corpora: wikisources-pl

text:
296.

Cześć światłu, które w pokolenia

Śle blask!

Lecz serc rozgrzanych sprawa

Ma większą cześć, niż światłość skrawa!

A najgodniejszem jest uczczenia

To, co zarazem rozpromienia,

I światłem swem gorącość dawa!


text:
Arkas, potrawa z mleka.

Łukasz Gołębiowski, wyliczając potrawy z nabiału, pisze: „Arkas, galareta mleczna, czyli mleko i cytryna w koszyczkach, zaprawione wodą różaną”.

Autor niniejszej księgi zanotował od sędziwych gospodyń na Podlasiu, sięgających pamięcią w.

XVIII, że arkas przyrządzano następującym sposobem: 6 jaj, razem żółtka z białkami, bije się mocno i wlewa do kwarty słodkiego mleka, które gotuje się na twarożek, odcedza z niego przez sito serwatkę, a twarożek „odciska” i przykłada na sicie półmiskiem dla ścieku i ochłodzenia, potem kraje w paski i polewa kwaśną, niebitą, tylko rozmieszaną z cukrem i cynamonem, śmietaną.


text:
Bartolomici.

I. Mnisi ormjańscy w Genui.

Z powodu prześladowania chrześcjan przez panujących egipskich, wielu Onnjan opuszczało kraj i przenosiło się do Europy; tym sposobem 1307 r. przybyli do Genui Bazyljanie z klasztoru Monte Nigro.

Otrzymawszy dom, zaczęli budować kościół poświęcony N. Pannie i św. Bartłomiejowi, zkąd otrzymali nazwę Bartolomitów.

Ojciec Marcin był ich przełożony.

Nie długo przybyło z Armenji więcej mnichów tego zakonu, a Papież Klemens V upoważnił ich do używania obrzędu ormjańskiego, bullą Dilectis filiis Martino et aliis fratribus dudum in monasterio de Montanea Nigra ordinis Sancti Basilii in partibus Armeniae constitutis.

Uzyskali nowy klasztor w Parmie 1318 r., z kolei założyli nowe domy w Siennie, Pizie, Florencji, Rzymie i t. d.

Ojciec Marcin był jeneralnym przełożonym wszystkich tych mnichów, chociaż posłuszeństwo ślubowali swemu przełożonemu na wschodzie.

Po śmierci ojca Marcina, zaniedbywali coraz bardziej swoją regułę, przyjęli ubranie braci laików dominikańskich i regułę św. Augustyna, stosowali się w obrzędach do zwyczajów Kościoła zachodniego, a msze odprawiali według obrzędu dominikańskiego.

Wszystkie te zmiany potwierdził Innocenty VI 1356 r. i pozwolił wybrać przełożonego jeneralnego.

Lecz w miarę rozszerzenia się zakonu, wkradały się nadużycia.

Wielu przechodziło do innych zakonów.

Ztąd wyniknęły swary.

Bonifacy IX zabronił im opuszczać swój zakon, pozwolił tylko przechodzić do surowszego zakonu kartuzów, a Innocenty X 1650 r. zniósł ten zakon, nader szczupłą już liczbę klasztorów posiadający.

Godność jenerała od 1474 r. była tylko trzyletnia.

Wyszło z tego zakonu kilku głośnych kaznodziejów i kilku cenionych pisarzy, między innymi historyk Grzegorz Bitio (cf.

Hilyot, t.

I p.

300).

— 2.

Bartolomici, zwani u nas kommunistami, a niekiedy bartoszkami, księża świeccy wspólnie żyjący.

Założyciel tego zgromadzenia Bartłomiej Holzhauser, ur. 1613 r. we wsi Langenau, w okręgu Ulm.

Wyświęcony na księdza 1639 r., wkrótce otrzymał kanonję w Salzburgu, a założywszy tam swoje stowarzyszenie, został mianowany oficjałem biskupa w Chiem, w Bawarji.

Holzhauser roztropną i sumienną administracją zjednał sobie powszechne poważanie, a 1644 r. z pociechą dowiedział się, że biskup z Chur zalecił wszystkim dziekanom swojej djecezji połączyć się z jego stowarzyszeniem.

Biskupi z Ratysbony, Osnabrück (1653) i z Moguncji (1654) przywołali do swych djecezji bartolomitów i w seminarjach nakazali trzymać się ich ustawy.

Elektor bawarski polecił Holzhausera Papieżowi Innocentemu X w 1646 roku, i mianował go dziekanem i proboszczem w Bingen, gdzie on 1658 roku świątobliwie życia dokonał.

Ustawy, napisane przez Holzhausera, zyskały powszechne uznanie, a nuncjusz papiezki w Kolonji, kardynał San-Felice, nazwał je szpikiem kanonów, medulla canonum.

Innocenty XI 1680 roku zatwierdził je, a w cztery lata później zostały jeszcze nieco rozszerzone i w Rzymie wydrukowane.

Stowarzyszenie to rozszerzało się szybko: w 1676 r. zostało wprowadzone do Węgier (w djecezji Gran), w 1682 do Hiszpanji, a 1683 do Polski (ob.

Kommuniści); księżom, należącym do stowarzyszenia, wszędzie powierzano najważniejsze urzędy i czynności duchowne.

Kapłani stowarzyszeni, dążąc do celu wskazanego przez ustawę, t. j. wychowania dobrych pasterzy miejskich i wiejskich, kierowali seminarjami, poświęcali się posługom pasterskim i wszystkim uczynkom miłości chrześcjańskiej.

Przysięgą, zwaną konwencją, zobowiązywali się do pozostawania w stowarzyszeniu.

Stowarzyszenie w każdej djecezji miało trzy domy: pierwszy mieścił młodych aspirantów do stanu duchownego, uczęszczających do szkół publicznych; gdy zaś szkoły były zbyt odległe, kapłani stowarzyszenia sami uczyli.

Ci wychowańcy, za pozwoleniem swych przełożonych, przed przyjęciem święceń mogli powrócić na świat.

Drugi dom obejmował mieszkanie dla kapłanów, którzy swe dochody na wspólne życie składali.

Każdy z nich pewną summę zatrzymywał dla siebie na uczynki miłosierne i dla swej rodziny; musiał tylko część oddawać do kassy i przyczyniać się do utrzymania trzeciego domu.

Ten ostatni dom przyjmował tylko kapłanów, z powodu wieku i słabości zdrowia, potrzebujących schronienia.

Biskup miał prawo czuwać nad wszystkiemi domami stowarzyszenia i jego członków używać według swej woli.

Stowarzyszenie miało prezydenta, który szczególne posłuszeństwo obiecywał Papieżowi.

Corocznie zwiedzał on wszystkie instytucje sobie podległe i składał o tém raport biskupowi.

Miewał także corocznie konferencje z dziekanami wiejskimi, jako przełożonymi nad kapłanami pewnego okręgu, celem porozumienia się w sprawach stowarzyszenia.

Postanowienia konferencji musiały być zatwierdzane przez biskupa.

Instytucja ta przyniosła nader wielkie korzyści w smutnej epoce trzydziestoletniej wojny, niesprzyjającej bynajmniej naukowemu i moralnemu rozwojowi duchowieństwa.

Na nieszczęście z początkiem XVIII w. gorliwość bartolomitów poczęła w wielu miejscach słabnąć, domy stopniowo upadały, a ich upadek tém był smutniejszy, im więcej sobie zjednali szacunku i poważania u wszystkich.

Przez XVIII wiek kierowali oni jeszcze seininarjami w Szwabji i Bawarji.

W Polsce kierowali oni kilku seminarjami, aż do roku 1830.

Zgromadzenie Holzhausera zasługuje na uwagę, bo przyniosło wiele szczęśliwych owoców, a dzisiejsze seminaria puerorum powstały z naśladowania jego instytucji.

W stowarzyszeniu księży świeckich w Altötting, w Bawarji, jest także niejako przypomnienie dobrze zasłużonej Kościołowi kongregacji.

Cf. Valauri, Abrégé de l'institut de clergé vivant en commun.

(Fehr) K. R.


text:
Osaka, 12 kwietnia.

Przedwczoraj rano wyruszyłem dwoma »kurumami« (ludźmi ciągnącymi wózki) z moim przewodnikiem z Kioto ku Nara.

Droga piękna z początku, tj. gdy po półtoragodzinnym szybkim biegu kurumów, opuści się nareszcie miasto Kioto i przyległe przedmieścia, staje się nieco monotonną na razie, jednak bardzo ładniutką, bo Nara na stoku gór leży.

Świątyń tu niezliczona moc, choć nie tyle, rozumie się, co w Kioto, gdzie co drugi dom prawie bożkowi jakiemuś z nieba Buddy poświęcony.

Prawdziwą jednak ozdobą miejscowości, to ogród czy raczej las otaczający świątynię szintoistów.

Pyszne drzewa, wiekiem nieraz pochylone, chryptomena, drzewa kamforowe i zwykłe japońskie sosny.

Wśród nich aleje nader dobrze utrzymane, po dwu stronach kamienne latarnie przez rozmaitych fundatorów postawione.

A wśród tego wszystkiego liczne stada jeleni japońskich, wielkości grubego daniela, zupełnie łaskawe, tak iż nieraz trzeba między nimi laską torować sobie drogę.

Śliczny obrazek!

Zwiedziwszy ciekawości Nary, na drugi dzień rano ruszyłem ku Osaka.

W pół drogi mniej więcej chciałem zwiedzić świątynię Horiu - ji, jedną z najstarszych w tym kraju, nader nadobną i piękną; cóż, kiedy moje zamiary spełzły na niczem, wobec niechęci, guzdralstwa i głupoty mojego przewodnika, a jeszcze bardziej dwóch stróżów świątani[1], równie starych jak idyotycznie głupich.

Oglądnąwszy więc całą rzecz z zewnątrz, nie widziawszy 1000-letnich figur Buddy i Kwannony, ruszyłem dalej.

Aby mi podróż uprzyjemnić, puścił się ulewny deszcz, a prócz tego oczy moje — z jakiej przyczyny, nie wiem — wymówiły mi służbę, tak iż noc całą na kurowaniu ich spędzić musiałem.

O drugiej z południa stanąłem w Osaka.

Idę do pokoju, który mi w maluczkim iście hoteliku wyznaczono; na ganku spotykam kogoś, który mi się kłania; przechodzę — w 5 sekund potem wpada za mną baron Heydebrandt, mistrz dworu hr. Bardi, z oznajmieniem, że hrabia pragnie mnie widzieć.

Wymawiam się swoją podróżną tualetą, niegoleniem i t.

d.; nic nie pomaga, taszczą mnie przed hrabiego który w sposób niesłychanie uprzejmy, przyjacielski prawie, mnie wita, każe siedzieć i t d.

Na drugi dzień poznałem hrabinę, siostrę arcyksiężnej Karolowej Ludwikowej, z domu Braganza; zupełnie na portugalskie pochodzenie nie patrzy, mała blondynka, bieluchna; rysy arcyksiężnę nieco przypominają.

Wieczorem dnia drugiego mego pobytu, zjadłem z nimi obiad wielce przyjemny.

Nader ciekawem było zwiedzenie arsenału japońskiego, zamku obronnego i mennicy w Osaka.

Zamek, dawna rezydencya Tokugawów, musiał być kiedyś wspaniały.

Sądząc z ciosów kamiennych, rzeczywiście niewidzianej wielkości, z których złożono mury obronne, musiała to być rzeczywiście w całem tego słowa znaczeniu niezdobyta twierdza, zresztą stylem i rozkładem zewnętrznym murów, bram i t. d. przypominająca nowy pałac Mikadów w Tokio: ogromne mury, mniej więcej kwadrat tworzące, z pawilonami po rogach, od reszty świata ogromnym wodnym rowem odgraniczone.

Arsenał i mennica zupełnie według wzorów europejskich!

W arsenale mają dotychczas podobno jednego oficera Włocha, który w gruncie jeszcze wszystko prowadzi; naturalnie niebawem i jego się pozbędą.

Czy w mennicy egzystuje także jakiś, chowany na wizyty dostojnych osób, Europejczyk — nie wiem.

Wicedyrektor nos wysoko nosi — Japończyk; był w Europie, zwiedzał wszystkie mennice; teraz prowadzi całą rzecz, zdaje się, wcale dobrze — ale bo cóż to za sztuka?

Z Osaka, gdzie po południu jeszcze z Bardim spotkaliśmy się w sklepie an shoping, ruszyłem z powrotem do Kioto.

— Tym razem dopiero widziałem w Kioto prawdziwie ciekawe, przez niewielu Europejczyków znane rzeczy!

— W pierwszym rzędzie kładę groby Mikadów, miejsce, progu którego przestąpienie, u ludu gardłową, u szlachty brzuszną karą (hara-kiri), karanem było!

O kilku świątyniach, które prócz tego zwiedzałem, nie wspominam, boć w gruncie jest to wszystko bardzo jedno do drugiego podobne.

— Raniutko otrzymawszy z Tokio od naszej legacyi wiadomość, że pozwolenie, po które osobno telegrafowałem przez ministerstwo domu cesarskiego, zostało udzielone, ruszyłem w południe z ks. Compagnon, zawsze jako tłumaczem, i z drugim Ojcem przybyłym na Kwietną Niedzielę, nieco ojcu Compagnon pomagać.

Smutno przyznać, żeśmy w Niedzielę Palmową po południu groby tych pogańskich kacyków zwiedzali, ale w tem uniewinnienie, że chcąc być na Wielki Czwartek rano na nabożeństwie w Tokio, musiałem spieszyć, i na drugi dzień, w W. Poniedziałek, Kioto opuszczać.

— Daleko niezmiernie za miastem położoną, letnią rezydencyę Mikada pobieżnie zwiedziwszy, posunęliśmy, jak można było najszybciej, do grobów, niestety, w przeciwległej stronie miasta położonych.

Znowu cała prozopopea, telegrafowanie aż do Tokio, poruszenie ministerstwa i poselstwa, asysta urzędnika pałaców cesarskich, który ze mną dnia tego jeździł.

Wszystko to na niczem spełzło, wobec niechęci Japończyka jako takiego do białego, a szczególnie wobec nienawiści bonzów do nas.

Może wreszcie poznali po sukni moich misyonarzy, może ich obecność zaszkodziła? — nie wiem.

Dość, że faktem jest, że prócz jednego, a raczej wejścia do jednego grobu, ojca dziś panującego cesarza, nie widziałem samychże grobów.

Bonza się uparł, i mimo że, jak teraz powróciwszy do Tokio od Siebolda się dowiaduję, sam Mikado udzielił mi pozwolenia na zwiedzenie grobów swych przodków — mimo to wszystko przez upór starego bonzy a przez niedołężność przydzielonego mi urzędnika, najciekawszej rzeczy nie widziałem.

Położenie owych grobów cudowne.

Daleko od miasta, daleko od ruchu i życia, w górzystem zalesionein miejscu, wśród przepysznych drzew wiecznie zielonych, wśród szelestu źródlisk, co się z kamiennych, starożytnych urn sączą, wśród śpiewu słowików, spoczywają ci władcy Japonii — jeżeli ich duszom równie dobrze, równie spokojnie, jak ich śmiertelnym szczątkom...

Na drugi dzień, więc w Wielki Poniedziałek, opuściłem Kioto.

Mój zacny, poczciwy misyonarz towarzyszył mi aż do Otsa.

Droga śliczna, ekspedycya do Otsa również ślicznie i interesująco opisana w dziele Hübnera.

W Otsa niewiele do widzenia, prócz ślicznego iście położenia u stoku gór spływających łagodnie ku jezioru Biwa.

Jezioro ogromne, zdaje mi się większe od wszystkich, jakie dotąd widziałem.

Nad brzegiem jeziora w Karasaki sławna sosna, prowadzona od wieków w formie baldachimu.

Mierzyłem obwód przestrzeni przykrytej jej konarami: 150 czy 160 kroków.

Wiekuiste to drzewo, czczone jak wszystkie stare drzewa przez Japończyków, choruje; więc je kurują, zalepiając cementem szczeliny; z obawy by konary nie rozdarły swym ciężarem pnia głównego, podpierano, powiązano je na wszystkie boki; to nieco uroku ujmuje temu staruszkowi.

Wobec czci Japończyków dla starych drzew, nieraz żałować wypada, że wszystko co stare w równy sposób nie uczczono!

Nad grobami Mikadów żałowałem, żem nie Alfred de Musset lub choćby Lenartowicz!

Cóż to za temat do poezyi, jaką śliczną legendę na tem tle usnućby można?

Nareszcie przyszła chwila rozstania — muszę wracać do Tokio wprost, bo nazajutrz Wielki Czwartek.

Przypisy


corpora: openbooks

text:
Adam Mickiewicz

Do Maryi Łempickiej

W dzień przyjęcia komunii świętej

Dziś cię za stołem swym Chrystus ugościł,

Dziś Anioł tobie niejeden zazdrościł;

Ty spuszczasz oczy, które Bóstwem gorą!

Jak ty mnie swoją przerażasz pokorą!

Święta i skromna!…

Grzesznicy nieczuli,

Gdy my w spoczynku skroń ospałą złożym,

Tobie, klęczącej przed Barankiem Bożym,

Jutrzenka usta modlące się stuli.

Wtenczas zlatuje Anioł twój obrońca,

Czysty i cichy jak światło miesiąca:

Zasłonę marzeń powoli rozdziela,

A troskliwości pełen i wesela,

Z takiem nad tobą schyla się objęciem,

Jak matka nad swem sennem niemowlęciem.

Jeżeli promień nieśmiertelnej łaski

Zbyt żywo w oczach Anioła jaśnieje

I gdy się senna zbyt żywo rozśmieje,

Anioł łagodnie przygasza swe blaski,

Stula nad senną zasłonę marzenia

I odlatuje, biorąc twe westchnienia;

Lecz nim odleci, kładzie wdzięki nowe,

Jak nowe suknie dziecięciu pod głowę.

Tak się piastunka jego co dzień budzi,

Z nową miłością u Boga i ludzi:

Ja bym dni wszystkich rozkosz za nic ważył,

Gdybym noc jednę tak jak ty przemarzył.

-----

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Dorota Kowalska, Mania i Kate, Paulina Ołtusek, Aleksandra Sekuła


text:
Djonizy 2. zwany Areopagita, od urzędu, który zajmował w Atenach, jako członek, czy też przewodniczący w Areopagu (Asterius, orat.

8 in Bibloth.

Lugd.

PP.

t.

V p.

829).

Cezariusz (Dialog.

2 interrog.

112) błędnie utrzymuje, że D. urodził się w Tracji.

Idąc za Chryzostomem Maximus podaje Ateny jako miejsce urodzenia D'a, czego także trzyma się większa część pisarzów.

W każdym razie D. zasiadał w Areopagu, kiedy przekonywające słowa Apostoła (Dz. Ap.

17, 22) w cudowny sposób na niego oddziałały i z nocy pogaństwa wyprowadziły ku światłu prawdy (ib.

17, 34).

Słynny z mądrości Hierotheus wyłożył mu tajemnice nauki chrz. i dokonał ostatecznego nawrócenia (Vita S. Dion.

Aerop.

ex Mennaeis, w edycji Corderii t. II).

Dowiedzioną jest rzeczą, że D. był uczniem apostolskim i pierwszym biskupem ateńskim, o czém świadczy zupełnie wiarygodny Djonizjusz z Koryntu (ap.

Euseb.

H.

E III 4 et 23).

Długo spierano się o dalsze jego losy, o datę śmierci, jak niemniej o niektóre z przypisywanych D’u dzieł.

Natalis Aleksander i pisarze francuzcy utrzymywali, że D. z dwoma towarzyszami: Rustykiem (Rusticus) i Eleutherjuszem, wędrował po ziemiach Galji i że był pierwszym biskupem Paryża, gdzie miał zbudować pierwszy kościół (H. E. saec.

I dissert.

XVI propos.

2).

Baronjusz (Annal.

eccl. ann.

98) jest tego samego zdania i powołuje się na Hilduina z IX w., który pierwszy, choć bez należytej podstawy, o tém wspomina, oraz na Bedę, Hinkmara reimskiego i innych znacznie późniejszych od D’a.

Mniemanie to, pomimo że po jego stronie stali liczni i znakomici zwolennicy, zostało całkowicie obalone przez nowszych badaczów historji kościelnej.

Francuzcy historycy: Sirmond (De duob.

Dion.

c.

8), Launois (Observ. ad vit.

Dion.

Areop.

p.

403), Petawjusz i inni, wspierając się na świadectwie Suplicjusza Sew., Euzebjusza, Grzegorza Tur.

etc. dowiedli, jak błędném było przechowujące się w Gallji podanie o Dionizjuszu, i że św. Dionizjusz (St.-Denys), pierwszy bp Paryża i patron Gallji, nie był naszym Areopagitą, lecz innym Dionizjuszem, który w III w. gorliwie szerzył tam naukę Chrystusa i zginął podczas decjuszowskiego prześladowania.

Wiadomości o śmierci D’a Areop.

także nie zagadzają się z sobą.

Miał on umrzeć śmiercią męczeńską, lecz trudno oznaczyć, czy stało się to w Atenach, czy gdzieindziej.

Jedni utrzymują, że padł ofiarą domicjańskiego prześladowania, inni odnoszą jego zgon do czasów Trajana, lub nawet Adrjana.

Paryż, i klasztor St.-Emmeran w Regensburgu, dokąd cesarz Arnulf zwłoki D’a w podarunku posłał, przypisują sobie posiadanie jego relikwji.

— Jeszcze gorętszych sporów powodem były dzieła przypisywane D’owi: De hierarchia coelesti; De hierarchia ecclesiastica; De theologia mystica; De nominibus divinis etc.

Dzieła te, o których po raz pierwszy spotykamy wzmiankę na konferencji między biskupami katolickimi a sewarianami w Konstantynopolu (532), odtąd wielkiego używały znaczenia.

Autor musiał być biegłym w filozofji Platona, gdyż pełno tam wyrażeń i zdań tego filozofa; wybitną ich cechą jest mistyczna spekulacja, przez co stały się one jedną z podstaw mistycznej teologji.

Do ich rozpowszechnienia najwięcej przyczyniły się scholje Jana zwanego Scytopolitanus w VI i Maksyma w VII w.

Na zachód dostały się dopiero w IX w., kiedy cesarz grecki Michał Balbus przysłał z nich odpis królowi Ludwikowi Pobożnemu.

Ludwik kazał je przełożyć na język łaciński; poniweaż zaś tłumaczenie było niedokładne, z porady Karola Łysego, Scotus Erigena drugi ich przekład uskutecznił.

Im większy wpływ owe dzieła wywierały, tém konieczniejszém było wyjaśnienie pytania o ich autentyczność.

Wielu uczonych (między katolickimi Nic, le Nourry, Appart. ad Bibl. t.

I l, I diss.

10; Dupin, N. Bibl. auct. eccl.; Tillemont, Mémoires t. II pars.

I p.

436; Launoyus, Judicium de libris Dion.

Ar.

inscriptis.

w J. Laun.

Opp. t. II p. I; między protestanckimi wszyscy) dowodzą, że bezimienny ich autor żył w IV lub V w.

Główniejsze dowody za tém przemawiające są: 1) autor mówi o mnichach cenobitach, o obrzędach, o pokutujących i t.

p., tak jak to miało miejsce dopiero w w.

III lub IV; 2) trudno przypuścić, żeby przez pierwsze V wieków tak ważne dzieło pozostawało nieznaném.

Lecz przeciwnie utrzymuje większa liczba uczonych katolickich: Delrio (Vid.

Areop.

contra Jos.

Scaliger.

1607), Halloix (De Dion.

Ar.

vita et opp. quaestiones, Antverp.

1639; Vie de S. Denis l’Areop.

trad.

en fr. par F., revue par E. Vandrival, Arras 1866), Natalis (Hist.

Eccl. saec.

1. diss.

22), Emman.

a Schelstrate (Antiquitas illustr.

1678 s. 408), Piotr Chifflet (ob.), L. Cozza (Vindiciae Areopagiticae Rom.

1702), Dom.

Klaud.

Davidis (bezimien.

Diss. sur Dénis l’Aréopagite, Paris 1702), Corder (Opp. s. D.

Ar.) i in. Na zarzuty zaś powyższe odpowiedzieć można: 1) nie sprzeciwia się to wcale historji, jeżeli autor pod koniec w.

I pisze o takich obrzędach i karności kościelnej, o jakich dopiero z późniejszych wiemy pomników.

Jest to wspólną wszystkich kościelnych zwyczajów i instytucji własnością, że wprzód one były w życiu, za nim ujęte zostały w karby prawa.

2) Disciplina (ob.) arcans nakazywała dzieła takiej treści, jak De hierarchia coel.

de Hier.

eccl. i t. d. trzymać w największej tajemnicy.

Ztąd łatwo mogły być nieznanemi nawet biskupom wielu kościołów.

Jednakże kiedy w r. 532 na konferencji w Konstpolu powołano się na nie, tylko Hypacy, metropolita efezki, z kilku biskupami, nie wiedział o nich; wszyscy zaś znakomitsi nic nie mieli do zarzucenia (Mansi, Concil.

VIII 821).

Przyznają jednak i obrońcy dzieł św. D., że one prawdopodobnie zostały interpolowane.

Z wydań najdawniejszém jest łacińskie w Strasburgu 1468 i 1502, greckie we Florencji 1516; późniejsze: Opera S Dion.

Ar.

gr. et lat.

ed.

Petr.

Lansselius, Soc.

Jes., Paris 1615, cum scholiis Maximi et Paraphrasi Pachymerae a Balth.

Cordrio latine interpretata et notis theolog.

illustr., Antverp.

1634 (w tomie II tego wyd.

są: Mystica theol.; Scriptores vitae s.

Dion.; Operum ejusd. vindicae; Verbor.

difficlior.

Onomasticon), wydanie następne (Paris 1644) powiększone odpowiedzią na zarzuty przeciw autentyczności.

Tekst Maksyma i Pachymery łaciński i grecki pochodzi z wydania Lasseljusza.

Wydanie Corder’a z rozprawami za i przeciw autentyczności, przedrukował Migne 1857 r. w Patrol.

graec.

t. III i IV.

Przekłady: Die angeblichen Schriften des Areopagitus Dionysius übers. u. mit Abhandl. begleit.

von I. G. N. Engelhardt, Sulzb.

1823, 2 v. in-8; Oeuvres de s.

Dénis l’Areop.

trad.

par Du Lac (Paris 1865).

Cf. Darboy.

Na obrazach kościelnych przedstawiają świętego ze ściętą głową w mitrze, niesioną na ramieniu, albo też spoczywającą na książce.

Cf. Hipler, Dionysius der Areopagite, Untersuchung üb.

Aechtheit u.

Glaubwürdigkeit der unter diesem Namen vorhandenen Schriften, Regensb.

1861.

Doskonale zebrana literatura o życiu i pismach ś. D.

Ar.

przez Köpke w Pertz’a Monum.

Germ.

Scriptor.

t. XI s. 343—351.

Cf. Potthast Bibli.

hist. s. 669, Supplem.

s. 139; Bollandist.

Acta ss.

9 Octobr. (t. IV); Darras, St. Denis l’areop., Paris 1863.

J. N.


text:
Irkuck, 8 września.

Dziesięć dni, zdaje się, mija od chwili, kiedy po raz ostatni pisałem.

Zwiedzenie Aleksandrowska, wycieczka z panem Wilmont do Kułtuka, Tunki (niłowej pustyni), na Murawiew Amurską, Utulik, do Muryńskiej, istnej matni niedźwiedziej — oto zajęcia, które gęsto zapełniły cały tydzień ostatni.

Od Kułtuka do Muryńskiej jedzie się drogą krugo - bajkalską, cudownie piękną; dzicz rzeczywiście straszna, tajga w całem tego słowa znaczeniu.

Kedrowniki, modrzewie, topole czarne, nad ujściem w Bajkał Utuliku, łomy, góry, jary, rozpadliny; a u stóp tego wszystkiego jezioro Bajkał, w tem miejscu prześliczne.

Ślady niedźwiedzie nierzadkie; spotykaliśmy też kulomy, tj. łapki na niedźwiedzie: prostokąt zakończony z jednej strony ostrym kątem, u wierzchu którego wisi w korę drzewną zawinięty i zagwożdżony kawał mięsa; drąg, na którym to mięso wisi, słabo oparty na drugim, ten zaś podtrzymuje również niemocne dwie belkie, na których spoczywa stos bierwion sosnowych.

Kiedy niedźwiedź szarpnie za mięso, cały ten stos spada mu na kark.

Zdarzało się ponoś nieraz, że zgniecionego tak kolegę inne niedźwiadki zjadały.

Kulomy leżą nad samym brzegiem Bajkału, tu bowiem wychodzi niedźwiedź na ryby wiosną.

W wiosennym czasie, jak opowiadał nam jeden z jamszczyków, co dzień można niedźwiedzia na drodze spotkać.

Nie atakuje on tu jednak, owszem niezmiernie jest łagodny, nawet bydło i konie bynajmniej się go nie obawiają.

W samej Muryńskiej podchodzi nieraz pod okna pisarza pocztowego.

— Łosie mają się tu również znajdować, zwłaszcza na zachodnim brzegu Bajkału.

Nie spotkałem wprawdzie dotąd nikogo, ktoby był tu łosia zabił, ogólnie o ich egzystencyi jednak mówią.

Dziwi mnie co prawda obecność łosia w takich górach.

Iziubr ów, o którym jeszcze w Mongolii tyle słyszałem, to po prostu jeleń górski; ale jakież rozmiary!

rogi cudowne, potężne!

Biją go tutaj w czasie, gdy róg jeszcze miękki i sprzedają na lekarstwo do Chin; piękne rogi płacą Chińczycy po 200 do 300 rubli srebrem.

Wreszcie rysie, wilki, renifery nad granicami Mongolii przebywają.

W Tunce spotkałem jednego z ostatnich księży naszych tu deportowanych.

Ksiądz J., chłop jak dąb, czerwony, zdrów, siwawy; dom ma porządny, prowadzi handel różnymi towarami.

Ale pod względem moralnym ruina kompletna!

Drugi podobny ksiądz S. o kilkadziesiąt wiorst dalej we wsi Szynki żyje.

Trzeci F. w samej Tunce.

Tych dwóch nie chciałem już widzieć.

Miłe wrażenie robi na mnie Jan Piotrowski, którego poznaję w handlu Kalmeira, żyda.

Zesłany za rok 1863, syn bibliotekarza ze Sławuty, nic o ojcu nie wie, prosi mię o przewiezienie listu do ojca.

Chce, żeby mu ojciec przesłał dowody szlachectwa, bo rząd zaprzecza mu praw szlacheckich.

Wróciłby chętnie do domu, ale obawia się rzucić pewny kawałek chleba, nie mając zapewnionego losu w kraju.

Obecnie rocznej pensyi pobiera 800 rs., a chętnieby porzucił to miejsce dla posady choćby 300 rs. w kraju, byle pewnej; zna krawiectwo, dawniej pracował w fabryce sukiennej w Sławucie; 10 lat służy w handlu Kalmeira.

Biedaczysko!

spłakał się jak bóbr, gdym go pytał, czy oprócz tego żąda czegoś od ojca i kraju?

— Nie — odpowiedział, a łzy biedakowi jak groch po licach spływać poczęły.

W 16-tym roku życia ojciec wysłał go do powstania.

Mimo przestróg przeciwnych, wypchnięto formalnie malca nieszczęściu w paszczę.

Anienkow, jenerał sądzący tych nieszczęśliwców, kazał ich do katorgi zasłać.

Murawiew sam był lepszy, bo malców takich bić tylko kazał i puszczał do domu.

Co to podobnych egzystencyj zmarnowanych, zniszczonych w tym nieszczęsnym kraju!

Pan Orzelski, co mnie w aleksandrowskim zawodzie gościł, t. zw. pesymista, tj. człowiek dobry, poczciwy, ale praktyczny, słuszną uczynił uwagę: My, powiada, nie Niemcy lub Żydzi.

U nas nie pomyślał nikt o tem, by ratować tych nieszczęsnych wygnańców od upadku moralnego, wynarodowienia i utraty wiary dzieci.

Wszak można było wysyłać po prostu kobiety, dziewczęta polskie na Syberyę.

Niemcy zawsze Niemki, Żydzi Żydówki za sobą ciągną.

U nas o tem nikt nie pomyślał.

Dziś więc nie dziwić się i nie brać za złe tym biedakom, co wygnani tu, w czasie, gdzie inaczej jak z Russką żenić się nie mogli, tak się też żenili.

Wielu, bardzo wielu jest takich: ślubu zwykle nie brano, dom zniszczony, religia prawosławna u dzieci, u ojca żadnej.

Serce się kraje na ten widok!

Wycieczka do Aleksandrowska zabawna, bo przyjmowali mnie wieczorem w pełnej gali, naczelnik poczty, pan Sipiagin, naczelnik tiurmy, pan Łatuszkowicz, Polak (z 1863 r.), pomocnik naczelnika tiurmy Aleksandrowskiej.

Z Petersburga zażądano pozwolenia, bym mógł zwiedzić tiurmę tutejszą i Aleksandrowską!

Podczas całej ekskursyi do Kułtuka jamszczyki w pełnej gali; naczelnicy poczt detto, naczelnik komory detto, bo jedzie siatelstwo.

Nie przypuszczałem, żeby mnie tu miano z takimi honorami i grzecznością przyjmować.

Koło Kułtuka (od Bystrej do Tunki) jamszczyk, Buriat wychrzczony, t. zw. jasaczny, opowiadał nam, chcąc dać obraz, o ile Buriaci przez chrzest i wpływ rosyjski postępują, jak to dawniej Buriat z Bystrej lub Tunki, nim ruszył do Irkucka, rok cały i dumał i rachował, czy, jak, kiedy, czy nowiem, czy na miesiącu ruszyć?

Konia przez rok pasł i w spokoju zostawiał, nie zaprzęgał; dziś rusza od razu, i jednym dniem w 24 godzinach staje w Irkucku, dwa razy w tydzień obróci z domu do Irkucka.

Wreszcie wizyta pożegnalna u gubernatora pana Świetlickiego, w mundurze, w wielkiej sali recepcyjnej, officiel und steif.

Pozwolenie z Petersburga już przyszło natychmiast, by mnie pokazać wszystkie tiurmy! — po zwiedzeniu je opiszę.


corpora: sejm

text:
KANCELARIA SEJMU

(nr 233)

z dnia 9 stycznia 2014 r.

(nr 233)

9 stycznia 2014 r.

patrzyła:

W posiedzeniu udział wziął Dariusz Zielecki zastępca dyrektora Departamentu Administracji Publicz-

nej Najwyższej Izby Kontroli.

Szanowni państwo, otwieram posiedzenie Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki

Porządek dzienny posiedzenia dostarczony państwu posłom obejmuje rozpatrzenie

ciwu.

Stwierdzam, że Komisja przyjęła porządek dzienny.

Przystępujemy do jego reali-

zacji.

Projekt planu pracy członkowie Komisji otrzymali w wersji elektronicznej.

W imie-

niu prezydium Komisji chciałbym zaproponować następujące uzupełnienia i zmiany.

Po pierwsze, termin wyjazdowego posiedzenia do Żywca proponujemy przesunąć z maja

na czerwiec.

W marcu proponujemy rozpatrzyć wspólnie z Komisją Infrastruktury infor-

mację na temat mechanizmów wspierania podaży terenów pod budownictwo mieszka-

niowe i przemysłowe.

Natomiast na kwiecień proponujemy wpisanie tematu „Informa-

cja Ministra Infrastruktury i Rozwoju na temat założeń polityki miejskiej”.

Czy są jakieś

uwagi do planu pracy wraz z propozycjami zgłoszonymi przez prezydium?

Jeżeli ich

Dziękuję.

Zamykam nasze posiedzeni


text:
Arabja (rozszerzenie chrześcjaństwa).

Zupełnie brak wiadomości o tém, kto i kiedy wprowadził chrześcjaństwo do Arabji.

Jeżeli wszakże weźmiemy na uwagę gorliwość, z jaką pierwsi chrześcjanie wiarę swoją szerzyli, a z drugiej strony stosunki handlowe południowej Arabji, przez które jej mieszkańcy koniecznie zetknąć się musieli z wyznawcami nowej nauki, to usprawiedliwioném będzie przypuszczenie, iż nauka Chrystusa w pierwszych zaraz czasach szerzyć się tu mogła.

Podług Gal.

1, 17. jest prawdopodobne, że już Apostoł Paweł głosił chrześcjaństwo między Arabami.

Podług Euzebjusza (H. E. VI.

19), kiedy w Aleksandrji biskupem był Demetrjusz, a przełożonym tamtejszej szkoły Orygenes, pisał do pierwszego jeden z książąt arabskich, aby mu przysłano sławnego Orygenesa, któryby lud i jego samego zasad wiary chrześcjańskiej nauczył.

Około r. 244 spotykamy wzmiankę o Beryllusie, biskupie Bostry, w Arabji skalistej, który ciężkie błędy wygłaszał o Trójcy św. i osobie Chrystusa; inni duchowni, których, podług Euzebjusza (H. E. VI.

35), było bardzo wielu, nie zdołali go wprowadzić na drogę prawdy; dopiero Orygenesowi udało się przekonać go o błędzie.

Filostorgius (H. E. III.

4) także mówi o licznych kościołach w Arabji.

Między 247 a 250, pod kierunkiem Orygenesa, odbył się wielki synod w Arabji, na którym zbijano rozszerzoną w tym kraju herezję, tak zwanych niekiedy arabitów, jakoby z ciałem umierała i dusza, i później dopiero razem z niém miała być wskrzeszoną (Walch, Historie der Ketzereien, th.

II p.

167).

Około tegoż czasu napisał biskup arabski Hipolit traktat, przechowany do naszych czasów, przeciwko antytrynitarjuszowi Noetusowi (Lumper, Hist. theol.

crit.

de vita scriptis sanct. patrum, VIII.

6. sq.).

Ztąd pokazuje się, że chrześcjaństwo nietylko wcześnie rozszerzyło się w Arabji, lecz nawet dobre przyjęcie znalazło.

Chrześcjaństwo mocno się tu trzymało do pojawienia się islamu.

Kosztem np. cesarza Konstancjusza budowano kośoioły w Dafar, Adenie i Ormuzie, w południowej Arabji, a na początku IV w. przyjął chrześcjaństwo król himjarycki Abdulkalal, syn Makuba (Schult.

Hist.

Joctanid.

p.

33).

Wkrótce przed wstąpieniem Walensa na tron cesarski, księża i zakonnicy chrześcjańscy nawrócili wielu Saracenów, a ku końcowi V w. chrześcjaństwo znalazło licznych zwolenników między Beduiuami (Assemani, Bibl. orient, t. III p. II p.

592).

Na początku VI w.

Almondar, król Hiry, przeszedł na religję chrześcjańską, Kosmas Indieopleustes wszędzie w Arabji spotykał chrześcjańskie kościoły.

Całe pokolenia Barytów, Taunchitów i Taglebitów wyznawały naukę Chrystusa, a przed samém urodzeniem się Mahometa inny król Hiry, Noman, przyjął Chrzest św. (Pococke, Specim.

hist. Arab.

p.

72).

R.

522 żydowski król w Jemen, Dsu-Nowas, rozpoczął tak okrutne prześladowania przeciwko chrześcjanom, że to skłoniło króla Etjopji do wypowiedzenia mu wojny i położenia końca srogiemu uciemiężeniu (Fleury, H. E. lib.

XXI).

W Arabji wszakże, więcej niż w innych krajach, nauka chrześcjańska uległa skażeniu heretyckiemu, a zatém poszedł upadek pobożności i obyczajów.

Wypędzani zkądinąd heretycy i herezjarchowie tu znajdowali przytułek, tak, iż niektórzy ojcowie Kościoła nazywają Arabję główném siedliskiem herezji.

W północnej i północo-zaehodniej części rozszerzył się szczególniej nestorjanizm, na południu zaś monofizytyzm.

Łatwo więc pojąć, dla czego Kościół chrześcjański w Arabji, odcięty od źródła religijnego życia, prawie bez oporu uległ pod naciskiem islamizmu.

Z początku tolerowano chrześcjan, później wszelkie trudności wyznawaniu ich religji stawiano, w końcu orężem ich zmuszono do przejścia na islam.

Tym sposobem chrześcjaństwo w Arabji znikło prawie bez śladu.

Późniejsze usiłowania pojedyńczych missjonarzy trwałego nie wydały owocu i Arabja po dziś dzień pozostaje niechrześcjańską.

(Fritz).

J. N.