corpora: wikisources-pl

text:
Canzona XX.

Napisana podobno pomiędzy rokiem 1346 a 1348.

Mniemałem niegdyś: żem miał jaknajprościej

Bez trosk dokonać bytu, tak jak było

W spokojnej, cichej, lat mych wczesnych wiośnie —

Lecz teraz, odkąd Laura wdzięków siłą

Wzrok mi mej duszy wzięła — o Miłości!

Patrz, com z twych darów zyskał! — i cóż zrobię,

Kiedym już niemal sam sobie

Wrogiem, gdy wola we mnie szukać rada

Cierpień, po światło się skrada,

Z którego tylko mam olśnienia łzawe?

To też, o czemu mi wcześniej

Nie przyszło ból mój wypowiadać w pieśni!

Mniejbym, młodzieńcem będąc, drżał o sławę.

Te oczy słodkie, z których blaski Boże

W życie mej duszy dniały, czas nie długi

Tak mi przyjazne były w mojej doli,

Że jak ten niby, co go nie zasługi

Własne, lecz wartość cudzych cnot wspomoże,

Zarozumiałym sobie być pozwoli —

Teraz, gdy znów poniewoli

Widzę, żem w równi liczon jest z natręty.

Pogardą w dal odepchnięty,

Litości łaknąc, spełniam czyn żebraczy

Który każdego oburzy —

Lecz gdy jałmużna nie chce wspierać dłużej

Żądz mych — to zrobić mogęż ja inaczej?

Bom dróg szukając różnych, zszedł w bezdroże,

Bym inną jaką postać uśmiechniętą

Spotkał, przy której żądze wytchnąć mogą;

Lecz dusza, rada wrócić w dawne pęto,

Zawsze mię zwraca w owe blaski Boże,

W których topniejąc, myślę sobie z trwogą:

Że może mniej będzie srogą

Ta, co wyłącznie serce moje więzi.

A jako ptak na gałęzi,

Od zbytku światła w cień się chroni chciwie,

Tak ja w jej twarzy uroczej

Czytam, co o mnie mówić mogą oczy —

I tem zarazem truję się i żywię.

Tak to jest — śmiercią własną ja się żywię!

Jak Salamandra, która wśród płomieni

Żyjąc, pokarmu tego nie jest syta!

Jednak nie bądźcie cudem tym zdumieni.

Bo, żem nie długą chwilę żył szczęśliwie,

Za to niedola ze mnie dziś wykwita,

Jak bywa w kwiaty obfita

Wiosna, a zima w szron i gołoledzie.

I jeśli kiedy w mej biedzie

Podtrzymać życie zmusza mię potrzeba,

Biorę mą karm’ pokryjomu —

Zkąd pani moja nie zna nawet sromu,

Że bez jej wiedzy żyje kto z jej chleba.

Któż nie wie: czem ja żyłem i czem żyję,

Odkąd, w jej patrząc wzrok, jam cały dla niej

Zmienić się gotów był gdy ona skinie!

Żądze rozbitka, który do przystani

Tęschni, wyroki czyż potępią czyje?

Niech kto drętwiących pociech szuka w winie —

Mnie wśród płomieni jedynie

Spokojnie, mężnie i nie głodno bywa!

Miłości nielitościwa!

Nie bądźże skąpa, będąc tak bogatą!

Toćże masz łuk i pociski —

Lepiej, nie zwłócząc, kres mi go zgotuj bliski —

Niech śmierć choć będzie cierpień mych zapłatą!

Tłumiony płomień gdy się wzmógł w swej sile,

Żadne już środki radzić mu nie mogą —

Tak to, Miłości!

dzięki twej zasłudze

Jam wstrętem Laury milcząc spłonął srogo;

Teraz z mych cierpień mam pożytku tyle,

Że dziś, i ludzie bliższe mi, i cudze.

Skargami mojemi nudzę!

Doloż ty moja!

toż w manowiec dziki

Wiodły mię błędne świetliki,

W sercu upartą niecąc mi nadzieję —

Przez którą, od mej jedynej,

Ku potępieniu, acz nie z mojej winy,

Płomieniem własnych żądz mych na śmierć tleję!

Choć we mnie boleść wierna Laurze srogiej,

Nie za swą winę przebaczenia błaga,

Niemniej sam grzeszę, gdy w jej wzrok zbyt śmiało

Patrzę, i kiedy kusi mię zniewaga

Jej słów okrutnych, podczas gdy od trwogi

Trucizną słodką serce mi wezbrało —

O!

kiedyż ostatnią strzałą

Dopełni tego, co rozpoczął pono,

Gdy pierwszą przeszył mi łono

Ten, co jest panem smutnej doli człeczej?

Bo mi się zdaje najprościej:

Bym choć nareszcie poniósł z rąk Litości

Śmierć pożądaną, która z cierpień leczy!

Pieśni!

choć śmiercią cię wieńczę,

Chcę żyć do końca — by mię wstyd nie było

W ucieczce zejść się z mogiłą.

Więc precz odemnie żądze te szaleńcze!

Wiedz wszakże Miłości jeńcze

Który to czytasz: iż świat nie ma cały,

Dóbr, coby spłacić nędzę mą zdołały!

—


text:
Bonifacy III, rzymianin, djakon kościoła rzymskiego, a roku 603 poseł Grzegorza W. do cesarza Fokasa w Konstpolu, nastąpił po Sabinjanie († 22 Lutego 606), 19 Lutego 607 r.

Zaraz po objęciu pontyfikatu zebrał synod z 72 biskupów, na którym surowo zakazane zostały wszelkie agitacje wyborcze za życia Papieża lub biskupa i podczas pierwszych trzech dni po śmierci jednego lub drugiego.

Na jego żądanie, przychylny mu osobiście cesarz Fokas odmówił bpowi konstplskiemu tytułu ekumenicznego patrjarchy, jaki sobie Jan Jejunator i Cyrjak pierwsi przyznali; tak tylko bowiem rozumieć można opowiadanie Anastazjusza (ed.

Vat.

1718, l. 117) „że Fokas ogłosił kościół rzymski za głowę wszystkich kościołów, ponieważ kościół konstplski nazywa się pierwszym między wszystkiemi kościołami.“ Faustus, towarzysz św. Maura, owego doskonałego ucznia św. Benedykta, napisał r. 607 żywot tego świętego i złożył Papieżowi do zatwierdzenia.

B. III um.

10 List.

607 r., następcą jego był Bonifacy IV.


text:
Apelles i Apellici.

Apelles był najgłośniejszym uczniem gnostyka Marcjona; mieszkał i nauczał przez długi czas w Rzymie, około półowy II w., następnie przebywał jakiś czas w Aleksandrji, tam poznał gnozę egipską i wówczas porzucił naukę Marcjona, a wystąpił z własnym systemem, dosyć podobnym do nauki Walentyna.

Starał się głównie, jak Walentyn, wydobyć się z dualizmu.

Stwórca świata czyli Demiurg jest i u niego Eonem niższym; ale ten Eon działa pod wpływem Eona wyższego, Sotera albo Zbawiciela, od którego bierze myśli Boże, mające się urzeczywistnić w stworzeniu.

Dusze uważa on za istoty wyższe, lecz, skutkiem ich żądz zmysłowych, uwięzione w ciałach materjalnych.

Skoro Demiurg spostrzegł, że świat, który on był stworzył według myśli Bożych, oddala się coraz więcej od niebieskich pierwowzorów, prosił Boga najwyższego o zesłanie Sotera czyli Zbawiciela i ten, t. j.

Chrystus, zstąpił w ciele eteryczném, jakie złożył znowu z siebie przy Wniebowstąpieniu.

W Biblji miał Apelles niektóre rzeczy za zmyślone, za kłamstwo; inne zaś przeciwnie, uważał za pochodzące od Demiurga, natchnionego przez Sotera.

Nareszcie Apelles zasłynął i tém swojem twierdzeniem, że można być zbawionym w każdém wyznaniu religijném, byle wierzyć w Chrystusa i wykonywać dobre uczynki.

Tertuljan zarzuca Apellesowi rozpustę cielesną (De praescript. c.

30 i 6; De Carne Christi c.

6); zdaje się jednak, że myli się on w tym razie, bo Rhodon, współczesny Apellesa i jego przeciwnik (Euseb.

Hist. eccl., V 13), oddaje pochwałę jego moralności.

Apelles żył w przyjaźni duchowej z dziewicą Filumeną, uważając ją za natchnioną prorokinię.

Tertuljan widać przypuszczał, że A. tak żył z Filumeną, jak Simon Magus z Heleną.

Zwolennicy zasad Apollesa[1] nazywali się apellitami.

Szczegóły u Neandra, Gen. Entwickl. d. gnost.

Systeme, i u Matter'a, Gnosticisme.

Przypisy


text:
Beneficjum w prawie kanonicznem oznacza uposażenie lub dochód osoby duchownej, a w przenośni — także godność duchowną tej osoby; w języku zaś prawniczym zwano tak nieraz i księgę, obejmującą spis gruntów, nadanych osadnikom przez książąt.

Beneficja rezerwowane były w Polsce te, których obsadzenie papież sam sobie zachował, polecając do nich zwykle biskupom kapłanów nowowyświęconych, niemających jeszcze utrzymania.

Przykład najdawniejszy takiego rezerwowania beneficjów przez Stolicę Apostolską i udzielania ich według swej woli widzimy w synodzie prowincjonalnym r. 1248.

Często papieże ustępowali to prawo rezerwy królom lub biskupom, lecz gdy wielu duchownych zabiegało o podobne beneficja w Rzymie, król Zygmunt I wyjednał r. 1519 u Leona X konkordat, znoszący w pewnej mierze rezerwy wszelkich beneficjów wakujących, a pozostawiający papieżowi do dyspozycyi tylko t. zw. affecta; Klemens VIII ponowił konkordat Leona bullą z r. 1525.

Zygmunt I, ucieszony takiem obwarowaniem prawa kolacyi, przyznanego biskupom, egzemplarze konkordatu rozesłał pod swą pieczęcią do wszystkich kościołów katedralnych, a nawet na sejmie r. 1532 zadowolenie swoje objawił.

Zygmuntowi III pozwoliła Stolica Apostolska dać osobom duchownym, królowi zasłużonym, po 3 beneficja w każdej dyecezyi: Gnieźnieńskiej, Krakowskiej, Kujawskiej, Poznańskiej, Płockiej i Warmińskiej, choćby one pierwej dawane były przez elekcję i papieżowi rezerwowane, albo do dyspozycyi biskupów lub kapituł należały.


text:
Benedykt VI, rzymianin, został wybrany na Papieża, w obecności posłów cesarskich, pod koniec 972 r., po śmierci Jana XIII († 5 lub 6 Wrześ.

972 r.).

Potwierdził on niektóre przywileje kościołów metropolitalnych Salzburga i Trewiru (Mansi t. XIX p.

30—45).

Gdy po śmierci cesarza Ottona I († 6 Maja 963), jego syn Otton II był bardzo zajęty w Niemczech, Włosi, a szczególniej Rzymianie chcieli, korzystając z okoliczności, zrzucić jarzmo cesarskie.

Konsul rzymski Krescenjusz, sym głośnej Teodory, w porozumieniu z ambitnym kardynałem Franko, synem rzymianina Ferrucci, pochwycił Papieża, zamknął w zamku św. Anioła, gdzie został zamorzony głodem (Lip.

974), lub, co prawdopodobniejsza, uduszony (Watlerich, Vitae Rom.

Pont. t.

I p.

686), z rozkazu Frankona, który kazał siebie wybrać na Papieża, pod imieniem Bonifacego VII, lecz w kilka miesięcy zmuszony był uciekać przed hrabią z Tuskulum, uwożąc z sobą do Konstantynopola skarby, zabrane z bazyliki watykańskiej.

Na jego miejsce, stronnictwo hrabiego Tusculum wyniosło na papieztwo Donusa II, który zaledwie kilka miesięcy panował, bo na początku 974 r., już znajdujemy na Stolicy Apostolskiej Benedykta VII.

— Według mniemania Giesebrechta (Jahrbücher des teutsch.

Reichs unter Otto II, Berlin 1840 p.

141), nie było wcale Papieża Donusa, a po Benedykcie VI w Paźdz.

974 r. nastąpił Benedykt VII.

Benedykt VII, z rodziny hrabiów Tusculum, biskup Sutri, który był wybrany na Papieża w obec posłów cesarskich, gdy Majolus, opat klunjacki, nie przyjął godności papiezkiej, ofiarowanej mu przez Ottona II.

W pierwszym roku swego papieztwa (975) zwołał w Rzymie sobór, na którym rzucił klątwę na kardynała Franko (antypapieża Bonifacego VII).

W tymże czasie Sergjuszowi, biskupom Damaszku, wypędzonemu ze swej stolicy, dał w Rzymie kościół św. Bonifacego i św. Aleksego, gdzie ten biskup grecki założył klasztor zakonników obrzędu łacińskiego.

W ogóle, Benedykt VII okazał się bardzo przychylnym dla klasztorów: niektóre z nich sam wyrestaurował, jak naprzykład klasztor przy kościele św. Krzyża, gdzie został pochowany; potwierdził zaś prawa i przywileje wielu innych (Mansi t. XIX p.

95—71).

Niemniej był troskliwy o prawa biskupów i kościołów.

W roku 975 na korzyść biskupa w Lorch, Piligrina, potwierdził pewne przywileje, które zdawał się gwałcić arcybiskup salzburgski, i zatwierdził biskupie prawa stolicy passawskiej nad dzisiejszą wyższą i niższą Austrją (Lambecii, Bibl.

Caes.

l. II p.

641).

Bullą oddzielną potwierdził prawa arcybiskupa trewirskiego (Mansi t. XIX p.

57), i na koncyljum w tym celu zwołaném 983 r., biskupa merseburgskiego Giselera przeniósł na stolicę arcybiskupią w Magdeburgu (ibid.

p.

77).

Okazał wielką gorliwość w sprawie karności kościelnej; w r. 983 zwołał koncyljum przeciwko świętokupstwu (ibid.).

Za jego papieztwa Otton II przedsięwziął nieszczęśliwą wyprawę przeciwko Grekom i Saracenom.

Przegrawszy bitwę pod Basentello, cesarz straszliwie się mścił na Rzymianach i Benewentczykach, którzy go opuścili w czasie bitwy.

Benedykt przeniósł relikwje św. Bartłomieja Apostoła z Benewentu do Rzymu, gdzie złożył je w kościele, wybudowanym na wyspie Tybru (ob.

Bartłomiej św.).

Wkrótce potém Benedykt, dotknięty głębokim smutkiem, umarł (983 r.).

Pomiędzy współczesnymi Benedykta, wspomnieć należy Roswitę z Gandersheim i Ulrycha, biskupa augsburgskiego.

Kiedy smutne wojny szarpały Włochy, w Anglji jednocześnie Panował pokój.

Królewie: Edgar i Edward, wiele przyczynili się do poniesienia karności kościelnej (Mansi t. XIX p.

61).

Po dziewięciu latach dobrego panowania, um.

Benedykt (r. 983); po nim nastąpił Jan XIV.


corpora: openbooks

text:
Bolesław Leśmian

Nieznana podróż Sindbada Żeglarza

I

…

Że mi się dziewczę upatrzone wzbrania,

Nieobecnością ciała w mem objęciu

Pustosząc ducha, co w nic się rozdzwania —

Więc ja na przekór sobie i dziewczęciu

Tej się nieznanej podjąłem podróży,

By wlec swe głody po morzach dziesięciu!

Lecz i mórz dziesięć, zaprawdę, nie znuży

Tego, co zaznał pragnienia pieszczoty,

Na którą nawet nie upadł cień róży.

Ale najgorzej, gdy właśnie zmierzch złoty,

W oczach twych dziewczę zastawszy — powoli

W sen je rozemgli dla drwiny lub psoty…

W sen tem pewniejszy, że nawet nie boli,

A w bezbolesność patrzysz, jak w przynętę

Dla swej niemocy i swojej niedoli.

Lecz dokąd skrzydeł skierujesz zniechętę

Bez tej, co ziemię odarła ci z cudów?

Czem są twe wargi — jej wargą nie tknięte?…

Czem dłonie, które nie zaznały trudów

Przy piersiach, śpiewnych westchnienia hałasem?

Marniejąc, więdną w tej próżnicy nudów!…

A gdy je spleciesz — to tylko temczasem,

A gdy rozpleciesz — to tylko tak sobie —

Głaszcząc ich szorstkość wspomnienia atłasem…

Ale ich przed się nie ściągniesz w tej dobie,

By zrywać kwiaty lub zgarniać słońc złoto:

Na wszystko czasu zbraknie ci w żałobie!…

Z piersią dziewczyny zmóc się chciałeś po to,

Aby wykrzesać śpiew z duszy na usta,

Lecz niewzajemność zwarła je niemotą!

O, jakie zdradna i krwawa, i pusta

Jest baśń, co tęczą przesłania grzech straty!

Na skroń skazańca narzucona chusta…

Choćbyś piękniejszą dziewczynę przez kwiaty

Innych ogrodów wypatrzył w podróży —

Cóż ci z jej piękna, ty — bólu skrzydlaty?

Czar, dobrze znany, już się nie powtórzy…

A inny?

— Nie chcesz innego w tej głuszy

Odczarowanej, co słońcem się mruży!

Już żadna w tobie nie wskrzesi tej duszy,

Którąś miał, patrząc w źrenice, gdzie pała

Twój los, nim ciebie w jęk i w pył pokruszy!

A wszakci dusza w szczęściu się stawała

Podobną ślepo do głosu jej brzmienia,

Do warg purpury, do zapachu ciała!

Naśladująca we śnie poruszenia

Jej ukochanej za wszystko postaci,

Brała z niej — powab, chrzest brała imienia!

Brała, nie wiedząc, że nagle utraci

Wszystko, co wzięła, nim jeszcze posiadła —

Że za wyznanie — tym skarbem zapłaci!…

A gdy pojęła ten mus — to pobladła,

Czując wstyd nędzy i próżnię, i ciemność,

Jak odwrócone do muru zwierciadła!…

To jedno było jej żądzą: wzajemność —

Reszta — wygnaniem w przerażeń samotę,

Poza kres ziemi, lub kędyś w podziemność!

Ku życiu wieko rozchyliła złote —

Dziś — trumna, której skarb ciała odjęto,

Zwraca wieczności — pustkę i ciemnotę!…

A jakże długo czekała na święto

Nagłych zrozumień, by ująć w ład ścisły

Słów określonych — dolę rozpierzchniętą!

Jeśli te słowa w noc twoją rozbłysły,

To wiedz, że śledzę twe noce i dni twe,

I że miłosne nie mylą domysły!

I ciebie życie gna w jakąś tam bitwę…

Jam chciał cię unieść ku niebu rąk mocą,

Jak nagą, z włosem rozwianym modlitwę!

Dziś — nie mam czem się pomodlić, ni o co…

A zasię Bogu cóż po takich dłoniach,

Które się w znoju i w grzechu nie spocą?

Więc wciąż uboczem a wciąż po ustroniach

Płyń, zbiegu życia, co poszło w lamenty!

Płyń, póki jeszcze krew śpiewa we skroniach!

I wypłynąłem na morskie odmęty…

II

Okręt mój starszy od modrej wód chwały!

Wnątrz jego szumi snem dębów tysiąca,

Co niegdyś żywcem po borach szumiały.

Lecz mu starością tak pamięć się zmąca,

Że nie pamięta tej borów tęsknoty,

Co dęby z lądu w otchłanie mórz strąca.

Przerósł on życia własnego kres złoty

I swym nadmiarem już grąży się w Bogu,

Na ziemi mało mając do roboty…

Płyniesz w nim, jako w ruchomym barłogu,

Gdzie wszystko drzemie, prócz skargi twej głuchej,

Rozpanoszonej na morza rozłogu.

Słońce, nabrzmiałe od skier zawieruchy,

Złotym wąwozem po fali się dłuży,

A fala szczerbi wąwozu szlak kruchy…

I, zaczerpnąwszy zeń świateł do kruży

Swoich błękitów, wychyla w odmęcie

Tę kruż, co pianą po brzegach się burzy.

Gdziekolwiek spojrzę — tam lądów zniknięcie,

I, zda się, otchłań, spodem zaczajona,

Widzi, że płynę i w jakim okręcie…

Widzi tak właśnie, jak ta woda słona,

Co swe szmaragdy miażdżąc w słońc ukropie,

Spienionem ślepiem chce odbić skał łona!

Więc tak widziany — płynąłem po tropie

Fal, nasłuchując ich szumu, że ginie,

Niby szum w nagle rozwiązanym snopie.

Nie odróżniałem już w owej godzinie

Czasu od fali, co świateł rozpyłem

Znaczy swój pobyt i zanik w głębinie.

I zdało mi się, że niegdyś sam byłem

Brzegiem, zniknionym w bezkresów przeźroczu,

A od którego swój okręt odbiłem…

I że sam siebie straciłem już z oczu,

Stając się coraz to bardziej bezbrzeżny

W rozłące z sobą i w swem podobłoczu…

I coraz bardziej sobie niedostrzeżny,

Przydany falom ku ich przemijaniu

Wśród pian dokoła zieloności śnieżnej.

I wtedym ujrzał w mórz rozkołysaniu

Wyspę, skupioną w zadumy spowiciu

I w nieustannem nad głębiami trwaniu.

A spoczywała na własnem odbiciu,

Jak na obrzmiałym zielenią cokole,

Co widniał wszystek w podwodnem ukryciu.

Czem ona w górze — tem on był na dole:

W tych samych kwiatach tych samych owadów —

Lecz nieco inne — bo wodne swawole…

Wzloty ich były podobne do spadów

Usilnych w głębie, gdzie fali turkusem

Wezbrała bezdeń wywróconych sadów.

Ptak, w nich dojrzany, szedł skrzydeł przymusem

Na dno — skroś liście…

Zaś woda przez szpary

Tych liści biegła niepochwytnym kłusem.

Ledwo ją mogłeś rozpoznać po szarej

Przezroczy: tak ją wypełniły szczelnie

Kwiatów, motyli i liści nadmiary.

Z okrętem moim płynąc niepodzielnie,

Brnąłem w tych dziwów i snów grzęzawicę,

Oczarowany strasznie i śmiertelnie!…

Tam zarzuciłem w szmer wody kotwicę,

Co się grążyła kolejno w ziół sploty

I właśnie w złotą kędyś motylicę…

A ta — zmącona — rozchwiała swe loty

I znikła w bruzdach, jak gdyby tam — w toni

W nic się rozwiązał nagle supeł złoty…

I, gdym wyskoczył na brzeg — jeszczem o niej

Coś śnił, z radości zaciśnięte pięście

Wtłaczając w kwiaty i węsząc jad woni!

Gdzieś — na dnie duszy zaczajone szczęście —

Wybiegło ze mnie na słońce, na kwiaty,

By trwać w pszczół brzęku i łątek pochrzęście!

I biegłem dalej, wiedząc, żem pstrokaty

Od słońca, które zbryzgało mi złotem

Oczy i włosy, i wargi, i szaty!

Że ptakom zdam się zaledwo migotem

Światła w zieleni!…

Zjawieniec słoneczny,

Co się sam sobie złoci mimolotem!

W pierś mię uderzył szum lasów odwieczny

I okrzyk ptaków, uwięzły w gęstwinie,

Zapamiętały, zdyszany, serdeczny!

Gdy, biegnącemu w świateł gmatwaninie,

Już się pół nieba nagromadzi w oku,

To mu z tych oczu cała ziemia zginie!…

I mnie zginęła, że — gotów do skoku —

Stanąłem, dłonią szukając tej dali,

W którą mam teraz biec z cieniem u boku.

Aż tu — na długość dwóch sznurów korali,

Albo na miarę dwojga moich cieni —

Przede mną chata, jak dziw się zuchwali…

A z tak przezroczych ciosana kamieni,

Żeś widział wnętrza nietajoną wzbronność

I sprzęt wszelaki w świetlicy i w sieni.

Z sieni — w przejrzystą świetlicy ustronność

Szła oto właśnie w najdalsze zakąty

Dziewczyna, w marzeń wpatrzona dozgonność.

Za siódmą górę — chyba w kraj dziesiąty

Patrzyła, ręce nieznośne za szyją

Wiążąc wygodnie w dwa białe trójkąty…

I w tył warkoczem wstrząsnęła, jak żmiją.

Jam ją tak z mego oglądał ubocza:

Nagą — idącą prosto w sen — niczyją…

Ledwo nas ściana dzieliła przezrocza,

I hen — w upale jakaś dal tajała,

Kroplami złota ściekając w krzów zmrocza.

I pomyślałem: niech spojrzy!…

Spojrzała…

A, zaniedbawszy rozwiązania dłoni, —

Płonęła przeciw i nieruchomiała…

Tak my patrzyli — każde z swej ustroni —

Czując, jak czas nam pod rzęsą wstrzymany,

Bez tchu przemija i sam siebie trwoni…

Było nam w oczach, jakby dwa orkany

Zemdlały w ciszę, podobną zieleni

Dwu łąk, na które dwa spadły tumany!

I gdyśmy jeszcze byli tak wpatrzeni,

Szepnąłem: «Chato upojna, jak wino!

I ty — świetlico!

I ty — moja sieni!

Tyżeś to przyszła, wiosenna godzino

Miłosnych przygód i pierwszej rozmowy

Z nieznaną jeszcze dotychczas dziewczyną?

Tyżeś mię zdybał, zawrocie mej głowy?

Kto od pierwszego nie szalał wejrzenia —

Ten nie zna szału i sen ma jałowy!

Bądź pochwalona przez wszystkie westchnienia

Ściano przezrocza za to, żeś przede mną

Nie utaiła nawet stóp jej cienia!

Bądź pochwalona ziemio za tę ziemną

Moc, która słońcu narzuca swe kwiaty!

Wyjdzi, dziewczyno, na rozkosz wzajemną!

Wyjdzi z marzenia, z omdlenia i z chaty!…»

I wyszła, pustkę czyniąc we świetlicy,

I zawołała szeptem, jak w zaświaty:

— «Patrz na mnie i pozbawiaj tajemnicy!

Bo z dawna pragnę wszystką męką ciała

Odbić się w czyjejś szerokiej źrenicy!

Dlategom taką chatę zbudowała,

Ażebym widna była w mej niemocy

Gwiazdom i słońcu!

Wszystkiemu, co pała!…

Widział mnie sen mój własny, sen sierocy,

I widział motyl i bąk pełen znoju,

Jak mię samotność utrudza po nocy!

Bezczynna — w chaty przezroczej postoju

Nieustannością wonnego istnienia

Poiłam ducha, bo pragnął napoju.

Czy i ty także doznajesz pragnienia?

Patrz we mnie — w piersi i w duszę i w lice, —

I stóp różowość uważ od niechcenia!…

A jam rzekł, patrząc w moją samotnicę:

— «Skąd twa ze światem na wyspie rozłąka?

Gdzie twa ojczyzna?

Kto twoi rodzice?»

— «Rodzice?…

Słuchaj: w pamięci się błąka

Ni to twarz słońca… ni to żar zbyteczny…

I po raz pierwszy ujrzana gdzieś łąka…»

Więc zrozumiałem, że ją traf słoneczny

Stworzył i ciała białośnieżną ciszę

Rozśpiewał nagle w purpury zgiełk wieczny —

I rozkołysał w znój — i wciąż kołysze…

A gdym w nią patrzał — tak znojną bezkreśnie,

Myślałem, że z patrzenia zaniedyszę!

A ona rzekła: «Przemijam boleśnie:

Śnią mi się nocą ognie i szkarłaty,

Barw ostateczność przeraża mię we śnie!…

Dzień bywa jeno we kwiaty bogaty,

A że prócz kwiecia — nikogo wokoło,

Więc do zmęczenia zrywałam te kwiaty!»

Mówiła jeszcze, że nieraz na czoło

Kładła dłoń własną tak zwinnym odruchem,

Jak czyjąś obcą — zdradziecko wesołą…

A raz — niedawno — że stała się duchem

I, jak w głąb sadu, poszła w niewidzialność,

Szumiącą kędyś — nad urwiskiem głuchem…

Pytała jeszcze, czy wierzę w upalność

Słońca — w ogrody, widziane przelotem,

Od których w oczach mży sama oddalność…

A jam jej mówił o wszystkiem i o tem,

Jak ducha w morzach nie mogłem pomieścić,

Ani utwierdzić pod gwiezdnym namiotem —

Ani po kwiatach w ciszę rozszeleścić!

I o dziewczynie, co tak nie umiała

Ni łkać, ni pragnąć, ni kochać, ni pieścić —

Ni snem się w niebo zamierzyć, jak strzała,

Ani wysłuchać modlitwy, szeptanej

Przez własną duszę do własnego ciała…

I gdym to mówił, wspomnieniem zdyszany,

Ona te słowa w rozszerzone oczy

Brała, jak w głębie cienistej altany.

I odgarniała natrętnych warkoczy,

Ażeby przydać uwagi żałobie

Swego słuchania — boleśnie ochoczej.

I rzekła, dłonie załamując obie:

— «Czy tamtą mogę tem zwalczyć, że jestem?…

Tem tylko jednem, że jestem przy tobie?»

A wymówiła to niemal szelestem

Warg, którym własne bruździły korale,

I niemal głosu już echem dwudziestem…

— «Tamta — szepnąłem — nie godna jest wcale

Trwogi słów twoich!

I gdyby tak można

Myślą śmierć zadać pomimo oddale…»

— «Zabijmy! — rzekła nagła, nieostrożna —

Myślą zabijmy!

Niech z czarów jej życia

Nie pozostanie nawet mgła rozdrożna!»

I wyrzuciła z warkoczów ukrycia

Dłonie, jak z nagle rozdwojonej szaty,

I wyciągnęła usta, jak do picia…

Wszystkie nam naraz zaszumiały kwiaty.

III

Im się uważniej przyglądam dziewczynie

Od wschodu słońca, aż do gwiazd pokazu,

Tem senniej dusza w domysłach mi ginie.

Spytany nawet z błękitów rozkazu

O barwę oczu i współbarwę włosa,

Nic bym nie umiał powiedzieć od razu.

Bo o poranku, skoro świt i rosa,

Na piersi mojej z uśmiechem omdlewa

Błękitnooka i złocistowłosa.

Lecz kiedy wieczór mrokami obrzmiewa, —

Ciemnieją włosy, zmierzchają źrenice

I kruczym splotem nęci czarnobrewa…

Próżno pieszczotą badam tajemnicę,

Wargami pijąc rozkosz tej przemiany,

Co w jednej — dwie mi daruje siostrzyce.

Jak gdybyś rozlał sen jeden w dwa dzbany

I jagód przydał dla samej czerwieni

I dla wonności, ku słońcu wywianej!

Gdy myślę o tem — to w oczach się mieni,

A dusza cudów nasłuchuje czujnie,

Bo kochać tylko umieją — zdziwieni!…

Zaprawdę — byłem kochany podwójnie:

Inaczej z rana i zmierzchem inaczej,

Dwóm snom odmiennym dając ramion spójnię!

I w niezrozumień upojnej rozpaczy

Zaprzepaszczałem w dziwach tego ciała

Zmyślnego ducha niepokój tułaczy,

Wobec tych kwiatów, gdzie rosa mży biała,

Wobec księżyca, co wzdyma się złotem —

Nieraz w objęciach moich — wieczorniała…

Wieczorniejącą — spytałem przelotem

Szeptów, zdyszanych podziwem rozkoszy,

Czy wie, że inna?…

Nie wiedziała o tem…

Ale w niewiedzy, na pozór macoszej,

Czuła, że coś w niej na wieczór się zmienia,

Coś się przebarwia — i czai — i płoszy…

Czuła przeróżność wonnego istnienia

I wszechmożliwość, i wszechniespodzianość,

I uśmiechnięty czar niezrozumienia…

I tajemnicy znojność i różaność,

I Boga czuła, niby dąb szumiący,

Pod którym ciała spoczywa pijaność!

A, zrozumiawszy, że sama — niechcący —

Jest między dziwy wliczona i róże,

Wyszła z mych objęć w świat, zmrokiem gorący —

I na pobliskie wszarpnęła się wzgórze,

I tam — w kiężyca wielkiem posrebrzysku

Stanęła — czerniejąca na lazurze!

— «Chce mi się pląsać tu właśnie — w rozbłysku,

By zbadać pląsów zadumą przekorną,

Czem byłam w chaty przezroczej schronisku?

Rankiem — zaranną, wieczorem — wieczorną,

Wobec bezkresów, jak one — bezkresną,

A wobec jezior, jak one — jeziorną…

W polu mi — polno, a w lesie mi — leśno,

Dość mi wbiec w gęstwę, by stać się tam drzewną

Zmorą, dębowi jakiemuś rówieśną!…

Chcę nagłą wiedzę o sobie, snem śpiewną,

I już od dzisiaj w duszy nieustanną

Głosić ze wzgórza w tę ciszę rozwiewną!

Chce mi się w śnieżność księżyca wbiec sanną

Wzwyż rozszalałą, nim szepniesz ust skrajem

Czy mnie wieczorną wolisz, czy zaranną?…

A choć obydwie zazdrosne nawzajem,

Obydwóm przysiąż zarówność kochania,

Bo my ci obie grzech wszystek oddajem!

Przysiąż, że nigdy z mych piersi posłania

Nie zdźwigniesz ducha, by ująć mu trudu

Wiekuistego nad szczęściem czuwania!

Że będziesz — wzorem złotego gwiazd ludu

Śnił bezrozłąkę swej duszy z błękitem,

Choćby ją uląkł snu nadmiar i cudu!

Że nie zawołasz wspomnieniem ukrytem

Dziewczyny tamtej, dziewczyny zwyczajnej

Przy mnie, co jestem dwóch w jednej rozkwitem!

Że w pieśni leśnej i w pieśni ruczajnej

Będziesz wyznawał odtąd mimowolność

Serca, chciwego swobody rozstajnej!

Przysiąż na bogów do śmierci niezdolność,

Że mi nie zbiegniesz hen — w niemiłowanie,

W głuchą bezleśność i w nudną bezpolność!…»

— «Przysięgam tobie, że w żadne rozstanie

Nie ujdę duchem z twojego objęcia, —

Gdzie miłość moja — tam moje otchłanie!

I będę chłonął czar twego zaklęcia,

Bezrozum szczęścia i zamrocz pieszczoty

Długo — bez przerwy — aż do wniebowzięcia!

Aż bóg nade mną, niby wiszar złoty,

Szumiąc w bezmiarach bujnością potęgi,

Stłumi pląs serca i głowy zawroty!»

I jeszcze pełen dreszczu i przysięgi —

Biegłem ku wzgórzu, jak fala do brzegu,

Srebrnem bezdrożem księżycowej wstęgi.

Czekała na mnie — na szał mego biegu,

Nucąc i piersią, i kibicią całą

Od stóp do głowy — pieśń bez słów szeregu…

Jak gdyby tańcem zakłócone ciało,

Że mu ciężyła słów żmudna osłona,

Samym słów brakiem — swą nagość śpiewało!…

Tak śpiewającą — porwałem w ramiona

I w znak przegiąłem — jeszcze śpiewającą —

Czując, jak w niej — przegiętej — śpiew ten kona…

I jak od tego skonu — sny się mącą…

IV

Czym się spodziewał, czylim to przeczuwał,

Że tęsknotami powrócę w te światy,

Gdzie się szał dawny tumanem osnuwał?

Choćbyś piękniejszą dziewczynę przez kwiaty

A inny?

Nie chcesz innego!

Chcesz właśnie

Tych samych dreszczów i tej samej burzy!

Ja — Sindbad, żeglarz — zabłąkany w baśnie,

Gdzie mgła naokół wspomnieniem wysnówna,

Mam ducha, który bez błysku — nie gaśnie!

A w miłowaniu — nikt mi nie dorówna,

Chyba, że serce zbezwładni tęsknota,

Córka księżyca — blada Księżycówna!

Umiem ja różą naznaczyć te wrota,

Które w noc trzeba pukaniem zakłócić,

By się rozwarły na jasność żywota.

Umiem miłości ów przepych przywrócić,

By ci się stała, jako śmierć, jedyna —

Umiem się dąsać, weselić i smucić —

I kazać komuś, co mnie nie wspomina,

By wielkim cieniem legł na mojej duszy,

Jak na słonecznym zegarze — godzina!

Z tym cieniem w drzewnej zapodziany głuszy,

Czułem, jak za mną tęsknota w ślad kroczy,

Żem do rąk mógł ją brać, jak kij pastuszy.

Wówczas mnie dziewczę pytaniem zaskoczy:

— «Czemu, gdy pytam, czuję się zuchwała?…

Czemu natrętna, gdy patrzę ci w oczy?…

Czemu mnie pieścisz nie tak, jakom chciała, —

Jakby się twoje oduczyły dłonie

Pochłaniać ślepo kształt mojego ciała?

Choć ja — w objęciu, choć ja — na twem łonie,

Lecz nie ja — w duszy i tam — pod powieką:

Ty patrzysz w inną, całując me skronie!…

Dreszcz, ze mnie wzięty, na tamtą — daleką

Przenosisz w myśli, jak skradzioną falę,

Która się nagle rozminęła z rzeką!

Czyli przysięgi, szeptane mi w szale,

Dziś przeciwszałem okrutnym radosne,

Jak darowane odbierzesz korale?»

A ja jej na to: «Przysięgi miłosne

Mogą i muszą, i chcą być złamane!

I cóż, że wiosna przysięga na wiosnę?

I cóż, że harfa na struny harfiane

Przysięga wierność jednemu śpiewowi?

Zemszczą się kiedyś te — niewyśpiewane!

Nie jedną zorzą niebo się różowi!

A dusza, niby ta zieloność drzewna,

Od złotych żuków roi się i mrowi…»

Na to dziewczyna odpowie mi gniewna: —

«Dałam twym żukom do syta napoju:

Dwoistość czaru, ja — baśni królewna.

Dałam sen różny — w mych piersi rozdwoju:

Oczy z chmur czerni i oczy z błękitu,

Włos hebanowy i złoty od znoju.

Dałam ci zmienną przerzutność zachwytu

Z hebanu w złoto, z ciemności w purpurę,

Z tajemnic nocy — w oczywistość świtu!

Po spadłej rosie rozpoznajże chmurę,

Z którejś brał w usta napoje wciąż nowe,

Wiedząc, że sycą, a nie wiedząc — które…

Lecz dziś?…

O, gdybyś mieczem rozciął głowę,

Gdzie wre to, czem się kiedyś w śmierci zdrzemnę,

I zajrzał nagle w mroki rubinowe —

Tobyś wyśledził morderstwo nikczemne,

Co się tam wiecznie po ciemku odbywa,

I krwawych poszlak ślady potajemne!

Tyś mi poszepnął tę myśl!

Ja — zgadliwa —

Jak oswojoną wzięłam ją gadzinę,

A myśl ta parzy, jak złota pokrzywa!

Tak!

w myśli — tamtą zabijam dziewczynę!

Nieraz mi głowę kołysząc w swej dłoni,

Kołyszesz razem i jej zwłoki sine…

Choć upojona od rosy i woni —

Przekleństwem krwawem potrafię ja jeszcze

Dosięgnąć tamtej, co twarz ci snem płoni.

I jej śmierć tobie wesoło obwieszczę,

Jak rozśpiewana jej zgonem mogiła!

A słów nie będzie, będą tylko — dreszcze…

Będzie pląs ciała, któremu ulżyła

Ta nieobecność nagła w całym świecie

Drugiego ciała!…»

I gdy tak mówiła,

Wspomniałem, nie chcąc, że sam już… raz… przecie,

Czując w niej taki pląs bez wysłowienia,

Biegłem — znęcony — przez świateł zamiecie…

Że myśli nasze hen — w krainie cienia

Już się spotkały — jawne i namiętne,

Bom śmierci owej też pragnął — bez chcenia…

I mnie by takie ulżyło doszczętne

Zniknięcie w świata całego bezmiarach

Tamtego ciała, co było niechętne!

Niechęć ta za mną szła po wyspy jarach,

Jak pies, co w oczy zaglądając pana,

Wyje na księżyc, odbity w ich szparach.

Cóż mi zostało?

Pył złoty — mdła piana!

I owo wiecznie zdyszane wspomnienie —

I w szkarłat własny zapatrzona rana!

I słów zdziwionych nagłe zniechęcenie,

Gdy, zamiast łączyć w śpiew różnic przewinę,

Bezśpiewne w otchłań spadają, jak cienie…

A gdy te cienie przynęcą dziewczynę,

Wnet ją otoczy i smutek, i złuda,

Niosąc jej nagłą śmierci bezprzyczynę.

Bo komu pierwsza miłość się nie uda,

Goniąc za inną — zemsty nie pokona

I depcze w drodze napotkane cuda.

A kogokolwiek pochwyci w ramiona,

Tego pchnie, pieszcząc, na własną pochyłość, —

I nikt nie zgadnie, że winna wciąż — ona…

I nikt nie zgadnie, jakich żądz zawiłość

Chce snem rozstrzygnąć na piersi dziewczęcej,

Co w pocałunkach widzi tylko — miłość.

Im pieści znojniej, im chciwiej, im więcej,

Tem ci żarliwsze skarg jego płomienie,

Tem odechciewa pewniej i goręcej!

I tem ci większe ramion znieczulenie,

I tego ciała dąs od stóp do głowy,

I gniew pieszczoty, i ust roztargnienie…

Szept mej dziewczyny i zamęt różowy

Warg, moim wargom co chwila wzajemnych,

Znienawidziłem na wyspie w dzień owy.

Bom czuł, że w snach jej pokątnych i ciemnych

Conocnej zbrodni dojrzewają zwłoki,

Niby owoce ogrodów podziemnych.

Ssąc tych owoców jadowite soki,

Szedłem w kraj, zgrozą swych ponęt bezszumny,

W niemiłowania cieniste zatoki…

A jużem blady był i bezrozumny,

Rozradowany czarną w oczach zmorą,

Niby śmierć, której przyśniły się trumny!

Niemiłowanie swą źrenicą chorą

Nie mniej pięknego pożąda dziewczęcia,

Jak te, do których i miłość jest skorą.

Chce ująć pieszczot, chce ująć zaklęcia

Nie byle jakich ust znojnym koralom,

By zwiększyć rozkosz owego ujęcia…

I tak przydaje przepychu swym żalom,

Cierniami czesząc posłuszne warkocze,

Nie wzbraniające zamętu swym falom.

Swe kły tygrysie, do żeru ochocze,

Lubi ci karmić różami z wyboru —

I długo patrzy w pierś, nim ją zdruzgocze!

W mym duchu, niby w zielonościach boru,

Zmierzch jął się szerzyć — i coś w nim przygasło,

Rzekłbyś: gwiazd kilka w głębi gwiazdozbioru.

Jakby kto hasło zamienił na hasło,

Kryjąc przede mną tę zmianę rozkazu:

Wołałem — echo śmiechem mi odwrzasło.

Czułem powoli, jakby czuciem głazu,

Żem opętany, żem sercem oszalał

Na wyspie owej!…

Aż pewnego razu…

Pewnego razu w niebie się dopalał

Dzień i, światłami przebierając w chmurach,

Na tychże światłach w zamierzch się oddalał.

A była jawna drapieżność w purpurach,

Co się pokładły na piętrach obłoków,

Jak krwawe paszcze na zwikłanych górach.

Pomiędzy dwojgiem dzwoniących potoków

Leżała, łokciem skroń dzieląc od ziemi,

A od snu biorąc brzemię złotych oków.

Od dawna wrodzy byliśmy i niemi,

Sen nas nie łączył, jeno gdzieś zapodział

W dwu różnych światach z myślami różnemi.

Czyniąc tajemny z całej ziemi podział

Pomiędzy moim, a między jej ciałem,

Różne nam łoża w mrok różny przyodział.

Włos jej pod niebem na wpół zwieczorniałem

Jeszcze dniał złotem …

Więc źrenic przejrzysty

Błękit pod bielą powiek zgadywałem.

Może w ten błękit, jak w miłosne listy

Zbrodnia się wkradła?

I przez sen przelotny

Śniła ot — teraz czyjś sen wiekuisty?

Może spoczynek jej był wciąż robotny

Zmorą, weśnioną pilnie w zwłoki mgławe?

W dłoni mej właśnie nóż błyskał samotny.

Jej warkocz, spadły pół-wężem na trawę,

Zdał się zuchwałem, bujnem przedłużeniem

Ukrytej myśli na kark biały — w jawę.

Zrazu weń chciałem ugodzić brzemieniem

Noża, co z dala — utkwiony w namyśle —

Już go na dwoje przecinał swym cieniem.

A potem chciałem w piersi, co obciśłe

Tężyły żywe a ciężkie atłasy,

Ważąc je w ramion czujnem koromyśle.

A potem w skronie, skąd świadomość krasy,

Krwią pulsująca, — winem się rozlewa

W ciemnościach ciała, gdzie drzemią bezczasy…

A gdym się wahał, niby cień, od drzewa

Wichrem zdmuchnięty na brzegi urwiska,

Postrzegłem, że coś we śnie podejrzewa.

Że się jej ostrze nazbyt w rzęsach błyska,

A sen, jak ślepy kret, ryjący w złocie,

Ów błysk ze swego zwęszył kretowiska.

Wtedym nożowi nadał ruchy kocie,

Ażem go ostrzem zaczaił pomiędzy

Oczy, szalejąc w mej krwawej robocie!

Lecz je rozwarła w blask noża i prędzej,

Niżelim pragnął…

A one — błękitne —

Wnet pociemniały od przerażeń nędzy!

I po warkoczu złotym niepochwytne

Dreszcze przebiegły — i także pociemniał!

— «O, spójrz — szepnęła — jak ja czarno kwitnę…»

I nic nie rzekła…

A mnie wypodziemniał

Ten skrawek ziemi pod stóp mych przemocą,

I nóż mi wypadł z dłoni i — znikczemniał!

Bo zrozumiałem, że zmierzchłe barw nocą

Jej oczy nigdy już nie zbłękitnieją,

A sploty nigdy już się nie odzłocą!

I że ten wieczór, świateł beznadzieją

Krwawiący chmury, nigdy nie przeminie

Nad snami wyspy, gdzie serca szaleją!

I zrozumiałem, że coś we mnie ginie

I coś umiera, — bo wszak nie wiadomo,

Co w nas i w której ma umrzeć godzinie…

Jakiś sen wielki twarzą już znajomą —

Skonał…

A straszno zerwać się na nogi

Ze snu takiego nad przepaścią stromą!

Więc, by się wesprzeć snem o jakieś progi,

Wspomniałem nagle dziwnie rzeczywiste

Wonnego siana gdzieś na łąkach stogi…

Cisza się piętrzy wraz z nimi i mgliste

Cienie chmur chodzą po nich bezhałaśnie, —

I już poprzez te stogi pozłociste,

Poprzez te stogi, łąk skoszonych baśnie,

Patrzyłem na nią, wiedząc, że nie wzbroni

Mym oczom takich łąk!…

A ona właśnie

Ów nóż podniosła, co wypadł mi z dłoni,

I jęła, niby kołysząc go w śpiewie,

Do ust przykładać, do piersi, do skroni…

I, przykładając, mówiła: «Nikt nie wie,

Co w kim zabija, gdy, jak stopą bosą,

Nagim nań nożem następuje w gniewie.

Tyś zabił we mnie tamtą — złotowłosą,

Co była tobie błękitami gwarna,

Rozmowna słońcem, rozśpiewana rosą.

Lecz pozostała ta druga, ta czarna!

Że uszła tobie i kłom twego noża,

Więc trwa — zbyteczna, smutna i bezkarna.

I już niczyja i nawet nie boża,

Bo i Bóg nie chce nocować w źrenicy,

Gdzie mają nocleg mroki i bezdroża.

Po złotowłosej odlocie siostrzycy

Trwam ja — samotna, ja — com śniła zbrodnie

I krwi purpurę w srebrze błyskawicy!

Dwie różne we mnie płonęły pochodnie, —

Tyś jedną zgasił…

Zgaszoną grześć musisz!

Czyżem wiedziała, że ogień tak chłodnie?

Czyżem wiedziała, czem ducha pokusisz,

Gdy, nie kochając, dotkniesz go pieszczotą?

I co w nim zmienisz, podepczesz i zdusisz?

Czyżem wiedziała, że burze mnie zmiotą,

Wspartą oburącz na wyśnionym przęśle

Mostu, wspiętego nad nizin drętwotą?

Czyżem wiedziała, że mi jakieś gęśle

Zdruzgoczesz w duszy i ciśniesz w jezioro,

Co od księżyca wysrebrza się wklęśle?

I że ci czarną objawię się zmorą,

Znaczoną krwawym nienawiści chrzestem

I zbyt śmiertelnie na istnienie chorą?

Dziś mnie kwiat każdy przeraża szelestem,

Bo wiem, że sądzi i widzi mnie inną,

Niźli być mogłam, prócz tej, którą jestem…

Byłam ci Bogu wiadomą i słynną

Z podwójnej mocy, którą we mnie złożył,

I duszę miałam dwojgiem baśni czynną.

Tyś tę jaśniejszą wypłoszył i zmorzył

I bezmiłosnej pieszczoty kradzieżą

O cały błękit pierś moją zubożył!

I już me oczy nie wierzą, nie wierzą

W barw niespodzianość, w możliwość błękitu

I czarnej barwie odtąd przynależą.

Coraz to mniej w nich patrzenia i świtu

I przejrzyścieją, jak umarłych dłonie,

Przez które widać złotawość niebytu…

W śmierci się złocę, niby słońce w klonie,

Bo jestem z rodu, co umiera właśnie,

Gdy po raz pierwszy pomyśli o zgonie!»

Mówiła — a jam widział, jak mi gaśnie

W oczach — i opasałem ją ramieniem,

By wspomóc ciało, nim ścichnie i zaśnie.

Zasnęły najpierw oczy pod rzęs cieniem,

A potem piersi zgodne, jak dwie łanie,

Co się nad jednym wstrzymały strumieniem…

A potem usta poszły na skonanie,

A potem ręce — i nóż wypadł z ręki,

Bo go ściskała wciąż na pożegnanie.

A jam się patrzał w otworzystość męki —

Między warg sińce — i w oczy, tak mocno

Wbite w mrok śmierci, jak dwa nagie sęki!

I w tę konania pracę bezowocną,

Po której palce prostują się z wolna,

Spełniwszy trud swój w godzinę mąk nocną.

I jeszcze śmierci wysiłkiem mozolna —

Już zaciążyła ku ziemi snem ciała,

W którem się tai tęsknota padolna.

Z pomiędzy dwojga strumieni, gdzie spała,

Niosłem ją teraz do przeźroczej chaty,

Ażeby gwiazdom w swej śmierci widniała.

Niosłem przez gąszcze, przez cienie, przez kwiaty

I przez ten wieczór, co światłem majaczył,

Jakby ją dźwigał wraz ze mną — w szkarłaty.

Gdzieś wpobok dąb się od wilgoci paczył

I skrzypiał w sobie lub gałęzi skurczem,

Jeślim o gałąź zwłokami zahaczył.

Gdzieś wpobok — w dziuple, czy w gnieździe wiewiórczem

Nagły się szelest ozywał i ciszę

Łamał na dwoje w jej skupieniu twórczem…

Gdzieś wpobok czułeś, jak mrok chłodem dysze

W gęstwie, gdzie tylko jeden liść bezwcześnie,

Bo po dziennemu lśni się i kołysze…

A my szli ciągle — oboje, jak we śnie, —

Z jednakim trudem, z jednakim pośpiechem

I nierozłącznie i tak jednocześnie!

I, gdyby ziemia rozległa się echem,

Tobyś rozpoznał czworga stóp odgłosy:

Tak razem szliśmy, senni śmierci grzechem…

Niosłem ją pilnie, jak nocne niebiosy

Niesie nurt rzeki w zwierciadeł pochwycie,

Pełniąc się nimi po brzegów ukosy.

Tak ciągle miałem w oczach jej odbicie,

Wciąż przepełniony aż po ramion brzegi

Ciałem, co ciszą wezbrało obficie…

Wieczór, przesiany poprzez drzew szeregi,

Na twarz jej bladą i na pierś niewzbronną

Kładł złote pasma i szkarłatne piegi.

I taką jeszcze światłami osłonną

I piegowatą — wniosłem do świetlicy,

Gdzie dla niej jednej dość było przestronno.

Tam ją złożyłem, pełną tajemnicy,

Wpodłuż a równo, skrzętnie a ostrożnie,

Jak nad brzegami nieznanej krynicy…

A sam się z wnętrza usunąłem trwożnie,

By z innych światów poglądać ubocza,

Jak w śnie niezłomnym spoczywa wielmożnie.

Ledwo nas ściana dzieliła przezrocza…

Gdym zmarłą okiem rozważał i mierzył,

Postrzegłem nagły niepokój warkocza.

Ten — rósł po śmierci, dłużył się i szerzył,

Spóźniony w zgonie — rozszumiał się cały,

Jakby w swej pani zgon jeszcze nie wierzył.

Na pierś jej wpełzał, na kark spadał biały,

W czarnych kędziorach szept skargi przytłumiał,

Szukał tych dłoni, które go czesały…

Znalazł je wreszcie — i wszystko zrozumiał.

I, węsząc bezwład śmiertelnej drzemoty,

Zwikłał się w sobie i tak zanieszumiał.

Wówczas mu chyba pozgonne zaloty

Kazały zmarłą przystroić w żałobie,

Bo się odzłocił nagle — żywiec złoty!…

Kto mu przywrócił ten dar?

Czy sam sobie?

Czy chciał, by zmarła w sen nie byle jaki

Szła po dawnemu, we wszystkiej ozdobie?

A może ona sama skroś orszaki

Cieniów, pośmiertnym skupionych kuligiem,

Złote mi zowąd podawała znaki?…

Abym zapragnął… i ramion podźwigiem

Wspiął ku niej brzemię tych kwiatów i woni,

Tropiąc ją w mroku — miłości pościgiem.

Lecz, gdym się wsłuchał w szmer śmierci koło niej

I echem stóp jej odbrzmiale zaświaty, —

Już dalszą była, niźli tentent koni!…

Gdym ku niej myśli posyłał we swaty,

By ją po śmierci myślami poślubić,

Tom zląkł się nagle zbyt przeźroczej chaty!…

I w myślach duchem począłem się gubić —

Jak kochać zmarłą?…

Co zmarłej obiecać?…

I czem nasycić?

I jak przyhołubić?…

A już się począł wiatr po jarach wzniecać

I zmierzch ze światłem prząść w jedną tkaninę,

I chmury czarne ze złotemi sklecać,

I zezem oka spostrzegłem, że sine

Jej stopy — prosto przed się wyciągnięte —

Zdają się jedną wskazywać godzinę…

I że, w tej samej godzinie poczęte,

Myśli me, czarną obleczone szatą,

Biegły w kierunku tych stóp — w ich ponętę!

Więc jąłem nagle uchodzić przed chatą,

Przeświecającą zwłok dziewczęcych bielą,

Niby zbytkowną dla ziemi poświatą.

Biegnąc, słyszałem, jak kwiaty się ścielą

Wichrem po ziemi, — i jak wicher przeczy

Drzewom, co szumem od nieba się dzielą!

Słyszałem potem niby płacz wszechrzeczy

Na wyspie, kędy wśród gąszczów zieleni

Ja tylko jeden miałem kształt człowieczy!

I biegłem, kształt swój unosząc wśród cieni

Wylękłych dębów i brzóz, i olszyny,

Bojąc się odbić w zwierciadłach strumieni —

I ujrzeć trafem twarz, pełną przewiny,

Twarz ludzką — obcą i tak niepojętą

Dla wszelkiej, ziemię zdobiącej, rośliny!

Twarz, co pragnęła, by bladość jej zżęto

Sierpem księżyca i zrównano właśnie

Z macierzankami, z piołunem lub z miętą…

Echem w dokolne rozległy się baśnie

Stóp mych od wyspy ku morzu powroty, —

Tam czekał okręt, wpatrzony w fal jaśnie.

I już się w Bogu grążył swym nadmiarem,

Na ziemi mało mając do roboty.

Wbiegłem na pokład i ciała ciężarem

Przywarłem duszę do miejsca, aż zbladła

Bez tchu — błękitnym drgająca oparem…

A wonczas, mącąc mórz jasne zwierciadła,

Wyspa się w nagłe rozluźniła cienie

I rozechwiała się w szmer i — przepadła!

Fale się nad nią we ślubne pierścienie

Skędzierzawiły…

Gdym zliczył secinę —

Ostatnie po niej zanikło wspomnienie.

A ja, nie wiedząc, gdzie teraz popłynę,

Wichrowi żagiel podałem rozpięty

I na szerokość zmierzyłem głębinę —

I wypłynąłem na morskie odmęty.

V

Duchu mój, wbiegły w brzask niebieskich kopuł,

Zawadzający skrzydłami z wysoka

O nawał Boga, jak o senny szkopuł!…

Święć się twój pobyt i miłosna zwłoka

Na piersi ziemi, wybuchłej rozkwitem

Pod warg twych musem i pod strażą oka!

Święć się wiosenny twój płacz nad zarytem

W murawach szczęściem, gdy rozśmiane gardło

Łka, zachłyśnięte sercem i błękitem!…

Święć się twój nagły dreszcz nad obumarłą

U stóp twych burzą, po której pogrzebie

Dwoje się oczu dziewczęcych zawarło.

Święć się twój udar słoneczny na niebie,

Gdy — nieprzytomny — zasłaniasz się dłonią

Od blasku śmierci, co oślepił ciebie!

Zwól — niechaj szumią i szemrzą, i dzwonią

Chóry niczyich, bezimiennych głosów,

Od których usta przelęknione stronią…

Zwól — niech na żyznym błękicie niebiosów

Obłędna brzoza — wbrew ziemi — wyrośnie,

By coś tam zmącić zielonym snem włosów!…

I niech twe ciało, podane ku wiośnie,

Wicher ci zszarpie, niby płaszcz, ulewą

Twych łez bezwolnych przemokły radośnie!

Czemu tak patrzysz w okrętowe drzewo,

Gdzie przepych lasów od dawna zbezlistniał?

I w wicher patrzysz, bielący się mewą?

Czyliś się nie dość, ty — duchu, naistniał?

Nie dość nachłonął i brzasków, i cieni,

Gdzie się niejeden sen uoczywistniał?

Rozpielgrzymiony po wirach bezdeni

Dokądże dążysz?

Jakaż baśń w przestworze

Poprzód twych oczu we mgle się zieleni?

Wściągnij się w sobie, zesłabnij w pokorze,

Na pierwszym lądzie z pierwszym oto płazem

Wij się i czołgaj, wspominając morze!

Klęknijmy kornie przed kwiatem, przed głazem,

We mgłach — na łąkach — u wylotu alej, —

Gdziekolwiek można — tam klęknijmy razem!

I błogosławmy naokół i dalej

Motylom — kwiatom — i ptakom — i pszczołom,—

A ty mi wówczas, błogosławiąc, szalej!

I maluczkością świata się oszołom!

I pobłogosław zjawionym w śnie twarzom,

I ze snu głębi wychylonym czołom —

I zagubionym w sobie wirydarzom,

Gdzie ślady stóp się skradają i łaszą

Do gęstwy, cieniów zostawionej strażom.

I szczęścia widmom, co nęcą i straszą,

I utraconej na zawsze dziewczynie,

Która być mogła — a nie była naszą…

I wszelkiej męce i wszelkiej przewinie,

I wszelkim innym, nieznanym dziewczętom,

Które w nieznanej czekają krainie!

I wszelkim morzom i snom, i okrętom!…

-----

Tekst opracowany na podstawie: Lesmian, Bolesław (1878-1937), Sad rozstajny, J. Mortkowicz, Warszawa 1912.


text:
←Pieśń XXIX Boska Komedia

Czyściec

Przekład: Antoni Robert Stanisławski.

PIEŚŃ TRZYDZIESTA.

Gdy ten siedmiogwiazd najpierwszego nieba,

Co nigdy nie znał wschodu, ni zachodu,

Ani mgły innej, prócz grzechu zasłony,

I co każdemu na powinność jego

Wskazywał tutaj, jak ów niższy temu,

Który do portu zdążając steruje.

Wstrzymał się w miejscu,[1] — prawdomowne grono,

Które szło pierwej między nim a gryfem,

Teraz do wozu zwróciło się całe,

Jako do swego ukojenia źródła.[2]

Jeden z nich, piejąc jak posłaniec nieba,

Trzykroć zawołał (za nim wszyscy inni):

Oblubienico!

przybywaj z Libanu![3]

Jak na dźwięk trąby ostatecznej chyżo

Powstaną z grobów swych błogosławieni,

Piejąc radośnie odzyskanym głosem,

Podobnie na głos poważnego starca,

Stu urzędników i posłów wieczności

Powstało razem na rydwanie boskim.

„Błogosławionyś ty, który przychodzisz,[4]”

Wołali wszyscy; a na wóz i wkoło

Rzucając kwiaty, znów zasię wołali:

„Sypcie lilije pełnemi garściami![5]”

Widziałem nieraz, kiedy, dnieć poczyna,

Wchodnia część nieba różaną się barwą

Reszta zaś pięknym błękitem się krasi,

I lice słońca wyziera przyćmione,

A skutkiem pary, która je łagodzi,

Oko czas długi widok jego znosi; —

Podobnie w łonie onej kwiatów chmury,

Co z rąk anielskich wzbijała się w górę

I w środek wozu i zewnątrz spadała,

W wieńcu oliwnym po białej zasłonie,

W zielonym płaszczu, zjawiła się Pani,

Barwą żywego płomienia odziana.[6]

I duch mój, który już od tyla czasu,

Drżący ze strachu i zdumienia razem,

Jej obecnością nie był przygnębionym, —

Chociaż oczyma nic więcej nie widział,

Skutkiem tajemnej władzy, co z niej wiała,

Uczuł już dawniej potęgę miłości.[7] —

Zaledwie oczy ugodziła moje

Wielka ta cnota, która mnie przebodła

Pierwej niżeli z dzieciństwa wyszedłem,[8] —

Z takiem uczuciem zwróciłem się wlewo,

Z jakiem dziecina ku swej matce bieży,

Gdy smutku dozna, lub gdy ją strach goni,

Chcąc Wirgilemu powiedzieć: krwi kropli

Nie masz w mych żyłach, któraby nie drżała!

Poznaję ślady dawnego płomienia![9]

Ale Wirgili już był nas opuścił...

Wirgili, ojciec najsłodszy, któremu

Oddałem siebie dla zbawienia mego![10]...

Nawet stracony przez prarodzicielkę

Skarb nie był w stanie utulić mnie w żalu,

I oczyszczone rosą me jagody

Znów od gorzkiego poczerniały łkania![11]

„Dante!

o nie płacz, że odszedł Wirgili,

Nie płacz zawcześnie; bo przystało tobie

Płakać, gdy inny miecz ugodzi ciebie.[12]”

Jak ów admirał, co wprzód i wtył chodzi,

Bacząc na ludzi, którzy obsługują

Inne okręty, i głosem ich swoim

Do sprawowania dobrego zagrzewa, —

Taką, na lewej rydwanu krawędzi

(Kiedym się zwrócił na dźwięk mego miana,

Które konieczność zapisać tu każe),

Ujrzałem Panią, co już pod zasłoną

Anielskich mi się ukazała godów,

Jak z za potoku oczy słała ku mnie.

Chociaż zasłona spadająca z czoła,

Liściem Minerwy otoczona gęsto,

Niedozwalała dojrzeć ją wyraźnie,

Jednak, z postawą królewsko-wyniosłą,

Mówiła dalej, jak ten który chowa

Na zakończenie najgorętsze słowa,

„Spójrz na mnie!

jam jest, jam jest Beatricze!..

Jakżeś to raczył wstąpić na tę górę?...

Czyż nie wiedziałeś że tu szczęście mieszka?”

Oczy me spadły wdół na jasną strugę,...

Lecz gdym się przejrzał, zwiodłem je na trawę,

Taki wstyd ciężki obarczył mi czoło.

—

Jak matka zda się surową synowi,

Taką się właśnie wydała mi ona;

Gorzki jest bowiem smak litości cierpkiej!...

Umilkła — a w tem śpiewają Anieli:

„W Tobie ja, Panie, złożyłem nadzieje,”

Nie idąc dalej jak do „stopy moje.[13]”

Jak w żywym borze, na Italji grzbiecie,

Śnieg, tchnieniem wiatrów słowackich zakrzepły,

Lodowacieje, potem roztopiony

Sam w siebie wsiąka, jak tylko nań wionie

Od ziemi, w której braknie czasem cienia,

Właśnie jak świeca od ognia topnieje;[14]

Tak pozbawiony łez i westchnień stałem,

Nim posłyszałem śpiew tych, których głosy

Zawsze brzmią zgodnie ze sfer wiecznych brzmieniem.

Ale gdy w słodkich dźwiękach rozpoznałem

Litość nade mną, większą niżby rzekli:

Niewiasto!

czemu gnębisz go tak srodze?

Z bolem się wylał przez usta i oczy.

—

Nieporuszona na wspomnionej stronie[15]

Rydwanu, ona zwróciła się potem

Ku litościwym istotom w te słowa:

„Wy tak czuwacie w dnia wiecznego blasku,

Że noc przed wami i sen nie ukryje

Na drogach świata najmniejszego kroku;

Więc ma odpowiedź więcej ma na pieczy

By ją zrozumiał ten, który tam płacze,

A boleść jego równą była winie.[16] —

Nie tylko wpływem wielkich sfer obrotu,

Co wszelkie ziarno gdzie cel jego wiodą,

Wedle własności gwiazd towarzyszących, —

Ale przez wielką łask bożych szczodrotę,

Których deszcz spada z mgły tak podniesionej,

Że do niej wzrok nasz zbliżyć się nie może, —

Takich przymiotów był on w życiu nowem,

Że w nimby wszelkie nawyknienie prawe

Cudowne było okazało skutki.[17]

Lecz rola gorszą i dzikszą się staje,

Im więcej dzielnej, ziemnej treści miała,

Gdy złe jest ziarno i braknie uprawy!...

Czas jakiś licem wspierałam go mojem,

I młodocianne ukazując oczy

Gdy się od ciała wyniosłam do ducha,

Gdy krasa moja i cnota urosła, —

Stałam się jemu mniej drogą i wdzięczną!

Zwrócił on kroki swe na drogę mylną,

Goniąc za szczęścia złudnemi obrazy,

Które obietnic nie ziszczają żadnych.

Na nic się zdało, że mu wybłagałam

Natchnienia, że go starałam się niemi,

We śnie i różnie, przywołać ku sobie.

Że wszelkie środki ku zbawieniu jego

Już wyczerpałam, — został jeden tylko —

Stan zatraconych pokazać mu ludów.

Dla tegom progi zmarłych nawiedziła

Złamanym byłby wielki wyrok Boga,

Przypisy

↑ Siedmiogwiazdem najpierwszego nieba (il settentrion del primo cielo), Poeta nazywa 7 świeczników, które mu zabłysły na niebie otaczającem raj ziemski — najpierwszem niebie prarodziców naszych.

Świeczniki te wskazują kierunek w którym iść mają wszyscy składający processję, opisaną w Pieśni poprzedzającej, podobnie jak siedmiogwiazd Niedźwiedzicy Wielkiej (Ursa major) służy wskazówką dla żeglarzy.

↑ Prawdomownem gronem (la gente verace), Dante nazywa 24 starców, idących za świecznikami, dla tego, że ci starce symbolem są 24 ksiąg Starego testamentu — ksiąg prawdy.

Grono to zwraca się do wozu, jako do źródła pokoju, ponieważ wóz jest symbolem kościoła.

↑ Veni sponsa de Libano!

Temi słowami z Pieśni (P. IV., w.

8), jeden ze starców wzywa ku Beatricze. — która ma niebawem się ukazać.

↑ Benedictus qui venis — słowa któremi witano Chrystusa wjeżdżającego do Jeruzalem, zastosowane tu do przychodzącego Poety.

↑ Manibus o date lilia plenis — Wiersz nieco zmieniony z Wirgiljusza (Eneid.

P. VI.).

↑ Oto jest właśnie Beatricze; barwy jej ubrania — biała, zielona i czerwona — są to barwy cnót teologicznych: Wiary, Nadzieji ( W druku błędnie Nadziejl.) i Miłości; wieniec oliwny jest znakiem mądrości.

—

↑ W dziele pod tytułem Vita nuova, Dante nieraz wspomina o tem, jak w przytomności Beatricze bywał przejęty obawą i podziwem.

— Beatricze umarła na 10 lat przed rokiem 1300, w którym Poeta odbył zaświatową pielgrzymkę.

↑ W dziewiątym roku życia swego Dante poznał i pokochał Beatricze.

↑ Agnosco veteris vestigia flammae.

— Zwracając się do Wirgiljusza ( W druku błędnie Wirgiljnsza.), Dante wspomina ten wiersz Eneidy (P. III.), tłumacząc go przez: Conosco i segni dell'antica fiamma.

↑ W pierwszej Pieśni Piekła, Wirgiljusz, ofiarując się być przewodnikiem Dantego, uprzedził go, że będzie mu towarzyszyć tylko do czasu kiedy się zjawi godniejsza dusza (anima più degna), t. j.

Beatricze, która prowadzić ma Poetę przez rajskie sfery.

Owoż za ukazaniem się Beatricze, która jest symbolem teologji, Wirgiljusz — symbol rozumu — oddala się.

↑ Widok nawet Raju — skarbu utraconego z winy Ewy nie mógł ukoić Poetę w żalu po odejściu ukochanego przezeń mistrza — Wirgiljusza.

↑ Słowa Beatriczy.

↑ In te, Domine, speravi — słowa Psalmu XXXI., (w.

1.); w śpiewaniu tego psalmu Aniołowie nieśli dalej jak do słów stopy moje (Statuisti in loco spatioso pedes meos w.

8).

↑ Wiatr słowacki, wiejący od wschodu na grzbiet Apeninów, sprowadza chłód; wiatr wiejący z Afryki, od południa, sprawia gorąco.

W części podrównikowej Afryki, w południe, kiedy słońce stoi pionowo nad głowami, żadne przedmioty nie dają cienia.

↑ Idąc za zdaniem Costa, czytam: in su la detta coscia i tłumaczę: na wspomnianej stronie.

W innych edycjach jest: in su la destra coscia, t. j. na prawej stronie; ale to widocznie nie zgadza się z tem, co powiedziano nieco wyżej.

↑ Beatricze odpowiada Aniołom, litującym się nad Dantem, ale uprzedza ich, że ponieważ dla nich nic nie jest zakrytem, ona w swej odpowiedzi troszczyć się będzie o to, aby ją zrozumiał sam Dante: aby poznał winy swoje i za nie żałował.

↑ Jest to napomknienie na dzieło Dantego Vita nuova, w którem Poeta opisuje nowe życie, które mu zaświtało przez Beatricze.

↑ To jest, kiedy Beatricze wyszła z dzieciństwa i stała się kobietą i kiedy życie doczesne zmieniła na wieczne; Beatricze bowiem umarła bardzo młodą.

↑ Obacz opowiadanie Wirgiljusza (w Pieśni II.

Piekła), o tem jak Beatricze ze łzami prosiła go aby wspierał jej kochanka.

Podano objaśnienie 19., w tekście błędne odwołanie do objaśnienia 18.

↑ Byłoby to przeciwnem prawu Boskiemu, gdyby człowiek zapomnieć mógł o grzechach i występkach swoich nie zmywszy ich łzami żalu.

←Pieśń XXX Boska Komedia

Czyści


text:
Rozdział XIX.

Gdy się święci weselą na godach Barankowych z osądzenia bestyi, wyszedł sędzia na koniu białym siedzący, i pochwyciwszy bestyą, wrzucił w jezioro ogniste.

Potemem słyszał jakoby głos rzeszy wielkich, na niebie mówiących: Allelu-Ja!

Zbawienie i chwała i moc Bogu naszemu jest.

2 Iż prawdziwe są i sprawiedliwe sądy jego, który osądził wszetecznicę wielką, która popsowała ziemię wszeteczeństwem swem, i pomścił się krwie sług swoich z rąk jéj.

3 A powtóre rzekli: Allelu-Ja!

A dym jéj wstąpił na wieki wieków.

4 I upadli dwadzieścia i czteréj starszych i czworo zwierząt i pokłonili się Bogu siedzącemu na stolicy, mówiąc: Amen, Allelu Ja!

5 I wyszedł głos z stolice, mówiący: Dajcie chwałę Bogu naszemu, wszyscy słudzy jego, i którzy się go boicie, mali i wielcy.

6 I słyszałem jako głos rzeszy wielkiéj i głos wiela wód i jako głos wielkich gromów, mówiących: Allelu-Ja!

iż królował Pan, Bóg nasz wszechmogący.

7 Weselmy się i radujmy się i dajmy mu chwałę; iż przyszło wesele Barankowe, a małżonka jego zgotowała się.

8 I dano jéj, aby się oblekła w bisiór świetny i czysty; albowiem bisiór są usprawiedliwienia świętych.

9 I rzekł mi: Napisz: Błogosławieni, którzy na wieczerzą wesela Barankowego wezwani są.

I rzekł mi: Te słowa Boże są prawdziwe.

[1]

11 I widziałem niebo otworzone, a oto koń biały: a który siedział na nim, zwano go Wiernym i Prawdziwym, a sądzi z sprawiedliwością i walczy.

12 A oczy jego jako płomień ogniowy, a na głowie jego wiele koron, mając imię napisane, którego nikt nie wie, jedno sam.

13 A obeczony był w szatę krwią pokropioną, a zowią imię jego Słowo Boże.

[3]

14 I wojska, które są na niebie, jechały za nim na koniach białych, obleczone w bisiór biały i czysty.

15 A z ust jego wychodzi miecz z obu stron ostry, aby nim bił narody.

A on je rządzić będzie laską żelazną: on téż depce prasę wina zapalczywości gniewu Boga wszechmogącego.

[4]

16 A ma na szacie i na biedrze swojéj napisano: Król nad królmi i Pan nad pany.

17 I widziałem Anioła jednego stojącego w słońcu: i zawołał głosem wielkim, mówiąc wszym ptakom, którzy latali pośród nieba: Chódźcie i zgromadźcie się na wieczerzą wielką Bożą,

18 Abyście jedli ciała królów i ciała tysiączników i ciała mocarzów, i ciała koni i siedzących na nich i ciała wszystkich wolnych i niewolników i małych i wielkich.

19 I widziałem bestyą i króle ziemskie i wojska ich zebrane, aby stoczyły bitwę z tym, który siedział na koniu, i z wojskiem jego.

20 I poimana jest bestya, a z nią fałszywy prorok, który czynił cuda przed nią, któremi zwiódł te, którzy przyjęli cechę bestyi, i którzy się kłaniali obrazowi jej.

Ci dwa wrzuceni są żywi w jezioro ognia gorejącego siarką.

21 A drudzy pobici są mieczem siedzącego na koniu, który pochodzi z ust jego: a wszyscy ptacy nasyceni są mięsem ich.

Przypisy

↑ Matth.

22, 2.

Luk.

14, 16.

↑ Niż.

18, 9.

↑ Isai.

63, 1.

2.

3.

↑ Psal.

2, 9.


text:
←Tom II Rozdział jedenasty Faraon

Tom II

Rozdział dwunasty

Bolesław Prus Tom II Rozdział trzynasty→

Po wizycie u Sargona dwaj święci mężowie, Mefres i Mentezufis, okrywszy się starannie burnusami wracali zamyśleni do domu.

- Kto wie - rzekł Mentezufis - czy ten pijak Sargon nie ma słuszności co do naszego następcy?...

- W takim razie Istubar będzie miał lepszą słuszność - twardo odpowiedział Mefres.

- Jednak nie uprzedzajmy się.

Trzeba pierwej wybadać księcia - odparł Mentezufis.

- Uczyń to, wasza cześć.

Istotnie, nazajutrz obaj kapłani, z bardzo poważnymi minami, przyszli do następcy prosząc go o poufną rozmowę.

- Cóż się stało? - zapytał książę - czy znowu jego dostojność Sargon odbył jakie nocne poselstwo?

- Niestety, nie chodzi nam o Sargona - odparł arcykapłan.

- Ale... między ludem krążą pogłoski, że ty, najdostojniejszy panie, utrzymujesz ścisłe stosunki z niewiernymi Fenicjanami...

- A Fenicjanie to niebezpieczni ludzie, urodzeni wrogowie państwa!... - dodał Mefres.

Następca uśmiechnął się.

Arcykapłan był tak zirytowany spokojnym szyderstwem Ramzesa, że umilkł i zaciął usta.

Wyręczył go Mentezufis zapytawszy nagle:

- Co byś, wasza dostojność, rzekł, gdybyśmy zawarli z Asyrią traktat oddający jej północną Azję razem z Fenicją?...

Mówiąc tak utkwił oczy w twarz następcy.

Ale książę odparł całkiem spokojnie:

- Powiedziałbym, że tylko zdrajcy mogliby namówić faraona do podobnego traktatu.

Obaj kapłani poruszyli się: Mefres podniósł ręce do góry, Mentezufis zacisnął pięści.

- A gdyby wymagało tego bezpieczeństwo państwa?... - nalegał Mentezufis.

- Skądże wiesz, wasza dostojność - odparł Mentezufis - że właśnie tak nie postąpił wasz boski rodzic?...

- Ależ to byłby bunt przeciw jego świątobliwości... - równie cicho odparł książę.

Tutmozis zrobił smutną minę.

- Nie chciałbym - rzekł - zakrwawiać ci serca, ale... twój, równy najwyższym bogom, ojciec jest ciężko chory.

- To nieprawda!... - zerwał się książę.

To kazało następcy być ostrożnym; rozumiał bowiem, że w sprawach Egiptu lepiej ufać patriotyzmowi kapłanów aniżeli przyjaźni Fenicjan.

- O, Saro! - zawołał - gdybyś miała Nil w twojej piersi, potrafiłabyś go wypłakać.

- Już nie będę... - odparła, lecz jeszcze obfitszy strumień polał się z jej oczu.

- Cóż to? - spytał książę - czy znowu sprowadziłaś sobie jakąś wróżkę, która straszy cię Fenicjankami?

- Nie Fenicjanek lękam się, ale Fenicji... - rzekła.

- O, ty nie wiesz, panie, jacy to nikczemni ludzie...

- Palą dzieci? - roześmiał się namiestnik.

- Myślisz, że nie?... - odpowiedziała patrząc na niego wielkimi oczyma.

- Bajki!

Wiem przecie od księcia Hirama, że to bajki...

Hiram i kapłanka oboje zerwali się z taburetów.

- Widocznie - rzekł Fenicjanin kłaniając się - jakiś dobry duch ostrzegł cię, panie, że o tobie mówimy...

- Przygotowujecie mi jaką niespodziankę? - spytał namiestnik.

- Może!...

Kto to wie?... - odparła Kama patrząc na niego w sposób wyzywający.

Ale książę odparł chłodno:

- Oby ci, którzy zechcą nadal robić mi niespodzianki, nie zawadzili własną szyją o topór albo powróz...

To by więcej ich zdziwiło aniżeli mnie ich postępki.

Kamie uśmiech zastygł na półotwartych ustach; Hiram pobladł i pokornie odezwał się:

- Czym zasłużyliśmy na gniew pana i opiekuna naszego?

- I przydał się!... - przerwał następca.

- Gdzie on jest?

Chcę widzieć tego doskonałego śpiewaka... ten mój żywy obraz...

Hiram rozłożył ręce.

- Uciekł łotr, ale my go znajdziemy - odparł.

- Chyba, że zamieni się w muchę, albo glistę ziemną...

- A mnie przebaczysz, panie?... - szepnęła Fenicjanka opierając się na kolanach księcia.

- Wiele przebacza się kobietom - rzekł następca.

- I wy nie będziecie mścili się na mnie?... - trwożnie zapytała Hirama.

- Fenicja - odparł starzec powoli i dobitnie - największy występek zapomni temu, kto posiądzie łaskę pana naszego, Ramzesa - oby żył wiecznie!...

- Więc... - przerwał książę tuląc ją.

- Tylko nie dziś i nie tutaj... - błagała.

góra strony