roszczeń związanych z udzielaniem świadczeń

zdrowotnych.

Tradycyjnie już największa liczba spraw miała

związek z prawem dziecka do wychowania w rodzi-

nie.

To aż 15 060 przypadków.

Wspomniane sprawy

dotyczyły między innymi ograniczenia tzw. adopcji

ze wskazaniem, wysłuchania małoletniego w postę-

powaniu cywilnym, konfliktów o charakterze trans-

granicznym, funkcjonowania placówek opiekuńczo-

-wychowawczych, procedury przymusowego odebra-

nia dziecka, przestrzegania przepisów postępowania

w sprawach o pozbawienie władzy rodzicielskiej,

widzeń rodzinnych w jednostkach penitencjarnych,

nieletnich oczekujących na umieszczenie w młodzie-

żowych ośrodkach socjoterapii, placówek wsparcia

dziennego prowadzonych przez organizacje pozarzą-

dowe, funkcjonowania sądownictwa rodzinnego, wy-

stawiania przez lekarzy zaświadczeń o braku prze-

ny zastępczej oraz prowadzenia rodzinnego domu

dziecka, jak również ingerencji służb socjalnych ob-

cych państw w stosunki rodzinne Polaków mieszka-

jących z dziećmi poza granicami Rzeczypospolitej

Polskiej.

1146 spraw odnosiło się do prawa dziecka do go-

dziwych warunków socjalnych, a konkretnie rent

rodzinnych, świadczeń z pomocy społecznej, orzeczeń

dotyczących niepełnosprawności, świadczeń rodzin-

lemów mieszkaniowych czy eksmisji.

Dotyczyły one rekrutacji dzieci do szkół i przedszkoli,

zapewnienia dzieciom ze specjalnymi potrzebami edu-

kacyjnymi możliwości realizowania wychowania przed-

szkolnego, liczebności dzieci w oddziałach przedszkol-

nych zorganizowanych w szkołach podstawowych,

realizacji podstawy programowej wychowania przed-

szkolnego we właściwych warunkach, opłat w szkole

podstawowej za udział przedszkolaka w zajęciach

świetlicowych, prawidłowości wydawania orzeczeń

dla dziecka z niepełnosprawnością, utworzenia od-

działu integracyjnego, podziału klasy szkoły podsta-

wowej na oddziały według kryterium tempa pracy

oraz możliwości intelektualnych uczniów, niewłaści-

wego zachowania nauczycieli i dyrektorów szkół za-

równo w stosunku do uczniów, jak i ich rodziców,

wypadków uczniów na terenie szkoły lub poza nią

zacji uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej,

w tym organizacji nauczania indywidualnego, kon-

fliktów związanych z zachowaniem uczniów oraz

współpracy szkoły z rodzicami, dowożenia dzieci do

szkół i przedszkoli, w tym dzieci z niepełnosprawnoś-

ciami, likwidacji lub reorganizacji szkół, likwidacji

stołówek szkolnych, naliczania i rozliczania dotacji

przekazywanych placówkom niepublicznym na rea-

lizację zadań oświatowych, opłat za świadectwa

szkolne, ciężaru plecaków szkolnych, funkcjonowa-

nia w szkołach rady rodziców, kwestii opłat pobiera-

nych od rodziców za dostęp do nich, warunków egza-

minu gimnazjalnego i przepisów statutów szkół.

4440 przypadków zostało zakwalifikowanych jako

związane z prawem do ochrony przed przemocą

i złym traktowaniem.

Sygnalizowały one takie prob-

lemy, jak przemoc seksualna, przemoc wobec dzieci

w środowisku domowym, przemoc wobec dzieci

w przedszkolu, szkole, przemoc w pieczy zastępczej,

naruszanie praw wychowanków placówek opiekuń-

czo-wychowawczych łącznie ze stosowaniem wobec

nich przemocy oraz przemoc rówieśnicza w przed-

szkolu czy w szkole.

W 2012 r. rzecznik praw dziecka skierował do róż-

nych resortów ogółem 102 wystąpienia o charakterze

generalnym.

Ponadto, korzystając z ustawowych

kompetencji, zgłaszał swój udział w charakterze stro-

ny lub uczestnika postępowania sądowego w sytua-

cjach, kiedy uznawał, że istnieje zagrożenie dla dobra

dziecka w toczącym się procesie.

W 2012 r. rzecznik

praw dziecka uczestniczył na prawach przysługują-

cych prokuratorowi w 220 postępowaniach sądowych

– wzrost o prawie 29 punktów procentowych wzglę-

dem roku 2011.

Istotnym elementem działalności rzecznika praw

dziecka jest podejmowanie czynności kontrolnych

Wicemarszałek Wanda Nowicka

315

łowościach, jak również z własnej inicjatywy.

W 2012 r.

zbadano na miejscu łącznie 267 spraw.

W związku

z obniżeniem wieku szkolnego przedstawiciele biura

rzecznika skontrolowali stan przygotowania szkół

podstawowych do przyjmowania dzieci 5- i 6-letnich

objętych rocznym obowiązkowym wychowaniem

przedszkolnym lub obowiązkiem szkolnym.

Badanie

przeprowadzono w 94 szkołach podstawowych.

Do-

datkowo zleciłem skontrolowanie ośrodków wypo-

czynku dzieci w miejscu zamieszkania i poza nim.

Było to odpowiednio 43 i 87 placówek.

Posłużyło to

do rozpoznania stopnia zapewnienia dzieciom bez-

piecznych i higienicznych warunków wypoczynku

oraz zbadania stanu przestrzegania praw dziecka.

W ubiegłym roku kontynuowaliśmy spotkania

z sędziami orzekającymi w sądach rodzinnych na

terenie całego kraju, które rozpoczęły się w roku

2011.

Łącznie cały projekt umożliwił naradę przed-

stawicieli rzecznika praw dziecka z ok. 650 sędziami

sądów rejonowych i okręgowych w 44 okręgach.

Ce-

lem tych spotkań była analiza poszczególnych insty-

ochrony praw dziecka oraz wymiana doświadczeń

w tym zakresie.

Efektem tych spotkań jest zbiór kil-

kudziesięciu założeń będących aktualnie przedmio-

tem analizy powołanej Komisji Kodyfikacyjnej Prawa

Rodzinnego przy Rzeczniku Praw Dziecka, które

w dalszej kolejności będą podstawą do przygotowania

rodzinnego.

W ubiegłym roku w Biurze Rzecznika Praw Dzie-

cka gościłem ponad 1200 dzieci i młodzieży.

Ponadto

przez cały rok spotykałem się z dziećmi i młodzieżą

w różnych miejscach Polski, m.in. w szkołach, przed-

szkolach, szpitalach, placówkach wypoczynku i pla-

cówkach opiekuńczo-wychowawczych.

Łącznie w tych

spotkaniach z rzecznikiem udział wzięło ponad 60 tys.

dzieci i młodzieży.

W 2012 r. uczestniczyłem osobiście

lub poprzez swojego przedstawiciela w 157 spotka-

ferencjach i seminariach.

Honorowym patronatem

rzecznika praw dziecka objęto 191 wydarzeń i inicja-

Na koniec tej części sprawozdania pragnę jeszcze

przypomnieć, że rok 2012 dzięki uchwale Wysokiej

Izby został ustanowiony Rokiem Janusza Korczaka.

W ramach obchodów odbył się cykl konferencji w 17 pol-

skich miastach, zaś w całej Polsce i za granicą miały

miejsce rozmaite wydarzenia z tym związane – semi-

naria, konkursy, wystawy i prelekcje.

W tym miejscu

chciałbym także bardzo wyraźnie zaznaczyć wielkie

zaangażowanie i udział przedstawicieli Ministerstwa

Spraw Zagranicznych w tych wydarzeniach, co umoż-

liwiło duży zasięg, w ponad stu państwach, działań

promujących Polskę i dorobek Janusza Korczaka po-

przez promowanie praw dziecka i osiągnięć Rzeczy-

pospolitej.

Zwieńczeniem obchodów był zorganizowa-

ny przez rzecznika praw dziecka w Warszawie Mię-

dzynarodowy Kongres Praw Dziecka i ogłoszenie na

nim „Deklaracji warszawskiej”.

Teraz chciałbym przejść do uwag o stanie prze-

strzegania praw dziecka w Polsce.

Kiedy rok temu

składałem Wysokiej Izbie sprawozdanie rzecznika,

wencji o prawach dziecka.

Sejm wprawdzie już wyra-

ził zgodę, ale nie było jeszcze notyfikacji.

Z ogromną

satysfakcją przyjąłem fakt uchwalenia przez Sejm

10 października 2012 r. ustawy o zmianie zakresu

jętej 20 listopada 1989 r. w Nowym Jorku, oraz

o zmianie zakresu obowiązywania Protokołu fakul-

tego 25 maja 2000 r. w Nowym Jorku.

Kolejną ważną sprawą, która wciąż czeka na roz-

patrzenie, jest wyposażenie Komitetu Praw Dziecka

do przyjmowania i rozpatrywania skarg na narusze-

nia praw dziecka, co miałoby wzmocnić kontrolę

przestrzegania praw dziecka w poszczególnych kra-

jach, które przyjęły konwencję.

W maju 2012 r. pod-

mentacji niezbędnej w postępowaniu o udzielenie

zgody na podpisanie przez Polskę Protokołu fakulta-

tywnego.

Nieustannie monitoruję postęp tych prac,

tak by Polska jak najszybciej podpisała i ratyfikowa-

ła ten dokument.

Aktualnie tym dokumentem zajmu-

je się już Rada Ministrów.

Zanim omówię kolejno poszczególne prawa okre-

ślone w ustawie o rzeczniku praw dziecka, chciał-

bym zwrócić uwagę na przestrzeganie w polskiej

o prawach dziecka gwarantującego każdemu dzie-

cku, które jest zdolne do kształtowania własnych

poglądów, prawa do swobody wyrażania własnych

cka i przyjmowania ich z należytą uwagą, stosownie

do wieku oraz dojrzałości dziecka.

Niestety nieza-

sięganie opinii dziecka nadal jest widoczne w wielu

postępowaniach prowadzonych przez sądy czy orga-

ny administracyjne.

Zacznę od uwag dotyczących prawa dziecka do

życia i zdrowia.

Niestety, w dalszym ciągu nie został

zrealizowany niezmiernie ważny postulat rzecznika

praw dziecka, aby przynajmniej raz w roku każde

dziecko, również zdrowe, zostało przebadane przez

lekarza pediatrę.

Nadal w wielu miejscach utrudnio-

ny jest dostęp dzieci do lekarzy wielu specjalizacji,

a kontrakty na świadczenia zawierane przez Naro-

dowy Fundusz Zdrowia, opierające się na zasadach

rynkowych, gwarantują najtańszą, a nie zawsze naj-

wyższej jakości usługę.

Problem ten pogłębia fakt, iż

większość poradni specjalistycznych jest zlokalizo-

wana w miastach wojewódzkich, do których miesz-

kańcy oddalonych mniejszych miejscowości nie mają

równej szansy dostępu.

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak

316

Niezwykle pilna jest także potrzeba monitorowa-

nia funkcjonowania systemu udzielania i kontrakto-

wania świadczeń w ramach nocnej pomocy lekarskiej

oraz w dni świąteczne, tak aby dziecko o każdej porze

dnia i nocy mogło uzyskać właściwą pomoc ze strony

specjalisty pediatry.

Ponadto jestem zdania, iż nale-

ży wprowadzić skuteczniejsze mechanizmy kontroli

realizacji powierzonych zadań.

Zwracałem na to uwa-

gę wielokrotnie i też z satysfakcją odnotowuję, że te

działania w tym roku zostały podjęte.

Wciąż nie zapewniono dzieciom właściwej opieki

stomatologicznej, mimo iż w grupie piętnastolatków

w województwie o najlepszych statystykach liczba

dzieci chorych na próchnicę wynosi ponad 80%.

Jak

w poprzednich latach, postulowałem wprowadzenie

mobilnych gabinetów stomatologicznych, tzw. dento-

busów.

Ten temat jest nadal aktualny.

W dalszym ciągu brakuje, a podnoszę tę kwestię

już kolejny raz, dostatecznej liczby specjalistów

w zakresie psychiatrii dziecięcej.

Pomimo obserwo-

wanego wzrostu liczby dzieci z zaburzeniami depre-

syjno-lękowymi podejmujących próby samobójcze lub

zamierzone samookaleczenia, nie istnieje także kra-

jowy program monitorujący to zjawisko oraz zapo-

biegający samobójstwom wśród dzieci.

Dodatkową

trudność stanowi fakt, iż w oddziałach psychiatrycz-

nych wspólnie leczone są dzieci z głębokimi zaburze-

niami, manifestujące zachowania o charakterze pro-

wokacyjnym, seksualnym, buntowniczym, oraz dzie-

ci z zaburzeniami lękowymi, potrzebujące szczegól-

nej ochrony i poczucia bezpieczeństwa.

To sprawia,

że dzieci z tej drugiej grupy często są zbyt wcześnie

wypisywane ze szpitala, a przez to pozbawione właś-

ciwej terapii.

Wciąż zbyt długi jest czas oczekiwania dziecka na

poradni, szczególnie w alarmujących sytuacjach, kie-

dy dziecko potrzebuje natychmiastowej pomocy.

Kolejna sprawa to długotrwałe procedury przyj-

mowania standardów postępowania medycznego

i udostępniania leków, które powodują znaczne ogra-

niczenie w dostępie do leków bądź programów tera-

peutycznych.

Jako przykład można wymienić lecze-

nie rozszczepów podniebienia, profilaktykę zakażeń

układu oddechowego dla noworodków będących

wcześniakami czy leki stosowane w terapii tzw. cho-

rób rzadkich.

Niedostateczny jest nadal poziom opieki zdrowot-

nej w przedszkolach i szkołach.

Jestem przekonany,

iż kontrakt z pielęgniarką na pracę w wymiarze kil-

Nie wykorzystuje się potencjału sanatoriów i uzdro-

wisk, mimo że udział dzieci dotkniętych chorobami

cywilizacyjnymi i przewlekłymi osiąga w populacji

rozwojowej ponad 20%.

Lekarze nie korzystają z moż-

liwości kierowania dzieci do wspomnianych placówek

i to należy zmienić, choć też należy zauważyć w tym

miejscu, że zahamowano proces likwidacji placówek

tego typu, to jest bardzo pozytywny objaw tych wielu

działań na wielu płaszczyznach.

Tutaj także dzięku-

ję parlamentarzystom za ogromne wsparcie i zaan-

gażowanie.

W ubiegłym roku dało się słyszeć krytykę pod

adresem tzw. okien życia ze strony niektórych człon-

ków Komitetu Praw Dziecka Organizacji Narodów

Zjednoczonych oraz przedstawicieli niektórych orga-

nizacji pozarządowych.

Na szczęście w Polsce utrzy-

mano praktykę tzw. okien życia, co jest bardzo dobrą

wiadomością.

„Okna życia” pozwalają ratować nowo

narodzone dzieci, co ma według mnie dużo większe

znaczenie niż fakt, że w przyszłości prawdopodobnie

nie będą one miały szansy poznać swoich biologicz-

nych rodziców.

Idąc dalej, konieczne jest przeprowadzenie anali-

programów zdrowotnych i edukacyjnych zapobiega-

jących wcześniactwu.

W Japonii zaledwie 1% wszyst-

kich urodzonych dzieci to wcześniaki, w Europie to

2%, zaś w Polsce ponad 5%.

Powinniśmy dążyć do

obniżenia tego wskaźnika.

Co prawda obecny poziom

zaawansowania medycyny pozwala coraz lepiej po-

magać takim noworodkom, jednak przyjście dziecka

na świat przed czasem zawsze stanowi dla niego za-

grożenie i stwarza ryzyko problemów rozwojowych

w przyszłości.

Przy okazji chciałbym nadmienić, iż w Polsce

cka.

Tymczasem młodzi rodzice nie mają odpowied-

niego wsparcia.

System opieki zdrowotnej nie jest

nastawiony na zaspokajanie specyficznych potrzeb

rodziny, w tym potrzeb emocjonalnych.

Bardzo niepokojący jest fakt istnienia dużego od-

setka kobiet deklarujących spożywanie alkoholu

w trakcie ciąży.

Może to prowadzić do występowania

nieprawidłowości oraz zmian w budowie ciała i orga-

nach wewnętrznych u dzieci.

Potrzebne są zdecydo-

wane działania w tym zakresie, np. w postaci kam-

panii społecznych lub informacyjnych w gabinetach

lekarskich.

Z powyższym w pewnym stopniu wiąże się prob-

lem używania przez dzieci i nadużywania przez do-

rosłych alkoholu i innych środków psychoaktywnych.

Dane zbierane przez instytucje oraz organizacje po-

zarządowe są fragmentaryczne, nie poddaje się ich

systematycznej aktualizacji, przez co nie odzwier-

ciedlają całości zjawiska.

To z kolei uniemożliwia

wdrażanie skutecznego programu przeciwdziałania.

Wśród problemów związanych z prawem do wy-

chowania w rodzinie z pewnością warto wymienić

konieczność podnoszenia kompetencji rodziciel-

skich.

Należy wzmóc wdrażanie programów podno-

szenia kompetencji opiekuńczo-wychowawczych

rodziców oraz programów promujących pozytywne

metody wychowawcze i zachęcających do samodo-

skonalenia.

Chciałbym jednak zauważyć, że w tym

zakresie w ostatnim czasie dokonało się wiele dobrego,

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak

317

wiele instytucji podjęło działania skierowane do ro-

dziców, oferując możliwość udziału w warsztatach,

wykładach, pogadankach dotyczących podnoszenia

kompetencji rodzicielskich.

Dodatkowo wciąż nieroz-

wiązany pozostaje problem przewlekłości postępo-

wań sądowych w sprawach rodzinnych i opiekuń-

czych, co uniemożliwia sprawną realizację praw i ochro-

ny interesów małoletnich.

Tu może podam przykład z ostatniego czasu.

W styczniu sąd odebrał mamie małą Anię tuż po po-

rodzie.

Mama, korzystając z możliwości podjęcia de-

cyzji w ciągu tych sześciu tygodniu, zgłosiła, że chce

się tym dzieckiem zajmować, że ma do tego odpowied-

nie warunki.

Udział rzecznika i wielu innych insty-

tucji w całym procesie umożliwił powrót dziecka do

domu, ale trwało to aż cztery miesiące.

Przewlekłość,

utrata kontaktu z matką biologiczną, niemożność

korzystania z mleka mamy jest czymś, czego nieste-

ty nie da się odpracować.

Działania w stosunku do

dzieci powinny być błyskawiczne, żeby nie powie-

dzieć natychmiastowe.

Chciałbym zwrócić także szczególną uwagę na

asymetryczną pozycję ojców i matek w procesach

opiekuńczych i rozwodowych.

Według statystyk Mi-

nisterstwa Sprawiedliwości obejmujących ostatnie

10 lat liczba orzeczeń przyznających władzę rodzi-

cielską ojcom wynosi około 4%, z kolei praktyka

w procesach rozwodowych dowodzi, że tak zwany

plan wychowawczy nie spełnił pokładanych w nim

nadziei.

W dalszym ciągu ojcowie, mający nawet bar-

dzo dobre kwalifikacje wychowawcze, są eliminowa-

ni z życia dziecka lub ich rola jest marginalizowana.

Obowiązujące rozwiązania nie sprzyjają w pełni

wykonywaniu prawa dziecka do obojga rodziców.

Zwracam tu szczególną uwagę na sformułowanie: pra-

wo dziecka do obojga rodziców.

W toku postępowań

rodzinnych znikomo wykorzystywana jest instytucja

mediacji.

W konsekwencji konflikt, który mógłby zo-

stać zażegnany na wczesnym etapie postępowania,

podlega eskalacji i prowadzi do naruszenia dobra mi-

mowolnie uczestniczącego w nim dziecka oraz powo-

duje przewlekłość i wysokie koszty postępowania.

Dlaczego istnieją trudności w realizacji prawa dzie-

cka do kontaktu z rodzicami?

Taką sytuację powodują

między innymi: postawa samych rodziców, przewle-

kłość postępowań, brak priorytetowego traktowania

tego rodzaju spraw czy niskie kwoty zasądzane od ro-

dzica nierespektującego orzeczenia sądowego.

Warto wspomnieć, że rodzice często nie mają

świadomości, że bezprawne wywiezienie dziecka za

granicę oznacza nie tylko naruszenie prawa dziecka

do kontaktu z obojgiem rodziców, ale również wszczę-

cie procedur wynikających z konwencji haskiej doty-

czącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za

granicę.

Należy prowadzić programy edukacyjne w za-

kresie wykonywania władzy rodzicielskiej oraz spo-

sobu podejmowania decyzji w istotnych sprawach

dotyczących dziecka.

Kontynuując temat konwencji

haskiej, w mojej ocenie Sąd Najwyższy powinien kon-

trolować orzeczenia wydawane w tym trybie.

Wpro-

wadzenie możliwości wnoszenia skarg kasacyjnych

zapewniłoby prawidłowość oraz jednolitość wykładni

Kolejnym problemem jest fakt, iż placówki opie-

kuńczo-wychowawcze ograniczają kontakty przeby-

wającego w nich dziecka z rodziną biologiczną.

Nale-

ży wyeliminować z regulaminów tych placówek karę

pozbawienia wychowanka prawa do kontaktu z ro-

dziną biologiczną.

Niestety takie zapisy podczas kon-

troli jeszcze się zdarzają.

Obowiązujące przepisy na-

dal nie zostały uzupełnione o wytyczne, które w sposób

jasny, systemowy i niebudzący żadnych wątpliwości

interpretacyjnych będą regulować postępowanie ku-

ratora i innych służb podczas odbierania dziecka.

Z zadowoleniem stwierdzam, iż wzrosła liczba

miejsc w jednostkach penitencjarnych przystosowa-

nych do potrzeb kontaktów z dzieckiem.

Większość

jednostek posiada tzw. pokoje rodzinne.

Po raz kolejny jestem zmuszony zasygnalizować

problem tzw. adopcji ze wskazaniem.

Istnieje potrze-

ba nowelizacji przepisów Kodeksu rodzinnego i opie-

kuńczego w kierunku ograniczenia kręgu osób,

wśród których rodzice mogą wskazać przysposabia-

jących.

Analiza orzeczeń wskazuje, że duża liczba

adopcji zawierana jest z pominięciem ośrodków ad-

opcyjnych.

Taka praktyka ułatwia funkcjonowanie

Chciałbym zauważyć, że istniejące obecnie wymo-

gi dla kandydatów na rodziny zastępcze czy adopcyjne

nie dają pełnych gwarancji wyboru odpowiednich

osób, które mogłyby stworzyć dzieciom środowisko

zastępcze w pełni gwarantujące ich bezpieczeństwo.

Zbyt często służby weryfikujące kandydatury i nad-

zorujące funkcjonowanie środowisk zastępczych dla

małoletnich ograniczają się do podstawowych czynno-

ści wymaganych prawem, nie weryfikując informacji.

Opinie na temat kandydatów powstają na podstawie

oświadczeń uzyskanych od samych zainteresowanych.

Tymczasem normą powinno być przeprowadzenie peł-

nej diagnostyki psychologicznej i osobowościowej osób

ubiegających się o opiekę nad dzieckiem.

W następnej kolejności pragnę podnieść kwestię

ważną nie tylko dla mnie, która dotyczy świetlic śro-

dowiskowych.

Pomimo wydłużenia do końca roku

2014 r., za co bardzo serdecznie Wysokiej Izbie dzię-

kuję, okresu przewidzianego na dostosowanie się

tych placówek do nowych standardów, istnieje obawa,

że wiele świetlic środowiskowych lub socjoterapeu-

tycznych będzie zagrożonych likwidacją z uwagi na

zbyt restrykcyjne przepisy.

Należy znowelizować ustawę o wspieraniu rodzi-

gania możliwe do spełnienia przez placówki wsparcia

dziennego, z jednoczesnym uwzględnieniem standar-

dów ochrony bezpieczeństwa najmłodszych.

Nadal

konieczne jest monitorowanie wykonywania zadań

mie pieczy zastępczej, nałożonych na organy samo-

rządowe na wszystkich szczeblach.

W tym miejscu

318

należy także zauważyć pierwsze efekty działania usta-

wy, chociażby zmniejszenie liczby odebranych dzieci

rodzicom biologicznym o 13 tys. na przestrzeni ostat-

nich dwóch lat.

13 tys. dzieci wychowuje się w rodzinie

biologicznej ze wsparciem odpowiednich instytucji.

Z niepokojem obserwuję, że liczba dzieci pozosta-

wionych bez opieki wciąż jest bardzo wysoka.

Migra-

cja rodziców związana z poszukiwaniem pracy uza-

sadnia podjęcie prac legislacyjnych regulujących sy-

tuację prawną pozostawionego dziecka na przykład

poprzez stworzenie możliwości przekazania za zgodą

rodziców osobie.

Tu zapowiadam, że prace nad tym

prowadzi Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego

przy rzeczniku praw dziecka i w najbliższym czasie,

mam nadzieję, będziemy przedstawiać Wysokiej Izbie

propozycję konkretnych zapisów.

Jednocześnie stopniowo zmniejsza się liczba ma-

łoletnich cudzoziemców umieszczanych w strzeżo-

nych ośrodkach dla cudzoziemców, co jest bardzo

pozytywną tendencją.

Jestem zdania, iż proponowa-

ne zmiany w ustawie o cudzoziemcach są naprawdę

bardzo daleko idące i coraz bardziej korzystne dla

samych dzieci.

Kolejną kwestią, jaką chcę podnieść, są gwarancje

procesowe dla małoletnich poniżej 13. roku życia.

ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

W toku

zdania dziecka.

Wątpliwości budzi jednak zakres

gwarancji procesowych dla dziecka, które ma mniej

niż 13 lat.

Sprawy przekazywane rzecznikowi praw

dziecka wskazują na niedostateczną reprezentację

dziecka w postępowaniach dotyczących ograniczenia

niczona, mają trudności z reprezentowaniem intere-

sów dziecka.

Wreszcie chciałbym zasygnalizować, że telewizja

publiczna w swojej ramówce sukcesywnie, konse-

kwentnie ogranicza wartościowe programy dla dzie-

ci i ich rodziców, co jest absolutnie sprzeczne z jej

misją.

Zlikwidowano popularne programy rozrywko-

we i edukacyjne dla dzieci.

Zdecydowanie skrócono

czas emisji dobranocek, a ostatnio słyszałem zapo-

wiedź całkowitej likwidacji tego pasma.

Tymczasem

najmłodsi widzowie także mają swoje prawa, które

rosłej widowni, o czym pragnę bardzo wyraźnie przy-

pomnieć.

Równolegle chciałbym nawiązać do dekla-

racji Polskiego Radia, które zapowiada uruchomienie

w najbliższym czasie specjalnego pasma dla rodziców

i dzieci, pasma edukacyjnego i rozrywkowego.

W tym momencie chciałbym przejść do problemów

związanych z prawem do godziwych warunków so-

cjalnych.

Tutaj szczególną uwagę należy zwrócić na

sytuację mieszkaniową rodzin z dziećmi.

Ciągle wie-

lu rodzin w Polsce nie stać na kupno lub najem miesz-

kania.

Rodzice wraz z dziećmi zamieszkują w loka-

lach o niskim standardzie, w złym stanie technicz-

nym, często zajmują lokale wspólnie z innymi człon-

kami rodziny.

Gminy, które w celu zaspokajania po-

trzeb wspólnoty powinny rozwijać gminne budowni-

ctwo mieszkaniowe, nie wypełniają tego zadania.

Stałym i niezwykle poważnym problemem jest

ubóstwo dzieci, szczególnie z rodzin wielodzietnych.

Trudna sytuacja życiowa i materialna najczęściej

Problemy dotyczą m.in. niewystarczającej liczby

Kolejną trudność dla rodzin stanowi fakt, iż z ulgi

prorodzinnej nie może korzystać grupa podatników

wychowujących dzieci, którzy rozliczają się w sposób

ryczałtowy lub płacą podatek liniowy.

Nadal brakuje

precyzyjnego ustawowego określenia terminu „osoba

samotnie wychowująca dziecko”, co prowadzi do nie-

jednolitego stosowania przepisów.

W konsekwencji

dzieci znajdujące się w tej samej sytuacji faktycznej

i prawnej są różnie traktowane w kontekście przy-

znawania im dodatków do zasiłków rodzinnych oraz

świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego.

Nieskuteczne jest dochodzenie alimentów należ-

nych dzieciom.

Często jest to wynik braku właściwej

koordynacji działań organów powołanych do egze-

kwowania obowiązku alimentacyjnego, przewlekłości

postępowań w sprawie wydawania zaświadczeń o bez-

skuteczności egzekucji zobowiązań alimentacyjnych

oraz braku systematyczności w sprawdzaniu aktual-

nego stanu majątków dłużników alimentacyjnych.

Kolejnym problemem jest to, iż dzieci osoby cał-

kowicie niezdolnej do pracy, mającej ustalone prawo

do renty socjalnej, w przypadku śmierci rodzica po-

zbawione są prawa do renty rodzinnej z ubezpiecze-

nia społecznego.

I ostatnia sprawa w tej części mojego sprawozda-

nia.

Samorządy podejmują kolejne decyzje o likwida-

cji stołówek szkolnych i zastępowaniu ich zewnętrz-

nym cateringiem, co powoduje nie tylko wzrost cen

posiłków, ale także obniżenie ich jakości.

Tymczasem

to, w jaki sposób będą się odżywiać nasze dzieci,

przełoży się na stan zdrowia polskiego społeczeństwa

w przyszłości.

Powinniśmy zadbać, aby te standardy

były jak najwyższe.

Teraz chciałbym omówić problemy związane z pra-

wem do nauki.

Zacznę od dostępu dzieci do opieki

żłobkowej.

Wciąż dysponujemy zbyt małą liczbą

miejsc w placówkach zapewniających opiekę najmłod-

szym dzieciom.

Z danych Ministerstwa Pracy i Poli-

tyki Społecznej wynika – tutaj uzupełnię to, czego

nie ma w sprawozdaniu, bo tam są dane do połowy

roku, a teraz mam już dane do końca roku – iż na

koniec roku 2012 na terenie całego kraju było zale-

dwie 926 żłobków i klubów dziecięcych wpisanych do

przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast,

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak

319

opiekujących się odpowiednio prawie 40 tys. dzieci

oraz prawie 700 dziećmi.

Ponadto opiekę nad dziećmi

do 3. roku życia sprawowało blisko 20 dziennych opie-

kunów nad czterdzieściorgiem dzieci i już 10 tys. niań.

widać wzrost o prawie 400 instytucji i 10 tys. miejsc

w porównaniu z rokiem 2010.

ostatnich lat ulega stopniowej poprawie, to nadal od-

setek dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym

jest niezadowalający.

Z danych przekazanych przez

Ministerstwo Edukacji Narodowej wynika, iż w roku

szkolnym 2012/2013 52,35% dzieci w wieku 3 lat oraz

66,4% dzieci w wieku 4 lat objętych jest wychowa-

niem przedszkolnym.

W porównaniu z ubiegłym ro-

kiem szkolnym nastąpił wzrost wskaźnika upo-

wszechnienia edukacji przedszkolnej wśród dzieci w wie-

ku 3 i 4 lat z 58,04% do 59,31%, jednak jeszcze daleko

do tego, aby uznać ten problem za rozwiązany.

Z pewnością należy cieszyć się z tego, iż w dużej

mierze został rozwiązany bardzo odczuwalny w 2011 r.

problem wzrastających opłat za pobyt dziecka w przed-

szkolu i żłobku, o czym można wnioskować na pod-

stawie liczby spraw wpływających do biura rzecznika

praw dziecka.

Należy precyzyjnie uregulować kwestię liczebno-

ści uczniów w oddziałach.

Rozporządzenie w sprawie

podstawy programowej opisuje jedynie zalecane wa-

pierwszego etapu edukacyjnego, to jest klas I–III.

Pomimo zgłaszanych do mnie wniosków w sprawie

określenia standardów liczebności uczniów w oddzia-

le oraz przedstawiania negatywnych konsekwencji

wynikających z nieuregulowania tej kwestii, sytuacja

ta nie uległa zmianie.

Na uwagę zasługuje również kwestia współpracy

szkoły z rodzicami.

Jestem zdania, że rodzice zbyt

rzadko uczestniczą w życiu szkoły.

Brak odpowied-

nich relacji pomiędzy szkołą a rodzicami nie sprzyja

ustalaniu i realizacji wspólnego kierunku działań na

rzecz dziecka.

Zaobserwowałem również niski po-

ziom edukacji prawnej u uczniów, podczas gdy zazna-

jomienie z podstawowymi regułami rządzącymi de-

mokratycznym państwem prawa jest niezbędne dla

prawidłowego funkcjonowania w dorosłym życiu.

Dlatego nadal będę postulował wprowadzenie w szko-

łach zajęć z praktycznej nauki prawa.

Wiem, że te

działania także zostały w ostatnim czasie podjęte.

Po raz kolejny chciałbym zasygnalizować, że na-

uczyciele obawiają się wykonywania prostych czyn-

ności, niewymagających specjalistycznej wiedzy me-

dycznej, w stosunku do dziecka przewlekle chorego.

Mam na myśli na przykład sytuację użycia pompy

insulinowej czy glukometru, by pomóc dziecku cho-

remu na cukrzycę.

Przeprowadzenie krótkich szko-

leń w zakresie pomocy dziecku przewlekle choremu

znacząco zwiększyłoby bezpieczeństwo i komfort jego

funkcjonowania w każdej placówce.

Z kolei analiza

wyników kontroli przeprowadzonych przez moje biu-

ro w szkołach i placówkach opiekuńczo-wychowaw-

czych wskazuje na niedostateczną jakość udzielanej

dzieciom pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Szkoły i placówki zbyt często nie realizują zaleceń

z opinii bądź orzeczeń wydanych dziecku ze specjal-

nymi potrzebami edukacyjnymi.

Daje się zaobserwo-

wać również brak wystarczającej wiedzy nauczycieli

i wychowawców w zakresie dostosowania metod pra-

cy do możliwości edukacyjnych uczniów.

Ponownie pragnę nawiązać do tematu żywienia

najmłodszych.

Badania dotyczące oceny żywienia

tym niedostosowana do ich wieku i potrzeb rozwojo-

wych.

Zamierzam nadal postulować pilne podjęcie

nych, obligujących do realizacji norm żywieniowych

opracowanych przez Instytut Żywności i Żywienia

oraz promocji zdrowego sposobu odżywiania.

Teraz chciałbym przejść do problemów związa-

nych z prawem do ochrony przed przemocą, okru-

ofierze przez całe życie.

Dlatego prawa małoletnich

narodowym instrumentem gwarantującym zwalcza-

nie wszelkich form przemocy seksualnej wobec dzie-

ci, w tym nadużyć popełnianych z wykorzystaniem

nowych technologii.

Konwencja przewiduje bardzo

działania przemocy seksualnej i rozpowszechniania

pornografii dziecięcej.

Będę w dalszym ciągu wnosił

o pilne działania zmierzające do jak najszybszego ra-

tyfikowania tego dokumentu, zwłaszcza że nasze

prawodawstwo dzisiaj jest już do tego gotowe.

Ministerstwo Sprawiedliwości w 2012 r. zapowie-

działo zmiany w prawie karnym zmierzające do

zwiększenia ochrony dzieci przed pedofilami, zdecy-

dowanego zwalczania pornografii dziecięcej i izolo-

wania od społeczeństwa szczególnie niebezpiecznych

przestępców.

Propozycje te częściowo uwzględniają

od dawna zgłaszane przez rzecznika praw dziecka

postulaty.

Konieczne jest monitorowanie debaty pub-

licznej nad proponowanymi zmianami i motywowa-

nie organów państwa do podejmowania efektywnych

działań mających na celu wejście w życie postulowa-

nych rozwiązań.

Chodzi tutaj m.in. o ściganie z urzę-

du przestępstwa zgwałcenia małoletniego powyżej

15. roku życia.

W obowiązującym stanie prawnym

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak

320

małoletni powyżej 15. roku życia często pozbawieni

są ochrony, bowiem przedstawiciele ustawowi upraw-

nieni do złożenia wniosku o ściganie niejednokrotnie

są oprawcami pokrzywdzonych.

W sytuacji dopusz-

czenia się przez przedstawiciela ustawowego takiego

czynu na małoletnim nie dochodzi do zainicjowania

postępowania przygotowawczego, dlatego konieczne

są zmiany w tym zakresie.

Problem ten został zrea-

lizowany decyzją Sejmu i mam nadzieję, że te rozwią-

zania jak najszybciej wejdą w życie.

Kolejną kwestią, którą należy zmienić, jest prze-

dawnienie przestępstw seksualnych popełnianych na

szkodę małoletnich.

Ograniczenie terminem karal-

ności przestępstw seksualnych popełnionych na

szkodę małoletniego nie gwarantuje dobra ofiary.

Czyny te nie powinny ulegać przedawnieniu, ponie-

waż wiele ofiar molestowania seksualnego dopiero

sprawcy.

Ponadto ujawnienie i skazanie sprawcy, na-

wet po długim okresie, może zagwarantować dobro

innych dzieci.

Sejm podjął także temat standardów przesłuchi-

wania małoletnich świadków i pokrzywdzonych.

Ure-

gulowania prawne zawarte w Kodeksie postępowa-

nia karnego ograniczają zasadę jednokrotnego prze-

słuchiwania małoletnich pokrzywdzonych jedynie

w stosunku do dzieci poniżej 15. roku życia i w za-

kresie ściśle określonych kategorii spraw.

Tymcza-

sem ochrona dziecka przed wtórną wiktymizacją

wymaga wzmocnienia standardów dotyczących prze-

słuchiwania małoletnich pokrzywdzonych świadków,

w szczególności poprzez rozszerzenie zasady jedno-

krotnego przesłuchiwania dziecka w warunkach

przyjaznych na wszelkie wskazane w Kodeksie kar-

nym przestępstwa i zniesienie górnej granicy wieku

małoletnich.

Został określony termin 18 miesięcy na

dostosowanie tzw. bezpiecznych pokoi.

Mam nadzie-

ję, że ten problem także będzie u nas rozwiązany.

Teraz chciałbym zgłosić zastrzeżenia do sposobu

prowadzenia postępowań sądowych dotyczących nie-

letnich.

Przede wszystkim w dalszym ciągu trwają

one zbyt długo, podczas gdy ze względu na dobro

Dalej nieugruntowaną praktyką organów ścigania

jest występowanie w trakcie postępowań karnych

prowadzonych przeciwko opiekunowi prawnemu

jego podopiecznego do sądów rodzinnych o wyznacze-

nie kuratora reprezentującego prawa małoletnich.

W przypadkach, w których dochodzi do wyznaczenia

osoby reprezentującej interesy dziecka, najczęściej

jest to pracownik sądu bez odpowiedniego przygoto-

wania.

Często obserwuje się bierność osób reprezen-

tujących prawa dzieci, co uniemożliwia pełną ochro-

nę ich interesów.

Dodatkową trudność stanowi fakt,

iż większość prowadzonych statystyk nie specyfikuje

osoby dziecka jako ofiary przemocy ani jego płci.

To

sprawia, że brakuje precyzyjnych danych dotyczących

zjawiska przemocy wobec dzieci.

Niezbędne jest prowa-

dzenie stałych szkoleń podnoszących kompetencje osób

realizujących zadania wynikające z ustawy o przeciw-

Widzę, że mój czas powoli się kończy, więc jeszcze

tylko kilka kwestii.

Dla lepszej ochrony dzieci konieczne jest nałoże-

nie na organy ścigania i inne instytucje obowiązku

pilnego przekazywania rzecznikowi praw dziecka

informacji o nagłych zgonach i pobiciach dzieci prze-

bywających w pieczy zastępczej.

Jest prawdopodobne,

że takie rozwiązanie mogłyby zapobiec wielu trage-

diom, których ofiarami są dzieci.

Nadal odnotowuję przypadki stosowania przez na-

uczycieli przemocy wobec dzieci.

Analiza tych spraw

pokazuje, że komisje dyscyplinarne często uniewinnia-

ją nauczycieli, pomimo stwierdzenia przez organy ści-

gania faktu stosowania przemocy wobec dzieci.

Podsumowując problemy związane z prawem do

ochrony przed przemocą, nie sposób pominąć kwestii

akceptacji dla stosowania kar cielesnych.

Niestety

poziom akceptacji społecznej dla stosowania kar cie-

lesnych wobec dzieci wciąż jest wysoki.

Co prawda,

od momentu wprowadzenia w życie ustawowego za-

kazu bicia dzieci przyzwolenie dla bicia zmalało o 10%,

ale nadal wynosi 67%.

Szczególnym obszarem troski rzecznika praw

dziecka są prawa dzieci z niepełnosprawnością i w ich

przypadku pomoc, zarówno organizacyjna, jak i fi-

nansowa, musi być dokonywana z większym zrozu-

mieniem.

Część zgłaszanych uwag nadal pozostaje

aktualna i wymaga podejmowania skutecznych dzia-

łań mających na celu pełną realizację praw osób z nie-

pełnosprawnością.

W 2009 r. postulowałem pilną

ratyfikację Konwencji o prawach osób niepełno-

sprawnych, co nastąpiło i co przyjmuję z dużym za-

dowoleniem.

Chciałbym podkreślić, ratyfikacja tej

niezwykle ważnej regulacji międzynarodowej stano-

wi znaczący krok na drodze do pełnego i równego

ności przez wszystkie osoby z niepełnosprawnością.

Sprawy dotyczące dzieci z niepełnosprawnością

zostały równolegle w każdym z omawianych praw

wymienione.

Chciałbym zwrócić uwagę na zbyt mały

udział dzieci z niepełnosprawnością w różnych for-

mach wypoczynku.

W roku 2012 to zaledwie 1,4%

wszystkich uczestników wypoczynku zorganizowa-

nego poza miejscem zamieszkania.

W miejscu za-

mieszkania to jest 0,7%.

Podczas kontroli tylko 17 na

46 obiektów spełniało wymogi przyjęcia takich dzieci.

Niewątpliwym problemem jest ograniczanie świad-

czeń rehabilitacyjnych dla dzieci z niepełnospraw-

nością.

Od rejestracji dziecka w placówce służby

zdrowia do momentu wdrożenia zalecanych zabiegów

leczniczych często upływa kilka lub kilkanaście mie-

sięcy, co czyni rekomendowane zabiegi mniej sku-

tecznymi lub nawet bezcelowymi.

Ulegając sugestii pana marszałka, chciałbym tyl-

ko stwierdzić, że część tych uwag, które były w 2011 r.,

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak

321

nie zostało powtórzonych w 2012 r., ponieważ one

zostały zrealizowane.

Te, które nie zostały zrealizo-

wane, tak jak i w poprzednich latach, powtarzam

i będę kierował odpowiednie wnioski, wystąpienia

generalne, prowadził rozmowy, organizował debaty

przy okrągłym stole, żeby doprowadzić do ich reali-

zacji.

To są te rzeczy, które są niezwykle pilne, żeby

poprawić sytuację najmłodszych obywateli w naszym

kraju.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Przystępujemy do wystąpień klubowych.

(Poseł Magdalena Kochan: Jeszcze ja przed wy-

stąpieniami klubowymi.)

Oczywiście, przed wystąpieniami klubowymi pro-

szę jeszcze o zabranie głosu panią poseł Magdalenę

Panie Marszałku!

Wysoka Izbo!

Sprawozdanie

pana rzecznika, właściwie informacja o działalności

jego urzędu, jest dokumentem bardzo szczegółowym,

zawiera 353 strony.

Warto to przeczytać, ponieważ,

mówiąc najkrócej, stan przestrzegania praw dziecka

w Polsce stanowi o naszym rozwoju cywilizacyjnym.

Muszę powiedzieć tak: 24 965 spraw zgłoszo-

nych i rozpatrzonych przez pana rzecznika, 102 wy-

stąpienia generalne do ministerstw i organów pań-

stwa, 220 przystąpień na prawach prokuratora do

prowadzonych postępowań sądowych w sprawie

ochrony praw dziecka, przystąpienie do wystąpienia

rzecznika praw obywatelskich do Trybunału Konsty-

tucyjnego, samodzielne wystąpienie do Sądu Najwyż-

szego w sprawach praw dzieci, 267 kontroli w różnych

miejscach, zarówno w szkołach, przedszkolach, żłob-

kach, instytucjach oświatowych, jak i w miejskich

ośrodkach pomocy społecznej i powiatowych cen-

trach pomocy rodzinie, 20 spotkań ze środowiskiem

prawniczym, w tym spotkania z 650 sędziami sądów

rodzinnych w sprawie wspólnego zastanawiania się

nad potrzebą zmian w Kodeksie rodzinnym i opie-

kuńczym, po to żeby lepiej chronić prawa dziecka,

stała współpraca z organami państwa, takimi jak

sądy, właśnie poprzez te spotkania, stała i przecież

ciągle obserwowana przez nas na żywo współpraca

z parlamentem, gdzie nie tylko na każdą interwencję

posła czy senatora, posłanki czy senatorki pan rzecz-

nik reaguje natychmiast, lecz także sam zwraca się

z wnioskiem o konkretne zmiany prawa i bardzo do-

brze podpowiada nam, w którym kierunku warto iść,

żeby prawa dziecka były w Polsce lepiej chronione,

stała współpraca ze środowiskiem naukowym, stała

współpraca z organizacjami pozarządowymi, także

poprzez członków rady doradczej powołanej przy

rzeczniku praw dziecka, z którą to radą doradczą

pracuje nad dalszym ugruntowywaniem wchodzące-

go w życie nowego prawa i monitoruje, czy prawo,

które już uchwaliliśmy, rzeczywiście dobrze działa

w przypadku dzieci.

Zasiadają tam przedstawiciele najważniejszych,

wielkich organizacji pozarządowych zajmujących się

prawami dziecka w Polsce.

Przy ich pomocy i we

współpracy z nimi zorganizowano trzy kampanie

promujące prawa dziecka.

Są to: „Wiewiórki Julii”,

„Wnuki w sieci”, „Rodzice przyszłości”.

Zorganizowa-

no 17 spotkań i konferencji, w tym konferencji mię-

dzynarodowych, promujących prawa dziecka, ale

także promujących polską myśl pedagogiczną, z któ-

rej mamy prawo być dumni i jesteśmy dumni, szcze-

gólnie wtedy, kiedy można mówić o tym, jak realizu-

jemy myśl Janusza Korczaka, że nie ma dziecka – jest

człowiek.

Ponadto przewodniczenie Europejskiej Sieci Rzecz-

ników Praw Dziecka.

Także na tym międzynarodo-

wym forum nowoczesność naszych rozwiązań w celu

ochrony praw dzieci jest bardzo wysoko ceniona i pre-

stiż Polski w tej dziedzinie bezsprzecznie rośnie.

To wszystko, proszę państwa, przy niespełna

10-milionowym budżecie, jakim dysponuje urząd

pana ministra Marka Michalaka, i przy 58-osobowej

obsadzie etatowej.

To naprawdę wielka praca, która

została wykonana w roku 2012.

Jeśli chodzi o jej ocenę, to po blisko 4-godzinnej

dyskusji na posiedzeniu połączonych Komisji: Edu-

kacji, Nauki i Młodzieży oraz Polityki Społecznej

i Rodziny tylko cztery z kilkudziesięciu głosów były

głosami krytycznymi.

Muszę powiedzieć, że te kry-

tyczne głosy dotyczyły takiego oto stwierdzenia, że

pan rzecznik działa nieskutecznie, ponieważ nie

zmienia prawa.

Padł nawet wniosek o odrzucenie tej informacji.

Sprawy proceduralne zostały wyjaśnione zgłaszają-

cej ten wniosek pani poseł: instytucja, jaką reprezen-

tuje pan minister Marek Michalak, to instytucja

konstytucyjna niepodległa parlamentowi.

Wobec

tego zapoznajemy się tylko z informacją, którą nam

składa, natomiast nie oceniamy jej.

Wniosek ten nie

mógłby zostać rozpatrzony.

Był też wniosek krytyczny.

Nie wniosek, tylko

krytyczne stwierdzenie, że w sposób niesatysfakcjo-

nujący, według posła mówiącego o tej sprawie, pan

rzecznik praw dziecka przystąpił do pojedynczej

sprawy, jednej – przypomnę – z blisko 25 tys. spraw,

a sprawa dotyczyła likwidacji jednej ze szkół.

Jak po-

wiadam, na kilkadziesiąt osób biorących udział

w dyskusji były to tylko cztery krytyczne głosy.

Jed-

na z tych spraw dotyczyła także organizacji pozarzą-

dowej, według której przystępowanie do rozstrzyga-

nia spraw związanych z dzieckiem w okresie prena-

talnym jest niewystarczające.

Organizacja ta narze-

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak

322

kała na brak spotkań z rzecznikiem, co na bieżąco

dementował także pan rzecznik, ale są członkowie

rady doradczej biorącej w tym udział – myślę tu o au-

torytetach najwyższej próby...

Pozostałe głosy, poczy-

nając od osobistych podziękowań za osobistą, natych-

miastową reakcję urzędu rzecznika, przez takie, które

mówiły, że sposób prowadzenia tego urzędu został

podniesiony do tak wysokiego standardu, że taki sposób

prowadzenia działań firmują ludzie szanowani, ludzie

z autorytetem, ludzie, którzy dzisiaj także naukowo

zajmują się pracą nad nową myślą pedagogiczną...

Mówiono także o tym, że sposób prowadzenia tego

urzędu, bezpośredniość pana rzecznika, jego przy-

stępność, uśmiech, który ma na co dzień, oraz Order

Uśmiechu, który cały czas nosi w klapie, także świad-

czą o wielkiej pasji, z jaką nie tylko pan minister, lecz

także wszyscy jego pracownicy pełnią ten urząd.

pracy w urzędzie, organie państwa.

Myślę, że 60 tys.

dzieci, które miały okazję spotkać się z panem rzecz-

nikiem osobiście w ciągu 2012 r., to jest powód, dla

którego rozpoznawalność tego urzędu wynosi 82%,

wg badania CBOS, a zaufanie do rzecznika od mo-

mentu, kiedy objął tę funkcję w roku 2006 – nieko-

niecznie dotyczy to pana Marka – zaufanie do tego

urzędu wzrosło w ciągu ostatnich lat z 47% do 57%,

natomiast brak zaufania zmniejszył się z 22% do 11%.

Panie Ministrze!

Na pana ręce były składane po-

dziękowania wszystkim osobom, które włączają się

w ochronę praw dziecka w Polsce dzięki pana entu-

zjazmowi, pana pracy.

Na pana ręce chcemy złożyć

serdeczne podziękowania za taki sposób ochrony

praw dzieci w Polsce.

Jestem przekonana, że dla nas mapa, którą pan

bardzo szczegółowo omówił, mapa przestrzegania

praw dziecka jest tą mapą, którą my wszyscy parla-

mentarzyści powinniśmy realizować.

Bardzo dzięku-

jemy za taki sposób sprawowania urzędu.

Dziękuję,

panie marszałku.

(Oklaski)

pani poseł Magdalenie Kochan.

Zaraz przystąpimy do wystąpień klubowych.

Zanim jednak to się stanie, chciałbym powitać

wszystkich, którzy na galerii przysłuchują się ostatniej

debacie podczas tego posiedzenia.

Wszystkich witam.

Proszono mnie, pan poseł Babalski mnie o to po-

prosił, żebym powitał uczniów Gimnazjum im. Żoł-

nierza Polskiego w Durągu, co niniejszym czynię,

z przyjemnością oczywiście.

(Oklaski)

Teraz przystępujemy do wystąpień klubowych.

Otwieram dyskusję.

szula Augustyn.

Dziękuję, panie marszałku.

ście!

To znakomicie mieć takie audytorium, bo dzisiaj

mówimy właśnie o waszych prawach i o człowieku,

o urzędzie, którego sprawowanie polega na przestrze-

ganiu waszych praw.

Może tak do końca tego nie widać, ja mam nadzie-

ję, ale z przedmówczynią moją i z panem marszał-

kiem, który za moimi plecami, jesteśmy już tutaj

pewien czas, ja trzecią kadencję, a mówię to w tym

kontekście, że mieliśmy okazję, możliwość obserwo-

wania i analizowania sprawozdań, które składali

dwaj poprzedni rzecznicy.

Te sprawozdania składały

się przede wszystkim ze statystyk.

Skoro statystyki

są takie ważne, to ja też na początek przywołam tro-

chę statystyki.

W trakcie kadencji obecnego rzeczni-

ka praw dziecka liczba zabójstw dzieci w Polsce spad-

ła trzykrotnie, liczba dzieci pozostawionych w nie-

bezpieczeństwie utraty życia albo ciężkiego uszczerb-

ku na zdrowiu spadła o połowę.

Liczba małoletnich

ofiar przemocy domowej według procedury Niebie-

skiej Karty, jak wynika z danych Policji, w 2008 roku

wynosiła 47 tys. z haczykiem, w 2012 r. wynosiła

19 tys. Te statystyki, jeżeli już są tak potrzebne, to

ten urząd, ten rzecznik działa.

Działa skutecznie.

To

jest pierwszy wniosek z mojej wypowiedzi.

Chcę jednak powiedzieć, że statystyki, suche licz-

by, mimo że mają wielką wymowę, są tylko statysty-

kami.

Ten rzecznik jest pierwszym rzecznikiem,

który wyszedł zza biurka, który nie reaguje na prob-

lemy związane z ochroną praw dzieci tylko na pod-

stawie tego, co zostanie do niego napisane, co do

niego wpływa, to jest rzecznik, który jest w całej

Polsce i – mówię bez absolutnej przesady – jest

w Europie i w świecie.

To jest rzecznik, który potra-

fił zbudować urząd w taki sposób, że osoby publiczne,

osoby cieszące się wielkim autorytetem dzisiaj pub-

licznie stają obok niego i mówią: dajemy swoją twarz,

jesteśmy przekonani, że to, co robi, robi dobrze, da-

jemy swoje siły, umiejętności, talenty, jednoczymy te

siły po to, żeby dla dobra dzieci w tym kraju działo

się coraz więcej i żeby to było skuteczne.

Proszę pań-

stwa, można robić wiele rzeczy, ale jeżeli nie jesteśmy

w stanie zbudować drużyny dla dobrego działania, to

nasze działania zawsze będą pojedyncze, a te, jak

widać, potrafią gromadzić wielu, zaś tych wielu jest

w stanie przekonać następnych.

I to jest wartość

sama w sobie.

(Gwar na sali)

Czy pan poseł chce coś teraz dodać?

Pytam, bo

pan mi przeszkadza.

Panie marszałku, gdyby pan był uprzejmy…

(Poseł Tadeusz Woźniak: Wyrzucić mnie z sali.)

Nie, gdyby pan po prostu grzecznie słuchał i nie

przeszkadzał, to ja bym była bardzo zobowiązana.

Poseł Magdalena Kochan

323

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Pani poseł, ja reaguję czasem bardzo stanowczo,

ale myślę, że to akurat nie było takie dokuczliwe.

Proszę kontynuować.

Poseł Urszula Augustyn:

Jednak jest problem, gdy ktoś obok cały czas

mówi.

To trochę przeszkadza.

O sprawach, o których mówili moi przedmówcy,

nie będę mówiła, nie chcę tego powtarzać, bo wszyst-

kie inicjatywy, wszystkie działania podjęte przez

rzecznika nie tylko podczas posiedzenia komisji, ale

i dzisiaj w tym sprawozdaniu zostały przez pana

rzecznika przedstawione, także pani poseł sprawo-

zdawca bardzo precyzyjnie o nich mówiła.

Ja chciałabym się skupić na tych inicjatywach,

które są poza działaniem zza biurka.

Pierwsza i naj-

ważniejsza dla mnie rzecz to wspaniała edukacja,

edukacja na rzecz praw dziecka.

Fakt, że rzecznik

był inicjatorem ogłoszenia Roku Janusza Korczaka,

to jest jeden z tych faktów, które powodują, że wszy-

scy nagle na tę postać zwrócili uwagę.

Setki, dosłow-

nie setki spotkań w całym kraju, setki konferencji,

setki dyskusji, debat nie tylko z młodymi ludźmi

o ich prawach, ale także z tymi, którzy tych praw

powinni przestrzegać i którzy powinni umieć wycho-

wywać, umieć zajmować się młodymi ludźmi, spowo-

dowały, że poziom wiedzy na temat godności młode-

go człowieka, na temat jego praw w naszym społe-

czeństwie zdecydowanie wzrósł.

Rzecznik swoim

postępowaniem zwrócił uwagę na bardzo istotne

sprawy, które w zabieganym, rozkojarzonym świecie,

często zajmującym się przede wszystkim konsump-

cją, po prostu gdzieś tam się zapodziały.

W tym roku, w roku 2012, który był Rokiem Ja-

nusza Korczaka, dzięki inicjatywom rzecznika praw

dziecka w Polsce o pedagogice, o wychowaniu, o pra-

wach dziecka mówiło się bardzo dużo.

I to już jest

plus.

Ale jeżeli dodam, te inicjatywy wyszły poza

granice, jeżeli powiem, że pierwsza dama, pani pre-

zydentowa Anna Komorowska inaugurowała ten rok

w Japonii, że ten rok był zauważony w wielu krajach

Europy i w wielu krajach Europy odbywały się spot-

kania i rozmowy na ten temat, jeżeli powiem, że

w czasie polskiej prezydencji w Radzie Europy nasz

rzecznik przewodniczył Europejskiej Sieci Rzeczni-

ków Praw Dziecka i kierował nią przez cały rok, nie

tylko przez pół, że był wzorem i mówiło się o tym, że

Polska jest tym miejscem, które powinno służyć

wszystkim za wzór, bo wprowadziliśmy dobre, sku-

teczne rozwiązania i te rozwiązania dają rzecznikowi

instrumenty, aby mógł się upominać o prawa dziecka,

to już jest sukces.

Ta kadencja przewodniczenia Eu-

ropejskiej Sieci Rzeczników Praw Dziecka została

przez tych z zewnątrz, nie przez nas, nazwana ka-

dencją przyspieszonego rozwoju idei rzecznictwa na

rzecz dzieci w Europie.

Gratulacje, panie rzeczniku.

Kolejne kraje dołączyły do tej organizacji: Łotwa,

Estonia, Francja i Włochy.

To także zasługa pana

rzecznika.

I po raz pierwszy w Strasburgu, w Radzie Europy

właśnie jako rzecznik praw dziecka mówił pan o spra-

wach związanych z ochroną najmłodszych, tych bez-

bronnych.

Czyż to nie jest wspaniała rzecz?

Kolejne akcje, choćby ta, którą dzisiaj oglądamy

na billboardach, w reklamach telewizyjnych i która

mocno do nas przemawia: „Reaguj.

Masz prawo”.

Ktoś powie, krytykując – bo wiadomo, iż takich, któ-

rzy znajdą dziurę w całym, zawsze sporo się znajdzie

– że to są wyrzucone pieniądze.

Powiem: nieprawda.

Gdyby było tak, że ta akcja jest niepotrzebna i że są

to pieniądze wydane niepotrzebnie, to nie mieliby-

śmy tylu interwencji w sprawach obrony dzieci, praw

dziecka.

A więc jest to akcja, która ma nas wszyst-

kich uwrażliwić.

Tej znieczulicy społecznej dookoła

nas jest trochę zbyt wiele.

Jestem przekonana, proszę państwa, że to, co

udało się zrobić panu Markowi Michalakowi, jest

ewenementem.

Bardzo precyzyjnie prześledziłam te

355 stron – już nie będę się skarżyć, że to zajęło spo-

wozdanie, to nie jest tylko relacja z tego, co się wy-

darzyło, co się działo, w jakich sprawach rzecznik

zabierał głos, w jakich sprawach skutecznie zadzia-

łał.

To jest swego rodzaju program działania i kto-

kolwiek będzie zajmował to stanowisko w przyszłości,

ma gotowy plan działania, ma wyznaczone kierunki,

trendy, wie doskonale, co już zostało zrobione i co

należy zrobić, w jakim kierunku powinniśmy iść.

I tylko należy cieszyć się z tego faktu, że jesteśmy na

tyle skuteczni, trochę się już pod to podpinamy, iż

inne kraje Europy biorą z nas przykład.

Polski rzecznik jest prawdziwym ambasadorem

praw dziecka i wzorem rozwiązań prawnych, które

w całej Europie powinny być realizowane.

O rozwią-

zaniach prawnych pan rzecznik już mówił.

Mnie bar-

dzo cieszy fakt, że rzecznik praw dziecka jest tak

rozpoznawalną postacią, to jest naprawdę znakomi-

te.

Sama uczestniczyłam w wielu spotkaniach, które

spotkania z młodymi uczestnikami, czy ze starszymi,

za każdym razem budzi to ogromne zainteresowanie,

wielką sympatię i powoduje, że o prawach dziecka

naprawdę się rozmawia.

Czasem też powoduje, że ci

starsi, którym powinna nasunąć się szczególna re-

fleksja, faktycznie dochodzą do wniosku, że nie

wszystko robimy tak, jak robić należy.

Są też spory

podczas tych dyskusji, ale, na miły Bóg, właśnie to

jest bardzo ważne.

Na koniec jedno zdanie.

Bardzo poruszył mnie

przebieg ostatniego posiedzenia komisji, podczas któ-

rego analizowaliśmy sprawozdanie pana rzecznika

i były wypowiedzi o głodujących dzieciach i o różnych

sytuacjach, w których rzecznika nie ma.

Proszę pań-

stwa, rzecznik praw dziecka nie jest panaceum, le-

kiem na wszystko.

Należy zwrócić uwagę na to, ile

dobrego w ciągu 5 lat swojej kadencji był w stanie

324

zrobić.

To po pierwsze.

Po drugie, myślę, zwracając

szczególnie uwagę osób, które te słowa wypowiadały,

że faktycznie polskie dzieci są głodne, ale są głodne

miłości i o tę miłość, o godność dziecka urząd rzecz-

nika z całą wspaniałą drużyną absolutnie walczy.

Moje dzieci, panie marszałku, Wysoka Izbo, są

w takim wieku, że już nie mogą zwrócić się w potrze-

bie do rzecznika praw obywatelskich, ale mam na-

dzieję, że moje wnuki będą korzystały z dorobku tego

rzecznika i że świat, który im przygotujemy, będzie

światem lepszym niż ten, w którym my żyjemy.

Dzię-

kuję bardzo.

(Oklaski)

Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parla-

Przychodzi mi przemawiać po osobach reprezen-

tujących klub Platformy Obywatelskiej, które, co tu

dużo mówić, uprawiały propagandę sukcesu i nadmu-

chały ten balonik do takich rozmiarów, że ja bym się

bał, bo wystarczy malutka igiełka i to wszystko pęknie.

Sprawozdanie rzecznika rzeczywiście robi duże

wrażenie, głównie ze względu na swoją obszerność.

Zajmuje ponad 350 stron, a warto zauważyć, że z roku

na rok sprawozdania rzecznika pęcznieją – w porów-

naniu z informacją z 2011 r. przybyło 30 stron.

(Poseł Urszula Augustyn: Jak się dużo robi, to jest

o czym pisać.)

Wymaga to zapewne mrówczej pracy całej armii

urzędników biura rzecznika.

Czy jednak w tym przy-

padku więcej oznacza lepiej i skuteczniej?

(Poseł Magdalena Kochan: W tym przypadku tak.)

Czy rzecznik lepiej i skuteczniej wypełnia usta-

wowe obowiązki?

Czy w piątym roku jego działalno-

ści nastąpiła poprawa stanu przestrzegania praw

dziecka?

Jakie kwestie systemowe udało się panu

rzecznikowi rozwiązać w czasie jego całej 5-letniej

kadencji?

Na te zasadnicze pytania w sprawozdaniu

odpowiedzi nie ma.

(Poseł Magdalena Kochan: To jest informacja.)

Rzecznik się spotykał, obejmował patronatem,

występował, ale z większości tych działań kompletnie

nic nie wynikało.

Dla pełnej oceny działalności rzecz-

nika warto zastanowić się, czego w informacji nie ma

wcale lub co zostało potraktowane marginalnie.

Po pierwsze, rzecznik zdaje się zupełnie ignoro-

wać art. 2 ust. 1 ustawy o rzeczniku, który mówi, że

osiągnięcia pełnoletności.

Powtórzmy: od poczęcia.

A więc pan rzecznik nie powinien pozostawać bierny

wobec kilkuset przypadków aborcji, czyli zabójstw do-

konywanych w majestacie prawa na dzieciach nienaro-

dzonych.

Ta bierność, to milczenie są przerażające.

Okazuje się, że dzieci poczęte, u których lekarze

wykryją jakieś wady, czyli dzieci niepełnosprawne,

a także dzieci poczęte w wyniku przestępstwa nie

mogą liczyć na pomoc pana rzecznika, mimo że usta-

wa zobowiązuje go do udzielania takiej pomocy, do

podjęcia próby chociażby uratowania ich życia.

To

jest art. 3 ust. 4, który mówi wprost: „Rzecznik

szczególną troską i pomocą otacza dzieci niepełno-

sprawne”.

Podobnie na pomoc rzecznika nie mogą

liczyć dzieci, których życie zostało zapoczątkowane

w wyniku sztucznego poczęcia, a które następnie są

zamrażane.

Te zaniechania poważnie obciążają su-

mienie pana rzecznika.

Po drugie, rzecznik właściwie nie zauważył prob-

lemów związanych z forsowaniem przez koalicję PO–

PSL pomysłu wprowadzenia obowiązku szkolnego

dla sześciolatków.

(Poseł Urszula Augustyn: Dla dobra dzieci.)

Trudno uznać, że poważnie traktuje ten temat,

jeżeli jedynym jego działaniem było przeprowadzenie

badania stanu przygotowania 41 szkół na przyjęcie

sześciolatków.

Swoich działań sam rzecznik nie trak-

tował poważnie, skoro nie oczekiwał nawet od Mini-

sterstwa Edukacji Narodowej odpowiedzi.

Postawę

rzecznika w tej kwestii można określić, mówiąc ko-

lokwialnie, jako próbę odfajkowania tematu – gdyby

ktoś pytał, to zawsze można powiedzieć: interwenio-

wałem w MEN.

Jednak nie o pozorowanie działań tu

chodzi.

Chodzi tu o dobro dzieci.

Obniżenie wieku

obowiązku szkolnego nie służy dobru dziecka, ale, jak

z rozbrajającą szczerością z tej trybuny – z tej trybuny

– przyznał minister Boni, ma służyć wydłużeniu okre-

su aktywności zawodowej i ma być sposobem na rato-

wanie sypiącego się systemu emerytalnego.

Rzecznik jest nie tylko głuchy na argumenty se-

tek tysięcy rodziców zatroskanych o przyszłość swo-

ich dzieci, ale również ignoruje głosy wielu naukow-

ców, ostatnio z Komitetu Nauk Pedagogicznych

PAN, którzy pod względem merytorycznym zmiaż-

dżyli szkodliwe pomysły MEN, podobnie jak Sekcja

zrzeszająca 70 tys. nauczycieli.

Tak się złożyło, że w dniu 12 czerwca, kiedy komi-

sja edukacji rozpatrywała informację o działalności

rzecznika, rodzice działający w ramach akcji „Ratuj

maluchy” składali w Sejmie blisko 1 mln podpisów

pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum ogól-

nokrajowego w sprawach edukacyjnych.

Pytania do-

tyczą kwestii niezwykle ważnych dla rodziców i dzieci,

mianowicie zniesienia obowiązku szkolnego dla sześ-

ciolatków, zniesienia obowiązku przedszkolnego dla

pięciolatków, powstrzymania likwidacji szkół i przed-

Poseł Urszula Augustyn

325

szkoli, powrotu do programów nauczania z pełnym

kursem historii oraz do 8-letniej szkoły podstawowej

Panie Rzeczniku!

Dzisiejsza debata jest dobrą

okazją do tego, aby pan określił jednoznacznie swoje

stanowisko.

Popiera pan ideę referendum czy też nie?

Kto pana zdaniem lepiej troszczy się o dobro dzieci

– politycy Platformy i PSL...

(Poseł Magdalena Kochan: Tak parlament posta-

nowił.)

...czy też rodzice?

Serca rzecznika nie poruszyły też problemy tysię-

cy dzieci i ich rodziców, którzy zmagają się z praw-

dziwym tsunami likwidacji szkół, głównie wiejskich.

Wyrazem stosunku rzecznika do tego zjawiska

jest przytaczana przeze mnie na posiedzeniu komisji

reakcja na pismo dzieci ze Słupi Wielkiej proszących

pana Michalaka o udzielenie pomocy ich rodzicom

walczącym z burmistrzem Środy Wielkopolskiej, któ-

ry postanowił przekazać ich szkołę spółce gminnej.

Z odpowiedzi biura rzecznika dowiedziały się, że chy-

ba nie zrozumiały, o co chodzi, powinny zapytać dy-

rektora szkoły i nauczycieli.

I oczywiście żadnej po-

mocy się nie doczekały.

Podobną wstrzemięźliwość zachowuje pan rzecz-

nik wobec likwidacji stołówek szkolnych i narastają-

cego problemu głodu wśród dzieci.

Jego zdaniem ten

problem właściwie w Polsce nie istnieje.

Ale za to

musimy odnotować wystąpienie generalne w sprawie

właściwego asortymentu sklepików szkolnych.

Ważnym obszarem działalności rzecznika jest

ochrona dziecka przed przemocą, okrucieństwem,

wyzyskiem, demoralizacją, zaniedbaniem.

Najpierw

zobaczmy, jak reaguje rzecznik na falę agresji, która

zalewa polskie szkoły.

Informują o tym media, ostrze-

gają nauczyciele, rodzice.

MEN zachowuje się biernie

wobec tego niepokojącego zjawiska.

Nie sposób prze-

cież poważnie potraktować akcji „Rok bezpiecznej

szkoły”.

Zobaczmy zatem, jak reaguje rzecznik.

W obszer-

nym sprawozdaniu brak informacji o propozycjach

działań systemowych, które uczyniłyby polskie szko-

ły bezpiecznymi.

A z badań chociażby Centralnego

Instytutu Ochrony Pracy dowiadujemy się, że prze-

bywanie w szkole jest bardziej ryzykowne niż praca

w transporcie lub górnictwie.

Tymczasem rzecznik,

analizując sprawy przemocowe dotyczące szkół, do-

szedł do wniosku, że ponad 50% z nich polega na

przemocy stosowanej przez nauczycieli, w tym tak

groźnych jej przejawów, jak straszenie ucznia bra-

kiem promocji, wypowiadanie uwag sarkastycznych

czy zwracanie się do ucznia podniesionym głosem.

Uwagi te byłyby nawet zabawne, gdyby nie dotyczy-

ły tak poważnego problemu.

Ciekawe, co pan rzecz-

nik poradziłby nauczycielom, którzy na co dzień sty-

kają się ze zdemoralizowanymi uczniami, często

wielokrotnie notowanymi przez Policję, uczniami,

którzy terroryzują swoich kolegów i nauczycieli, ma-

jąc poczucie całkowitej bezkarności.

W imieniu śro-

dowiska nauczycielskiego proszę o receptę.

Panie

rzeczniku, co mamy robić z takimi uczniami?

Bo

przecież nie można na nich podnieść głosu.

(Poseł Magdalena Kochan: Zmienić zawód.)

Wysoki Sejmie!

Warto jeszcze przyjrzeć się, w jaki

sposób rzecznik wypełnia ustawowy obowiązek

ochrony dziecka przed demoralizacją.

Niestety i w tej

niezwykle ważnej sprawie trudno znaleźć przykłady

działań, których należałoby oczekiwać od rzecznika.

Brakuje nie tylko działań, ale nawet wypowiedzi,

które piętnowałyby próby wtargnięcia do szkół czy-

nione przez agresywne środowiska homoseksualne

i promowania w środowisku szkolnym dewiacyjnych

zachowań.

Ostatnio biuro rzecznika odmówiło nawet

odpowiedzi na pytanie, czy rzecznik podejmie dzia-

łania chroniące dzieci przed udziałem w tzw. para-

dzie równości.

Pozostawię to bez komentarza.

Zaniechaniom działania w przedstawionych po-

wyżej przykładach łamania praw dziecka towarzyszy

nadaktywność w tych obszarach, które konstytucyj-

nie należą do rodziców.

Rzecznik zdaje się zapomi-

nać, że to rodzice wychowują dzieci, a nie on.

Inter-

weniował na przykład w Urzędzie Lotnictwa Cywil-

nego w związku z dopuszczeniem do lotów samodziel-

nych uczniów pilotów po ukończeniu 14. roku życia.

Abstrahował przy tym...

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Pani pośle, 10 minut to bardzo dużo czasu.

Poseł Zbigniew Dolata:

Już kończę, panie marszałku.

Abstrahował przy tym od tego, że jest to możliwe

wyłącznie za zgodą rodziców.

Takich przykładów jest

znacznie więcej.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Podsumowując, panie marszałku, należy stwier-

dzić, że pan Marek Michalak specyficznie rozumie

prawa dziecka, traktuje je wybiórczo.

Podstawą jego

działań jest przestrzeganie zasad poprawności poli-

tycznej i unikanie wszystkich tych spraw, które na-

raziłyby go na negatywną reakcję ze strony salono-

wych mediów i rządzącej koalicji.

Otoczył się gronem

pochlebców, co mogliśmy obserwować…

Poseł Zbigniew Dolata

326

Poseł Zbigniew Dolata:

Panie marszałku, dwa zdania jeszcze.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Dziękuję panu posłowi.

Poseł Zbigniew Dolata:

…podczas rozpatrywania przez komisję sprawo -

zdania rzecznika.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Panie pośle, bardzo panu dziękuję za tę wypo-

wiedź.

Poseł Zbigniew Dolata:

Panie marszałku, bardzo proszę, jeszcze jedno

zdanie.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Dziękuję, panie pośle.

10 minut to bardzo dużo

czasu.

Dobrze więc, że kończy się 5-letnia kadencja Marka

Michalaka, który bardziej dbał o swój medialny wize-

runek niż o wypełnianie ustawowych obowiązków.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Poseł Zbigniew Dolata:

Miejmy nadzieję, że na kolejną kadencję parla-

ment wybierze osobę, która na pierwszym miejscu…

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Panie pośle, dziękuję panu bardzo za to wystąpie-

nie.

Poseł Zbigniew Dolata:

…będzie stawiała walkę o przestrzeganie praw…

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Poseł Zbigniew Dolata:

…dziecka.

Dziękuję bardzo.

( Oklaski)

Nie widzę pana posła.

A więc proszę pana posła Piotra Walkowskiego,

Polskie Stronnictwo Ludowe.

Poseł Piotr Walkowski:

jesteście na tej sali, pogodzeni dzięki wzajemnej, że

tak powiem, tolerancji, która panuje w naszej Izbie!

Panie rzeczniku i towarzyszące panu osoby!

Goście

na galerii!

Powiem tak: Podobno jeśli chodzi o istotę

człowieka, wszyscy ludzie są podobni, jednak są pew-

ne różnice w funkcjonowaniu i odbieraniu zewnętrz-

nego świata.

Ja akurat mam tę przyjemność, że po

raz piąty w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa

Ludowego mogę odnieść się do sprawozdania, które

przedstawia pan rzecznik z pracy swojego urzędu.

tycznie mój obiektywizm…

Nie wiem, nie jestem ko -

bietą, droga pani Magdaleno Kochan, sprawozdaw-

czyni połączonych komisji, ale debatę podczas wspól-

nego posiedzenia komisji i sprawozdanie odbieram

w sposób zbliżony do tego, jak przedstawiła to pani

Magdalena Kochan, sprawozdawczyni komisji, i ko-

leżanka Urszula, która w imieniu Platformy to przed-

stawiała.

Nie powinienem tego mówić, ale powrócę do mo-

jego wystąpienia sprzed 4 lat, bo jest akurat oka-

zja i tu dzisiaj zostało to wywołane.

Pochylając się

nad sprawozdaniem za rok 2008, powiedziałem, że

ono jest troszeczkę podzielone ze względu na to, że

w 2008 r. nastąpiła zmiana na stanowisku rzecznika

i tam w związku z tym były pewne różnice.

Odnosi-

łem się wtenczas do postaci bajkowych, postaci z ba-

327

jek, które były problemem poprzedniego rzecznika.

Podobno nie tak się zachowywały w sferze…

(Poseł Magdalena Kochan: Noszenie torebek.)

Proszę?

(Poseł Magdalena Kochan: Noszenie torebek.)

Nie chcę tego wypowiadać, bo jeszcze by się tutaj

odezwały, że chcą zabrać głos.

Ale to była kwestia

koloru, noszenia torebek.

Tak sobie tu siedziałem, przysłuchiwałem się i jak-

bym podświadomie powrócił do tego okresu i oczeki-

wań niektórych posłów na tej sali.

Ja jednak, piąty

raz przystępując…

Jak mówię, tak się składa, że

właśnie…

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Poseł Piotr Walkowski:

Tak, panie marszałku.

Ale o pewnych rzeczach

warto pamiętać i warto je powtarzać.

Dziękuję.

Dlatego też jeszcze raz, po raz piąty – muszę dojść

do myśli – mam w tym momencie możliwość dokona-

nia oceny pracy rzecznika na przestrzeni pięciu

ostatnich lat.

Przypatruję się temu.

To jest nie tylko

kwestia tego, że sprawozdanie za rok 2012 jest ob-

szerniejsze, ma o 30 stron więcej, ale to też kwestia

elementów, które są w nim zawarte, budowy tego

sprawozdania.

Przyjmujemy tu, w tej Izbie, różnego

rodzaju informacje, sprawozdania.

Są to typowe in-

formacje.

Tu są informacje zebrane, usystematyzo-

wane, te informacje są zdiagnozowane, z tych diag-

noz wyciągnięte są wnioski i na końcu w odniesieniu

do każdej sfery wskazane są możliwości rozwiązań.

W ramach pracy rzecznika również w ubiegłym roku

wielokrotnie jako Wysoka Izba mogliśmy skorzystać

z tych podpowiedzi czy też pan rzecznik osobiście

z pewnymi inicjatywami w zakresie zmian prawo-

dawstwa występował.

Dlatego też powiem tak: W klubie Polskiego

Stronnictwa Ludowego mieliśmy dyskusję w sprawie

oceny pracy rzecznika i będę wyrazicielem opinii mo-

jego klubu, mówiąc, że dla nas byłoby zaszczytem,

gdyby pan rzecznik chciał powtórnie sprawować ten

urząd, przez następne 5 lat.

Praktycznie te zmiany, które zostały dokonane

na korzyść tego urzędu – mówię: na korzyść tego

urzędu, przepraszam, że w tym momencie może pod-

miotowo potraktowałem urząd, ale, myśląc o pracy

tego urzędu, dostrzegam poprawę warunków dla na-

szych najmłodszych, dla dzieci.

Tu przede wszystkim

chodzi o poprawę tych warunków, kwestię dążenia

do ciągłej poprawy.

Dlatego też niech ta zapowiedź

całego mojego klubu, że chcielibyśmy, żeby pan po-

wtórnie sprawował tę funkcję w następnej kadencji,

będzie oceną, jaką miałem przedstawić w imieniu

klubu.

Serdecznie dziękuję panu i pańskim współ-

pracownikom, instytucjom, z którymi pan współpra-

cuje, moim koleżankom i kolegom w Sejmie, którzy

szanują i kochają dzieci.

Liczę na to, że dalsza współ-

praca przyczyni się do polepszania tych warunków,

które chcemy naszym pociechom stworzyć.

Dziękuję

bardzo.

(Oklaski)

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

wskiego, Sojusz Lewicy Demokratycznej.

Poseł Artur Ostrowski:

Panie Marszałku!

Panie Rzeczniku!

Panie i Pa-

sko klubu Sojuszu Lewicy Demokratycznej dotyczące

informacji rzecznika praw dziecka oraz stanu prze-

strzegania praw dziecka w Polsce.

Co do działań pana rzecznika, na pewno należy

tu podkreślić fakt, że jest kolosalna różnica w porów-

naniu z poprzedniczką pana rzecznika.

I to jest nie-

zaprzeczalne.

Pani poseł Augustyn sformułowała to

w ten sposób, że pan rzecznik przestrzega praw dzie-

cka.

Ja jestem przekonany, że to jest fakt, ale pan

rzecznik ma za zadanie bronić tych praw dziecka

w Polsce.

I w tej informacji, w tym sprawozdaniu jest

zawarte to, że w wielu obszarach pan rzecznik ma

osiągnięcia, że wiele się udało dokonać.

Natomiast

chciałbym zwrócić uwagę pana rzecznika, iż na ręce

posłów i do klubów poselskich, nie tylko do klubu

SLD, wpływają listy od organizacji pozarządowych,

w których formułuje się takie oto hasło: „Rzeczniku

naszych praw, co zrobiłeś, aby nie dochodziło do

utrudniania kontaktów dzieci z rodzicami?”.

Jest list

otwarty, w którym kilka organizacji, w tym Fundacja

„Centrum Praw Ojca i Dziecka”, Stowarzyszenie na

rzecz Poszanowania Prawa Dzieci i Rodziny, Śląskie

Stowarzyszenie Obrony Praw Ojca, Fundacja „Mam

Prawo Mieć Tatę” i inne organizacje pozarządowe,

wprost formułuje apel do posłów, aby nie powoływać

pana Marka Michalaka na drugą kadencję jako

rzecznika praw dziecka.

Chciałbym, aby pan rzecz-

nik odpowiedział na te zarzuty i na te listy, które

kierowane są nie tylko do posłów, ale też do prezy-

denta państwa.

Mam nadzieję, że dzisiaj pan rzecz-

nik, korzystając z tej debaty, to zrobi.

Przechodząc do informacji na temat stanu prze-

strzegania praw dziecka, posłużę się danymi z infor-

macji, którą pan rzecznik nam przedstawił, ale rów-

nież z innych źródeł.

Co do stanu materialnego polskich dzieci – co pią-

te dziecko w Polsce jest ubogie.

Posłużę się raportem

UNICEF.

W Polsce ponad 1300 tys. dzieci nie ma

tego, co jest im potrzebne, niezbędne do prawidłowe-

Poseł Piotr Walkowski

328

go rozwoju.

W rankingu UNICEF dotyczącym pozio-

mu życia dzieci Polska zajęła 21 miejsce, jeśli chodzi

o państwa OECD – brano pod uwagę 24 państwa,

a więc to jest końcówka tej tabeli.

Okazuje się, że

ubóstwo dzieci w Polsce jest wielkim problemem.

To

jest grupa najbardziej zagrożona ubóstwem, aż 22%

z nich stoi przed groźbą życia w nędzy.

130 tys. dzie-

uczniów szkół podstawowych, cierpi z powodu niedo-

żywienia.

Prawie ćwierć miliona dzieci ze szkół pod-

ich prawidłowego rozwoju – wychodzą z domu bez

dania, nie jedzą codziennie obiadu.

W 40% klas

w szkołach podstawowych jest przynajmniej jedno

dziecko niedożywione.

13% dzieci potrzebujących do-

żywiania nie otrzymuje tej pomocy.

To są dane

z ostatnio przeprowadzonych badań dotyczących pol-

skich dzieci.

Kwestia prawa do opieki zdrowotnej.

Nadal więk-

szość dzieci i młodzieży w Polsce choruje, panie

rzeczniku, na próchnicę.

Ja tu przedstawię dane

z pańskiej informacji; dobrze, że pan rzecznik to za-

uważył, że zajął się tym problemem.

Klub SLD wie-

lokrotnie stwierdzał, że w każdej polskiej szkole po-

winien być gabinet stomatologiczny i lekarski.

Do

tego celu, myślę, panie rzeczniku, będziemy zmierzać

razem, tutaj jest wsparcie ze strony Sojuszu Lewicy

Demokratycznej.

Okazuje się, że w województwach

dolnośląskim, podkarpackim, warmińsko-mazur-

skim odsetek dzieci z próchnicą sięga 97%.

To jest

poważne zjawisko.

Musimy to zatrzymać i następnie

doprowadzić do takiego stanu, że żadne dziecko

w Polsce albo prawie żadne dziecko w Polsce nie bę-

dzie narażone na próchnicę.

Bardzo dobrze, że pan rzecznik zajął się sprawą

finansowania Centrum Zdrowia Dziecka.

Bulwersu-

jące było zachowanie pana ministra w tej sprawie.

Moim zdaniem nie dostrzegł problemu.

Dobrze, że

pan rzecznik ten problem dostrzegał i dostrzega.

Mu-

simy wszyscy zabiegać o to, aby do takiej sytuacji

Kwestia wypoczynku.

Głęboko niepokojący jest

fakt, że tylko 62 spośród ponad 4 tys. uczestników

wypoczynku poza miejscem zamieszkania objętych

kontrolą pana rzecznika to dzieci z niepełnospraw-

nością.

To jest zaledwie 1,4% wypoczywających dzie-

ci.

To też jest porażająca statystyka.

Podczas wakacji

2012 r. poddano badaniu wypoczynek dzieci i mło-

dzieży na terenie naszego kraju i w ok. 35% miejsc

kontrolujący stwierdzili nieprzestrzeganie przepisów

prawa w zakresie organizacji i nadzorowania wypo-

czynku.

35% miejsc to też jest ta czarna statystyka

ujęta przez pana rzecznika.

Rozumiem, że pan rzecz-

nik, badając to, wyciągnie teraz odpowiednie wnioski

i będzie reagował na te nieprawidłowości.

Problem związany z przygotowaniem szkół do ob-

niżenia wieku szkolnego to jeden z najistotniejszych

problemów, który stoi nie tylko przed panem rzecz-

nikiem, ale przed parlamentem i przed każdym ro-

dzicem, który będzie miał możliwość posłania swoje-

go 6-letniego dziecka do I klasy.

Pan rzecznik zbadał

wiele szkół pod tym właśnie kątem.

W 11 przypad-

kach stwierdzono naruszenie prawa w zakresie licz-

by dzieci w grupach świetlicowych, w 13 placówkach

liczebność oddziałów przedszkolnych przekraczała

25 dzieci, co jest niezgodne z prawem oświatowym.

Jeden pedagog przypada na 197 uczniów, jeden psy-

cholog przypada na 620 uczniów.

Jest jeszcze wiele

innych danych, które przemawiają raczej na tym, że

polska szkoła nie jest przygotowana albo nie jest

przygotowana w 100% na objęcie każdego 6-letniego

dziecka obowiązkiem szkolnym.

Musimy podjąć de-

cyzję, czy w przyszłym roku każdy 6-latek ma obo-

wiązek pójścia do I klasy, czy też trzeba będzie zna-

leźć inne rozwiązanie.

Ale skoro pan rzecznik na

podstawie tych przykładów potwierdza tę tezę, że nie

poważny sygnał dla Ministerstwa Edukacji Narodo-

wej i trzeba wyciągnąć z tego konkretne wnioski.

Jeśli chodzi o problemy związane z przemocą wo-

bec dzieci, to z informacji, które przedstawił pan

rzecznik, wynika, że poziom społecznej akceptacji

bicia dzieci w społeczeństwie polskim nadal jest wy-

soki.

Ponad 2/3 Polaków akceptuje tzw. klapsy stoso-

wane wobec dzieci.

Niemal 1/4 Polaków aprobuje bi-

cie dzieci jako metodę wychowawczą.

Wyniki poka-

zują również, że 24% badanych uznało bicie za sku-

teczną metodę wychowawczą.

To jest sygnał dla

wszystkich, panie rzeczniku, że jest jeszcze wiele do

zrobienia w tej mierze.

Musimy przyjąć te smutne

statystyki do wiadomości i starać się jednak przeko-

nać tych, którzy do tej pory przekonać się nie dali.

Ja i mój klub namawiamy pana rzecznika, aby

pan rzecznik bronił przede wszystkim praw dzieci

narodzonych.

Jest apel z prawej strony, aby pan prze-

de wszystkim zajął się dziećmi poczętymi.

(Dzwonek)

Jest jednak olbrzymi obszar obrony praw dzieci na-

rodzonych.

Podałem tutaj wiele przykładów mówią-

cych o tym, że jest wiele do nadrobienia, do przepra-

cowania, do poprawienia.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Panie pośle, pan poseł Dolata będzie miał do mnie

pretensje, że byłem wobec niego rygorystyczny.

Poseł Artur Ostrowski:

Pan rzecznik wykonał już pewną określoną pracę,

ale jest jeszcze wiele dziedzin i obszarów, którymi

należy się szybko i skutecznie zająć.

Dziękuję bardzo.

(Oklaski)

Poseł Artur Ostrowski

329

Ostatni swoje wystąpienie w imieniu klubu Soli-

darna Polska wygłosi pan poseł Tadeusz Woźniak.

Bardzo proszę.

nej w druku nr 1244 informacji o działalności rzecz-

przestrzegania praw dziecka.

Po pierwsze, dziwi nas bardzo, dlaczego tak przy-

wiązał się pan rzecznik do tych słów Janusza Kor-

czaka, które najpierw były tytułem kampanii spo-

łecznej i które zawarł pan też jako motto swojej in-

formacji: Nie ma dzieci, są ludzie.

Otóż jest to frag-

ment dłuższej wypowiedzi Korczaka, którą pan wy-

paczył, spłaszczył i ograniczył.

Po prostu wyrwał to

pan z kontekstu.

Jeśli według pana nie ma dzieci, to

co pan robi na stanowisku rzecznika praw dziecka?

Gdybym był na pana miejscu, użyłbym raczej innego

cytatu, również z Korczaka, a brzmi on tak: Dziecko

nie staje się człowiekiem, ale już nim jest.

Prawda,

że w ustach rzecznika praw dziecka słowa te nabra-

łyby szczególnego znaczenia?

Pan wolał obwieścić

światu, że dzieci nie ma.

Rozumiemy intencję, choć

pewna niezręczność pozostaje.

Gdyby premier pol-

skiego rządu stwierdził, że nie ma Polaków, są ludzie,

pewnie również panu by się to nie spodobało.

Panie Marszałku!

Wysoki Sejmie!

Przedmiotowy

materiał przedstawiony przez rzecznika praw dzie-

cka budzi zastrzeżenia już na wstępie zapoznawania

się z jego treścią.

Z niesmakiem przyjmujemy, że wie-

le treści znajdujących się w materiale jest przekopio-

wanych żywcem z informacji składanych Sejmowi

w latach ubiegłych, co jest przejawem arogancji pana

rzecznika, sposobu myślenia: jak chcecie, to macie

i dajcie mi święty spokój.

Kopiowanie treści niezwią-

zanych z działalnością rzecznika praw dziecka

w 2012 r., np. zamieszczenie składu osobowego Rady

Doradczej – stan na 31 marca 2013 r. czy też całej

treści Deklaracji Warszawskiej sprawia, że przedsta-

wiony Wysokiej Izbie materiał jest bardzo obszerny,

zawarty na 354 stronach, ale znaczna jego część jest

niepotrzebna, a inne części są po prostu przekopio-

wane ze starych plików, znajdujących się w kompu-

terach pracowników biura rzecznika, i mają wywołać

wrażenie, jakąż to ciężką pracę wykonał pan rzecz-

nik w okresie objętym informacją, do złożenia której

został zobligowany na mocy art. 12 ust. 1 ustawy

Już porównanie spisu treści aktualnej informacji

ze spisami poprzednich udowadnia, że dla rzecznika

praw dziecka przedmiotowa informacja jest zwykłą

sztampą, a wysiłek intelektualny w tym zakresie wy-

daje się składającemu informację zupełnie zbędny.

Cały układ oraz tytuły rozdziałów i podrozdziałów

są praktycznie identyczne, jak w informacji za rok

2011.

Nie byłoby to bulwersujące, gdyby nie przyjęcie

przez wysokiego funkcjonariusza państwowego zało-

żenia, że informację Sejmowi Rzeczypospolitej Pol-

skiej można złożyć bez specjalnego wysiłku, napisać

byle co i byle jak, a większość koalicyjna, Platforma

i PSL, we współpracy z tymi, dla których funkcjono-

wanie rzecznika nie ma istotnego znaczenia, i tak

wygłosi parę peanów na cześć rzecznika i przyjmie

tę bylejakość bez zastrzeżeń.

(Poseł Magdalena Kochan: Byle co i byle jak na

350 stronach.)

Najsmutniejsze jest to, że pan rzecznik nie pomy-

lił się w swoich przewidywaniach, czego doświadczy-

liśmy w wypowiedziach szczególnie posłów Platformy

i PSL.

Cały rozdział I pt. „Rzecznik praw dziecka” jed-

nym kliknięciem myszki od komputera przekopiował

pan z materiału przedłożonego Sejmowi i Senatowi

w roku ubiegłym, ale z małym wyjątkiem.

W akapicie

dotyczącym badań opinii społecznej rok 2011 zamie-

nił pan na rok 2012 i odesłał do załącznika 11.

W za-

łączniku 11 pisze pan, że TNS OBOP przeprowadził

w roku 2012 kolejny sondaż, w którym badając opinię

społeczną, zadano pytanie mające na celu określenie

poziomu świadomości na temat istnienia instytucji

rzecznika praw dziecka oraz jego działania.

Napisał

pan, że uzyskane wyniki badania przeprowadzonego

na reprezentatywnej próbie 1005 dorosłych miesz-

kańców Polski są identyczne jak w roku 2011.

Czy to

tylko przypadek, jak w totolotku, czy oszukał pana

TNS OBOP?

Czy może próbuje pan oszukać Sejm

i Senat?

Jeśli nie zobaczymy oryginałów badań i wnio-

sków przedstawionych panu przez TNS OBOP w roku

2011 i w roku 2012, to nie uwierzymy, że w badaniu

przeprowadzonym w różnym czasie i w różnych miej-

scach przy 1005 respondentach wyniki odpowiedzi

na kilka pytań, a w tym brak wiedzy lub błędy re-

spondentów, były identyczne.

Dlatego oczekujemy, że

w najbliższy poniedziałek, dziś już nie chcemy pana

fatygować, dostarczy pan do Klubu Parlamentarnego

Solidarna Polska materiał otrzymany z TNS OBOP,

na którym oparł się pan w swoim sprawozdaniu.

W przypadku niedostarczenia do klubu materiału,

o który prosimy, uznamy, że wprowadził pan w błąd

Sejm, Senat oraz opinię publiczną.

Jednocześnie za-

pewniam, że sprawdzimy, czy materiał jest auten-

tyczny i czy badanie w ogóle zostało wykonane.

W rozdziale II proszę porównać np. treść przed-

stawioną na str. 12 obecnej informacji z treścią ze str.

11 informacji złożonej w roku ubiegłym.

Poza zmianą

roku z 2011 na 2012 i liczby spraw kierowanych do

rzecznika cała treść jest identyczna.

W dalszej części,

mimo że informacje dotyczą spraw indywidualnych,

całe akapity są kopiowane z poprzedniego sprawo-

zdania.

Jako jeden z przykładów podam akapit

pierwszy na str. 26. obecnej informacji i akapit pierw-

szy na str. 24. informacji z roku ubiegłego.

Kolejnym

330

przykładem jest prawie cały punkt dotyczący prze-

strzegania praw małoletnich pacjentów.

Takich przy-

kładów jest więcej.

To po prostu skandal.

Przypadki

kopiowania całych stron znajdują się także w innych

miejscach informacji.

Odsyłam panie i panów posłów

na przykład do str. 202 obecnej informacji i str. 189

informacji rzecznika praw dziecka z roku ubiegłego.

Czytając te fragmenty jeden po drugim, można by

nauczyć się ich na pamięć i to nie dlatego, że są tak

pasjonujące, ale dlatego, że są identyczne.

z nas, ja postaram się dostosować do zaproponowanej

przez pana konwencji i wygłoszę teraz fragment

przekopiowany z mojego wystąpienia w roku ubie-

głym z małymi korektami.

Zobaczy pan, że też jest

aktualny.

I tak możemy w kółko, Macieju, jak mówi

stare polskie porzekadło.

W całym przedłożonym Wysokiej Izbie materiale

najciekawiej prezentują się uwagi o stanie przestrze-

stronach w kilkusetstronicowym dziele.

Te kilkana-

ście stron powinno wskazywać kierunki niezbędnej

okazywać szczególną troskę sprawom ochrony życia,

W świetle powyższego należy uznać informację

cka za materiał interesujący, aczkolwiek niepełny,

mi opisami konkretnych sytuacji jednostkowych.

częścią przedłożonego materiału są uwagi o stanie

przestrzegania praw dziecka.

Na podstawie analizy

tej części można wytyczyć kierunki działania rzecz-

stytucja, jaką jest rzecznik praw dziecka, przyczyni

dzieci w Polsce głównie poprzez przestrzeganie praw

przeczeniem.

Za wszystkie pozytywne działania pana rzecznika

ograniczone efekty działań rzecznika praw dziecka

w roku 2012 i całkowity brak zainteresowania losem

dzieci nienarodzonych Klub Parlamentarny Solidar-

na Polska wyraża negatywną opinię o informacji

rzecznika o działalności za rok 2012, wyrażając na-

dzieję na pełną realizację przez rzecznika obowiąz-

ków ustawowych w roku 2013 i na lepsze, a przede

Tak mówiłem w ubiegłym roku, w tym chciałbym

jeszcze pana zapytać w imieniu klubu, co pan zrobił,

aby przeciwstawić się obniżeniu wieku szkolnego.

Z tej trybuny premier Donald Tusk, odpowiadając na

moje pytanie, stwierdził, że celem tych zmian jest

jedynie to, aby młodzi ludzie trafili na rynek pracy

o rok wcześniej.

A co pan zrobił, aby dzieci nie sta-

wały się w Polsce tanią siłą roboczą?

(Poseł Magdalena Kochan: Kończ waść, wstydu

oszczędź.)

Czy pan wie, że ci, którzy urodzili się w drugiej

połowie roku, a nie dostaną się po szkole średniej na

studia, pójdą do pracy jako małoletni?

A pan śpi, pa-

nie rzeczniku, i nie przeciwdziała temu.

(Poseł Magdalena Kochan: Jak panu nie wstyd?)

Wolelibyśmy, aby pana praca była misją i pasją w

działalności na rzecz wszystkich dzieci, a nie przeja-

wem tzw. poprawności politycznej mającym jedynie

zapewnić panu trwanie, trwanie i kopiowanie.

A gdzie

efekty?

Gdzie inicjatywy?

Gdzie kreatywność?

Odno-

simy wrażenie, że nie są to już cele, które miałyby

dla pana większe znaczenie.

Życzymy więc zdrowia,

dobrego samopoczucia, ale i refleksji z pożytkiem dla

dzieci, od poczęcia do osiągnięcia pełnoletności.

Bar-

dzo dziękuję za uwagę i zainteresowanie.

Dziękuję

bardzo.

(Oklaski)

(Poseł Magdalena Kochan: Zainteresowania żad-

nego, oburzenie i wstyd.)

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Przystępujemy do pytań.

(Poseł Adam Abramowicz: Panie marszałku,

2 minuty, jest mało pytających.)

Nie, debata była ponad wszelką miarę szczegółowa.

(Poseł Adam Abramowicz: My chcemy zadawać

pytania.)

Materiał przygotowany przez pana rzecznika jest

rzeczywiście pełen precyzji, detali, tak że nie ma po-

trzeby, żebyśmy...

(Poseł Adam Abramowicz: Żebyśmy zadawali py-

tania?)

Nie, tego nie powiedziałem, panie pośle.

W zasadzie nie powinienem podejmować dyskusji,

bo oceniam całą debatę w taki sposób, że 1 minuta

na zadanie pytania jest czasem zupełnie wystarcza-

jącym.

(Poseł Adam Abramowicz: Ale my pana prosimy

o 2 minuty albo 1,5.)

1 minuta.

Pan poseł Henryk Siedlaczek, Platforma Obywa-

Bardzo proszę.

Czas – 1 minuta.

331

Poseł Henryk Siedlaczek:

Rzeczniku!

Dzięki przeprowadzonym w poprzednich

latach nowelizacjom ustawy regulującej działalność

pańskiego urzędu obecnie każdy adresat ma obowią-

zek ustosunkować się do wystąpienia generalnego

rzecznika.

Z przedstawionego w informacji zestawie-

nia wynika, iż w 2012 r. w stosunku do każdego wy-

stąpienia nadeszła odpowiedź, oczywiście jeżeli była

ona wymagana.

Udzielenie odpowiedzi nie zawsze

jednak oznacza podjęcie przez dany podmiot określo-

nych działań.

Chciałbym zatem zapytać pana rzecz-

nika, czy jego zdaniem w przeciągu tych kilku lat

zwiększyła się skuteczność wystąpień generalnych.

Czy jest pan usatysfakcjonowany współpracą z orga-

nami, do których się pan zwraca?

Jak układa się

panu współpraca z rzecznikiem praw obywatelskich?

Na koniec, szanowny panie rzeczniku, powiem, że

sposób sprawowania przez pana jakże szczególnego

urzędu to również moja osobista radość z bycia po-

słem, który w czasie kadencji sejmowej mógł pana

poznać, mógł uwierzyć, iż nie trzeba pracować dla

słupków, uwierzył w sens wspólnotowego działania,

pracy dla dzieci i otaczającego ich świata.

Z dużym

szacunkiem odnosząc się do stworzonego przez pana

modelu pracy rzecznika, życzę panu nieustającej ser-

deczności na dalsze lata sprawowania urzędu, nie

tylko od dzieci.

Dziękuję.

(Oklaski)

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Pan rzecznik przyjął te życzenia.

Skierowałem do pana pytanie i prośbę o pomoc dla

rodziny, która składa się z matki, matki niezaradnej,

i trojga dzieci, które samotnie wychowuje.

Jedno

dziecko jest upośledzone umysłowo, drugie jest chore

na astmę.

Wysłałem panu prośbę o pomoc w uzyska-

niu mieszkania, które nie zagrażałoby życiu dziecka

chorego na astmę.

Samorząd odmawia pomocy.

Wy-

słałem panu całą dokumentację zdjęciową, aby mógł

pan zobaczyć, jak fatalnie wygląda to mieszkanie,

oraz opinię z sanepidu, w której – zacytuję tylko dwie

rzeczy – było napisane: lokal nie posiada żadnej wen-

tylacji, stan techniczny oraz bieżący zły stan sanitar-

no-higieniczny i porządkowy mieszkania nie sprzyja

mieszkańcom, a w szczególności choremu na astmę

oskrzelową 20-letniemu synowi pani Alicji Zaremby.

Myślałem, że pana urząd pomoże w tej sprawie, bo

matka sobie nie radzi.

(Dzwonek) Otóż otrzymałem

od pana taką odpowiedź: Odpowiadając na pytanie

pana posła w kwestii odpowiedzialności za stan zdro-

wia dzieci tej pani wynikający ze złych warunków

mieszkaniowych rodziny, informuję, że zgodnie z treś-

cią art. 27 ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską

Konwencji o prawach dziecka to rodzice lub inne oso-

by odpowiedzialne za dziecko ponoszą odpowiedzial-

ność za zabezpieczenie warunków życia niezbędnych

do rozwoju dziecka.

Mógłbym nawet przyjąć to tłu-

maczenie ze smutkiem, bo ta pani po prostu sama

sobie nie poradzi, ale jeśli to dziecko w tych niewen-

tylowanych pomieszczeniach pełnych grzyba umrze

na astmę, to nie wiem, kto będzie za to odpowiadał.

Skoro pan do mnie pisze takie rzeczy, to po co pan

jest?

(Poseł Magdalena Kochan: A jak pan pomógł?)

Po co jest pana urząd, po co są pieniądze wyda-

wane przez nasz kraj, jeżeli za te wszystkie rzeczy

mają odpowiadać tylko i wyłącznie rodzice?

Dziękuję

bardzo.

(Oklaski)

(Poseł Magdalena Kochan: Trzeba było przeczy-

tać, co może rzecznik.)

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Dziękuję bardzo.

Panie Marszałku!

Panie Rzeczniku!

Wysoka Izbo!

Korzystając z okazji, chciałbym na wstępie podzięko-

wać panu rzecznikowi za to, iż jako wartość dodaną

do pełnionego urzędu możemy uznać także społeczną

pracę polegającą na przewodniczeniu Kapitule Orde-

ru Uśmiechu.

Nie chodzi tylko o międzynarodowy

wymiar tego, przede wszystkim dziękuję za to, że

uczynił pan z tego orderu i możliwości przyznawania

go przez dzieci naprawdę sprawne, ważne narzędzie

promocji praw dziecka i postaw osób dorosłych, które

te prawa na co dzień realizują.

Chciałbym jednak zadać pytanie odnoszące się do

szczególnie trudnej sytuacji rodziny wtedy, kiedy

jako złożona z mamy, taty i dzieci niestety ulega jed-

nak rozpadowi.

Nie wszyscy rodzice przestrzegają,

co widzimy coraz częściej, zaleceń sądu co do powie-

rzenia jednemu z rodziców opieki nad dziećmi.

Ob-

serwujemy porwania dzieci.

Szczególnie dramatycz-

nie wyraża się to w sytuacji, kiedy rodzice nie miesz-

kają w Polsce, kiedy musimy także angażować w to

rozwiązania międzynarodowe.

Stąd pytanie o to, jak

pan rzecznik postrzega tę sytuację co do jej natęże-

nia, co do powodów jej występowania, ale także czy

widzi pan również możliwe rozwiązania legislacyjne,

które wspierałyby sytuację dziecka w tych najtrud-

niejszych chwilach.

Dziękuję.

(Oklaski)

332

Dziękuję.

Proszę bardzo.

Pan poseł robił ostatnie cyzelacje.

Poseł Tadeusz Woźniak:

ku!

Czy prawdą jest, że w 2010 r.

Biuro Rzecznika

Praw Dziecka przegrało sprawę w Sądzie Rejonowym

dla Warszawy-Śródmieścia, w wyniku czego sąd na-

kazał m.in. wypłacenie odszkodowania na rzecz po-

woda, tj. byłego pracownika biura, w wysokości

10 200 zł plus 1800 zł tytułem zwrotu kosztów pro-

cesu?

Wyrokowi sąd nadał klauzulę natychmiastowej

wykonalności do kwoty 6680 zł.

Pan jako kierownik

biura nie wykonał tego wyroku do dnia dzisiejszego,

czym naraził pan biuro, a więc i nas podatników, na

wypłacenie w przyszłości odsetek w znacznej wyso-

kości.

Czy ma pan świadomość, że w sposób rażący

narusza pan prawo i nie stosuje się pan do wyroku

wydanego w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, i od-

powie za naruszenie dyscypliny finansów publicz-

nych?

Dlaczego z takim uporem nie wykonuje pan

tego wyroku?

Proszę o odpowiedź na piśmie.

co zrobił pan w czasie całej swojej kadencji na rzecz

ochrony życia dzieci nienarodzonych.

Ostatnie pytanie.

Czy prawdą jest, że od dnia

13 czerwca br. prowadzone jest przez Prokuraturę

Rejonową Warszawa-Śródmieście śledztwo w sprawie

niedopełnienia przez pana rzecznika obowiązków

służbowych w okresie od 2009 r. do dnia 14 maja br.

polegających na zaniechaniu działań w sprawie,

w której naruszone zostało dobro małoletniego, tj.

(Oklaski)

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Pani poseł Magdalena Kochan, Platforma Oby-

Dziękuję bardzo.

Panie Marszałku!

Od 2010 r., też w 2011 r., udało

się w Sejmie załatwić w sposób pozytywny wiele

spraw związanych z prawami dziecka.

Moje pytanie

brzmi tak: Czy pan rzecznik monitoruje działanie

ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

stępczej po to, żebyśmy mogli stwierdzić, czy udało

nam się dzięki tym aktom prawnym zatrzymać dzie-

ci w ich rodzinach biologicznych?

Druga rzecz.

Nie mogę sobie tego odmówić i nie

stwierdzić, że podpisuję się pod tym, co zacytuję – to

z 7 lipca 2011 r.

Rzadka sprawa, bo w całości zga-

dzam się z panem senatorem Stanisławem Kogutem

z Prawa i Sprawiedliwości.

Panie rzeczniku, serdecznie dziękuję panu mini-

strowi – mówi pan senator, chciałabym wyrazić do-

kładnie to samo – za ogromne serce, za miłość do

człowieka, za miłość do rodziny i za apolityczność.

(Dzwonek) To jest wypowiedź senatora Prawa i Spra-

wiedliwości, który w sposób rzetelny ocenił pracę

osoby pełniącej ten urząd.

Ostatnie stwierdzenie.

Panie rzeczniku, jest mi

bardzo przykro i przepraszam za tak nieetyczne, nie-

eleganckie zachowanie dwóch posłów, a szczególnie

posła przemawiającego przede mną.

Mnie jest wstyd

za taką nierzetelną, niewłaściwą, nieprawdziwą, ko-

niunkturalną ocenę.

Prawda jest taka, że za chwilę

będziemy wybierać nowego rzecznika praw dziecka

i to prawo…

(Poseł Adam Abramowicz: Pani nie ma prawa nas

oceniać.)

Śmiem…, przepraszam za takie zachowanie po -

słów na tej mównicy.

(Oklaski)

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Panowie, debata ma swoje prawa.

W debatach wy-

raża się oceny, tak że nie hamujcie tego prawa do

oceny.

(Poseł Tadeusz Woźniak: W trybie sprostowania.)

(Poseł Magdalena Kochan: Co pan chce prosto-

wać?

Nie wymieniłam nazwiska.)

Ale co pan chciał prostować, panie pośle.

(Poseł Tadeusz Woźniak: Dlaczego pani poseł

przeprasza za moje zachowanie?

Nie życzę sobie tego.

Nie zachowałem się ani nieetycznie, ani nieelegan-

cko, przytaczałem fakty.

Proszę...)

(Poseł Magdalena Kochan: Tylko przeprosiłam za

pana.)

Panie pośle, ale sprostowanie jest wówczas, jeśli

pańska wypowiedź została niewłaściwie zrozumiana.

(Poseł Tadeusz Woźniak: Pani poseł źle zrozumia-

ła moją wypowiedź.)

Nie, po prostu jest tu protokół rozbieżności, nie

ma protokołu niezrozumienia.

A protokół rozbieżno-

ści nie powoduje tego, że dochodzi do sprostowań.

(Głos z sali: Pan marszałek nie zrozumiał.)

Wzajemne oburzenie posła na posła w takiej ele-

ganckiej tonacji – to się zdarza i musimy się z tym

godzić, panie pośle.

(Poseł Tadeusz Woźniak: Tu nie chodzi o tonację.)

Jak mi jest czasem przykro, kiedy pani poseł Mag-

dalena Kochan nie ocenia mnie tak, jakbym tego

pragnął...

(Głos z sali: Ha, ha, ha…)

...ale się z tym godzę.

Nie biegnę na trybunę, nie

proszę o to, żeby móc to sprostować, tylko zapraco-

wuję na lepszą ocenę w jej oczach.

(Oklaski)

333

Starajmy się wzajemnie.

Może niech to będzie konkluzja, panie pośle, do-

brze?

(Poseł Tadeusz Woźniak: Teraz chciałbym tylko,

już nie mówię, że z trybuny...)

Dobrze, jak jest tak miło, proszę bardzo.

Pan po-

seł Woźniak zmierzy się z regulaminowym trybem

sprostowania.

Zobaczymy, czy się panu uda.

Bardzo proszę.

Poseł Tadeusz Woźniak:

Bardzo dziękuję.

Panie Marszałku!

Chciałbym jedynie stwierdzić,

że wypowiedź mojej przedmówczyni była wynikiem

całkowitego niezrozumienia mojego wystąpienia i my-

ślę, a wszyscy byliśmy świadkami, że to, o czym mó-

wiła, te elementy, nie miały tam miejsca.

Myślę, że

zachowałem się stosownie do miejsca.

Posługiwałem

się konkretami, a więc nie mam powodu, aby kogo-

kolwiek przepraszać, aby również ktokolwiek prze-

praszał za mnie kogokolwiek.

Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Proszę bardzo.

Nawet dobrze, że udzieliłem panu

głosu, bo dobrze widzieć pana usatysfakcjonowanego.

Dziękuję bardzo.

gustyn.

Nie widzę jej, w takim razie pytanie zadawać bę-

dzie pan poseł Dolata.

Dziękuję, panie marszałku.

żenia wieku szkolnego, czyli realizacji obowiązku

szkolnego przez sześciolatków.

Chciałbym zapytać:

Czy pan rzecznik zapoznał się z wynikami badań

psychologów dziecięcych, z których wynika, że znacz-

na część dzieci sześcioletnich nie wykazuje tzw. go-

towości szkolnej?

Zmuszanie ich do realizowania

obowiązku szkolnego już powoduje wzrost ilości przy-

padków nerwic i niepowodzeń szkolnych.

Czy pan

chce na ten temat podjąć debatę?

A może pan już

podjął debatę z inicjatorami akcji „Ratuj malucha”?

Czy pan uznaje racje rodziców, kilkuset tysięcy, bli-

sko miliona rodziców, którzy nie życzą sobie takiej

zmiany?

Czy pan uważa, że rodzice nie wiedzą, co

politycy koalicji rządzącej?

To są pytania, na które

prosiłbym o odpowiedź.

Dziękuję.

(Oklaski)

rą pan minister przedstawił, a konkretnie zachowa-

nia się sądów wobec ojców, traktowania przez nie

ojców.

Otóż tylko w 4% przypadków, tak jak wiemy,

sądy uznają, że ojciec ma uprawnienia równe z upraw-

nieniami matki.

Jest takie nastawienie, ale w życiu

tak też jest, że ten niewątpliwie ogromny wysiłek,

trud i miłość matki, która urodziła dziecko, nie za-

wsze potem przekłada się na jej zachowanie.

Czy nie

uważa pan za stosowne podjąć jakąś akcję, kampa-

nię, która by uświadomiła to sędziom, którzy wydają

orzeczenia, aby faktycznie zmienić trochę ich nasta-

wienie.

Zresztą ojcowie się organizują w stowarzysze-

nia, aby sobie pomóc.

I drugie pytanie.

Kodeks karny w art. 202 pena-

lizuje zachowania takie, jak prezentacje treści por-

nograficznych, jak również utrwalanie treści (Dzwo-

nek) pornograficznych w odniesieniu do małoletniego

poniżej 15 lat.

Wydaje się, że jest to granica trochę

zaniżona.

Czy nie uważa pan, że ta granica powinna

być podniesiona, być może do 18 lat.

Dziękuję.

(Oklaski)

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Panie pośle, czy mógłbym pana prosić o to, żeby

zechciał pan na minutę odłożyć telefon komórkowy,

bo chciałbym pana zaprosić do zadania pytania?

(Poseł Magdalena Kochan: Panie marszałku, naj-

pierw pan poseł Pyzik.)

Tak więc pan poseł Dziedziczak może rozmawiać

jeszcze przez telefon.

Bardzo proszę.

Poseł Piotr Pyzik:

Dziękuję, panie marszałku.

się na dwóch kwestiach, takich bardziej generalnych.

Mianowicie, panie rzeczniku, jak pan ocenia promo-

cję rodzicielstwa zastępczego w naszym kraju,

zwłaszcza że właśnie w takich rodzinach dzieci znaj-

dują najlepsze warunki do rozwoju?

Jak pan ocenia

działania Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej

w aspekcie obiecywanego nacisku na realizowanie

prorodzinnych form opieki nad dziećmi, czyli rodziny

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich

334

zastępcze i rodzinne domy dziecka?

Wydaje się, że ma

pan rzadką możliwość zobaczenia w praktyce funk-

cjonowania systemu zadaniowania samorządu przez

rząd.

Chciałbym też się dowiedzieć, jak w aspekcie

ośrodków pomocy społecznej ocenia pan funkcjono-

wanie tego systemu.

Dalej, jak pan ocenia współpra-

cę na etapie ustanawiania, czyli tym wstępnym eta-

pie, rodzin zastępczych między instytucjami powoła-

nymi do pomocy rodzinie a sądami rodzinnymi?

To

też od wielu lat jest przedmiotem badań kontrolnych

Najwyższej Izby Kontroli.

Spada ilość rodzin zastępczych i jest to ewiden-

tna konsekwencja bardzo głęboko zniechęcających

(Dzwonek) procedur.

Bardzo bym prosił, żeby pan też

je ocenił i powiedział, co pan zrobił w tym kierunku,

żeby te procedury się zmieniły.

Chodzi oczywiście

o procedury, z którymi się spotykają kandydaci na

rodziców zastępczych.

I jeszcze jedna kwestia, która

bulwersuje Polaków od pewnego czasu, mianowicie

jaki jest pana stosunek do tzw. polityki gender,

zwłaszcza w aspekcie wychowania seksualnego, na-

zwijmy to tak, dzieci w wieku 4–6 lat?

Dziękuję

uprzejmie.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Teraz zwróciłbym się już do pana posła Dziedzi-

czaka.

Gdyby rozmowa, którą pan prowadzi, nie była

zbyt ważna i gdyby zechciał pan odłożyć telefon, to

jest właśnie czas dla pana, panie pośle.

Poseł Jan Dziedziczak:

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Szanowny panie pośle, bardzo proszę.

Poseł Jan Dziedziczak:

pytanie jako przewodniczący Parlamentarnego Ze-

społu na rzecz Ochrony Życia i Rodziny.

Jak wiemy,

zapis, że rzecznik dba o dzieci od poczęcia do osiąg-

nięcia pełnoletniości.

Jest tam wyraźny zapis, że

rzecznik powinien dbać o dzieci od samego poczęcia.

I chciałbym zapytać: Jak pan minister realizuje ten

punkt ustawy?

Jak wygląda w wykonaniu pana mi-

nistra dbałość o dzieci od ich poczęcia, zwłaszcza że

zapis, że w szczególności powinien się rzecznik zaj-

mować dziećmi chorymi?

bijanych ok. 600 dzieci tylko dlatego, że istnieje po-

dejrzenie, że mogą być one chore.

Chciałbym zapytać:

Czy pan minister zajął się tą kwestią, czy stanął

w obronie dzieci zabijanych tylko dlatego, że są po-

sądzane o to, że mogą być chore?

Czy organizował

pan różne sympozja w tych sprawach, czy wsparł

organizacje pro life?

Muszę powiedzieć, że niestety

od początku obowiązywania ustawy o rzeczniku

praw dziecka żaden rzecznik praw dziecka w historii

nie był tak atakowany przez te organizacje.

Jak pan

myśli, co powoduje niezadowolenie tych organizacji?

No i wreszcie dlaczego pan minister przez tak długi

okres nie znalazł w swoim napiętym kalendarzu

chwili, żeby się spotkać z parlamentarzystami z Par-

lamentarnego Zespołu na rzecz Ochrony Życia i Ro-

dziny?

Dziękuję uprzejmie.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Można już telefonować do pana posła Dziedzicza-

ka, właśnie zszedł z trybuny.

Pan poseł Marian Cycoń, Platforma Obywatelska.

Szanowny Panie Marszałku!

Wysoka Izbo!

Panie

Ministrze!

Chcę przyłączyć się do laudacji, które były

kierowane pod pana adresem przez panią Magdalenę

Kochan i przez panią Urszulę.

Rzeczywiście infor-

macja jest bardzo głęboka, analityczno-syntetyczna,

pokazuje wiele problemów i została przygotowana

tak, że można z niej w dużym stopniu korzystać.

Chciałbym tylko zapytać o dziecięcy telefon za-

ufania uruchomiony przez Biuro Rzecznika Praw

Dziecka: Kto z niego częściej korzysta, dzieci czy do-

rośli?

Czy to narzędzie funkcjonuje zgodnie z założe-

niami pomysłodawców?

Czy dzieci nie obawiają się

korzystać z tego narzędzia wsparcia i pomocy?

Jaki

był udział pana ministra w przygotowaniu karty du-

żej rodziny?

Czy pan rzecznik uczestniczył w konsul-

tacjach związanych z przygotowaniem tego narzę-

dzia wsparcia rodzin wielodzietnych w obszarze pro-

wadzonej polityki społecznej?

Dziękuję uprzejmie.

(Oklaski)

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Sekwencję pytań kończyć będzie pan poseł Artur

Poseł Piotr Pyzik

335

będą dotyczyły prawa do opieki zdrowotnej.

Mówiłem

o próchnicy, o innych problemach.

Tu konkretnie

chciałbym zapytać o dostęp polskich dzieci do szcze-

pień, bo polskie dzieci są gorzej szczepione w porów-

naniu z rówieśnikami w Czechach, na Słowacji, czy

na Węgrzech.

Tam stosowane są na przykład szcze-

pionki 6-składnikowe.

U nas są przestarzałe szcze-

pionki.

Małe dzieci są wielokrotnie kłute, to też jest

dla nich stres.

Czy pan rzecznik dostrzega ten prob-

lem?

Czy zwracał się albo będzie zwracał się do mi-

nistra zdrowia w tej sprawie?

Jest też kwestia odpłatności za niektóre szczepie-

nia.

W wielu przypadkach to są szczepienia dla bo-

gatych, dla rodziców, którzy mają odpowiednio wy-

sokie środki.

Powinniśmy pamiętać o tym, że wszyst-

kie dzieci w Polsce mają równe prawa, w tym prawo

do opieki zdrowotnej.

(Dzwonek)

I jeszcze jeden sygnał dla pana rzecznika – kwe-

stia walki z gruźlicą.

Okazuje się, że teraz w Polsce

jest więcej przypadków zachorowań na gruźlicę, co

jest niezwykle niepokojące, bo myśleliśmy, że mamy

to już za sobą.

Kolejna rzecz – dostęp do badań genetycznych.

To

są dosyć kosztowne badania i wielu rodziców po pro-

stu nie stać na to, aby pomóc swojemu dziecku.

Czy

pan rzecznik będzie w tej sprawie rozmawiał z mi-

nistrem zdrowia, by pomóc tym rodzicom?

Dziękuję

bardzo.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Już czas na odpowiedzi rzecznika praw dziecka

pana ministra Marka Michalaka.

Uprzejmie, panie ministrze, proszę o zabranie głosu.

Sprawozdanie jest bardzo precyzyjne, szczegóło-

we, więc gdybym mógł poprosić o sztabowe już odno-

szenie się do tych kwestii, które były poruszane.

Rzecznik Praw Dziecka

Marek Michalak:

Bardzo dziękuję.

słowie!

Bardzo dziękuję za głęboką analizę tego ob-

szernego, bardzo przemyślanego dokumentu, bardzo

dokładnie opracowanego przez sztab bardzo wysoko

wykwalifikowanych pracowników Biura Rzecznika

Praw Dziecka.

Część z nich jest tutaj ze mną, część

pracuje, bo zajmuje się bieżącymi sprawami, których

każdego dnia do biura rzecznika wpływa kilkadzie-

siąt i należy je rozpatrzeć.

Informacja roczna jest dokumentem zbierającym

wszystkie jednostkowe dane, uogólniającym.

Jest ona

faktycznie bardzo podobna do tej, która była w ze-

szłym roku, i bardzo podobna do tej, która była

wcześniej.

Bardzo się cieszę, że różni się od tej, która

była w roku 2008, bo z tej informacji państwo może-

cie wyciągnąć wiele wniosków.

Macie podaną diag-

nozę dotyczącą przestrzegania praw dziecka, wska-

zane zakresy problemowe dotyczące przestrzegania

praw dziecka.

Zgodzę się z tym, że najważniejszą częścią tej in-

formacji jest część dotycząca uwag.

Te uwagi nie bio-

rą się z powietrza.

Te uwagi wynikają właśnie z tej

części wcześniejszej, z opisu tych indywidualnych

przypadków, które są sumowane, uogólniane, z in-

formacji dotyczących wystąpień generalnych, działań

systemowych.

Część została zrealizowana, tak jak

już wcześniej mówiłem, dlatego nie pojawiła się w tej

informacji, część nie została zrealizowana.

I ja czynię

to z dużym uporem.

Ministerstwa wiedzą dokładnie,

że rzecznik nie daje się zbyć jedną odpowiedzią.

Jeśli

go nie satysfakcjonuje, jeśli sprawa nie jest załatwio-

na, podejmuje drugą i trzecią próbę.

Nie wszystko jest odzwierciedlone na piśmie.

Część to są rozmowy prowadzone w poszczególnych

zakresach tematycznych.

Z poszczególnymi mini-

strami i ze wspomnianym tutaj już na końcu mini-

strem zdrowia jestem w stałym, bieżącym kontakcie,

tak naprawdę 24-godzinnym, w każdej sytuacji, kie-

dy dochodzi do zagrożenia, niebezpieczeństwa czy są

jakieś przemyślenia dotyczące sytuacji zdrowotnej

dzieci.

Tak samo jest z ministrem spraw wewnętrz-

nych, z ministrem edukacji czy z ministrem pracy

i polityki socjalnej.

Jeśli miałbym szerzej ocenić funkcjonującą usta-

to pozwolicie państwo, że za moment minister pracy

złoży informację zbierającą wszystkie dane na ten

temat.

Wtedy będziemy mogli głębiej zastanowić się

nad pewnymi wskaźnikami, pewną statystyką, pew-

nymi informacjami, które są tam zawarte.

Ja już do

części tych informacji miałem wgląd i odpowiadając

na zadane pytanie, z wielką satysfakcją informuję, iż

odnotowano, że liczba odbieranych dzieci na prze-

strzeni ostatnich dwóch lat obniżyła się o 13 tys.

przypadków.

13 tys. dzieci uzyskało właściwą pomoc

w środowisku rodzinnym i w tym środowisku rodzin-

nym może się wychowywać.

Dzisiaj była także mowa o spadku liczby tych naj-

drastyczniejszych przestępstw wobec dzieci, jakie

miały miejsce na przestrzeni lat.

Niewątpliwie ta

trzykrotna obniżka liczby zabójstw dzieci – aczkol-

wiek nad każdym będę bardzo ubolewał – to jest też

odpowiedź na pytanie, co wniosła ustawa o przeciw-

działaniu przemocy w rodzinie.

Obniżyliśmy poziom

agresji.

Z jednej strony o 10%...

Zapewniam pana

posła, że dane są bardzo wiarygodne – robiła to ta

sama sondażownia na takiej samej liczbie responden-

tów – powtórzyły się, nic się nie zmieniło.

Jest…

(Poseł Tadeusz Woźniak: 1%.)

Nie, o 1% tam jest jakaś różnica.

336

Okazuje się, że przed nami daleka droga.

Dlatego

utrwalanie informacji, że bicie dzieci jest dobrą me-

todą wychowawczą, jest szkodliwe.

Jeśli mamy osiąg-

nąć to, że to się obniży o 50% – a liczę na to, że pan

poseł tak jak ja czeka na taką informację – musimy

razem tworzyć front przeciwko przemocy wobec dzie-

ci.

Bardzo zapraszam jako ambasador kampanii „Re-

aguję, mam prawo” do przystąpienia do niej i do pod-

jęcia bardzo aktywnych działań na rzecz przeciw-

działania przemocy wobec dzieci.

Bo dzisiaj mamy

nowoczesne prawo, dzisiaj mamy uwrażliwiane i co-

raz lepiej działające służby i dzisiaj niestety mamy

ogromną znieczulicę społeczną i niechęć do współ-

pracy ze służbami i do reagowania na ulicy.

Dlatego

bardzo mnie to cieszy, że ta trzecia propozycja, która

wyszła od rzecznika – oczywiście jej nie ma w infor-

macji za rok 2012, ona będzie w informacji za rok

2013, bo jest dopiero w trakcie – spotkała się z tak

dużym zainteresowaniem, z tak dużym entuzjazmem

i tak wiele osób podejmuje działania.

Mamy już pierwsze efekty, zgłoszenia dotyczące

dzieci, które były przez 5 lat gdzieś zaniedbywane

i w stanie skrajnego wyczerpania.

Jednak wreszcie

komuś zabiło serce i to zgłosił.

Mówię o ostatniej sy-

tuacji.

Mówię o sytuacji dziecka z Mysłowic.

Ktoś

dowiedział się, że może zrobić to anonimowo, że może

nie podać swojego nazwiska, a służby podejmą dzia-

łania, i okazuje się, że telefon z tą informacją urato-

wał życie dzieci.

Takich informacji mogę jeszcze wię-

cej przekazywać.

Coś się ruszyło.

Mamy taką pozy-

tywną śnieżną kulę, nie zatrzymujmy jej.

Raczej

wspierajmy się w tych działaniach, raczej mobilizuj-

my się pozytywnie taką dobrą energią, bo jeśli to

będzie bezproduktywny atak, bez dania jakiejkol-

wiek alternatywy w zamian, będziemy tylko upra-

wiać jakiś populizm, jakąś taką niedobrą energetycz-

nie politykę.

A przecież chodzi chyba o to, żeby sytu-

acja dzieci była coraz lepsza.

Wszystkich dzieci, i tych

narodzonych, i tych nienarodzonych.

Ale żeby one

mogły bezpiecznie przyjść na świat, należy stwarzać

ten świat takim, żeby ich mamy się tego nie bały,

żeby ich ojcowie się tego nie bali.

Podejmowanie dzia-

łań zwiększających zabezpieczenie socjalne, zwięk-

szających poczucie bezpieczeństwa w naszym społe-

czeństwie, wspieranie ludzi w odpowiedni sposób

– a nie straszenie, napuszczanie, podejmowanie ta-

kich destrukcyjnych kroków – powoduje to, że te

działania mają sens.

Chciałbym także zaznaczyć, że rzecznik praw

dziecka stoi na straży prawa i działa w granicach

prawa.

Jeśli ktoś chciałby, żebym przekraczał te

uprawnienia, to mi tego nie wolno, bo jutro dostał-

bym z tego samego powodu informacje, że wykona-

łem coś, co jest niewłaściwe, realizując przepisy.

Oczywiście na pytania, które pan poseł zadał i na

które poprosił o odpowiedź na piśmie, odpowiem.

I od razu panu posłowi powiem, że nie będzie to sa-

tysfakcjonujące dla pana posła, bo niestety są to in-

formacje niewłaściwe, one się nie potwierdzą.

Ale

pozwolę sobie panu posłowi odpowiedzieć, żeby pan

miał dokładnie pokazane: kto, kiedy.

Nie mam też

zwyczaju zrzucania odpowiedzialności na kogoś in-

nego, a w tym wypadku bym musiał, więc nie będę

tego robił.

Zresztą pan poseł prosił o informacje na

piśmie.

Odpowiadając szerzej, jeśli chodzi o temat, który

podniosłem w informacji – szanuję zdanie pana mar-

szałka, ale odniosę się do tego, bo pan poseł pytał

– odnośnie do różnego postrzegania i podejmowania

działań na rzecz jednego z rodziców, jakby dyspro-

porcji w traktowaniu rodziców, chcę powiedzieć, że

bardzo wyraźnie to wyartykułowałem w informacji,

w uwagach o stanie przestrzegania praw dziecka.

Bardzo wyraźnie też dzisiaj to zaakcentowałem i ro-

biłem to w komisji.

Nie jest dobrze, kiedy dziecko nie

ma kontaktów z jednym z rodziców.

Ale też musimy

mieć świadomość, że instytucja rzecznika praw dzie-

cka została powołana po to, żeby chronić dzieci.

Nie

została też wyposażona w instrumenty naprawy ca-

łego świata.

Ja nie mam możliwości zmiany decyzji

sądu.

Mogę wnioskować, mogę przyłączyć się, ale to

od sądu zależy, jaką podejmie decyzję.

Nie mam też

niestety możliwości przydziału mieszkań, a bardzo

chciałbym zostać wyposażony w taką możliwość.

Mu-

szę powiedzieć, że wpływa do mnie wiele spraw zwią-

zanych z tym tematem.

Jak badamy skuteczność

– teraz pan poseł oceni, czy ta skuteczność jest wy-

soka czy niska – to mając świadomość tego, że ja nie

mam żadnej możliwości nakazowej, mogę tylko prosić.

(Poseł Adam Abramowicz: Ale pan nawet nie po-

prosił prezydenta.)

Pan poseł jednak pozwoli, że odniosę się do kon-

kretnej sprawy.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Panie pośle, proszę teraz nie przerywać.

Rzecznik Praw Dziecka

Marek Michalak:

Pan nie wie, jakie dodatkowe działania zostały

wykonane.

30% samorządów jednak odpowiada po-

zytywnie.

A 70% odpowiada: nie mam, kogo mam

przesunąć, jak mam w kolejce jeszcze inne wielo-

dzietne rodziny, rodziny z dziećmi z niepełnospraw-

nością i z głęboką niepełnosprawnością.

Panie pośle,

zapraszam do swojego biura, chętnie panu pokażę

konkretne przypadki, naprawdę nad każdym można

co najmniej się rozpłakać.

I to jest na bieżąco podej-

mowane...

(Poseł Adam Abramowicz: To jest taka rodzina.)

...i analizowane.

Pokażę, ile jest przypadków do-

tyczących właśnie zagrożenia.

Odpowiadając na pytanie dotyczące odpowiedzi

na wystąpienia generalne, skuteczności, jeśli chodzi

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak

337

o udzielanie odpowiedzi, jest ona niemalże 100-pro-

centowa.

Czy zawsze jestem zadowolony z udzielonej

odpowiedzi?

Nie zawsze, bo nieraz występuję po raz

drugi i trzeci i podejmuję inne działania, organizuję

specjalne spotkania, wypowiadam się także na ten

temat.

Powtarzam także uwagi w swojej informacji

rocznej, co zostało potraktowane jak powielanie, ale

to nie jest powielanie, to jest niezałatwiona sprawa.

Gdybym przeszedł do porządku dziennego nad nie-

załatwioną sprawą, to, myślę, byłoby to bardziej ob-

ciążające niż powtórzenie i wskazanie, że sprawa jest

niezałatwiona.

Sprawa próchnicy, zabezpieczenia zdrowotnego,

odżywiania dzieci.

Bardzo dużo miejsca poświęciłem

w informacji tym tematom i zapewniam pana posła,

że nie spocznę, dopóki nie uda się zwiększyć dostęp-

ności i jakości świadczeń, bo to jest jeden z podsta-

wowych priorytetów działania rzecznika, ale też

wykonawczym, nie mam możliwości wykonawczych.

Postuluję, naciskam, namawiam, powołuję grupy

ekspertów, którzy popierają moje zdanie, jednak de-

cyzja ostateczna jest po drugiej stronie.

Taki model

instytucji rzecznika państwo żeście stworzyli, ustawa

o rzeczniku tutaj została uchwalona.

Jeszcze odnosząc się do spraw ojcowskich.

Panie

pośle, jestem w takiej niekomfortowej sytuacji,

że o indywidualnych przypadkach nie mogę mówić

publicznie, bo naruszyłbym tajemnicę służbową

i ustawę o ochronie danych osobowych, ale też bar-

dzo bym prosił o zaufanie w kwestii rozpoznawania

tych przypadków.

My nad każdą sprawą pochylamy

się bardzo dokładnie, prowadzimy 5-stopniową ana-

lizę dokumentów.

Ktoś jeszcze sprawdza po innej

osobie, żeby upewnić się, czy gdzieś nie popełniliśmy

błędu.

I gdybyśmy mieli pochylić się nad taką sytua-

cją – ja mam ten dokument, który pan poseł pokazy-

wał – ona nie wyglądałaby tak, jak być może się wy-

daje.

Zapewniam, że każda z tych spraw jest rozpa-

trywana, tylko cały czas zastrzegam: z pozycji dzie-

cka, bo to dobro dziecka jest argumentem najważ-

niejszym w tej sytuacji.

Zdarza się, że osoba dorosła,

która przychodzi po rozwiązanie problemu do rzecz-

nika, jest niezadowolona z rozwiązania tego proble-

mu, ale rzecznik nie jest kancelarią prawną osób

dorosłych, nie jest adwokatem jednej czy drugiej stro-

ny.

Ja tylko w tym miejscu chciałbym stwierdzić,

uogólnić, że faktycznie jest ogromna dysproporcja co

do możliwości wykonywania opieki, władzy nad dzie-

ckiem przez ojca, i nad tym trzeba się pochylić.

Co do

zasady jest to temat bardzo poważny.

Dzieci powinny

mieć dostęp do mamy i do taty równorzędny, ale nie

każda sprawa jest czarno-biała.

To trzeba indywidu-

alnie rozpatrywać.

Jeśli chodzi o informację dotyczącą działań z za-

kresu Kodeksu karnego, to jest właśnie konwencja

z Lanzarote.

Przyjmijmy ją i ona wymusi na nas pew-

ne działania.

Będziemy mieli rozwiązanie, myślę,

dosyć mocne i właściwe dla dzieci.

Ja już ogólnie powiedziałem, jak widzę filozofię

opieki nad dzieckiem nienarodzonym.

To jest zabez-

pieczenie tego świata tak, żeby rodzic w ogóle nie

musiał rozpatrywać takiej konieczności.

Dzisiaj

mamy takie przepisy, a nie inne, ale, przypominam,

przepisów nie uchwala rzecznik, tylko parlament,

a więc jeśli państwo podejmiecie w tym zakresie dzia-

łania, na pewno będę bardzo skrupulatnie wypełniał

te obowiązki, które zostaną nałożone.

Spotykałem się ze środowiskami pro life, w moim

biurze także.

Było spotkanie ekspertów z jednej

i z drugiej strony, wymienialiśmy się informacjami.

To działo się niedawno.

To, że jedna organizacja, in-

stytucja, tak jak jedna czy druga osoba, jest niezado-

wolona, bo nie zmusiła niezależnego organu konsty-

tucyjnego do podjęcia tylko takich działań, jakich

sobie życzyła –proszę wybaczyć, ale chyba po to usy-

tuowano rzecznika praw dziecka jako niezależny or-

gan konstytucyjny, żeby rzecznik miał możliwość

nieulegania wpływom, naciskom, żeby nie musiał

podejmować działań pod jakimś naciskiem, także

politycznym.

Cytowano tutaj przecież w tym kontek-

ście ocenę pracy poprzedniego rzecznika sformuło-

waną przez jednego z senatorów.

Myślę i jestem głę-

boko przekonany, że te 5 lat pokazuje, że ten urząd

może być apolityczny, że może być niezależny, że

może nie ulegać żadnym naciskom.

Mało tego, po-

kazuje, że ten urząd jest skuteczny.

W tych grani-

cach prawa i w ramach tych działań, które są narzu-

cone z góry, podejmujemy różnymi drogami taką

aktywność, żeby sytuacja dzieci ulegała poprawie, co

pokazują także te twarde dane.

Widzę to w codzien-

nych, indywidualnych sprawach i kierowanych infor-

macjach, a także w wielu podziękowaniach od osób,

które uzyskały właściwą pomoc.

Wiele razy zabierałem głos na temat obniżenia

wieku szkolnego i w informacji też jest o tym sporo.

W tym momencie nie muszę się powtarzać.

Informa-

cja, którą zamieściłem po badaniu nie 40, a prawie

100 losowo wybranych szkół, pokazuje, że te szkoły

są całkiem nieźle przygotowane na przyjęcie dzieci.

Wiele jeszcze do zrobienia przed nami, ale też nie

dokładnie analizować każdy przypadek, który zosta-

je indywidualnie zgłoszony.

Nie chciałbym także wydumywać problemów, bo

do mnie przychodzą listy otwarte, petycje.

Po wczy-

taniu się w nie, niestety nie widzę tam ani konkret-

nego dziecka, ani konkretnej placówki, ani imienia

i nazwiska, ani adresu.

Wiele osób chciałoby zaanga-

żować rzecznika w realizację swoich bliżej nieokre-

ślonych pragnień i celów, a ja nie chciałbym działać

oderwany od rzeczywistości, tylko na solidnych pod-

stawach, na solidnym fundamencie.

pytania, postaram się to zrobić w późniejszym ter-

minie.

Zapraszam też państwa parlamentarzystów

do biura.

Kto przez 5 lat współpracował z rzeczni-

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak

338

kiem, wie, że moje biuro jest otwarte i każdą indywi-

dualną sprawę, każdy problem o charakterze gene-

ralnym z największą troską omawiamy.

Wielu posłów

z każdej strony zna telefon do rzecznika, podejmuje

bezpośrednią aktywność, kiedy widzi, że w jakikol-

wiek sposób zagrożone jest dobro dzieci.

Wiele spraw

udaje się załatwić, ale proszę mieć także na wzglę-

dzie, że rzecznik nie jest Chuckiem Norrisem ani

Harrym Potterem, tylko osobą, która zgodnie z kom-

petencjami kontrolnymi, korzystając z nich wszyst-

kich, a przecież korzystam z każdej, która została

nadana, podejmuje właściwe działania zabezpiecza-

jące dzieci.

Szkoda, że nie ma pana posła, który tyle krytyki

wylał na rzecznika.

Na posiedzeniu komisji też nie

został do końca i nie pozwolił sobie odpowiedzieć, że

od początku do końca nie ma racji.

Mam nadzieję, że

zostanie to gdzieś zaprotokołowane i przekazane.

Bardzo państwu dziękuję za każdą informację,

która została tutaj skrzętnie zanotowana.

Mam na-

dzieję, że w walce o sprawy dzieci nie jesteśmy po

przeciwnych stronach, tylko razem.

Przypominam,

że rzecznik nie jest rzecznikiem żadnej partii, tylko

rzecznikiem praw dziecka.

Dziękuję bardzo.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

(Poseł Jan Dziedziczak: Panie marszałku...)

Nie, pan minister nie odnosił się do pana wypo-

wiedzi.

(Poseł Jan Dziedziczak: Moje pytanie zostało źle

zrozumiane.)

Nie, pan minister odpowiadał ogólnie.

Panie ministrze, miałbym prośbę.

Pan poseł Dzie-

dziczak uważa, że nie uzyskał odpowiedzi na swoje

pytanie.

Czy pan minister byłby uprzejmy odpowie-

dzieć na piśmie?

Dziękuję serdecznie.

Proszę o zabranie głosu sprawozdawcę komisji

Poseł Magdalena Kochan:

Wiem, że godzina jest późna, koniec posiedzenia,

praktycznie rzecz biorąc, nie ma na sali parlamenta-

rzystów.

Brakuje nas wszystkich tak naprawdę, pa-

nie pośle, wszyscy spieszymy się do domu, co jest

rzeczą oczywistą.

Chcę jednak bardzo mocno podkre-

ślić i prosić koleżanki i kolegów o to, że zanim za-

czniemy krytykować, oceniać, szczególnie negatyw-

nie, sposób pełnienia funkcji przez konstytucyjny

urząd, warto zapoznać się z prawem, na którego

podstawie ta osoba pełni swój urząd.

Po prostu tyle

i aż tyle.

Zanim oblejemy, przepraszam za kolokwializm,

pomyjami niesprawdzonych plotek osobę, która pełni

urząd konstytucyjny, warto sprawdzić jakość tych

doniesień, które z trybuny sejmowej powtarzamy ca-

łej Polsce.

To jest miejsce odpowiedzialne, to nie jest

magiel, to jest miejsce, w którym powinniśmy brać

odpowiedzialność za każde słowo.

Doraźny, koniunk-

turalny interes polityczny polega na tym, że rok temu

nie było wyborów na następną kadencję rzecznika

praw dziecka – będą w lipcu tego roku – w związku

z czym można było obiektywnie oceniać pracę rzecz-

nika, jak sądzę.

Te opinie, które mam – zachęcam

także do sięgnięcia do stenogramów sejmowych – wy-

rażane ustami między innymi przedstawicieli Prawa

i Sprawiedliwości, były dla Marka Michalaka i jego

urzędu życzliwe, wręcz, powiedziałabym, bardzo do-

bre.

Dzisiaj musimy wystawić, jak sądzę, swojego

kandydata.

Rozumiem to, tylko bardzo proszę, żeby

rywalizacja między świetnym i świetnym kandyda-

tem odbywała się na zasadach fair play, a nie poli-

tycznego kopania po kostkach.

Bo to, że będziemy

dokonywać wyboru politycznego w tej kwestii, nie

ulega wątpliwości.

Sejm jest najbardziej politycznym

z politycznych miejsc w Polsce, tu się podejmuje de-

cyzje polityczne, tu się uprawia politykę.

Jeśli pań-

stwo nie chcecie uprawiania politykierstwa, to tego

po prostu zaniechajcie.

Decyzje polityczne i ważne

debaty polityczne, nawet ostre, byle nie chamskie,

powinny się tu toczyć.

I tylko o to proszę, bo uwa-

żam że wszystkie osoby pracujące i współpracują-

ce z urzędem rzecznika praw dziecka prowadzonym

przez pana ministra Marka Michalaka zasługują na

rzetelną, uczciwą i prawdziwą ocenę, a nie na to,

żeby za solidną prace otrzymywać z mównicy sejmo-

wej pomówienia, podejrzenia rzucane w prze-

strzeń bez odpowiedzialności za słowa.

Za to przepra-

szałam, panie ministrze.

Proszę przekazać najserdeczniejsze podziękowa-

nia całej załodze i wszystkim współpracującym

z pana urzędem osobom, organizacjom.

Bardzo dzię-

kuję, panie marszałku, za wyrozumiałość.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich:

Dziękuję panu ministrowi Markowi Michalakowi.

Zamykam dyskusję.

siedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.

Posłowie tym razem nie będą składać oświadczeń

osobiście.

Grupa posłów, dość liczna, złożyła swoje

oświadczenia na piśmie*

)

.

by jeszcze złożyć oświadczenie?

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak

*

)

339

Komunikaty

Ani pan poseł Ostrowski, ani pan poseł Dziedzi-

czak takiej woli nie wyrażają, więc uważam, że punkt

dotyczący oświadczeń również zakończyliśmy.

Informacja o wpływie interpelacji, zapytań oraz

)

.

Na tym kończymy 44. posiedzenie Sejmu Rzeczy-

pospolitej Polskiej.

Porządek dzienny 45. posiedzenia Sejmu, wyzna-

*

)

zdania Stenograficznego z 44. posiedzenia Sejmu.

Wicemarszałek Jerzy Wenderlich

Informacja rzecznika praw dziecka o dzia-

Poseł Mirosław Pawlak

1.

Jak często (średnio w kwartale) spotyka się pan

rzecznik z grupą dzieci w sposób niezaaranżowany,

bez fleszy kamer i jakie są ku temu okoliczności?

2.

Czym zakończyło się wystąpienie pana rzecz-

nika do prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w spra-

wie samodzielnych lotów uczniów po ukończeniu

przez nich 14. roku życia?

3.

Czy zdarzały się przypadki, że do pana rzecz-

nika przybywały osoby małoletnie zgłaszające szcze-

gólnie trudne, bulwersujące sytuacje?

Jaka była wów-

czas reakcja pana bądź zatrudnionych pracowników

merytorycznych?

4.

Narasta, przynajmniej tak podają środki maso-

wego przekazu, fala pedofilii.

Jak zareaguje pan na

przykład w przypadku 14-letniej upośledzonej dziew-

czynki z Gdańska, gdzie czynu karalnego dopuścił

się funkcjonariusz Policji?

5.

Jakie konkretne uprawnienia kontrolne posia-

da rzecznik praw dziecka w odniesieniu do sierot

przebywających w rodzinach zastępczych i rodzin-

nych domach dziecka?

Oświadczenia poselskie

Poseł Piotr Chmielowski

budowy drogi nr 1 w Tychach

Inwestycja w Tychach, która ruszyła w grudniu

2011 r. i miała zakończyć się przed 2014 r., najpraw-

dopodobniej będzie miała spore opóźnienie.

Przebu-

dowa DK l zakładała oddzielenie ruchu tranzytowe-

go od lokalnego, budowę trzech podziemnych przejść

dla pieszych, dwupoziomowego skrzyżowania oraz

powstanie skrzyżowań bezkolizyjnych, co miało po-

prawić bezpieczeństwo pieszych, jak i kierowców.

Jak donosi prasa, podczas spotkania tyskich sa-

morządowców z przedstawicielami wykonawcy za-

powiedzieli oni złożenie wniosku o aneksowanie

umowy i przedłużenie prac nawet o 6 miesięcy.

Aneks wraz z uzasadnieniem ma trafić do oceny do

centrum unijnych projektów, które wyda opinię,

czy zaistniały istotne przesłanki podpisania anek-

su.

Jeżeli opinia będzie przychylna dla wykonawcy,

Tychy podpiszą aneks i odstąpią od naliczania kar

umownych, które na dzień dzisiejszy wynoszą

12 mln zł.

Jeżeli aneks nie zostanie podpisany, kary

zostaną wyegzekwowane.

Zgodnie z pierwotnymi założeniami zaawansowa-

nie prac na koniec czerwca powinno wynieść 40%,

jak na razie planowane jest oddanie kolejnego l-kilo-

metrowego odcinka DK l.

Niestety kierowcy uczęsz-

czający tą trasą odnoszą wrażenie, że budowa nie

postępuje.

Jest to jedna z najważniejszych i najwięk-

szych inwestycji drogowych na Śląsku ostatnich lat.

Szkoda tylko, że znowu będziemy musieli na jej za-

kończenie poczekać.

Dlaczego nie potrafimy zmobilizować wykonaw-

ców do dotrzymywania terminów zawartych w umo-

wach?

Co chwilę słyszymy wiadomości, że inwestycje

drogowe są niedoszacowane pod względem finanso-

wym lub czasowym.

Może warto zastanowić się nad

rozwiązaniem takich sytuacji?

Poseł Czesław Hoc

(Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość)

Z samego rana, o godz. 6, ze Szczecina wyjecha-

liśmy z posłem do PE Markiem Gróbarczykiem do

Morynia, moich stron rodzinnych, przepięknego mia-

steczka z bogatą historią i legendą o Wielkim Raku,

położonego w otulinie Cedyńskiego Parku Krajobra-

zowego obok Morzycka, jednego z najgłębszych jezior

w Polsce.

Celem naszego wyjazdu były kościelne uroczysto-

ści jubileuszowe w Moryniu.

Kościół Świętego Ducha

w Moryniu to romańska perełka, najstarszy i naj-

cenniejszy romański zabytek Pomorza Zachodniego.

Z romańską mensą – najstarszą w Polsce, z granito-

wego trzonu i płyty głównej ołtarzowej oraz fragmen-

tami średniowiecznych polichromii.

Jego bogatą hi-

storię znam od lat młodzieńczych.

W ubiegłym roku,

dnia 27 maja, będąc na uroczystościach odpustowych

Teksty wystąpień niewygłoszonych

Załącznik nr 1

wraz z posłem Joachimem Brudzińskim, ponownie

chłonęliśmy jego historię.

Natomiast w roku bieżącym, dnia 18 maja, miały

miejsce szczególne uroczystości: o godz. 8 w kościele

leuszu 750-lecia kościoła w Moryniu, którą celebro-

wał ks. abp Andrzej Dzięga, metropolita szczecińsko-

-kamieński.

Dzień 18 maja 2013 r. to 93. rocznica urodzin wiel-

kiego Polaka Karola Wojtyły, stąd wielkim darem dla

uczestników tej uroczystości była obecność relikwii

bł. Jana Pawła II.

Słowo Boże podczas mszy św. wy-

głosił ks. abp Andrzej Dzięga.

Ujmująca i jakże po-

uczająca homilia ukazywała bogatą historię, polskość

i piękno przyrody tych ziem w wymiarze Opatrzności

Bożej.

Podniosła oprawa liturgiczna, dużo dzieci ko-

munijnych oraz poczty sztandarowe Szkoły Podsta-

wowej im. st. sierż.

Mieczysława Majchrzaka i Pub-

oraz Ochotniczej Straży Pożarnej z jednostek w Mo-

ryniu i Witnicy dodawały szczególnego uroku na-

szym duchowym przeżyciom.

pod przewodnictwem abp.

Andrzeja Dzięgi, z udzia-

łem ks. Jana Kazieczki – proboszcza parafii katedral-

nej w Szczecinie i ks. Mariana Augustyna – probosz-

cza parafii w Moryniu oraz innych kapłanów wyru-

szyliśmy pieszą pielgrzymką do Sanktuarium Matki

kach.

Podczas pielgrzymki została poświęcona „Pa-

pieska Droga Światła – przesłanie Jana Pawła II do

rodaków”.

Jest to szczególnie osobliwy papieski szlak

składający się z 8 kapliczek, upamiętniających 8 piel-

grzymek Jana Pawła II do Polski.

Droga prowadzi

pośród urokliwych zakątków, lasów i jezior nadleśni-

ctwa Mieszkowice.

W kapliczkach, poza wizerunkiem

Jana Pawła II, są umieszczone wybrane teksty na-

uczania papieskiego z poszczególnych pielgrzymek

Ojca Świętego do ojczyzny, będące przesłaniem skie-

rowanym do rodaków, oraz fragmenty litanii do bło-

gosławionego.

Po ok. 4 km doszliśmy do pierwszej kapliczki pa-

pieskiego szlaku.

Jest to „nasza” kapliczka z napi-

sem: „ Wstawiennictwu bł. Jana Pawła II powierza-

my naszą umiłowaną ojczyznę i fundatorów tej ka-

pliczki oraz ich rodziny”, albowiem została ona ufun-

dowana przez posłów: Joachima Brudzińskiego,

Marka Gróbarczyka i Czesława Hoca.

Jej poświęce-

nia dokonał ks. abp Andrzej Dzięga.

Chwilę modli-

tewnego skupienia uświetnił student Michał Koto-

wicz grą na sygnałówce myśliwskiej.

Długość całego szlaku wynosi 14 km.

Chociaż tra-

sa wiedzie bezpośrednio z Morynia do sanktuarium

w Siekierkach, fragmentami zbliża się do jakże waż-

nych miejsc naszej historii.

Przede wszystkim w nie-

dalekiej bliskości Cmentarz Wojenny w Siekierkach,

a od strony Cedyni – w pewnej odległości – Góra Czci-

bora, z Pomnikiem Polskiego Zwycięstwa nad Odrą,

upamiętniającym bitwę pod Cedynią w dzień św.

Jana Chrzciciela, tj. 24 czerwca A.D. 972, Czcibor,

brat Mieszka I, odparł i pobił wojska margrabiego

niemieckiego Hodona.

Z kolei w Siekierkach jest Cmentarz Wojenny

z prochami blisko 2 tys. żołnierzy I Armii Wojska

forsowania Odry.

Podczas naszej niedawnej wizyty,

wskazując tabliczkę nad wspólną mogiłą z nazwi-

skiem Kryń Maciej, poseł Joachim Brudziński opo-

wiadał swoim dziewczynkom o bohaterstwie kuzyna

ich dziadka.

Ilekroć tam jesteśmy, zawsze nasuwają się nieod-

parte refleksje: „Bo wolność krzyżami się mierzy”

oraz „Polegli, aby inni mogli iść dalej”.

Wracać będziemy tutaj nie raz, nie dwa – dla

wzmocnienia ducha historii oraz kontemplacji nie-

opisanego piękna przyrody.

I szczególne dwie informacje.

Wspomniałem, że

w pielgrzymce szedł ks. Jan Kazieczko, były pro-

boszcz w Sanktuarium Nadodrzańskiej Królowej

Pokoju w Siekierkach a obecnie w Bazylice Archika-

tedralnej św. Jakuba Apostoła w Szczecinie.

To nie-

zwykły kapłan, m.in.: dawny opiekun duchowy straj-

kujących stoczniowców oraz ich rodzin, doradca dzia-

łaczy „S”, organizator pomocy dla represjonowanych

i ich rodzin.

Co ciekawe, jest karateką z trzecim da-

nem w shotokan.

Szedł na boso.

Jak twierdził: dla

zdrowego ciała i ducha.

Uczestniczkami tej pieszej pielgrzymki były tak-

że: matka generalna Zgromadzenia Sióstr Benedyk-

tynek Samarytanek Krzyża Chrystusowego s.

Maria

Kotrysiak oraz s.

Małgorzata Kałdowska – dyrektor

Domu Pomocy Społecznej w Moryniu, prowadzonego

właśnie przez to zgromadzenie, jako zadanie zlecone

przez powiat gryfiński.

Biorąc udział w ubiegłorocz-

nych uroczystościach odpustowych w Moryniu z po-

słem Joachimem Brudzińskim, odwiedziliśmy wów-

czas ten dom, w którym posługę wobec ponad 120 cho-

rych, czasem bardzo mocno upośledzonych fizycznie

i umysłowo, pełnią siostry wraz z pracownikami

świeckimi.

Byliśmy pod wielkim wrażeniem, jak wie-

le dobra dzieje się w tym domu.

Wracając do naszych wydarzeń jubileuszowych

niezwykłego dnia 18 maja 2013 r., w tym dniu spie-

szyliśmy się do Szczecina.

O godz. 13 towarzyszyli-

śmy premierowi Jarosławowi Kaczyńskiemu pod

główną bramą dawnej Stoczni Szczecińskiej, gdzie

wraz ze związkowcami, przedstawicielami Ruchu

Społecznego im. Prezydenta RP prof. Lecha Kaczyń-

skiego, osobami represjonowanymi w stanie wojen-

nym, członkami stowarzyszenia Grudzień 70 i inny-

mi parlamentarzystami składaliśmy kwiaty pod

tablicą upamiętniającą ofiary Grudnia 1970 r.

Następnie uczestniczyliśmy w zorganizowanej

przez ruch społeczny konferencji „Więcej pracy”, z przed-

stawieniem projektu Prawa i Sprawiedliwości Naro-

dowy Program Zatrudnienia.

Marek Gróbarczyk,

były minister gospodarki morskiej, przedstawił pro-

gram jej odbudowy.

Z kolei o godz. 18 byliśmy w Policach.

Premier

Jarosław Kaczyński spotkał się tam z mieszkańcami.

343

W wypełnionej po brzegi hali ośrodka sportu i rekre-

acji owacyjne, na stojąco, powitano prezesa Prawa

i Sprawiedliwości.

Rozpoczął on spotkanie słowami:

„Przed naszym krajem wiele problemów i spraw do

rozwiązania.

Mamy do czynienia z sytuacją, która

w niejednym wypadku boli, bardzo boli”.

Dzień 18 maja 2013 r. kończymy późną nocą.

Dzień niezwykły – dotknięcie świadectwa bogatej

i dumnej historii tych ziem, gdzie wykuwała się pol-

skość z poczuciem odpowiedzialności za teraźniej-

szość i radosnym nakazem podążania Drogą Światła.

Poseł Józef Lassota

Oświadczenie w sprawie konieczności zmiany Ko-

deksu karnego

Kilka dni temu w Krakowie doszło do zabójstwa

23-letniego mężczyzny, który zmarł od ciosu zadane-

go ostrym narzędziem w rękę, która została prawie

odcięta.

Zmarły mężczyzna był sympatykiem jednej

z krakowskich drużyn piłkarskich.

To w ostatnim

okresie kolejna ofiara bandyckiego zwalczania się

sympatyków poszczególnych drużyn w Krakowie.

Niedawno małopolska Policja dokonała zatrzyma-

nia 13 osób – członków tzw. bojówek, które deklaru-

ją sympatię dla krakowskich klubów piłkarskich.

Zatrzymania dokonali policjanci ze specjalnej grupy

zajmującej się rozpracowywaniem środowiska pseu-

dokibiców.

Działania pseudokibiców w ostatnim okresie

w Krakowie zaczynają być normą, mimo wielu sku-

tecznych akcji krakowskiej Policji.

Obowiązek za-

pewnienia bezpieczeństwa leży nie tylko po stronie

Policji, a przynajmniej nie powinien leżeć, ale rów-

nież po stronie prokuratury i sądów.

Wydane ostatnio

przez sądy wyroki bulwersują opinię publiczną.

Prze-

stępcy, którzy biją ludzi na śmierć, dostają wyroki od

dwóch, trzech do pięciu lat więzienia.

W takich przypadkach jak ten, który jest opisany

wyżej, prokuratura niejednokrotnie nie stawia zarzu-

tu zabójstwa, tylko na przykład pobicia ze skutkiem

śmiertelnym.

Podobnie jest w przypadku sądów, któ-

re nie zmieniają kwalifikacji czynu, tylko prowadzą

sprawy, w których zarzutem jest pobicie ze skutkiem

śmiertelnym.

Przyjmuje się bowiem, że sprawca

chciał pobić, ale nie chciał zabić, dzięki temu jest

traktowany łagodniej.

W Polsce, niestety, za taki

czyn często odpowiadają sprawcy wyjątkowo brutal-

nych pobić, które faktycznie są okrutnymi zabójstwa-

mi.

Można zatem stwierdzić, że przyjęta przez sądy

i wykorzystywana przy stawianiu zarzutów przez

prokuraturę linia orzecznicza jest zbyt liberalna.

W efekcie przyjęte w polskim prawie karnym za-

łożenie prewencji generalnej oraz indywidualnej nie

znajduje odzwierciedlenia w praktyce.

W istocie

oznacza to, że sprawcy takich czynów nie obawiają

się kary, mając świadomość, że zasądzony wyrok bę-

dzie niski i szybko będą mogli wrócić do społeczeń-

stwa.

Z uwagi na fakt, że takie sprawy trwają bardzo

długo, potencjalni sprawcy tych czynów mają świa-

domość, że grożąca im kara wcale nie jest nieuchron-

na, a potencjalny wyrok będzie niski.

systemie prawa karnego istnieje jednak pojęcie za-

bójstwa z zamiarem ewentualnym.

Zabójcą jest nie

tylko ten, kto planuje zabójstwo, ale także ten, kto

godzi się na to, że jego ofiara poniesie śmierć.

Godzi

się, czyli bije tak, że bierze pod uwagę śmierć ofiary,

w istocie dopuszcza się zabójstwa.

W Polsce jest za dużo przypadków nazbyt liberal-

nego stosowania przepisów prawa, dlatego przepis

penalizujący pobicie ze skutkiem śmiertelnym powi-

nien zostać całkowicie zmieniony, a sprawcy pobić,

których następstwem jest śmierć człowieka, powinni

odpowiadać tak samo jak za zabójstwo, czyli otrzymy-

wać kary od minimum 15 lat do 25 lat więzienia albo

dożywocie.

Ten, kto bije w taki sposób, powinien brać

pod uwagę taki skutek pobicia jak śmierć ofiary

i winien być karany jak zabójca.

Trzeba również w tym miejscu stwierdzić, że bicie

człowieka przez długi czas, dźganie nożem lub innym

niebezpiecznym narzędziem, takim jak ostatnio modna

maczeta, a także kopanie w głowę czy skakanie po

klatce piersiowej, w wyniku czego następuje śmierć

ofiary, winno być traktowane jako typ kwalifikowany

zabójstwa, tj. zabójstwo ze szczególnym okrucień-

stwem.

Zwracam się do ministra sprawiedliwości o rozwa-

żenie zmiany Kodeksu karnego, aby spowodować, by

cele prewencji indywidualnej oraz prewencji general-

nej założone w polskim prawie karnym znalazły swo-

je odzwierciedlenie w stawianych zarzutach i orzeka-

nych wyrokach, by sprawca bał się dolegliwości kary

i rzeczywiście ją odczuwał, a społeczeństwo było prze-

konane o jej nieuchronności i dolegliwości.

Poseł Piotr Polak

Czy wyrażasz zgodę na planowaną przez inwesto-

rów lokalizację/posadowienie, w konsekwencji budo-

wę na obszarze gminy Mokrsko przemysłowych elek-

trowni wiatrowych w odległości mniejszej niż 2 km

od zabudowań mieszkalnych?

Tak brzmiało pytanie, na jakie odpowiadali

mieszkańcy gminy Mokrsko w powiecie wieluńskim

w województwie łódzkim w dniu 16 czerwca tego

roku.

Zanim jednak doszło do rozstrzygnięcia na

„tak” lub „nie” dla budowy siłowni wiatrowych, te-

mat w lokalnym społeczeństwie wzbudził wiele emo-

cji.

Samorządowcy Mokrska zaplanowali bowiem

wybudowanie przez zewnętrznego inwestora kilku-

dziesięciu turbin wiatrowych, nie licząc się przy tym

do końca ze zdaniem mieszkańców.

Ci zaś z bliskiej

lokalizacji potężnych wiatraków od swoich domów

nie byli zadowoleni.

Słusznie moim zdaniem wyraża-

li swój sprzeciw, bo takie budowle mogą powstawać

344

i produkować tzw. zieloną energię, ale niech nie prze-

szkadzają ani nie szkodzą mieszkańcom.

Problem ten w ostatnich latach dotyka zresztą

tysięcy mieszkańców, setek polskich miejscowości.

Niestety polskie prawodawstwo w tym wymiarze jest

niejednoznaczne, brakuje ustawowych unormowań

związanych z lokalizacją i budową siłowni, często

200-metrowej wysokości budowli w bliskim sąsiedz-

twie ludzkich zabudowań.

Co mają zrobić uszczęśliwieni w ten sposób miesz-

kańcy, mając taką sąsiedzką perspektywę na najbliż-

sze 30 lat?

Pozostaje im społeczny sprzeciw i tak jest

często na dzień dzisiejszy w Polsce.

Tak jest też

w gminie Mokrsko, a dzień referendum – 16 czerwca

– był finałem tego społecznego sprzeciwu.

Mieszkań-

cy skorzystali z przysługującego im prawa i licznie

zjawili się w lokalach referendalnych.

Przy prawie

50-procentowej frekwencji 1635 osób, czyli ponad

82% biorących udział, sprzeciwiło się budowie siłow-

zabudowań.

Wynik referendum to zwycięstwo demokracji lo-

kalnej.

To żółta kartka dla gospodarza gminy, to

znak, iż ze zdaniem mieszkańców trzeba się liczyć

i być wrażliwym na głosy płynące od wyborców.

Gdy-

by tak było, prawdopodobnie nie musiałoby dojść do

referendum, a zwyciężyłyby racjonalne argumenty

za i przeciw.

Z wyniku referendum, z faktu, iż do niego doszło,

bardzo się cieszę.

Wynik referendum jest wiążący:

siłownie wiatrowe w gminie Mokrsko nie powstaną.

Dziękuję wszystkim, którzy zaangażowali się w tę

inicjatywę.

Gratuluję skuteczności i zwycięstwa Spo-

łecznemu Komitetowi Przeciwników Farm Wiatro-

wych w Gminie Mokrsko na czele z panią Pauliną

Kubowicz.

Poseł Józef Rojek

Dnia 8 września 1968 r. w czasie ogólnopolskich

dożynek odbywających się na warszawskim Stadionie

Dziesięciolecia były żołnierz AK Ryszard Siwiec

w proteście przeciwko władzy komunistycznej,

a szczególnie interwencji wojsk Układu Warszaw-

skiego w Czechosłowacji, polał się rozpuszczalnikiem

i podpalił.

Kilka miesięcy później student historii

i ekonomii politycznej na Wydziale Filozoficznym

protestując przeciwko agresji na Czechosłowację, do-

konał aktu samospalenia przed Muzeum Narodo-

wym w Pradze.

Po proteście Palacha do końca kwiet-

nia jeszcze 26 osób próbowało aktów samospalenia,

a 7 z nich zmarło.

Wspomniane tragiczne wypadki to

zaledwie garść spośród znanych przykładów samo-

spalenia podejmowanego zazwyczaj w proteście prze-

ciwko władzy totalitarnej, łamaniu praw człowieka

czy prześladowaniom.

Dlatego gdy w naszym kraju i u sąsiadów upadły

rządy komunistów, początkowo uważałem, że z po-

dobnymi przypadkami nie będziemy już mieć do czy-

nienia.

Niestety, dzieje się inaczej.

We wrześniu 2011 r.

w akcie protestu oblał się benzyną i podpalił przed

budynkiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów An-

zaadresowany do premiera, w którym zwracał uwagę

na liczne nieprawidłowości w urzędzie skarbowym.

Natomiast całkiem niedawno, bo 12 czerwca, przed

siedzibą Kancelarii Prezesa Rady Ministrów podpa-

lił się kolejny mężczyzna.

Jak podkreśla jego żona:

„On to zrobił, bo już był załamany i zrozpaczony na-

szą sytuacją.

Nie miał pracy, a MOPR nam odmawia

pomocy większej, nie mamy z czego żyć!

Mąż mówił,

że to wszystko, co się złego u nas w rodzinie dzieje,

W ciągu tej kadencji miało miejsce wiele bulwer-

sujących wydarzeń, lecz kolejny akt samospalenia

przed Kancelarią Prezesa Rady Ministrów, tym ra-

zem w proteście przeciwko biedzie, winien być dla

naszych decydentów wyraźnym sygnałem, że takiej

rzeczywistości i takich rządów Polacy dłużej nie mają

zamiaru tolerować.

Poseł Bogdan Rzońca

obserwuje sytuację, w której Polska traci swą nieza-

leżność energetyczną na skutek braku zdecydowane-

go podejścia do tego tematu przez rząd PO i PSL.

Sytuacja ta wzmacniana jest niepokojami doty-

czącymi wydobycia węgla przez państwowe spółki

węglowe, które mają wysokie koszty wydobycia wę-

gla, mały zbyt, a do tego węgiel sprowadzany jest do

naszego kraju z zagranicy.

Aby polskie górnictwo

mogło konkurować z importem, konieczna jest obniż-

ka kosztów o 1015% – podkreślają eksperci.

„Problemy mają wszystkie państwowe koncerny

węglowe, skupiające 90 procent krajowych kopalń.

Na ich hałdach leży ponad 7 mln ton niesprzedanego

urobku – jedna dziesiąta rocznego wydobycia.

Drugie

tyle zachomikowały elektrownie i elektrociepłownie.

W rok sprowadziły one blisko 11 mln ton węgla

z Rosji, Ukrainy, Czech, USA, RPA czy Kolumbii”.

Napisano tak w „Dzienniku Polskim”.

Podnosząc powyższy temat, śmiem twierdzić, że

z niejasnych powodów Polska nie korzysta ze swego

bogactwa, nie wykorzystuje wszystkich potencjalnych

szans służących umacnianiu niezależności energe-

tycznej Polski.

Kwestią zasadniczą pozostaje zatem

takie zorganizowanie wydobycia węgla w Polsce przez

nadzorujący spółki Skarbu Państwa rząd, by przyno-

siły one zysk i dawały pracę braci górniczej.

345

Poseł Piotr Szeliga

walki z korupcją

Pani Marszałek!

Wysoka Izbo!

Korupcja jest jed-

nym z najważniejszych zagrożeń dla polskiej gospo-

darki, jak również dla poprawnego funkcjonowania

całej struktury państwa.

Skala tego zjawiska jest

niepokojąca, bowiem w Polsce dochodzi do wręczania

łapówek w coraz większych kwotach.

Służby i organy

ścigania nie przywiązują należytej wagi do walki

z tego typu przestępstwami.

Przestępstwa korupcyj-

ne są jednym z czynników hamujących dynamiczny

rozwój gospodarczy.

Miliony Polaków spotykają się z sytuacją, w której

żądano od nich łapówki w szpitalu czy urzędzie.

So-

lidarna Polska proponuje szereg rozwiązań ustawo-

wych zmierzających do uzdrowienia sytuacji pań-

stwa, by Polska była krajem uczciwym i bezpiecz-

nym.

Do elementów programu walki z korupcją na-

leżą następujące działania: jawność procedur w in-

stytucjach publicznych, surowe karanie łapówkarzy,

zakaz zatrudniania działaczy partyjnych w urzędach

i spółkach publicznych, działania edukacyjne oraz

eliminacja uznaniowości w decyzjach urzędników.

Transparency International opublikowało nowy

raport na temat korupcji.

Nasz kraj został sklasyfi-

kowany pod względem poziomu korupcji na 41. miej-

scu na 176 państw biorących udział w badaniu.

Sy-

tuuje to Polskę na poziomie środkowoamerykańskiej

Dominikany.

nika wzrost kwoty łapówek o 100% w porównaniu

z rokiem 2012.

Najwięcej przypadków korupcyjnych

zostało ujawnionych w urzędach i służbie zdrowia,

co pokazuje konieczność głębokich zmian w funkcjo-

nowaniu państwa w obu tych sferach, jak również

usprawnienia całego aparatu państwowego.

Solidarna Polska będzie podejmować wszelkie

działania, których celem będzie wyeliminowanie ko-

rupcji z polskiego życia publicznego i gospodarczego.

Zlikwidowanie tego szkodliwego zjawiska jest w in-

teresie całego państwa, ale także obywateli, którzy

chcą żyć w uczciwym i bezpiecznym kraju.

Poseł Andrzej Szlachta

dzielę odbyły się na stadionie sportowym w miejsco-

wości Górno na Podkarpaciu VII Targi Żywności

Tradycyjnej „Festiwal Podkarpackich Smaków”.

Or-

ganizatorami tego popularnego przedsięwzięcia, któ-

jących producentów i wytwórców produktów lokal-

nych, regionalnych, tradycyjnych oraz ekologicznych

z województwa podkarpackiego, są Stowarzyszenie

„Pro Carpathia”, samorząd województwa podkarpa-

ckiego, miasto i gmina Sokołów Małopolski oraz Za-

kład Mięsny „Smak Górno”.

W tej dużej imprezie

wzięli również udział ludowi twórcy, rękodzielnicy

i rzemieślnicy.

Podczas trwania targów wystawcy

mają okazję ukazać potencjał, jaki tkwi w podkarpa-

ckich producentach i wytwórcach produktów lokal-

nych, oraz zaprezentować produkty, które ze względu

na tradycyjną metodę wytwarzania oraz tradycyjny

sposób produkcji zasługują na wyróżnienie i popula-

ryzację wśród konsumentów z regionu i całej Polski.

Podczas niedzielnych targów koła gospodyń wiej-

skich, producenci żywności regionalnej, właściciele

winnic, przygotowali dla uczestników targów stoły

pełne tradycyjnego jadła i napitków.

Wśród wystaw-

ców było 30 wpisanych na ministerialną listę pro-

ducentów tradycyjnych.

Spośród prezentowanych

produktów za najsmaczniejsze uznano: kiełbasę

pieczoną świąteczną po pysznicku, pamułę glinicką

i pierogi z soczewicą.

130 starodawnych przysma-

ków ubiegających się o wpis na listę produktów tra-

dycyjnych wzięło udział w konkursie na „Najlepszy

produkt 2013 roku”.

Jury wybrało spośród nich m.in.:

ser z pułanka, kiełbasę z wieka, karpia faszerowa-

nego, marmoladę z derenia i jabłka, miód łańcucki

nawłociowy, chwaściaki lebiodowe, farsz ziemnia-

czany z bobem.

Targi miały charakter radosnego festynu połączo-

nego z zabawą i degustacją produktów.

Targom to-

warzyszyły kiermasze rękodzielnicze i występy ze-

społów artystycznych.

Wzięli w nich udział m.in.

producenci, dziennikarze i setki mieszkańców Pod-

karpacia i innych regionów Polski.

Organizatorom targów składam z gmachu pol-

skiego Sejmu serdeczne gratulacje i podziękowania

za piękną promocję naszego regionu.

Poseł Jan Warzecha

Tusk ignoruje wielki protest społeczny, który zmierza

do referendum pod hasłem: „Ratuj maluchy i starsze

dzieci też”.

Pod wnioskiem podpisało się już 900 tys.

rodaków.

Decyzja rządu w sprawie sześciolatków wpi-

suje się moim zdaniem w szkodliwą politykę najpierw

minister Hall, a następnie minister Szumilas i całej

Platformy Obywatelskiej, która szkodzi systemowi

edukacji.

Od kilku lat jesteśmy świadkami chaosu or-

ganizacyjnego, ideologizacji programów, a przede

wszystkim obniżenia poziomu nauczania.

Jeszcze nie ucichły echa związane z ubiegłoroczną

głodówką protestacyjną przeciwko ograniczaniu na-

uczania historii w szkołach średnich zainicjowaną

przez krakowskich opozycjonistów z podziemnej „So-

lidarności”, a już ministerstwo sprowokowało kolejny

protest.

Od ponad pięciu lat rząd Donalda Tuska

z wielkim uporem usiłuje przeforsować obowiązkowe

346

sześciolatków do pójścia do szkoły.

Nie przeraża pre-

miera sprzeciw większości rodziców, dyrektorów,

nauczycieli i samorządów i brak przystosowanych

szkół do potrzeb najmłodszych dzieci.

Przepisy dotyczące obniżenia wieku szkolnego

i kolejne terminy.

Poseł Jarosław Żaczek

zaproszenie na uroczystości obchodów 69. rocznicy

bitwy na Porytowym Wzgórzu.

Niestety ze względu

na obowiązki poselskie nie mogłem w tym spotkaniu

uczestniczyć.

14 czerwca 1944 r. wojska niemieckie dowodzone

przez generała Siegfrieda Haenickego przystąpiły do

operacji „Sturmwind I”.

Utworzony został tzw. kocioł

zamykający w swym wnętrzu lasy lipskie i janowskie,

w którym znalazły się zgrupowania partyzantki.

Po 3 dniach walk doszło do zlikwidowania oddzia-

łów BCH w lasach lipskich i rozpoczęcia drugiego

etapu walk w dniach od 12 do 14 czerwca.

14 czerwca na Porytowym Wzgórzu ok. 3000 par-

tyzantów połączonych sił partyzanckich zostało

szczelnie okrążonych przez siły niemieckie.

Walki

o wzgórze trwały od świtu do zmroku i pomimo

ostrzału artyleryjskiego i kilkukrotnych ataków

Niemcom nie udało się zdobyć wzgórza, a bitwa za-

kończyła się zwycięstwem partyzantów.

Straty po

stronie oddziałów partyzanckich przekroczyły 200 po-

ległych i rannych.

Straty niemieckie tylko wśród po-

ległych szacuje się na 600 żołnierzy (w tym ok. 400

Kałmuków w służbie niemieckiej).

Realizacja niemie-

ckiego planu eliminacji oddziałów partyzanckich

trwała nadal, jej krwawy finał rozegrał się na pla-

żach Sopotu.

Chyląc czoła nad grobami, przez chwilę pamięta-

my, peany głosimy o odwadze, miłości, patriotyzmie,

a po chwili odchodzimy, zapominając sens wygłoszo-

nych i usłyszanych słów...

Bo przecież dziś nie mają

znaczenia, bo dziś patriotyzm ma być nowoczesny...

I tak w tym nowym duchu zmienia się Polskę pod

fałszywymi hasłami, z polskich żołnierzy czyni się

okupantów, honory oddaje się zdrajcom, z ludobój-

stwa czyni się nieznaczący epizod historii...

A prze-

cież ta ziemia, ziemia Lubelszczyzny, przesiąknięta

krwią swego narodu, woła o prawdę i sprawiedliwość,

nie o wielkie słowa o bohaterstwie, ale o proste słowa

prawdy.

1453 i 1453-A).

i 1455).

cierzyństwa (druki nr 1186 i 1460).

1431 i 1431-A).

lądową (druki nr 1268, 1464 i 1464-A).

11.

Pytania w sprawach bieżących.

*

)

Zmieniony – patrz s. 277.

Porządek dzienny*

)

44. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

ziemców (druki nr 1255 i 1314