corpora: openbooks

text:
Aloysius Bertrand

Blask księżyca

tłum.

Stefan Napierski

Zbudźcie się, śpiący ludkowie,

Pomódlcie się za umarłych.

(Głos stróża nocnego)

Och, jakże miło nocą, gdy godzina dygoce na wieży, spoglądać na księżyc, który nos ma podobny złotemu dukatowi o brzeżku oberżniętym!

Dwaj trędowaci złorzeczyli pod oknem, pies wył na rozstaju i żar mego ogniska, przygasając, wróżył.

Lecz wkrótce ucho moje dosłyszało jego głębokie milczenie.

Białoskórzy powrócili do swych nor, podczas gdy Jacquemart hałaśliwie tłukł żonę.

Pies umknął zaułkiem przed halabardami straży, pordzewiałej od deszczu i szarpanej wichurą.

I żar usnął, kiedy ostatnia skra zgasiła ostatni poblask w popielisku komina.

A mnie, mnie się zdało — tak nieskładna jest gorączka! — że zrzęda-księżyc, kurcząc oblicze, wywalał jęzor, jak wisielec!

-----


corpora: wikisources-pl

text:
176.

Ani nam w nicość byt się zmieni —

Ani nas w walkach zgnębi trwoga —

Ani nas wchłonie toń złowroga

Z dala od światła w Otchłań Cieni —

Bośmy z szatańskich szpon kupieni,

Za cenę krwi samego Boga.


Oblicze ideo w e „ Wspólnoty .

Gazety P olskiej Wspólnoty N arodo w ej” w latac h 1999–2005

Konrad Jajecznik Warszawa Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej” w latach 1999–2005 Geneza, struktura oraz aktywność ugrupowania działającego pod przywódz- twem Bolesława Tejkowskiego zostały rozpoznane dzięki opracowaniom nauko- wym poświęconym współczesnym partiom nacjonalistycznym.1 Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej” nie skupiało dotychczas za- interesowania badawczego.2 Publicystyka prasowa, w przeciwieństwie do epizodycznych ceremonii, prote- stów, manifestacji itp., pozwala na utrwalenie obecności ugrupowania w świado- mości politycznej społeczeństwa.

Systematyczny przekaz medialny sprzyja prze- kroczeniu bariery demokracji, zapewniając rozpoznawalność tożsamości podmiotu uczestniczącego w rywalizacji wyborczej.3 Kazimierz Przybysz — badacz polskiej myśli politycznej — stwierdził jednoznacznie: „Liczba wypowiedzi programowych [...] często pozostawała w wyraźnej dysproporcji do rzeczywistej siły i wpływów danej partii”.4 Polska Wspólnota Narodowa (PWN) wyraziście ilustruje tę prawi- dłowość.

Nadprodukcja odezw, apeli, periodyków itp. wyraża dążenie do zaistnie- nia w świadomości obywateli.

Analiza zawartości organu prasowego partii politycznej stwarza dogodne wa- runki do podjęcia rozważań metodologicznych.

Wykaz zasadniczych przesłanek wyboru tematu, obok poszerzenia wiedzy źródłowej poprzez badania pierwotne oraz weryfikacji tezy o nieproporcjonalnej aktywności wydawniczej ugrupowań 1 C. Maj, E. Maj, Narodowe ugrupowania polityczne w Polsce 1989–2001, Lublin 2007, s. 23– 44; G. Tokarz, Ruch narodowy w Polsce w latach 1989–1997, Wrocław 2002, s. 18–20, 39–41; J. Tomasiewicz, Ugrupowania neoendeckie w III Rzeczypospolitej, Toruń 2003, s. 173–190.

2 J. Tomasiewicz zasygnalizował powstanie „Wspólnoty”, odwołując się do dwóch numerów pisma z lat 1999–2000.

Tenże, dz. cyt., s. 190.

Istnienie tytułu odnotował W. Muszyński.

Tenże, Wi- zerunek współczesnych polskich nacjonalistów w nowych mediach, [w:] Współczesne nacjonalizmy, red. M. Jeziński, Toruń 2008, s. 87.

3 M. Pedersen, rozpoczynając od bariery demokracji, wyróżnia też progi: autoryzacji — le- galizacja organizacji; reprezentacji — zdobycie mandatów parlamentarnych; relewantności — par- tycypacja w rządzeniu państwem.

Zob.

R. Herbut, Systemy partyjne, [w:] Demokracje zachodnioeu- ropejskie.

Analiza porównawcza, red. A. Antoszewski, R. Herbut, Wrocław 1997, s. 148.

Wpisana do ewidencji partii politycznych w 1990 r.

PWN regularnie podejmowała próby uczestnictwa w wy- borach prezydenckich, parlamentarnych i samorządowych.

Zob.

C. Maj, E. Maj, dz. cyt., s. 27–29.

4 K. Przybysz, Partie polityczne Polski Podziemnej 1939–1945, Warszawa 2006, s. 175.

196 Konrad Jajecznik z „głębokiego” marginesu systemu politycznego, zamyka próba uchwycenia ja- kościowych dystynkcji pomiędzy myślą polityczną a publicystyką na wybranym przykładzie.

Znajomość doktryn, a więc rozbudowanych i abstrakcyjnych wizji rzeczywistości, nieuchronnie pozostaje udziałem nielicznych, głównie odpowied- nio przygotowanych działaczy.

Publicystyka pozwala znacząco poszerzyć zakres oddziaływania przez propagowanie treści ideowych w przystępnej formie.

Myśl polityczna wymaga twórczej refleksji; publicystyka ogranicza się do powielania.

Baza źródłowa Status badanego tytułu, będącego organem prasowym partii politycznej, skłania do poprzedzenia analizy treści charakterystyką formalną.

Zatem funkcję redaktora naczelnego pełniła Barbara Krygier, zaś obowiązki redakcyjne wykonywał zespół.

Skład kilkuosobowej Rady programowej ulegał niewielkim zmianom.

W jej gronie nieprzerwanie zasiadali: Marek Głogoczowski5, prof. dr hab. Adam J. Karpiński, B. Krygier, prof. dr hab. Tadeusz Kwiatkowski, dr Stanisława Stachnik-Czajkowska oraz Bolesław Tejkowski.

Od momentu powstania miesięcznika aż do — odpo- wiednio lutego i marca — roku 2003 członkami rady pozostawali także Jan Jędrak oraz prof. dr hab. Krzysztof M. Mazurski.

W sierpniu roku 2000 do ciała progra- mowego dołączył dr Jerzy Wieluński.

Pomiędzy październikiem 2001 r. a lutym 2003 r. podawano, iż przedstawicielem pisma w Stanach Zjednoczonych był Wło- dzimierz Wiktorowski.

W nagłówku widnieje tytuł pisma „Wspólnota.

Gazeta Polskiej Wspólnoty Narodowej”, opatrzony znakiem graficznym ugrupowania, hasłem Wszystko dla Polski!

oraz numerem ISSN 1508–3012.

Począwszy od stycznia 2003 r. dodano hasło Zamiast integracji z Unią Europejską — Federacja Polsko-Czesko-Słowacka.

Użycie w podtytule miana gazety jest mylące, gdyż kolejne numery ukazywały się w cyklu miesięcznym, nie zaś codziennym.

Począwszy od sierpnia 1999 r. do sierp- nia roku 2005 powstały 72 odcinki.6 Każdy składał się z dwóch arkuszy, obejmując osiem stron.

Skromną przestrzeń zagospodarowywano zgodnie z trójelementowym schematem: a) diagnozy negatywnych skutków transformacji systemowej w Polsce; b) dyskredytacji inspiracji liberalnych jako wpływów obcej cywilizacji; c) propa- gowania idei jedności słowiańskiej jako alternatywy orientacji prozachodniej.

Stały komponent stanowiły obszerne wypowiedzi autorstwa przewodniczącego partii wydającej periodyk.

Początkowo rubrykę zatytułowano Z partyjnej trybu- ny..., od listopada roku 2000 przemianowaną na Z naszej trybuny..., formułę 5 Od marca 2004 r. jako dr M. Głogoczowski.

6 Ostatni numer datowano jako podwójny: „Wspólnota” (dalej: W) nr 7–8 (72–73) lipiec– sierpień 2005.

Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej”...

197 Z narodowej trybuny... przyjęto w lutym 2001 r.

Artykuł wstępny, niejednokrotnie zajmujący czwartą część objętości numeru7, nie ukazał się trzykrotnie.

Na prze- łomie lat 2001 i 2002 Bolesław Tejkowski przebywał w areszcie, zatrzymany pod zarzutem sfałszowania podpisów dostarczonych Państwowej Komisji Wyborczej w celu rejestracji kandydatów w elekcji parlamentarnej.

Miejsce zarezerwowane dla wystąpienia Z narodowej trybuny... wyjątkowo wypełniały relacje z poby- tu przewodniczącego PWN w miejscu odosobnienia, przedstawiane jako wyraz represji wobec ugrupowania antyestablishmentowego.8 Powyższa typologia odzwierciedlała wewnętrzną konstrukcję cyklu Z narodo- wej trybuny..., zawierającego esencję treści rozwijanych w pozostałych publika- cjach wypełniających łamy „Wspólnoty”.

Nieustanna repetycja opisu dramatycz- nie ocenianej sytuacji wewnętrznej, tłumaczona recepcją idei liberalnych, opatrzo- na puentą w postaci wezwania do restytucji geokulturowej orientacji na europej- ski Wschód, wyraźnie ilustruje publicystyczną naturę wywodów zamieszczanych w rubryce wstępnej.

Odwołanie do bieżących wydarzeń każdorazowo służyło udo- wodnieniu słuszności podstawowych twierdzeń myśli politycznej rozwijanej przez Polską Wspólnotę Narodową.

Stałość podejmowanej problematyki pozwala przyporządkować do wyróżnio- nych segmentów również pozostałe artykuły zamieszczane w miesięczniku.

Pierw- szy spośród wskazanych obszarów wypełniały opisy postępującego zubożenia co- raz liczniejszych grup społecznych, czemu służyły głównie relacje ze strajków i akcji protestacyjnych.

Winę za pogłębiającą się degenerację przypisywano poli- tykom partii parlamentarnych.

Przekonywano, iż rządzący bezkrytycznie naśladu- ją model gospodarki wolnorynkowej wyłącznie dla zaspokojenia partykularnych korzyści.9 Przestrzegano przed zagrażającą Europie Środkowej i Wschodniej im- perialną polityką Stanów Zjednoczonych i państw zachodnioeuropejskich.

Wiele uwagi poświęcono wojnom w Iraku oraz na terenie byłej Jugosławii, interpretu- jąc działania Sojuszu Północnoatlantyckiego jako akty bezprawnej agresji.

Łamy „Wspólnoty” wypełniały także wyrazy sprzeciwu wobec integracji Polski z Unią Europejską, ukazywaną jako zakamuflowaną formę politycznej i gospodarczej eks- pansji Niemiec.10 Ostatnia z podstawowych przestrzeni tematycznych obejmowała 7 Zob.

W 1999, nr 5, s. 1, 3, 5; W 2000, nr 2, s. 1–3; W 2000, nr 5, s. 1–3.

8 Redakcja, Zamiast „Z narodowej trybuny...”, W 2002, nr 1, s. 1–2; B. Krygier, „Gwiazdka” w areszcie, W 2002, nr 2, s. 1–2; B. Tejkowski, Więzienna relacja, tamże, s. 1, 3.

Ponadto jedno- razowo w zastępstwie artykułu wstępnego zamieszczono Narodowy Program Wyborczy, W 2005, nr 6, s. 4–5.

9 Zob.: S. Stachnik-Czajkowska, Transformacja – marnotrawstwo ludzkiego potencjału, W 2003, nr 3, s. 1, 3; A. Zalewski, W sprawie pielęgniarek rząd udaje głupa, W 2001, nr 1, s. 1, 8.

10 Zob.: W. Gałuszko, Niemieckie roszczenia wobec Polski, W 2004, nr 10, s. 1, 3, 6; tenże, Unia

198 Konrad Jajecznik referaty i sprawozdania z konferencji promujących współpracę państw słowiań- skich.11 Strukturę dopełniała problematyka podejmowana nieregularnie.

Na łamach „Wspólnoty” zamieszczano artykuły poświęcone wybranym wydarzeniom histo- rycznym.12 Prezentowano współpracę PWN z organizacjami ponadpartyjnymi.

Specyficzna interpretacja imperatywu jedności narodowej, powiązana z oceną kon- dycji społeczeństwa polskiego sprawiły, iż poszukiwano sprzymierzeńców zarówno wśród partii nacjonalistycznych, jak i radykalnej lewicy.13 Miesięcznik służył także do upowszechniania programów wyborczych PWN oraz apeli, odezw itp. formacji ponadpartyjnych, zwłaszcza Polskiego Komitetu Narodowego.14 Ogłoszenia poja- wiały się incydentalnie.15 Niejednokrotnie zamieszczano informacje o zmarłych działaczach PWN lub organizacji słowiańskich.

Pozbawione symboli religijnych nekrologi zazwyczaj wieńczyło zawołanie: Cześć i Sława Jego Pamięci!16 Źródło podmiotowe determinowało misję periodyku, dobór autorów, grupę docelową oraz model dystrybucji.

Schematyczna konwencja, wynikająca bezpo- średnio ze statusu organu prasowego partii politycznej, zawężała grono autorów goszczących na łamach „Wspólnoty”.

Szczególnie skromny pod tym względem był debiut miesięcznika, którego pierwsze trzy odcinki wypełniały wypowiedzi sygno- wane nazwiskami M. Głogoczowskiego, B. Tejkowskiego oraz Andrzeja Zgódki.

Regularnie publikowano teksty: Waldemara Gałuszki, M. Głogoczowskiego, Zyg- munta K. Kuligowskiego, Jerzego Wieluńskiego, Wiesława Wielopolskiego, Ada- ma Zalewskiego, A. Zgódki.

Podstawowe cele aktywności wydawniczej partii politycznej wyczerpują infor- mowanie o własnej działalności, komentarze do bieżących wydarzeń oraz propago- wanie doktryny w publicystycznej formie.17 Efemeryczny status Polskiej Wspól- Europejska to ekonomiczna zagłada polskich rolników, W 2002, nr 3, s. 1, 3; M. Głogoczowski, Totalitaryzm demokratyczny, W 2001, nr 7, s. 1, 5; B. Krygier, Społeczeństwa potępiają NATO, W 2000, nr 1, s. 1, 8; B. Tejkowski, Żądamy zaprzestania agresji na Irak, W 2003, nr 4, s. 8.

11 Zob.: B. Krygier, Konferencja słowiańska w Warszawie, W 1999, nr 3, s. 1, 4; (B. K.) (taże), Posiedzenie Międzynarodowego Komitetu Słowiańskiego, W 2000, nr 7, s. 1, 3; Słowianie znów razem, W 2001, nr 4, s. 1, 4, 8.

12 Zob.

A. Zgódka, Rok 1920 — chybione zwycięstwo, W 1999, nr 9, s. 1, 4, 8.

13 Zob.: Apel do Narodu Polskiego, W 2005, nr 2, s. 4; Powstaje Patriotyczny Front Socjali- styczno-Ludowy.

Komunikat z Kongresu Założycielskiego, W 2005, nr 4, s. 1, 4; B. Poręba, II Część Kongresu Stronnictwa Narodowego, W 2004, nr 7, s. 1–3.

14 Zob.: Niezależna Polska to praca i dobrobyt Polaków.

Program Wyborczy Polskiej Wspólnoty Narodowej — 2001 rok, W 2001, nr 6, s. 1, 4–5; Program Polskiego Komitetu Narodowego, W 2004, nr 3, s. 8.

15 Zob.: W 2000, nr 7, s. 3; W 2001, nr 9, s. 7.

16 Zob.: W 2001, nr 8, s. 8; W 2004, nr 4, s. 1; W 2005, nr 2, s. 8; por. odmiennie: W 2000, nr 8, s. 2.

17 Pierwszą próbą utworzenia przez PWN własnego organu prasowego była wydawana w latach

Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej”...

199 noty Narodowej powodował, iż wypełnianie wskazanych zadań nie było wystar- czające.

Misją „Wspólnoty” uczyniono wydobycie środowiska ze stanu „niebytu”, gdyż orientacja antyestablishmentowa sprzyjała pomijaniu i lekceważeniu.

Wła- sny organ prasowy umożliwiał pozytywną autoprezentację, będącą przeciwwa- gą dla oskarżeń PWN o sympatie faszystowskie lub skrajnie prawicowe.

Przeła- manie marginalizacji wymagało przezwyciężenia medialnej „ignorancji” i „dez- informacji” poprzez zapewnienie stałego kanału promocji antysystemowej dok- tryny.18 Obraz odbiorców odzwierciedlony w piśmie determinował sposób kolporta- żu.

Życzenia trzeciomajowe składano „[...] wszystkim Polakom [...], Polakom bezdomnym [...], bezrobotnym [...], głodnym i ubogim [...]”19, pauperyzację postrzegając jako stan ogólnospołeczny.

Deficyt środków finansowych uwiarygod- niał „[...]

PWN, która jest Partią Bezrobotnych!”20, zbliżając ugrupowanie do potencjalnych zwolenników.

Dlatego też miesięcznik upowszechniano bezpłatnie.

Od lutego 2000 r. na stopce każdej ze stron umieszczano instrukcję dla czytel- ników: Przeczytałeś, daj przeczytać innym!

Deklaracji o finansowaniu periodyku z dobrowolnych składek towarzyszył apel o wsparcie przez wpłaty na konto ban- kowe PWN.21 Przekonanie o wspólnocie niedostatku nadawców i adresatów nie wpływało ograniczająco na deklarowaną wielkość nakładu.

Zazwyczaj informo- wano o wydrukowaniu numeru w 10 tysiącach kopii.

W latach 2000–2001 po- dawano 12–14 tysięcy sztuk, zaś w roku 2003 powrócono do pierwotnej war- tości lub zaniechano informowania o rozmiarach nakładu.

Wyjątek uczyniono w roku 2000, odcinek lipcowy poświęcony prezentacji Bolesława Tejkowskiego w roli kandydata na urząd Prezydenta RP powielając w 25 tysiącach egzem- plarzy.

Krytyka zewnętrzna podstawy źródłowej podjętego tematu pozwala na reka- pitulację wstępnych wniosków.

Wydawana na przestrzeni sześciu lat „Wspólnota” zapewniała komunikację między marginalną partią polityczną a grupami doświad- czającymi wykluczenia społecznego.

Zestaw autorów, zakres podejmowanych te- matów, cechy fizyczne (szata graficzna, jakość papieru, objętość) oraz sposób kol- portażu wyczerpują pojęcie skromności.

1990–1991 „Myśl Narodowa Polska”.

Zob.

C. Maj, E. Maj, dz. cyt., s. 24; J. Tomasiewicz, dz. cyt., s. 174–175, 179.

18 Redakcja, Drodzy Czytelnicy!, W 1999, nr 1, s. 1; Redakcja, Gazety, które kłamią, W 1999, nr 2, s. 1, 3, 5; B. Tejkowski, Z naszej trybuny..., W 2000, nr 12, s. 3; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2005, nr 7–8, s. 1; A. Zgódka, O zdradzie lewicy i braku rozsądku Polaków, W 2000, nr 11, s. 4.

19 Redakcja, Witaj Majowa Jutrzenko..., W 2000, nr 5, s. 1.

20 Zarząd Naczelny PWN, Bezrobotni Polacy Miast i Wsi!, W 2001, nr 3, s. 7.

21 Redakcja, Drogi Czytelniku!, W 1999, nr 1, s. 8.

200 Konrad Jajecznik Główne treści ideowe Analiza substancjalna, podporządkowana poszukiwaniu dystynkcji pomiędzy treściami doktrynalnymi a ich publicystyczną recepcją, wymaga segmentacji za- wartości pisma według głównych komponentów wywodu.

Diagnoza Inspirację dla rozważań ideowych, systematycznie prowadzonych w artykułach wstępnych, stanowiła obserwacja współczesnej kondycji Polaków.

W ujęciu stałego publicysty „Wspólnoty”, a zarazem przewodniczącego PWN, obraz przedstawiał się katastrofalnie.

Tezę o narastającej degeneracji ilustrowała struktura zamożno- ści, zgodnie z którą ludźmi bogatymi lub bardzo bogatymi pozostawało — odpo- wiednio — 3,5% oraz 1,5% populacji; 30% doświadczało skromnego dostatku; aż połowa społeczeństwa dysponowała minimum socjalnym, zaś 15% walczyło o przetrwanie poniżej minimum biologicznego.

Dramatyczne szacunki, których źródeł autor nie podał, legitymizowały twierdzenie, iż dwie trzecie społeczeństwa wegetuje, cierpiąc z powodu biedy lub wręcz nędzy i głodu.22 Bezpośredniej przyczyny powszechnego niedostatku upatrywał w utracie za- trudnienia lub permanentnym zagrożeniu bezrobociem.

Brak pracy, pozbawiając dochodów i opieki socjalnej, przyczyniał się do pogorszenia stanu zdrowia, a nawet wzrostu śmiertelności.

Ubóstwo, ograniczając przyrost naturalny, a zarazem stymu- lując emigrację zarobkową, zmniejszało liczebność Polaków we własnym państwie.

Utrata materialnych podstaw egzystencji potęgowała skalę patologii: alkoholizmu, narkomanii, bezdomności, samobójstw.23 Bolesław Tejkowski wprowadzenie go- spodarki wolnorynkowej, nazwanej „[...] ludobójstwem łamiącym prawa człowie- ka do życia, czyli do jedzenia i mieszkania”24, przyjmował za dowód planowego dążenia do moralnego i biologicznego wyniszczenia narodu.25 Wyprzedaż państwowych przedsiębiorstw ujemnie wpływała nie tylko na sto- sunki gospodarcze, lecz także polityczne i narodowe.

Piętnowano narastające roz- warstwienie, gdyż nieliczna elita, kumulując majątek, wyzyskiwała większość 22 B. Tejkowski, Z partyjnej trybuny..., W 2000, nr 6, s. 1–2.

23 W opinii B. Tejkowskiego: „W Warszawie działa «komando», które w nocy zbiera po parkach, ulicach i kanałach zwłoki zmarłych Polaków na skutek chorób, zimna i głodu”.

Tenże, Z narodowej trybuny..., W 2003, nr 11, s. 2.

24 Tenże, W 2002, nr 5, s. 2; zob. tenże, Z naszej trybuny..., W 2000, nr 11, s. 1.

25 Tenże, Z partyjnej trybuny..., W 1999, nr 4, s. 1, 3; tenże, W 2000, nr 2, s. 3; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2001, nr 2, s. 1–3; tenże, W 2001, nr 5, s. 1; tenże, W 2003, nr 11, s. 2; tenże, W 2005, nr 5, s. 2; J. Wieluński, Stop dla ultraliberalnej polityki pokojowego holocaustu Polaków!, W 2001, nr 2, s. 1, 8.

Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej”...

201 społeczeństwa.

Przesłanki zaniku solidarności dopełniał narodowy podział pra- cy.

Dystynkcje kulturowe wyjaśniały ukryty sens przemian gospodarczych, pe- tryfikując separację pracy od własności.

Bolesław Tejkowski jest autorem defini- cji: „Sprywatyzować — czyli państwową własność polską zamienić na prywatną własność obcą”.26 Polakom przypisywano status byłych gospodarzy, obcych wła- ścicieli ukazując w roli autentycznych dysponentów władzy i przyszłych osadni- ków.

Przyzwolenie na wyprzedaż mienia upaństwowionego lub prywatnych nie- ruchomości kwalifikowano jako zdradę, utożsamiając ich zbycie z okrojeniem te- rytorium narodowego.

Przestrzegano, że zgodnie z doktryną niemiecką przebieg granicy wyznacza zasięg zamieszkiwania narodu, uwarunkowany stanem posia- dania ziemi.

Likwidację państwowych gospodarstw rolnych uważano za przygo- towanie regionów zachodnich i północnych pod kolonizację niemiecką.

Dlatego też uznaniem darzono rolników zachowujących grunty mimo niskiej opłacalności produkcji.27 Odnotowany zanik podmiotowości gospodarczej poprzedzał zatracenie su- werenności politycznej, gdyż „poprzez zagarnięcie polskiej własności Zachód zdobył władzę nad Polską [...]”.28 Szkodliwe działania przypisywane ugrupo- waniom parlamentarnym uzasadniano redukcją ich statusu do roli wykonaw- ców obcych dyrektyw.

„Na żądanie Zachodu władza w Polsce nie tylko li- kwiduje fabryki i gospodarstwa rolne [...], ale także likwiduje szpitale [...].

Bowiem jednym z celów Unii Europejskiej jest zmniejszenie liczby Polaków w Polsce, by łatwiej osiedlać obcokrajowców i przekazywać im polskie fabry- ki, szpitale i ziemię” — konkludował Bolesław Tejkowski.29 Objaśniając źró- dła i przewidywane skutki poczynionej diagnozy, przekonywał, iż „[...] ce- lem Unii Europejskiej, składającej się z byłych państw kolonialnych i faszy- stowskich oraz zdominowanej przez Niemcy, jest zabranie naszych Ziem Za- chodnich i narzucenia nam globalizmu”.30 Istotę demokracji liberalnej oraz in- tegracji europejskiej odczytywał jako formę ekspansji państw „[...] których bo- gactwo w połowie pochodzi z ludobójstwa i rabunku innych Narodów”.31 De- 26 B. Tejkowski, Z narodowej trybuny..., W 2003, nr 9, s. 2.

27 Redakcja, Przywrócić Polskę Polakom, W 2005, nr 4, s. 1, 4; B. Tejkowski, Jedność czesko- -polska podstawą jedności zachodniosłowiańskiej, W 2004, nr 11, s. 7; tenże, Z partyjnej trybuny..., W 1999, nr 2, s. 1, 3; tenże, W 2000, nr 5, s. 1, 3; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2001, nr 2, s. 2; tenże, W 2001, nr 11, s. 3; tenże, W 2001, nr 12, s. 2; tenże, W 2002, nr 3, s. 2; tenże, W 2004, nr 11, s. 2.

28 B. Krygier, B. Tejkowski, Niezależna Polska to wolność i dobrobyt Polaków.

Program Wyborczy Polskiej Wspólnoty Narodowej, W 2001, nr 6, s. 4.

29 B. Tejkowski, Z naszej trybuny..., W 2001, nr 1, s. 2.

30 Tenże, Z narodowej trybuny..., W 2003, nr 2, s. 2.

31 Tenże, W 2001, nr 7, s. 2.

202 Konrad Jajecznik cydująca rola podboju dyskredytowała dorobek cywilizacyjny Europy Zachod- niej.

Odwołanie do reżimów totalitarnych nie przeszkodziło w uznaniu Unii Eu- ropejskiej za syntezę interesów niemieckich z żydowskimi.

Wątki antysemickie marginalizowano, rozwijając zarazem orientację antyniemiecką.

Pomijając kwe- stię holocaustu, istotę faszyzmu odnajdywano w idei wyższości germańskiej nad dziedzictwem słowiańskim.32 Redukcja kapitalizmu oraz integracji państw libe- ralnej demokracji do rangi instrumentów niemieckiego rewizjonizmu, pozwalają- cych na odzyskanie praw własności i ponowne zasiedlenie ziem utraconych po II wojnie światowej, nie wyczerpywała zestawu używanych argumentów.

Poli- tyków liberalnych oskarżano o wzmacnianie tożsamości regionalnych Kaszubów i Ślązaków.

Eksponowanie kultur pogranicza uznano za przyzwolenie na odradza- nie wpływów germańskich, zagrażających etnicznej i terytorialnej integralności.

Czynników parcelacji obszaru Polski upatrywano również w procesie regionali- zacji administracji.

Obawiano się pośrednictwa instytucji unijnych w związaniu województw zachodnich i północnych z państwem niemieckim.

Interpretacje prze- mian gospodarczych, społecznych, kulturowych i politycznych składały się na wizję kompleksowego planu, stanowiącego współczesną postać odwiecznego parcia na wschód.33 Akcesja wybranych państw środkowoeuropejskich do Unii Europejskiej oraz NATO antagonizowała relacje między narodami słowiańskimi.

Rozszerzając strefę wpływów zachodnich, podważała konstrukcję ładu jałtańsko-poczdamskiego.

Za- kwestionowanie rezultatów poskromienia niemieckiego faszyzmu przez państwa słowiańskie dostrzegano także w warstwie symboli.

Przestrzegano przed zastępo- waniem „święta zwycięstwa”, jednoznacznie sytuującego bohaterów i przegranych, „dniem zakończenia” II wojny światowej.

Zatarcie podziału na agresorów i ofia- ry zacierało problem winy, otwierając drogę do pokojowej restytucji terytoriów utraconych przez III Rzeszę.34 Dążenie do przywrócenia przedwojennego przebiegu granicy polsko-niemiec- kiej, a także polityczne i gospodarcze związanie państw środkowoeuropejskich z zachodnimi organizacjami integracyjnymi w opinii publicystów „Wspólnoty” 32 Tenże, W 2002, nr 7, s. 1; tenże, W 2004, nr 1, s. 2.

33 Tenże, Miejsce i rola słowiańskiej Polski w epoce inwazji globalizmu, W 2002, nr 12, s. 4; tenże, Z partyjnej trybuny..., W 2000, nr 1, s. 3; tenże, W 2000, nr 5, s. 1–2; tenże, Z naszej trybuny..., W 2000, nr 12, s. 2; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2001, nr 5, s. 2; tenże, W 2002, nr 6, s. 2; tenże, W 2003, nr 5, s. 1–2; tenże, W 2003, nr 7, s. 2; W. Wielopolski, Siłę słuszności mamy!, W 2002, nr 5, s. 1, 4, 8.

34 Apel międzynarodowej konferencji „Polska, Czechy, Słowacja, Serbowie Łużyccy możliwości i perspektywy współpracy i rozwoju” do władz Państw Słowiańskich, W 2003, nr 1, s. 1–2; W. Wielopolski, Gdzie się podziało święto?, W 2000, nr 5, s. 1.

Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej”...

203 stanowiły jedynie wstępny etap ekspansji.

Przestrzegano, iż Stany Zjednoczone wraz z państwami Europy Zachodniej systematycznie rozbijają jedność słowiań- ską, przygotowując przyszły podział Rosji.

Opór Białorusi, Rosji oraz Ukrainy wo- bec presji na polityczną i gospodarczą liberalizację pozwalał prognozować zbroj- ny atak Zachodu na państwa wschodniosłowiańskie.

Wojnę NATO z Jugosławią oraz zatonięcie rosyjskiego okrętu podwodnego Kursk — uznane nie za kata- strofę, lecz zatopienie na skutek celowego staranowania — interpretowano jako przygotowania do agresji.

Amerykańskie bazy wojskowe oraz struktury Paktu Pół- nocnoatlantyckiego, obecnie chroniące majątek zawłaszczony przez obcych inwe- storów, w przyszłości miałyby posłużyć za przyczółki do ofensywy na wschód.

Ujarzmianie Słowiańszczyzny odczytywano w kontekście globalnej dominacji Za- chodu, którego główne ośrodki lokalizowano w Stanach Zjednoczonych, Izraelu i Niemczech.

Kapitalizm utożsamiono z trwałym zagrożeniem dla pokoju, gdyż zahamowanie ekspansji gospodarczej przełamywano poprzez inwazję zbrojną.

Na łamach „Wspólnoty” wielokrotnie występowano przeciwko wojnom w Iraku i Ko- sowie oraz działaniom Izraela wobec Palestyńczyków.

Wizji zachodniego imperia- lizmu przeciwstawiano koncepcję świata wielobiegunowego, którego niezależnym składnikiem pozostawałaby Wspólnota Słowiańska.35 Obserwacje procesów gospodarczych, kulturowych i politycznych kompono- wano w spójną interpretację wszechstronnego zagrożenia Centralnej i Wschodniej Europy przez zaborczy Zachód.

Orientację geopolityczną rekonstruowanej doktry- ny opatrzono zarówno abstrakcyjnym uzasadnieniem, jak i konkretną egzemplifi- kacją.

Cywilizacyjna dychotomia zderzała pokojową Słowiańszczyznę z germań- skim podbojem.

Codzienne doświadczenie konfrontowało interesy zagranicznych właścicieli sprywatyzowanych przedsiębiorstw z degradacją statusu pracowników.

Poprzez tezę o niemieckiej dominacji gospodarczej, poprzedzającej jawny rewi- zjonizm terytorialny i napływ osadników, publicyści „Wspólnoty” przybliżali czy- telnikom ideę starcia europejskiego orientu z okcydentem.

Ocena kierunku transformacji sytuowała środowisko skupione wokół miesięcz- nika na pozycjach antysystemowych.

Polityczny liberalizm oraz gospodarka wol- norynkowa zawiodły nadzieje na demokrację i dobrobyt.

Stały publicysta „Wspól- noty” zarzucał rządzącym, że prywatyzacja „to nie jest prześladowanie mniejszo- ści narodowych.

To jest prześladowanie polskiej większości narodowej we wła- 35 List otwarty do sekretarza generalnego NATO — Javiera Solany, W 1999, nr 1, s. 6; Rezolucja Międzynarodowego Komitetu Słowiańskiego przeciwko rozmieszczeniu wojskowych baz USA i NATO w Państwach Słowiańskich, W 2004, nr 8, s. 1; W. R., Global-brutal.

Światowy wolny handel, nędza i wojna, W 2004, nr 1, s. 1, 7; T. Sokorski, Słowianie w obronie Iraku i Palestyny, W 2002, nr 11, s. 8; B. Tejkowski, Kryzys bliskowschodni wynikiem wzmożonej ekspansji globalizmu, tamże, s. 1, 5; tenże, Nie chcemy wojsk obcych w Polsce, W 2003, nr 12, s. 6; tenże, Z naszej trybuny..., W 2000, nr 12, s. 2; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2002, nr 9, s. 2; tenże, W 2005, nr 1, s. 2.

204 Konrad Jajecznik snym Kraju”.36 Z pomocą tezy o tłumieniu protestów ilustrowano dystans dzielący rządzących od pauperyzowanego społeczeństwa.

Integracja europejska, finalizu- jąc proces gospodarczej i politycznej liberalizacji, stała się głównym obszarem konfrontacji.

Skromna obecność oponentów w mediach w czasie kampanii przed referendum akcesyjnym obnażała deficyt demokracji.

Komentując oficjalne wyniki plebiscytu, punktowano brak poparcia dla przystąpienia Polski do Unii Europejskiej przez bezwzględną większość uprawnionych do głosowania, dowodzący słabości orientacji zachodniej.

Przekonanie o narzuceniu rozstrzygnięcia przez mniejszość usprawiedliwiało nieuznawanie wyników za wiążące.

Obojętność wobec opozycji antyzachodniej oraz zarzut dyskryminacji podmiotu suwerennego legitymizowały określenie systemu politycznego III Rzeczypospolitej mianem „antypolskiej dyk- tatury”.37 Proces politycznego i gospodarczego podporządkowywania przeprowadzono własnymi siłami, z zewnątrz czerpiąc wsparcie i inspiracje.

Przekonanie o zdra- dzie establishmentu politycznego, przedkładającego ponad racje narodowe interesy amerykańskie i niemieckie, główny publicysta „Wspólnoty” wspierał argumenta- mi ideowymi.38 Trzeciej Rzeczypospolitej zarzucił dyskredytację własności pań- stwowej jako reliktu socjalizmu, piętnował też odrzucenie patriotyzmu na rzecz kosmopolitycznego liberalizmu.

„Mogliśmy iść własną polską drogą [...]”, udo- skonalając socjalizm dorobkiem demokratyczno-narodowym.39 Winę za porzuce- nie bliskiego Słowianom ustroju wspólnotowego przypisywał PZPR, Solidarności oraz Episkopatowi, a więc podmiotom zawierającym w roku 1989 porozumienie o kierunku przemian.

Reasumując obserwację przebiegu transformacji, podkreślał złudność podziału na lewicę i prawicę, gdyż wszystkie ugrupowania parlamen- tarne, na przemian rządzące lub opozycyjne, zgodnie kontynuowały integrację z państwami zachodnioeuropejskimi.

Falsyfikacja dychotomii pozwoliła wprowa- dzić nowe rozróżnienie na „[...] antypolski kierunek globalistyczny i propolski kierunek antyglobalistyczny”40, przeprowadzone według kryteriów ideologicznych i geograficznych.

Poszukując alternatywy dla współczesnego systemu polityczne- go, Bolesław Tejkowski wzywał, aby „[...] zmienić ustrój z globalistycznego na narodowy, wspólnotowy, socjalny”.41 36 Tenże, Z naszej trybuny..., W 2001, nr 1, s. 3.

37 Polacy!, W 2003, nr 8, s. 8; B. Tejkowski, Z partyjnej trybuny..., W 1999, nr 3, s. 1, 3; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2003, nr 6, s. 2; tenże, 2003, nr 11, s. 1; L. Wosik, Zgroza ze srebrnego ekranu, W 2003, nr 1, s. 8.

38 B. Tejkowski, Z partyjnej trybuny..., W 2000, nr 3, s. 2; tenże, Z naszej trybuny..., W 2001, nr 1, s. 3.

39 Tenże, Z narodowej trybuny..., W 2004, nr 5, s. 1.

40 Tenże, W 2003, nr 9, s. 2.

41 Tenże, W 2003, nr 3, s. 2.

Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej”...

205 Projekt Dualistyczna diagnoza pesymistyczny obraz teraźniejszości łączyła z nadzie- ją rozwoju.

Autor artykułów wstępnych oceniał, iż „Polska jest bogatym krajem biednych ludzi [...]”, gdyż wysoką konkurencyjność gospodarczą stłumiono na żądanie Unii Europejskiej, likwidując zakłady lub ograniczając produkcję.42 Dy- sonans stanu i perspektyw wydawał się względny, uzależniony od ideologicznego uwikłania.

Dlatego też „nam potrzebna jest Polska samodzielna, rządzona przez Polaków, rozwijająca się mocą nieprzebranych bogactw materialnych i mocą ducha [...]”.43 Antytezę liberalizmu, utożsamianego z dominacją obcych kapitalistów i mniejszości narodowych, odnajdywano w „[...] demokracji stanowiącej rządy większości, czyli Polaków-pracobiorców!”44 Narodowy podział pracy zamierzano znieść, uzgadniając odseparowane składniki, co wyrażono w programowym ha- śle: Własność i władza w ręce Polaków!45 Kwestie ustroju politycznego pomijano, koncentrując uwagę na aspektach gospodarczych, gdyż „[...] kto ma własność, ten ma władzę”.46 Perspektywy odrodzenia narodowego poszukiwano wśród wzorców porzuco- nych w roku 1989, przekonując: „Pomóc nam może tylko zmiana ustroju z niszczą- cego nas globalistycznego kapitalizmu na rozwojowy, narodowy i socjalny ustrój sprawiedliwości społecznej”.

47 Odnotowanemu wielokrotnie wywłaszczeniu i wy- zyskowi polskich pracowników przez zagranicznych inwestorów przeciwstawiano potencjał własnej pracy i bogactw naturalnych, uruchomiony na potrzeby ogó- łu dzięki unarodowieniu własności.

Respektując pluralizm równoprawnych form — państwowej, spółdzielczej, samorządowej oraz indywidualnej — prawo po- siadania zastrzegano dla Polaków, wyłączając osoby dysponujące wielokrotnym obywatelstwem.

Uzgodnienie praw majątkowych z przynależnością państwową za- bezpieczało powojenne granice przed roszczeniami niemieckimi.

Postulowano za- kaz sprzedaży przedsiębiorstw i ziemi obcokrajowcom.

Sprywatyzowane zakłady podlegałyby konfiskacie w celu ponownego upaństwowienia.

Synteza interesów społecznych z jednostkowymi przyjmowałaby postać „[...] spółek pracowniczych z udziałem własności Skarbu Państwa”.48 Przywracając „[...] nadrzędną rolę Pań- stwa jako regulatora stosunków gospodarczych, społecznych i międzynarodowych 42 B. Tejkowski, Z partyjnej trybuny..., W 1999, nr 1, s. 3; tenże, W 1999, nr 4, s. 1, 3.

43 Tenże, Z narodowej trybuny..., W 2003, nr 4, s. 2.

44 Niezależna Polska..., s. 4.

45 Tamże, s. 5.

46 B. Tejkowski, Z naszej trybuny..., W 2000, nr 11, s. 2.

47 Tenże, Z narodowej trybuny..., W 2005, nr 2, s. 2.

48 Pracownicy przemysłu i komunikacji!

Rolnicy!

Bezrobotni!, W 2003, nr 9, s. 8.

206 Konrad Jajecznik oraz strażnika sprawiedliwości społecznej...”49, a także dysponenta surowców, fabryk oraz infrastruktury technicznej, komunikacyjnej i finansowej, wolny rynek zamierzano zastąpić modelem gospodarki etatystycznej.50 Solidarność narodowa i społeczna wyczerpywały komplementarne aspekty wspólnoty.

Powiązanie nacjonalizmu z socjalizmem wynikało bezpośrednio z po- czynionej diagnozy.

Program pozytywny respektował funkcjonalną zależność aspektów gospodarczych i politycznych, dlatego też liberalizm wyparł nacjona- lizm, zaś kapitalizm zastępował powrót do socjalizmu.

Zaproponowana hybryda ideologiczna stanowiła proste przeciwieństwo oblicza Trzeciej Rzeczypospolitej, na której marginesie znajdowało się środowisko „Wspólnoty”.

Syntezę zapożyczeń z konkurencyjnych ideologii wspierały argumenty histo- riozoficzne.

Ideowo zaangażowana interpretacja dziejów legitymizowała rozwa- żania geopolityczne, sytuujące hybrydę nacjonalistyczno-socjalistyczną w kontek- ście cywilizacyjnym.

Zainteresowania publicystów „Wspólnoty” skupiała historia granicy polsko-niemieckiej.

Jej zmienny przebieg odzwierciedlał ewolucję stosun- ków pomiędzy sąsiednimi państwami, lecz przede wszystkim delimitował strefy cywilizacyjne.

Odwieczny napór europejskiego Zachodu inaugurowało wyparcie Słowian Połabskich przez ludy germańskie.51 Ofensywę w kierunku wschodnim powstrzymał polsko-litewski triumf nad Zakonem Krzyżackim.

Wielokrotnie przy- woływana bitwa pod Grunwaldem symbolizowała zwycięstwo zjednoczonych Sło- wian nad zdominowaną przez żywioł germański Europą Zachodnią.52 Kolejny przełom w starciu europejskiego zachodu ze wschodem wyznaczała wojna rozpę- tana przez III Rzeszę w celu rozszerzenia przestrzeni germańskiej.

Bitwę berlińską z roku 1945 przyrównywano z wydarzeniami z roku 1410, wskazując wyparcie niemieckich najeźdźców przez zjednoczonych Słowian.53 Ład powojenny, sank- cjonując dziejowe zwycięstwo europejskiego orientu nad okcydentem, przywracał przestrzeń należną Słowianom.

Przesłanki odrodzenia cywilizacyjnego, obejmują- 49 Program Polskiego Komitetu Narodowego..., s. 8.

50 Narodowy Program..., s. 4; Niezależna Polska..., s. 5; Program Komitetu Wyborczego Polskiej Wspólnoty Narodowej, W 2001, nr 8, s. 1; Program Polskiego Komitetu Narodowego..., s. 8; B. Tejkowski, Z partyjnej trybuny..., W 1999, nr 3, s. 3; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2002, nr 2, s. 2.

51 K. R. Mazurski, Tysiąc lat temu na Łużycach, W 2002, nr 7, s. 4; J. E. Wieluński, Krótki zarys dziejów wyzysku i zniemczania, czyli historia dawnej „wspólnoty” połabsko-niemieckiej, W 2002, nr 12, s. 5, 7–8.

52 B. Tejkowski, Z naszej trybuny..., W 2002, nr 8, s. 1; W. Wielopolski, Grunwald — symbol, który krzepi i... drażni, W 2002, nr 7, s. 1, 5, 7.

53 Kult Armii Czerwonej, a także Armii Ludowej wyrażały m.in. fotografie z uroczystości rocznicowych na cmentarzach żołnierzy radzieckich oraz z obchodów upamiętniających bitwę pod Lenino.

Zob.

W 2003, nr 10, s. 1; B. Tejkowski, Z narodowej trybuny..., W 2005, nr 4, s. 2; W. Wielopolski, Gdzie się podziało..., s. 1.

Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej”...

207 ce wspólną genealogię, zagrożenia oraz perspektywy, odnajdywano w doświad- czeniach Bloku Wschodniego.54 Ranga dziejowa przypisywana rozstrzygnięciom i konsekwencjom II wojny światowej wynikała z odtworzenia pierwotnego rozgra- niczenia terytoriów germańskich od słowiańskich.

Powojenne przesiedlenia mniej- szości narodowych, wykorzystanych do uzasadnienia pangermańskiej ekspansji, przyjęto za akt dziejowej sprawiedliwości.55 Aprobatę rozbicia państwa agresorów, zabezpieczającego przed recydywą wrogiej polityki Niemiec Zachodnich, dopeł- niało podkreślenie przyjaznego stosunku Niemieckiej Republiki Demokratycznej, wychowującej obywateli w atmosferze szacunku dla wschodnich sąsiadów.56 Uznając radziecką dominację za wyzwolenie spod obcych wpływów, ustano- wiono prymat idei politycznych nad rzeczywistą strukturą kulturową.

Przestrzen- ny wymiar Słowiańszczyzny interpretowano rozszerzająco, uzgadniając koncepcję cywilizacyjną ze strukturą obozu socjalistycznego.

Obok państw zamieszkiwa- nych przez ludność słowiańską uwzględniono szereg republik „[...] związanych ze Słowiańszczyzną geograficznie, historycznie i kulturowo, gospodarczo i poli- tycznie”.57 Zasięgiem rozważań geopolitycznych objęto m.in. bałtyckich Litwinów, ugrofińskich Węgrów, zamieszkujących Azję Środkową Kazachów, a także Serbów Łużyckich — rdzenną ludność słowiańską w granicach byłej NRD.

„Taki wyraźnie wyodrębniony, wewnętrznie zróżnicowany Świat Słowiański [...]”58 odpowiadał terytorium podległemu Związkowi Radzieckiemu, nazwanemu przez głównego pu- blicystę „Wspólnoty” wspólną ojczyzną wielu narodów.59 Afirmację społeczno-gospodarczych dokonań epoki powojennej wspierały przesłanki cywilizacyjne i geopolityczne.

W ocenie Bolesława Tejkowskiego: „Zjednoczona w formule socjalizmu cała Słowiańszczyzna stworzyła na 55 lat wszystkim swoim narodom duże możliwości rozwoju demograficznego, oświato- wego i gospodarczego oraz wzrostu dobrobytu”.60 Spółdzielczość oraz upaństwo- wiony przemysł korespondował ze słowiańskimi tradycjami własności wspólnej, użytkowanej w celu zaspokojenia potrzeb, z poszanowaniem godności ludzi pracy, nie dla gromadzenia zysku.

Doceniano upowszechnienie nieodpłatnych świadczeń socjalnych.

Perspektywa wzrostu produkcji powiązana z dodatnim przyrostem na- turalnym odpowiadała stanowi bogactw naturalnych i niedostatecznemu zaludnie- 54 B. Tejkowski, Polska, Czechy i Słowacja — zagrożenia i szanse, W 2002, nr 10, s. 1, 4; tenże, Warunki geopolityczne Wspólnoty Słowiańskiej, W 2004, nr 7, s. 4.

55 J. Min´aˇr, Szanowni Przyjaciele, drodzy Bracia Słowianie!, W 2003, nr 1, s. 5.

56 B. Tejkowski, Jedność..., s. 7; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2004, nr 8, s. 1–2.

57 Tenże, Warunki..., s. 4.

58 Tamże, s. 4.

59 Tenże, Z narodowej trybuny..., W 2005, nr 5, s. 2.

60 Tenże, Polska..., s. 4.

W innym miejscu autor obliczał trwanie Bloku Wschodniego na 45 lat.

Zob.

tenże, Warunki..., s. 4.

208 Konrad Jajecznik niu obszaru „[...] między Światem Zachodu, Światem Islamu i Światem Chiń- skim”.61 Dyskredytacji Trzeciej Rzeczypospolitej przeciwstawiano bezkrytyczną nostalgię za okresem Polski Ludowej.

Przekonywano, że „po 50 latach gospodarki planowej krajowy przemysł funkcjonował na dobrym poziomie i był konkurencyj- ny na rynku światowym, oczywiście w dziedzinie średnio zaawansowanej tech- nologii”.62 Mit potęgi społeczno-gospodarczej kontrastował z diagnozą wszech- stronnego regresu po roku 1989.

Apologii materialnego postępu minionej epoki towarzyszyły wyrazy uznania dla Chin, Korei Północnej i Kuby, nieprzerwanie głoszących socjalistyczne ideały.63 Sprzeciwiano się tezie o nieuchronnym rozpadzie Bloku Wschodniego.

Wska- zywano na celowe rozbicie na skutek zewnętrznej ingerencji.

Połączenie RFN i NRD poprzedziło podział ZSRR, Czechosłowacji i Jugosławii.

Dezintegracji obo- zu socjalistycznego towarzyszył wzrost potencjału zachodniego.

Akcesję wybra- nych państw postsocjalistycznych do Unii Europejskiej określono mianem okupacji gospodarczej, zaś przystąpienie do NATO zakwalifikowano jako współczesną for- mę agresji militarnej.

Utratę wpływów Rosji w Europie Środkowej przyrównano do wojen krzyżowych.

Demokratyzacja, podobnie jak w średniowieczu chrystia- nizacja, zaszczepiła obce wartości i instytucje.

Poszukiwanie historycznych od- wołań, umacniające przekonanie o niesłabnącej ekspansji cywilizacji zachodniej, legitymizowało krytykę katolicyzmu.

Kościołowi rzymskiemu zarzucano wspiera- nie inwazji Zakonu Krzyżackiego, zaś współczesną hierarchię potępiano za po- parcie procesu integracji europejskiej.

Przezwyciężenie nienaturalnego podziału Słowiańszczyzny pomiędzy Unię Europejską a Wspólnotę Państw Niepodległych wymagało nakreślenia koncepcji reintegracji.64 Odrzucając włączenie do struktur zachodnioeuropejskich, „Państwa słowiań- skie mają alternatywę.

Jest nią stworzenie własnej unii, własnej wspólnoty w opar- ciu o największy i najbogatszy słowiański obszar Świata, w oparciu o etniczno- -kulturowe pokrewieństwo, w oparciu o słowiańską duchowość stanowiącą realną siłę cywilizacyjnego rozwoju”.65 Zgodność interesów oraz przewagę potencjału „Unii Słowiańskiej” nad Unią Europejską wyrażało hasło: Słowianie wszystkich 61 Tamże, s. 4; zob. tenże, IX Światowy Sobór Narodu Rosyjskiego, W 2005, nr 3, s. 3–4.

62 Uwagi redakcji do Wypowiedź Carla Beddermanna, W 2003, nr 6, s. 7.

63 F. Castro Ruz, Lepszy świat jest możliwy, W 2002, nr 4, s. 8; B. Krygier, Cel nadrzędny — ratowanie Polski.

Rozmowa z Bohdanem Porębą — prezesem Stronnictwa Narodowego „Patria”, W 2004, nr 3, s. 5; B. Tejkowski, Gratulacje dla Chin, W 2003, nr 10, s. 7; tenże, Z partyjnej trybuny..., W 2000, nr 5, s. 1–2; J. Wieluński, Cała władza — w ręce Polaków!, W 2001, nr 5, s. 1, 5.

64 B. Tejkowski, Jedność..., s. 4–5, 7; tenże, Miejsce i rola..., s. 4; tenże, Polska..., s. 4; tenże, Warunki..., s. 1, 4–5; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2004, nr 8, s. 2.

65 Tenże, Pokój na Bałkanach a Słowiańszczyzna, W 2000, nr 10, s. 7.

Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej”...

209 krajów łączcie się!66 Ideę zjednoczenia wspierały komplementarnie przesłanki kul- turowe, polityczne oraz gospodarcze — formowana przez wieki cywilizacja; od- wieczne i nadal aktualne zagrożenie niemiecką ekspansją; niewyczerpane zaplecze surowcowe i zarazem niezaspokojony rynek zbytu, zapewniający samowystarczal- ność.67 W opinii Bolesława Tejkowskiego „wstępem do utworzenia Wspólnoty Słowiańskiej, zrzeszającej wszystkie Narody i Państwa słowiańskie, jest tworze- nie Południowego, Zachodniego i Wschodniego Związku Państw Słowiańskich”.68 Federacje regionalne, inicjujące proces integracji pansłowiańskiej, legitymizowały doświadczenia przeszłości.

Za priorytet uznano odrodzenie potęgi Wielkiej Ru- si.

Zespolenie Rosji, Białorusi i Ukrainy uzasadniano względami wewnętrznymi i zewnętrznymi — ograniczoną recepcją wzorów liberalnych oraz domniemanym zagrożeniem atakiem militarnym Zachodu.

Nadzieje przywrócenia pokoju na Pół- wyspie Bałkańskim pokładano w odtworzeniu państwa południowosłowiańskiego, złożonego z republik byłej Jugosławii69 poszerzonej o Bułgarię.70 Nowej koncepcji Unii Europejskiej przeciwstawiano zadawnioną genezę idei państwa zachodniosłowiańskiego.

Odwieczną legitymizację zapewniał Bolesław Chrobry, uznany za prekursora jednoczenia ziem słowiańskich zagrożonych ger- mańską inwazją.71 Rewitalizację idei odnajdywano w latach II wojny światowej, odwołując się do kreślonych przez Wincentego Witosa, Władysława Sikorskiego oraz Edwarda Beneˇsa koncepcji połączenia Polski z Czechosłowacją.

Przemilczano jednak intencje jej architektów, pragnących uniknąć wpływów radzieckich.

Formu- łę federacji lub konfederacji Czech, Polski i Słowacji rozszerzałaby „ścisła współ- praca” z Litwą oraz obowiązek wsparcia Serbów Łużyckich.72 Utworzona finalnie „Wspólnota Słowiańska to idea wszechstronnego przymierza suwerennych Naro- dów i Państw Świata Słowiańskiego, złączonych wspólnotowym ustrojem sprawie- dliwości społecznej i cywilizacją słowiańską”.73 Zatarcie granic między ideologią a cywilizacją zapewniało fundament koncepcji geopolitycznej.

Redukując istotę starcia europejskiego orientu z okcydentem do rywalizacji niemiecko-rosyjskiej, w Rosji pokładano nadzieję „[...] powołania nowego ustroju 66 Tenże, Z narodowej trybuny..., W 2002, nr 6, s. 2.

67 Tenże, Z naszej trybuny..., W 2000, nr 12, s. 3; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2001, nr 4, s. 2; tenże, W 2003, nr 2, s. 2; tenże, W 2004, nr 7, s. 2.

68 Tenże, Pokój..., s. 7.

69 Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Czarnogóry i Serbii (w 2000 r. stanowiących jedno państwo), Macedonii i Słowenii.

Zob.

tamże, s. 7.

70 Tenże, IX Światowy Sobór..., s. 4; tenże, Miejsce i rola..., s. 4.

71 Tenże, Z partyjnej trybuny..., W 2000, nr 5, s. 3.

72 J. Min´aˇr, dz. cyt., s. 5; B. Tejkowski, Miejsce i rola..., s. 4; tenże, Z partyjnej trybuny..., W 1999, nr 4, s. 8; tenże, W 2000, nr 5, s. 3; tenże, Z naszej trybuny..., W 2001, nr 1, s. 1; tenże, W 2002, nr 7, s. 3.

73 B. Tejkowski, Warunki..., s. 5.

210 Konrad Jajecznik sprawiedliwości społecznej, dania Narodom nowej, twórczej cywilizacji słowiań- skiej”.74 Umacnianie odnowionej cywilizacji wspierały ambicje ponownego od- czytania podstaw filozoficznych.75 Położenie pomiędzy „azjatyckim Wschodem” a „euro-amerykańskim Zachodem” sprzyjało twórczemu przetworzeniu wartości zaczerpniętych z obu źródeł.

Syntetyczny charakter myśli słowiańskiej zapewniał jej przewagę nad filozofią okcydentalną, konstruowaną przez ontologię indywi- dualizmu, aksjologię materialistyczną oraz mechanistyczną epistemologię.

Euro- pejskiej jednostronności przeciwstawiano — odpowiednio — harmonię jednostki i społeczeństwa, holistyczne ujęcie ducha i materii oraz koncepcję człowieka za- nurzonego w przyrodzie, a zarazem zdolnego do jej przekształcania.

Dążenie do zysku zastępowano ideą dobrobytu „[...] jako wyższego etapu duchowej egzysten- cji”.76 Odnotowana biologiczna i duchowa degradacja liberalizmu kontrastowała ze „światopoglądem wspólnotowym”, rozumianym jako „[...] mistyczna więź z Zie- mią, własną wspólnotą, Bogiem i wszechświatem”.77 Uznanie narodu za fenomen przyrodniczy ustanawiało naturalny związek kultury z terytorium, którego wyłącz- ność podważała próby zakorzenienia obcych wzorów w przestrzeni słowiańskiej.78 Konstruktywne aspekty myśli politycznej propagowanej na kartach badanego periodyku streszcza mit powrotu do epoki powojennej.

Odrodzenie idei wspólnoty odnajdywano w połączeniu dziedzictwa słowiańskiego z dorobkiem autorytarne- go socjalizmu.

Hybryda cywilizacyjno-ideologiczna wspierała projekt integracji wschodnioeuropejskiej.

Metody urzeczywistnienia Konstatując dysonans wszechstronnego regresu i perspektywy odrodzenia, źró- dło degeneracji dostrzegano w dobrowolnej recepcji zachodniego liberalizmu przez 74 Tenże, Z narodowej trybuny..., W 2005, nr 7–8, s. 2.

75 Tenże, IX Światowy Sobór..., s. 3–4.

76 A. Dmitrowskij, O Słowiańskim Odrodzeniu, W 2003, nr 8, s. 4.

77 B. Krygier, Sens Wspólnoty Słowiańskiej, W 2002, nr 2, s. 7.

Incydentalne odwołania do sacrum nie dają jednoznacznego obrazu religijnej orientacji pisma.

Słowiańskie inspiracje oraz niechęć do katolicyzmu ustępowały idei integracji narodowej.

Odwołania religijne traktowano eklektycznie.

Życzenia z okazji Bożego Narodzenia łącząc ze „Świętem Zimy”, zaś Wielkanoc zestawiając ze „Świętem Wiosny”, chrześcijaństwo zrównano z neopoganizmem.

Zob.

Przegląd wydarzeń, W 2002, nr 9, s. 6; Redakcja, Wspólnota i patriotyzm, W 2000, nr 6, s. 6–7; B. Tejkowski, Z naszej trybuny..., W 2001, nr 12, s. 2; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2002, nr 3, s. 1; tenże, W 2003, nr 12, s. 2; A. Zgódka, Wiking, czyli rabuś... czyli Niemiec, W 2003, nr 9, s. 7.

78 M. Kowalkowa, Naród — główna postać historii, W 2001, nr 10, s. 1, 7; B. Krygier, Słowiańska karta, W 2004, nr 8, s. 1, 3–4; B. Tejkowski, Las naszą wspólną własnością, W 2005, nr 5, s. 3.

Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej”...

211 podmioty programujące kierunki transformacji systemowej.

Kryzys wydawał się pozorny, zależny od uwikłań ideowych, sprzeczny z obiektywnymi przesłanka- mi potęgi.

Woluntarystyczna interpretacja przemian dokonanych po roku 1989 przeczyła tezie o nieuchronnym upadku ustroju socjalistycznego oraz naturalnym rozpadzie Bloku Wschodniego, skupiającego w przewadze państwa słowiańskie.

Całkowita wymiana elit rządzących wydawała się wystarczająca, aby powrócić do porzuconych wzorów rozwoju.79 Obserwacja bierności, braku organizacji i zastraszenia Polaków odsłaniała po- tencjał wielkiej siły politycznej, którą zamierzano zagospodarować.

Samookreśle- nie przekonujące, iż „[...] jesteśmy Polską Wspólnotą Narodową Pokrzywdzonych Polaków”80, zawierało obietnicę obrony przed obcymi ciemiężcami, sytuując partię na pozycjach antysystemowych.

Poszukując remedium wobec zewnętrznych źró- deł degradacji, konstruowano doktrynę nacjonalizmu plebejskiego, definiowane- go w następującej deklaracji: „[...] służymy interesom całego Narodu i Państwa Polskiego.

Ale przede wszystkim reprezentujemy interesy najbardziej pokrzyw- dzonych i zagrożonych Polaków”.81 Preferencja dla dyskryminowanej większości adaptowała ponadczasowy imperatyw solidarności narodowej.

Kreślona doktryna odzwierciedlała zaobserwowaną proletaryzację rodaków.82 Utożsamienie istoty demokracji z wolą większości sprawiło, iż wydawcy „Wspólnoty” przyjmując misję reprezentowania przeważającej części Polaków opo- wiadali się za urzeczywistnieniem wskazań propagowanej doktryny przez elekcję.

Mimo dostrzegania rozwiązań służących niedopuszczeniu opozycji antyestablish- mentowej do udziału we władzy PWN konsekwentnie podejmowała próby par- tycypacji wyborczej.

Podkreślano uprzywilejowany status partii prozachodnich, dysponujących ogromnymi środkami finansowymi, kontrastującymi ze skromnymi funduszami wyborczymi oponentów.

Wymóg zebrania określonej liczby podpi- sów, warunkujący zarejestrowanie list wyborczych, kwalifikowano jako cenzus za- strzegający mandaty dla ugrupowań prosystemowych.

Ograniczenia proceduralne dopełniano wykazem uwarunkowań społeczno-politycznych, niezbędnych do oba- lenia systemu metodami demokratycznymi.

Zwycięstwo wyborcze antyliberalnej opozycji powinien poprzedzać strajk generalny, jednoczący obywateli w atmosfe- rze zmian i wstępnie destabilizujący obalany ustrój.

Oczekiwano również popar- cia wojska, policji i służb specjalnych.

Kompletna wymiana składu personalnego parlamentu umożliwiłaby osądzenie dotychczasowych elit przez Trybunał Stanu.

Zapowiadano zarazem, że ugrupowania odwołujące się do wartości narodowych 79 Tenże, Z partyjnej trybuny..., W 1999, nr 5, s. 5.

80 Tenże, Z narodowej trybuny..., W 2001, nr 6, s. 2.

81 Tenże, W 2001, nr 7, s. 3.

82 Tenże, Z partyjnej trybuny..., W 2000, nr 6, s. 2.

212 Konrad Jajecznik i socjalnych, broniące warstw społecznych obciążonych kosztami transformacji po roku 1989 — „[...]

PSL, Samoobrona i LPR uzyskają szansę oczyszczenia się”.83 Rozważano również niesprecyzowany projekt ustanowienia Tymczasowej Rady Na- rodu Polskiego, powołanej do przejęcia rządów po przeprowadzeniu rewolucyjnej zmiany systemu politycznego.84 Wytyczone metody urzeczywistnienia propagowanej doktryny wymagały za- pewnienia masowego poparcia.

Rozległość i głębia projektowanych przemian kon- trastowała ze skromną mocą oddziaływania.

Główny publicysta „Wspólnoty” wy- pominał rodakom niedojrzałość polityczną.85 Przezwyciężeniu izolacji służyły za- biegi indoktrynacyjne, zabieranie głosu w kwestiach ogniskujących dyskurs pu- bliczny, a także współdziałanie z innymi organizacjami.

Oddziaływanie wycho- wawcze miało walor prospektywny.

Przełamaniu dystansu obywateli wobec PWN służyła współpraca komitetów słowiańskich z poszczególnych państw, prowadzona z nadzieją uformowania antyokcydentalnie zorientowanych elit.86 Dążenie do zaistnienia wyrażało włączenie się do powszechnej debaty, ukazu- jące związek doktryny z realiami.

Dlatego też bieżącą aktywność podporządkowa- no obronie Białorusi przed zarzutami zacofania oraz dyktatorskiej formy rządów.

Niekorzystny obraz kreowany przez liberalny establishment tłumaczono orientacją antyzachodnią, niezależnością od obcego kapitału oraz sojuszem z Rosją.

Pole- mizując przeciwstawiano — uwiarygodnianą własnymi obserwacjami z wizyt — wizję powszechnego dostatku, równowagi społecznej i rozwoju gospodarczego.

Źródło dobrobytu odnajdywano w utrzymaniu unarodowionej — państwowej — własności.

Współczesną Białoruś doceniano za kontynuację wspólnotowych trady- cji oraz odporność na wzory liberalizacji politycznej i gospodarczej.87 Eklektyczna definicja tożsamości ideowej zapewniała znaczną swobodę pozy- skiwania sojuszników.

Czerpiąc z „[...] dziedzictwa polskiego ruchu narodowego, którego PWN jest twórczą ciągłością i współczesnym wyrazem [...]”88, w imię konsolidacji narodowej niezbędnej dla zapewnienia demokratycznej większości ignorowano rodowód ideowy.

Deklarowano otwartość na współpracę z ruchem niepodległościowym, ludowym i robotniczym.

Podkreślano, że PWN „zespala Po- 83 Tenże, Z narodowej trybuny..., W 2005, nr 2, s. 2.

84 Tenże, Z partyjnej trybuny..., W 1999, nr 5, s. 3; tenże Z naszej trybuny..., W 2000, nr 12, s. 3; tenże, Z narodowej trybuny..., W” 2001, nr 8, s. 2; tenże, W 2003, nr 8, s. 2; tenże, W 2005, nr 1, s. 2.

85 Tenże, W” 2001, nr 8, s. 2.

86 B. Tejkowski, Miejsce i rola..., s. 4.

87 Redakcja, O co chodzi w sprawie Białorusi?, W 1999, nr 1, s. 3; B. Tejkowski, Przeciwstawmy się szkalowaniu Białorusi przez władzę i media w Polsce, W 2005, nr 7–8, s. 8; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2004, nr 7, s. 2; tenże, W 2004, nr 10, s. 2; tenże, W 2005, nr 5, s. 2.

88 Redakcja, Wspólnota..., s. 6.

Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej”...

213 laków w ponadklasowym i ponadwyznaniowym poczuciu polskości, narodowej solidarności i odpowiedzialności za cały Naród i Państwo”.89 Ujęcie holistyczne sprzyjało szerokiej formule sojuszy z siłami antysystemowymi.

Poszukiwano po- rozumienia z oponentami wobec liberalizmu — współdziałając z nacjonalistami90; kapitalizmu — penetrując środowiska skrajnie lewicowe91; zachodniego imperia- lizmu — przejmując dorobek antyglobalistów; katolicyzmu — udostępniając łamy „Wspólnoty” neopogańskiemu stowarzyszeniu Niklot.92 Upowszechniana doktryna syntezowała wiele odmian społecznego, kulturowego i politycznego radykalizmu.93 Konkluzje Nieustannie powielany schemat artykułów wstępnych, wyznaczający zakres problematyki podejmowanej w pozostałych publikacjach, dowodzi prymatu funkcji indoktrynacyjnej.

Zamiar włączenia odbiorców w doktrynę determinował publicy- styczny charakter przeważającej części artykułów.

Uwiarygodnienie, upowszech- nienie i utrwalenie dorobku partii przesądzało o stałości treści.

Lektura przypadko- wo wybranego numeru zapewnia reprezentatywną próbę oblicza ideowego periody- ku.

Triumf repetycji nad innowacją oraz deficyt rozważań rozwijających doktrynę nadają „Wspólnocie” charakter organu prasowego, nie zaś pisma teoretycznego.

Dotychczasowa nieobecność analizowanego materiału źródłowego w obiegu na- ukowym nie zubaża znacząco możliwości poznania myśli politycznej kreślonej w kręgu Polskiej Wspólnoty Narodowej.

Misja zapewnienia komunikacji margi- nalnej partii politycznej z warstwami wykluczonymi społecznie wydaje się niezre- alizowana.

Pismo pozostało niemal niezauważone nawet przez badaczy problema- tyki.

Rekonstrukcja i analiza zawartości „Wspólnoty” odsłania względnie kompletny obraz dorobku ideowego Polskiej Wspólnoty Narodowej.

Diagnoza dyskrymina- cji większości polskiej uzasadniała zdefiniowanie preferencji dla warstw upośle- dzonych społecznie jako kwalifikowanej postaci solidarności narodowej, nadając 89 Tamże, s. 7.

90 W rocznicę Grunwaldu, W 2004, nr 8, s. 1, 5; E. Grzejdziak, O jedność w obronie Polski, W 2004, nr 9, s. 7; A. Marszałkowski, Historia odrodzenia Stronnictwa Narodowego, W 2005, nr 2, s. 6; B. Tejkowski, Przegrana karta SN, W 2000, nr 12, s. 3, 8.

91 Redakcja, Polska młodzież narodowa w Gliwicach, W 2003, nr 11, s. 3; Powstaje Patriotyczny Front Socjalistyczno-Ludowy.

Komunikat z Kongresu Założycielskiego, W 2005, nr 4, s. 1, 4.

Wielokrotnie publikowano plakaty Lewicowej Alternatywy, zob.: W 2000, nr 2, s. 2; W 2000, nr 6, s. 2; W 2001, nr 6, s. 2; W 2003, nr 1, s. 2.

92 Zob.

W 1999, nr 5, s. 3; W 2003, nr 8, s. 8; W 2003, nr 9, s. 7.

93 B. Tejkowski, Z narodowej trybuny..., W 2003, nr 12, s. 2.

214 Konrad Jajecznik doktrynie status nacjonalizmu plebejskiego.

Zespolenie nacjonalizmu z socjali- zmem, jako odwrócenie liberalno-kapitalistycznego oblicza Trzeciej Rzeczypo- spolitej, sprzyjało syntezowaniu prawicowych i lewicowych nurtów radykalizmu antysystemowego.

W konsekwencji usytuowanie badanego materiału w kontekście doktryn polskiego nacjonalizmu pozostaje zadaniem niełatwym.

Rozbudowa aspektów retrospektywnych znosi oryginalność refleksji.

Tęsknota za wzorami minionej epoki zastąpiła własny wkład intelektualny.

Koncepcja starcia europejskiego orientu z okcydentem nie jest nowatorska.

Ideę wyzwolenia spod ob- cej cywilizacji odnajdziemy w dorobku Romana Dmowskiego i Adama Doboszyń- skiego.

Twórcy doktryny narodowej antytezę liberalizmu odnajdywali w katolickim spirytualizmie, poszukując odrodzenia autentycznego dziedzictwa Zachodu.

Publi- cyści „Wspólnoty” inspirację czerpali z dorobku Wschodu, zacierając dystynkcję pomiędzy słowiańską ideą wspólnoty a socjalistycznym materializmem.

Przeci- wieństwo geokulturowych kierunków poszukiwań dopełniły zatem wykluczające orientacje ontologiczne.

Antyglobalizm zastąpił ideę cywilizacji rzymskiej.

Wielokrotnie powtarzanym naciskom na federalizację Europy Środkowej i Wschodniej incydentalnie towarzyszyło eksponowanie prymarnej rangi państwa narodowego.94 Autoidentyfikacja „[...] jako polscy i słowiańscy patrioci [...]”95 sugeruje równorzędność partykularnej kategorii narodu i kontekstu cywilizacyjne- go.

Troska o kondycję większości polskiej oraz imperatyw solidarności narodowej również podlegały redefinicji.

Ideologiczny synkretyzm czyni problematyczną kwalifikację źródła podmioto- wego.

Konkluzja z badań źródłowych wybranego przypadku nakazuje postawie- nie pytania metodologicznego: jakie treści stanowią konstytutywne komponenty wspólne dla wielonurtowej ideologii współczesnego polskiego nacjonalizmu?

Czy Polska Wspólnota Narodowa jest twórcą i nosicielem myśli o charakterze nacjona- listycznym?

Analiza zawartości pisma uzasadnia diagnozę hybrydalnej struktury refleksji politycznej przez nią głoszonej, w konsekwencji sytuując ugrupowanie na obrzeżach podsystemu partii nacjonalistycznych.

Rozmyty charakter delimitacji odnosi się do wielu zewnętrznych inspiracji zespalanych z treściami o rodowodzie nacjonalistycznym.

Bogactwo rzeczywistego pogranicza rozpatrywanej ideologii nie poddaje się upraszczającej kategoryzacji.

94 Tenże, Z partyjnej trybuny..., W 2000, nr 10, s. 2; tenże, Z narodowej trybuny..., W 2003, nr 5, s. 2.

95 Tenże, W 2002, nr 3, s. 2.

Oblicze ideowe „Wspólnoty.

Gazety Polskiej Wspólnoty Narodowej”...

215 Ideological Nature of “Wspólnota.

Gazeta Polska Polskiej Wspólnoty Narodowej” (Community.

Magazine of Polish National Community) in 1999–2005 Summary Published in the years 1999–2005 the periodical “Wspólnota” was a press organ of Polish National Community, the organisation co operating with right and left radical groups, joining nationalism with socialism.

Mission of this free monthly was to provide communication of a marginal political party with socially discriminated classes.

Founders of this monthly questioned the thesis concerning the success of system transformation saying that the sovereignty of a nation was replaced by the rules of foreign entrepreneurs.

Imitation of patterns of liberal democracy and capitalistic economy were recognized as a form of depriving Poles of authority and property in their own country.

They were afraid of German settlement in northern and western regions of Poland that might be an attempt to regain the territories lost by the Third Reich after the Second World War.

Modern globalism was compared to fascism, conquest was regarded as the essence of West civilization.

In the periodical they praised social-economic development of socialist camp.

The idea of nationalized economy was regarded as a new form of Slavic tradition of common property.

They underlined the conformity of socialist ideology with Slavic civilization.

They called for forming three federations of Slavic states — western, southern and eastern.

The idea of eastern-European integration was presented as an alternative to western European integration.


text:
17.

Stefan Gunderam wybierał się do Montevideo.

Był tam lekarz Niemiec, bardzo zdolny jak mówiono, w leczeniu chorób nerwowych.

Olbrzym o byczym karku cierpiał na bezsenność i nocne zwidy.

Prócz tego zapowiedziano w Montevideo fregaty, on zaś zaangażował się wysoko w totalizatorze.

Zamianował strażnikami Letycji, Demetrjusza i Esmeraldę, mówiąc im:

— Biada wam, jeśli żonie mojej coś się przydarzy, albo jeśli popełni coś niestosownego!

Połamię kości, jak mi Bóg miły!

Demetrjusz wyszczerzył zęby, zaś Esmeralda zażądała, by jej tytułem nagrody przywiózł pudełko langues de chat.

Czule było pożegnanie się małżonków.

Stefan ugryzł Letycję w koniec ucha i rzekł głucho:

— Pozostań mi wierną!

Letycja zaczęła od pozyskania sobie dozorców.

Dała Demetrjuszowi sio pesos, a Esmeraldzie złotą branzoletę.

Utrzymywała tajemną korespondencję z podporucznikiem Fryderykiem Pestelem, a pośredniczył mały Indjanin, którego pewną była.

Za tydzień miał okręt Pestela wyruszyć do Kapsztadu, trzeba się tedy było spieszyć, bo dopiero zimą, w maju następnego roku miał nadzieję zawitać do Argentyny.

Letycja kochała go bardzo.

W odległości dwu mil od estancji, było pośród pampasów obserwatorjum astronomiczne z wieżą.

Wybudował je pewien bogaty hodowca bydła Niemiec, a uczony profesor, wraz z dwu asystentami, badali dniem i nocą niebo.

Letycja nieraz chciała zwiedzić gmach, ale Stefan nie pozwolił.

Teraz postanowiła spotkać się tam z Fryderykiem Pestelem.

Wieża obserwacyjna, jako przytułek dla zakochanych było to coś, co Letycję zachwycało, czyniąc pochopną na każde ryzyko.

Umówiono dzień i godzinę, a okoliczności sprzyjały.

Ricardo i Paolo wyruszyli na łowy, Demetrjusza wysiał ojciec do farmy na północ położonej, starzy spali, Trzeba było jeszcze tylko okpić Esmeraldę.

Na szczęście rozbolała ją głowa i za poradą Letycji położyła się do łóżka.

Mrok zapadał.

Letycja przywdziała lekką, jasną suknię, w której mogła także jechać konno.

Nic sobie bowiem nie robiła z ciąży swojej.

Pozornie bez celu spacerując, wyszła z estancji i udała się prosto do aleji palmowej, gdzie na nią czekał mały Indjanin z dwoma kucykami.

Miłą była przejażdżka po bezkreśnej równi.

Zachód czerwienił się jeszcze, ukazując zarysy pasma wzgórz.

Susza dokuczała, od dłuższego czasu nie padał deszcz, toteż na ziemi widniały rozliczne szczeliny i pęknięcia.

Setki barreras, czyli łapek na szarańcze rozstawiono po polach, a wielkie, trzymetrowe doły, pełne były tych owadów.

Zanim dotarli do wieży, zapadła ciemność.

Gmach wyglądał, jak orjentalna świątynia.

Na podłużnem podmurowaniu wznosiła się ogromna kopula żelaznej konstrukcji, której część górną można było obracać dokoła pionowej osi.

Okiennice były zamknięte i nigdzie niemal nie widzieli światła.

Fryderyk Pestel czekał u bramy, przywiązawszy wierzchowca do pala.

Powiedział, że profesor i asystenci wyjechali przed tygodniem.

Wstęp do obserwatorjum był mimoto wolny, gdyż dał mu klucze stary, chory na febrę mulat, którego zbudził ze snu.

Mały Indjanin zaświecił wiszącą u siodła latarkę, Pestel wziął ją i wprowadził Letycję naprzód do pustej sieni o kamiennych flizach, potem na drewniane schody, a wkońcu na kręte schody żelazne.

— Szczęście nam sprzyja! — powiedział.

— W najbliższym tygodniu nastąpi zaćmienie słońca, zjadą z Europy do Buenos Aires astronomowie, a profesor i asystenci pojechali powitać ich.

Serce Letycji biło żywo.

Światło latarki lśniło bezsilnie pod olbrzymiem sklepieniem.

Wielki teleskop rzucał cień złowrogi, cyrkle, przyrządy miernicze na wielkim stole, oraz aparat fotograficzny przypominały szkielety zwierząt, a pokryte tajemniczymi znakami i linjami mapy ścienne upodabniały to miejsce do jaskini czarownika.

Letycja uśmiechała się po dziecinnemu, przepojona ciekawością.

Złakniona jej wyobraźnia syciła się chwilą bieżącą, tak że znikł jej z pamięci Stefan zazdrosny, kłócący się wiecznie bracia, złośliwy starzec, zjadliwa donna Barbara, podstępna Esmeralda, oraz dom, w którym ją więziono.

Widziała tylko to wnętrze pełne przyborów czarodziejskich, ten wieczór, ten wątły płomyk latarki, a nadewszystko tego pięknego młodzieńca, który ją miał za chwilę wziąć w ramiona.

Ale Pestel był zmieszany.

Odkręciwszy klapę teleskopu, rzekł:

— Spojrzmy na gwiazdy.

Popatrzył, potem zaś zalecił Letycji uczynić tosamo.

Zobaczyła jakaś mleczna masę i podskakujące płomyki.

— Czy to są gwiazdy? — spytała melancholijnie.

Pestel jął opowiadać o gwiazdach, ona zaś słuchała z rozbłysłemi oczyma, chociaż nie obchodziło ją zgoła ile miljonów mil dzieli Syrjusza i Abdebarana od zieci[1] i co oznacza tajemniczy wór węgla południowej półkuli nieba.

— Ach! — westchnęła tonem pobłażliwym rozmarzonego skeptycyzmu.

Porzucając sprawy wszechświata, zaczął teraz młodzieniec opowiadać dzieje życia swego, oraz zaręczył, że od kiedy ją ujrzał marzy o niej dniem i nocą.

Siedziała cicho, jak myszka, by go nie sprowadzić na inny temat i nie spłoszyć miłosnego nastroju.

Jako człowiek sumienny ułożył cały plan.

Po sześciu miesiącach powróci, uzyska rozwód formalny i poślubi Letycję.

Porwanie przewidywał tylko w ostateczności.

Oświadczył, że jest biedny i posiada tylko nie wielki kapitalik w banku w Sztutgardzie.

— Ach! — szepnęła znowu, ze zdziwieniem i smutkiem.

— To nic.

Jestem bogata!

Ciotka moja, hrabina Brainitz podarowała mi wielki las, na wiano.

— Las?

A gdzieżto? — spytał z uśmiechem.

— W Niemczech, pod Heiligenkreuz w okręgu Rhoenu.

Jest ogromny i dostaniemy za niego dużo pieniędzy.

Nie byłam tam, ale mi opowiadano, że znajdują się w nim pokłady rudy.

Trzeba to tylko znaleźć i wykorzystać, a wówczas lepiej się na tem jeszcze wyjdzie, niż na sprzedaży.

Był to wytwór jej własnej fantazji, który z czasem przybrał kształt rzeczywistości.

Nie kłamała wcale, wierząc ślepo własnym słowom, zapomniawszy już czyje są.

— Byłoby to szczęściem niewysłowionem! — rzekł Pestel w zadumie.

Wzruszyło ją to, zaczęła szlochać i padła mu na piersi.

Życie miała tak ponure i tak pełne niebezpieczeństw.

Rozczarowała się zupełnie, nadzieje popękały, niby bańki mydlane.

Płakała, drżąc ze strachu przed ludźmi i losem i pożądając silnych ramion męskich, w których by się czuć mogła bezpieczną.

Wstrząśnięty tem Pestel objął ją i odważył się pocałować w czoło, a gdy załkała silniej jeszcze, złożył pocałunek na jej ustach.

Uśmiechnęła się, on zaś zaprzysiągł miłość dozgonną.

Wyznała, że zaszła w ciążę z mężem, którego nie kocha, on zaś przycisnął ją do łona i oświadczył, że jej ( dziecko uważał będzie za swoje.

Czas naglił, trzeba było wracać.

Zeszli na dół, trzymając się za ręce i rozstali, przyrzekając pisywać codziennie.

— Wsiądę na okręt, gdy tylko wróci z Afryki i uciekniemy oboje! — postanowiła, wracając zwolna chłodną nocą przez pampasy.

— Ach, żeby to już było po wszystkiem! — westchnęła strapiona i zbolała.

Ogarnęła ją ciekawość, jak się Pestel weźmie do rzeczy, by pokonać trudności.

Uwierzyła weń i jęła snuć ponętne obrazy przyszłości.

W estancji zauważono jej nieobecność i rozesłano ludzi na poszukiwanie.

Okrężną drogą dotarła do domu i swego pokoju, poczem pokazała się wszystkim, z miną zgoła niewinną.

Przypisy


text:
Jan Andrzej Morsztyn

Do trupa

Leżysz zabity i jam też zabity,

Ty — strzałą śmierci, ja — strzałą miłości,

Ty krwie, ja w sobie nie mam rumianości,

Ty jawne świece, ja mam płomień skryty,

Tyś na twarz suknem żałobnym nakryty,

Jam zawarł zmysły w okropnej ciemności,

Ty masz związane ręce, ja wolności

Zbywszy mam rozum łańcuchem powity.

Ty jednak milczysz, a mój język kwili,

Ty nic nie czujesz, ja cierpię ból srodze,

Tyś jak lód, a jam w piekielnej śreżodze.

Ty się rozsypiesz prochem w małej chwili,

Ja się nie mogę, stawszy się żywiołem

Wiecznym mych ogniów, rozsypać popiołem.

-----


corpora: CEN

text:
Początki wzrostów na giełdzie zaczęły się na początku grudnia 2006 rajdem świętego Mikołaja.

Obecne wzrosty są wynikiem efektu stycznia.