text:
Profesor Wilczur

Tadeusz Dołęga-Mostowicz

Poznań, 1939

TADEUSZ DOŁĘGA-MOSTOWICZ

PROFESOR WILCZUR

POWIEŚĆ-FILM

DODATEK BEZPŁATNY DLA STAŁYCH ================

PRENUMERATORÓW (ABONENTÓW) „ORĘDOWNIKA“

POZNAŃ 1939

Zakład i miejsce odbicia, wydawca i miejsce wydania:

Drukarnia Polska Spółka Akcyjna, Poznań, św. Marcin 70.

Profesor Jerzy Dobraniecki powolnym ruchem odłożył słuchawkę telefonu i nie patrząc na żonę powiedział pozornie obojętnym tonem:

— W sobotę mamy ogólne zebranie Związku Lekarzy.

Pani Nina nie spuszczając zeń oczu zapytała:

Wstał i chodząc po pokoju zaczął mówić tonem łagodnym:

— Zapewne…

Oni mają rację…

Należy się to Wilczurowi…

A i mnie odpoczynek.

Przez tyle lat byłem prezesem Związku…

A przy tym nie możemy zapominać, że Wilczurowi należy się jakaś nagroda moralna za wszystkie jego nieszczęścia…

Dobraniecki zmarszczył brwi i powiedział tonem, nie znoszącym sprzeciwu:

— Nino, nie przesadzaj.

Nie dokończyła, lecz w głosie jej zabrzmiała at nazbyt wyraźna groźba.

Profesor Dobraniecki powiedział cicho:

Potrząsnęła głową:

— Nino!

Odwróciła głowę.

W jej oczach, które przed chwilą, jeszcze jarzyły się gniewem, dostrzegł przerażający chłód.

— Co mi chcesz jeszcze powiedzieć? - zapytała.

— Czego ode mnie żądasz?...

Jak mam postępować?...

— Jak?... — zrobiła trzy kroki ku niemu i powiedziała dobitnie: — Zniszcz go!

Zniszcz!

Usuń z drogi!

Stań się tak bezwzględnym, jak on, a potrafisz zachować swoją pozycję!

Zatrzymała się przez chwilę i dodała:

— I mnie...

Jeżeli ci na tym zależy.

Znachor...

Ale to nie była prawda.

— Zniszcz go...

— Zniszcz go — powiedziała Nina.

Pierwsi goście.

Należało się przebrać.

Profesor Wilczur umilkł na chwilę.

Jego oczy zwolna przesunęły się przez wypełnioną po brzegi salę wykładową.

Panowała zupełna cisza.

Czuł, że każde jego słowo trafia wprost do serc słuchaczy, że każde serce odpowiada mu żywym oddźwiękiem.

Wilczur uśmiechnął się.

— O pacjenta?

O którego pacjenta?

— O Leona Donata, śpiewaka światowej sławy.

Wilczur rozłożył ręce:

Na dole czekało wielkie czarne auto profesora.

Zajęli w nim miejsca i podczas gdy auto sunęło zatłoczonymi ulicami, dziennikarze skrętnie zapisywali w notesach wywody Wilczura.

— Kto dziś ma dyżur?

— Dr Kańska, panie profesorze.

— To dobrze — skinął głową.

— Tak jest, panie profesorze.

Dobraniecki wzruszył ramionami:

— Rzecz zupełnie beznadziejna.

Jedna szansa na sto.

— W czternastym, panie profesorze.

— Pełne zaufanie mam dla pana, profesorze, — z przymusem zaśmiał się Donat.

Donat wybuchnął szczerym śmiechem.

— Ach, tego nigdy nie dosyć! — zaświeciły mu się oczy.

— I cóż dalej, mistrzu?

Po kilku minutach zjawił się dr Kolski z pielęgniarzem:

— Już czas, mistrzu, na salę operacyjną.

Punktualnie rozpoczęła się operacja.

Nie trzeba było słów.

W osiemnastej minucie profesor Wilczur musiał przerwać operację.

W dwudziestej piątej minucie pacjent nie żył.

— Który z kolegów internistów miał dziś dyżur?

— Ja, panie profesorze.

— Czy pani zapomniała go zbadać?

— Czy kolega badał go? — zapytał Wilczur.

W spojrzeniu Dobranieckiego błysnął gniew:

Dobraniecki zmarszczył brwi:

Kolski zatrzymał się przez sekundę:

— Czy ma go operować doktor Rancewicz?

Kolski podbiegł wydać dyspozycje, po czym dopilnował rozebrania rannego z jego łachmanów.

Był to jakiś włóczęga, o dawno niegolonej twarzy, przeciętej zresztą kilkoma nie głębokimi, lecz krwawiącymi ranami.

Dogorywał.

Nierówny oddech, przesiąknięty odorem alkoholu ustał prawie zupełnie.

Zjawił się profesor Wilczur.

Pochylił się nad pacjentem, i wyprostował się, przecierając ręką oczy:

— Jemioł — powtarzał w myśli.

— Cyprian Jemioł...

Znam go z całą pewnością.

Uśmiechnął się i wziął ją pod rękę:

Łucja potrząsnęła głową:

Wilczur mocniej przycisnął jej rękę:

— Ależ, droga panno Łucjo...

Łucja odezwała się tonem wyjaśnienia:

— Ja tylko chciałam zaznaczyć, panie profesorze że profesor Dobraniecki...

Pochylił się ku niej z uśmiechem:

— Lubię jesień.

Lubię jesień.

A pani?

— Pan profesor wyszedł już przed godziną.

— Przed godziną? — zdziwiła się pani Nina.

I pani Nina nie zawiodła tych oczekiwań.

— Nonsens, panie kolego — powiedział krzywiąc się.

— Jak pan może wierzyć, podobnym niedorzecznościom.

Pani Nina wzruszyła ramionami.

— A jednak widzisz, że uwierzyli.

— Albo udawali, ze wierzą — podkreślił z naciskiem.

— W jaki sposób?

Uśmiechnęła się ironicznie.

Nie, na to się zgodzić nie mógł.

Popiół czasu przyprószył przeszłość, popiół czasu przyprószył włosy...

Z przeszłości została mu tylko Mariola...

Czy została?...

— Jak się masz, cesarzu?

— Skąd ja pana znam? — zapytał Wilczur.

Pacjent w uśmiechu odsłonił spróchniałe zęby:

Profesor zaśmiał się:

Profesor przysunął sobie krzesło i usiadł:

— Nie.

Będzie pan zupełnie zdrów.

— Drożdżyka? — zmarszczył brwi profesor.

— Tak, królu, mówię o słynnej firmie Drożdżyk, ulica Witebska 15.

Restauracja z punktu widzenia fiskalnego zaliczona do trzeciego rzędu, ale pierwszorzędna pod względem towarzyskim, obyczajowym i moralnym.

Drożdżyk!

Nic to panu nie mówi?

Redenz-vous eleganckiej Warszawy.

Lepsza wiara!

Tam właśnie mieliśmy zaszczyt i przyjemność.

Profesor Wilczur przetarł czoło:

— Czyżby?... to pan... pan mnie wtedy zaczepił na ulicy?...

Jemioł spojrzał w oczy Wilczurowi i dodał:

— Więc to tak było?

Lekko wzruszyła ramionami:

Przez chwile szli w milczeniu.

— A czyż w kobiecie wywołują uczucia jakieś wartości?...

Nie uroda, nie młodość, nie... czy ja wiem... wdzięk?...

Zaprzeczyła ruchem głowy:

Pocałował ją w rękę na pożegnanie.

Wypowiedziane słowa przywiodły mu na myśl dzisiejszy artykuł w jednej z gazet, znowu wałkujący sprawę śmierci Donata.

Jakiś półgłówek chyba, ukrywający się pod literami „doktor Z. Y.“ dowodził tam, że całkowite uleczenie z amnezji jest prawie niemożliwe.

Pamięć nigdy, zdaniem tego ignoranta, całkowicie nie wraca i muszą powtarzać się zapady.

Upłynęło kilka minut, zanim wyciągnął rękę po pismo.

Wilczur odłożył gazetę i szepnął do siebie:

— A więc stało się...

— Może chociaż filiżankę bulionu?

— Bo ja jestem teraz wolny...

Ewentualnie...

Wyszedł i nacisnął dzwonek.

Chorą wywożono z sali.

— Z powrotem na stół.

Profesor Dobraniecki przybladł i zmarszczył brwi:

Dobraniecki nie umiał ukryć wzburzenia.

— Czy się coś stało?

Potrząsnęła głową:

W jej oczach był smutek i niepokój.

Gdy przyszedł, siedziała przy biurku i płakała.

— Jakiż obrzydliwy, jakiż wstrętny jest świat.

Dobraniecki poruszył się na fotelu:

— Wybaczy pan, ale nie zrozumiałem.

Na twarzy Tuchwica zjawił się grymas zniecierpliwienia:

W gabinecie zapanowało milczenie.

Prezes powoli zapalił fajkę.

Dobraniecki zrobił pauzę:

Wzrok Dobranieckiego ożywił się:

— Za kilka miesięcy moglibyśmy o tym pomówić.

— Czy pan profesor?... — zaciekawił się prezes.

Dobraniecki zrobił nieokreślony ruch ręką:

Prezes wstał:

Z drugiej wszakże strony o uszy prezesa nieraz się już odbijały pogłoski potwierdzające fakty, zawarte w memoriale Dobranieckiego.

— Może do córki, do Ameryki?

Nieprawdę powiedział Dobranieckiemu.

— Pan profesor napisze kartkę?

— A jakiego koloru mają być róże?

— Wilczur z niezadowoleniem zmarszczył brwi:

— Czerwone, żółte, białe.

— Białe?

To niech będą białe.

— Tak jest, panie profesorze.

— Dobrze, dobrze — zachrząknął Wilczur.

Dziękuję.

Gdy służący wyszedł, Wilczur powiedział do siebie:

— Strasznie gadatliwy zrobił się ten Józef.

Profesor zaśmiał się:

— A na imię miał Wiliam?

Jemioł zawołał bez większego oburzenia:

Jemioł zmierzył go pogardliwym wzrokiem:

Profesor uśmiechnął się:

— Kiedy cię wypisano z lecznicy?

Na pytające spojrzenie służącego profesor odpowiedział potwierdzającym skinięciem głowy.

Cyprian Jemioł swobodnie rozsiadł się w fotelu i gdy Józef wyszedł zaśmiał się krótko:

Profesor powiedział:

Wilczur zaśmiał się:

— Nie było to tak trudne.

Jemioł zmarszczył brwi w zamyśleniu:

— Józef nakryje na dwie osoby.

— Chyba policja — mruknął pod nosem Józef.

Wilczur skinął głową:

— Może już Józef iść.

Profesor Wilczur uśmiechnął się blado:

Wilczur potrząsnął głową:

— Ludzie...

Ludzie...

Źli ludzie.

Jemioł wybuchnął śmiechem:

— Nie ma, nie ma, nie ma!...

— Na Marsie?

Na księżycu?...

Na jakiej planecie? — wrzasnął Jemioł.

— Na naszej.

Na ziemi.

— Czy może mi szanowny pan podać adres?

— Dużo takich adresów musiałbym ci padać, przyjacielu.

Dużo jest ludzi dobrych.

— W takim razie, ach, jakże świetnie się ukrywają...

No, twoje zdrowie święty Franciszku.

Twoje zdrowie.

Nalał sobie znowu kieliszek i mówił:

Profesor wstał i zbliżył się do okna:

— Miasto — myślał — miasto chciwych zwierząt...

Dzwoniono na pasterkę.

Oburzył się szczerze:

Łucja wzruszyła ramionami:

Spojrzała mu prosto w oczy:

— Niech pan mi powie, czy tacy właśnie gorsi lekarze, jak ja, nie będą tej biedocie zawsze potrzebni?

Zirytował się:

— Nie te same, tylko rozsądne, rozsądne!

Chciała mu odpowiedzieć, że rozsądek w jego rozumieniu sprowadza się do kwestyj buchalteryjnych, ale pohamowała się.

Kolski zdziwił się szczerze:

Kolski milczał przez dłuższą chwilę:

— Więc te róże to nie od pana?...

Przysłano je anonimowo...

Wobec tego przypuszczałam...

Bardzo pana przepraszam.

— Bardzo pana przepraszam — powtórzyła

Lekko wzruszyła ramionami:

Zawahał się

Kolski jednak nie dał się zbić z tropu

Nie podnosząc głowy znad mikroskopu powiedziała prędko:

— Dlatego, że to jest niepotrzebne i bezcelowe.

On zagrodził jej drogę:

— Nic panu nie mam do zarzucenia.

Potrząsnęła głową:

Spojrzała mu wprost w oczy:

— Panno Łucjo, jeszcze jedno pytanie.

Zatrzymała się.

— Pani... pani kocha innego?

— Bardzo ważne — powiedział z naciskiem.

— Tak, kocham innego.

— Jeszcze jedno.

Kocha pani...

Wilczura?...

Nic nie odpowiedziała.

Kolski zbliżył się do niej:

— Dać?...

Dać?...

Jakże bardzo pan mnie nie zna... najwięcej mi da, gdy zechce przyjąć.

Przyjąć to, co ja mu dać mogę.

Nie, to było do niczego.

Zajęta tymi myślami, dopiero w swoim pokoju ujrzawszy róże w wazonie zastanowiła się:

— Więc kto?..

— Duszo pokutująca, czego potrzebujesz?

— A czy mogłabym prosić pana profesora — po chwili wahania odezwała się Łucja zaskoczona.

To rzekłszy położył słuchawkę.

Tuchwic skinął głową:

Prezes serdecznie i długo ciskał jego rękę:

— Służę panu — skinął głową Wilczur wskazując jednocześnie gościowi fotel.

Tuchwic usadowił się wygodnie i ładując fajkę powiedział:

Prezes potrząsnął głową:

Wilczur odpowiedział ponuro:

Prezes sięgnął do teczki:

— Bez wątpienia — przyznał Wilczur.

Profesor Wilczur wziął do ręki ołówek:

— To zrozumiale — potwierdził Tuchwic.

— Niewątpliwie — powiedział prezes.

Wilczur się zamyślił.

Po dłuższej chwili odpowiedział:

Prezes wstał:

Wilczur skinął głową:

Kolski był widocznie zdetonowany i zaczął niepewnie.

Przełknął ślinę i umilkł.

— Przejaskrawione — półgłosem powtórzył Wilczur.

Profesor z lekka podniósł brwi i nie patrzeć na Kolskiego zapytał:

— A jakie są te istotne strony sytuacji?

Kolski zawahał się przez chwilę:

— Dziękuję panu, kolego — powiedział.

— Proszę to zaraz wyekspediować — powiedział woźnemu i proszę zameldować profesorowi Dobranieckiemu, że chcę z nim mówić.

Dobraniecki spojrzał na zegarek.

— Mam całe dwadzieścia minut do operacji.

— O, tyle panu nie zabiorę.

— O cóż chodzi — zapytał Dobraniecki.

Dobraniecki zlekka przygryzł wargi, lecz podniósł głowę spojrzał w oczy Wilczurowi:

— Tak.

Nie mam zamiaru tego się zapierać.

Wilczur uśmiechnął się:

Na policzki Dobranieckiego wystąpiły czerwone plamy.

Dobraniecki poruszył wargami, lecz nic nie powiedział.

— Zgadzam się — krótko odpowiedział Dobraniecki

Wilczur wstał:

— Zatem sprawa załatwiona i żegnam pana.

Dobraniecki wstał również i powiedział:

— Żegnam pana profesora.

Wyciągnął do Wilczura rękę, lecz ten potrząsnął głową:

— Nie proszę pana.

Ręki panu podać nie mogę.

— A tak, tak Byłem bardzo zajęty.

— Pan dziś skończył swój urlop?

— Dzisiaj — potwierdził Wilczur.

Zaśmiał się do niej:

— A skądże się pani dowiedziała?

— Miałam aż dwa dowody pańskiej obecności.

Wilczur zaciekawił się:

— Aż dwa?

— Tak.

Telefonowałam do pana profesora.

— Nic mi Józef o tym nie mówił.

— Umysłowo chory?

Profesor zaśmiał się i machnął ręką:

— Piłem trochę... trochę za wiele, uśmiechnął się Wilczur — Ale co to, pani w futrze?

Pani wychodzi?

— Tak.

Czekałam tylko na pana profesora bo mi woźny powiedział, że pan niedługo wyjdzie.

— To doskonale.

Chodźmy więc.

— Profesorze — zawołała szeptem.

— Co panu jest?

Odwrócił do niej głowę i uśmiechnął się:

— Wzruszyłem się trochę.

Wiele tu zostawiłem serca... wiele...

— Zostawił pan?

— Co pan mówi, profesorze!

— To straszne... to straszne... — powtarzała drżącymi wargami.

Potrząsnęła głową:

Zaśmiał się krótko:

Profesor chrząknął zaskoczony.

Głos mu drgnął, gdy ją ofuknął:

— Niech pani nie opowiada głupstw!

— Do końca życia — powtórzyła.

Zaśmiał się z przymusem:

— To przecież nie ma żadnego znaczenia. — zaprotestowała żywo.

— Ma, i to duże.

Teraz Wilczur zatrzymał się:

Łucja uśmiechnęła się smutno:

Profesor w zamyśleniu ruszył naprzód.

Znowu szli w milczeniu.

Mijali ich nieliczni przechodnie.

Wilczur podniósł głowę, jakby wpatrując się w jaki punkt między gwiazdami i powiedział wreszcie:

— Kochałem kiedyś...

Na imię jej było Beata.

Umilkł, a po dłuższej chwili Łucja zapytała:

— Nie żyje?

Profesor skinął głowę i nagle się ożywił:

— Co pani!,..

Co pani robi!

Panno Łucjo — zawołał z oburzeniem Wilczur nagle ocknąwszy się z zamyślenia.

— Niechże pani da spokój, to do niczego nie podobne.

— Niech to pani zaraz wypije.

Posłusznie spełniła jego rozkaz i zwolna się uspokajała, podczas gdy on mówił:

Podał jej swoją wielką chustkę, a Łucja wycierając oczy powtarzała:

— Nienawidzę jej...

Nienawidzę...

Uspokajała się zwolna.

Zaprzeczyła ruchem głowy:

Brwi Wilczura ściągnęły się:

Zamyślił się, a po chwili dodał:

Uśmiechnął się i dodał:

Łucja uśmiechnęła się:

— Co też pan mówi — zaprotestowała.

Uśmiechnął się ze smutkiem:

Wilczur zamyślił się:

— Nie wierzę w to.

— Więc przekonam pana.

— W jakiż sposób?

— Nic zależy mi na tym.

— Na wsi teraz musi być pięknie...

Czy pani zna wiosnę na wsi?

— Nie, nigdy.

Zamyślił się, a po chwili mówił dalej:

Zamyślił się.

— Co pani mówi? — ocknął się.

— Pytałam, czy pan za nimi nie tęskni.

Twarz Wilczura rozjaśniła się uśmiechem:

Zaśmiał się i odwrócił się do Łucji:

— Zonia nawet gwałtem wybierała się za mnie...

Tożby była radość, gdybym tam zajechał...

— Odwiedzić? — zdziwił się profesor.

Wilczur spojrzał na nią.

Zaśmiała się:

Po tygodniu ustawicznie zachęcany przez nią powiedział jej wreszcie któregoś dnia:

Podniecony chodził po pokoju, mówiąc:

— Pojadę z panem, profesorze.

W pierwszej chwili nie zrozumiał:

— Co pani mówi?

Powtórzyła dobitnie:

— Mówię, że pojadę z panem.

Spojrzał na nią niedowierzająco:

— Cóż to za żarty.

— Wcale nie żarty.

Pojadę z panem.

— Cóż za niedorzeczny pomysł!

— Dlaczego niedorzeczny?

— A jednak pojadę — zacięła się.

Wilczur zatrzymał się przed nią:

— Będę panu pomagała.

— Ale ja nie potrzebuję żadnej pomocy.

Wilczur żachnął się:

Wilczur zirytował się:

Łucja potrząsnęła głowa:

— Pięknie.

Ale nie bierze pan profesor pod uwagę tego, ze moim osobistym szczęściem jest właśnie pomaganie panu.

I to straszne poczucie samotności...

Za plecami posłyszał odgłos otwieranych drzwi przedziału.

Odwrócił się.

Przed nim stała Łucja z walizeczką w ręku.

Na pierwszym przeczytał:

— W podróż? — zapytał Kolski.

— A no tak powiedziała.

— A na jaki dworzec pojechała?

— Tego już nie wiem, proszę pana.

Z ulicy jednak zawrócił.

Dogonił dozorcę i zapytał:

Dozorca podrapał się w głowę:

— A no chyba jeszcze szóstej nie było.

Dozorca potrząsnął głową:

— Nie, nikt proszę pana.

Dobraniecki uważnie przeczytał oświadczenie Łucji i wzruszył ramionami.

Dobraniecki spojrzał nań z pół-ironicznym uśmiechem:

Kolski szeroko otworzył oczy:

Dobraniecki zaśmiał się:

— Zupełnie nie rozumiem, panie profesorze...

Dobraniecki niedbale bawiąc się ołówkiem mówił:

„Willa od zaraz o wynajęcia“.

— Wyjechał.

Wyjechali razem...

— Kiedy profesor wyjechał?

— A no, czternastego.

Data zgadzała się z datą wyjazdu Łucji.

— Czy rano?

— Wczesnym rankiem.

— I nie wie pan dokąd?

— A gdzież jest ten Józef?

— A pan jaki ma interes do niego?

— Chciałem się z nim zobaczyć — wyjaśnił Kolski.

— Pan z policji, czy co?

— Ale gdzież tam.

Babina wzruszyła ramionami.

— Przepraszam panią — ukłonił się Kolski i wyszedł.

Na tym skończył się ostatni ślad.

Nic nie odpowiedział.

— Prawda — powiedział Kolski.

Oparła się o balustradę i mówiła:

Zrobiła pauzę i dodała:

Kolski spojrzał jej w oczy i powiedział:

— Ja mogę, proszę pani.

— Czy bardzo pan ją kochał?

Kolski spojrzał na nią:

— Tak.

Z naukowego punktu widzenia...

— Naprawdę bardzo jestem pani wdzięczny za ten dowód... za łaskawe... za tak miły sąd o mnie.

— Oczywiście, proszę pani.

Kolski chrząknął:

Lekko dotknęła jego ręki końcami palców:

Uśmiechnęła się:

— Nazywałam go nawet lekarzem mego serca.

Kolski zapytał:

— A on rzeczywiście był lekarzem?

Pani Nina przecząco potrząsnęła głową:

Ponieważ umilkła, Kolski uważał za stosowne zaprzeczyć:

— Cóż znowu, proszę pani.

— Sądzi pan więc?...

— Pani jest bardzo dobra — powiedział.

Zapanowało milczenie.

Z salonu dobiegały strzępy muzyki.

Pierwsza odezwała się pani Nina.

— O tak — przyznał Kolski.

Pani Nina znowu dotknęła jego ręki:

Pani Nina cofnęła się na dawne pozycje:

Znowu zapanowało milczenie.

W tej chwili na taras wszedł profesor Dobraniecki i zawołał:

— Nino, pan minister wychodzi, chciał ciebie pożegnać.

Kolski, od początku zdetonowany, zmieszał się do reszty:

— Ależ proszę pani.

Będę niezmiernie wdzięczny.

Zasypiając myślał:

— Dziwna, niezwykła kobieta...

Łucja śmiała się jasnym beztroskim śmiechem.

— Ależ to cała spiżarnia.

„Otrzymaliśmy od profesora Rafała Wilczura złotych...”

Tym razem już bez zachowanie ostrożności otworzył drzwi i wszedł do przedziału.

— Jemioł!

Wilczur zaczerwienił się, Łucja zaś wybuchnęła śmiechem:

— Niestety, nie.

— A dokądże pan jedzie? — zapytała Łucja.

— Poproszę o bilety do kontroli.

— Pański bilet?

Konduktor podał mu bilet i wzruszył ramionami:

— Pan tak do mnie doprawdy dziwnie mówi.

Gdy się wycofał, Jemioł westchnął:

Powiedziawszy to podał Wilczurowi jego portfel.

— Tak — potwierdziła Łucja.

Wilczur uśmiechnął się:

— Przeciw czemu?

— A za przeproszeniem po kiego diabła?

Profesor Wilczur ucieszył się:

Jemioł zmarszczył brwi i jego przekrwione oczy skierowały się na Łucję:

— Z kim? — zapytał nieswoim głosem.

— Z doktor Łucją Kańską — powiedział Wilczur ruchem ręki wkazując swoje vis-a-vis.

— Pani się nazywa Kańska?…

Nie wiedziałem o tym.

Zapanowało milczenie.

— Zna pan tamte strony? — zapytała Łucja.

Jemioł dług nie odpowiadał.

Wreszcie wzruszył ramionami:

— Człowiek włóczy się wszędzie.

Pociąg zatrzymał się na jakiejś niedużej stacji.

Łucja skinęła głową:

— To moja stryjenka.

Łucja potrząsnęła głową:

Zrobiła pauzę i dodała z naciskiem:

— O, ja też jej wiele zawdzięczam.

— Niech będzie pochwalony...

— Boże drogi...

A to gość, a to gość...

Wilczur ścisnął jego rękę:

— Nie zapomniałem.

A najlepszy dowód, że przyjechałem.

Olga zamachała rękami:

— O, naschodzi się!

Wilczur spojrzał po obecnych:

— Nie przyjechałem was odwiedzić — potrząsnął głową.

— Jakże to tak? — zdziwił się Wasyl.

Pierwszy odezwał się Prokop:

— Chyba nie żartujesz z nas?..

Gdzież tobie teraz do nas?...

Wilczur przecząco potrząsnął głową:

— Boże drogi — jęknęła Zonia.

— Ot, sobie i sztuka — z podziwem potrząsnął rudą czupryną parobek Witalis.

— Zostań, zostań.

— Więc zostaniesz? — zapytał.

— Zostanę — kiwnął głową Wilczur.

— I ludzi będziesz leczył? — pociągnęła go za rękaw Natalka.

— Będę.

— I pewno — potwierdziła Olga.

Wilczur zaśmiał się:

— To jakby lecznica — odezwała się Natalka.

— Jakiego tam dobra — przerwał mu Wilczur.

— A gdzież ona? — poderwał się Wasyl, wyglądając przez okno.

— W Radoliszkach, w zajeździe tymczasem została.

— Dawniej nijakiej doktorki nie było ci potrzeba...

Moja pomoc, albo i Natalki wystarczała.

Wilczur zaśmiał się:

Nagle Prokop opamiętał się:

— Co wy, baby, poszalały? — krzyknął — gadacie i gadacie, a człowieka nie częstujecie, głodem chcecie zamorzyć.

A ruszcie że się.

— Powiedzcie mi teraz, co u was słychać — zapytał Wilczur, gdy nieco się uspokoiło.

Wilczur spojrzał na Olgę i Zonię:

Zonia poczerwieniała i niecierpliwie poruszyła swoimi szerokimi biodrami.

— Owdowieć?

— Nie może być.

Olga wyszczerzyła zęby:

— Nie chcę za mąż — rezolutnie zaprotestowała.

Zrobił pauzę i dodał:

— Bo kształcona.

— Kształcona? — uprzejmie zapytał Wilczur.

— No, a doktor Pawlicki w Radoliszkach mieszka?

— A może i czterdzieści — poprawił Wasyl.

Zonia wzięła się pod boki i zawołała wojowniczo:

— A niby kto się szlaja po wieczorynkach?

— A ty — wrzasnęła staruszka.

— Ja?...

Ja?...

Że raz na rok pójdę do szkoły...

— A nieprawda!...

— Czym mogę służyć, panie profesorze?

Przyjrzał się jej zdziwiony:

— Skądże panienka mnie zna?

Zaśmiała się:

— I panienka wie, kim jestem?

Rozbawiło to Wilczura:

— Skądże panienka wie? — zapytał z uśmiechem.

— Nie.

Droga daleka, a ja już stary...

— Komu to o starości mówić — przerwała mu pani Szkopkowa.

Profesor zaśmiał się:

— Jemu może nie, ale innym.

— Wykluczone.

Ręczę, że jest zupełnie trzeźwy.

Zamyśliła się i powiedziała:

Pokiwał głową i dodał:

Łucja z powątpiewaniem podniosła brwi:

— Tylko, że tym razem pacjent jest nieuleczalnie chory.

— A chociażby?...

Czy beznadziejnie chorego zostawiłaby pani bez opieki?...

A gdy Wilczur śmiał się, Jemioł dodawał:

Profesor oburzył się:

— Co też pani mówi: Mógłbym ich postawić jako wzór gościnności każdemu.

Zaśmiała się:

— Ach, ja nie mówię o nich.

Wilczur nie zorientował się jeszcze:

— Nie o nich?

Więc o kim?

— Widzi pani, nie przewidywałem aż tak dużego napływu pacjentów i wyczerpywania się lekarstw.

Niektóre są niestety, bardzo drogie...

No i muszę teraz pożegnać się oczywiście z nadzieją wybudowania lecznicy...

Prokop zdziwił się:

Zapanowało milczenie.

— Interes nie interes — podrapał się za uchem Wasyl.

— Ot, pogadać chciałem, rady spytać.

— Rady? — spojrzał nań Wilczur.

— W czymże ci mogę poradzić?

Wasyl zerknął na Jemioła i ociągając się powiedział:

— Takie zaufane sprawy...

Wilczur uśmiechnął się:

Jemioł odezwał się tonem pozornie obojętnym:

Wytrzymał pauzę i dodał:

Wasyl chrząknął:

Wasyl popatrzył nań niepewnie:

— Więc śpiesz się.

Na co jeszcze czekasz?

Czy nie widzisz jak czas ucieka w klepsydrze teraźniejszości?

Czas to pieniądz, mój luby!

Gdy Wasyl wyszedł, Jemioł ciągnął dalej:

— W twoim milczeniu.

cesarzu, mogę domyślać się nagany dla mego postępowania.

Wolałbyś, oczywiście, bym napoił alkoholem te nędzne korzonki.

Oto twój humanitaryzm!

Ty wybierasz korzonki.

I w jakim celu?

Żeby poić tinkturką nędznych kmieci, którzy i tak nerwy mają przytępione.

— Nie zawsze — zaoponował Wilczur.

— Sam tu resztę uporządkuję — zapewniał.

Gdy Wilczur z Wasylem znaleźli się na ścieżce, idącej wzdłuż stawu, profesor zapytał:

— No i o cóż chodzi?..

Z ojcem masz jakieś przykrości?

— Więc cóż z tego?

— Właśnie nie wiem — ociągając się bąknął Wasyl.

Wasyl pogryzając zerwaną trawkę milczał czas dłuższy.

Wilczur zaśmiał się:

— A ty nie chcesz?

— Co mam nie chcieć.

Wiadomo jak pora przyjdzie każden musi się ożenić.

Ale nie tak.

Profesor nachylił się nad zboczem rowu, pokrytym gęsto drobnymi fiołkowymi kwiatami:

W pewnej chwili Wilczur zapytał:

— A cóż złego mogę pomyśleć?

Wilczur zaśmiał się, lecz Prokop splunął nie ukrywając zgorszenia:

— No, może dla Wasyla.

Stary wzruszył ramionami:

Mielnik spojrzał nań z ukosa i uśmiechnął się:

— Dla mnie? — niedowierzająco zapytał Wilczur.

— A dla ciebie.

Wasyl zamyślił się i pokiwał głową:

— A śpiesz się — krzyknął za nią, — bo najlepiej zastawiać o samym zachodzie.

— Pójdę do łodzi, wodę wyleję — zawołał.

— Co mówisz? — spytała obudzona z zamyślenia.

— A dużo ich tu jest?

— Pewno nie mało.

Ryb dużo, to i szczupaków dużo.

— A dlaczego? — dość obojętnie zapytała Donka.

Wasyl uchwycił się nadarzającej się sposobności jak zbawienia.

Donka zdziwiła się:

— Bałeś się?

Czego?

— A teraz wiesz, po co?

Donka zaśmiała się:

— Jak to tak?...

Szukać?

Na drodze, jaką spotka i patrzy, czy będzie dobra na żonę dla ciebie czy nie?...

To zabawa.

— No i co? — zapytała przechylając kokieteryjnie głowę.

— Wypatrzył coś dla ciebie?

Wasyl powiedział ponuro:

Donka lekko wzruszyła ramionami:

Wasyl znowu spochmurniał:

— Bo pewno w Wilnie zostawiłaś jakiegoś, który ci się podoba?

— Nikogo nie zostawiłam.

Donka prychnęła jak kotka:

— A jednak jedwabną chusteczkę nałożyłaś.

Wasyl wywiercił palcem w darni sporą dziurę zanim odpowiedział:

— Widać zależy.

— A dlaczego?

Wasyl opuścił głowę i posępnie odpowiedział:

— Bo ty, Donka, bardzo mi się podobasz.

— Pewno, że ty — mruknął Wasyl.

— Boże drogi, cóż tobie we mnie może się podobać!

— Nie wiem, co...

Skąd mogę wiedzieć...

Wszystko mi się podoba.

Wasyl poczerwieniał:

Wasyl niecierpliwie machnął ręką:

Donka wybuchnęła długim, głośnym śmiechem:

Wasyl zapytał:

— No więc, jak będzie z nami?

Ponieważ nie odpowiadała, ponowił pytanie:

— Donka, no jakże?...

— Ale cóż, myślałem — popytać nie grzech...

Donka wstała i powiedziała cicho:

— Późno już.

Czas do domu.

— Puść już — odezwała się cicho Donka.

W odpowiedzi przygarnął ją mocniej mówiąc:

Zaśmiał się:

Ze smutkiem potrząsnęła głową.

— Bo jestem biedna.

— Dlaczego mam nie pytać?

Przywiązując do palika łódź powiedział Donce:

Nalegał jednak póty, aż się zgodziła.

— Pewno, pewno — odezwały się liczne głosy

Szuba ciągnął dalej:

— Cóż tam, Prokopie? — podniósł głowę Wilczur.

— Zdaje się, że masz wielu gości?

— Do mnie? — zdziwił się Wilczur.

Wilczur, zaintrygowany, pojęcia nie miał, o co chodzi:

— Cóż tam knujecie? — zapytał nieufnie.

— A no chodź, to i będziesz wiedział.

Gdy się już wszyscy rozjechali, Wilczur powiedział:

— A kiedyż chcecie zacząć? — zapytał Wilczur.

Potakiwała mu z zachwytem, a on mówił dalej:

Zaśmiał się i dodał:

Profesor oburzył się:

Łucja spostrzegła, że palnęła gafę i zawołała:

— Ależ oczywiście żartuję!

Toteż nie bez słuszności zauważyła teraz:

Wilczur machnął ręką:

— Przesadza pani.

Nie trzeba przesadzać, panno Łucjo.

Wilczur machnął ręką:

— A jednak — zaczęła Łucja.

Przerwał jej:

Łucja powiedziała:

— Jednego brak w tym programie...

— Brak?...

Spojrzał na nią z uśmiechem:

— Odprowadzę panią do Radoliszek — podniósł się Wilczur.

Gdy już minęli młyn, zaczął mówić:

— Lekkomyślnie!

Potrząsnęła głową:

— Nie mylę się...

— Może pani dzisiaj tak sądzi, droga panno Łucjo.

Ale za rok, czy za dwa, zmieni pani zdanie i wtedy będzie pani nieszczęśliwa, bo będzie pani uważała, że wycofanie się, że rozstanie, że po prostu porzucenie mnie byłoby z pani strony czymś nieuczciwym...

Znam przecie panią...

Wzięła jego rękę i powiedziała:

Wilczur ścisnął jej dłoń:

— Panno Łucjo — zaczął, lecz mu przerwała:

— Nie, niech pan nie powtarza swoich perswazyj.

Umiem już je wszystkie na pamięć.

Podniosła nań oczy z uśmiechem:

Zaśmiał się szczerze:

— Zapomina pan o Zoni.

Profesor obruszył się:

— Cóż za zestawienie?

— Żartuje pani.

Potrząsnął głową:

— Bronię pani przed sobą.

— I wykazuje pan w tym zdumiewającą wytrwałość.

— Raczej nieuzasadnionym uporem.

— Nie boję się przeznaczenia.

— To właśnie jest dowodem lekkomyślności.

— Albo wiary, że przeznaczenie to jest nieuniknione!

— Nieuniknione — powtórzył po namyśle Wilczur.

Wilczur nie od razu się zorientował:

— Z jaką dziewczyną?

— A no z Donką.

— Co, nie chce ciebie?

— I chce i nie chce.

— Jakże to tak? — zaciekawił się Wilczur.

Wasyl przecząco potrząsnął głową:

Wasyl podrapał się w głowę:

Wilczur położył mu rękę na ramieniu

Wasyl odszedł uradowany i pocieszony.

— Co wy tu robicie? — zawołał groźnie.

— Donka!

Marsz mi zaraz do domu.

— Durna!

— Ja przecież nic... — odezwał się wreszcie Wasyl.

Ojciec huknął nań:

Wasyl z oburzeniem uderzył się w piersi:

— Ja bym ją ukrzywdził?...

Wolałbym skonać.

Młynarz w jego głosie usłyszał nutę szczerości, ale kija jeszcze nie opuścił.

— Przysięgnij — powiedział.

— Przysięgam!

— Ach, czartowskie nasienie!

Otarł spocone czoło i ciężko usiadł na ławce.

Wasyl nagle zbuntował się:

— Co ty znowu?...

— Dziękuję ojcu...

Toż ja niczego więcej nie chcę...

Tylko myślałem, myśleliśmy, że ojciec nie zgodzi się...

— Co ty durny gadasz?

Że na co się nie zgodzę?

— A na mój ożenek z Donką.

Stary spojrzał nań podejrzliwie:

— Oj, coś widzi mi się, że kręcisz.

— Gdzież ja mogę kręcić?

Co ojciec mówi.

Od dawna mnie ona do serca przypadła, a i ja jej też.

Ja nawet chciałem ojca zapytać, czy da pozwoleństwo na nasz ślub...

— A bo Donka...

— Co Donka?

Prokop niecierpliwie machnął ręką:

— Ot, zdurniała i tyle.

— Czego płaczesz, Donka?

O durna, czego płaczesz?!

Odpowiedź Donki ginęła w chlipaniu.

Stał chwilę w milczeniu, wreszcie powiedział:

— Dla mnie ten grób jest naprawdę… grobem.

Odezwała się po chwili:

— W grobach zamknięte są wspomnienia.

Potrząsnął przecząco głową:

— Nie dla mnie…

Uśmiechnęła się:

Zamyślił się i patrząc jej prosto w oczy powiedział:

Łucji łzy napłynęły do oczu i nagłym, niepowstrzymanym ruchem zarzuciła mu ręce na szyję.

Nie odpowiedział od razu.

Doszli do gościńca.

— No, nareszcie, nareszcie...

Łucja zaśmiała się:

Łucja wybuchnęła serdecznym śmiechem:

— A jednak ja znalazłam.

Szkopkowa przymrużyła w zamyśleniu jedno oko:

— Nie, nie…

— Nie, owszem, ktoś mieszkający blisko.

Następowały jak zwykle zdawkowe pozdrowienia dla profesora Wilczura, pozdrowienia, które Łucja powtarzając Wilczurowi musiała ubarwiać zmyślonymi serdecznościami.

Łucja przecząco potrząsnęła głową:

— Owszem — skinęła głową Łucja.

— Była piękna?

— O tak, Mój stryj kochał ją bardzo.

— A ona? — zapytał Wilczur.

— Oczywiście — przyznała Łucja.

Łucja zamyśliła się i powiedziała:

Wilczur zaciekawił się:

— Papiery?…

Ma je pani tutaj?

Zaprzeczyła ruchem głowy:

Wilczur powiedział:

Łucja nawet nie oburzyła się:

Zaśmiał się i pocałował ją w rękę:

— Bardzo prawdopodobne.

— Obawiam się jednak — ciągnęła, — że może być to mojej przywidzenie.

A sprawdzić rzecz można tylko otwierając paczkę wbrew życzeniu zmarłej.

Łucja potrząsnęła głową:

Wilczur zamyślił się:

— Oczywiście.

Polański, Juliusz Polański.

Jemioł milczał.

Zrobił krótki, przeczący ruch głową i powiedział:

— Nie znałem.

Nie…

Nie znałem…

W jego głosie była jakaś nuta okrucieństwa.

— Wobec tego chyba spalę te papiery.

— Więc sądzi pan, że raczej powinnam spalić?

Po chwili dodała:

Jemioł zaśmiał się ironicznie:

Wzruszył ramionami:

— Dlaczego w takim razie ich nie spaliła?

Tegoż wieczora powiedziała Wilczurowi:

Wilczur zapytał:

Zaprzeczyła ruchem głowy:

Wilczur uśmiechnął się:

— Spodziewałem się tego

Jemioł wykrzywił usta:

Łucja uśmiechnęła się:

— I pan bywa czasami ponury.

Podniósł wskazujący palec:

— Ale tylko podczas niedyspozycyj żołądkowych.

— Albo pod wpływem jakichś refleksyj.

Potrząsnął przecząco głową:

Zaśmiała się:

— Jako lekarka protestuję.

Wzruszył ramionami:

— Zaraz to pani powiem.

— Słucham.

Łucja powiedziała poważnie:

Uśmiechnął się pogardliwie:

— Obawiam się, że pan głupotą nazywa idealizm.

Łucja spojrzała nań z niedowierzaniem i machnęła ręką:

— Kiedy? — zapytał podejrzliwie.

Zawahała się:

Jemioł zmrużył oczy i skrzywił się.

Odwrócił się i odszedł wolnym, ociążałym krokiem.

Kiedyś powiedziała:

— Oczywiście — odpowiedział z uczciwą miną.

— To bardzo ładnie — spojrzała nań czule.

Chrząknął i zapytał:

— Jakże się miewa pan profesor?

Wyraz twarzy Niny zmienił się od razu:

Podniósł jej dłoń do ust:

— Cieszę się, że pani przyjechała.

Pochyliła się ku niemu głową, jakby zamierzała podać mu usta.

— Szofer — bąknął półgłosem.

Pochlebiło mu to:

— Przynajmniej staram się.

Zrobił niezdecydowany ruch ręką:

— Ale dotychczas się nie zdarzyło?

— Trzeba panować nad sobą — powiedział zdawkowo.

Auto dojeżdża do willi Dobranieckich.

Zaprotestowała żywo:

Uśmiechnęła się doń:

— Pozwoli pani, że ją pożegnam...

— Już jestem po śniadaniu, proszę pani.

— Jeszcze pan znalazł jakieś ale?

— Muszę być już w lecznicy.

— „Koń gotów i zbroja, dziewczyno ty moja uściśnij, daj miecz”...

Niechże pan nie będzie zabawny z tymi swoimi obowiązkami.

Obędą się bez pana.

— Niestety — zaczął, ale mu przerwała.

Już w hallu powiedział:

— Obiecałem, że będę.

Czekają na mnie.

Rozchyliła usta w uśmiechu i dodała:

Nie mógł się nie uśmiechnąć również:

— Nie zauważyłem tego.

Wygląda pani kwitnąco.

— Ach, jednak dostrzegł pan to?...

Za to należy się panu nagroda.

Mówiła to tonem zgorszenia.

— I cóż się dzieje z pańską lekarką?

— Nie wiem, proszę pani.

Jest poza Warszawą.

— I nie pisujecie do siebie?

— Nie — skłamał.

— Zapewne — mruknął niechętnie.

Spojrzała nań ostro:

Wzruszył ramionami:

— Ja nic.

Zaśmiała się swobodnie:

— Nie była to żadna aluzja.

Nie przestawała się uśmiechać:

— Przyjemność? — zdziwił się.

Chciał wzruszyć ramionami, lecz opanował się i powiedział:

— O zazdrości nie może być tu mowy.

— Tak trudno się panu do niej przyznać?...

Czy to taki wstyd być zazdrosnym o mnie?...

— Jest pani piękna — powiedział cicho.

— Tak szalenie tęskniłam za panem...

Umilkła i dodała po chwili:

— Zaraz zamelduję, panie doktorze.

Sięgnął do kieszeni po napiwek i zapytał posłańca:

— O której pan dostał ten list?

— Więc to tak!...

Tak, droga pani.

A no zobaczymy.

— Cóż to do diabła za porządki — krzyknął Kolski.

— Kto jest dzisiaj dyżurnym lekarzem?

— Pan doktor Przemianowski.

— Proszę do mnie poprosić pana doktora.

— Doprawdy o niczym nie wiedziałem, panie dyrektorze...

Kolski przerwał mu ruchem ręki:

— Hallo?

Usiadł i napisał:

Ktoś zapukał do drzwi.

— Proszę — niechętnie rzucił Kolski.

Do pokoju weszła Nina.

— Cóż to ma znaczyć?

Wzruszyła ramionami:

Kolski milczał.

— Oczywiście miałem je.

— Czy mogę coś o nich wiedzieć?

Przygryzł wargi:

Kolski zmieszał się:

— Służę ci — odpowiedział Kolski nie patrząc na nią.

— Czy pozwolisz, że usiądę?

Przysunął jej krzesło i mówił:

— Tak ci powiedziała?

Zaśmiał się ironicznie:

— I cóż wyszło na wierzch?

Zrobił zniechęconą minę:

— Skoro koniecznie chcesz...

Wyszło na jaw to, że kochasz się naprzemian w rotmistrzu Korsaku.

Bo to on wczoraj był u ciebie.

Kolski potrząsnął głową:

Na twarzy Niny odbiło się prawdziwe zdziwienie.

— Szwadron, zapewne nie.

Ale jeszcze jeden mógł być.

Na przykład rotmistrz Supliński, który na czas nieobecności kolegi, zajął jego mieszkanie.

Kolski zmieszał się trochę, lecz natychmiast zauważył:

— To jest rzecz bardzo łatwa do sprawdzenia.

Kolski zamyślił się i odpowiedział:

— Czy mogę prosić pana rotmistrza Korsaka?

— A pana rotmistrza Supińskiego?

— Pan rotmistrz przyjedzie dopiero po czwartej — brzmiała odpowiedź.

Bąknął „dziękuję” i odłożył słuchawkę.

Gdy szofer wszedł do pokoju zapytała go:

Zatrzymała się i spojrzała nań obojętnie.

— Nino! — zawołał Kolski.

— Czym mogę służyć?

Uśmiechnęła się ironicznie:

— Nie znęcaj się nade mnę. — powiedział pokornie.

Ninie roziskrzyły się oczy:

— Oczywiście wynajmij detektywa.

Z takim nędznym płazem, jak ja należy postępować metodami policyjnymi.

— Nie drwij ze mnie, Nino.

— Tak, tak, Nino — przyznał całując jej ręce.

— Przebacz.

Byłem niemądry.

Czy zdołasz mi przebaczyć?

W jej oczach zjawił się smutek:

— Rozumiem — przyznał.

To powiedziawszy, wyszła.

Kordialnie wyciągnął do Kolskiego dłoń.

Korsak podniósł ostrzegawczo palec do ust:

— Tak — potwierdził Korsak.

— Czołem.

— Czy zastałem panią profesorową? — zapytał.

Drzwi otworzył lokaj.

— Mister Howe.

Ten Anglik.

— Cóż to za małpa, — myślał Kolski, i skonstatował, że młodzieniec ma na sobie smoking.

— I do not understand.

I’m sorry...

— Nie umiem po angielsku — mruknął Kolski.

— Skąd się tu wziął ten angielski wymoczek?

Kolski nieznacznie wzruszył ramionami:

— Pojęcia nie mam.

Widzę go pierwszy raz.

Zawsze czujna pani Nina dosłyszała jednak i objaśniła:

Korsak nieznacznie zmarszczył brwi:

— Ach, cóż za wyrażenie, rotmistrzu.

I dodała po angielsku:

Po długim wahaniu rotmistrz powiedział:

— Jeżeli pani sobie tego życzy...

Poddał się.

Usiadł i nadrabiając nieszczerym humorem dodał:

Wytrącony z programu Kolski chrząknął i wstał:

— Przypuszczam, że znajdę.

Przeszła szybko salon.

W gabinecie zastała Kolskiego, na próżno poszukującego na biurku niebieskiej koperty.

Spojrzał na nią surowo:

— Nie wiesz w kim?... — zapytała mrużąc powieki.

Kolski idąc przez nieoświetlony salon myślał:

— Czy... czy sądzi pan, rotmistrzu, że...

Mr Howe jest... kochankiem pani Dobranieckiej?

Rotmistrz parsknął śmiechem:

I dorzucił po pauzie:

— Świnie!

Rotmistrz spojrzał nań jak na wariata:

Na zakończenie prychnął jakoś dziwnie i umilkł.

Kolski potrząsnął głową:

— Bardzo słabo.

— No to się pan poduczy.

A teraz dowidzenia, bo mi pociąg ucieknie.

Czołem.

— Zwierzątko.

Sprytne, przebiegłe zwierzątko, o prymitywnych instynktach...

Tej nocy pisał do Łucji:

Wyciągnęła doń rękę znużonym ruchem:

— Powiedz-że mi, Janku, jak się to wczoraj skończyło?

Spodziewam się, że nie doszło do żadnej awantury między tymi szaleńcami?

— Nie.

Nie doszło.

Potrząsnął przecząco głowę:

Na jej twarzy odbiło się cierpienie.

Wstała i chciała zbliżyć się doń, lecz Kolski powiedział z naciskiem:

— Proszę cię.

Wysłuchaj mnie do końca.

— Czy... czy nie możemy tego odłożyć na... potem.

Uśmiechnął się nieznacznie:

— Chcesz ze mną zerwać? — zapytała.

Wysoko podniósł brwi:

— Dramatem?

Chyba farsą?

Jedną z wielu fars.

Udała, że tego nie słyszy i mówiła dalej:

Potrząsnął głową:

Nina zaśmiała się ironicznie:

— Jesteś bardzo uprzejmy.

Wzruszył ramionami:

— Jakżeby postąpił mężczyzna?

— Zażądałby, bym zerwała z innymi.

Zrobił przeczący ruch głowę:

— Nie rozumiesz mnie zupełnie.

— Ale chcę cię zrozumieć.

Przerwała mu:

— Sąd o tym pozostaw mnie.

Nina podniosła głowę i zapytała:

Wstała i zaczęła powoli naciągać rękawiczki.

— W gruncie rzeczy jest pan dobrym człowiekiem.

Zanim zdążył coś odpowiedzieć wyszła.

Głos jej drżał, gdy mówiła:

— Mój mąż...

Jest bardzo źle z moim mężem.

— Pan profesor wrócił?

— Nie.

Otrzymałam list z Marienbadu.

Doktor Hartmann pisze, że stwierdzono nowotwór pod czaszką...

To już podobno tylko kwestia miesięcy, czy nawet tygodni...

Straszne, straszne...

Pochylił się nad nią:

Otarła łzy.

— Ależ oczywiście, proszę pani.

— Czy ma pani przy sobie list Hartmanna?

Zaprzeczyła ruchem głowy.

— Chciałbym go przeczytać.

Zamyślił się i powiedział:

— Ach, każdej chwili.

— Ze mną? — ocknął się z zamyślenia Wilczur.

Wilczur opuścił głowę:

— Sam nie wiem...

Sam nie wiem, jak postąpić.

A było to tak:

— Nie wiem.

Sam nie wiem.

Prokop wzruszył ramionami:

Wilczur mruknął:

— Chce, bo nie ma jeszcze doświadczenia.

Prokop zirytował się.

— W lecznicy?

Przypomniał sobie ostatnią rozmowę z Kolskim i dodał:

— Zazdrość?

O co?

Wasyl zaśmiał się głośno:

— Nie rozumiem — szczerze przyznał się Wasyl.

Donka zaprotestowała:

— Zgadłaś, oblubienico.

— Panie Jemioł, niech pan ucieka — wrzasnął Wasyl.

— To wściekły pies.

— Niech pan ucieka — przeraźliwie zapiszczała Donka.

— Gdybym chociaż miał jakiś kij!

Przybili do brzegu i poszli obejrzeć pokaleczone psy.

— Jaki wspaniały seter — zawołała Łucja.

— No, chodź tu piesku, chodź.

Wilczur uśmiechem pokrył ból:

— Ach, nie.

To drobiazg — skłamał.

Łucja zatroszczyła się.

Zaśmiał się:

— Bardzo proszę.

Doszli do gościńca i Wilczur zapytał:

— Długo pani zabawi w miasteczku?

Zatrzymała się:

Łucji wszystka krew zbiegła do serca.

— Jezus Maria — szepnęła.

Teraz dopiero zauważyła, że policjanci maja ze sobą karabiny.

— Więc pobiegł w stronę cmentarza? — zapytał drugi policjant.

— Dziękujemy pani i moje uszanowanie.

— Wyjechał do chorego.

To wszystko co wiem.

Wzruszyła ramionami:

— Nie wiem.

Nie interesuję się tymi sprawami.

— Mój Boże .

Tu chodzi o życie człowieka.

Pani Pawlicka zmierzyła Łucję zimnym spojrzeniem.

Po chwili wahania pani Pawlicka powiedziała.

Wreszcie pani Pawlicka wróciła:

— Do Kowalewa?

— Tak.

— Dziękuję pani.

Bardzo dziękuję.

— Jest i bliższa droga — objaśniał chłop — Ale tu można tylko piechotą.

I to niebardzo bezpiecznie.

To będzie nie więcej jak trzy wiorsty.

Do Muchówki dwie, a tam wiorsta, albo półtorej przez torfowiska.

Jakby pani chciała to mogę mojego Staśka posłać.

— Umiem.

Chłop podrapał się w głowę:

Chłop klasnął w ręce:

— Tak, tak.

— Tego, co żyje u Prokopa Mielnika?

— Tego samego.

— Tak jest.

— Anuśka!

Biegaj zaraz do Suszkiewicza Antoniego.

Tylko żywo!

Żywo, bo ciemnieje.

Sołtys położył mu rękę na ramieniu:

— Słuchaj Antoni.

A przejście przez torfowiska znasz?

— A przeszedłbyś?

— A co nie mam przejść?

— A tę pani przeprowadzisz?

— A co nie mam przeprowadzić?

— A do nocy przejdziecie?

— A co nie mamy przejść?

Chłopiec zatrzymał się:

— Dobrze.

Będę uważała.

Kiwnęła głową i chłopak ruszył naprzód.

— Antoni[!] Antoni!

Gdzie jesteś?

Ogarniała ją niewypowiedziana ulga, gdy we mgle rozlegał się jego powolny, nosowy głos:

— Tu jestem.

Tutaj.

Chłopak jednak potrząsnął głową:

Skarciła siebie w myśli za tę słabość ducha.

Nagle opanował ją niepokój:

— Idziemy dalej.

Szkoda czasu,

Chłopiec nie ruszył się z miejsca:

— Niedaleczko — z niezmąconym spokojem odpowiadał przewodnik.

— Słyszy pani?

Chłopak zatrzymał się:

— I ja dziękuję pani.

— A co, pewno przenocujesz tutaj w czworakach?

— Nie, proszę pani.

Pójdę do domu.

— Jak to?

Znowu przez moczary?

— A pewno.

Chłopak wzruszył ramionami:

Staruszka złożyła ręce:

— Boże drogi!

Po nocy przez moczary?

— Ależ naturalnie.

Niechże pani usiądzie.

Obrzuciła zatroskanym wzrokiem zabłoconą suknię Łucji i czyściutkie białe pokrowce na meblach:

Odwróciła się i szybko podreptała do uchylonych drzwi:

— Wicku, Wicku — zawołała.

— To jest dr Kańska — wyjaśniła staruszka.

— Wyobraź sobie z Muchówki przez moczary tu przyszła.

Teraz, o tej porze!

Łucja uśmiechnęła się:

Staruszka zadreptała gwałtownie na miejscu.

— Ależ oczywiście, oczywiście.

— A, ten włóczykij!

I gdzież on jest?

Staruszka machnęła rękę:

— Złego licho nie weźmie — orzekła konfidencjonalnie.

— Pani chciała się ze mną widzieć?

— Wyciągnął do niej sztywną rękę:

— Profesora Wilczura.

Pawlicki nie mógł opanować wrażenia:

— Ach...

Profesora Wilczura...

— O której nastąpiło pogryzienie?

— Przed pięciu, mniej więcej, godzinami.

Pawlicki wydął wargi:

Wreszcie powiedział:

Pawlicki przecząco potrząsnął głową:

Łucja załamała ręce:

— Więc cóż ja pocznę!

Pan Jurkowski chrząknął głośno:

Pawlicki wzruszył ramionami:

— Złaźno gamoniu, z kozła.

Sam będę powoził.

— Żadnego żalu — wzruszył ramionami.

— Nie znam go bliżej — mruknął.

— Ależ dlaczego?

— Chce pani, żebym był szczery?

— Bardzo proszę.

— Na miłość Boską!

To chyba jakieś nieporozumienie!

W jakiż sposób okazaliśmy panu lekceważenie, którego wcale nie żywimy?

— Rzetelna prawda — przyznał pan Jurkowski.

— Przy mnie, przy mnie.

Łucja wzięła go za rękę:

— Chcę wierzyć pani — powiedział z goryczą.

— Musi mi pan wierzyć.

— Z miłą chęcią.

Proszę uprzejmie.

Pawlicki zaczerwienił się z lekka:

Wilczur zaśmiał się:

— Mam gorączkę — pomyślała.

Nie miała jednak czasu zmierzyć temperatury.

— Jeżeli pan profesor pozwoli, to podczas pańskiej nieobecności, będę tu zaglądał, by pomagać koleżance Kańskiej.

Wilczur przyjrzał się jej uważnie:

— Czy pani nie ma gorączki?

Zaprzeczyła stanowczo:

— Ależ nie.

Jestem zemocjonowana tym wszystkim.

— Dobrze, dobrze.

Zonia, która siedząc obok Wilczura, kręciła się niecierpliwie, przerwała tę rozmowę:

— Do widzenia — zawołał Wilczur.

— Z Bogiem i proszę wracać zdrowym.

Jemioł poważnie skinął głową:

Pan Jurkowski zmarszczył brwi z zainteresowaniem:

— Tak, hrabio.

No, nasze kawalerskie!

Wypił i pan Jurkowski zapytał rzeczowo:

— Pan jest kawalerem?

— Tak.

Ale nie maltańskim.

— I dlaczego pan się dotychczas nie ożenił?

Jemioł przytaknął:

— Jak to? — zdziwił się pan Jurkowski.

— Na kamieniu urodzone — odpowiedział Jemioł.

— Nigdy — potrząsnął głową Jemioł.

— I nigdy pana nie ciągnęło do żeniaczki?

Pan Jurkowski porozumiewawczo przymrużył lewe oko:

— Tak się pan zagalopował?

— Jeżeli to można nazwać galopem, dobrodziejku.

Łucja zdziwiła się:

— O kim pan mówi?

— O moim przyjacielu.

O Wilczurze.

Nieszczęsny leczy się tam w Wilnie i ani się domyśla, że niewiasta płocha tu zapomniała o nim.

Łucja zlekka zaczerwieniła się i zaśmiała się:

— Co też pan za głupstwa opowiada.

Rozbawiona Łucja śmiała się bez przymusu

— Słaby z pana prorok.

— Słaby?...

Oby moje przepowiednie były błędne!

— A mnie się zdawało, że ten hreczkosiej podbił pani serce od pierwszego wejrzenia.

Łucja machnęła ręką:

— Jestem najmocniej przekonana, że i tu się pan myli.

— Widzi pani?...

Wilczur pogładził ją po włosach:

Nazajutrz z rana przyjechał doktor Pawlicki, którego doszła wiadomość o powrocie Wilczura z Wilna.

Był również bardzo wstrząśnięty stanem ręki profesora, i niby przypadkiem, powiedział:

Wilczur spojrzał nań poważnie:

— Jakże się pani podoba pan Jurkowski?

Spojrzała nań zdumiona:

— Czyżby to pytanie mogło mieć jakieś znaczenie?

Wilczur zlekka się zmieszał:

Wzruszyła ramionami:

Spojrzała nań z serdecznym uśmiechem:

— Pan wie najlepiej, że nie tęsknię za rozrywkami, i że towarzystwo pana najzupełniej mi wystarcza.

Uśmiechnęła się do panny Jurkowskiej i dodała:

— Rzeczywiście tak jest dobrze? — zapytała poważnie.

— Jeżeli wypuścić tu obrąb na dwa centymetry to i długość będzie jak raz.

Wilczur chrząknął:

Dawniej, widząc profesora robiącego papierosy, mawiał:

— Przyznam ci się, że nie widzę, przyjacielu.

Nie przerywając swego zajęcia Jemioł odpowiedział:

Wilczur spojrzał na swoją drgającą rękę:

Jemioł nieznacznie wzruszył ramionami:

— I jakież stąd wnioski?

— Smutne.

— Jakąże znowu poczęstujesz mnie mądrością? — blado uśmiechnął się Wilczur.

— Nie wmówisz mi chyba, że utrata ręki, czy nogi, słuchu, czy wzroku jest rzeczą radosną.

Jemioł z uwagą układał gotowe papierosy w pudełku.

— W czymże jej pożytek?

Wilczur zmarszczył brwi:

Wilczur zaśmiał się:

Jemioł podniósł się:

— No, naturalnie, naturalnie.

O godzinie szóstej zajechały konie.

— Jak tu przyjemnie, prawda? — zapytała.

— O tak — powiedział bez przekonania.

— Pan zdaje się z czegoś niezadowolony?

— Ja?

Ależ bynajmniej.

— Pan się nudzi?

— Cóż znowu...

Posmutniała i dodała szybko:

Wilczur wzruszył się jej gotowością:

— Za żadne skarby panno Łucjo.

— Kiedy pana to wcale nie bawi!

Z uśmiechem rozłożył ręce:

— Czy mogę panią prosić do foxtrotta?

Nikorowicz też ją stamtąd pamiętał, gdyż powiedział:

Tancerz westchnął:

— Widzę, że pan zdolny jest do poświęceń. — zaśmiała się

Chwilę tańczyli w milczeniu, po czym pan Nikorowicz zapytał na pozór obojętnym tonem:

— Jakże się pani podoba Kowalewo?

— Bardzo tu ładnie i miło.

Zawahał się i odpowiedział:

Domyśliła się do czego Nikorowicz zmierza i powiedziała:

Ponieważ zmarszczyła brwi, pospieszył dodać:

— Jednak... — zaczął Nikorowicz.

Przerwała mu:

— Chciałabym z panem pomówić gdzieś na osobności.

Przeprowadził ją przez sień i przez pokój, gdzie grano w brydża do swojej kancelarii.

Nie było tu nikogo.

Spojrzał na nią z niepokojem i zapytał:

— Dlaczego pani te pogłoski nazywa niedorzecznymi?

Chciała mu oszczędzić odmowy i dlatego potrząsnęła głową:

— Ja wcale tak nie sądzę — odrzekł marszcząc brwi.

— A nie może się pani ich pozbyć?

— Nie chcę się pozbyć tych zobowiązań.

Opuścił głowę:

— To znaczy, że pani kogoś kocha.

— Tak — odpowiedziała krótko.

Milczał przez dobrą minutę, a później powiedział usiłując się uśmiechnąć:

Łucja potrząsnęła głową:

— Czy... czy mogłaby pani wymienić mi jego nazwisko?

— Ach, jeżeli to tajemnica... — zauważył z ironią.

— Czy pani mnie uważa za plotkarza?

Interesuje się tym dla siebie i wyłącznie dla siebie.

Szeroko otworzył oczy:

— Jak to?...

Łucja wstała.

— Tak, proszę pana...

I proszę, byśmy na tym skończyli rozmowę.

Wyglądał przytomnie, lecz pewne niedokładności w wysławianiu się świadczyły o nadmiarze pochłoniętego alkoholu.

Wilczur uśmiechnął się wyrozumiale:

Jurkowski podniósł palec do góry.

Wilczur udał zaciekawienie:

— Słucham, słucham.

— Rozumiem — łagodnie potwierdził Wilczur.

— Skądże mogę wiedzieć? — wzruszył ramionami Wilczur.

— Miałem rację, czy nie?..

No co, profesorze.

Miałem rację, czy nie...

— Jakże się pani bawi? — zapytał.

Spojrzała nań z niepokojem:

— Co panu jest?

Łucja przetarła ręki czoło.

Wprost wierzyć nie mogła swoim oczom.

— Bóg mi świadkiem.

Nie mogę...

Jakże...

Nowotwór w mózgu...

I ta ręka...

— Jakże ja z tą ręką...

To przecież niepodobieństwo.

Wilczur zatrzymał się przed nią:

Wilczur spojrzał poważnie w jej oczy:

— Nawet wtedy.

Nawet wtedy, proszę pani

Znowu zapanowała cisza.

Oburącz ścisnęła mocno jego rękę.

W istocie list brzmiał, jak następuje:

I gdy namiętnym, rozkazującym głosem mówiła mężowi:

— Musisz żyć!...

Ty będziesz żył!...

Dobraniecki szepnął:

— Od dawna już jestem tego samego zdania...

Jedna szansa na sto.

— Jedna na sto tysięcy — poprawił Colleman.

Amerykanin nie mylił się.

Z miejsca kategorycznie odmówił.

— Ależ, Jerzy — załamała ręce.

— Czy profesor Colleman odjechał?

Nina ożywiła się:

— O, nie, nie.

I po pauzie dodał:

— O Wilczurze — szepnął Dobraniecki.

— Jerzy, zgodziłbyś się na operację, gdyby to on miał ją przeprowadzić?

Była zgorączkowana i podniecona:

— Nie zgodzi się.

— Czy jest doktór Kolski?

— Jest na górze w sali operacyjnej, proszę pani.

Kolski potrząsnął głową:

— Moja prośba też nic nie wskóra.

Nina bezsilnie opadła na fotel:

— Boże, Boże!...

Nagle zerwała się:

Chwyciła depeszę i potrząsając nią gorączkowo mówiła:

Kolski potrząsnął głowę:

— Wiec co to jest?

Niechże pan mówi co to jest?

Wzruszył ramionami:

— Przypuszczam, że prawda.

Jeszcze raz przeczytał depeszę:

— Mógłby?...

O Boże!

Na pewno mógłby?

— Na pewno.

Oczywiście z niejakim utrudnieniem.

Al jest to niemożliwością.

Kolski nieznacznie wzruszył ramionami:

— Ale jak go do tego zmusić?

— Więc czym prędzej wyślijmy drugą depeszę.

Kolski potrząsnął głową:

— Wątpię, by to poskutkowało.

Więc co robić?

Co robić?... — zaciskała kurczowo palce.

Kolski powiedział po dłuższym namyśle:

Pani Nina zerwała się z miejsca:

Rozłożył ręce.

— Za to nikt ręczyć nie może.

Kolski nie odpowiedział.

Obliczał już to sobie wiele razy.

Tyle razy ile oczekiwał, że Łucja pozwoli na krótkie odwiedziny.

Nagle chwyciła go za rękę:

— Panie Janie!

Panie Janie, niech pan jedzie ze mną!

Kolski zlekka przybladł.

— To jest niemożliwe. — odpowiedział.

— Nie mogę teraz wyjechać.

— Dlaczego?

Kolski skrzywił się:

Spojrzała nań z wyrzutem:

Potrząsnęła głową.

Więc o cóż jeszcze?

— Wcale nie jestem o tym przekonany.

— Uważał, że dłużej nie może sprzeciwiać się.

W tej właśnie chwili w okna uderzył jaskrawy blask elektrycznego światła.

Od strony młyna zbliżał się samochód.

W pierwszej chwili nie poznała Dobranieckiej, i zapytała:

— Czy przywiozła pani chorego?

— Proszę.

Niech państwo wejdą.

— Czy państwo nie otrzymali depeszy?

— Otrzymaliśmy, ale... — zaczęła Dobraniecka

Łucja wzruszyła ramionami:

Dobraniecka cała się trzęsła:

Oczy Łucji zwęziły się.

— Boże, Boże...

Boże...

— To los się mści na was.

Los.

Nie ja.

— Więc dlaczego pani nie chce umożliwić mi zobaczenie profesora?

Czyż to nie zemsta dyktuje pani tę nieustępliwość?

Łucja zmierzyła ją pogardliwym spojrzeniem:

— Więc czemuż nam jej odmawia?

Dobraniecka niespodziewanie rzuciła się przed nią na kolana:

— Litości...

Litości... — jęczała i wybuchła łkaniem.

Lecz Łucja była niewzruszona:

— Niechże pani wstanie.

To jest wstrętne!

I zwracając się do Kolskiego, powiedziała niemal rozkazująco:

— Niechże pan podniesie tę panią.

— Strasznie pani mnie sądzi...

Strasznie...

Może zasłużyłam na to...

Ale zniosę wszystkie upokorzenia.

Wszystkie.

Tylko niech pani mi nie odmawia tej łaski...

Ja się muszę widzieć z profesorem...

— Po co? — krótko zapytała Łucja.

Łucja wzruszyła ramionami:

Łucja przecząco potrząsnęła głową.

— Panno Łucjo, co to takiego?

Dobraniecka wyciągnęła doń ręce:

Wilczur podniósł wzrok na Łucję:

— Czy pani nie wysłała depeszy?

— Owszem, wysłałam.

— Otrzymaliśmy ją... — zaczęła Dobraniecka

— Może pan, panie profesorze, może pan.

Wilczur niecierpliwie się poruszył:

Dobraniecka wpiła się palcami w ramię Kolskiego wołając:

— Panie profesorze — odezwał się Kolski.

Na ustach Wilczura pojawił się uśmiech:

— Czy pan wierzy, że taka operacja może się udać?

Kolski nie ustępował.

Pani Nina powtarzała wciąż szeptem wśród płaczu:

— Błagam, profesorze...

Błagam...

Wilczur stał przez dłuższą chwilę ze ściągniętymi brwiami.

Kolski potrząsnął głową:

Przerwał mu głośniejszy szloch pani Dobranieckiej.

Wilczur jakby zaskoczony spojrzał mu w oczy:

— I dlaczegóż pan myśli, że nie powinienem?

Kolski odpowiedział twardo:

— Byłem pańskim uczniem, panie profesorze.

W pokoju zapanowało milczenie.

Wilczur, nie odwracając się, powiedział:

— Czy będzie pani taka dobra, panno Łucjo, I zechce pani przygotować moją walizkę?

— Zaraz to zrobię — cicho powiedziała Łucja.

— Dziękuję.

Dziękuję panu, — wołała, usiłując chwycić jego rękę.

— Do śmierci panu tego nie zapomnę...

Uśmiechnął się ze smutkiem i machnął ręką:

— Proszę wstać i usiąść.

A zwracając się do Kolskiego wskazał półkę na ścianie:

— Panie kolego.

Tu znajdzie pan krople walerianowe.

Kolski poczerwieniał:

Kolski zlekka zaniepokoił się:

— Tak.

I podkreślam, że jest to warunkiem bezwzględnym.

— Słucham, panie profesorze.

— Dlaczego?

— W Warszawie mam moc pracy.

Lecznica pełna...

Poza tym prywatni pacjenci.

Wilczur przyjrzał mu się uważnie:

Kolski potrząsnął głową:

— Wcale nie zabrałem.

— Więc da mi pan numer swego telefonu w Warszawie i zaraz po przyjeździe zadzwonię, by panu wszystko potrzebne wysłali.

— Już ja to załatwię — wtrąciła Dobraniecka.

Kolski po namyśle powiedział:

— Chciałbym tylko prosić pana profesora o jedno...

— Słucham.

Wilczur odpowiedział nieco zdziwiony:

— Ależ owszem.

Mogę jej to powiedzieć.

Pani Dobraniecka niecierpliwie spoglądała na zegarek:

Wilczur skinął głową:

Uśmiechnął się:

— Odważna jest pani.

— Odważna? — zdziwiła się.

Łucja patrzyła nań szeroko otwartymi oczami:

— A poza tym, nie rozumiem...

Przerwał jej:

— Jestem zmęczony, proszę pani.

Spróbuję się zdrzemnąć.

Zrozumiała i umilkła.

I dodał po chwili:

Zamyślił się, a Rancewicz zapytał:

— Czy w takim stanie rzeczy operacja może mieć sens?

Jurkowski wstał i odsunął krzesło:

— Ja głosuję za zrezygnowaniem z operacji.

— Jestem przeciwnego zdania — potrząsnął głową Wilczur.

— Ależ to przechodzi ludzkie możliwości!

Poklepał po ramieniu Jurkowskiego:

— Dobrze.

— Nie mogę.

Nie potrafię...

— Tak — kiwnął głową dr Jurkowski.

— Trzeba zamknąć czaszkę.

Widocznie pod wpływem silnego napięcia woli, drgania ręki ustały.

Profesor jednak nie przerywał.

— Czyżby nie widział?

Czyżby nie zauważył? — pomyśleli jednocześnie Jurkowski i stojący tuż za nim Rancewicz.

Nieznośny żar świateł stawał się nie do wytrzymania.

— Można zamykać — ochrypniętym głosem powiedział Wilczur.

— Czy pańskim zdaniem będzie żył, panie profesorze?

— Nie wiem — odpowiedział Wilczur.

— Przecież operacja się udała.

Zwrócił się do Rancewicza.

— Oczywiście zarządził pan zastrzyki wzmacniające?

— Naturalnie, profesorze.

Wilczur wstał:

— Dziękuję wam bardzo koledzy, ale mam inne plany.

Wilczur machnął ręką:

Rancewicz uśmiechnął się:

— Już jest po operacji.

Powieki Dobranieckiego załopotały:

— Jak to?...

Po operacji?...

Chory przymknął oczy, a Rancewicz dodał:

— Będzie pan żył.

Po chwili milczenia Dobraniecki powiedział:

Wilczur chrząknął:

— No, na mnie już czas.

Życzę pomyślnego wyzdrowienia i żegnam.

— Prawda.

Nic mu już nie grozi.

Wilczur potrząsnął głową:

— Nie.

Ale jestem człowiekiem.

Wilczur odwrócił głowę i pomyślał:

Gdy tylko roztopił się w szumie deszczu odgłos oddalającego się motoru a na brzozach, którymi był trakt wysadzany zgasły ostatnie smugi reflektorów, Łucja powiedziała:

— Zaraz przygotuję dla pana pokój profesora.

— Czy mogę pani w tym dopomóc — zapytał nieśmiało Kolski.

— Och, to mi jest zupełnie obojętne.

Podczas gdy zamykała drzwi zauważył:

— Tam leżą chorzy — krótko odpowiedziała Łucja.

— Myli się pan.

Nie żywię żadnej urazy.

— Więc nie może mi pani darować tego, że tu zostałem.

Ale prozę mi wierzyć, że to profesor ode mnie zażądał tego.

— Biedna Łucja — myślał.

— W tym wszystkim zamknąć swoje życie.

W tej beznadziejności, w tej codziennej szarzyźnie...

Kolski podał jej rękę, wymieniając swoje nazwisko.

— Nie, dziękuję.

Wolę zimne.

— To życzę smacznego — kiwnęła mu głowę i wyszła.

I zakończyła po łacinie:

Kolski spojrzał na dziewczynę niezdecydowanie:

Łucja skinęła głową.

Kolski zdziwił się:

Jakby odgadując jego myśli, Łucja powiedziała:

— Nie jest to najbezpieczniejsze przy dokonywani operacyj — zauważył Kolski.

— Tak ale na to nie ma żadnej rady.

Po wyjeździe Pawlickiego Kolski nadmienił:

— Że profesor się tu czuje najlepiej?

Łucja uśmiechnęła się.

Kolski zamyślił się i odezwał się po dłuższej pauzie:

— Wcale tu nie jest tak źle.

— Wzruszyła ramionami.

Kolski wzruszył ramionami.

— Owszem.

Rozumiem to.

— Byłbym zdolny.

Potrząsnęła głową:

— Nie wierzę.

Łagodnie położyła rękę na jego ramieniu i powiedziała:

Chwycił jej dłoń i przywarł do niej ustami.

Na dole kartki był dopisek:

— Plecie pan głupstwa — skrzywiła się Łucja.

Kolski zrobił niepewny ruch ręką:

— Myślę, że raczej nie.

— Dlaczego?

— To prawda — przyznała Łucja — i sprawa została w ten sposób załatwiona.

Któregoś dnia niby nie chcąco rzuciła uwagę:

Łucja zaryzykowała pytanie:

— A ona?

— Co ona?

Zaśmiał się z wyraźnym tonem szyderstwa:

— To znaczy, że nie kochała.

Zmarszczył brwi.

— Ta kobieta nie rozumie w ogóle co znaczy słowo miłość, choć częściej je ma na ustach, niż jakieś inne.

— Dlaczego częściej?

— Ach, tak — szepnęła Łucja.

— Na szczęście nie zostało po niej śladu.

Łucja zapytała:

— Właśnie poszukiwanie narkotyku.

— Zgoda.

Ale mógł pan zrobić lepszy wybór.

Kolski skinął głową:

— Słowem stał się pan wrogiem kobiet? — zapytała.

Potrząsnął głową:

— Nie, panno Łucjo.

Nie miną nigdy.

— To już jest nielogiczne.

— Być może — przyznał.

Przez dłuższy czas szli w milczeniu.

Kolski wzruszył ramionami:

— Zwłaszcza?

Dlaczego zwłaszcza?

— Rozmyślnie — potwierdził.

— Tak — powiedział krótko.

Teraz już była pewna że Kolski miał romans z Dobraniecką i zauważyła mimo woli złośliwie:

— Dobrze mu tak.

Dobrze mu tak...

— Może jutro wróci profesor...

Kolski zacisnął szczęki i odpowiedział:

Odwrócił się i odszedł do swego pokoju.

Nowy głośny śmiech poderwał Łucję.

— Kiedy ja, proszę pani nic takiego — zaczęła się bronić.

Łucja jej przerwała:

— Za co skrzyczała?

— A za pana doktora…

— Za mnie?

Jak to za mnie?

— Że co?

— O kim pani mówi? — zapytał.

— I z czegoż to pani widzi?

— No, chociażby z pańskich zalotów do Donki?

Wybuchnęła śmiechem.

Teraz spojrzał na nią z prawdziwym niepokojem:

— Pani Łucjo!

Co się pani stało?

Zarumieniła się i nie patrząc mu w oczy powiedziała zbyt głośno:

Był wprost oszołomiony tym, co słyszał.

Po dłuższej pauzie wobec jej milczenia zaczął mówić, zaczął tłumaczyć całą niedorzeczność jej podejrzeń.

Chwycił jej ręce i zaczął obsypywać je pocałunkami:

Z żartobliwym smutkiem potrząsnęła głową:

— Widzę, że nie ma rady, i że od dziś będzie mnie pan już uważał za człowieka, który prześladuje uciśnionych.

— Zachowałam się jak pensjonarka — powiedziała półgłosem.

I nagle w mózgu błysnęła świadomość:

— Jak zazdrosna pensjonarka...

— Hej, a kto tam?

— Jak się masz Donko?

To ja.

Donka zaśmiała się:

Dziewczyna wzruszyła ramionami:

— Nie Wasylowi, tylko pannie Łucji.

Wilczur chrząknął i powiedział w zamyśleniu: — Pewno, że wolno.

— Przychodzi tu co dzień?

Wilczur zdziwił się:

— Dlaczego się boczy?

— A po cóż mu były konie?

Wilczur spojrzał i skinął głową:

— Rzeczywiście leżą.

— Z jakich imienin?

— Profesorze!

Wrócił pan!

Wilczur zmusił się do uśmiechu:

— Jak się macie, moi drodzy!

Natychmiast po kolacji Wilczur powiedział:

— I dochody panu też rosną?

— Nie narzekam na to.

Kolski poczerwieniał:

— Niestety, jest to niemożliwe.

Wilczur podniósł brwi.

Kolski odpowiedział nie od razu:

— Kocham kogoś...

— Ach, tak?...

Mężatka?

— Nie.

Jest zaręczona z innym.

— To rzeczywiście przykre.

I kocha tego innego?

— Tak przynajmniej mówi.

— O, nie — pospiesznie zaprzeczył Kolski.

Wilczur przyglądał mu się przez chwilę z uśmiechem:

— Trzydzieści pięć, panie profesorze.

Wilczur mówił dalej:

Kolski przełknął ślinę i zapytał:

— Czy pan profesor serio jest tego zdania?

— Z największą przyjemnością, panie profesorze — skłonił się zmieszany Kolski.

— Skąd pan wie? — zdziwiła się Łucja.

Zmarszczył brwi i zmrużył oczy:

Wilczur gwałtownie zamachał ręką:

Wilczur spojrzał na nią groźnie:

— Ośmielam się — skinęła głową Łucja.

Wilczur energicznie zaprzeczył ruchem głowy:

— I cóż tam słychać na szerokim świecie?

— Dlaczegoż niedobrze? — uważnie spojrzał nań Wilczur.

Wilczur potrząsnął głową:

— I nie tylko chorzy…

— Cóż to znaczy?

Wilczur udał zdziwionego:

Prokop wzruszył ramionami:

Prokop machnął ręką:

Prokop pokręcił głową:

Prokop zamyślił się i powiedział:

— Zobacz, jaka to dobrana para.

Łucja zbyła tę uwagę milczeniem.

— Co wiedzieć? — zdziwiła się Łucja.

Łucja oprzytomniała:

— Oto zwracam panu wypożyczony skarb...

Kolski nie domyślając się wcale co zaszło, odpowiedział z uśmiechem:

Jurkowski ukłonił się ponownie z przesadną galanterią:

Potrząsnęła głową:

Kolskiemu krew przypłynęła do twarzy:

— Chyba nie obraził pani?!

— Nie, nie.

Broń Boże.

Wyjdźmy stąd.

Zgodził się skwapliwie:

W przejściu spotkali Pawlickiego, który ich zatrzymał:

— Zmęczyli się państwo tańcem?

Słowa te z coraz większą wyrazistością utrwalały się w jej mózgu.

— Muszę z nim zostać i zostanę… zostanę!…

Potrząsnęła głową:

— Ależ dlaczego?

— Kochana — powtarzał — uspokój się, kochana.

W nagłym porywie przyciągnął ją do siebie:

— Kochasz mnie!

Wiem, że kochasz!

— Ciebie, tylko ciebie!

Spojrzał na nią z lękiem.

Ujął ją za rękę w przegubie:

Zaprzeczyła ruchem głowy:

— Łucjo — zaczął, lecz mu przerwała:

— Sam mi o tym powiedział.

Kolski zniecierpliwił się:

Wstała i poprawiając przed lustrem włosy, powiedziała spokojnie:

— Zwraca, ale dlaczego?

Jakimi motywami się kieruje?

— O to już mniejsza.

— Ale to przecież prawda!

— Przekonam go, że się myli.

Kolski się oburzył:

Potrząsnęła głową:

Do pokoju wszedł Pawlicki:

Łucja uśmiechnęła się doń blado:

— Dobranoc — wyciągnęła rękę Łucja.

— Łucjo, Łucjo — ścisnął jej rękę Kolski.

Na ganku spotkał profesora.

Kolski nie patrząc nań, odpowiedział:

Wilczur wziął go pod rękę:

Wilczur przyjrzał mu się uważnie:

Kolski uśmiechnął się krzywo i powiedział:

— Może i ma pan rację profesorze.

Pierwszy odezwał się Wilczur:

Zrobił pauzę i dodał:

— Kiedy doprawdy, panie profesorze... — zaczął Kolski.

Uśmiechnęla się doń wesoło:

— Jeszcze nie — spuszczając oczy odpowiedział Kolski.

— Dobrze.

Zaraz pójdę do młyna.

Wilczur chrząknął:

Nikt na to nic nie odpowiedział.

Profesor zdjął kitel i myjąc ręce powiedział:

— Naprawdę jestem zaintrygowana.

Łucja skończyła czytać i podniosła na profesora oczy.

— Jakie ale?

— Ach, nie tylko wspominałem.

Podnosiłem pod niebiosa pani poświęcenie, droga panno Łucjo.

Nie wyobrażam sobie lepszej pomocy, niż ta, jaką miałem od pani.

Łucja przygryzła wargi:

— Dlaczego pan używa czasu przeszłego?

Wilczur odpowiedział spokojnie:

— Profesorze!...

— Przecież rozumiemy to oboje, panno Łucjo.

Zmarszczyła brwi:

Wilczur uśmiechnął się, a w jego ozach zamigotał smutek.

— To nieprawda — zaprotestowała żywo.

— Najprawdziwsza prawda — pokiwał głową profesor.

— Więc udowodnię to panu.

Wilczur łagodnie wziął jej rękę:

— Panno Łucjo.

Pomówmy spokojnie.

Zerwała się z miejsca:

Chciała odejść, lecz Wilczur nie puścił jej ręki:

— Nie rozumiem pana.

— Kiedyś… — zaczęła Łucja.

Wilczur przerwał jej:

— Dlaczego dzisiaj? — podniosła nań odważnie oczy

— Bo dzisiaj wiem, że pani kocha innego.

Wilczur zaśmiał się:

Łucja potrząsnęła głową:

— To są pańskie przywidzenia.

Łucja zakryła twarz rękami i płakała:

— Nie mogę zostawić pana.

Nie mogę.

Wilczur wzruszył ramionami:

Wciąż nie mogła się uspokoić:

Wciąż płakała.

Wilczur wstał i gładząc jej włosy mówił:

Chwyciła jego rękę i przywarła do niej ustami.

Nie bronił się i powiedział:

— Nie przebaczę sobie tego nigdy.

Nigdy...

Łucja wybuchnęła nowym płaczem.

— Chyba serce mi pęknie, gdy będę stąd wyjeżdżała - zawołała Łucja z rozpaczą.

Stała pośrodku pokoju zalana łzami i zupełnie złamana...

Wilczur objął ją, przyciągnął do siebie i mówił:

— Tak jest — cicho odpowiedział Kolski.

— Otóż panna Łucja wyjedzie z panem...

Wiem, że się kochacie i szczerze życzę wam najlepszego szczęścia...

— A no pojechali…

Jemioł potrząsnął głową:

Wilczur uśmiechnął się:

— Głupi… — powtórzył.

KONIEC

↑ fragment tekstu uzupełniony na podstawie wydania Wydawnictwa Poziom, Łódź, 1956, str. 19-21.


corpora: wikisources-pl

text:
Coster 2.

Jan Ludwik, jezuita, ur. 1728 r. w Nancy, po zniesieniu zakonu był bibljotekarzem bpa w Liège.

Um.

nagle podczas przechadzki 1780 r.

Założył pismo perjodyczne p. t.

Esprit des journaux françois et etrangers, którego celem było zbierać lepsze artykuły, rozrzucone po różnych czasopismach; miewało też i swoje własne.

Ks. Coster redagował je 1772—1775 r. i wydał 10 t.

w Liège; kontynuowali je: dr de Lignac, ks. Outin i in. do r. 1818 włącz.; wyszło wszystkich razem tomów 487.


corpora: CEN

text:
Byli szefowie amerykańskiego koncernu energetycznego Enron, Kenneth Lay i Jeffrey Skilling, zostali w czwartek uznani za winnych defraudacji i bankructwa tego przedsiębiorstwa.

Pierwszemu z nich postawiono 6 zarzutów, wszystkie zostały potwierdzony, drugiemu postawiono 28 zarzutów (tylko 19 z nich udało się udowodnić prokuraturze).

Obaj mężczyźni spędzą najbliższe lata w więzieniu.

Po ogłoszeniu werdyktu Jeffrey Skilling powiedział dziennikarzom, że jest niewinny i padł ofiarą systemu.

Zaznaczył też, że zamierza odwołać się od wyroku.

Kenneth Lay odmówił komentarza reporterom zgromadzonym przed sądem.

Werdykt zapadł po 6 dniach narad sędziów i 4 miesięcznym procesie sądowym, w którym sądzono bohaterów największego w Stanach Zjednoczonych skandalu związanego z tzw. kreatywną księgowością.


text:
Ciche wzgórze.

Znam ja jedno piękne wzgórze;

Na niem kwitną przy figurze

Przeźroczyste polne róże.

Boża męka pochylona

Patrzy z ciszą i spokojem,

W świat wyciąga swe ramiona

Po nad ziemskim krwawym znojem.

Jak tam słodko, jak tam błogo!

Niedotknięte bólem, trwogą

Serca w niebo płynąć mogą;

Tęsknych dumań nic nie zmąci;

Cichnie ludzkiej głos boleści...

Chyba wietrzyk listkiem trąci,

Lekko, śpiewnie zaszeleści...

Kiedy słońce z nieba schodzi

W swojej złotem tkanej łodzi,

W purpurowych fal powodzi, —

To nad wzgórkiem twarz swą zniża,

Pożegnalnym blaskiem strzela

I całuje stopy krzyża,

Święte stopy Zbawiciela.

Pod tym krzyżem w pierwszej wiośnie,

Z polną różą, co tam rośnie,

Wyglądałem w świat radośnie;

Na mogile kwiaty rwałem;

Z tego wzgórza zagon własny

Raz na zawsze pożegnałem.

Więc choć lat już przeszło tyle,

Myślą wracam w dawne chwile

Siąść pod krzyżem na mogile:

Chcę usłyszeć znów o zmroku

Pieśń nabożną tego ludu,

Co się modląc ze łzą w oku

Oczekuje zawsze cudu...


text:
cuch i czuch, ‘zapach’, ‘węch psa’; cuchnąć, ‘śmierdzieć’.

Nagłos chwiejny, c i cz, jako od pierwotnego skju-; urobione do czuć, jak śmiech do śmiać.


corpora: sejm

text:
PROJEKT

USTAWA

z dnia ………………….2012r.

o zmianie ustawy o ochronie przeciwpożarowej

Art. 1

1) po art. 26 dodaje się art. 26 a w brzmieniu:

„26a.

1.

Na wniosek członka ochotniczej straży pożarnej, który udokumentuje co najmniej 30-letni staż członkowski w ochotniczej straży pożarnej, przysługuje 10% dodatek do emerytury lub renty, lecz nie wyższy niż 200 zł miesięcznie.

Art. 2

Należy stwierdzić, że ta pełna poświęcenia i zaangażowania służba strażacka nie znajduje należytego wsparcia w obowiązującym ustawodawstwie.

W celu docenienia społecznej pracy strażaków ochotników wnioskodawcy proponują, aby członkowi OSP, który udowodni 30-letni staż członkowski, można było wypłacać 10% dodatek do emerytury lub renty, nie więcej jednak niż 200 zł miesięcznie.

W przekonaniu wnioskodawców dodatek taki da nie tylko finansową rekompensatę czynnym członkom OSP za wkładany przez nich przez wiele lat wysiłek w działalność ratowniczą, ale także będzie zachętą mieszkańców poszczególnych miejscowości do wstępowania w szeregi OSP i aktywnego w nich działania.

Z powyższych przyczyn wnioskodawcy uważają uchwalenie załączonego projektu za uzasadnione.

Wejście w życie art. 1 ustawy pociągnie za sobą konsekwencje dla budżetu państwa, w którym należy zabezpieczyć środki finansowe w kwocie ok. 100 mln zł.

Kwota powyższa została szacunkowo określona na podstawie orientacyjnego przeliczenia osób uprawnionych do dodatku zgodnie z projektowaną ustaw


text:
Telewizja Polsat pracuje nad nowym kanałem informacyjno-publicystycznym, który pochłonie kilkadziesiąt milionów złotych.

Kanał jest gotowy do startu w każdej chwili.

Polsat24 będzie trzecim kanałem o charakterze informacyjnym, po TV Biznes i Superstacji, związanym z telewizją Polsat.

"Polsat24 jest osobnym projektem informacyjno-publicystycznym, który mógłby ruszyć nawet dziś" – mówił Gazecie Prawnej Zygmunt Solorz-Żak, szef Polsatu.

Na razie wniosek Polsatu24 czeka w Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji na koncesję.

Z zapowiedzi szefa Polsatu można spodziewać się, że kanał ruszy zaraz po otrzymaniu koncesji, tym bardziej, że część sprzętu zakupiono już dawno.

Polsat24, mimo że obecnie pracuje nad nim część zespołu TV Biznes, będzie osobnym projektem w biznesowej stacji Polsatu.

Według szefa Polsatu, nowy kanał rentowność ma osiągnąć po trzech, czterech latach.


text:
Różne przyrządy.

Te dzielą się na przyrządy dla potrzeby lub dla nauki.

Do przyrządów z potrzeby należą najprzód sprzęty do jedzenia i picia, z tych blaszanka i przyrząd do herbaty zawsze towarzyszą podróżującemu w Tatrach.

Manierki najlepsze są nieulegające stłuczeniu, a więc metalowe, tak zwane blaszanki, bo choć o skałę gdziekolwiek uderzone, nie nabawiają nas szkodą.

Przyrząd do herbaty najpraktyczniejszy taki co sztucznie skombinowany zawiéra w sobie naczynie z ruchomą rączką i przykrywką do warzenia w niem wody i z kilkoma kubkami w siebie wchodzącemi, aby miejsca nie zajmowały.

Dla użytku kuchennego w domu potrzebne są naczynia niektóre jak rondle, saganki, dalej szklanki, kubki blaszane, łyżki, widelce, noże, bo w górskiej chacie znajdą się tylko miski, trochę talerzy i garnków.

Komuby było przyszło z trudnością zabierać z sobą naczynia kuchenne, to może je z żelaza wyrabiane nabyć w Nowym Targu po cenach tanich jak w większych miastach.

Świeczniki również trzeba z sobą przywozić.

Laska mocna staje tu się każdemu konieczną, a najdogodniejsze bywają toporki góralskie, ciupagami zwane, bo się ich używa do podpierania jak i do rąbania kosodrzewiny na ogień; dla kobiet jednak za ciężkie, ztąd tej słabej płci w pierwszym lepszym lesie ucięty mocny, zgrabny kij najlepiej się odsłuży w Tatrach na wycieczkach; toporków zaś dostanie u górali trudniących się ich wyrobem.

Za zwykły pojedyńczy toporek płaci się najwyżej jednego guldena, lecz w miarę ozdobniejszej formy, materyjału i lepszego wyrobu cena się zwiększa do 5 guld.

Toporki zwykli goście na pamiątkę wywozić z sobą; bywają one ze stali pięknie wyrabiane w kształcie orła z jednej strony, a z drugiej z ostrzem nakrytem pochewką mosiężną.

Lunetki, lornetki bardzo bywają tu pożądane, zwłaszcza na wierzchołkach gór, gdy się bliżej chce badać rozwinięty przed nami widnokrąg daleki; należy to jednak do przyrządów uprzyjemniających.

Dalej wymieniam drobiazgi niezbędne w takiej podróży: scyzoryk, kubek skórzany, zapałki, nożyczki, nici różne, guziki, sznurki, gwoździe, mydło, świece stearynowe, kałamarz z atramentem, papier, pióra, koperty z markami pocztowemi, lak, pieczątkę, ołówki, lusterko, szczoteczki do sukien, do butów, szczoteczki do zębów, czernidło do obówia, i zresztą co komu jeszcze specyjalnie bywa potrzebą.

Proszek perski przeciw owadom w mieszkaniu czasem trapiącym bardzo się przydać może.

Kto z prawdziwą korzyścią i przyjemnością chce zwiedzić Tatry, niech naprzód przeczyta ważniejsze ich opisy, a niektóre z nich dobrze z sobą zabrać, jakoteż zaopatrzyć sie w dobrą mapę.

Oprócz tego według gustu kilka książek nietylko nie zawadzi, ale trzeba z sobą zabrać na przypadek słoty, gdy przyjdzie w chacie góralskiej dzień, dwa, a nawet tydzień posiedzieć, nie widząc nic na okół tylko mgłę z odgłosem plusku deszczowego.

Dla kobiet ręczne roboty w powyższym razie posłużą z pożytkiem dla zabicia czasu.

Zdadzą sie bardzo tam niektóre środki lecznicze przeciw nagłym słabościom np. z przeziębienia wynikłym boleściom żołądkowym, przeciw bólowi zębów, lub coś podobnego, co komu stosownie do jego natury może być nagle koniecznem, bo apteki aż w Nowym Targu szukać trzeba.

Zdarza się często niejednemu podróżnemu, że od wiatru lub od silnego działania słońca gdzieś w dolinie, skóra na twarzy lub szyi poczerwienieje, nabawiając potem nieznośnego bólu, a zakończając ten stan pękaniem i złażeniem wierzchniej warstwy skóry; przeciw temu najskuteczniejszym środkiem jest gliceryna, smarując nią na noc miejsca bolące.

Dalej opodeldok[1] na stłuczenie, a maść balsamiczna znana pod nazwą cudownej, na zranienia są radykalnemi środkami zaradczemi.

Czy kto pali, czy nie, niech cygara i tytoń bierze z sobą, bo tatrzańskiemu góralowi dusza się do nich śmieje, a mile przyjęty gość i ugoszczony w szałasie, tytoniem lub cygarami odwdzięczyć się musi; przewodnikowi także na dodanie animuszu cygarem kiedy niekiedy służyć wypada.

Nawet jadąc na popasie górala nie uraczy wódką, bo oni w ogóle gorzałki nie piją wcale, więc cygarem lub tytoniem do fajeczki ugości się go najlepiej.

W końcu należy się przestrzedz podróżników w góry, aby pieniądze z sobą brali drobne.

bo tam banków nie ma do zmieniania i nieraz targu poprzestać trzeba dla braku drobnej monety, gdy przeciwnie i większa kwota wypłacona drobnemi pieniądzmi nader jest miłą temu ludowi dla jego potrzeb drobnych.

Przypisy

↑ Mazidło mydlano-kamforowe z dodatkiem amoniaku i olejków eterycznych