corpora: CEN

text:
21 maja rozpoczął się bezterminowy strajk lekarzy.

W całym kraju ma dzisiaj protestować ponad 200 placówek.

W ciągu następnych dni - ok. 100 kolejnych.

Mimo strajku lekarze nie odejdą od łóżek pacjentów.

Lekarze strajkują ze względu na podwyżki.

Zarówno Jarosław Kaczyński, jak i Zbigniew Religa powiedzieli, że pieniędzy na podwyżki już nie ma.

A lekarze chcą podwyżki do 5 tys. zł brutto dla lekarzy bez specjalizacji i 7,5 tys. dla specjalistów.

Na Podkarpaciu strajkują lekarze z 22 szpitali - w tym z wszystkich wojewódzkich.

Pracują tak, jak na ostrym dyżurze.

Zamknięte są przychodnie specjalistyczne.

W strajkujących szpitalach pracują tylko ordynatorzy i lekarze dyżurni.

Strajk rozpoczął się także w 15-tu szpitalach w Świętokrzyskiem, w których lekarze weszli w spory zbiorowe ze swoimi dyrekcjami.

Na Pomorzu natomiast do strajku przystępują dziś lekarze z 17 szpitali.

Na Warmii i Mazurach tylko dwa szpitale zapowiadają przystąpienie do strajku stałego polegającego na pracy w trybie ostrego dyżuru.

"Będziemy protestować do skutku" - zapowiada Krzysztof Bukiel, szef Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy.

Premier Jarosław Kaczyński powiedział w piątek protestującym, że narażanie zdrowia i życia chorych po to, żeby zwrócić uwagę na problemy służby zdrowia, jest działaniem "w najwyższym stopniu zastanawiającym i nieodpowiedzialnym".


corpora: wikisources-pl

text:
Biester Jan Eryk, ur. 1749 r. w Lubece, od 1784 pierwszy bibljotekarz w Berlinie, od 1798 członek tamtejszej akademji nauk, należał do najgłośniejszych przeciwników zakonu jezuitów.

W tym kierunku pracował B. w dziennikach: Berlin'sche Monatsschrift, Berl.

Blätter, i Neue Berlin, oraz przyjmował wielki udział w „Powszechnej niemieckiej bibljotece,“ którą wtedy wydawał jego przyjaciel Nicolai.

Ku końcowi życia Biester sam przyznał się, że za daleko się posunął w napaściach na jezuitów.

N.


LIFE AND MOVEMENT Nr 1(1) / 2012 r.

W bieżącym numerze: Aktywność ruchowa w resocjalizacji ■ Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe od środka ■ – analiza protokołów z posiedzeń władz centralnych Podręczny sprzęt w ratownictwie wodnym ■ Wybór kierunku studiów – nie takie proste jak się zdaje ■ Ratownictwo Wodne Rzeczpospolitej – nowy podmiot ■ w ratownictwie wodnym Ratownictwo Wodne Rzeczpospolitej

Prace badawcze / Research work dr Robert Poklek Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w Kaliszu RODZAJ AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ A POZIOM SYNDROMU AGRESJI WIĘŹNIÓW W ZALEŻNOŚCI OD TYPU ZAKŁADU KARNEGO A TYPE OF PHYSICAL ACTIVITY LEVEL OF PRISONERS AGGRESSION SYNDROME DEPENDING ON THE TYPE PENAL DEPARTMENT Streszczenie Wpływ uprawiania sportu przez więźniów na ich agresję jest różnie, czasami sprzecznie, interpretowany w literaturze.

Sport może eliminować negatywne zachowania i kształtować pożądane postawy.

Jednak pojawia się pytanie, czy każdy rodzaj aktywności fizycznej ma pozytywny wpływ na przestępców i zmniejsza ich agresję.

W artykule przedstawiono wyniki badań, zależności między różnymi formami aktywności fizycznej (gry zespołowe, sporty indywidualne, kulturystyka), a poziomem nasilenia syndromu agresji.

Badania testem Inwentarz Psychologiczny Syndromu Agresji objęły 939 więźniów z 20 jednostek penitencjarnych.

Raport pokazuje zróżnicowany wpływ dyscyplin sportu podejmowanych w warunkach zmniejszonej lub zwiększonej izolacji w więzieniu, na poziom agresji wśród więźniów.

Słowa kluczowe penitencjarna kultura fizyczna, aktywność fizyczna skazanych, rekreacja więźniów, resocjalizacja, agresja Abstract The influence of sport on prisoners aggression is interpreted in a different, even contradictory way in the literature.

Sport can eliminate negative behaviour and shape required attitudes.

However, the questions appears if every kind of physical activity has a positive influence on delinquents and reduces their aggression.

This article presents the results of research on relationships between different forms of physical activity (team games, individual sports, body-building) with the level of aggression syndrome.

The research with the psychological test on syndrome of aggression covered 939 prisoners from 20 prisons.

The report shows a varied influence of sports disciplines taken up in conditions of reduced or increased isolation in prison on aggression among prisoners.

Key words penitentiary physical culture, physical activity of convict, recreation of prisoners, resocialization, aggression 5

Wstęp Zajęcia z kultury fizycznej wraz z innymi zajęciami kulturalno – oświatowymi stanowią atrakcyjny środek oddziaływań penitencjarnych (Poklek 2005) i istotny czynnik wypełniania w sposób akceptowany społecznie czasu wolnego więźniów (Dobrzeniecki 1998, Poklek 2009b).

Zajęcia sportowe mają znaczne walory terapeutyczne, ponieważ rozładowują napięcie, wzmacniają mechanizmy kontroli wewnętrznej, przyczyniają się do rozwoju antycypacji konsekwencji swoich czynów oraz kształtują społecznie pożądane postawy osób niedostosowanych społecznie (Czajkowska, Golema, Popieluch 1967, Fiutko, 1966, 1967, Sas-Nowosielski 2002, Skoczylas, 1992).

Uzasadnia to przypuszczenie, że dobrze zorganizowana aktywność fizyczna więźniów jest ważnym środkiem resocjalizacji w warunkach izolacji więziennej (Muravov 2002, Rejzner 1995, 1997, 1998, 2002, Żukowska 2002).

Sami więźniowie bardzo cenią sobie możliwość uprawiania sportu w warunkach więzienia i dostrzegają wartości nie tylko sprawnościowe, ale i pozasportowe z podejmowania aktywności fizycznej (Poklek 2009c).

Nie brakuje też głosów przeciwnych, sugerujących negatywne wpływy sportu na zachowania agresywne i postawy zawodników (Cynarski 2002, Goldstein, 1986, Kalina, 1991, Patterson,1974, Russell 1981, 1993, Szmajke, 1993, Wann, Branscombe 1990).

W związku z różnorodnością dyscyplin sportowych proponowanych osadzonym nasuwa się pytanie, czy wpływ poszczególnych rodzajów aktywności fizycznej na poziom ich agresji jest jednakowy.

Pytanie to jest ważne w świetle obserwacji personelu więziennego i opinii niektórych autorów opisujących niekorzystne wpływy wybranych dyscyplin sportowych na zachowania więźniów (Łapiński 2003, Poklek 2003, 2008, 2009a).

Wśród penitencjarystów nie budzi bowiem zastrzeżeń fakt, że aktywność fizyczna jest niezbędnym środkiem oddziaływania resocjalizacyjnego (Sidor 2001), „istnieje tylko spór o to, czy każdy rodzaj sportu powinien być uprawiany przez skazanych” (Popławski, 1984, s. 74).

Dość powszechnie kultura fizyczna utożsamiana jest przez więzienników z ćwiczeniami ruchowymi, które wpływają głównie na wzrost sprawności fizycznej, co w warunkach więzienia spostrzegane jest jako potencjalne zagrożenie.

W mniejszym stopniu rozpowszechnione jest przekonanie o korzyściach społecznych wynikających z aktywności fizycznej więźniów, zwłaszcza w zakresie redukcji agresji (Poklek 2011).

Szczególnie istotne jest pytanie, czy popularne wśród więźniów treningi siłowe, zwiększające ich sprawność fizyczną, zwłaszcza siłę, a często z pominięciem rozwoju umiejętności społecznych, nie stanowią w efekcie zagrożenia dla społeczeństwa.

Nieliczne jak dotąd badania wykazały zróżnicowany wpływ aktywności fizycznej na osobowość więźniów i ich funkcjonowanie w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności – korzystny gier zespołowych i niekorzystny sportów siłowych (Łapiński 2006, Michniewicz 2004, 2005, Poklek 2001, 2006, 2009a).

Wobec powyższych argumentów uzasadnione jest prowadzenie badań w zakresie możliwości wykorzystywania kultury fizycznej w resocjalizacji osób pozbawionych wolności, które odpowiedziałby na pytania stawiane przez praktykę penitencjarną.

6

Materiał i metoda Przedmiotem prezentowanych badań był związek między podejmowaniem przez osoby osadzone w zakładzie karnym aktywności fizycznej a poziomem nasilenia u nich agresji.

Natomiast cel stanowiło empiryczne wykazanie zależności między rodzajem podejmowanej aktywności fizycznej a poziomem nasilenia syndromu agresji skazanych z uwzględnieniem wpływu typu zakładu karnego, w którym skazani odbywają karę.

Przed badaniami postawiono następujące pytania: 1.

Czy występuje związek między rodzajem aktywności fizycznej podejmowanej w trakcie odbywania kary a poziomem nasilenia agresji więźniów?

2.

Czy na związek między rodzajem aktywności fizycznej a poziomem agresji wywiera wpływ typ zakładu karnego?

Na podstawie literatury przedmiotu, wcześniejszych badań z zakresu penitencjarnej kultury fizycznej oraz własnych obserwacji autora, postawiono hipotezy badawcze, których weryfikacja umożliwiłaby udzielenie odpowiedzi na zadane pytania badawcze: 1.

Istnieje zależność między rodzajem aktywności fizycznej podejmowanej przez osadzonych a ich poziomem agresji.

Aktywność fizyczna zespołowa oraz indywidualna, wpływa korzystnie na obniżenie poziomu nasilenia agresji więźniów, natomiast aktywność fizyczna siłowa, wpływa niekorzystnie podwyższając poziom agresji więźniów.

2.

Typ zakładu karnego wywiera istotny wpływ na zależności pomiędzy aktywnością fizyczną a agresją.

Więcej zależności występuje w zakładzie karnym typu zamkniętego ze względu na znaczny stopień izolacji i większą deprywację potrzeb.

Zmienną niezależną główną stanowiła aktywność fizyczna podejmowana w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności.

Za więźniów aktywnych fizycznie uznano osadzonych, którzy w trakcie badań uczestniczyli, od co najmniej roku w zajęciach sportowo – rekreacyjnych organizowanych przez administrację.

W zakładach karnych proponuje się różne formy zajęć ruchowych i dyscypliny sportowe, dlatego zmienną niezależną główną podzielono na podzmienne: 1.

Aktywność fizyczna zespołowa – uprawianie gier zespołowych: piłki nożnej, siatkówki i koszykówki.

2.

Aktywność fizyczna indywidualna – uprawianie tenisa stołowego, lekkoatletyki, gimnastyki, badmintona 3.

Aktywność fizyczna siłowa – uprawianie kulturystyki, podnoszenia ciężarów, wielobojów siłowych tzw. Strongman.

4.

Aktywność fizyczna zróżnicowana – podejmowanie wszystkich dostępnych rodzajów aktywności fizycznej, czyli uprawianie zarówno sportów siłowych, jak i gier zespołowych i innych sportów indywidualnych dostępnych na terenie zakładu karnego Wyróżnienie zmiennych cząstkowych podyktowane zostało zróżnicowanym udziałem procesów psychospołecznych w aktywności o charakterze zespołowym i indywidualnym, a także specyfiką dyscyplin sportowych uprawianych 7

przez więźniów.

Wyodrębnienie spośród aktywności indywidualnej podzmiennej w postaci aktywności o charakterze siłowym wynika z konieczności udzielenia konkretnej odpowiedzi dla praktyki penitencjarnej o wpływ sportów siłowych na poziom agresji więźniów.

Rozpatrywanie związku występującego między agresją a podejmowaniem aktywności indywidualnej bez wyróżnienia sportów siłowych mogłoby zafałszować rzeczywiste zależności między tymi ostatnimi a poziomem agresywności badanych.

Zmienną zależną był poziom syndromu agresji mierzony standaryzowanym testem psychologicznym.

Zmienna ta obejmuje oprócz ogólnego nasilenia syndromu agresji również kontrolę zachowań agresywnych, skłonności do odwetu, oraz kierunków nasilenia agresji – globalnej samoagresji (samoagresja emocjonalna i fizyczna), agresji ukrytej (wrogość wobec otoczenia i nieuświadomione tendencje agresywne) i skierowanej na zewnątrz (agresja przemieszczona, pośrednia, słowna i fizyczna).

Zmienną niezależną uboczną był stopień izolacji więźniów w określonym typie zakładu.

W polskim systemie penitencjarnym występują trzy typy zakładów karnych: zamknięty, półotwarty i otwarty.

Typy zakładów różnią się stopniem zabezpieczenia, izolacji skazanych oraz wynikającymi z tego ich obowiązkami i uprawnieniami w zakresie poruszania się na terenie zakładu i poza jego obrębem.

Zakład karny typu zamkniętego cechuje maksymalna izolacja skazanych.

Ruch osadzonych po terenie odbywa się w sposób zorganizowany i pod dozorem, jest kontrolowany i ewidencjonowany, a co najważniejsze ograniczony jest do niezbędnych potrzeb.

Praca wykonywana jest na terenie zakładu karnego, a jeżeli jest poza jego obrębem, musi być nadzorowana przez funkcjonariusza.

Nauczanie, zajęcia kulturalno – oświatowe i sportowe odbywają się tylko na terenie zakładu.

Skazani mogą korzystać z dwóch widzeń 60 minutowych w miesiącu, korespondencja, rozmowy podczas widzeń, rozmowy telefoniczne podlegają kontroli i cenzurze.

Zakład karny typu półotwartego cechuje zmniejszona izolacja skazanych.

Cele mieszkalne pozostają otwarte w porze dziennej, mogą być jednak zamknięte w porze nocnej; w wyznaczonych miejscach na terenie zakładu osadzeni mogą poruszać się swobodnie.

Skazani mogą korzystać z trzech widzeń 60 minutowych w miesiącu, korespondencja, rozmowy podczas widzeń, rozmowy telefoniczne mogą, ale nie muszą podlegać kontroli.

Skazanym zezwala się na uczestniczenie w nauczaniu i innych zajęciach organizowanych poza terenem zakładu, mogą oni również brać udział w organizowanych przez administrację zakładu grupowych zajęciach kulturalno – oświatowych i sportowych poza obrębem zakładu.

Skazanym można udzielać przepustek raz na dwa miesiące, na okres nieprzekraczający 14 dni w roku.

Badaniami świadomie nie objęto skazanych z zakładu typu otwartego, gdyż warunki odbywania w nim kary, z uwagi na szereg uprawnień, zbliżone są do wolnościowych (praca na zewnątrz bez konwojenta, nauka i zajęcia kulturalno- oświatowe i sportowe poza terenem bez kontroli administracji, 28 dni przepustek w ciągu roku, cele mieszkalne otwarte przez całą dobę, nieograniczona liczba widzeń z rodziną).

8

Badania przeprowadzono w terminie od marca 2002 do grudnia 2005 roku metodą eksperymentalną w oparciu o model ex post facto z wykorzystaniem techniki testowej.

W literaturze z zakresu metodologii badań spotyka się pojęcie planów quasi-eksperymentalnych, które mają cechy planów eksperymentalnych, jednak nie spełniają wymogu manipulacji zmiennymi i randomizacji badanych grup (Frankfort – Nachmias, Nachmias 2001).

W psychologii eksperymentalnej nazwane są one „eksperymentem przywołanym”, w którym manipulowanie zmienną niezależną odbywa się bez udziału eksperymentatora.

Ogranicza się on do zebrania przypadków, w których wystąpiła zmienność i może być wykorzystana jako zmienna niezależna.

Zebrane przypadki są cenne, gdy badacz nie ma czasu na wprowadzanie zmiennych, których oddziaływanie byłoby zbyt powolne (np. system edukacji) lub gdy nie ma prawa eksperymentować na człowieku, gdyby miało to spowodować zaburzenia fizjologiczne lub psychiczne badanego (Fraisse 1991).

W naukach społecznych taką procedurę, w której badacz mierzy zmienną zależną tylko raz, po tym jak bodziec eksperymentalny zadziałał bez jego udziału w naturalnym toku wydarzeń, nazywa się eksperymentem post factum.

Badanie to wtedy ma sens i przypomina eksperyment, gdy porównywane są ze sobą przynajmniej dwie grupy, przy czym różnią się one wyłącznie działaniem zmiennej niezależnej (Mayntz, Holm, Hubner 1985).

Procedura oparta o model ex post facto stanowi odwrócenie procesu badawczego w stosunku do klasycznej odmiany eksperymentu.

O ile w przypadku eksperymentu klasycznego badacz poprzez manipulacje zmienną niezależną próbuje wywołać obserwowalne zmiany zmiennej zależnej, o tyle w przypadku analizy ex post badacz usiłuje zidentyfikować związek między zmienną zależną, a zmienną niezależną działającą wcześniej bez jego udziału (Brzeziński 1996).

Quasi- eksperymenty stanowią kompromis między celem zdobywania rzetelnej wiedzy na temat skuteczności badanego oddziaływania i konstatacją, że eksperymenty właściwe nie zawsze są możliwe do przeprowadzenia.

Gdy przeprowadzenie właściwej procedury nie jest możliwe (a to właśnie ma miejsce w warunkach więzienia), trzeba wykorzystywać to, co jest dostępne (Campbell, 1969).

W warunkach zakładu karnego możliwe jest zastosowanie dwóch metod badawczych.

Pierwsza polega na dwukrotnym badaniu jednej grupy (bez grupy kontrolnej) i pomiarze różnicy wyników przed i po zadziałaniu bodźca eksperymentalnego.

Druga metoda, zbliżona do procedury ex post facto polega na pomiarze różnicy między grupą eksperymentalną, a grupą kontrolną.

Metoda ta wymaga podobieństwa grup, które nie powinny różnić się pod względem czynników psychospołecznych.

Zatem zachowanie kanonu jedynej różnicy dotyczy wyłącznie występowania bodźca eksperymentalnego w jednej grupie i jego braku w grupie drugiej (Morawski 1969).

W prezentowanych badaniach populacja więźniów nie różniła się (wszyscy przebywali w tych samych warunkach izolacji), a jedynym czynnikiem różnicującym był rodzaj podejmowanej aktywności fizycznej (zespołowa, indywidualna, zróżnicowana, siłowa) lub jej brak.

Narzędzie pomiaru poziomu agresji stanowił – Inwentarz Psychologiczny Syndromu Agresji autorstwa Zbigniewa B. Gasia.

Składa się on z 83 pytań, na które 9

badany ma możliwość udzielenia 1 odpowiedzi: „TAK”, „NIE”, lub niezdecydowanej „?”.

Wynikom przypisuje się zgodnie z kluczem punktację: 2 punkty za odpowiedź diagnostyczną, 1 za niezdecydowaną i 0 za odpowiedź niediagnostyczną.

Inwentarz umożliwia określenie ogólnego nasilenia syndromu agresji, poziomu kontroli zachowań agresywnych, skłonności do odwetu, kierunków agresji (na siebie, na otoczenie zewnętrzne, agresji ukrytej) oraz poziomu 8 szczegółowych rodzajów agresji: werbalnej, fizycznej, przemieszczonej i pośredniej, wrogiej, nieuświadomionej, samoagresji emocjonalnej i fizycznej (Gaś 1980).

W badaniach wzięło udział 939 skazanych z 20 wylosowanych zakładów karnych w Polsce (10 typu zamkniętego i 10 typu półotwartego).

Badaną populację podzielono na 5 grup (4 grupy odpowiadające rodzajowi aktywności – zmienne niezależne główne oraz 1 grupa kontrolna – skazani nieaktywni fizycznie).

Wyniki badań Wskaźniki nasilenia syndromu agresji osób pozbawionych wolności są zróżnicowane w zależności od rodzaju podejmowanej przez nich aktywności fizycznej.

Na uwagę zasługuje fakt, że skazani podejmujący aktywność fizyczną siłową wykazują najwyższy poziom większości wskaźników agresji, a w szczególności w zakresie ogólnego nasilenia syndromu agresji, agresji ukrytej i skierowanej na zewnątrz oraz w skalach wrogości wobec otoczenia, nieuświadomionych skłonności agresywnych, agresji przemieszczonej i fizycznej.

Ich wyniki są wyższe nawet niż wyniki skazanych niepodejmujących żadnej aktywności fizycznej (patrz tabela 1).

W przypadku skazanych podejmujących inne rodzaje aktywności fizycznej niż siłowa ich poziom agresji w wybranych wskaźnikach jest niższy w porównaniu ze skazanymi z grupy kontrolnej.

Występują jednak skale, w których rozbieżność jest minimalna.

I tak zbliżone wartości wskaźników we wszystkich grupach skazanych dotyczą: skłonności do odwetu, samoagresji fizycznej, agresji pośredniej i słownej.

Tabela 1.

Zróżnicowanie średnich wyników Inwentarza Psychologicznego Syndromu Agresji w zależności od rodzaju podejmowanej aktywności fizycznej Grupy Zmienne Brak aktywności fizycznej n=165 Aktywność fizyczna zespołowa n=221 Aktywność fizyczna indywidualna n=153 Aktywność fizyczna siłowa n=208 Różne rodzaje aktywności fizycznej n=191 F p Kontrola agresji 5,15 5,84 5,56 5,14 5,63 5,071 0,000 Skłonność do odwetu 5,65 5,42 5,45 5,59 5,43 0,553 0,697 Samoagresji 5,60 5,50 5,67 5,23 5,49 1,325 0,259 Agresja ukryta 5,27 5,19 5,20 6,44 5,42 15,648 0,000 Agresja skierowana na zewnątrz 5,65 5,34 5,27 6,10 5,20 7,198 0,000 Ogólne nasilenie syndromu agresji 5,59 5,29 5,33 6,00 5,27 4,974 0,001 Samoagresja emocjonalna 5,44 5,43 5,59 5,15 5,46 1,280 0,276 Samoagresja fizyczna 5,76 5,61 5,72 5,56 5,68 0,363 0,835 Wrogość wobec otoczenia 5,33 5,03 5,19 6,46 5,45 18,081 0,000 10

Nieuświadomione skłonności agresywne 5,45 5,37 5,41 6,18 5,51 7,378 0,000 Agresja przemieszczona 5,71 5,19 5,16 6,26 5,14 13,201 0,000 Agresja pośrednia 5,39 5,46 5,48 5,34 5,40 0,177 0,951 Agresja słowna 5,70 5,81 5,77 5,78 5,60 0,402 0,807 Agresja fizyczna 5,57 5,12 4,71 6,32 5,08 19,999 0,000 Oznaczenia: F – wynik analizy wariancji; p – poziom istotności różnic Źródło: badania własne (Poklek 2009a) W celu zweryfikowania hipotezy zakładającej zróżnicowanie wyników nasilenia syndromu agresji w poszczególnych grupach zastosowano jednoczynnikowa analizę wariancji – F 1 .

Spośród 14 analizowanych zmiennych szczegółowych 8 z nich istotnie statystycznie różnicuje badaną populację (wyniki wyróżnione w tabeli 1).

Zatem hipoteza o współzależności aktywności fizycznej z poziomem agresywności więźniów znajduje częściowe potwierdzenie.

W celu identyfikacji istotnych różnic pomiędzy wszystkimi badanymi grupami zastosowano test rozstępu wielokrotnego Duncana .

W tabeli 2 zaprezentowano zróżnicowanie wyników w poszczególnych skalach.

W pierwszej kolumnie znajduje się opis zmiennych – skal inwentarza syndromu agresji, natomiast w kolumnie drugiej przedstawiono symbole grup, które różnią się od siebie wraz z poziomem istotności tych różnic.

Podkreślenia wymaga fakt, że grupa skazanych uprawiających wyłącznie sporty siłowe przejawia najwyższy poziom agresji i różni się istotnie od pozostałych grup.

W przypadku grupy kontrolnej różni się ona od grup skazanych podejmujących aktywność fizyczną zespołową i indywidualną w zakresie kontroli agresji i agresji fizycznej, a w skali agresji skierowanej na zewnątrz różni się tylko od grupy skazanych podejmujących zróżnicowaną aktywność fizyczną.

Zatem zróżnicowanie pozostałych skal wynika przede wszystkim z wysokiego poziomu agresji skazanych aktywnych siłowo.

Jest to bardzo niepokojący fakt z punktu widzenia praktyki penitencjarnej i popularności ćwiczeń siłowych wśród więźniów, które mogą wiązać się z zagrożeniem bezpieczeństwa jednostki penitencjarnej i dla społeczeństwa.

Tabela 2.

Istotność różnic wyników Inwentarza Psychologicznego Syndromu Agresji między poszczególnymi grupami oszacowana testem post hoc rozstępu wielokrotnego Duncana 2 Zmienna Zróżnicowanie grup Kontrola agresji K<(2,4)*,1** 3<(2,4)*,1*** Skłonność do odwetu ––––––––––––––– Samoagresja ––––––––––––––– Agresja ukryta 1,2,3,4<3*** Agresja zewnętrzna (K,2)*,1**,4***<3 4<K* Ogólne nasilenie agresywności K*,(1,2,4)***<3 Samoagresja emocjonalna ––––––––––––––– 1 Opis zastosowań jednoczynnikowej analizy wariancji

można znaleźć w pracach Brzeziński 1996, Puchalski 1977.

2 Opis zastosowań testów post hoc, w tym testu rozstępu wielokrotnego Duncana można znaleźć w pracach Góralski 1987, Ferguson, Takane 1997.

11

Samoagresja fizyczna ––––––––––––––– Wrogość wobec otoczenia (K,1,2,4)<3*** Nieuświadomione skłonności agresywne (K,1,2,4)<3*** Agresja przemieszczona K**,(1,2,4)***<3 Agresja pośrednia ––––––––––––––– Agresja słowna ––––––––––––––– Agresja fizyczna (K,1,2,4)***<3 (1,4)*,2***<K 2<1* Oznaczenia poziomu istotności: *– 0,05, **– 0,01, ***– 0,001; Oznaczenia grup:

K – kontrolna, 1 – aktywność zespołowa, 2 – aktywność indywidualna (bez siłowej), 3 – aktywność siłowa, 4 – aktywność zróżnicowana Źródło: badania własne Wyjaśnienia istniejących różnic można doszukiwać się we wpływie różnych rodzajów aktywności fizycznej na zmianę poziomu agresji, specyfice współzawodnictwa i walki sportowej, pozwalającej w różny sposób zamanifestować przewagę nad przeciwnikiem.

Aktywność fizyczna połączona z zasadami sportowej walki pozwala kanalizować agresywne instynkty, a różne procesy psychiczne wynikające ze specyfiki dyscypliny mają wpływ na wewnętrzną kontrolę zachowania.

Natomiast procesy grupowe występujące w trakcie interakcji z przeciwnikiem i własną drużyną powodują wytworzenie się zewnętrznej kontroli wynikającej z przepisów dyscypliny i z interakcji grupowych.

Prawdopodobnie podwyższenie sprawności fizycznej, zwiększenie siły i poprawa sylwetki więźniów bez wpływu procesów psychospołecznych i z pominięciem zasad fair play może sprzyjać wzrostowi poziomu agresji skazanych podejmujących wyłącznie aktywność fizyczną siłową (Poklek, 2006).

Stopień izolacji osadzonych nie wywiera istotnego wpływu na zależności między rodzajem podejmowanej przez nich aktywności fizycznej a poziomem przejawianej agresywności.

Wszystkie zaobserwowane różnice w poziomie agresji w zależności od rodzaju aktywności fizycznej (korzystne w przypadku gier zespołowych i sportów indywidualnych i niekorzystne w przypadku sportów siłowych) występują zarówno u skazanych z zakładu karnego typu zamkniętego, jak i półotwartego (wyjątek – ogólne nasilenie syndromu agresji).

Tabela 3.

Zróżnicowanie średnich wyników Inwentarza Psychologicznego Syndromu Agresji z uwzględnieniem typu zakładu karnego (statystyka F) Zmienne Typ zakładu Zamknięty Półotwarty Kontrola agresji 3,45*** 3,57*** Skłonność do odwetu 0,61 1,87 Samoagresji 1,19 0,33 Agresja ukryta 8,59*** 8,26*** Agresja skierowana na zewnątrz 5,11*** 3,42*** Ogólny poziom syndromu agresji 1,93 3,98*** Samoagresja emocjonalna 0,98 0,66 Samoagresja fizyczna 0,74 0,32 Wrogość wobec otoczenia 9,98*** 8,93*** 12

Nieuświadomione skłonności agresywne 4,13*** 4,59*** Agresja przemieszczona 7,27*** 7,71*** Agresja pośrednia 0,16 0,36 Agresja słowna 0,77 1,18 Agresja fizyczna 14,54*** 8,74 poziom istotności: ***–0,001 Źródło: badania własne (Poklek 2009a) Wnioski 1.

Aktywność fizyczna wpływa na poziom wybranych wskaźników syndromu agresji osób pozbawionych wolności, a wpływ ten jest uzależniony od rodzaju podejmowanej aktywności.

Najkorzystniejszym rodzajem aktywności fizycznej, z punktu widzenia resocjalizacji więziennej, są gry zespołowe oraz wybrane sporty indywidualne (tenis, badminton, gimnastyka, lekkoatletyka).

2.

Aktywność fizyczna siłowa podejmowana przez więźniów budzi uzasadnione zastrzeżenia.

Skazani podejmujący wyłącznie ten rodzaj aktywności fizycznej charakteryzują się najwyższym poziomem agresji i najniższą samokontrolą.

Niebezpieczeństwo wynika przede wszystkim z tego, że ich agresja ma postać wrogą i ukrytą, a gdy się ujawni to jest kierowana na ludzi i przedmioty.

3.

Zaobserwowane niekorzystne związki między aktywnością fizyczną siłową a podwyższonym poziomem agresji nie występują, gdy skazani oprócz ćwiczeń w siłowni podejmują również zespołowe rodzaje aktywności fizycznej, co może świadczyć o korzystnym wpływie gier zespołowych na niwelowanie negatywnych wpływów ćwiczeń siłowych na poziom agresji więźniów.

Treningi siłowe w warunkach więzienia mogą więc stanowić jedynie uzupełnienie innych rodzajów aktywności fizycznej, a nie stanowić wyłącznej aktywności więźniów.

4.

Stopień izolacji więźniów nie ma wpływu na badane zależności.

Zaobserwowane relacje między rodzajem aktywności a poziomem agresji dotyczą zarówno skazanych z zakładu zamkniętego, jak i półotwartego.

Literatura 1.

Campbell D. T., (1969), Reforms as experiments, „American Psychologist”, nr 24 2.

Cynarski W., (2002), Problem agresji w sporcie na przykładzie wybranych gier zespołowych i sportów walki, „Studia Humanistyczne”, nr 2, Kraków, Wydawnictwo AWF 3.

Czajkowska B., Golema M., Popieluch W., (1967), Znaczenie zajęć wychowania fizycznego w procesie leczniczo – wychowawczym więźniów z odchyleniami od normy psychicznej oraz ich stosunek do tych zajęć, „Przegląd Penitencjarny”, nr 3 4.

Dobrzeniecki J., (1998), Kultura fizyczna i jej uwarunkowania w resocjalizacji więźniów, Gdańsk, Wydawnictwo AWFiS 5.

Ferguson G.A., Takane Y., (1997), Analiza statystyczna w psychologii i pedagogice, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN 6.

Fiutko R., (1966), Stan fizyczny młodocianych przestępców w zakładzie karnym w Iławie, „Przegląd Penitencjarny”, nr 2 7.

Fiutko R., (1967), Wychowanie fizyczne i sport istotnym czynnikiem reedukacji młodocianych przestępców, „Kultura Fizyczna”, nr 5 13

8.

Fraisse P., (1991), Metoda eksperymentalna [w:] Psychologia eksperymentalna,.

Zarys psychologii eksperymentalnej, P. Fraisse, J. Piaget (red.), Warszawa Wydawnictwo Naukowe PWN 9.

Frankfort-Nachmias C., Nachmias D., (2001), Metody badawcze w naukach społecznych, Poznań, Wydawnictwo Zysk i S–ka 10.

Gaś Z.B., (1980), Inwentarz Psychologiczny Syndromu Agresji, „Przegląd Psychologiczny”, nr 1 11.

Goldstein J.H., (1986), Sport and aggression [w:] Violent transactions: The limits on personality, A. Campbell, J.J. Gibbs (red.), New York, Basill Blackwell 12.

Góralski A., (1987), Metody opisu i wnioskowania statystycznego w psychologii i pedagogice, Warszawa, PWN 13.

Guilford J.P., (1964), Podstawowe metody statystyczne w psychologii i pedagogice, , Warszawa, PWN 14.

Kalina R.M., (1991), Przeciwdziałanie agresji, wykorzystanie sportu do zmniejszania agresywności, Warszawa, Polskie Towarzystwo Higieny Psychicznej 15.

Łapiński P., (2003), Poziom zaburzeń zachowania osób podejmujących aktywność fizyczną w czasie odbywania kary pozbawienia wolności [w:] Aktywność ruchowa, edukacja i zdrowie w kontekstach pro obronnych, M. Marcinkowski, M. Sokołowski (red.), Poznań, Wydawnictwo AWF 16.

Łapiński P., (2006), Aktywność fizyczna osób odbywających karę pozbawienia wolności a występowanie u nich zaburzeń w zachowaniu [w:] Aktywność ruchowa ludzi w różnym wieku.

Tom 10 cz.

2., D. Umiastowska (red.), Szczecin, Wydawnictwo Uniwersytet Szczeciński i Polskie Towarzystwo Naukowe Kultury Fizycznej 17.

Mayntz R., Holm K., Hubner P., (1985), Wprowadzenie do metod socjologii empirycznej, Warszawa, PWN 18.

Michniewicz I., (2004), Więzienne stepowanie, „Przegląd Więziennictwa Polskiego”, nr 42 19.

Michniewicz I., (2005), Wpływ zajęć sportowych na funkcjonowanie skazanych w zakładzie karnym.

„Przegląd Więziennictwa Polskiego”, nr 49 20.

Morawski J., (1969), Z badań skuteczności resocjalizacji młodocianych w rygorze obostrzonym, „Przegląd Penitencjarny”, nr 4 21.

Muravov I., (2002), Zapotrzebowanie społeczne na wychowanie fizyczne, niewykorzystane jego możliwości i perspektywy wprowadzenia go w zakładach penitencjarnych [w:] Penitencjarna kultura fizyczna, A. Rejzner (red.), Warszawa, Wydawnictwo UW 22.

Patterson A., (1974), Hostility catharsis: A naturalistic quasi – experiment, “Personality and Social Bulletin”, nr 1 23.

Poklek R., (2001), Nasilenie lęku i skłonności agresywnych a aktywność sportowa więźniów [w:] Więziennictwo: nowe wyzwania, B. Hołyst B., W. Ambrozik, P. Stępniak (red.), Warszawa – Poznań – Kalisz 24.

Poklek R., (2003) Kultura fizyczna w pracy z osobami pozbawionymi wolności w opinii personelu więziennego, „Przegląd Więziennictwa Polskiego”, nr 38-39 25.

Poklek R., (2005), Oczekiwania i preferencje skazanych dotyczące zajęć sportowych, „Przegląd Więziennictwa Polskiego”, nr 47-48 26.

Poklek R., (2006a), Wpływ aktywności fizycznej na poziom agresji młodocianych przestępców [w:] Edukacja Prewencja Resocjalizacja.

Z problematyki zagrożeń bezpieczeństwa dzieci i młodzieży.

Poznań, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji 27.

Poklek R., (2006b), Związki lęku i agresji skazanych uprawiających różne dyscypliny sportowe, „Przegląd Więziennictwa Polskiego”, nr 51 28.

Poklek R., (2008), Aktywność fizyczna a nasilenie syndromu agresji osób pozbawionych wolności, Kalisz, Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej 29.

Poklek R., (2009a), Aggressiveness of prisoners engaged In various physical activities [w:] Contemporary Task Problems and Perspectives of Physical Education in the Army, M.

Sokołowski (red.), Warszawa, Polish Scientific Physical Education Association Section in the Army 14

30.

Poklek R., (2009b), Specyficzne i niespecyficzne funkcje wychowania fizycznego resocjalizującego [w:] Terapia w resocjalizacji Część 2, A. Rejzner, P. Szczepaniak (red.), Warszawa, Wydawnictwo Akademickie Żak 31.

Poklek R., (2009c), Wartości aktywności fizycznej w opiniach więźniów [w:] Wspomaganie rozwoju i edukacji człowieka poprzez turystykę, sport i rekreację, R. Muszkieta i in. (red.), Bydgoszcz, Wydawnictwo Wyższa Szkoła Gospodarki i Polskie Towarzystwo Naukowe Kultury Fizycznej 32.

Poklek R., (2011), Wykorzystanie sportu w redukcji zachowań agresywnych [w:] Systemowe rozwiązania problemu przemocy i agresji w szkole, A. Rejzner (red.), Warszawa, Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej 33.

Popławski P., (1984), Środki i metody oddziaływania penitencjarnego.

„Przegląd Penitencjarny i Kryminologiczny”, nr 5 34.

Puchalski T. (1977), Statystyka, Warszawa, PWN 35.

Rejzner A., (1995), Kultura fizyczna w polskim systemie penitencjarnym, Warszawa, Wydawnictwo IPSiR UW 36.

Rejzner A., (1997), Kultura fizyczna w zakładach penitencjarnych, „Przegląd Więziennictwa Polskiego”, nr 15 37.

Rejzner A., (1998), Kultura fizyczna w polskim systemie penitencjarnym [w:] IPSiR dzisiaj.

Księga jubileuszowa, Porowski M. (red.), Warszawa, Wydawnictwo IPSiR UW 38.

Rejzner A., (2002), Stan i kierunki badań penitencjarnej kultury fizycznej [w:] Penitencjarna kultura fizyczna, A. Rejzner (red.), Warszawa Wydawnictwo UW 39.

Russell G.W., (1981), Spectator moos at an aggressive sports event, “Journal of Sports Psychology”, nr 3 40.

Russell G.W., (1993), The social psychology of sport, New York, Springer 41.

Sas-Nowosielski K., (2002), O możliwościach wykorzystania kultury fizycznej w resocjalizacji nieletnich, Warszawa, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej Towarzystwa Wiedzy Powszechnej 42.

Sidor T., (2001), Sport i rekreacja ruchowa jako czynnik w profilaktyce resocjalizacyjnej [w:] Profilaktyka i resocjalizacja młodzieży, F. Kozaczuk, B. Urban (red.), Rzeszów, Wydawnictwo WSP 43.

Skoczylas W., (1992), Sport w profilaktyce resocjalizacyjnej, „Kultura Fizyczna”, nr 5-6 44.

Szmajke A., (1993), To niedopuszczalne, ale ja to zrobię.

Uprawianie sportu a akceptacja agresji i zachowań nieetycznych u chłopców, „Przegląd Psychologiczny”, nr 4 45.

Wann D.L., Branscombe N.R., (1990), Person perception when aggressive or nonaggressive sports are primed, “Aggressive Behavior”, nr 16 46.

Żukowska Z., (2002), Aktywność sportowa jako czynniki edukacyjno-socjalizacyjny w zakładach penitencjarnych [w:] Penitencjarna kultura fizyczna, A. Rejzner (red.), Warszawa, Wydawnictwo UW 15


text:
Bajońskie sumy.

Na oznaczenie kapitałów lub sukcesyj, niemożliwych do odzyskania, ustalił się w Polsce, za Księstwa Warszawskiego i Kongresówki, wyraz: sumy bajońskie.

Nazwa ta powstała od konwencyi, zawartej d.

10 maja 1808 r. w Bajonnie pomiędzy ministrem francuskim spraw zewnętrznych Champagny i komisarzami Księstwa Warsz.

Stanisł.

Potockim, Działyńskim i Bielińskim, przez którą Napoleon zrzekł się na rzecz króla saskiego, jako księcia warszawskiego, należnych sobie z tegoż księstwa: dochodów z papieru stemplowego, kart i t. p.

(4,352,176 fr.), za ubiory i potrzeby, dostarczone wojsku księstwa (349,150 fr.), oraz zmniejszył należność swoją z dochodów solnych księstwa (3,148,732 fr.) i za artylerję (1,997,270 fr.) do okrągłej sumy (3,000,000 fr.), którą wraz z miljonem, wypożyczonym księstwu dawniej, kazał wypłacić sobie w d.

1 lipca 1808 r.

Tąż konwencją odstąpił Napoleon księciu warszawskiemu sumy po-pruskie, które traktatem drezdeńskim z d.

22 lipca r. 1807 miał przyznane sobie na własność, a pochodzące z kapitałów, wypożyczonych przez rząd pruski obywatelom w byłym zaborze pruskim i wynoszące wraz z procentami 47,366,220 fr. W zamian za tę darowiznę, mającą stanowić wsparcie skarbu Księstwa Warsz., książę warszawski zobowiązał się wystawić bony francuskie na sumę 20,000,000 fr., która miała być spłacona w przeciągu lat trzech.

Tym sposobem skarb księstwa za 20 miljon.

otrzymywał 47 miljon. „sum bajońskich“, które wydawały się hojnym darem Napoleona.

W rzeczywistości jednak skarb księstwa na konwencyi bajońskiej stracił; w zamian bowiem za 20 miljon., które Francyi wypłacił gotowizną, otrzymał 47, niemożliwych na razie do wyegzekwowania na dłużnikach, zrujnowanych przez wojny i wielkie ofiary dla kraju.

W r. 1815 kongres wiedeński, zniósłszy Księstwo W., sumy bajońskie przyznał rządowi pruskiemu (D'Angeberg, Skarbek Fr., Wł. Smoleński, Askenazy).


text:
379.

Jesień ma w oczach łzy, bo przecię

Wprzód wiosną była, i pamięta:

Jak ją witały ptaszęta,

Gdy szła z uśmiechem przez kwiecie —

A dziś, ta dola, już na świecie

Na zawsze jest jej odjęta.


text:
Admirał, amirał, od imiesłowu arabskiego amir, rozkazujący, dowodzący, którego dopełnieniem jest rzeczownik bachr, morze, po arabsku więc amir - al - bachr znaczy dowódca na morzu.

Od Arabów wzięli ten wyraz Hiszpanie, a od nich przeszedł do innych języków w Europie, a więc i do polskiego.

Pisarze nasi w wieku XVI nazywali admirała hetmanem wojska morskiego (Paprocki), lub rządcą wojska morskiego (Petrycy w „Polityce”).

Tad.

Czacki powiada: „Kazim.

Jagiellończyk miastu Gdańskowi dał tytuł admirała polskiego.”

Admirałem floty papieskiej tyłtuował się Tomasz Wolski, kawaler maltański, podróżnik po Europie, Azyi i Afryce, urodzony r. 1700 w Uniejowie, w wojew.

Sieradzkiem, który podróż swoją drukiem po łacinie we Lwowie r. 1739 ogłosił.

Wiadomość o nim i jego książce napisał Aleksander Kraushar (Kraków, 1889 r.).


text:
Antoni Florencki (święty), pospoliciej zwany Antoninem, z powodu swego małego wzrostu, ur. we Florencji r. 1389, z Mikołaja Pierrozi i Tomazy Cenni, rodziców szlachetnych i bogobojnych; od samego dzieciństwa miał pociąg do życia pobożnego, a skończywszy lat 16, wstąpił do zakonu św. Dominika, gdzie celował ścisłém wykonywaniem reguły; łagodnością zaś i nadzwyczajną uprzejmością wkrótce pozyskał sobie miłość i zaufanie zakonnych współbraci.

Zaledwie wyświęcony został na kapłana, przeznaczono go na przeora do kilku z kolei klasztorów, gdzie surową zaprowadził karność.

Z przymiotami wzorowego zakonnika, łączył wielką znajomość spraw Kościoła; wzywano go zatem często do Rzymu, do trybunału Roty, dla korzystania z rad jego, a Papież Eugenjusz IV posłał go, jako papiezkiego teologa, na sobór florencki.

Po soborze, Antonin zajmował się reformą klasztorów do r. 1446, w którym to czasie wyniesiony został na arcybiskupią stolicę we Florencji.

Na wyraźny rozkaz Papieża, przyjąwszy tak wysoką godność, nie przestał żyć po zakonnemu w doskonałém ubóstwie, wszystkie swe dochody oddając na budowę zakładów dobroczynnych i na wsparcie ubogich.

W każdą niedzielę i święto, z wielką gorliwością opowiadał słowo Boże, a przytém niezrównanym był przewodnikiem sumienia.

Najbardziej zatwardziali grzesznicy nie mogli się oprzeć potędze słów jego, ze wszystkich stron zbiegano się do niego, szukając porady.

Roku 1447 Papież Eugenjusz wezwał Antonina do Rzymu, wyspowiadał się przed nim i um.

na jego rękach.

Antonin okazał się prawdziwym ojcem swego ludu wczasie zarazy, grassującej we Florencji 1448 r. i po trzęsieniu ziemi, które r. 1453 zniszczyło blisko czwartą część miasta.

Um.

d.

2 Maja 1459 r., czczony jako święty, a Klemens VII, Papież, kanonizował go d.

6 Grud.

1523 r.

Pozostawił po sobie wiele pism, odznaczających się nie tyle erudycją, ile praktycznością.

Największą sławę zjednały mu następujące dzieła: 1) Summa confessionalis, pierwszy raz wyd.

w Rzymie 1471 r. 2) Summa theologica, wielki traktat moralny, oparty na ojcach Kościoła, scholastykach i soborach, kilkakrotnie przedrukowany, a r. 1740 w Weronie wyd.

przez braci Ballerini w 4 tt. in f.

3) Summa historialis, obszerna kronika wieków średnich, oraz historja Kościoła od stworzenia świata aż do czasów autora.

Wiele tu jednak jest rzeczy nie wytrzymujących krytyki.

Schröck słusznie zauważał, że Summa historialis zawiera w sobie wiadomości pewniejsze dopiero z ostatnich wieków, najbliższych życia autora, do których zalicza się i gruntowne opisanie wypadków zaszłych we Włoszech.

Dzieło to również doczekało się kilku wydań.

Najlepsze, kompletne wydanie dzieł św. Antonina, w 8 tt. in f. we Florencji r. 1741, staraniem Mamachi i Remedelli.

Inne dzieła św. Antonina są mniejszej wagi.

Pojedyńcze traktaty z summy teologicznej niejednokrotnie osobno były drukowane.

Szczegółowy opis życia św. Antonina, z przypiskami Papebrocka, zamieszczony jest u Bollandystów w t.

I Maja, a w t. VII Maja p.

552, są niektóre dopełnienia i krótki starożytny życiorys, z wizerunkiem św. Antonina.

Bracia Ballerini, do wydanego przez siebie działa[1] św. Antonina Summa theologica, dołączyli także jego życiorys.

(Hefele).

J.

Przypisy


corpora: openbooks

text:
Henryk Sienkiewicz

Janko Muzykant

A matka na to:

— Nie pójdziesz–że ty do domu, utrapieńcze?

Gruby jakiś, zaspany głos, wychodzący z kąta kredensu spytał gniewliwie:

— Kto tam?

Janek zataił dech w piersiach, ale gruby głos spytał powtórnie:

— Kto tam?

Zapałka zaczęła migotać po ścianie, zrobiło się widno, a potem…

Eh!

Boże!

Słychać klątwy, uderzenia, płacz dziecka, wołanie: „O!

Dlaboga!”

Szczekanie psów, bieganie świateł po szybach, hałas w całym dworze…

Na drugi dzień biedny Janek stał już przed sądem u wójta.

— Bo pewno!

Zawołali Stacha, co był stójką:

Biedne, potrzaskane skrzypki!…

Nagle twarz umierającego dziecka rozjaśniła się, a z bielejących warg wyszedł szept:

— Matulu?…

— Co, synku? — ozwała się matka, którą dusiły łzy…

— Matulu, Pan Bóg mi da w niebie prawdziwe skrzypki?

Pokój ci, Janku!

*

— Quel beau pays que l'Italie.

Nad Jankiem szumiały brzozy…

-----

Tekst opracowany na podstawie: Henryk Sienkiewicz, Pisma wybrane.

Nowele, tom 1, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1976


corpora: sejm

text:
UZASADNIENIE

Projekt wyraźnie określa, iż kryterium kompleksowości należy rozumieć co najmniej przez takie elementy, jak możliwość realizacji świadczeń opieki zdrowotnej w danym zakresie obejmującą wszystkie etapy i elementy procesu ich realizacji oraz strukturę świadczeń opieki zdrowotnej, tj. możliwość realizacji wszystkich objętych umową z Narodowym Funduszem Zdrowia w danym zakresie świadczeń jednostkowych (tzw. produktów rozliczeniowych) przypisanych do danego zakresu świadczeń.

Możliwość ta być powinna oceniana przez posiadanie niezbędnego potencjału (sprzęt, personel, odpowiednie warunki lokalowe itp.).

Jednocześnie należy wyjaśnić, iż ograniczenie się do zdefiniowania wyłącznie tych dwóch pojęć związane jest z brakiem możliwości określenia na obecnym etapie kryterium jakości, które będzie mogło być określone dopiero po wprowadzeniu ustawy o jakości w ochronie zdrowia, na poziomie której zostaną uregulowane i doprecyzowane konieczne kryteria jakości.

Powyższe pozwoli Narodowemu Funduszowi Zdrowia na ogłaszanie odrębnych postępowań i zawieranie umów, których przedmiotem będą ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne udzielane w podmiotach leczniczych oferujących kompleksową opiekę zdrowotną, zintegrowaną z leczeniem szpitalnym (Prezes NFZ uzyska możliwość stworzenia nowego produktu kontraktowego).

Ad.

2.

Druga zasadnicza zmiana przewidziana w projekcie polega na tym,

Zmiana ta wynika także z linii orzeczniczej NSA zapoczątkowanej w 2012 r. (por. m.in. orzeczenia NSA: z dnia 11.07.2012 r., sygn. akt II GSK 121/12; z dnia 06.03.2013 r., sygn.

Akt.

II GSK 1163/12; z dnia 08.05.2013 r., sygn. akt.

II GSK 254/12, z dnia 08.05.2013 r., sygn. akt.

II GSK 255/12), w świetle której dyrektor OW NFZ jest uprawniony do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dopiero po rozpatrzeniu odwołania przez Prezesa NFZ.

Tym samym w przypadku przeprowadzania dużej liczby konkursów ofert (w związku z wygasaniem umów, zawieranych, co do zasady, na okres 3 lat) skutkującego m.in. bardzo dużą liczbą składanych odwołań nie jest możliwe ich rozpatrzenie przez Prezesa NFZ w okresie umożliwiającym zawarcie umów o udzielanie świadczeń

Proponowane rozwiązanie jakkolwiek stanowi odstępstwo od art. 127 § 2 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże jest niezbędne z uwagi na specyfikę postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które w imieniu Narodowego Funduszu Zdrowia zawiera dyrektor OW NFZ i w tym zakresie jest on podmiotem samodzielnym.

Z tego punktu widzenia kontrola przez Prezesa NFZ, a więc z poziomu centralnego, decyzji wydawanych w tym zakresie przez dyrektora OW NFZ nie ma merytorycznego uzasadnienia.

Warto przy tym zauważyć, że zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego odwołania od decyzji wydanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego rozpatrują samorządowe kolegia odwoławcze.

Dopatrując się w tym przypadku pewnych analogii dotyczących lokalnej specyfiki prowadzonych postępowań o zawarcie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, należy zauważyć, że brak jest w tym przypadku organu odwoławczego na poziomie lokalnym.

W tej sytuacji zasadne jest, aby od decyzji dyrektora OW NFZ służył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Dodatkowo należy podkreślić, że takie rozwiązanie skutkować będzie odciążeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który dotychczas jako jedyny rozpatrywał skargi na decyzje Prezesa NFZ wydane w II instancji.

Wprowadzenie proponowanego rozwiązania spowoduje, że właściwe w tym zakresie będą także pozostałe wojewódzkie sądy administracyjne, właściwe ze względu na siedzibę organu, który wydał decyzję, czyli dyrektora OW NFZ.

W tym miejscu należy podkreślić, iż także przy obecnie funkcjonującym rozwiązaniu umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w wyniku uwzględnienia skargi świadczeniodawcy przez Prezesa NFZ, zawierał dyrektor OW NFZ, a nie Prezes NFZ.

Ponadto w projekcie proponuje się skrócenie terminu rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (obecnie – odwołania) z 30 dni do 14 dni oraz wyraźne określenie na poziomie ustawy katalogu stron postępowania odwoławczego.

Regulacje w powyższym zakresie, choć odbiegają od reguł określonych na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego, są uzasadnione potrzebą sprawnego zawierania umów (nierzadko w postępowaniach o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej uczestniczy kilkadziesiąt podmiotów).

Precyzyjne określenie stron postępowania dokonane zostało również z uwagi na rozbieżne orzecznictwo sądów administracyjnych, które przyjmują, iż stronami postępowania są:

1) wyłącznie odwołujący się od decyzji dyrektora OW NFZ,

2) odwołujący się oraz wybrani w konkursie świadczeniodawcy,

Przewiduje się również, iż przyjęcie powyższej regulacji przyczyni się do ograniczenia kosztów postępowania (zarówno po stronie NFZ, jak i samych świadczeniodawców), bowiem nie będzie zachodziła konieczność doręczania pism (np. odpisów składanej skargi do sądu administracyjnego) wszystkim podmiotom, które złożyły oferty w danym postępowaniu (często niezainteresowanym prowadzonym postępowaniem przed sądem).

Z uwagi na powyższe, jak i w związku ze wzrastającą liczbą składanych odwołań (spowodowaną m.in. zwiększeniem liczby świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia), w celu zabezpieczenia dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej od początku 2014 r. wprowadzenie zmian zawartych w projekcie jest niezbędne.

W projekcie (mając na uwadze dotychczasowe rozbieżne interpretacje) zdecydowano się wyraźnie określić konsekwencje uchylenia decyzji dyrektora OW NFZ (w następstwie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – uprzednio w następstwie złożenia odwołania do Prezesa NFZ).

W przypadku uwzględnienia wniosku, dyrektor OW NFZ będzie obowiązany przeprowadzić postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, którego wniosek uwzględniono.

Mając jednak na uwadze specyfikę postępowań, w których umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawiera się z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze, przewidziano odstępstwo od powyższej zasady.

W takich przypadkach uchylając decyzję, dyrektor OW NFZ będzie obowiązany wypowiedzieć umowę oraz ponownie przeprowadzić postępowanie w trybie konkursu ofert.

W związku z upływającym z dniem 31 grudnia 2013 r. okresem obowiązywania dużej liczby umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, Narodowy Fundusz Zdrowia będzie w IV kwartale 2013 r. przeprowadzał postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2014 r. i lata następne.

Proces zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej jest złożonym przedsięwzięciem organizacyjnym, które wymaga przygotowania rozbudowanego aparatu legislacyjnego i informatycznego po stronie centrali Narodowego Funduszu Zdrowia oraz bardzo dużego wysiłku logistycznego po stronie oddziałów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia.

Poza przygotowaniem i przeprowadzeniem postępowań w sprawie zawarcia umów, polegającym m.in. na rozpatrzeniu kilkudziesięciu tysięcy ofert, niezbędne jest zapewnienie sił i środków, a także czasu, na rozpatrzenie odwołań od wyników konkursów ofert.

W tej sytuacji, mając w szczególności na uwadze odnotowaną w 2010 r. liczbę odwołań od decyzji dyrektorów OW NFZ dotyczących rozstrzygnięć postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, wniesionych do Prezesa NFZ w trybie art. 154 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (1334 rozpatrzone odwołania) oraz utrzymującą się tendencję wzrostową liczby odwołań, składanych z każdym kolejnym cyklem postępowań, istnieje realne zagrożenie, iż Narodowy Fundusz Zdrowia nie zdąży ukończyć postępowań we wszystkich zakresach świadczeń oraz procesu zawierania umów przed dniem 1 stycznia 2014 r., a tym samym istnieje realne zagrożenie, że nie zostanie zapewniony dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej od początku 2014 r. we wszystkich zakresach.

W związku z powyższym, w celu umożliwienia zarówno odpowiedniego przygotowania się OW NFZ do realizacji nowych obowiązków w zakresie obsługi postępowań odwoławczych, jak i odpowiedniego oraz terminowego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej i zawarcia umów, w art. 3 projektu proponuje się umożliwienie przedłużenia obowiązywania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartych w poszczególnych zakresach, jednakże na okres nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia 2014 r.

W sytuacji, gdy z uwagi na złożoność procesu legislacyjnego i logistycznego, zaktualizuje się ryzyko braku zabezpieczenia dostępu do świadczeń w poszczególnym zakresie z początkiem 2014 r., Narodowy Fundusz Zdrowia będzie dysponował odpowiednim instrumentem.

W celu zabezpieczenia przed wybiórczym przedłużaniem umów proponuje się dodatkowe zastrzeżenie, iż wniosek dyrektora OW NFZ o wydłużenie umowy musi zostać skierowany do wszystkich świadczeniodawców udzielających świadczeń w poszczególnych zakresach udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej, w których umowa jest przedłużana.

Przewiduje się jednocześnie, że postępowania wszczęte wskutek wniesienia odwołania od rozstrzygnięcia komisji konkursowej i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy będą prowadzone na dotychczasowych zasadach.

Ad.

3.

Proponuje się także wprowadzenie na stałe instrumentu pozwalającego na wydłużenie lub zmianę aktualnie obowiązującej umowy, w sytuacji gdy zachodzi ryzyko niezabezpieczenia lub brak zabezpieczenia udzielania świadczeń opieki zdrowotnej.

Aby instytucja ta nie była wykorzystywana do wydłużania umów na czas nieokreślony, proponuje się wprowadzić okres 6 miesięcy jako maksymalny, na jaki może zostać przedłużona umowa (lub obowiązywać umowa zmieniona), oraz wymóg uzyskania zgody Prezesa NFZ na dokonanie takiej zmiany umowy.

Dokonując zmiany umowy, dyrektor OW NFZ będzie zobligowany koniecznością zapewnienia równego dostępu do świadczeń, potrzebami zdrowotnymi świadczeniobiorców oraz uwarunkowaniami komunikacyjnymi.

Jednocześnie z przedłużeniem lub zmianą umowy dyrektor OW NFZ zostanie zobligowany do przeprowadzenia postępowania na zakres świadczeń, który był przedmiotem przedłużonej (zmienionej) umowy.

Ad.

4.

Uzasadnienie wprowadzenia zmian w zakresie jawności umów i postępowań w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej stanowi w szczególności ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym informacje zawarte w ofertach składanych przez świadczeniodawców w postępowaniach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej powinny być udostępniane stronom tych postępowań (a ponadto stanowią informację publiczną).

W raporcie Najwyższej Izby Kontroli (NIK) „Prowadzenie kontroli świadczeniodawców oraz weryfikacja wykonania zakontraktowanych świadczeń opieki zdrowotnej przez Narodowy Fundusz Zdrowia”, P/12/142, wskazano m.in. na niewystarczającą ilość kontroli wykonywanych przez NFZ.

Mając na względzie uwagi NIK oraz ograniczone możliwości kadrowe NFZ, proponuje się uprościć postępowania kontrolne.

Wyłączenie ww. przepisów wynika również ze specyfiki kontroli wykonania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Ponadto wprowadzenie przedmiotowych zmian ma na celu usunięcie rozbieżności interpretacyjnych, związanych ze stosowaniem przepisów dotyczących kontroli przedsiębiorców – w odniesieniu do kontroli realizacji umów zawieranych przez dyrektorów OW NFZ ze świadczeniodawcami będącymi również, lecz nie zawsze, przedsiębiorcami.

Podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Przeprowadzanie kontroli świadczeniodawców przez pracowników Narodowego Funduszu Zdrowia jest zatem konsekwencją umów zawartych pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia a świadczeniodawcami.

Jednocześnie podkreślić należy, iż Narodowy Fundusz Zdrowia nie kontroluje działalności gospodarczej przedsiębiorcy (gdyż nie ma takich uprawnień), lecz jedynie wykonanie zawartej umowy cywilnoprawnej.

Projekt ustawy swoim zakresem wywiera wpływ na Narodowy Fundusz Zdrowia oraz świadczeniodawców biorących udział w konkursach ofert lub realizujących umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a także na świadczeniobiorców, ponieważ usuwa ryzyko braku zabezpieczenia udzielania świadczeń opieki zdrowotnej.

2.

Konsultacje społeczne

Projekt został przesłany do konsultacji z Narodowym Funduszem Zdrowia, Naczelną Radą Lekarską i Naczelną Radą Pielęgniarek i Położnych, Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, Związkiem Powiatów Polskich, Związkiem Województw RP oraz do reprezentatywnych związków i stowarzyszeń zrzeszających świadczeniodawców, m.in. do Związku Pracodawców Służby Zdrowia, Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia „Porozumienie Zielonogórskie”, Unii Szpitali Klinicznych oraz Związku Pracodawców Ratownictwa Medycznego.

Zgłoszone podczas konsultacji społecznych uwagi koncentrowały się wokół:

1) zwolnienia Prezesa NFZ z udziału w trybie odwoławczym

Uwagi w tym zakresie zgłosiła większość podmiotów, m.in. Związek Pracodawców Ochrony Zdrowia Dolnego Śląska, Naczelna Rada Lekarska, Konfederacja Pracodawców Prywatnych „Lewiatan”, Pracodawcy RP, Business Center Club, Federacja Związków Pracodawców ZOZ.

W uwagach wskazano, iż wprowadzenie wskazanego rozwiązania pozostaje nie tylko niezgodne z art. 15 i 127 k.p.a, ale także statuuje fikcję systemu odwoławczego i wprowadza niebezpieczną praktykę w ramach zasady dwuinstancyjności.

2) definicji ciągłości i kompleksowości

Uwagi zgłosiły m.in. Konfederacja Pracodawców Prywatnych „Lewiatan”, Pracodawcy RP, Federacja Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia „Porozumienie Zielonogórskie”, Business Center Club, Naczelna Rada Lekarska, Rektor ŚUM w Katowicach, Polskie Towarzystwo Onkologiczne.

Uwagi odnośnie do kryterium ciągłości wskazywały na sprzeczność premiowania świadczeniodawców realizujących już umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z wyrażoną na gruncie Konstytucji i ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zasadą równości podmiotów oraz na antykonkurencyjny charakter przedmiotowego rozwiązania i naruszanie zasady swobody podejmowania działalności gospodarczej.

Uwagi odnośnie do kryterium kompleksowości wskazywały, iż przyjęcie tego rozwiązania dyskryminować będzie podmioty specjalistyczne monoprofilowe, a także służyć będzie centralizacji świadczeń, a ta spowoduje, że staną się one coraz mniej dostępne dla ubezpieczonych.

Kierowanie pacjentów jedynie do nielicznej grupy wysokospecjalistycznych szpitali, posiadających możliwość oferowania w jednej lokalizacji wszystkich aspektów leczenia danej choroby (np. choroby nowotworowej) nie tylko drastycznie zmniejszy poziom konkurencji pomiędzy świadczeniodawcami (co może istotnie obniżyć efektywność gospodarowania środkami publicznymi przeznaczonymi na finansowanie świadczeń), ale może także narazić pacjentów na istotne niedogodności związane z koniecznością leczenia w dużej odległości od miejsca zamieszkania, wydłużenie kolejek oraz wzrost śmiertelności wskutek wydłużenia czasu między rozpoznaniem choroby a leczeniem.

Postulowano również, aby wprowadzić możliwość osiągania kryterium kompleksowości poprzez tzw. kompleksowość sieciową, tj. możliwość oferowania zintegrowanego leczenia przez porozumienia z innymi podmiotami.

Podniesiono również, iż kompleksowość i ciągłość powinna być rozumiana jako kompleksowość drogi leczenia pacjenta, a ta powinna być osiągana przez współpracę placówek, a nie monopolizację wybranego miejsca leczenia.

3) definicji poradni przyszpitalnej

Uwagi w odniesieniu do wskazanej definicji zgłosiły m.in.: Federacja Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia „Porozumienie Zielonogórskie”, Konfederacja Pracodawców Prywatnych „Lewiatan”, Pracodawcy RP, Business Center Club.

Uwagi wskazywały na niecelowość wprowadzania do legalnego słownika nowelizowanej ustawy pojęcia poradni przyszpitalnej, jako że ustawa nie posługuje się tym pojęciem oraz na pośrednią dyskryminację podmiotów niepublicznych (w sferze publicznej przeważają szpitale).

Podnoszono także, iż definicja pokazuje jedynie więź formalną ze szpitalem, nie zaś kadrową, infrastrukturalną czy jakąkolwiek inną, która pozwoliłby uznać, że projektodawca zmierza do utworzenia jakiegoś rodzaju podmiotów o np. wyższym stopniu referencyjności.

4) przedłużenia okresu obowiązywania umów do końca 2015 r. (w wersji skierowanej do konsultacji)

Uwagi do przepisu umożliwiającego wydłużenie umów do końca 2015 r. zgłoszono zarówno w ramach uzgodnień zewnętrznych, jak i konsultacji społecznych, a także w trybie określonym ustawą z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. Nr 169, poz. 1414, z późn. zm.).

Uwagi zgłosili m.in. Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Konfederacja Pracodawców Prywatnych „Lewiatan”, Pracodawcy RP, Rektor ŚUM w Katowicach.

W uwagach wskazywano na nieproporcjonalność przyjętego rozwiązania – wydłużenie umów na tak długi okres (prawie 2/3 zwykłego 3-letniego okresu, na który zawierana jest umowa) nie znajduje podstaw w świetle celu jakim, jest zapobieżenie braku zabezpieczenia świadczeń na 2014 r. oraz wskazano, iż wystarczającym do realizacji tego celu jest wprowadzony na stałe instrument przedłużenia umowy o 6 miesięcy.

Wskazano, iż proponowany przepis spowoduje zamknięcie rynku powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego przed nowymi świadczeniodawcami, przez co ma charakter antykonkurencyjny.

Zgłoszono również zastrzeżenia co do konstytucyjności terminu wprowadzenia zmian przez naruszenie zasad przyzwoitej legislacji, wymagających respektowania tzw. interesów w toku tych podmiotów prawa, które podjęły szereg działań inwestycyjnych i organizacyjnych, działając w zaufaniu do obowiązującego stanu prawnego przewidującego przeprowadzenie postępowań w końcu 2013 r.

Ostatecznie w wyniku uzgodnień umożliwiono przedłużenie umów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia do końca 2014 r.

W ocenie zgłaszającego projekt narusza jego interes oraz interes publiczny polegający na równym i konkurencyjnym dostępie świadczeniodawców do możliwości realizacji świadczeń finansowanych ze środków publicznych, a w konsekwencji zapewnienie gospodarności i efektywności wydatkowania tych środków oraz dostępności i odpowiedniej jakości świadczeń.

Podmiot ten zarzucił, iż działając w zaufaniu do dotychczasowego stanu prawnego, zgodnie z którym postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej powinny się odbyć w terminach wynikających z upływu terminu, na jaki zostały zawarte obecne umowy, podjął znaczące inwestycje i działania organizacyjno-prawne zmierzające do utworzenia specjalistycznego ośrodka radioterapii.

Wprowadzana nowelizacja, w ocenie podmiotu, stanowi rażące i drastyczne złamanie Konstytucji, poprzez naruszenie zasad przyzwoitej legislacji, wymagających respektowania tzw. interesów w toku tych podmiotów prawa, które podjęły szereg działań inwestycyjnych i organizacyjnych, działając w zaufaniu do obowiązującego stanu prawnego.

Zgłaszający zaproponował więc skreślenie art. 2 projektu ustawy.

Zauważyć należy jednak, iż samo ogłoszenie postępowań konkursowych nie daje świadczeniodawcy gwarancji zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Tym samym świadczeniodawca nie może być pewny, iż z upływem terminu, na jaki zostały zawarte obecne umowy, uzyskałby możliwość udzielania świadczeń opieki zdrowotnej.

Ponadto podmiot wskazał, iż proponowana definicja kompleksowości udzielania świadczeń spowoduje kierowanie pacjentów do nielicznej grupy wysokospecjalistycznych szpitali posiadających możliwość oferowania w jednej lokalizacji wszystkich aspektów leczenia danej choroby, przez co drastycznie zmniejszy się poziom konkurencyjności pomiędzy świadczeniodawcami, ale także może narazić pacjentów na istotne niedogodności związane z koniecznością leczenia w dużej odległości od miejsca zamieszkania.

Wobec powyższego podmiot zaproponował nowe brzmienie definicji kompleksowości.

Odnosząc się do wskazanych zarzutów należy zauważyć, iż kompleksowość jako kryterium będzie premiowała podmioty posiadające możliwość realizacji świadczeń opieki zdrowotnej w danym zakresie obejmującą wszystkie etapy i elementy procesu ich realizacji oraz możliwość realizacji wszystkich objętych umową z Narodowym Funduszem Zdrowia w danym zakresie świadczeń jednostkowych, pozostałych podmiotów nie będzie jednak wyłączała.

Obowiązkiem Narodowego Funduszu Zdrowia jest zapewnienie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej także w znaczeniu terytorialnym.

Obowiązany jest on więc w ogłoszeniu o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy tak określać obszary kontraktowania, aby uwzględniały wskazaną dostępność geograficzną.

4.

Wpływ regulacji na rynek pracy

Projekt ustawy będzie miał pozytywny wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorstw, przez zwiększenie efektywności postępowań w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz przez uszczegółowienie kryteriów ofert premiujących podmioty udzielające świadczeń opieki zdrowotnej w sposób kompleksowy oraz zapewniający kontynuację procesu leczenia.

1) w 2010 r.

– 196 (w 2009 r. z uwagi na wejście w życie rozporządzeń wydawanych na podstawie art. 31d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wprowadzono przepis pozwalający na przedłużenie obowiązywania umowy do końca 2010 r.),

2) w 2011 r.

– 1334,

3) w 2012 r.

– 833.

Wyłączenie Prezesa NFZ z postępowania odwoławczego od rozstrzygnięć komisji konkursowych na poziomie OW NFZ nie będzie miało wpływu na proces badania dopuszczalności odwołania, ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz rozpoznania zasadności żądań i zarzutów przedstawionych w odwołaniu, gdyż nowy organ (dyrektor OW NFZ) będzie również rozpatrywał odwołanie według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Powyższe, przy jednoczesnym zdefiniowaniu stron tego postępowania i skróceniu terminu rozpatrzenia wniosku, przyczyni się do szybszego rozpatrzenia zarzutów odwołań na poziomie Narodowego Funduszu Zdrowia i ewentualnego rozpatrzenia sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny.

Zdefiniowanie pojęcia ciągłości udzielanych świadczeń (kryterium oceny ofert) będzie premiować (w ograniczonym zakresie) oferty świadczeniodawców realizujących już umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a tym samym zmuszać świadczeniodawców niefunkcjonujących jeszcze na rynku wewnętrznym powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego do przedstawienia oferty bardziej konkurencyjnej pod względem pozostałych kryteriów od ofert świadczeniodawców już na tym rynku funkcjonujących.

Kryterium to w pewnym zakresie ogranicza swobodny dostęp nowych podmiotów do wskazanego rynku, jednakże tego rynku dla nich nie zamyka, a jedynie wymaga przedstawienia lepszej oferty, tj. np. do podwyższenia jakości udzielania świadczeń, bądź – przy zachowaniu tego samego poziomu jakości – obniżenia ceny świadczenia.

Zdefiniowanie poradni przyszpitalnej oraz ogłaszanie odrębnych postępowań dla ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w poradni przyszpitalnej będzie premiować podmioty lecznicze oferujące kompleksową opiekę zdrowotną zintegrowaną z leczeniem szpitalnym (podmioty oferujące wyłącznie ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne nie będą mogły być wybrane w postępowaniu).

Projekt ustawy będzie miał pozytywny wpływ na ochronę zdrowia poprzez lepsze zabezpieczenie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej.

9.

Zgodność z prawem Unii Europejski


text:
berdysz, bardysz, ‘halabarda’; od nas na Ruś; z łac. barducium, stąd i bardyzan(a), przez dolnoniem.

bardezaan, górno-niem. Partisane, co z rom.

przejęte; barducium samo od barda, barta, z niem. (a z tego i nasza barta, ‘siekiera’; niem. zaś, od brody przezwane, do pierwotnej Słowiańszczyzny dotarło, cerk. brady, bałkańskie i słowień.

bradwa; to prapożyczka z niem. barda, ‘siekiera’, wobec której nasza barta najmniej o tysiąc lat młodsza, bo nasze »broda u siekiery« rodzime).

Odpowiednika do cerk. brady nie mamy.


text:
Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Daleki świecie…

Daleki świecie wiecznie złocistego lata,

Kędy olbrzymie rzeki toczą święte wody,

Gdzie się w słońcu meczety błyszczą i pagody

I piramida szczytem pod błękit wylata;

Gdzie złotą od gwiazd nocą płynie łódź skrzydlata,

Zostawiając wśród brzegów milczące ogrody;

Ziemio, gdzie zadumane odwiecznie narody

Siedzą jak sfinks wpatrzone w tajemnicę świata;

Od dzieciństwa śnię ciebie i patrzę ku tobie!

Wędrując błędną myślą po szerokim globie

Ileż mil już przebiegłem po twoich przestrzeniach,

Kąpiąc się w blasku słońca, w gwiaździstych promieniach

I w twych bezdennych puszczach, gdzie człowiek przepada

Jak obłąkana gwiazda, z gwiazd odbita stada.

-----


text:
Biała, dawny herb polski.

Jedna z zapisek sądowych radomskich z r. 1418 podaje, że herb ten wyobrażał półtora krzyża w podkowie i że używali go Jakób z Głumic oraz Lutek i Jan Przełuscy.

Nazwa ta służyła także herbowi Ciołek.


text:
Hans Christian Andersen

Listek z nieba

tłum.

Cecylia Niewiadomska

Wysoko, w przejrzystym i jasnym powietrzu płynął anioł Boży z rajskim kwiatem w ręku.

Gdy go podnosił do ust, jeden mały płatek oderwał się leciuchny i jak motyl biały spadał ku ziemi.

W zielonym lesie upadł na grunt miękki i wypuścił korzonek, potem kiełek w górę i zaczął rosnąć.

— A to co za przybłęda? — zawołały zdziwione rośliny.

— Nikt go tu nie zna, z nikim nie jest spokrewniony, nawet niepodobny do nikogo.

Natręt!

Przypatrywały mu się z daleka z pogardą, ale nawet osty i dzikie pokrzywy rozmawiać z nim nie chciały.

— Musi to być jakiś potwór ogrodowy — zdecydowały po długim namyśle leśne sąsiadki — czego chce tu między nami?

I szydziły z niego pogardliwie, myśląc, że jest potworem, sztucznie wyhodowanym przez człowieka.

— Po coś tu przyszedł? — pytały go osty, o liściach najeżonych ostrymi kolcami.

— Każdy powinien żyć pomiędzy swymi.

— Po co tak rozpościerasz swoje pędy? — wołały inne drzewa i rośliny.

— Nie przybliżaj się do nas!

A może myślisz, że cię będziemy dźwigały?

Nadeszła zima, śnieg pokrył ziemię i rośliny, ale nad listkiem z nieba jaśniał dziwnym światłem, jak gdyby pod nim paliła się lampa i przeświecała przez białe pokrycie.

A kiedy wiosna powróciła znowu i śnieg ustąpił, na wilgotnej ziemi ukazał się kwiat cudny, o barwach nieporównanych i prześlicznej woni.

W całym lesie nie było podobnego cudu.

Właśnie przechodził tędy uczony profesor botaniki.

Zdziwił go kwiat nieznany, więc go zerwał, obejrzał, pokosztował, powąchał, rozpatrywał przez szkiełka i bez szkiełek, mierzył, ważył, porównywał — nadaremnie: nie mógł zaliczyć go do żadnej klasy, do żadnego rodzaju i gatunku.

— Wyrodek jakiś — rzekł wreszcie poważnie — niepodobna go objąć żadną klasyfikacją, ani mu znaleźć właściwego miejsca.

Okaz bardzo ciekawy, lecz nie ma nic wspólnego z naszym roślinnym światem.

— Nie ma nic wspólnego z naszym roślinnym światem!

Niepodobna go objąć żadną klasyfikacją!

Wyrodek!

powtarzały osty i pokrzywy.

Stare drzewa słuchały, lecz milczały same, nie mówiły źle ani dobrze, co jest rzeczą najmądrzejszą na wypadek głupoty.

Biegła przez las dziewczynka uboga, czysta i niewinna.

Serce miała gorące, w duszy światło wiary, a jedynym majątkiem jej na świecie była stara Biblia po ojcu, gdzie zawsze w smutku słowa pociechy znalazła.

Dziewczę ujrzało cudowną roślinkę i stanęło zdumione.

Jakaż piękna: każdy jej listek zielony rozlewał woń rozkoszną i orzeźwiającą, kwiaty jaśniały w słońcu jak żywe płomienie, a z każdego zdawała się płynąć ku niebu nieskończona, cicha i słodka melodia.

Dziewczę wzruszone ujęło gałązkę i pochyliło ją lekko ku sobie, aby nacieszyć się widokiem kwiatka, odetchnąć jego wonią.

I uczuła nagle wielką błogość w sercu i wielkie światło w duszy.

Chciałaby zerwać jeden chociażby pączek i mieć przy sobie, ale nie śmiała pozbawić go życia.

Zwiędnie w jej dłoni.

Więc zerwała tylko maleńki jeden zielony listeczek i włożyła pomiędzy kartki swej Biblii.

Tu pozostanie on zawsze jak świeży i pełen cudownej woni.

W kilka tygodni potem dziewczynka umarła, Biblię złożono z nią razem do trumny, a między jej kartkami pozostał zielony, wonny listek rajskiego kwiatka.

W lesie śliczna roślinka bujała wspaniale i dochodziła prawie wielkości drzew starych, choć była wiotka jak młoda gałązka.

Ptaki przelotne lot swój wstrzymywały, aby jej pokłon oddać, promienie słoneczne pozdrawiały ją pierwszą co poranka.

— Jakiś obcy przybłęda najwidoczniej — szeptały między sobą osty i pokrzywy — wszystkie włóczęgi znają go wybornie, lecz dla nas to wyrodek.

— Nie powinniśmy znieść go pośród siebie.

I ślimaki leśne opluły go śliną.

Przyszedł pastuch po „ziele” dla trzody i zaczął wycinać nożem osty i pokrzywy.

Ściął i cudną roślinkę, wyrwał jej korzenie i zabrał wszystko razem w wielką płachtę.

— Przynajmniej będzie z was teraz pożytek — rzekł, zarzucając płachtę na ramiona.

I stała się roślina, rajska „pożyteczną”.

W tym samym kraju król cierpiał od dawna na smutek nieuleczony i ciężki, który był gorszym od wszelkiej choroby.

Różnym sposobem ratować się pragnął: pracował pilnie, wytrwale, odważnie; czytał uczone dzieła: to szukał rozrywki, wesołości — daremnie, nic nie pomagało.

I cierpiał bardzo, bardzo, długie lata i prawie bez nadziei.

Wtem jeden z mędrców, którego gorąco prosił o radę, śle do niego posła z wieścią radosną:

W twoim królestwie, w lesie starym rośnie kwiat rajski o cudownej sile i przymiotach: jego woń, jego widok przywróci ci zdrowie.

Tu następował opis cudownej rośliny tak dokładny, że nie można się było pomylić.

— Tak, to ona!

To ona!

powtarzali wszyscy, którzy bywali w lesie.

— Tak, tak — powtórzył pastuch — pamiętam, a jakże!

Sam związałem ją w płachtę razem z pokrzywami.

To już dawno.

Nie wiedziałem, żeby takie ziółko mogło przydać się na co innego.

Nie wiedział, nikt nie wiedział: ani uczony botanik, ani mędrcy królewscy.

Nikt nie wiedział.

Roślina, której niepodobna było objąć żadną klasyfikacją!

Cóż z takiej być może?

Szukano nadaremnie: ani jednego listeczka nie można było już odnaleźć w lesie.

Jeden był tylko w trumnie ubogiej dziewczynki, lecz o tym nikt nie wiedział.

Król zmartwiony sam udał się do lasu i oglądał miejsce, gdzie wyrósł kwiat rajski.

— Tutaj było dla mnie zbawienie — rzekł smutnie — tutaj dotknęła ziemi nieziemska roślina: święte powinno być to miejsce.

I kazał je ogrodzić pozłacaną kratą, przy której postawiono wartę.

Wtedy uczony profesor napisał o kwiatku bardzo naukowe dzieło i został za to przez króla odpowiednio wynagrodzony.

Wszyscy więc byli szczęśliwi, król tylko został cierpiący, smutny wielkim smutkiem, który nie ma jasnej przyczyny.

— Ale takim przecie był zawsze — mówił strażnik w lesie, przy pozłacanej kracie.

-----


text:
Zyta Gilowska podsumowała pracę ministerstwa finansów stwierdzając, iż "najważniejszym osiągnięciem było zmniejszenie tzw. klina podatkowego, czyli różnicy między płacą a faktycznym kosztem pracy".

Gilowska dodała, że "zmiana była ważna, choć kosztowna, a przed redukcją polski klin podatkowy należał do najwyższych w Europie".

Według minister finansów drugim istotnym osiągnięciem jest przygotowanie zmian instytucjonalnych w finansach publicznych, w szczególności projektów ich konsolidacji.

Przyznała, że system finansów publicznych jest w złym stanie, a jego reforma nie udała się, ponieważ kadencja Sejmu była za krótka.

W podsumowaniu powiedziała też, że Polska będzie gotowa w roku 2012 do wprowadzenia euro oraz, że w ciągu 2 lat poprawiły się parametry gospodarcze takie jak PKB, stopa bezrobocia, inflacja oraz deficyt budżetu państwa.


text:
Aklamacja albo Quasi inspiracja, nazywa się jednomyślność głosowania w wyborach na godność kościelną, bez zbierania poprzedniego głosów.

Kandydat tak wybrany od razu wszystkiemi głosami, skoro jednomyślność formalnie zostanie obwieszczoną, nazywa się wybranym przez aklamację, ob.

Wybór.


text:
cielę, cielątko, cielec i ciołek, cielak, ocielić się, cielęcy, cielęcina, cielętnik, cieliczka, cieluch.

Prasłowo; tak samo u wszystkich Słowian: cerk. telę, rus.

tieloszok.

Na Litwie i Łotwie może pożyczka z Rusi (telias, łot.

telsz i telens).

Dawniej łączono tę nazwę z grec.

teren, ind. taruna, o ‘młodem’, ‘delikatnem’; wadziłoby r (?).


text:
Bolonja.

Początek tego miasta sięga odległej starożytności; u Etrusków zwało się Felsina.

Za Tarkwinjusza Starego zdobyli je Gallowie i nazwali Bononia.

W czasie drugiej wojny punickiej wpadło w ręce Rzymian.

Za Nerona spłonęło, ale na nowo odbudowane przez tegoż cesarza.

Prawdopodobną jest rzeczą, choć nie ma dowodu historycznego na to, że pierwszy apostoł Rawenny, ś.

Apolinary, założył kościół chrześcjański w Bolonji.

Katalog biskupów bolońskich wymienia jako pierwszego biskupa Zamę, konsekrowanego przez Papieża ś.

Djonizjusza (259—69, ob.

Baron.

ad.

an.

272 n. 22).

Baronjusz słuszną robi uwagę, że Zama nie mógł być pierwszym biskupem, ale że był pierwszym znanym.

Katalog jego poprzedników mógł zaginąć w pożarze tego miasta za Djoklecjana cesarza; ponieważ Bolonja była miastem nadzwyczaj ludném, a inne miasta włoskie, naówczas nierównie mniej zaludnione, miały już swoje stolice biskupie.

Według tradycji, Zama wystawił na cześć św. Piotra kaplicę, która dała początek wspaniałej i pięknej katedrze bolońskiej.

Kościół boloński święci uroczystość Zamy 24 Stycz.

Z późniejszych biskupów, Euzebjusz żył za ces. Gracjana i Teodozjusza, zostawał w ścisłych stosunkach ze św. Ambrożym, który, jako owoc swej mowy o panieństwie, widział jak do Medjolanu z Bolonji przybywały dziewice, pragnące poślubić Bogu swą czystość.

Euzebjusz także w tym czasie (377) przybył do Medjolanu, i o nim to wspomniał św. Ambroży w swej mowie, w słowach: Adest piscator Bononiensis, aptus ad hoc piscandi genus (lib.

III De Virg.).

Następnie św. Ambroży udał się sam do Bolonji, gdzie, jak twierdzi (Exhort. ad Virg.), z natchnienia Bożego odszukał relikwie świętych Witalisa i Agrykoli (cf.

Sigonius, De episc. bonon.

lib.

1).

Euzebjusz z Ambrożym znajdował się na soborze, zwołanym przeciwko arjanom w Akwilei r. 381.

Ś.

Euzebjusza obchodzą w Bolonji 24 Wrześ.

Po Feliksie (siódmy biskup), uczniu św. Ambrożego, nastąpił 4 Grud.

429 roku Petronjusz.

Ur.

w Konstplu, młodość przepędził w klasztorze (ob.

Gennad.

De viris illustr. c.

41) i był wysłany przez ces. Teodozjusza II w poselstwie do Papieża Celestyna I, w sprawie Nestorjusza.

Ten Papież konsekrował go na biskupa bolońskiego, gdyż właśnie naówczas przybyli deputowani tego miasta, prosząc, aby im dać biskupa (429).

Gorliwy ten pasterz wytępił w swej djecezji resztki arjanizmu.

Wielka liczba kościołów winna jemu swoję fundację; jemu także przypisują wyjednanie u Teodozjusza odbudowanie miasta, na pół zburzonego od czasów Konstantyna W. Petronjusz, który um.

450 r., jest jednym z najgłówniejszych patronów Bolonji; na jego to prośby Teodozjusz II miał założyć szkołę prawa, nadzwyczaj słynną.

Z jego następców 62gi biskup Henryk a Fracta (1213) był odważnym obrońcą praw biskupich.

Dwukrotnie widział się w konieczności rzucenia interdyktu na miasto i urzędników, ponieważ pozwolono sobie wkraczać w jego prawa i odmówiono należnej dziesięciny.

Papież Honorjusz III rozstrzygnął spór na korzyść biskupa.

Tenże Papież polecił, aby nikomu nie było wolno odtąd nauczać w Bolonji, kto nie złożył egzaminu przed archidjakonem biskupa i od niego nie uzyskał pozwolenia.

Ces.

Fryderyk II potwierdził r. 1220 wszystkie przywileje kościoła boloń.

Z tego dokumentu pokazuje się, że dobra biskupie były naówczas bardzo znaczne i że biskup, który się nazywał księciem (princeps noster) państwa, posiadał jurysdykcję cywilną i kryminalną w swojém terytorjum (castria villis etc.).

Za tegoż Henryka a Fracta dwaj patrjarchowie zakonów żebrzących: śś.

Dominik i Franciszek, przybyli do Bolonji i tam założyli swoje klasztory.

Biskup 82gi Mikołaj Albergati (ob.).

Najsłynniejszym z jego następców był kardynał Wawrzyniec, 83 z kolei biskup, ze starożytnej rodziny Campeggio pochodzący, ur. r. 1474, a od r. 1523 biskup boloń.

Za jego czasów Karol V został ukoronowany przez Papieża Klemensa VII (1527), której to ceremonji asystował Campeggio, w charakterze księcia Kościoła i imperium.

Um.

1539, pochowany w Rzymie, w kościele św. Marji na Trastevere.

Po nim nastąpił prawy syn jego, zrodzony w małżeństwie, w jakiém zostawał przed przyjęciem święceń, imieniem Aleksander.

Za niego to sobór trydencki przeniesiony do Bolonji, odbył drugą sesję w dziedzicznym pałacu Campeggiów (21 Kwiet.

i 11 Czerwca 1547).

Aleksander um.

1554.

R.

1551 mianował go kardynałem Juljusz III.

Po nim nastąpił kuzyn jego Jan Campeggio, syn senatora Antoniego-Marji.

Jan był nuncjuszem papiezkim we Florencji i Madrycie za Filipa II i um.

1563.

Ostatnim biskupem (95) był synowiec Pawła III, kard. Farnese, który, będąc przedtém arcyb.

Neapolu i Rawenny i patrjarchą konstantynopolskim, zrezygnował te stolice i był mianowany na katedrę bolońską 1564.

Umarł w rok potém.

Dotąd Bolonja była biskupstwem, zależném od Rawenny, która była metropolją prowincji Emilji i Flaminji.

Za 96 biskupa (Colet, wydawca Ughel.

powiada, że to był 94) Gabryela Paleotti, kardyn.

od r. 1565, a od r. 1566 biskupa, Bolonja którą bulla nazywa pierworodną Stolicy św., primogenita, i matką nauk mater studiorum, została podniesioną do godności arcybiskupstwa (1582), a jako sufraganie otrzymała biskupstwa Imoli, Cerwii, Modeny, Reggio, Parmy i Placencji.

W Kwietniu 1580 nowy arcyb.

celebrował, wraz ze swoimi sufraganami, synod prowincjonalny.

Paleotti um.

1697.

Jest on autorem wielu dzieł, między któremi: De sacris et profanis imaginibus; De consistorialibus consultationibus; Archiepiscopale Banoniense etc.

Za jego następcy kardynała Alfon.

Paleotti odżyło nieporozumienie z Rawenną, która utrzymywała, że bulla papiezka była wyjednana podstępnie (subreptitie), że stolica bolońska nie miała nigdy egzempcji, że zawsze była sufraganią rawennateńską i że wielkie krzywdy, jakie bulla wyrządziła Rawennie, unieważniają takową.

Klemens VIII, w celu załatwienia sporów, oddał Imolę i Cerwię Rawennie (1604), utrzymał arcyb.

bolońskiego przy jego prawach metropolitalnych i jako sufraganje dodał mu biskupstwa: kremońskie i nowo erygowane Borgo San-Donino.

Z arcyb.

bolońskich zostali Papieżami: Aleks.

Ludovisi 1612 (Grzegorz XV) i Prosper Lambertini 1731 (Benedykt XIV).

Cf. Const.

Rabbii, Contin.

Histor.

episcopor.

Bononiens. in Sigon.

opp. t. IV p.

604.

— Synody djecezjalne.

I pod bpem Hubertem (1303—1322).

Piąty następca Huberta, Beltramin Paravicinus, ogłosił jego dekrety 1341. II za biskupa Bern. de Limoges w 1374.

Jego dekrety dotyczą reformy duchowieństwa.

Kilka postanowień dotyczących administrowania sakr.

Pokuty ob.

w Bened.

XIV De syn.

dioec.

p. VII c.

16 § l.

Wpływ tego synodu zdaje się był dość znaczny, albowiem bardzo często postanowienia jego przytaczają w synodach następnych.

Zenettus, biskup Sebasty i koadjutor Campeggia, kazał je wydrukować r. 1535. III pod Ludw.

Ludovisi w 1622. IV za Hier.

Colonny 1634.

V pod Jak.

Buoncompagni w 1698. VI sobór prowincjonalny odbyty pod pierwszym metropolitą Gabrielem Paleotti w 1586, w celu wprowadzenia w wykonanie dekretów trydenckich.

— Uniwersytet.

Początki tej instytucji, tak słynnej w katolicyzmie, sięgają czasów ces. Teodozjusza II, ale dokument, na jakim opiera się to mniemanie, jest fałszywy: jest on wystosowany do Papieża Celestyna I, r. 433, w którym już tenże nie żył, i do król.

francuz.

i angielskiego, Ludwika i Filipa, do Baldwina z Flandrji i t.

p., jakich nie było w owym czasie (ob.

Ughel, Italia s.).

Możliwe wszelako, że szkoła, założona przez Teodozjusza, przetrwała i zatrzymała wykład prawa rzymskiego, i że wreszcie ta szkoła, jak inne szkoły klasztorne i prywatne, dała początek uniwersytetowi bolońskiemu (Raumer, Gesch. der Hohenstauf.

VI 469; Hurter, Innoc.

III 1, 15; IV 588).

Prawo rzymskie, którego wykład nie ustał nigdy we Włoszech, na nowo zaczęto uprawiać starannie, skoro miasta lombardzkie przyszły do pomyślnego stanu i kiedy polityka, handel, instytucje republikańskie tych miast wymagały znajomości prawa.

Pierwszym bolońskim profesorom prawa, który zyskał sławę, był Irnerjusz († 1140).

Wykład jego taki zyskał rozgłos, że ściągał uczniów z całego zachodu i dał początek słynnej szkole prawa.

Cesarz Fryderyk II udzielił jej na sejmie w Roncaglia (?) pierwsze przywileje, na mocy których uczniowie jej, wbrew zwykłym prawom, obejmowali trybunały specjalne.

Imię tej szkoły było już naówczas tak wielkie, że ten sam cesarz polecił czterem jej członkom wyszukać i udowodnić prawa cesarskie do Włoch, i że Papiéż Aleksander III uważał uznanie ważności swojej elekcji, przez profesorów szkoły bolońskiej, jako mające stanowczą powagę w obliczu całego chrześcjaństwa (Hurter l.

c.).

Jednocześnie zakwitła tam i nauka prawa kanonicznego, a to, co Irnerjusz zrobił dla prawa cywilnego, benedyktyn Gracjan uczynił dla prawa kanonicznego, położywszy, przez wydanie zbioru p. t.

Decretum Gratiani, pierwszą podstawę kodeksu prawa kościelnego, Corpus juris canonici (1151).

Bolonja zyskała przez to sławę europejską w epoce, w której prawo kanoniczne przenikało we wszystkie stosunki społeczne i polityczne, a szkoła, w której jego wykład był prowadzony przez znakomitych mistrzów, tysiącami liczyła swoich uczniów na początku w.

XIII.

Wydział tedy prawny był zawiązkiem uniwersytetu bolońskiego.

Chociaż uprawiano tam i medycynę pod koniec w.

XII, nie napotykamy jednak doktorów tej nauki przed końcem XIII w.

Około tego czasu zajmowano się także filozofją, matematyką i grammatyką.

Mimo katedry teologji, jaką na żądanie św. Franciszka oddawna ustanowiono, dopiero r. 1360, na prośbę biskupa bolońskiego, Papież Innocenty VI otworzył wydział teologiczny przy miejscowym uniwersytecie.

Biskupem bolońskim był naówczas Jan de Naso.

Nakoniec, za jego następcy Hymenika (1361), uniwersytet doszedł swego zenitu, ściągnąwszy do siebie z różnych części Europy znakomitych profesorów.

Ich katolog znajdujemy w Ughellim (p.

27).

Archidjakon biskupi miał prawo nadzoru nad egzaminami i przyznawaniem stopni.

Co do organizacji, ob.

a.

Uniwersytety i Stopnie.

Podług narodowości studentów, uniwersytet dzielił się na Citramontanów i Ultramontanów.

Każda z tych korporacji miała swojego rektora.

Żeby zostać rektorem, trzeba było najprzód wykładać prawo przez lat 5 przynajmniej, mieć lat 25, być niegdyś studentem i nie należyć do żadnego zakonu.

Studenci, wybierając rektora, zarządzali, właściwie mówiąc, sami swoją korporacją.

Aby zrozumieć tę organizację, tak dziś dziwną, trzeba wziąść na uwagę, że owi studenci byli naówczas wszyscy, albo prawie wszyscy ludzie, którzy spełniali w swoim kraju rozmaite obowiązki i piastowali różne urzędy, a którzy przybywając do Bolonji, wiedzeni miłością nauki, musieli przecież także mieć pewne prawa.

Mistrzowie i profesorowie byli pod władzą rektora, mogli być karani przez niego, nie mogli wykładać bez jego upoważnienia i nie mieli nawet głosu doradczego w zgromadzeniu uniwersyteckiém, chyba że przedtém byli rektorami.

Sam tylko wydział teologiczny był inaczej urządzony i cały jego zarząd należał do mistrzów.

Klemens V na sob. wienneńskim polecił, aby uczono w uniwersytecie języka hebrajskiego, chaldejskiego i arabskiego.

Grzegorz IX, Bonifacy VIII, Klemens V, Jan XXII, przesyłali swoje dekrety do doktorów bolońskich.

Ze szkoły tej wyszli Papieże: Honorjusz II, Lucjusz II, Grzegorz XIII, Innocenty IX, Grzegorz XV i Benedykt XIV, a prócz tego mnóstwo kardynałów, biskupów i prałatów.

— Obecnie djecezja bolońska liczy 300,000 wiernych i 200 parafii.

Oprócz katedry, Bolonja posiada 74 kościoły parafjalne, a przed kassatą zakonów 35 klasztorów męzkich, 38 żeńskich i około 70,000 mieszkańców.

Cf. Ghirardacci, Istor.

di Bologna; Sarti, De claris Archigymn.

Bon.

profes., Bonon.

1769.

(Kerker).

X. M-i.


text:
"Jeżeli celem strajku lekarzy jest wzrost płac w tym roku, kosztujący w sumie 11 mld zł, to jest to cel całkowicie nierealny" - powiedział premier Jarosław Kaczyński.

Dodał także, że przyjęcie tych żądań oznaczałoby rozbicie planu związanego z finansami państwa i relacjami Polski z UE.

Lekarze z Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy (OZZL) prowadzą bezterminowy strajk w szpitalach.

Resort zdrowia zapewnia, że obserwuje sytuację.

"Jeśli kryzysowa sytuacja w służbie zdrowia będzie trwać, przy każdym województwie w najbliższych dniach powstaną centra informacji dla pacjentów" - zapowiedział w poniedziałek na wspólnej konferencji z premierem minister zdrowia Zbigniew Religa.

Centra będą udzielały informacji na temat placówek, które nie wzięły udziału w strajku i gdzie mogą otrzymać pomoc.

Nie strajkują prywatne jednostki służby zdrowia.

"My się nie przyłączamy do strajku, bo zwyczajnie nie możemy sobie na to pozwolić.

Mamy poumawianych pacjentów często z dwu- i trzytygodniowym wyprzedzeniem, którzy przyjeżdżają do nas z okolicznych miejscowości.

Pokonują często nawet kilkadziesiąt kilometrów i nie będziemy ich wpuszczać w maliny" - powiedział Włodzimierz Antkowski, szef Zakładu Medycznego "Diag Med Plus" z Włocławka.

Zobacz też [edytuj]


text:
CHÓR.

Strofa.

Jakże jest straszną cierpienia potęga!

Chwilowo nawet moc Tytanów łamie

I nieugiętą ich wolę rozprzęga

Silniejsze złych losów ramię.

Lecz tylko rodzaj znikomy

Traci na zawsze swą pozorną dzielność;

Przetrwa zaś wszystkie przeznaczenia gromy

Kto czuje swą nieśmiertelność.

Choć się pod ciosem czasami zachwieje,

Własnym natchnieniom choć złorzeczy w szale —

Nieporuszony przez wieków koleje

Stać będzie w posępnej chwale.

Antistrofa.

Mizerną rozkosz otrzymuje w darze

Wszystko, co pełza i w cieniu się kryje:

W najwyższe szczyty grom bije.

Kto obrał niezwykłe drogi,

Musi się zbroić na ból i męczarnie;

Wyniosłej głowy nie oszczędzą bogi:

Nie wolno wznieść się bezkarnie!

Lecz kara w tryumf zamienia się potem,

Do dawnych blasków przyrzucając świeże:

Prawdziwa wielkość pod nieszczęścia młotem

Kształt doskonały przybierze!


text:
Arcimboldi Jan Anioł, syn senatora medjolańskiego.

Już, jako kapłana, wysłał go Leon X, Papież, r. 1517 do państw Skandynawskich, dla zbierania składki na kościół św. Piotra.

Dopełnił tego posłannictwa, lecz musiał wprzód zapłacić królowi duńskiemu i szwedzkiemu, Chrystjanowi II, 1,100 florenów reńskich.

Z Danji udał się Arcimboldi do Szwecji, którą, w imieniu Chrystjana II, rządził Sten Sture młodszy.

Ten, chcąc się oderwać od Danji, zamierzył najprzód wyższe duchowieństwo (nieprzyjazne Chrystjanowi) ujarzmić.

W tym celu pozyskał sobie Arcimboidego i, za jego upoważnieniem, zdegradował arcybiskupa upsalskiego Trolla (1518 r.).

Zdegradowawszy arcybiskupa, posła papiezkiego obdarł ze wszystkich zebranych pieniędzy i brata jego wsadził do więzienia (sam poseł ujść zdołał).

Leon X potępił działanie Arcimboldego, zdegradowanie Trolla uznał za nieważne, a Stura i wspólników jego wyklął.

Arcimboldi wyprzysiągł się wszelkiego współudziału w sprawie arcyb.

upsalsk.; jednak zostawał przez cały rok w niełasce u Papieża.

Dopiero w kilka lat potém wyniesiony został na biskupa nowarskiego (r. 1522), w końcu (1550) na arcyb.

medjolańskiego † 1555.

Cf. Ughelli, Italia S. t. IV.

Raumer, Gesch.

Europ.

seit d.

Zeit Reform. t. II s. 103.

X. W. K.


text:
Zwiększa się liczba krajów związkowych, które znacząco liberalizują panujące do niedawna na terenie całej federacji przepisy ograniczające czas otwarcia sklepów.

Umożliwiła to zmiana ustawodawstwa dokonana w ramach reform ustroju federalnego, dzięki której kwestia czasu otwarcia placówek handlowych przeszła od września do kompetencji władz landów.

Jako pierwszy kraj związkowy większość ograniczeń uchylił w zeszły piątek Berlin.

Od tego czasu sklepy mogą tam przyjmować klientów od poniedziałku do soboty przez 24 godziny na dobę.

Handlu w Berlinie nie będzie można prowadzić w niedziele i święta, za wyjątkiem 10 niedziel w roku, w tym wszystkich adwentowych.

Z niedzielnego zakazu wyłączono lotniska i dworce.

Berlińska regulacja oraz wchodząca w życie od grudnia podobna regulacja Brandenburgii przewidują jak na razie najdalej idącą liberalizację.

Podobna ustawa Nadrenii Północnej-Westfalii weszła w życie we wtorek.

W 11 landach ustawy liberalizujące najprawdopodobniej wejdą w życie już w grudniu, na początku 2007 roku lub na wiosnę.

Jedynie w dwóch landach: Saarze i Bawarii ocaleją, przynajmniej na razie, dotychczasowe ograniczenia: w dni robocze sklepy będą mogły być otwarte od 6.00 do 20.00, w soboty – do 16.00, niedziele i święta pozostaną z nielicznymi wyjątkami objęte zakazem handlu.