corpora: wikisources-pl

text:
Awinjon (siedmdziesięcioletnia rezydencja Papieży).

Wiele okoliczności zebrało się na to, że historja tej rezydencji Papieży, przeniesionej tu przez Klemensa V r. 1305 (do 1377), budzi smutne wspomnienia, 1.

Wzrastające zamieszki włoskie i walka Papieży: Jana XXII, Benedykta XII, Klemensa VI, z Ludwikiem, królem bawarskim, miała ten skutek, że doprowadziła Papieży do oddania się w opiekę Francji.

Niemcy i Włosi uważają ten perjod, za czas zbyt surowego względem nich zachowania się Stolicy Apostolskiej.

Ale długie i krwawe niezgody Gwelfów i Gibelinów, prawie ciągłe bunty Rzymian, walki ostatnich Hohenstaufów przeciw Stolicy Swiętej, oraz obojętność Rudolfa Habburgskiego i Niemiec ówczesnych, względem Papieża, dostatecznie usprawiedliwiają Papieży, gdy ci, zaradzając swemu bezpieczeństwu, wybrali odpowiednią do tego celu rezydencję.

2.

Jeśli nie można zaprzeczyć, z jednej strony, że większa część kroków przedsiębranych przez Papieży w Awinionie miała na celu interes powszechny Kościoła; że zniesienie templarjuszów (ob.) przez Klemensa V było konieczne; że surowość Jana XXII, Względem fratycellców (ob.) i ich niebezpiecznych zasad, została usprawiedliwioną wyznaniem Piotra de Corbero i Michała de Cesena; że rozpasanie Ludwika bawarskiego i jego deptanie praw państwa i Kościoła (w zerwaniu małżeństwa z żoną Małgorzatą z Tyrolu), oburzyły przeciw niemu tak doktorów jak i Papieża: z drugiej strony, nie można nie uznać, że nie jeden krok Papieży z tej epoki, nosi ha sobie cechę wpływu polityki francuzkiej.

Wprawdzie Awinjon należał do Kościoła rzymskiego, a tém samém Papieże znajdowali się tam na swojej ziemi; nie można też zarzucać Papieżom w Awinjonie podobnych zboczeń, jakie historja wyrzuca kilku Papieżom XV w.: wszelako przeważny i wyłączny wpływ francuzki źle oddziałał w tym perjodzie na dzieje Kościoła.

Baluze (Vitae Paparum Avenionensium) słusznie twierdzi, że Papieże awinjońscy: Klemens V, od 1305—1314; Jan XXII, od 1314—1334; Benedykt XII, od 1334—1342; Klemens VI, od 1342—1352; Innocenty VI, od 1352—1362; Urban V, od 1362—1370; Grzegorz XI, od 1370—1378, byli daleko wyższymi od Papieży, którzy, od Pawła V do Adrjana VI (1464—1522), rządzili Kościołem; trzeba przecież uznać, że są niższymi od Papieży, którzy panowali od Adrjana IV (1154) do Innocentego V (1276).

Nie było bowiem pomiędzy nimi żadnego wielkiego i świętego męża.

Nepotyzm, gromadzenie wielkich summ złota, za pośrednietwem annatów, komend, rezerw, wakansów, praw konfirmacji, nieurzeczywistnionych krucjat, przybrały w Awinjonie takie rozmiary, że reformy, jakie dotąd przedsiębrali Papieże z góry ku dołowi, wywołały w części owe nieporządne, nieprawe usiłowania reform z dołu ku górze.

Wielki zbiór kanonów Kościoła został zamknięty przez Dekretalia Klemensa V (ob.

Corpus Juris), do których dodano później Extracagantes Jana XXII.

Niestety!

kontrast pomiędzy prawem i życiem, pomiędzy tem, co powinno było być, a tém, co było, był zbyt wielki i zbyt widoczny.

Zapewne, że Petrarka przesadził w malowaniu zepsucia obyczajów w Awinjonie, ale oczywistém było, że Stolica Święta straciła tam wiele z uroku swojej powagi i że nie była zdolną do powstrzymania ztamtąd nierządu, wkradającego się tu i owdzie do Kościoła.

Wpływy zewnętrzne na sprawy Kościoła, nie były nigdy bez szkody dla niego.

„Bóg też chciał, mówi Bossuet, żeby Kościół rzymski, żeby matka powszechna wszystkich królestw, nie podlegała docześnie żadnemu królestwu, i żeby Stolica Apostolska, która ma czuwać nad jednością wszystkich wiernych, wzniosła się po nad wszelkie szczegółowe pojedyńczych państw interesa.

Szczegółowe tych czasów dzieje, ob.

pod imionami“ Papieży.

(Höfler).


text:
Na statku, z Szang-haj do Japonii, 21 lutego.

Parę dni milczenie w moim dzienniku; bo też niech każdy przyzna, co dziennik podróży kiedyś pisał, czy jest coś zmudniejszego, prawie nudniejszego nad sam akt spisywania tych wrażeń?

Nie zawsze, co prawda.

Z początku podróży z jakąż werwą się pisało; potem werwa słabła; zdarzają się chwile gdzie powraca, ale rzadko; bo czem dłuższa podróż, tem wrażliwość tępieje i słabnie, a z nią i ochota przenoszenia na papier doznawanych wrażeń.

A może i wrażeń już niema, tylko chwilowe pobudzenie ciekawości, i zaspokojenie jej częściowe.

W międzyczasie byliśmy w Szang - haju — Paryżu chińskim, do niedawna stolicy świata handlowego Chin z resztą świata.

Ponieważ jednak żyjemy w epoce decentralizacyi, wiec i to centrum się zdecentralizowało.

Handel do niedawna jedynie przez Sang - haj idący, będący w rękach kilku krezusów angielsko - amerykańskich, co się tu osiedlili, przeszedł częścią w inne ręce: licznych Niemców, Szwajcarów, mniejszych Amerykanów i Anglików, częścią, i to znaczną, w ręce Chińczyków; zresztą rozdrobnił się on na liczne, rozsiane wzdłuż wybrzeża zachodnio - południowego Chin, porty, a głównie na kilka miast wzdłuż wielkiej rzeki Yang - tse - kiang położonych.

Za pięknie i za dobrze napisał o tem Hübner, bym śmiał i chciał się tu w długie, szczegółowe opisywanie Szang - haju, jego rozwoju i indywidualności wda wać.

Jak prawie we wszystkich kierunkach, więc opisach Chin i Japonii, tak i o Szang - haju na długie lata uczynił Hübner zbytecznemi wszelkie opisy i rozumowania.

Patrzył on na rzeczy z tak wyniosłego stanowiska, że prawdy, które zdefiniował, zapatrywania, którym dał wyraz, opisy, których raczył się podjąć, na długie lata pozostaną jedynymi, najlepszymi, bo prawdziwymi — prawdziwie kraj, ludzi, życie moralne i materyalne malującymi.

To też mógł spokojnie dać odpowiedź tak pewną siebie, jak następująca, kiedy mu Biegeleben przed wyjazdem swym mówił, że zastanie zapewne Japonię już inną niż on ją nakreślił — uśmiechnął się Hübner i odpowiedział spokojnie: »Inną na powierzchni«.

Co się tyczy Szang - haju, to tu na powierzchni w jednym kierunku się zmieniło, mianowicie w kierunku rozwielmożnienia się Chińczyków.

Szang - haj w pierwszych czterech dziesiątkach lat bieżącego stulecia był istotnie najpierw rezydencyą kilku potentatów handlowych angielskich, później miejscem, gdzie spekulacya angielsko - europejska doszła była przez jakiś czas do zenitu.

W chwili wybuchnięcia rewolucyi Tipingów, setki tysięcy bogatszych i uboższych Chińczyków schroniło się do Szang - haju.

Stąd przedewszystkiem urosła niezmierna i gwałtowa[1] potrzeba mieszkań; budowano na łeb na szyję, sprzedawawano[2] domy, grunta pod domy za bajeczne ceny.

Handel rósł jak na drożdżach.

Tak długo, dopóki nie było w środku kraju bezpiecznie, wszystko się tu koncentrowało.

Potężny »Yang - tse« z jednej strony dowoził na swych mętnych wodach wszelkie produkta najbogatszych w jedwab, porcelanę, herbatę prowincyj Chin.

Z drugiej strony, morze, ten gościniec, wszędzie, a zwłaszcza prosto do Anglii prowadzący, rozwoziło produkta surowe w świat.

Tu był główny skład wyrobów, którymi Anglia zasypywała w zamian Chiny.

Po prostu fantastyczne historye słyszy się do dziś dnia o majątkach, jakie i jak szybko tu powstawały.

Z chwilą uspokojenia Chin, zdruzgotania przez sławnego Gordona powstania Tipingów — co bogatsi Chińczycy, mimo wielkiego, zdawało się przywiązania do cywilizacyi i przyjemności europejskiego życia, które w Szang - haju kwitło, zaczęli się wynosić, wracać do dawnych sadyb i opuszczonych ognisk rodzinnych.

Szang - haj się po części wypróżnił; wartość ziemi, domów, wreszcie nagromadzonego nadmiernie towaru, z dnia na dzień spadała; najstraszliwszy krach zakończył świetne czasy.

Dziś ten Szang - haj, zawsze imponująco wielki, zawsze jeszcze między miastami portowemi, otwartemi dla białych, pierwszą gra rolę; ale spekulacya ustala, tylko twarda praca opłaca — jak i gdzieindziej.

Za czasów bytności Hübnera, Anglicy jeszcze tu mieli wszystko w rękach; dziś już wielką im czynią konkurencyę Niemcy; tak się tu zagnieździli, że istnieje już klub niemiecki i wychodzi osobny niemiecki dziennik.

Ale jednym i drugim jeszcze potężniejszą czynią konkurencyę sami Chińczycy.

Nawet w koncesyach europejskich mnóstwo domów, które początkowo do Europejczyków należały, przeszło już w ręce chińskie; i ten proceder postępuje ciągle, choć z wolna i cicho, tak, że niewielkiej umiejętności ni sprytu na to potrzeba, by obliczyć, za wiele lat cała europejska koncesya przejdzie w ręce chińskie, i kiedy te sklepy europejskie, dziś egzystujące, znikną, by ustąpić miejsca chińskim.

Jedyna forteca cywilizacyi i chrystyanizmu, ale nie europeizmu, która się Chińczyków nie obawia, bo nie przeciw nim tu pracować przyszła, ale dla nich i przez nich, — to kolegium Jezuitów w pobliżu Szang - haju położone.

Ogromny kompleks gruntów do nich należy.

Najpierw wspaniały kościół farny; obok właściwe kolegium; dalej mieszkanie biskupa, Jezuity (księdza Garnier, staruszka 70-letniego), i mieszkania Ojców i kleryków — Chińczyków.

Dalej potężne, rozległe zabudowania wielkim ogrodem otoczone, to dom sierot męskich »Świętego Dziecięctwa«; tu rozliczne warsztaty od snycerzy począwszy aż do szkółki (rodzaj preparandy dzieci do chrztu) i drukarni ogromnej, gdzie obok tej drukarni, zupełnie europejskim wymaganiom odpowiadającej, drukują jeszcze na starodawny sposób chiński, starszy o całe wieki od Guttenberga, za pomocą tablic drewnianych, pokrytych płasko - wypukłemi literami chińskiemi.

Naturalnie wszystko tutaj drukuje się w języku i pismem chińskiem.

Kupuję tu biblię chińską, nader ciekawą, za dwa dolary.

Wreszcie opuszczając dom sierot, mijamy znaczny klasztor Karmelitanek, liczący dziś około trzydzieści i kilka sióstr chińskich, i wchodzimy do widnego daleko obserwatoryum meteorologiczno - magnetycznego, znanego i cenionego na cały świat, — owego obserwatoryum, które w sposób tak znakomity przyczyniło się do umniejszenia grozy cyklonów, grasujących po morzach Żółtem i Chińskiem.

Tu zbadano, o ile się dało, naturę i zwyczaje tych straszliwych orkanów, i stąd też wychodzą telegraficzne o nich wiadomości i przestrogi dla żeglarzy.

Skoro tylko jedna ze stacyj filialnych doniesie o objawach poprzedzających powstanie lub zbliżanie się cyklonu, wnet obserwatoryum uwiadamia o tem główne zarządy portowe.

Iskra elektryczna roznosi wieść równocześnie na południe i północ.

Ostrzeżeni żeglarze już tylko na krótkie mety się puszczają, wiedząc o niebezpieczeństwie, którego nadejście z podziwu godną dokładnością co do godziny i minuty obserwatoryum zapowiedziało.

Zresztą nawiasem trzeba wspomnieć, że dobrze zbudowane a raczej silną maszyną zaopatrzone parowce, nie boją się prawie cyklonów, bo są w stanie cyklonowi z drogi uciec.

Wiedząc przez obserwatoryum szang - hajskie, skąd cyklon idzie, jaka jego szybkość i dążność, kierują się tak, żeby cyklonowi ujść z drogi.

Jeżeli według doniesienia obserwatoryum cyklon pędzi w kierunku jazdy statku, a statek będąc w pewnem oddaleniu przed cyklonem, może jechać o kilka węzłów na godzinę szybciej niż cyklon za nim pędzi — wówczas puszcza się kapitan najspokojniej w drogę, lecz biada mu, jeżeli się w drodze coś w maszynie popsuje.

Z prawdziwą dumą patrzeć można na tych Ojców, co jak niegdyś, za dobrych, dawnych czasów, ogół mnichów katolickich, pracą i nauką cywilizują, uszczęśliwiają i prowadzą naprzód całe społeczeństwo.

Na czele obserwatoryum, które głównie się trudni badaniem magnetyzmu ziemskiego, stał do niedawna Jezuita O. Chevalier, dziś dla zdrowia odwołany do Francyi.

Wspaniały i imponujący widok przedstawia ta istna forteca katolicyzmu, więc światła i wiedzy, forteca, która zapewne przejść będzie musiała jeszcze niejedną nawałnicę i burzę — nie wątpię, że zwycięsko, jak również nie wątpię, że nie pieniądz, nie armaty, nie dyplomacya, zdołają przełamać opór Chin przeciw białym djabłom, ale ci cisi, spokojni, ubodzy ale wytrwali Ojcowie.

Kraj wkoło Szang - haju, jak już Hübner zauważył, dziwnie mi Morawę, gdzieś koło Przerowa przedstawiał — podobieństwo tak łudzące, że dopiero widok ogromnego warkocza naszego woźnicy przypominać mi musiał, gdzie jestem.

Wreszcie jeszcze ta uwaga, także już przez Hübnera zrobiona: Dziwny jest wpływ, jaki wywiera katolicyzm na Chińczyka, a raczej nie dziwny, ale naturalny; dziwna tylko, że w takim stopniu zmienia nietylko duszę, co się samo przez się rozumie, ale nawet wyraz fizyognomii.

Rysy zostają te same, ten sam ubiór, ta sama płeć, a jednak między stoma poznasz od razu katolika; z przyjęciem szczerem religii naszej, znika ów wyraz sceptycyzmu, obojętności na wszystko, co leży poza obrębem »jaźni«, co nie jest pieniądzem, interesem; a natomiast przyjmuje ta twarz wyraz pewnego spokoju, słodyczy, dobroci.

Dziś rano, po 6-ciu dniach żeglugi od Hong - kong, wpłynęliśmy nareszcie na morze tak zw.

Wewnętrzne, zamknięte na wsze strony setkami wysep, wysepek, ogromnych głazów w morze zrzuconych.

Raniutko przepływamy koło Simonosaki, — śliczny to rzeczywiście musi być kraik, nader oryginalny, uroczy, ale słońca mu trzeba; a tu leje od rana jak z cewki, zimno na statku jak w psiarni.

Kto nie marzł w życiu nigdy na statku, ten nie wie co znaczy słowo marznąć.

Kto nie budził się 10 razy w nocy w łóżku, poprzykrywawszy się wszystkiem, co za przykrycie służyć może, w zimno - wilgotnej pościeli — ten nie wie, co znaczy źle spać.

Przejazd z Szang - haju do Kobe, przez kończyny morza Żółtego i zatoki Koreańskiej — zwłaszcza ostatni kawałek przed Kobe, gdzie od Władywostoku, korytarzem między lądem stałym a Japonią ciągną zimne prądy od północy — jest dla ludzi, co temu dwa tygodnie niespełna dusili się od upału — okropnym.

Dziwnym sposobem ani kataru żaden z nas dotąd nie złapał.

Wśród dnia mieliśmy dziś prawdziwe lato, ale już około godziny 31/2 zerwał się wicher szalony, który na pełnem morzu musiał być formalnym orkanem.

Gdy się ściemniło, mimo że mamy sternika z Simonosaki na pokładzie, zatrzymano maszynę.

Ciemności formalnie egipskie w połączeniu z tą burzą, nie dozwalają nam dalszej żeglugi; i tak czekamy w pół drogi, parę godzin od Kobe, czekamy słońca, by dalej ruszyć.

Nadto niebezpieczny przejazd przez to morze Wewnętrzne, zasiane głazami podwodnymi, by w tak absolutnej ciemności ryzykować się naprzód.

Musi być ważna przyczyna, skoro kapitan Messagerie maritimes zdecydował się tracić tyle czasu, bo całą noc, na czekaniu na słońce.

Zimno nieopisane, rady sobie już nie wiemy.

Ale Japonia!

Japonia! — jutro staniemy na tej japońskiej ziemi, o której tyle marzyłem, tyle razy śniłem, jak o raju jakimś niedoścignionym!

Doprawdy, płakać mi się chce z rozczulenia.

Ale czy rzeczywistość odpowie moim oczekiwaniom?...

Przypisy


text:
←19.XII.1910 Pamiętnik

20.XII.1910

Stanisław Brzozowski 21.XII.1910→

Naturalnie, kiedy teraz myślę o Anglii XVIII wieku, wiem, że jest to środowisko Blake’a i dlatego w i d z ę je w jego świetle, a jest rzeczą niezmiernie trudną zdać sobie sprawę, gdzie kończy się wpływ tak określony.

Ataki na Taine’a: jak gdyby twierdził on, że można z danego środowiska, danego momentu, danej fazy, wydedukować poetę: – co za nonsens!

Taine tylko uczył, jak analizować danego poetę na momenty, w celu wyzyskania literatury dla charakterystyki życia przeszłości dziejowej.

Askenazy contra Taine!

Spodziewam się.

Pojęcie człowieka, wizy a życia w jego powadze i demonizmie nie na rękę sprytnemu dostawcy optymizmu narodowego.

Naturalnie – do Askenazych należy najbliższa przyszłość.

Ponad realnem, krwawem życiem rozdartem na przeciwieństwa, płynie wartki prąd uczuć, różnych motywów jednakowych u wszystkich.

P. P. S., N. D., P. D., wszystkie te grupy wytwarzają skłonność optymistycznego szacowania przeszłości i współczesności.

Naturalnie ten optymizm musi być niezróżniczkowany; wtedy czyni zadość wszystkim.

I w jaki sposób Sz. Askenazy może cenić Taine’a wobec tego.

Tylko ciekawe, dlaczego wogóle go tyka.


text:
Chochoł, wierzchołek kończatookrągły, czub sterczący np. na głowie, na brogu.

Mączyński powiada: „Culmen, chochoł na brogu i na inszych rzeczach".

Klonowicz w „Worku Judaszowym" pisze:

Panienka przywienczona, z wymuskanem czołem,

Z wyniosłym chochołem.

W strojnej uprzęży zwano końskim chochołem czub na łbie konia, ze wstążek lub piór przystrojony.

Myśliwi zowią chochołem snopek zboża dla przynęty zwierza stawiany.


text:
Benedyktynki w Polsce pierwszy swój klasztor miały 1) w Staniątkach, o 3 mile od Krakowa; fundował go roku 1240 Klemens na Ruszczy i Klimontowie, kasztelan krakowski, herbu Gryf, dla córki swojej Wisenny (†1289), jedynaczki, która, poślubiwszy czystość, za mąż pójść nie chciała.

Bogato uposażony klasztor ten miewał po sto zakonnic; w XVII w. już zaledwie 50 mógł utrzymać, z powodu uszczuplonych funduszów.

Należał do jurysdykcji opactwa tynieckiego i miał swój drugi jeszcze klasztor zakonnic 2) w Krakowie, p. t. św. Scholastyki, zbudowany 1650 r.

Dziś w Staniątkach jest zakonnic 28, nowicjuszek 4, aspirantek 4.

Mają pensjonat i wyższą szkolę żeńską.

3) Klasztor w {Roz|Lignic}}y, założony 1377 r. 4) Klasztor w Chełmnie, założony 1274 r. przez mistrza krzyżackiego Jana.

Zakonnice były sprowadzone ze sławnego klasztoru pragskiego, którego ksieni miała przywilej koronowania królowej czeskiej, wespół z arcyb.

pragskim.

Stał ten klasztor dwieście lat przeszło, ale wojny, a następnie herezja, przyprawiły go o upadek zupełny.

Opustoszałe mury, aby je od ostatecznej uratować ruiny, zajęła Zofja Izbińska, franciszkanka z Gniezna, wraz z trzema towarzyszkami.

Przyjęta do tego klasztoru pobożna córka Melchiora Mortęskiego, podkomorzego malborgskiego, Magdalena Mortęska, zamierzyła przywrócić regułę św Benedykta; zostawszy ksienią, budynki odnowiła, dóbr część znaczną odzyskała i, przy pomocy biskupa chełmińskiego, dom ten do świetnego doprowadziła stanu.

Córki najznakomitszych rodzin w kraju poczęły wstępować do tego klasztoru, tak, iż z czasem stał się on rodzicielką wielu klasztorów nowych, a mianowicie: 4) w Toruniu, 5) w Żarnowie, 6) w Poznaniu, fund.

1607 r., suprym.

przez rząd pruski; 7) w Sandomierzu, przy kasacie 1819 dochody tego klasztoru w półowie były przeznaczone na fundusz ogólny religijny; r. 1872 klasztor ten liczył 22 zakonnic; 8) w Jarosławiu, dziś magazyn wojskowy; 9) w Przemyślu, gdzie Maciej Wałkowicz, mansjonarz przemyski, zbudował kaplicę Najświętszej Trójcy za Sanem i oddał ją benedyktynkom, które tu z Jarosławia swoją odtąd miały filję.

R.

1694 Denhoff, bp przemyski, filję tę zamienił na klasztor oddzielny.

Nowy kościół zakonny zbudował 1768—1777 Franciszek Potocki, wojewoda kijowski.

Obecnie jest zakonnic 18, mają szkołę żeńską.

10) We Lwowie, fund.

1593 przez Adama Saporowskiego, obywatela lwowskiego, dziś liczy zakonnic 17; 11) w Sierpcu, klasztor ten był zadekretowany 1819 r. na kasatę, ale z pod suppressji został wyjęty; dziś liczy 13 zakonnic; 12) w Łomży (dziś ma 12 zakonnic.) i 13) w Radomiu (suprym.

1819 r.).

w w. księstwie Litewskiém, także do kongregacji chełmińskiej należały klasztory: 14) w Nieświeżu, fundowany przez księcia Mikołaja Radziwiłła Sierotkę; 15) w Wilnie, 16) w Kownie, 17) w Mińsku, 18) w Orszy (na Białej Rusi), 19) w Krożach na Żmujdzi, 20) w Drohiczynie i 21) w Smoleńsku, zkąd przy końcu XVII w. zakonnice przeniosły się pod Słonim, z nazwiskiem exulantek smoleńskich.

Na mocy Cesarskiego Ukazu r. 1842 majątki i summy legacyjne przeszły do skarbowego zarządu.

Klasztory: w Kownie, Mińsku, Nieświeżu (dziś 3-ej klassy, liczy 25 zakonnic), Drohiczynie (supr.

1856) i Krożach mianowano etatowemi, a słonimski i wileński — zasztatnemi, t. j. nieetatowemi: pierwszy zamknięty 22 Sierp.

1850 r., a drugi r. 1855 zamieniony został na etatowy, ma dziś 13 zakonnic.

Miały jeszcze benedyktynki klasztor 22) w Rydze, erygowany przez bpa Meinharda 1185, przetrwał aż do 1591 r., pomimo ciężkich bardzo dla siebie czasów, z powodu przemagającej tam herezji.

Gdy król Stefan Batory wszedł po zdobyciu Rygi, wystąpiła ku niemu jedyna już tylko pozostała zakonnica, sędziwa ksieni Anna i ująwszy rękę zwycięzkiego króla, na podobieństwo starca Symeona wyraziła swoją radość, że nareszcie król katolicki tu przyszedł i że teraz już ją czeka tylko śmierć w pokoju, przy czém odkryła mu ukryte starannie skarby kościelne.

Klasztor ten oddal król jezuitom.

W czasie najazdów szwedzkich, wiele zakonnic poniosło śmierć za wiarę i czystość, zwłaszcza w Wilnie, Kownie i Nieświeżu, dla tego benedyktynki litewskie mają przywilej noszenia przyszytego krzyża z karmazynowego aksamitu na wierzchu welonu, jako pamiątki męczeństwa swych sióstr.

Cf. Ks. Płockiego Wojciecha, Błogosławieństwo zakonu św. Benedykta, opata, wywodami jasnemi wsławione, Kraków 1623.

Ks. Węgrzynkowicza Jana, Posag, t. j. zbiór rzeczy kosztowniejszych i osób świątobliwych zakonu św. Benedykta, Jarosław 1623.

Ks. Szczygielskiego Stanisława, Aquila polono-benedictina, Kraków 1663.

Calendarium benedictinum, tamże 1663.

Series et notitia trocens. abb. ord.

S. Bened., tamże 1668.

Tinecia seu historia monasterii tinecensis ord.

S. Bened.

1668.

Gacki, Kościół świętokrzyski, w Pamiętn. relig.

moraln.

1862 r.

Gawarecki, Wiadomość historyczna o benedyktynach zgrom, płocko-pułtusk. w Pamiętn. relig.

moral, 1844 r.

Gacki, Benedykt, klasztor w Sieciechowie, Radom 1872 r.

Regułę św. Benedykta tłumaczył na język polski Sebastjan Kłonowicz, Kraków 1597 r.

Szczygielski treść tej reguły w skróceniu łacińskiem wydał pod tyt.

Catechismus monasticus, Kraków 1668 r.

Wacław Ziołkowski, benedyktyn tyniecki, upoważniony od kapituły swego zakonu, r. 1791 zebrał konstytucje jego i wydał p. t.

Regula s.

Benedicti cum declarationibus et coństi-tutionibus, Wilno 1792.

N.


corpora: sejm

text:
UZASADNIENIE

Proponowane rozwiązania mają uwzględniać potrzeby zarówno po stronie kierownictwa służb, jak i funkcjonariuszy oraz ich rodzin.

Projektując nowe przepisy, pozostawiono tytuł ustawy wskazujący na świadczenie odszkodowawcze, z uwagi na ugruntowanie pojęcia świadczeń odszkodowawczych otrzymywanych przez funkcjonariuszy i żołnierzy w systemie prawnym, natomiast w treści projektowanej ustawy skonkretyzowano, iż jest to jednorazowe odszkodowanie.

Przepisy projektowanej ustawy, tak jak obecnie, wskazują na możliwość otrzymania przez funkcjonariusza lub rodzinę zmarłego funkcjonariusza jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku lub choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby.

Projekt nie będzie obejmować zakresem przedmiotowym świadczeń odszkodowawczych z tytułu wypadków w drodze do miejsca i z miejsca wykonywania służby.

Uznaje się, że odpowiedzialność za tego rodzaju wypadki, które nie mają związku z pełnieniem służby oraz są niezależne od działań pracodawcy, nie może obciążać jednostek organizacyjnych Policji czy innych służb, będących „pracodawcą” dla funkcjonariuszy.

Jednostki poszczególnych służb nie mają wpływu na ten rodzaj zdarzeń, zatem objęcie „pracodawcy” ryzykiem świadczenia odszkodowania z tytułu ich wystąpienia nie znajduje uzasadnienia.

Jeżeli natomiast funkcjonariusz ulegnie wypadkowi podczas odbywania drogi do miejsca lub z miejsca wykonywania służby na skutek interwencji w interesie służby, projekt przewiduje uprawnienie do otrzymania przez funkcjonariusza jednorazowego odszkodowania z tytułu doznanego uszczerbku na zdrowiu w wyniku tego wypadku.

Rozwiązanie to zostało zaczerpnięte z systemu powszechnego ubezpieczenia z tytułu wypadku przy pracy, gdzie zdarzenie mające miejsce w drodze do miejsca wykonywania czynności w ramach stosunku pracy i z tego miejsca jest klasyfikowane jako wypadek w drodze do lub z miejsca pracy.

Przepisy powszechnego systemu ubezpieczeniowego wyłączają odpowiedzialność odszkodowawczą dla zdarzeń mających miejsce w trakcie przebywania tego dystansu, jednakże nie pozbawiają możliwości ubiegania się o świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy, o ile niezdolność ta została wywołana niniejszym zdarzeniem.

Tożsame rozwiązania są zastosowane w stosunku do funkcjonariuszy wskazanych służb mundurowych.

Ponadto projekt nie przewiduje wypłaty odszkodowania za utracone, zniszczone lub uszkodzone przedmioty osobistego użytku funkcjonariuszom, którzy w związku ze służbą ponieśli szkodę w tych przedmiotach, z uwagi na fakt, iż w ostatnich latach w większości służb objętych projektem nie zaistniała potrzeba wypłacenia funkcjonariuszom w kwotach istotnych ww. odszkodowania.

Tworząc nowe przepisy, postanowiono zdefiniować na gruncie ustawy pojęcia, których brak budził wiele wątpliwości interpretacyjnych.

Jednocześnie zakłada się ustalenie, w drodze przepisów wykonawczych, wykazów chorób pozostających w związku z pełnieniem służby, sposobu ustalania stopnia uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek wypadku albo choroby oraz wykazów norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu przez nadanie uprawnień do ich wydania Prezesowi Rady Ministrów – w przypadku wykazu chorób pozostających w związku z pełnieniem służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, a także ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych do określenia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, ministrem właściwym do spraw pracy oraz ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego wykazu chorób pozostających w związku z pełnieniem służby w Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej oraz Biurze Ochrony Rządu.

Zmianie ulegnie definicja „wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby”.

Obecna definicja wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby określa jedynie przesłankę „pełnienia służby” bez określenia następstwa w postaci rozstroju zdrowia funkcjonariusza.

W projekcie rozszerzono obowiązującą definicję o następstwo zdarzenia w postaci uszkodzenia tkanek ciała, uszkodzenia lub zaburzenia funkcjonowania narządów (urazu) albo śmierci.

Tym samym rozszerzenie obowiązującej definicji o wyżej wymienione kryterium wyłącza możliwość kwalifikowania zdarzeń niewywołujących żadnych negatywnych skutków w stanie zdrowia funkcjonariusza jako wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby.

Tak więc zdarzenie pozostające bez wpływu na zdrowie funkcjonariusza nie będzie uprawniać go do otrzymania świadczenia pieniężnego z tytułu wypadku.

W związku z powyższym zaproponowano, aby za „wypadek pozostający w związku z pełnieniem służby” uznawać nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło podczas:

Wprowadza się ponadto definicje pojęć niezdefiniowanych w dotychczasowej ustawie:

1) definicję „urazu” – przez którą należy rozumieć uszkodzenie tkanek ciała lub narządów funkcjonariusza wskutek działania czynnika zewnętrznego;

2) definicję „uszczerbku na zdrowiu”, za który będzie uznawać się:

Regulacje obowiązujące obecnie w tym zakresie nie definiują pojęcia uszczerbku na zdrowiu, a zaproponowane definicje bazują na przepisach dotyczących żołnierzy zawodowych oraz mających zastosowanie wobec osób będących pracownikami zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.

Projektowana ustawa przewiduje, że jednorazowe odszkodowanie będzie przysługiwać, jeżeli funkcjonariusz albo funkcjonariusz zwolniony ze służby:

Jednocześnie w przepisach ustawy, analogicznie jak dotychczas, wskazano przypadki, w których następuje wyłączenie odpowiedzialności odszkodowawczej, a mianowicie:

Wyłączenie odpowiedzialności odszkodowawczej będzie zatem, co do zasady, tożsame z obecnie obowiązującym, a modyfikacja nastąpi w zakresie pkt 2.

Aktualnie obowiązujące przepisy ustawy pozbawiają uprawnień do odszkodowania funkcjonariusza, w sytuacji gdy wyłączną przyczyną wypadku było jego zachowanie spowodowane stanem nietrzeźwości wywołanej nadużyciem alkoholu.

Proponowane zmiany wprowadzają zasadę, że zachowanie funkcjonariusza nie jest jedyną przyczyną wypadku, a ponadto rozszerzają katalog używek wyłączających pełną świadomość funkcjonariusza w chwili zdarzenia o środki odurzające, substancje psychotropowe lub inne substancje o podobnym działaniu, co wydaje się uzasadnione.

Jednocześnie w przypadku podejrzenia, że zachowanie funkcjonariusza, prowadzące do zdarzenia kwalifikowanego jako wypadek pozostający w związku ze służbą, spowodowane było stanem po spożyciu alkoholu, środków odurzających, środków psychotropowych lub innych substancji o podobnym działaniu, funkcjonariusz będzie zobowiązany do poddania się odpowiednim badaniom w celu wyeliminowania takiego podejrzenia.

W przypadku odmowy poddania się niniejszemu badaniu domniemywać należy wyłączenie odpowiedzialności odszkodowawczej.

Jeżeli następstwem okoliczności, o których mowa powyżej, będzie zgon funkcjonariusza, uprawnionym członkom rodziny funkcjonariusza przysługiwać będzie prawo do świadczenia odszkodowawczego określonego w projekcie.

Jako uprawnionych do otrzymania jednorazowego odszkodowania członów rodziny funkcjonariusza projektowana ustawa wskazuje:

małżonka, z wyjątkiem przypadku orzeczonej separacji;

Projektowana ustawa wprowadza zmienione zasady określania wysokości jednorazowego odszkodowania.

Proponuje się przyjęcie zasady, że rekompensata finansowa za jednakowe uszczerbki na zdrowiu powinna być jednakowa dla wszystkich poszkodowanych funkcjonariuszy, niezależnie od stanowiska, stopnia i rodzaju służby.

Obecnie wysokość jednorazowego odszkodowania ustala się w relacji do uposażenia funkcjonariusza, a poszczególne służby mają odmienne przepisy w zakresie zdefiniowania pojęcia uposażenia (zasadnicze lub zasadnicze powiększone o dodatki).

W związku z tym jako podstawę obliczenia wysokości jednorazowego odszkodowania proponuje się wprowadzenie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (poczynając od drugiego kwartału każdego roku przez jeden rok), zwanego dalej „przeciętnym wynagrodzeniem”.

Analogiczne rozwiązania obowiązują w systemie ubezpieczeń powszechnych oraz w regulacjach określających świadczenia odszkodowawcze dla żołnierzy zawodowych.

Proponowane rozwiązanie ma na celu zapewnienie równych zasad otrzymywania świadczeń odszkodowawczych przysługujących w związku ze stwierdzonym stopniem uszczerbku na zdrowiu będącym wynikiem wypadku lub choroby pozostającej w związku z właściwościami lub warunkami służby.

Zasady otrzymywania jednorazowych odszkodowań przez członków rodziny funkcjonariusza zostały przygotowane na podstawie analogicznych rozwiązań obowiązujących w przepisach określających świadczenia odszkodowawcze dla żołnierzy zawodowych w związku z wypadkami lub chorobami powiązanymi ze służbą wojskową.

Zmianie ulegnie zatem sposób wyliczenia odszkodowania przez zastosowanie systemu wielokrotności zamiast świadczeń określonych stałymi kwotami.

Z kolei w przypadku gdy funkcjonariusz, wskutek wypadku lub choroby, zostanie uznany za całkowicie niezdolnego do służby ze znacznym ograniczeniem sprawności organizmu lub niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jednorazowe odszkodowanie ulegnie zwiększeniu o kwotę stanowiącą 3,5-krotność przeciętnego uposażenia.

W projekcie uregulowano ponadto przypadki, gdy do jednorazowego odszkodowania będą uprawnieni równocześnie:

dwoje lub więcej dzieci – odszkodowanie to przysługuje w wysokości określonej w wyżej wskazanym pkt 1, zwiększonej o 3,5-krotne przeciętne wynagrodzenie na drugie i każde następne dziecko.

Do ustalenia wysokości jednorazowego odszkodowania będzie przyjmowane przeciętne wynagrodzenie obowiązujące w dniu wydania decyzji przyznającej odszkodowanie, przy czym kwota jednorazowego odszkodowania lub jego zwiększenia będzie zaokrąglana do pełnych złotych w górę.

W projekcie rozstrzygnięto również, na wzór rozwiązania funkcjonującego w systemie powszechnym, że jednorazowe odszkodowanie należne uprawnionym członkom rodziny będzie ulegać zmniejszeniu o kwotę jednorazowego odszkodowania wypłaconego funkcjonariuszowi z tytułu uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek wypadku lub choroby, będących przyczyną późniejszego zgonu.

W związku z przyjęciem jako podstawy obliczenia wysokości jednorazowego odszkodowania przeciętnego wynagrodzenia zniknie potrzeba waloryzacji wysokości niniejszych odszkodowań dokonywana obecnie w drodze wydawanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych corocznie decyzji podwyższających kwoty jednorazowych odszkodowań, gdyż kwota bazowa rokrocznie będzie ulegać zmianie wraz ze stosownymi obwieszczeniami Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Pozostanie natomiast możliwość podwyższenia, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wysokości jednorazowego odszkodowania przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz Prezesa Rady Ministrów bądź przyznania go osobom wskazanym w ustawie.

Będą oni posiadali prawo do przyznania jednorazowego odszkodowania wypłacanego funkcjonariuszom lub uprawnionym członkom rodziny zmarłych funkcjonariuszy, w wyższej wysokości.

Projektowana ustawa wprowadza rozwiązania prawne dotyczące postępowania powypadkowego, określając podstawowe obowiązki funkcjonariusza, kierownika jednostki organizacyjnej, będącej miejscem pełnienia służby przez funkcjonariusza w dniu wypadku, lub ustalenia uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek choroby, a także zadania i skład komisji powypadkowej.

Wprowadzony zostaje obowiązek pisemnego informowania bezpośredniego przełożonego o wypadku (o ile pozwoli na to stan zdrowia funkcjonariusza i okoliczności wypadku).

Ponadto bezpośredni przełożony funkcjonariusza, który uzyska informację o wypadku, będzie zobowiązany do powiadomienia o tym kierownika jednostki organizacyjnej, w której funkcjonariusz pełnił służbę w chwili wypadku, lub ustalenia uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek wypadku, zwanego dalej „kierownikiem jednostki organizacyjnej”.

Ponadto na kierownika jednostki organizacyjnej zostanie nałożony obowiązek zawiadomienia kierownika komórki organizacyjnej odpowiedniej formacji mundurowej, właściwej w sprawach bezpieczeństwa i higieny służby, jak również podjęcia działań wskazanych w projektowanej ustawie związanych m.in. z zabezpieczeniem miejsca wypadku, udzieleniem pomocy poszkodowanemu.

Komisja powypadkowa będzie powoływana przez kierownika jednostki organizacyjnej w składzie co najmniej dwuosobowym:

W przypadku gdy w jednostce organizacyjnej nie utworzono służby właściwej do spraw bezpieczeństwa i higieny służby i pracy, członkiem komisji powypadkowej będzie osoba, której kierownik jednostki organizacyjnej powierzy wykonywanie zadań w zakresie bezpieczeństwa i higieny służby i pracy.

Natomiast gdy wypadkowi ulegnie kierownik jednostki organizacyjnej, komisję powypadkową będzie zobowiązany powołać jego bezpośredni przełożony.

Projektowana ustawa przewiduje wyłączenie z udziału w składzie komisji powypadkowej osób będących świadkami wypadku oraz osób, których bezstronność może budzić wątpliwości.

Zadania komisji powypadkowej oraz tryb jej pracy zaproponowano na podstawie obecnie funkcjonujących przepisów rangi wykonawczej.

Do zadań komisji powypadkowej należeć będzie ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku oraz jego związku ze służbą w toku postępowania wyjaśniającego.

W tym celu komisja będzie mogła przeprowadzać określone w ustawie czynności, np. przeprowadzić oględziny miejsca wypadku.

Po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku komisja powypadkowa będzie sporządzała protokół powypadkowy, do którego poszkodowany funkcjonariusz albo uprawnieni członkowie jego rodziny będą mogli zgłaszać zastrzeżenia i uwagi, jednakże gdy w protokole będą zawarte dane stanowiące informacje niejawne, uprawnionym zostanie przedstawiony jedynie wyciąg z protokołu z pominięciem tych informacji.

Kierownik jednostki organizacyjnej będzie zatwierdzał protokół powypadkowy albo zwracał go komisji powypadkowej w celu dokonania dodatkowych ustaleń albo wyjaśnień i uzupełnień.

Po dokonaniu dodatkowych ustaleń albo wyjaśnień i uzupełnień komisja powypadkowa będzie sporządzała nowy protokół powypadkowy bądź ponownie przedstawiała protokół powypadkowy wraz z pisemnym stanowiskiem.

Po zatwierdzeniu protokołu kierownik jednostki organizacyjnej przekaże po jednym egzemplarzu:

funkcjonariuszowi, który uległ wypadkowi, a jeżeli poszkodowany funkcjonariusz poniósł śmierć w wypadku – członkowi jego rodziny, za pisemnym potwierdzeniem odbioru;

Do akt postępowania wyjaśniającego będzie dołączany egzemplarz zatwierdzonego protokołu powypadkowego, wniesione przez poszkodowanego albo członków jego rodziny zastrzeżenia lub uwagi oraz zdanie odrębne – w przypadku jego przedstawienia przez członka komisji powypadkowej.

Równocześnie wprowadzony zostanie obowiązek przechowywania protokołu powypadkowego wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową przez kierownika jednostki organizacyjnej, który powołał komisję powypadkową, przez 15 lat.

Obecnie materia ta jest regulowana w przepisach rangi aktów wykonawczych, a okres przechowywania analogicznie do rozwiązania przyjętego w art. 234 § 31 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.

– Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r.

Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) wynosi 10 lat.

Propozycja powyższa wynika z postulatu wydłużenia przechowywania akt przez dłuższy, nawet 20-letni, okres i stanowi swojego rodzaju kompromis między stanem aktualnym a postulowaną zmianą.

Określenie powyższych obowiązków w ustawie jest wskazane z uwagi na charakter tych przepisów nakładających na jednostkę określone obowiązki.

Nowym rozwiązaniem będzie także wprowadzenie obowiązku prowadzenia rejestru wypadków pozostających w związku ze służbą.

Rejestr będzie prowadzony przez kierowników właściwych jednostek organizacyjnych danych służb, a dane niezbędne do zawarcia w ww. rejestrze zostały wskazane w projektowanej ustawie.

Zauważyć przy tym należy, że regulacje analogiczne do proponowanych obowiązują w powszechnym systemie ubezpieczeń.

Przyjmuje się, iż postępowanie w sprawie odszkodowania będzie, jak dotychczas, wszczynane z urzędu lub na wniosek.

Postępowanie w sprawie przyznania jednorazowego odszkodowania wszczynane będzie:

1) z urzędu w przypadku:

Prawo do jednorazowego odszkodowania będzie ustalane na podstawie:

1) orzeczenia komisji lekarskiej;

2) protokołu powypadkowego;

Jeżeli po zebraniu wymaganych dokumentów organ uzna, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek wskazujący na zasadność przyznania odszkodowania w wyższej wysokości, przedstawi wniosek o przyznanie odszkodowania, wraz z dokumentami zebranymi w sprawie, odpowiednio Prezesowi Rady Ministrów albo ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.

Decyzję będą wydawać wskazani w projekcie ustawy przełożeni, zgodnie z właściwością, w terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania.

W zakresie zmian w przepisach obowiązujących proponuje się wprowadzenie zmian o charakterze dostosowującym i porządkowym:

w ustawach pragmatycznych służb, które mają charakter porządkowy i zmierzają do ujednolicenia przepisów dotyczących świadczeń odszkodowawczych funkcjonariuszy.

Uznano, że jest nieuzasadnione umieszczanie przepisów dotyczących świadczenia odszkodowawczego z tytułu wypadków i chorób pozostających w związku z warunkami lub właściwościami służby w ustawach pragmatycznych służb, w sytuacji gdy istnieją odrębne regulacje prawne w tym zakresie.

Powyższe dotyczy uchylenia:

W związku z wprowadzeniem wykazu norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu analogiczne przepisy wprowadza się również w ustawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523, z późn. zm.), dodając przepis dla Ministra Sprawiedliwości upoważniający do określenia wykazu tych norm.

Rozstrzygnięto przy tym, że do spraw o przyznanie jednorazowego odszkodowania oraz spraw o odszkodowania za przedmioty osobistego użytku, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, zastosowanie znajdą przepisy dotychczasowe.

Projektowana ustawa dotyczy:

uprawnionych członków rodziny funkcjonariusza, który zmarł wskutek wypadku lub choroby;

funkcjonariuszy Służby Więziennej – w związku z określeniem wykazu norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu.

2.

Konsultacje społeczne

Opinie do projektu przedstawiła większość z ww. organizacji – z wyjątkiem Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych oraz Forum Związków Zawodowych.

Organizacje te, zajmując negatywne stanowisko wobec projektu, wskazywały na potrzebę wprowadzenia przedstawionych poniżej zmian.

Jedynym z głównych argumentów przemawiającym za odrzuceniem przedłożonego projektu, który powoływano w większości stanowisk, jest nieprzekazanie równocześnie z projektowaną ustawą do zaopiniowania projektu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie wykazu chorób pozostających w związku z pełnieniem służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Biurze Ochrony Rządu.

W ocenie związków projekt przedmiotowego rozporządzenia powinien być procedowany równolegle z projektem przedmiotowej ustawy.

Ponadto związki postulowały, aby proponowane regulacje zarówno w zakresie projektu ustawy, jak i rozporządzenia obejmowały funkcjonariuszy Służby Więziennej.

Nieuwzględnienie w projekcie ustawy świadczeń odszkodowawczych z tytułu wypadków w drodze do miejsca i z miejsca wykonywania służby jest – w ocenie Federacji Związków Zawodowych Służb Mundurowych i pozostałych organizacji związkowych – kolejnym przykładem wybiórczego i tendencyjnego wprowadzania zasad wywodzących się z Kodeksu pracy w stosunku do funkcjonariuszy pełniących służbę, którzy, składając ślubowanie, zobowiązują się wykonywać ją z narażeniem życia i zdrowia.

Organizacje związkowe zajmują ponadto stanowisko, że brak w projekcie ustawy możliwości wypłaty odszkodowania za utracone, zniszczone lub uszkodzone przedmioty osobistego użytku funkcjonariuszom, którzy w związku ze służbą ponieśli szkodę w tych przedmiotach, jest nie do zaakceptowania.

Wskazują one przy tym, że wskazane w uzasadnieniu kwoty „nieistotne” z punktu widzenia budżetu danej służby związane z wypłatą ww. odszkodowania są w większości przypadków niezbędne dla zainteresowanych funkcjonariuszy, gdyż stanowią one nieodzowną rekompensatę pozwalającą odtworzyć przedmioty utracone, zniszczone lub uszkodzone w związku ze służbą.

Federacja Związków Zawodowych Służb Mundurowych, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Policjantów, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Pracowników Pożarnictwa, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz NSZZ Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa opowiadają się ponadto za wydłużeniem z zaproponowanych 15 lat do 20 lat okresu na przechowywanie akt postępowania wyjaśniającego, gdyż w ich ocenie termin ten jest zbyt krótki i uniemożliwia uprawnionym członkom rodziny funkcjonariusza, którzy w chwili wypadku byli niepełnoletni, zapoznanie się z aktami postępowania po uzyskaniu pełnoletności, w szczególności w przypadkach, kiedy następstwem wypadku jest zgon funkcjonariusza.

Ponadto m.in. Krajowa Sekcja Pożarnictwa NSZZ „Solidarność”, poza argumentami wskazanymi powyżej, wskazywała dodatkowo na potrzebę dokonania zmian w zakresie:

– obliczania odszkodowania, które powinno być dokonywane na podstawie uposażenia funkcjonariusza lub średniego uposażenia w danej służbie,

– składu komisji powypadkowej, który powinien być szerszy i uwzględniać możliwość uczestnictwa w niej zarówno przewodniczących związków zawodowych, działających w danej komendzie, jak i ewentualnego eksperta specjalizującego się w danej dziedzinie, którego wiedza znacząco wpłynie na uznanie lub nieuznanie wypadku w związku z pełnieniem służby,

– wprowadzenia słowniczka wyjaśniającego pojęcia użyte w projekcie,

– przeniesienia do rozporządzenia, z uwagi na zbytnią szczegółowość, przepisów dotyczących ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku i powoływania komisji powypadkowej, obowiązków kierownika jednostki organizacyjnej właściwej ze względu na miejsce wypadku, prowadzenia przez komisję powypadkową postępowania wyjaśniającego.

Uwagi przedstawiła również Federacja Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia „Porozumienie Zielonogórskie”, która zaproponowała rozszerzenie katalogu przypadków uznawanych za wypadek pozostający w związku z pełnieniem służby o przypadek związany z udzielaniem lekarzowi pomocy przy spełnianiu przez niego czynności związanych ze świadczeniami medycznymi.

W ocenie Federacji funkcjonariusz może ulec wypadkowi lub zarazić się chorobą zakaźną podczas działania wspierającego czynności lekarza w przypadku postępowania wobec osób chorych psychicznie wymagających stosowania przymusu lub chorych na choroby zakaźne.

Projekt został przekazany również do zaopiniowania przez Krajową Radę Sądownictwa, która nie zgłosiła do niego uwag.

3.

Wpływ regulacji na:

Przeciętne świadczenia odszkodowawcze z tytułu wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą kształtowały się odmiennie w stosunku do różnych formacji mundurowych i w latach 2010–2012 (I połowa) wynosiły odpowiednio:

2010 r.

2011 r.

Policja

3.309,18

3.299,13

3.432,88

Biuro Ochrony Rządu

19.868,98

(kwota zwiększona z uwagi na katastrofę smoleńską)

4.040,00

3.843,79

Państwowa Straż Pożarna

2.447,00

2.582,00

2.707,00

Straż Graniczna

4.685,00

3.730,00

3.568,00

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

3.778,08

3.915,70

4.885,39

Agencja Wywiadu

4.535,73

5.168,01

4.453,00

Centralne Biuro Antykorupcyjne

3.679,45

5.950,81

6.783,00

Jednocześnie wart podkreślenia jest wskaźnik liczby funkcjonariuszy nabywających prawo do świadczenia odszkodowawczego z tytułu wypadku i choroby pozostającej w związku ze służbą w stosunku do ogólnej liczby funkcjonariuszy otrzymujących uposażenia, który w poszczególnych latach wynosił:

2010 r.

2011 r.

4,9%

5,1%

2,6%

Biuro Ochrony Rządu

3,5%

2,7%

1,6%

Państwowa Straż Pożarna

3%

3,3%

1,8%

Straż Graniczna

2,7%

2,3%

1,4%

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

1,00%

1,09%

0,15%

Agencja Wywiadu

0,90%

0,92%

0,58%

Centralne Biuro Antykorupcyjne

1,38%

1,81%

1,29%

Prezentowane dane wskazują na wahanie się niniejszego wskaźnika w zależności od poszczególnych służb i ich zadań.

Jednocześnie, biorąc pod uwagę podwyższone ryzyko utraty zdrowia lub życia w warunkach służby w formacjach mundurowych, wskaźniki te nie są wysokie.

Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, w I półroczu 2012 r. na tysiąc osób pracujących 3,43 uległo wypadkowi w pracy.

Zważywszy na fakt, iż statystyka odnosi się jedynie do wypadków przy pracy (bez chorób zawodowych), grupa ujęta w badaniu jest o kilkanaście razy większa oraz stopień narażenia utraty zdrowia lub życia jest znacząco niższy, zasadne jest stwierdzenie, że dane dotyczące służb mundurowych wskazują, iż średnio co 3 dzień zdarza się wypadek lub jest diagnozowana choroba powiązana z warunkami lub właściwościami służby.

Według stanu prawnego na dzień 1 lutego 2013 r., stosownie do decyzji nr 38 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 5 kwietnia 2012 r. w sprawie podwyższenia kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji (Dz. Urz.

MSW poz. 19), wydanej na podstawie art. 9 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji (Dz. U. Nr 53, poz. 345, z późn. zm.), wysokość odszkodowania za każdy procent ustalonego uszczerbku na zdrowiu wynosi nie mniej niż 680 zł.

Powyższa kwota jest tożsama z proponowaną aktualną wysokością kwoty odszkodowania w projektowanych przepisach i obecnie obowiązującą w powszechnym systemie ubezpieczeniowym oraz w stosunku do żołnierzy zawodowych.

Aktualna wysokość odszkodowania za każdy procent uszczerbku jest wskazana w pkt 1 obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lutego 2012 r. w sprawie wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej (M.P. poz. 127).

Wysokość odszkodowań w razie wypadków czy chorób powstałych z powodu szczególnych warunków lub właściwości służby, co do zasady, nie ulegnie więc zmianie.

W szczególnych przypadkach, w sytuacji wystąpienia uszczerbku w wyniku wypadku funkcjonariuszy, których miesięczne uposażenie wynosi więcej niż ok. 5230 zł (tj. tych, których dwunastomiesięczne uposażenie przyjmowane za podstawę wymiaru emerytury lub renty stosownie do przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, czyli liczone wraz z 1/12 nagrody rocznej, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji wynosi więcej niż 68 tys. zł), wysokość kwot odszkodowań obecnie wyższa (liczona za każdy procent w relacji do uposażenia, w wysokości wyższej niż 680 zł) może zostać ograniczona do poziomu kwoty 680 zł za procent.

Wynikające z tego ograniczenia skutki finansowe wypłaty świadczeń odszkodowawczych są jednak niemożliwe do oszacowania, gdyż odnoszą się do zdarzeń przyszłych i niepewnych (wypadki losowe) oraz do nieokreślonej grupy funkcjonariuszy, którzy tym wypadkom mieliby ulec (których ewentualnej liczby nie da się oszacować), a także do orzeczonej przez komisję lekarską wysokości uszczerbku.

Podobna niemożność szacowania ewentualnych skutków finansowych odnosi się do odszkodowań z tytułu śmierci funkcjonariuszy w służbie.

Zakłada się również, że wzmocnienie systemu orzecznictwa oraz upowszechnienie działań prewencyjnych (proponowanych w odrębnym projekcie) powinno również, w dłuższej perspektywie, przynieść pozytywne skutki finansowe.

Skutki te obecnie nie są możliwe do oszacowania.

Jednocześnie należy zauważyć, że w latach 2009–2011 nie wystąpiły przypadki wypłaty odszkodowania za utracone, zniszczone lub uszkodzone przedmioty osobistego użytku funkcjonariuszy w Straży Granicznej, natomiast w ww. okresie w Państwowej Straży Pożarnej jedynie w 2011 r. odnotowano jeden przypadek wypłaty odszkodowania – w kwocie 150 zł.

Z kolei w Policji wypłacono odpowiednio w 2009 r.

– 84 odszkodowania, w 2010 r.

– 99 odszkodowań i w 2011 r.

– 131 odszkodowań, a średnia wysokość wypłaconego odszkodowania wynosiła ok. 224 zł.

Projektowane rozwiązania nie wpłyną na budżety jednostek samorządu terytorialnego.

d) rozwój regionalny

05/06/


corpora: CEN

text:
Stopa bezrobocia w maju spadła do 16,5%, z 17,2% w kwietniu - szacuje Ministerstwo Pracy.

W maju, w porównaniu z kwietniem, liczba bezrobotnych zmniejszyła się o 119 tysięcy osób.

Pod koniec ubiegłego miesiąca w urzędach pracy było zarejestrowanych 2 584 000 osób bez pracy.

Spadek bezrobocia odnotowano w maju we wszystkich województwach, największy w zachodniopomorskim, lubuskim, małopolskim i warmińsko-mazurskim.

Z analizy przeprowadzonej przez resort wynika, że większość bezrobotnych podejmuje zatrudnienie bez pośrednictwa urzędów pracy.

Na poprawę sytuacji na na rynku pracy mają duży wpływ prace sezonowe: w budownictwie, rolnictwie, ogrodnictwie, transporcie i leśnictwie.

Zmniejszenie bezrobocia nastąpiło też dzięki pracom interwencyjnym, robotom publicznym oraz stażom.

W maju do urzędów zgłoszono też większą liczbę ofert pracy.

Wyniosła ona prawie 113 tysięcy i była wyższa o prawie siedem tysięcy niż w kwietniu.


corpora: openbooks

text:
Juliusz Słowacki

Proroctwo

Kiedy róża stanie złączona z kamieniem,

A nad nimi się dąb zakołysze:

Cała emigracja zagore płomieniem

I o paszport do Boga napisze.

I wstanie jako człowiek, i mocarze zatrwoży,

I wywróci oddechem bezbożne;

Sam Pan Bóg wyda paszport, Chrystus słońce położy,

A Duch-piorun nam da podorożnę.

I szable się zapalą, zasłonecznią się znaki,

Serca wszystkie jak lampy zagorą,

Jak miesiące zabłyszczą nasze biedne chodaki,

Jak w pioruny nas łachmany ubiorą.

I polecą zwiastować w Polszcze niebieskie ptaki,

Że idziemy jak chłopki z kijami:

A żelazni rycerze i brązowe rumaki,

Nim zobaczą — już pierzchną przed nami.

Prędzejże, Panie Boże, Twym ognistym ramieniem

Łam, a przemoż cielesne opory!

Niechaj róża zakwitnie połączona z kamieniem,

Niech dąb Bogiem zabłyśnie spod kory!

Bo nie prędzej to będzie, aż się to wszystko stanie,

Co w poety ogniło się słowie,

Aż z duchów będzie chmura, a w tej chmurze błyskanie,

A w błyskaniu, jak Chrystusy, wodzowie.

-----


text:
BOLESŁAW KRZYWOUSTY,

Spiew Historyczny.

uro.

1087, † 1138.

Jeszcze Bolesław był małym dziecięciem,

Już czuł w sobie żądzę sławy,

Bo gdy Sieciecha za Czechów wtargnięciem,

Król wysyła na Morawy,

Młodziuchny Xiążę widząc szyki zbroyne,

Jął prośby swoie przekładać,

Niech i ia oycze, rzekł, idę na woynę,

Niech sie uczę szablą władać.

2.

Rozrzewnion oyciec tą dziecka ochotą,

Hełmem okrywa mu skronie,

Daie mu tarczę, miecz, i zbroię złotą,

I mówi: „w kraiu obronie

„Użyi iedynie tych znamion rycerza,

„Niech służą chwale, nie dumie,

„Chętnie lud temu berło swe powierza,

„Kto orężem władać umie.

3.

Mały Bolesław radością wzruszony,

Wcześnie laury zaczął zrywać,

Cały walkom poświęcony,

Służąc uczył się, iak miał rozkazywać,

Wre w nim ochota, gdy trąba bóy głosi,

Na przód się szyków wydziera,

Jeździ na czaty, głód i zimno znosi

I w trudach siły nabiera.

4.

Młode swe lata zwycięstwami liczył,

Ruś i Pomorzan zhołdował,

A gdy po oycu berło odziedziczył,

Henryk, co w Niemczech panował,

Pewien, że tłumem naiętych orszaków

Zastraszy dzielnych Polaków,

Nieznaiąc, iak nam ohydną zniewaga,

Od Polski hołdu wymaga.

5.

„Ja mam hołdować?

Bolesław zawoła,

„Ja!

zcierpieć taką zniewagę,

„Nie zniży Polak przed obcemi czoła,

„Póki ma oręż, odwagę,

„Ach, stokroć w pośród krwawego zawodu,

„Koronę, życie utracę,

„Niżeli ścierpię niesławę narodu,

„I podły haracz zapłacę.

6.

Blizko Wrocławia, bóy się krwawy wszczyna,

Brzmią w powietrzu trąb odgłosy,

Uderza Xiążę, w pień Niemców wycina,

Poległy trupów ich stosy,

Tłum psów żarłocznych pokrwawione szczątki,

Okropnie wyiąc rozrywa;

A lud to mieysce dla srogiey pamiątki,

Psim polem dotąd nazywa.

Bolesław Krzywousty

z Muzyką P. Kurpińskiego.


text:
Coton (Cotonus) Piotr, przyjaciel, spowiednik i kaznodzieja królów franc.

Henryka IV i Ludwika XIII; ur. 1564 r. w djec.

lyońskiej.

Z początku cierpiał odrazę do jezuitów; w 19 r. życia wstąpił do nich i stał się ozdobą zakonu; kaznodzieja sławny i niezmordowany: r. 1617 w Lyonie miał 220 kazań, nie licząc konferencji prywatnych, lub po klasztorach; przez 35 lat był kaznodżieją[1] wielkopostnym; trzy dysputy publiczne odbył z kalwinami (Actes de la conference tenue a Nimes entre le R. P. P. Cotton et M. Chamier ministre, commencée le 26 Sept 1600 et interrompue le 3 Octobre du dict. an., Lyon 1601; Pourparler entre le R. P. C. et le sieur Gigord ministre a Montpellier, Lyon 1608; Pourparler tenu à Fontainebleau między temiż, 2e wyd.

Paris 1614); był u nich w szczególnej nienawiści, zasadzali się na niego, raz nawet ciężko ranili, często oczerniali.

Arcybiskupstwa arelateńskiego ani purpury przyjąć nie chciał.

Um.

w Paryżu 19 Marca 1626 r.

Pisał w obronie swego zakonu: 1) Lettre déclaratoire de la doctrine des pp. jésuites (Paris 1610), gdzie dowodzi, że jezuici nie podzielają zdania Mariany de tyrannicidio; przeciw temu bezimienny autor napisał Anticoton, ou réfulation de la lettre déclaratoire (1610), dowodząc, że jezuici są sprawcami zabójstwa, na Henryku III popełnionego, i że ich trzeba wypędzić.

Oba te pisma tłumaczone były na różne języki, często wydawane.

2) Réponse apologétique à l’Anticoton, Pont 1610.

3) Plaidoyé de Mr. Jaques de Montholon... pour le pp. jesuites, Paris 1612; Contredits au libelle diffamatoire „Hist. notable de P. Henry jesuite bruslé a Anvers le 12 Avr, 1601,” Lyon 1601.

4) Lettres du P. Cotton à M. de Lesdiguières i do innych osób.

W swojej własnej obronie: 5) Apologétique de P. Coton, Avignon 1600.

Dzieła polemiczne: 6) Dutres — Sainct Sacrement et sacrifice de la Messe, Paris 1600; Institution catholique ou est declarée et confirmée la verité de la foy, Paris 1610.

Ascetyczne: 7) Interieure occupation d’une ame devote 1608; 8) Méditations sur la vie de N. S. Jes.

Christ, Par.

1614.

Kaznodziejskie: 9) Sermons sur les principales et plus difficiles matiéres de la foy, ib.

1617, i w. in. Ob. De Backer, Biblioth.

D’Orleans La vie du P. Coton, Paris 1688.

X. W. K.


text:
Arkabuz, harkabuz, arkabuzik, najdawniejsza strzelba ręczna do prochu, z której strzelano, oparłszy ją na podpórce, zwanej hakiem.

Sama nazwa razem z bronią przyszła do Polski z Europy zachodniej; arkabuz bowiem po hiszpańsku zowie się podobnież arcabuz, po niemiecku Arkebusier (z francuskiego).

Włoskie nazwy: arcobugio, archibuso — niektórzy wywodzą z łac. arcus — łuk i włos.

bugio, buso — dziurawy, więc niby: łuk dziurawy.

Zasłużony badacz naszej wojskowości Konstanty Górski powiada, że w r. 1364 arkabuz nie nadawał się jeszcze do użycia w boju, miał bowiem lufę tylko półtora stopy długą, wskutek czego doniosłość i celność strzału była bardzo słabą.

Ale od początku XV wieku zaczęto wyrabiać arkabuzy o lufach na 3 do 4 stóp długich, dobrze osadzonych w łożu i z kolbą wdół spuszczoną, tak że można było ją przykładać do oka i na cel naprowadzać.

Ulepszono także zamek i zastosowano go do użycia knota, zakładanego w dziobek kurka, który za pociągnięciem cyngla spadał na panewkę i udzielał ognia prochowi, na niej podsypanemu.

Arkabuz ważył fantów kilkanaście, a kule, które w XVI wieku ważyły od 1/16 do 1/20 funta, donosiły najwyżej kroków 300 do 400.

W Polsce, gdzie cudów dokazywała osobista odwaga rycerstwa konnego, uzbrojonego w szable i kopje, arkabuzy piechoty nie miały nigdy takiego znaczenia, jak np. we Francyi, gdzie oddawały wielką usługę, np. w bitwie pod Pawją r. 1525.

To też używano ich u nas mało, może i dlatego że były bronią kosztowniejszą, a w piechocie służyli ludzie ubożsi.

Tarnowski w swojem „Consilium” powiada: „pieszy (piesi) naszy błahą strzelbę mają, bo arkebuz mało, jedno podłe rusznice”.

Mamy przykład, że w rocie pieszej polskiej r. 1569, złożonej ze 189 drabów, na 138 strzelców tylko czterech miało „arkebuzy”.

Do bitwy przeznaczano na każdego arkabuzera po 2 funty prochu.

W r. 1546 kosztował arkabuz w Krakowie 52 grosze ówczesne.

Statut litewski powiada: „Zakazujemy przy dworze hospodarskim (książęcym) z broniami chodzić, zwłaszcza z rusznicą, z harkabuzem”.

Ksiądz Wysocki w Żywocie św. Aloizego wyraża się: „Dla synaczka kazał narobić arkabuzików, działek”.

W wierszu Kazim.

Auszpurgiera z r. 1674 p. n. Historja o jedenastu tysiącach dziewic czytamy:

Stoją w kirysach cni kawalerowie:

Usarze dzielni i arkabuzowie.

Zdaje się, że już w XVI wieku zaczęły i niektóre rodzaje jazdy używać ulepszonych arkabuzów, bo czytamy wprawdzie znacznie późniejszą wzmiankę: „Do jazdy ciężkiej należą arkabuzyrowie, którzy arkabuzów czyli muszkietów do boju używają”.

Arkabuzerami nazywano pewien rodzaj rajtaryi, zniesiony w r. 1670, jak to widzimy z następującej uchwały sejmowej tegoż roku: „Rajtarją pod tytułem arkabuzerów, jako milicją w Polszcze mniej potrzebną i owszem Rzplitej dobrom ciężką, powagą sejmu tego, exnunc zwijamy i odtąd więcej jej nie zaciągać obiecujemy oprócz samej gwardyi naszej, w której oficerowie szlachta polska i W. X. Lit.

być powinni”.

(Vol.

leg., t. V, fol.

74).


text:
Asterjusz Urban, kapłan, czy też biskup w Azji Mniejszej, w pierwszej półowie III w. nauczał chrześcjan Ancyry w Galacji, zaniepokojonych intrygami montanistów.

Zotykus, biskup z Otrys we Frygji, polecił mu spisać swoje nauki.

Dzieło to swoje dedykował pewnemu Arviciusowi Marcellusowi; składa się ono z trzech części.

We wstępie, zachowanym w Historji kościelnej Euzebjusza (V, 16), wykazuje przyczynę, dla której wziął się do pisania; w pierwszej księdze podaje żywot Montana.

Część II księgi (Euz.

V, 16) wykazuje, pogardę, jaką mieli montaniści dla katolików, których nazywali mordercami proroków; potém opisuje tragiczny koniec Montana, prorokini Maxymilli i jakiegoś Teodozjusza.

Euzebjusz podaje jeszcze krótki wyciąg i z III księgi, w której Asterjusz wykazuje różnicę, zachodzącą pomiędzy męczennikami katolickimi i męczennikami heretyckimi.

Święty Hieronim (Catal.

c.

37 et 40) dzieło, o którém mówiliśmy, przypisuje Rhodonowi albo Apollonjuszowi; Rufin.(w tłumacz.

Euseb.

V, 15) i Nicefor (Hist. eccles.

IV 33) Klaudjuszowi Apollinaremu.

Fragmenta z Asterjusza znaleść można także w Gallanda Biblioth.

PP.

t. III p.

275.

X. M. G.


text:
CZĘŚĆ IX.

PRZEPISY FINANSOWE.

ARTYKUŁ 248.

Z zastrzeżeniem wyjątków, przyznanych przez Komisję odszkodowań na wszystkich dobrach i dochodach Rzeszy oraz Państw niemieckich, ustanawia się przywilej pierwszeństwa na rzecz odszkodowań i innych ciężarów, wynikających z obecnego Traktatu lub z innych Traktatów i Konwencji uzupełniających, jak również z układów, zawartych między Niemcami a Mocarstwami sprzymierzonemi i stowarzyszonemi w czasie Zawieszenia broni lub jego prolongat.

Do 1 maja 1921 r.

Rząd niemiecki nie będzie mógł wywozić złota, ani nim dysponować, ani upoważniać kogokolwiek do wywozu złota lub dysponowania nim bez uprzedniego zezwolenia na to Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych, reprezentowanych przez Komisję odszkodowań.

ARTYKUŁ 249.

Całkowity koszt utrzymania wszystkich armji sprzymierzonych i stowarzyszonych na okupowanych terytorjach niemieckich będzie obciążał Niemcy od chwili podpisania Rozejmu z 11 listopada 1918 r.; wchodzą w to: koszt utrzymania ludzi i zwierząt, kwaterunek i rozłożenie na leże, żołd i dodatki, płace i zarobki, noclegi, opał, oświetlenie, ubranie, wyekwipowanie, uprząż, uzbrojenie w materjał przewozowy, obsługa lotnicza, opieka nad chorymi i rannymi, obsługa weterynaryjna i remontu, obsługa przewozowa wszelkiego rodzaju (kolejami, morzem, rzekami, samochodami ciężarowemi) komunikacja i korespondencja i wogóle wszelka obsługa administracyjna i techniczna, niezbędna do utrzymania wojsk, ich stanu liczebnego i sprawności wojennej.

Zwrot wszystkich wydatków, wchodzących w zakres wyszczególnionych wyżej kategorji, oile odpowiadają one zakupom lub rekwizycjom, dokonanym na terenach, okupowanych przez Rządy sprzymierzone i stowarzyszone, będzie dokonywany przez Rząd niemiecki na rzecz Rządów sprzymierzonych i stowarzyszonych w markach podług kursu bieżącego, albo też przyjętego przez Rząd niemiecki.

Wszelkie inne wyszczególnione wyżej wydatki będą zwrócone w markach złotych.

ARTYKUŁ 250.

Niemcy potwierdzają wydanie całego materjału wojennego, dostarczonego przez nie Mocarstwom sprzymierzonym i stowarzyszonym w wykonaniu Zawieszenia broni z dnia 11 listopada 1918 r. i wszystkich późniejszych Konwencji rozejmowych oraz uznają prawa Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych do tego materjału.

Będzie zapisana na dobro Rządu niemieckiego i odciągnięta od sum, należnych Mocarstwom sprzymierzonym i stowarzyszonym z tytułu odszkodowań, oszacowanych przez Komisję odszkodowań, przewidzianą przez art. 233 Części VIII (Odszkodowania) niniejszego Traktatu, wartość materjału, dostarczonego zgodnie z art. VII Zawieszenia broni z z 11 listopada 1918 r., lub art. III Zawieszenia broni z 16 stycznia 1919 r., jak również wszelkiego innego materjału dostarczonego w wykonaniu Zawieszenia broni 11 listopada i wszystkich późniejszych Konwencji rozejmowych, oile Komisja odszkodowań uzna, że wartość tego materjału wskutek jego charakteru niewojskowego winna być zapisana na dobro Rządu niemieckiego.

Nie zostaną zapisane na rzecz Rządu niemieckiego dobra, należące do Rządów sprzymierzonych i stowarzyszonych, albo do ich obywateli, zwrócone lub dostarczone in specie właścicielom wskutek wykonania warunku Zawieszenia

ARTYKUŁ 251.

Pierwszeństwo ustalone przez art. 248. będzie wykonywane w porządku następującym, z uwzględnieniem zastrzeżenia wymienionego w ostatnim paragrafie niniejszego Artykułu:

a) Zwrot określonych w art. 249 kosztów utrzymania armji okupacyjnej podczas Zawieszenia broni i jego prolongat.

b) Zwrot określonych w art. 249 kosztów utrzymania wszystkich armji okupacyjnych po uprawomocnieniu się niniejszego Traktatu.

c) Odszkodowanie, wynikające z niniejszego Traktatu oraz traktatów i konwencji uzupełniających;

d) Wszelkie inne ciężary, spadające na Niemcy na mocy Konwencji Zawieszenia broni, niniejszego Traktatu oraz traktatów i konwencji uzupełniających.

Zapłata za zaopatrzenie Niemiec w środki żywności i surowce, jak również wszelkie inne wypłaty ze strony Niemiec w zakresie jakie Rządy sprzymierzone i stowarzyszone uznają je za niezbędny do tego, aby umożliwić Niemcom wywiązanie się z ich zobowiązań odszkodowaniowych, będą miały pierwszeństwo w takim stopniu i w takich warunkach, jak to zostało określone przez Rządy sprzymierzone i stowarzyszone.

ARTYKUŁ 252.

Zarządzenia powyższe nie naruszają prawa żadnego z Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych do rozrządzania mieniem i własnością nieprzyjacielską, znajdującemi się pod jego jurysdykcją w chwili uprawomocnienia się niniejszego Traktatu.

ARTYKUŁ 253.

Powyższe zarządzenia nie mogą wcale dotykać zastawu ruchomego i hipotek, prawidłowo ustanowionych na rzecz Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych tudzież ich obywateli przez Rzeszę lub Państwa niemieckie, lub obywateli niemieckich na dobrach i dochodach, które do nich należą, a to we wszystkich wypadkach, w których ustanowienie tych zastawów lub hipotek poprzedziło istnienie stanu wojennego między Rządem niemieckim a każdym z Rządów zainteresowanych.

ARTYKUŁ 254.

Mocarstwa, którym zostały odstąpione terytorja niemieckie, będą obowiązane, z zastrzeżeniem przepisów art. 255, wziąć na siebie zapłatę:

1) Części Długu Rzeszy niemieckiej w wysokości, jaką dług ten przedstawiał w dniu 1 sierpnia 1914 r., obliczonej na podstawie przeciętnej z trzech lat budżetowych 1911, 1912 i 1913, według stosunku, jaki zachodzi pomiędzy taką kategorją dochodów na terytorjum odstąpionem do odpowiednich dochodów całej Rzeszy niemieckiej, które zostaną uznane przez Komisję odszkodowań za dające słuszną podstawę do oceny zdolności płatniczych terytorjów odstąpionych.

2) Części długu Państwa niemieckiego, do którego należało odstąpione terytorjum, w wysokości, jaką dług ten przedstawiał w dniu 1 sierpnia 1914 r.; część ta będzie oznaczona według zasady wyżej wyłożonej.

Te części długu zostaną ustalone przez Komisję odszkodowań.

Sposób wykonania przyjętych z tego tytułu zobowiązań, zarówno co do kapitału, jak i co do procentów, zostanie określony przez Komisję odszkodowań.

Może on przybrać, między innemi, postać następującą: Rząd, obejmujący odstąpione terytorjum, przejmie na siebie zobowiązania Niemiec z tytułu Długu niemieckiego wobec swoich własnych obywateli.

Ale w razie, gdyby metoda przyjęta pociągnęła za sobą potrzebę wypłat na rzecz Rządu niemieckiego, to wypłaty te będą przekazywane Komisji odszkodowań na rachunek sum, należnych jako odszkodowanie, przez czas dopóki Niemcy będą z tego tytułu dłużne jakąkolwiek pozostałość.

ARTYKUŁ 255.

1° Jako wyjątek od przepisów powyższych, ze względu na to, że Niemcy w r. 1871 odmówiły przejęcia na siebie jakiejkolwiek części Długu francuskiego, Francja, oile to dotyczy Alzacji i Lotaryngji, będzie zwolniona od wszelkiej zapłaty, wynikającej z art. 254.

2° Co się tyczy Polski, to część Długu, którą Komisja odszkodowań uzna za powstałą wskutek stosowania przez Rządy niemiecki oraz pruski środków, zmierzających do kolonizacji niemieckiej, zostanie wyłączona od przejęcia, które powinno by nastąpić w wykonaniu artykułu 254.

3° Co się tyczy wszystkich odstąpionych terytorjów, z wyjątkiem Alzacji i Lotaryngji, to przypadająca na nie część Długu Rzeszy lub Państw niemieckich będzie wyjęta z pod działania przepisów artykułu 254, jeżeli Komisja odszkodowań uzna, że odpowiada ona wydatkom poniesionym przez Rzeszę lub Państwa niemieckie, z tytułu dóbr oraz własności, przewidzianych w art. 256.

ARTYKUŁ 256.

Mocarstwa, którym zostały odstąpione terytorja niemieckie, otrzymają wszystkie dobra i wszelką własność Rzeszy lub Państw niemieckich, położone w obrębie tych terytorjów.

Wartość tych nabytków ustali Komisja odszkodowań, wypłaci ją Komisji odszkodowań Państwo — cesjonarjusz, co będzie zapisane na dobro Rządu niemieckiego i potrącone z sum, należnych z tytułu odszkodowań.

Za dobra i własność Rzeszy i Państw niemieckich w rozumieniu niniejszego artykułu będzie uważana wszelka własność Korony, Rzeszy i Państw niemieckich oraz prywatne dobra byłego Cesarza Niemiec i innych osób pochodzenia królewskiego.

Ze względu na warunki, w jakich Alzacja—Lotaryngja została odstąpiona Niemcom w r. 1871, Francja będzie zwolniona, co do Alzacji—Lotaryngji, od wszelkiej zapłaty lub zarachowań na rzecz Niemiec z tytułu wartości dóbr i własności Rzeszy lub Państw niemieckich, znajdujących się w granicach Alzacji—Lotaryngji, a wymienionych w niniejszym artykule.

Belgja będzie również zwolniona od wszelkiej zapłaty i zarachowania na rzecz Niemiec z tytułu wartości dóbr i własności Rzeszy lub Państw niemieckich, położonych na terytorjach, nabytych przez Belgję z mocy niniejszego Traktatu.

ARTYKUŁ 257.

Oile dawne terytorja niemieckie, włączając w to kolonje, kraje pod protektoratem oraz zależne (dépendances) od Niemiec, będą zarządzane przez mandatarjusza stosownie do art. 22 Części I (Związek Narodów) niniejszego Traktatu, to ani takie terytorjum ani Mocarstwo, któremu powierzono mandat, nie przejmą żadnej części długu Rzeszy lub Państw niemieckich.

Wszystkie dobra oraz własność Rzeszy lub Państw niemieckich na tych terytorjach przejdą równocześnie z samem terytorjum na Mocarstwo, któremu powierzono mandat, jako na takie, i z tytułu tego przejścia nic nie będzie zapłacone ani zaliczone na rzecz Rządów niemieckich.

ARTYKUŁ 258.

Niemcy zrzekają się wszelkich przyznanych im lub ich obywatelom przez jakiekolwiek traktaty, konwencje lub umowy praw do zastępstwa lub udziału bądź administracyjnego, bądź nadzorczego w komisjach, ajencjach i bankach państwowych oraz wszelkich innych międzynarodowych organizacjach skarbowych i gospodarczych kontroli i zarządu, działających w któremkolwiek z Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych, w Austrji, na Węgrzech, Bułgarji lub w Turcji, w posiadłościach wyżej wymienionych Państw i w krajach zależnych od nich, zarówno jak w dawnem Cesarstwie rosyjskiem.

ARTYKUŁ 259.

1) Niemcy zobowiązują się oddać w ciągu miesiąca od chwili uprawomocnienia się niniejszego Traktatu w ręce władz, które wskażą główne Mocarstwa sprzymierzone i stowarzyszone, zapas złota, który powinien był być złożony w Banku Rzeszy w imieniu Rady zarządzającej Długu publicznego otomańskiego, jako zabezpieczenie pierwszej emisji biletów pieniężnych Rządu tureckiego.

2) Niemcy uznają swoje zobowiązanie do corocznych w ciągu dwunastu lat wypłat w złocie, zagwarantowanych przez bony Skarbu niemieckiego zdeponowane przez skarb niemiecki różnemi czasy w imieniu Rady zarządzającej Długu publicznego otomańskiego, jako zabezpieczenie drugiej i następnej emisji biletów pieniężnych Rządu tureckiego.

3) Niemcy zobowiązują się wydać w ciągu miesiąca od chwili uprawomocnienia się niniejszego Traktatu w ręce władz, które wskażą Główne Mocarstwa sprzymierzone i stowarzyszone, depozyt złota, złożony w banku Rzeszy lub gdzieindziej, jako równoważnik pozostałości awansu w złocie, przyznanego 5 maja 1915 r. przez Radę zarządzającą Długu publicznego otomańskiego, cesarskiemu Rządowi otomańskiemu.

4) Niemcy zobowiązują się przekazać na rzecz Głównych Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych swe ewentualne prawa do sumy w złocie i srebrze, przesłanej przez Niemcy w listopadzie 1918 r. tureckiemu Ministerjum Skarbu tytułem prowizji na wypłatę, przypadającą w maju 1919 r. z tytułu tureckiej pożyczki wewnętrznej.

5) Niemcy zobowiązują się oddać w ciągu miesiąca od chwili uprawomocnienia się niniejszego Traktatu Głównym Mocarstwom sprzymierzonym i stowarzyszonym, wszelkie sumy w złocie, przekazane Niemcom albo ich obywatelom tytułem zastawu lub dodatkowego zabezpieczenia z racji pożyczek udzielonych przez Niemcy lub obywateli niemieckich Rządowi austro-węgierskiemu.

6) Niemcy potwierdzają swoje, przewidziane w art. XV Konwencji o Zawieszeniu broni z 11 listopada 1918 r., zrzeczenie się dobrodziejstwa wszelkich postanowień, zawartych w Traktatach bukareszteńskim i brzesko-litewskim oraz traktatach dodatkowych, przez co jednak nie powinny być naruszone postanowienia art. 292 Części X (Przepisy ekonomiczne) niniejszego Traktatu.

Niemcy zobowiązują się wydać Rumunji, względnie Głównym Mocarstwom sprzymierzonym i stowarzyszonym, wszystkie dowody pieniężne (instruments monétaires), monetę, walory i zobowiązania mające kurs lub produkty, jakie otrzymały w wykonaniu wspomnianych Traktatów.

7) Sumy w monecie, oraz dowody pieniężne, walory i wszelkie produkty, które mają być dostarczone, wypłacone lub przekazane na mocy postanowień niniejszego artykułu, zostaną zużyte przez Główne Mocarstwa sprzymierzone i stowarzyszone stosownie do warunków, które wspomniane Mocarstwa później ustalą.

ARTYKUŁ 260.

Nie naruszając dokonanego mocą niniejszego Traktatu zrzeczenia się przez Niemcy praw należnych im lub ich obywatelom, Komisja odszkodowań będzie mogła w ciągu roku od uprawomocnienia się niniejszego Traktatu zażądać, aby Niemcy nabyły wszystkie prawa i udziały obywateli niemieckich we wszelkiego rodzaju przedsięwzięciach użyteczności publicznej i wszelkich koncesjach w Rosji, Chinach, Austrji, na Węgrzech, w Bułgarji, w Turcji oraz posiadłościach tych Państw i krajach zależnych od nich, jak również na terytorjach, które należały poprzednio do Niemiec lub do ich sprzymierzeńców, zaś na mocy niniejszego Traktatu mają być odstąpione lub przekazane w zarząd mandatarjusza; Rząd niemiecki będzie obowiązany ze swej strony w ciągu 6 miesięcy od daty powyższego żądania przekazać Komisji odszkodowań w całości wszystkie te prawa i udziały oraz wszystkie prawa i udziały, które Niemcy same mogą posiadać.

Niemcy poniosą ciężar wynagrodzenia wywłaszczonych w ten sposób swoich obywateli, zaś Komisja odszkodowań zapisze na dobro Niemiec, na rachunek sum należnych od nich z tytułu odszkodowań, sumy, odpowiadające wartości przekazanych w ten sposób praw i udziałów, ustalonej przez Komisję odszkodowań.

Rząd Niemiecki winien w przeciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego Traktatu podać Komisji odszkodowań wykaz wszystkich omawianych praw i udziałów, bez względu na to, czy zostały one już nabyte, zastrzeżone, czy też jeszcze nie wykonane, oraz zrzeknie się w imieniu swojem i swoich obywateli na rzecz Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych wszystkich praw i udziałów, o których wyżej mowa, a które nie zostałyby wymienione w omawianym wykazie.

ARTYKUŁ 261.

Niemcy zobowiązują się wydać Mocarstwom sprzymierzonym i stowarzyszonym wszystkie wierzytelności przypadające im od Austrji, Węgier, Bułgarji i Turcji, w szczególności te, które powstały lub powstaną w wykonaniu zawartych ze wspomnianemi Mocarstwami podczas wojny zobowiązań.

ARTYKUŁ 262.

Wszelkie zobowiązania Niemiec co do wypłat w monecie w wykonaniu niniejszego Traktatu, opiewające w markach złotych, mają być, podług wyboru wierzycieli, płacone w funtach sterlingach, płatnych w Londynie, w dolarach złotych Stanów Zjednoczonych, płatnych w Nowym Jorku, we frankach złotych, płatnych w Paryżu i w lirach złotych, płatnych w Rzymie.

Dla wykonania niniejszego Artykułu, wymienione wyżej monety złote mają odpowiadać wadze i lidze, ustawowo przepisanym dla każdej z nich w dniu 1 stycznia 1914 r.

ARTYKUŁ 263.

Niemcy zapewniają Rządowi brazylijskiemu zwrot wszelkich sum, złożonych w banku Bleichroedera w Berlinie, a pochodzących ze sprzedaży zapasów kawy, należących do Stanu Sao-Paulo w portach Hamburga, Bremy, Antwerpji i Tryestu, a to wraz z procentami w wysokości lub w wysokościach, które zostały umówione.

Ponieważ Niemcy sprzeciwiły się przekazaniu omawianych sum w czasie właściwym Stanowi Sao-Paulo, gwarantują również, że wypłata będzie dokonana podług kursu marki w dniu złożenia depozytu.


text:
Zuzanna Ginczanka

Przypadek

Rzecz jest w tym, że mieszkam wygodnie:

pięć pokoi — no i tak dalej,

że nie pojmę, co to wygłodnieć,

co to zmarznąć (noc słońcem wstaje);

rzecz jest w tym, że obok kominka

chwile są awemarią drżące,

że mój trud się topi w spoczynkach —

jak miód w ustach (noc wstaje słońcem).

Ja

mam szesnaście lat —

wyrzeźbiła mi ciało harmonia,

wyrzeźbiła mi rysy duma.

Można miłość zdobyć jak świat

w rozmarzeniach, w dzwonnych zadumach

i w kwitnących wiosną jabłoniach,

gdy za kwiatem opada

kwiat.

Czyż cyfry statystyk powiedzą:

jak graniczną miedzą,

chodnikiem z deszczułek,

przedzielił zaułek

mnie

i

ją?

Ona ma szesnaście lat.

Wykoślawił jej ciało tryper,

wypokraczył jej rysy

syfilis.

Nawet nie wiem, jaki jest świat,

(zatopiona w dzwonnych zadumach

i kwitnących wiosną jabłoniach,

kwiat…)

Wiem to tylko, że miała już dziecko,

że jej wóz cztery palce urwał,

że tradycję ma starą, szlachecką:

jest po matkach i po babkach

kurwą

Rzecz jest w tym (dzień słońcem się chyli) —

trza żołądek co dnia nasycać,

gdy jak wątła łodyga lilii

z bólu skręca się dwunastnica;

rzecz jest w tym (dzień chyli się słońcem) —

trzeba zdobyć złoty na opał,

gdy jak bez liliowiejący

w mróz fioletem twardnieje stopa.

Gdy mijamy się w zaułku,

jest właściwie już wszystko jedno:

takim samym mijamy się krokiem,

takim samym mijamy się wzrokiem

i ten sam przepala nas wstyd,

nieznajome szesnastolatki,

ją

i

mnie —

za przypadek.

Wzrok ucieka w bok po deszczułkach

i kulawy ściga go traf:

urodziłam się po tej stronie,

ona zaś po tej drugiej stronie

zaułka.

-----

Tekst opracowany na podstawie: Izolda Kiec, Zuzanna Ginczanka: życie i twórczość, Obserwator, 1994.


text:
WYROK TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO

z dnia 10 grudnia 2007 r.

Sygn. akt P 43/07.

Janusz Niemcewicz – przewodniczący,

Jerzy Ciemniewski – sprawozdawca,

Wojciech Hermeliński,

Marek Kotlinowski,

Mirosław Wyrzykowski,

protokolant: Krzysztof Zalecki,

Janusz Niemcewicz

Jerzy Ciemniewski

'Wojciech Hermeliński

'Marek Kotlinowski

Mirosław Wyrzykowski


text:
Alkowa niegdyś we dworze złotoryjskim.

Alkowa, alkówka, alkoba.

Pierwotnie z wyrazu arabskiego alkob-bat, namiot sypialny lub al-kubba, sklepienie t. j. izdebka sklepiona, powstał hiszpański wyraz alcoba, a z hiszpańskiego francuski alcove.

Tą drogą dostała się do Polski, prawdopodobnie w wieku XVI, nazwa, oznaczająca odgrodzenie w izbie, lub w alkierzu za izbą, na łoże małżeńskie lub dwa łoża obojga gospodarstwa.

We dworach polskich była to jakby framuga, nisza sypialna, przegroda zawsze bez okna, osłoniona oponą, firankami lub drewnianem przepierzeniem po bokach.

Mylnie jedna z encyklopedyj polskich, w artykule o alkierzu, powiada, że zamożniejsze domy gospodarskie składały się z izby głównej, komory czyli sypialni i alkowy, służącej za pokój kobiecy i dziecinny.

Alkowa, nie mając zwykle okna, nie mogła być pokojem kobiecym, a domy tak ubogie, że komora służyła w nich za sypialnię, nie miały nigdy alkowy, te zaś, w których były alkowy, nie miały już znowu komór, ale śpiżarnie, apteczki, lamusy i t. d.

Niegdyś w domu rodziców piszącego, zbudowanym w połowie XVIII wieku, była zwykła alkowa w pokoju ich sypialnym, której planik, celem dokładniejszego objaśnienia wyrazu, tu dołączamy.


text:
cień, 2. przyp. cieniu (męsk.) i cieni (żeńsk.), ocieniać, cienisty, »cieniów naczynili«, biblja (»gaje«, Leopolita), ale obok tego był ścień: jeszcze w psałterzu »zaścienił jeś«, (»zasłoniłeś«, puław.); a u innych Słowian i sień, co u nas już tylko ‘sionkę’ znaczy, p. sień.

Troista postać: cień, ścień, sień dowodzi nagłosowego pierwotnego sk-, więc jest to grec.

skia, ‘cień’, skēnē, ‘namiot’ (sień).

W dawnym języku cienie, ‘kształty’, np. w Myślistwie Ptaszem podchodzi się ptaków cieniami (koni itp.); cienie, ‘wieże’ w opisie herbowym 15. w.

U innych Słowian: cerk. czes. stěń, łużyc.

sćen, serb. stijenje, ‘knot’; cerk. sěń. serb. sjen, ‘cień’, zasjena, ‘mamidło’, sjenica, ‘altana’, łużyc.

seń, ‘cień’; cerk. těnja, rus.

tień, ‘cień’.

Urobienia: cieniować i inne.


text:
208.

Gdy z życia biorąc wzory przykładne,

Zwiążę je w całość nadobną,

Krytycy wnet mię piór ostrzem skrobną.

A tak szczerości mej pastwą padnę —

Gdyż kłamstwo może być przesadne,

Lecz prawda ma być prawdopodobną.

Gdy zaś z brzydoty wzór biorąc, złożę

Rysy, jak ona, złe i niezgrabne,

Rzekną — o zdanie gdy ich zagabnę:

— Z szczerością twoją idź w kąt nieboże —

Bo prawda szpetną być może,

Lecz kłamstwo ma być powabne.

—

Więc, ktobądź bawisz się w rymy,

Miej w słowach pozór przechery,

By się nie wydał zbyt szczery

Twej myśli kruszec rodzimy.

Bowiem nie zawsze, jak to widzimy,

Dwa razy dwa bywa cztery.


text:
Andrzej Niemojewski

Kiedy kłamią

Pójdź mój kiju, druhu stary,

Przemierzymy glob dokoła,

Wiatr-nomada do nas woła,

Że fałszywe są pomiary —

Na fałszywych miar łańcuchu

My się znamy, stary druhu!

Idźmy żwawo a miarowo,

Kiedy kłamią, u pioruna,

Od bieguna do bieguna

Przemierzymy świat na nowo —

A nam prędzej lud da wiarę,

Bo my mamy dobrą miarę.

Z cyrklem w ręku, z chłodem w duszy,

W togach, których nie uznajem,

Przyszli, jęli mierzyć ziemię

I orzekli — że jest rajem!

Kogo zaś ten sąd obruszy,

Ten — orzekli — bity w ciemię.

No, nie łokieć do wymiarów

Nam posłuży, bo to łudzi,

Bo my mamy głupi narów,

Że świat mierzym szczęściem ludzi —

A gdy przejdziem kraj za krajem,

Kto wie, czy świat takim rajem.

Więc nie traćmy życia chwili,

Niechaj prawdę lud się dowie —

Ho, coś krzywo pomierzyli

Ci miernicy urzędowi…

Do stu gromów, bomb, kartaczy,

Nam wypada coś inaczej!

Czy nas mylą nasze oczy?

Kędy spojrzym — łza się toczy,

Ile kroków — tyle mroków!

Ile ludów — tyle trudów!

Ile grodów — tyle głodów!

A rzekami — łzy narodów!

Dość, ha, stójmy!

Tam w krwi płużą…

To pomyłka nadto gruba.

Nasza miara i rachuba

Wykazuje kłamstw za dużo.

Mierzmy dalej, druhu stary,

Bo my mamy dobre miary!

Czy my ślepi, kijku-druhu?

Czyli słońce zaszło chmurą?

Jakoś tłumno, lecz ponuro —

Jakieś jęki błądzą w uchu —

Choć nałożym śmiałość głową,

Bieżmy żwawo a miarowo.

Kto tam płacze?…

To gmin świata!

Ha, dławiłeś łzy twe długo,

Teraz burzą krzyk ulata —

Gdzie twe szczęście, władców sługo?

Motłoch wyje do pielgrzyma:

«Ha, tam szczęście, gdzie nas nie ma!».

O, mój druhu, coś się zdaje,

Że miernicy wiadomości

Drzewa złego i dobrego

W swych pomiarach krzywo biegą

I kłamane głoszą raje

Tam, gdzie ból i rozpacz gości.

Wznieś się kijku, uderz z góry

Na tych panów, utnij stary!

Bo choć mamy lepsze miary,

Oni mają grubsze skóry —

A gdy drzewa prawdy strzegą,

Pędź ich kijku z raju tego!

Nam słonecznej prawdy trzeba,

A gdy strzeli jutrznia złota,

Zobaczymy, czy tu nieba,

Czy też zwykły padół błota…

Bo gdzie tyle jest zgorszenia,

Nawet raj się w piekło zmienia!

-----


text:
Druk nr 4588

Warszawa, 17 sierpnia 2011 r.

SEJM

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

VI kadencja

Panie i Panowie Posłowie

Rzeczypospolitej Polskiej

podstawie art. 32 ust. 1 regulaminu Sejmu, obywatelski projekt ustawy

Projekt ustawy został wniesiony zgodnie z postanowieniami art. 7 ust. 2,

art. 9 ust. 2 oraz art. 10 ust. 2 ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej

Do reprezentowania Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej – na podstawie

został wskazany Pan Tomasz Elbanowski – pełnomocnik Komitetu Inicjatywy

Ustawodawczej, a osobą uprawnioną do jego zastępstwa w pracach nad projektem

ustawy została wskazana Pani Karolina Elbanowska.

MARSZAŁEK SEJMU

(-) Grzegorz Schety


text:
Jean Moréas

(Bluszcze!

Jakimi zwisacie wdziękiem…)

tłum.

Bronisława Ostrowska

Bluszcze!

Jakimż zwisacie wdziękiem bukolicznym

Na starych gruzów zwalisku,

Albo gdzieś na samotnym platanie antycznym,

Co ginie w waszym uścisku.

Lecz lubię was nad wszystko, mroczne smętne bluszcze,

Wokoło fontanny szmernej,

Kędy żałośnie woda o kamienie pluszcze

Wśród zrujnowanej cysterny.

-----


text: Babiniec, zwany inaczej kruchtą (od crypta), jest to przedsionek kościelny, w którym zwyczajnie baby żebrzące siadywają.


text:
Daniel Naborowski

O Karmanowskim do księcia Radziwiłła

Panie mój, masz Bachusów malowanych siła,

Lecz ich nie tak malarska ręka wyraziła,

Jak wczora Karmanowski, na co oczy twoje

Patrzały, gdy on nowe wynajdował stroje.

Pił wprzód, a pił tak mężnie, że był godzien owej,

Pod którą Bakchus chodził, korony bluszczowej.

W tańcu-ć tak rześko stanął, że kto patrzał na to,

Mniemał, że dziś w Rakowie miłościwe lato.

Na ostatek i portki do kostek odpasał,

By tak sobie swobodniej po podwórzu hasał.

Było tych fochów więcej, rzekłbym, że żartował,

Lecz od prawdy pono się był rozdrygantował.

Książę, wiesz co, ożeń go, a przypraw mu rogi,

Ujrzysz, że ujdzie między kornutańskie bogi.

-----