text:
C.

Cacha, czacha (z niem. Zeche), chodnik w kopalniach.

Cajniarnia, kuźnica żelaza.

Cal (rodz. żeńs.), całość.

Cale, cala, cal, wcale, zgoła.

Calec, calik, calizna, ziemia nigdy nie tknięta pługiem.

Cap, 1) caban, baran z grubym ogonem: 2) stary kozieł; 3) głupiec.

Capa, skóra wyprawiona chropawo, jaszczur,szagryn.

Carz, car.

Ccić (ctę, cciesz, ccie, i tcie, ccił), czytać.

Cech, cecha (z niem. Zieche), powłoczka, poszewka.

Cedować (łac. cedere), ustępować.

Cejgliauz, cekhauz, cekauz, (mem.), zbrojownia.

Cejgwarter, cekwart, dozorca zbrojowni.

Ceklacja, włóczenie się po nocy.

Ceklarz (łac. circulator), pachołek miejski, zbir, oprawca, siepacz, policjant.

Ceklmistrz, cekmistrz, starszy ceklarz.

Ceklować, ceglować, włóczyć się po nocy.

Ceklownik, włóczęga nocny.

Cektać się, cektować się, certować się, sprzeczać się.

Celbrat (niem. Zahlbret), tablica do rachowania pieniędzy.

Celestat, celstat, celsztat (niem. Zielstätte), strzelnica.

Celnik, wybierający cło.

Celować kogo, odznaczać się, przewyższać, przechodzić.

Celpy, rodzaj ubrania kobiecego.

Cemrować (niem.), cembrować, opatrywać studnię a. dół drewnianemi ścianami (cembrowina).

Cenar, cynar (śr. łac), rodzaj tańca.

Centurjon (łac.), setnik, dowódca 1U0 żołnierzy.

Ceplik (z niem. Zopf, zdr. Zöpfel), warkoczyk.

Cera, w znacz, twarz; mina, pozór.

Ceregiele, cregiele (niem. Ziererei), 1) ceremonje, korowody; 2) stroje kobiece.

Cerekiew, cerkiew.

Cerewizna, czerewizna, dolna część brzucha.

Cerkiel, cyrkiel; w cerkiel, pod cyrkiel, dokładnie odmierzone.

Cernoresa, p. Czarnoresza.

Cetać się, certać się, sprzeczać się.

Ceter! (niem.) niestety!

biada.

Cętka, blaszka.

Chabaź, chabuź, zielsko, chwasty.

Chabina, habina, chabinka, rózga, pręcik.

Chabuź, zielsko, trzcinisko.

Chadra, nędzna szkapa.

Chadzke, wyprawa, wycieczka.

Chaja, haja, zawierucha, burza.

Chalag, skotarz, wolarz; człowiek nieokrzesany.

Chalibski (z gr.), stalowy.

Chalić, chwalić.

Chałupować, łupić, grabić.

Cham, chan.

Chamera, słota.

Chanaja, motłoch, gawiedź, hałastra.

Chandra, hypochondrja, zły humor.

Chandzlar, chandżar, p. Andziar.

Chańśba, p. Chąśba.

Charchała, flegmatyk.

Charta, karta.

Chartuz, kartuz.

Chasa, chasza (czesk.), hałastra, motłoch, zgraja.

Chaszcz, gąszcz, gęstwina, krzaki gęste.

Chądzielnie, chudzielnie, pokryjomu.

Chąsiebny, chąziebny, chądziebny, chudziebny, złodziejski, kradziony.

Chąśba, chąźba, chańśba, 1) kradzież; 2) kara pieniężna za kradzież.

Chechotać, chichotać.

Chełbać się, kołysać się.

Chełkać, łkać, szlochać.

Chełm, hełm.

Chełpa, chełpliwość, przechwałki.

Chełszczeć, chełszczyć, chełtać, chełścieć, szemrać, szumieć (o wodzie).

Chełznać, kiełznać.

Chera, zamieć, zadymka.

Cherścić, p. Chełszczeć.

Chętkość, ochota, ochoczość.

Chętliwy, 1) chętny; 2) apetyczny.

Chimja, chemja.

Chleb, w znacz.: uczta weselna.

Chlebica, bochen chleba.

Chlebić, pochlebiać; chlebi się komu, darzy się, szczęści się.

Chlebojedzca, chlebojejca, chlebojad, chleb czyj jedzący, robotnik w stosunku do chlebodawcy.

Chlubliwy, lubiący się chlubić, chełpliwy.

Chlustem, strumieniem, potokiem (lać się).

Chłanąć, chłonąć.

Chłapeć, spłacheć, szmat, kawał.

Chłob, p. Kloba.

Chłodne, okład.

Chłodnik, 1) altana: 2) aleja cienista, szpaler; 3) namiot.

Chłopać komu, 1) nazywać kogo chłopem; 2) służyć, być u kogo chłopem.

Chłopi, męski.

Chłopobyk, chłopobykowiec, Minotaur, byk z głową mężczyzny (z mitologji).

Chłopokoń, chłopokoniec, Centaur, koń z głową mężczyzny (z mitologii).

Chłopowic, syn chłopa.

Chłuba, chluba.

Chłucha, chwała, sława, chluba.

Chmiel, przen.

pijaństwo.

Chmurać się, zachmurzać się.

Chmurawa, powietrze pochmurne, niebo pochmurne.

Chmurawy, chmurliwy, chmurzysty, pochmurny.

Chmurzyca, wielka chmura.

Chmyz (ukr.), 1) mały konik; 2) człowieczek niepozorny, chuchrak.

Chnet, wnet.

Chobot, skrzydlaty sandał Merkurego; wogóle obuwie.

Choboty, czoboty, 1) buty; 2) gatunek spodni buchastych.

Chobry, chrobry, waleczny.

Chochoł, czub nagłowie, wierzchołek.

Chocia, chociaże, chociaj, choć, chociaż.

Chodza, chód.

Chodziwy (koń), dobry do chodu.

Chomla, obrączka do podtrzymywania włosów na głowie.

Chomos, mączka cukrowa.

Chorab, korab.

Chorbora, dziesięcina, pobierana od wydobytej soli albo kruszców.

Chorkawy, charkotliwy, rzężący.

Chorosłodzenny, chory na śledzionę.

Chorownia, chorowalnia, chorobarnia, izba dla chorych w szpitalu.

Chost, chostek, chosztek, chwostek, choszysko, człowiek rozwiązły, nierządnik.

Chotczy, kotczy, wóz do wożenia bagaży.

Chowaciel, chowacz, 1) zachowawca, przechowywacz; 2) wychowawca.

Chowatedlnica (czesk.), schowanie, schowanko, skład.

Chowierać, chowierzyć, poruszać, kołysać, bujać.

Chramać, chromać, ponosić szkodę.

Chrapot, chrepot, chrepota, ochrypłość, chrypka, chrapanie.

Chrobak, robak.

Chromota, kalectwo na nogi, kulawienie.

Chromina, chata, szałas.

Chromourodzony, chromy od urodzenia.

Chromowidz, człowiek chromy a widzący.

Chrona, miejsce ochronne.

Chronika, kronika.

Chronka, schronienie, kryjówka.

Chropieć, chropowacieć.

Chrosnąć, chrostnąć, chrostać, chróstać, kropnąć, rzucić, palnąć, grzmotnąć.

Chrost, chróst.

Chrościec, chrościniec, krzew, krzak.

Chroślina, krzewina, krzak.

Chrtunić, krztusić się.

Chrupkowaty, chrupiący, twardawy.

Chrusnąć, chrzęsnąć.

Chrystoborca, arjanin, socynjanin.

Chrystonosiciel, ten, co Chrystusa nosi w sercu.

Chryzmał, chrzyżmał, krzyżmał, naczynie do przechowywania chryzma.

Chrząp, kuper.

Chrzbiet, grzbiet.

Chrzcica, kark.

Chrzebiet, Chrzepciec, grzbiet.

Chrzepcizna, chrzept; p. Pochrzepcizna.

Chrzeptowy, grzbietowy.

Chrzesnak, krzesnak, koszula do chrztu.

Chrześcijańskie, po chrześcijańsku.

Chrześlnica, chrzcielnica.

Chrzęsłka, chrzęstłka, chrzęstek, chrzęstka, chrząstka.

Chrzęślisty, pełen chrząstek.

Chrzybiet, Chrzypt, grzbiet.

Chrzyzmał, p. Chryzmał.

Chrzyżmo, chryzmo, olej święty.

Chuckop, p. Huckop.

Chuć, 1) w znacz, chęć, życzliwość, skłonność; 2) żądza.

Chudorławy, chuderlawy.

Chudziebny, p. Chąsiebny.

Chustom, p. Hustem.

Chuszcza, p. Huszcza.

Chutki, chutliwy, chutny, chętny, ochotny, skory; prędki, żwawy.

Chwalibur, chwaliburca, chwaligóra, chwalisz, samochwał, samochwalca.

Chwalny, chwalebny.

Chwałka, marna chwała.

Chwatać, chwytać.

Chwatki, 1) chwytki; 2) żwawy, rączy, chwacki.

Chwatkiem, naprędce, dorywczo.

Chwiejąc, chwiać.

Chwistek, świstek, bagatela.

Chwisty, chusty, bielizna.

Chwostać, chłostać, bić.

Chyba, 1) chybienie, zawód; zboczenie; potwór.

Bez chyby = bez pochyby, niechybnie; 2) oprócz, bez.

Chybać, zachwiewać, poruszać.

Chybić, kibić.

Chybitka, kibitka.

Chych, chychot, śmiech.

Chycić, chwycić.

Chylcem, chyłkiem.

Chył, wychylenie, wygięcie.

Chynąć, pochylić, pogrążyć, rozwiać, wionąć.

Chyr, chyra, charłactwo, cherlactwo.

Chyrograf, cyrograf.

Chystać, huśtać, kołysać.

Chytrek, chytrzec, chytrzelec, człowiek chytry.

Chytroba, chytra sztuka, fortel.

Chytrogarny, zagarniający chytrze.

Chytroskok, ten, co chytrze się wymyka przez skoki.

Chytrszy, chytrzejszy.

Chytrzec, p. Chytrek.

Chyż, chyżyk, chyża, hyż, chata, chałupa, dach nad głową.

Ciałokupiec, 1) handlarz niewolników; 2) handlujący żywym towarem, rajfur.

Ciałowity, otyły.

Ciałożerca, pastwiący się nad ciałem.

Cianki, cienki.

Ciarapata, szerepetka, udający szlachcica.

Ciarlatan, szarlatan.

Ciasnocha, 1) spódnica; 2) koszula; 3) panna; 4) udająca pannę.

Ciastoch, ciastuch, człowiek miękki, chwiejny.

Ciaśla, cieśla.

Ciądacz, ciądzacz, p. Ciążacz.

Ciądza, p. Ciąża.

Ciądzać, p. Ciążać.

Ciągawka, ciągota, chęć przeciągania się, senność.

Ciągnąć się, w znacz, wydawać nad stan.

Ciąża, cięża, 1) ciężar, brzemię; 2) kara, karność; 3) także: ciądza, ciąg, zastaw, fant, zajęcie; 4) zaprzęg, sprzężaj.

Ciążacz, ciążebnik, ciądzacz, ciądacz, ten, co komu zajmuje rzeczy, sekwestrator.

Ciążać, 1) obciążać, gnębić; 2) lenić się; 3) także: ciądzać, zajmować, fantować.

Ciążba, rzecz zafantowa na.

Ciążebnik, p. Ciążacz.

Ciążebny, zafantowany, zaaresztowany, zajęty przez ciążacza.

Ciążyć na kogo, skarżyć się, narzekać.

Cichacza, w cichości, cichaczem.

Cisze, cicho.

Ciecha, pociecha, uciecha.

Ciek, 1) cieczenie, cieknięcie; 2) ciecz.

Ciekać, 1) pędzić, uciekać, 2) zabiegać, starać się o co: 3) dociekać, dochodzić czego.

Ciekawy, skory do uciekania.

Ciekączka, biegunka.

Ciekun, szybkobieg, biegun, goniec.

Cielesieństwo, cielesność.

Cielestny, cielesny.

Cieleśnik, człowiek lubieżny.

Cielny, cielesny.

Cieluch, cielak, ciołek.

Ciem, cim, bowiem, albowiem.

Ciemiec, zamsz.

Ciemnofałeczny, niejasne fałsze podający.

Ciemnoród, człowiek ślepy od urodzenia.

Cienny, 1) cienisty, 2) pozostający w cieniu, ukryty.

Cieplec, cieplek, rodzaj drogiego kamienia.

Cierpiec, 1) cierpkość; 2) cierpliwość.

Cierpiętliwość, cierpliwość.

Cierpiętnik, męczennik.

Cierzpliwość, cierpliwość.

Ciesać, ciosać.

Cieszyciel, pocieszyciel.

Cieszykamień, kamieniarz, ciosający kamienie.

Cieś, ciesaniec, drzewc ociosane, przycieś.

Cieść, 1) teść; 2) synowa.

Ciędzać, p. Ciążać.

Cięgatura, p. Cyngatura.

Cięgot, krzyk przestraszonej kuropatwy.

Ciężą, p. Ciąża.

Ciężce, cięże, ciężko.

Ciężka, brzemienna.

Ciężkosercość, hypochondrja.

Cim, p. Ciem.

Cimiec, p. Ciemiec.

Ciosn, ciosna, nacięcie, zacios na drzewie, karb.

Ciotczanek, brat cioteczny.

Ciotczany, cioteczny.

Cirnie, ciernie.

Cirpiący, cierpliwy.

Cirpieć, cierpieć.

Cirpiedliwy, cirpiędliwy, cirpiętliwy, cierpliwy.

Cirpki, cierpki.

Cirpliwy, cierpliwy.

Cirznie, ciernie.

Cirzpieć, cierpieć.

Cirzpiedliwy, cirzpiędliwy, cirzpietliwy, cierpliwy.

Cirzpki, cierpki.

Cirzpliwy, cierpliwy.

Ciskarnia, tłocznia, drukarnia.

Ciskawy, rzutki, rzutny.

Cisy, śniady, czarniawy.

Ciszczba, ciżba.

Cisze, cicho.

Ciszkiem, po cichu, milczkiem.

Ciurba, ciorba, czorba, szorba, polewka, zupa.

Ciurma, galernicy, niewolnicy na galerach.

Ciwun, cywan, tywon, tywun, tywuń (ze skand.), 1) urzędnik ziemski na Litwie i Żmudzi; 2) włodarz, podstarości.

Cizdzba, ciżba.

Cizjojanus, p. Cyzjojanus.

Ciża, akcyza.

Ciżm, ciżma, czyżma, półbucik, trzewik.

Cklić, cknąć, cknić (sobie), przykrzyć sooie.

Ckny, ckliwy, nudny.

Cmekot, lichy kucharz, parzygnat.

Cność, cnota, zacność.

Cofne, kara za wstrzymanie przesyłki.

Cokole, cokoli, cokolwie, colikolwiek, cokolwiek.

Cole, cokolwiek.

Cosi, coś.

Coż toż, coś.

Cregiele, ceregiele.

Cuch, p. Czuch.

Cudność, piękność.

Cudotworczyna, cudotwórczym.

Cudotworzyć, czynić cuda.

Cudowidz, upatrujący we wszystkim cudów.

Cudzić, 1) zgrzebłem konia czesać; 2) ćwiczyć, przetrzepać, bić.

Cudzidło, zgrzebło, drapaczka.

Cudzobiesie, ksenomanja, zamiłowanie obczyzny.

Cudzokrain, cudzoziemiec.

Cudzorodak, cudzozienrec, obcoplemieniec.

Cudzowłościec, włościanin z obcego majątku.

Cug puścić, ustępować, zupełną wolność zostawiać.

Cukata, cykata, skórka pomarańczowa, osmażona w cukrze.

Cukrować, zdobić, słodzić.

Cukrowny, słodki jak cukier.

Cusz, p. Czusz.

Cwajnos (niem. zwei = dwa + nos), rodzaj wyżła z nosem rozdwojonym.

Cwiszgold, ćwiżgult, złoto malarskie w płatkach.

Cwykiel (niem. Zwickel), klin, kawałek sukna.

Cybeby, rodzaj największych rozynek.

Cygrynowy (niem. seegrün), zielony jak morze, koloru morza.

Cyl, cel.

Cymbel, dzwonek srebrny w starych organach.

Cymbor, cymbury, czymbury (tur.), kajdany, więzy.

Cymbulc, cymbulec, rodzaj strzały.

Cyment (niem. Zimmt), cynamon.

Cymer (franc. cimier), kita, pióropusz.

Cymiec, zamsz.

Cyn, drewno, kawał drzewa.

Cynar, p. Cenar.

Cyndelin, kitajka cienka.

Cyndert, rodzaj tkaniny.

Cynek (niem. Zinke), 1) instrument dęty, kornet; 2) kwinkunks, figura w kształcie rzymskiej liczby V, albo 2 trójkątów o wspólnym wierzchołku; 3) pięć oczek na kostce; 4) cętka.

Cyngatura, ciągatura (łac. cinctura), przepaska, pasek.

Cynkopstrość, ubarwienie cętkowane, pstrokacizna.

Cynkowany, cynkowaty, cynowaty, 1) mający kształt piątki rzymskiej; 2) cętkowany, pstry.

Cynozura, l) gwiazdozbiór małej niedźwiedzicy; wskazówka, drogowskaz.

Cyplik, dziobek u naczynia.

Cyrekiew, cyrkiew, cerkiew, (także o kościele katolickim).

Cysło, p. Czysło.

Cyt, milczenie, cisza.

Cywan, p. Ciwun.

Cyza, akcyza.

Cyzjojanus, cizjojanus, cizjojan), spis świąt dorocznych.

Czabaje, rodzaj sukni męskiej.

Czaban, 1) wół rasy ukraińskiej; 2) caban, baran; 3) pastuch wołów albo owiec.

Czabanka, 1) wielka krowa; 2) więzienie.

Czabatura (z włos.

ciabattura), rodzaj skrzyni albo komody.

Czac, p. Czacz.

Czacha, p. Cacha.

Czacht (niem. Schacht), szyb.

Czacz, czadz, czac, 1) cacko; 2) dar, rzucony między tłum; 3) tłum, tłok.

Czaczka, czaczek, czaczo, czaczko, cacko, drobiazg, sprzęcik.

Czadz, p. Czacz.

Czahar, czair, karłowate drzewa, zarośla.

Czakać, czekać.

Czakan, p. Czekan.

Czaknąć, czakać, zaczepić hakiem, zahaczyć.

Czal, tył, zad; tył wojska.

Czaladzin, czeladnik.

Czałbatka (szczałbatka), czerep, czaszka.

Czamlet, kamlot.

Czamta, rodzaj materji jedwabnej.

Czantka, cętka.

Czapiczka, czapka.

Czar, car.

Czarczaty, (tur.), suknia, spódnica.

Czarlatan, szarlatan.

Czarnawa, czarnoziem.

Czarnokrwistosć, melancholia.

Czarnokus, dzika kaczka.

Czarnomaz, człowiek o śniadej cerze.

Czarnoresza, czernoresza, cernoresa, habit.

Czarnorobotnik, wyrobnik.

Czarnoryżca, mnich grecki.

Czarnownik, złoczyńca.

Czarnożółciowy, melancholijny.

Czarotłum, prześladowca czarowników.

Czartak, 1) lepianka; 2) strażnica.

Czarz, car.

Czasoguślnik, czasownik, guślarz, wróżbita.

Czasolicznik, czasopis, czasopisarz, umiejący określać daty wypadków historycz., chronolog.

Czasosłów, brewjarz duchowieństwa.

Czas Pański!

dla Boga!

Czasu patrzeć, pilnować, aby we właściwym czasie coś się działo.

Czaszkczy, pachołek chański.

Czasy, pory roku.

Czaśnie, cześnie, docześnie, czasowo.

Czata, straż; przednia czata = straż przednia, forpoczta.

Czatostwo, czatowstwo, rozbój.

Czausz, czaus (tur.), goniec sułtański, poborca podatków w Turcji; pokojowiec sułtański.

Czawun (z niem. Zaun), płot, ogrodzenie.

Cząstnik, p. Częstnik.

Czban, dzban.

Czcia, teściowa.

Czcichuć, żądza czci, ambicja.

Czcichutny, ambitny.

Czciciel, czytelnik.

Czcić, 1) czytać; 2) częstować, podejmować u siebie.

Czciwiarski, bez czci i wiary, nikczemnik.

Czczeć, sterczeć, tkwić.

Czczonka, czcionka, litera.

Czczyca, tszczyca, mdłości, czczość, nudność.

Czczy się, ckni się, mdli.

Czczyć (czczał), sterczeć.

Czebr, ceber.

Czechczer, czekczery, spodnie.

Czecheł, czechło, 1) bielizna, koszula, zwłaszcza niewieścia; 2) prześcieradło; całun.

Czechrać, czochrać.

Czeczena, fala morska.

Czeczuga, rodzaj szabli.

Czedł, cz. przeszły od cześć = czytał.

Czekan, kij z młotkiem na końcu, rodzaj broni.

Czekawać, oczekiwać.

Czekman, czekmanik, kontusz krojem tatarskim.

Czeladnie, familijnie, poufale.

Czeladno, z liczną czeladzią, dworno.

Czeladność, poufałość, zażyłość.

Czeladny ojciec = ojciec domu; czeladna matka = matka domu.

Czeladzijny, czeladny.

Czeladzin, czaladzin, czeladnik, domownik.

Czeluść, czelustka, szczęka.

Czełek, człek, człowiek.

Czełn, czółno.

Czemerysy, lekka jazda w dawnym wojsku polskim.

Czentka, cętka.

Czepa, drzewo zatopione w wodzie, utrudniające żeglugę.

Czepać, zaczepiać.

Czepliki, przepaska na głowę.

Czerew, czerewo, brzuch.

Czerewizna, dolna część brzucha.

Czernecki, czerneczy, czerniecki, buntowniczy.

Czerniec, zakonnik w kościele greckim.

Czernoresza, p. Czarnoresza.

Czerwić, płodzić, zapładniać.

Czerwieniec, czerwinek, czerwonik, czerwończyk, czerwony złoty, dukat.

Czerwień, czyrwień, czerwiec.

Czerwiwy, czerwliwy, czyrwiwy, czyrzwiwy, robaczywy, stoczony przez robaki.

Czerwonóg, czerwonak, flamingo.

Czerwotocz, robaczywość, toczenie przez robaki.

Czesać, pędzić, gonić.

Czesny, czestny, 1) uczciwy, zacny; 2) czasowy, tymczasowy; wczesny; 3) doczesny, cielesny.

Czestka, cześć.

Czestnik, 1) uczestnik; 2) cześnik.

Czestny, p. Czesny.

Czestować, częstować.

Cześciwy, pobożny.

Cześć (czci), 1) w znacz, poczęstunek, uczta; 2) (czcię, czcisz a. czciesz, czetł albo czedł), czytać.

Cześniki, kronika, latopis.

Cześny, czasny, czasowy, doczesny.

Czeta, secina wojska.

Czetnik, szabla węgierska.

Czetowódz, dowódca czety, setnik.

Czeznąć, niknąć, ginąć.

Czeżuja, łuska.

Częsny, prywatny, osobisty.

Częstnik, cząstnik, posiadacz części majątku, współwłaściciel.

Częstny, podzielony na części.

Czliwość, cześć, szacunek.

Człapak, szłapak, koń idący szłapią, stępak.

Człowiectwo, człowieczeństwo.

Człowieczeński, człowieczy.

Czmura, chmura.

Czołdak, czołdar, czołdur, przykrycie na konia, dera, czaprak.

Czołdro, kołdra.

Czołen, czółno.

Czołg, gad pełzający.

Czołgacz, czołganiec, gad, płaz.

Czołgatny, czołgliwy, czołgający się, pełzający.

Czołkać się, czołgać się.

Czołko, czółko, opaska czoła, strój niewieści.

Czołn, czołnik, czółno.

Czołobitnia, bicie czołem.

Czop, czopowe, podatek od trunków.

Czos, cios.

Czosać, czesać.

Czosne, czesne.

Czostka, p. Czestka.

Czosyk (niem. Schoss), młoda odrośl na roślinie.

Czółn, czółno.

Czółnik, przewoźnik (na czółnie).

Czrześnia, trześnia, czereśnia.

Czrzewo, trzewia, wnętrzności.

Czrzoda, trzoda; czereda.

Czsność, cześć, cnota.

Czsnota, cnota.

Czsny, cny.

Czso, co.

Czstny, cny, uroczysty.

Czta, uczta.

Cztąc, czytając.

Cztena (czesk.), czcionka, litera.

Czterdziesny, czterdziesty.

Czterdziestnica, 1) wielki post; 2) kobieta czterdziestoletnia.

Czterdziestodnica, 1) okres czterdziestodniowy; 2) p. Czterdziestnica.

Czterdzieśnia, czterdziesta część.

Czterletny, czteroletni.

Czterny, poczwórny, cztery razy większy.

Czteroczęstny, dzielący się na cztery części.

Czterpiętry, czteropiętrowy.

Czterzdniowy, czterodniowy.

Czterzej, czterej.

Czterznogi, czterzonogi, czworonożny.

Czterzy, cztery.

Czterzylećny, czteroletni.

Cztwarty, czwarty.

Cztwirć, ćwierć.

Cztyr, cztery.

Cztyrnaćcie, cztyrnadcie, czternaście.

Cztyrzy, cztery.

Czuba, szuba.

Czubacz, zwierzę czubate.

Czuban, wół.

Czuch, cuch, 1) zapach; 2) węch (u psa).

Czucha, czuba, czuhaj, czuja, szuba, długa suknia futrem podszyta, płaszcz tatarski z rękawami, gunia, burka.

Czuchać się, powoli wstawać ze snu, guzdrać się, gmerać się.

Czucie, straż nocna.

Czuć, w znacz. czuwać, wartować, pilnować, strzec; Czuć się, poczuwać się, brać sobie do serca; troszczyć się o siebie.

Czuha, czuhaj, p. Czucha.

Czuhać, czyhać.

Czujliwy, czuły, wrażliwy.

Czulejszy, czulszy, wrażliwszy.

Czujny, czuły, czujący; czuwający, nieśpiąoy.

C. komu, dający się uczuć, dotkliwy.

Czumak, chłop ukraiński, trudniący się furmaństwem.

Czupel, cypel.

Czupnąć, cupnąć, przycupnąć.

Czutki, czutliwy, czuły, czujny; bezsenny.

Czuwacz, ten, co czuwa, stróż

Czuwałość, czujność.

Czwanić się, chwalić się, chlubić się.

Czwartka, ćwiartka.

Czwartonasty, czternasty.

Czwartosetny, czterechsetny.

Czwartować, ćwiartować.

Czwartynaćcie, czwartynaście, (dop. czwartegonaście), czternasty.

Czwartynasty, czternasty.

Czwartysetny, czterechsetny.

Czwarzyć, udawać, zmyślać; czwarzyć się, 1) drożyć się, wzdragać się, odmawiać ręki, ceremonjować się; 2) swarzyć się, kłócić się.

Czwiartka, ćwiartka.

Czwiercień, p. Ćwiertnia.

Czwierzyć się, czwarzyć się, swarzyć się, kłócić się.

Czwor, czworaki; w czwor, w czwórnasób.

Czworakować, czworkować, czynić coś czworako.

Czworletni, czteroletni.

Czwornogi, czwornóg, czwornożny, czworonożny; na czwornóg, na czworakach.

Czworny, poczwórny, cztery razy większy.

Czworograniec, czworobok.

Czworojedni, w czterech jeden.

Czworonaście, czternaścioro.

Czworosetny, czterechsetny.

Czworosowity, p. Czterny.

Czwory, czworaki.

Czworzysty, czworaki.

Czwórnasobny, p. Czterny.

Czyć, być ciepłym.

Czyjkole, czyjkoli, czyjkolwie, czyjkolwiek.

Czyn, 1) robota, wykonanie; 2) naczynie; 3) ofiara; 4) machina wojenna; 5) zbroja; 6) szata, odzież urzędowa.

Czynek, robota.

Czyniać, czynić.

Czyniciel, 1) osoba działająca, działacz; 2) pełnomocnik, rzecznik.

Czynić z kim, 1) mierzyć się, walczyć, prawować się; 2) układać się, u mawiać się z kim.

Czyniwać, czynić często.

Czynliwy, 1) wykonalny; 2) czynny, pilny, pracowity.

Czynowaty, wojujący.

Czyntakor, tkanina na półsztuki składana.

Czyńsz, czynsz.

Czyrka, cerka, miejsce zacerowane.

Czyrńszy, czarniejszy.

Czyrpać, czerpać.

Czyrstwy, czerstwy.

Czyrw, czyrwieniec, czerw, robak.

Czyrwiony, czyrwony, czerwony.

Czyrwiwy, robaczliwy.

Czyrzniawy, czarniawy.

Czyrznidło, czernidło.

Czyrzpać, czerpać.

Czyrzw, czerw, robak.

Czyrzwiwy, p. Czerwiwy.

Czyrzwony, czerwony.

Czysło, cysło, liczba.

Czystoć, czystość.

Czystotny, czysty.

Czyście, 1) czysto, bez skazy, bez zarzutu; 2) dobrze, gracko, dzielnie, należycie, porządnie, wyśmienicie; 3) otwarcie, jasno, jawnie.

Czyścieniec, rzezaniec, eunuch.

Czyścitelny, służący do czyszczenia.

Czytacz, 1) czytelnik; 2) elementarz.

Czytaniec, czytelnik.

Czyż, czynsz.

Czyża, akcyza.


corpora: wikisources-pl

text:
←Tom I Rozdział szesnasty Faraon

Tom I

Rozdział siedemnasty

Bolesław Prus Tom I Rozdział osiemnasty→

- Pamiętam cię tak samo odzianym tam... w naszej dolince... - mówiła Sara.

- O, gdzież te czasy!...

Tak prędko przeszły, a tak dawno minęły.

- Ależ wrócę i przywiozę ci najznakomitszego lekarza.

- Po co?... - wtrąciła Tafet.

- Ona jest zdrowa, pawica moja... jej trzeba tylko odpocząć...

A lekarze egipscy wpędzą ją w prawdziwą chorobę...

Książę nawet nie spojrzał na gadatliwą kobietę.

- To był mój najszczęśliwszy miesiąc z tobą - mówiła Sara tuląc się do Ramzesa - ale nie przyniósł mi szczęścia.

Na statku królewskim zatrąbiono powtarzając sygnał dany w górze rzeki.

Sara wstrząsnęła się.

- O, czy słyszysz, panie, te straszne głosy?...

Słyszysz i uśmiechasz się... i biada mi, wyrywasz się z moich objęć...

Kiedy trąbki wołają, nic cię nie zatrzyma, a już najmniej twoja niewolnica...

- Chciałażbyś, ażebym zawsze słuchał gdakania kur folwarcznych?... - przerwał zniecierpliwiony książę.

- Bądź zdrowa i wesoło czekaj na mnie...

Sara wypuściła go z objęć i spojrzała tak żałośnie, że następca złagodniał i pogłaskał ją.

- No, bądźże spokojna... - mówił.

- Boisz się głosu naszych trąb...

Alboż one wtedy złą były wróżbą?...

- Panie - odezwała się Sara - ja wiem, że oni cię tam zatrzymają...

Więc zrób mi ostatnią łaskę...

Dam ci - mówiła szlochając - dam ci klatkę gołąbków...

One tu urodziły się i porosły...

Więc... ile razy wspomnisz o słudze twej, otwórz klatkę i wypuść jednego ptaka...

On mi wiadomość przyniesie od ciebie, a ja... ucałuję go... upieszczę, jak... jak...

No, już idź!

Ramzes mocno uścisnął mu rękę.

- Tyś to zrobił, Herhorze? - spytał.

- To ci się należało - odparł minister.

- Masz moją wdzięczność i przekonasz się, że jest coś warta.

- Jużeś mnie wynagrodził mówiąc tak - odpowiedział Herhor.

Książę chciał odejść, Herhor jeszcze go zatrzymał.

- Małe słówko - rzekł.

- Ostrzeż, następco, jedną z twych kobiet, Sarę, ażeby nie śpiewała pieśni religijnych.

A gdy Ramzes patrzył na niego zdziwiony, dodał:

- Owszem, niech ofiaruje - odparł Herhor z lekkim grymasem.

- Bogowie nie obrażają się za dary...

- Ty zaś, szlachetny panie - mówił Ramzes - racz przyjąć cudowną tarczę, którąm dostał od mego świętego dziada...

- Ja?... tarczę Amenhotepa?... - zawołał wzruszony minister.

- Czyliżem jej godzien?...

- Mądrością dorównywasz memu dziadowi, a stanowiskiem dorównasz.

góra strony


text:
CIERPLIWA PAMIĘĆ.

Król Zygmunt miał ten obyczaj, że zawżdy, umywając się, dawał pierścienie z palców trzymać tymczasem któremukolwiek dworzaninowi.

Trafiło się raz, że, siadając już za stół, przepomniał ich u tego, komu je był podał, a ten też nie przypomniał.

W rok potem, zdejmując także pierścienie z palców przed wodą[1], sięgnął się tenże po nie, któremu je też był przedtem dał.

Król ręki umknął, mówiąc: Wróćcie mi one pierwej, com wam był tak rok dał trzymać.

Przypisy

↑ tj. przed myciem.


corpora: sejm

text:
Druk nr 766

Warszawa, 2 sierpnia 2012 r.

SEJM

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

VII kadencja

Pani

Ewa Kopacz

(-) Maciej Banaszak; (-) Piotr Paweł Bauć; (-) Robert Biedroń;

(-) Bartłomiej Bodio; (-) Jerzy Borkowski; (-) Artur Bramora; (-) Jan

Cedzyński; (-) Piotr Chmielowski; (-) Artur Dębski; (-) Marek Domaracki;

(-) Dariusz Cezar Dziadzio; (-) Wincenty Elsner; (-) Artur Górczyński;

(-) Anna Grodzka; (-) Michał Kabaciński; (-) Adam Kępiński; (-) Krzysztof

Kłosowski; (-) Henryk Kmiecik; (-) Sławomir Kopyciński; (-) Roman

Kotliński; (-) Jacek Kwiatkowski; (-) Andrzej Lewandowski; (-) Tomasz

Makowski; (-) Małgorzata Marcinkiewicz; (-) Maciej Mroczek; (-) Jacek

Najder; (-) Wanda Nowicka; (-) Michał Tomasz Pacholski; (-) Janusz

Palikot; (-) Wojciech Penkalski; (-) Andrzej Piątak; (-) Zofia Popiołek;

(-) Marek Poznański; (-) Andrzej Rozenek; (-) Adam Rybakowicz;

(-) Armand Kamil Ryfiński; (-) Paweł Sajak; (-) Marek Stolarski;

(-) Halina Szymiec-Raczyńska; (-) Maciej Wydrzyński.

Projekt

Ustawa z dnia......

brzmieniu:

„Jeżeli komornik dokonuje zabezpieczenia roszczenia poprzez zajęcie rachunku

stypendium, dodatku szkoleniowego oraz wierzytelności dłużnika komornik

pobiera opłatę w wysokości 2% wartości roszczenia, które podlega

zabezpieczeniu, nie wyższej jednak niż 100% przeciętnego wynagrodzenia

miesięcznego.”;

„Jednakże w przypadku wyegzekwowania świadczenia wskutek skierowania

1/20 i nie wyższej niż 100% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.”

2.

Za wykonanie postanowień o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia

pieniężnego wydanych przed wejściem w życie niniejszej ustawy komornikowi

przysługuje opłata według przepisów dotychczasowych.

Uzasadnienie

pobieranych przez komorników.

Nowelizacja w obrębie art. 45 ust. 1 wskazanej ustawy

ma na celu obarczenie niższą opłatą wykonanie niektórych postanowień o udzieleniu

zabezpieczenia wyróżnionych na podstawie sposobu jego udzielenia – t.j. poprzez zajęcie

projektowanymi zmianami, komornik w takich przypadkach pobierze opłatę w

wysokości 2% wartości roszczenia podlegającemu zabezpieczeniu, jednakże jej

wysokość nie może przekroczyć wartości 100% przeciętnego miesięcznego

wynagrodzenia.

Z kolei zmiana w zakresie regulacji art. 49 ust. 1 polega na obniżeniu

dłużnika do 3% wartości egzekwowanego świadczenia, z zachowaniem

dotychczasowego progu minimalnego oraz obniżenia progu maksymalnego z

dziesięciokrotnej do jednokrotnej wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

W projekcie nowelizacji zamieszczone zostały również przepisy o charakterze

intertemporalnym.

W przypadku spraw egzekucyjnych wszczętych przed dniem wejścia

w życie niniejszego projektu, rozliczane są one do dnia ich zakończenia zgodnie z

unormowaniami przepisów dotychczasowych.

Również w odniesieniu do postanowień o

udzieleniu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego, które zostały wydane przed wejściem

w życie przedkładanych zmian, komornikowi przysługuje opłata według przepisów

dotychczas obowiązujących.

Proponowane zmiany nie dotyczą zatem wszystkich sposobów wykonania

postanowień o udzieleniu zabezpieczenia czy też spraw o egzekucję świadczeń

pieniężnych, lecz ograniczają się do tych, które nie wymagają dużego nakładu pracy oraz

zazwyczaj nie charakteryzują się wysokim stopniem skomplikowania sprawy.

Dotychczasowy katalog takich czynności zawarty w regulacji art. 49 ust. 1

przedmiotowej ustawy został uzupełniony o wierzytelności dłużnika oraz zaadoptowany

na potrzeby proponowanej regulacji w obrębie art. 45 ust. 1.

W takich oto przypadkach

projektodawcy uważają wysokość obecnie obowiązujących stawek opłat pobieranych

przez komorników za nieuzasadnione oraz nie znajdujące potwierdzenia w nakładzie

wykonanej pracy.

Prócz tego nieustanny rozwój narzędzi informatycznych oraz innych

środków przyczyniających się do zwiększenia skuteczności i efektywności

prowadzonych egzekucji bez nadmiernego wzrostu kosztów uzasadnia przedłożone

zmiany.

Obniżenie wysokości opłat pobieranych przez komorników dopełnia założenia

rozwiązań ustawowych – regulacji art. 797 § 2 Kodeksu Postępowania Cywilnego –

pozwalającej na złożenie do komornika wniosku o wszczęcie egzekucji na podstawie

elektronicznego postępowania upominawczego za pośrednictwem systemu

informatycznego.

Jednakże nie jest wystarczające samo zwiększenie dostępności do

egzekucji komorniczej poprzez wprowadzenie nowego elektronicznego sposobu

składania wniosków w tym zakresie.

Konieczne jest również zniesienie barier w wyniku

obniżenia opłat, co czyni niniejszy projekt nowelizacji.

Obniżenie opłat jedynie w

stosunku do określonych kategorii czynności, które nie wymagają dużego nakładu pracy,

oraz pozostawienie pozostałych opłat na dotychczasowym poziomie stanowi rozwiązanie

kompromisowe, godzące z jednej strony postulat szerszej dostępności dla

przedsiębiorców i osób prywatnych do usług komorniczych z zabezpieczeniem interesów

członków tejże korporacji.

Trudno przekładać bezpośrednio na ten grunt prawa

ekonomii, jednakże obniżenie opłat powinno przyczynić się do zwiększenia ilości

czynności podejmowanych przez komorników.

Prócz tego obniżenie opłat za wykonanie

sposobów dokonania zabezpieczenia przyczyni się do efektywniejszego zwiększenia

ochrony interesów strony, która prowadzi lub zamierza prowadzić sądowe postępowanie

przeciwko określonemu podmiotowi, by nie okazało się, iż pomimo uzyskania

korzystnego wyroku w danej sprawie, jego wykonanie będzie niemożliwe albo bardzo

utrudnione.

Wejście w życie przedmiotowej regulacji nie niesie za sobą obciążeń dla budżetu

34 ust. 3 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.

Warszawa, 7 sierpnia 2012 r.

BAS-WAPEiM-2086/12

Pani

Ewa Kopacz

Marszałek Sejmu

(przedstawiciel wnioskodawców: poseł Krzysztof Kłosowski)

Projekt ustawy przewiduje zmianę art. 45 ust. 1 oraz art. 49 ust. 1 ustawy

231, poz. 1376).

Proponowana zmiana zakłada obniżenie części opłat

egzekucyjnych pobieranych przez komorników.

Projekt zawiera przepisy przejściowe.

Proponowana ustawa ma wejść w

Prawo Unii Europejskiej nie reguluje kwestii zawartych w przepisach

opiniowanego projektu.

2

4.

Konkluzje

egzekucji nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.

Dyrektor

Warszawa, 7 sierpnia 2012 r.

BAS-WAPEiM-2087/12

Pani

Ewa Kopacz

Marszałek Sej


text:
337.

Gdy ptak przelotny, gdzieś w bezdroży,

Chcąc siąść nim siły mu ustaną,

Gałązkę trafił nadłamaną.

Wcale go kruchość jej nie trwoży:

Bowiem on wie: że z Mocy Bożej,

Skrzydła mu, aby nie spadł, dano.


text:
Astriab Jan, *14 IX 1937 Smerekkowiec (k. Gorlic), pol. kompozytor i pedagog.

1963 ukończył studia kompoz.

pod kier S.B. Poradowskiego w PWSM w Poznaniu.

1973–74 studiował komp. i instr. u W. Bensona oraz muzykę jazz. u R. Wrighta w Eastman School of Music w Rochester (N. Jork).

Od 1963 wykłada w PWSM (obecnie Akad.

Muz.) w Poznaniu, od 1989 jako prof. nadzwyczajny, od 1992 prof. zwyczajny.

Trzykrotnie pełnił funkcję dziekana Wydz.

Kompozycji, Dyryg.

i Teorii Muz., 1987-90 był prorektorem, od 1993 kieruje zespołem badań nauk., a od 1996 Katedrą Komp. i Teorii Muz.

Propaguje polską muzykę współcz., zaangażowany w pracach organizacyjnych i artyst. festiwali Poznańska Wiosna Muz.

i Warsz.

Jesień oraz koncertów kompoz.

Laureat wielu nagród, m.in. na konkursach kompoz.

ZKP i im. K. Szymanowskiego w Warszawie, nagr.

MKiS I st. (1981), Nagr.

Artystycznej m.

Poznania (1984).

W 1995 został odznaczony Krzyżem Kawal.

Orderu Odrodzenia Polski.


corpora: openbooks

text:
Franciszek Mirandola

Nokturn

(Wizja wiosenna)

Wiosna zakwitająca.

— Lilia otwiera kielich biały.

Na szarej ziemi błyszczące irysy pozakwitały.

Mienią się sino, jak gwiazdy wiatrem strącone na ziemię.

W białych promieniach księżyca

Parku starego ulica

Trwożnie i tylko nocą wiosna otwiera kielichy

Kwiatów dotkniętych niemocą — słyszę jej oddech cichy —

A drzewa drżą.

Woda, co stała się krą,

Srebrzy się teraz i żyje.

Och!

tylko gdy ciemność nocy wszystkie połyski wypije

I na dziewiczą pustkę wypłynie księżyc biały,

Wtedy się tylko zdaje, że kwiaty pozakwitały!

I wizja żyje.

Bo w dzień się jeszcze w słońca promieni pęki chowa,

Jak w płowych włosów sploty chorego dziecka głowa,

A kiedy otworzy czasem wypełzłe, blade oczy

I wzrokiem sennym, pianym, po ziemi krąg zatoczy,

Ziemia wygląda wtedy jak opuszczona gospoda.

Już nic nie widać, już wiosna zamyka kielich biały

I z szarej trawy błyszczące irysy pouciekały,

I tylko długimi pasami topole ścielą ziemię —

W białych promieniach księżyca,

Parku starego ulica

-----


text:
309.

Wolność z Wolą Nieba nas kojarzy.

Wzniosłe ducha tak z niej grają wzloty,

Jak woń z kadzielnicy szczerozłotej,

Godna Pańskich w Chwale Gwiazd ołtarzy.

Człek bezwolny — tak prawili starzy —

Przez pół tylko panem jest swej Cnoty.


text:
Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Potok symboliczny

W skrzesanych turni rozpadlinie,

w zawrotnej wysokości skalnej,

szumiący, bystry potok płynie

niedosłyszany, niewidzialny.

Ze źródeł pod szczytami ścieka,

gdzie tęcza wiesza świetny nimb,

a szumu jego tam, z daleka,

samotnych słucha garstka limb.

Jak poświst wiatru w chmur pomroczy,

tam z dołu, z ziemi niesłyszany,

on szumi — i wód fale toczy

między skrzesane, ciemne ściany.

Wkoło jest pustka tak ponura,

takiego chłodu wieje prąd:

że nawet orły strzępią pióra

i odlatują szybko stąd.

I tylko potok sam, samotny,

potok potężny, srebrnopiany,

szumi w wyżynie tej zawrotnej,

pomiędzy ciemne płynąc ściany.

Szumi i pędzi — i z urwiska

przez głaz, co góry z sobą skuł,

w otchłań się czarną srebrny ciska

i leci bez pamięci w dół.

Fala za falą rwie się, pieni —

potok samotny, tryumfalny,

płynie wśród ciemnych cisz i cieni,

niedosłyszany, niewidzialny.

Haha!

Jak krążą ponad szczyty

kłęby obłoków z wichrem w tan!

Mgieł tuman w lot się porwał, wzbity

zamachem wichru z skalnych ścian!

Haha!

Jak kłębią się i plączą,

jak się miotają z sobą, wznoszą,

w dół opadają — i znów rączo

nad wierchów suną się pustoszą…

Haha!

Jak gwiżdże wiatr i huczy,

jak huczą złomy stromych ścian —

zda się, że Szatan tu się włóczy

i w róg uderza, pustyń Pan…

A w głębi cicho, ciemno, mroźno —

w zawrotnej skalnej rozpadlinie,

w straszliwej ciszy pustką groźną

szumiący, bystry potok płynie.

Niedosłyszany, niewidzialny,

skąd wstaje tęczy świetny nimb

płynie, a jego tryumfalny

szum słyszy garść samotnych limb.

Płynie i fale z góry ciska

w bezdenną otchłań, w zwał granitów,

i szum szeroki tam z urwiska,

rzuca w dół z falą z chmur i szczytów.

-----


text:
←Pieśń XIII Boska Komedia

Czyściec

Przekład: Antoni Robert Stanisławski.

PIEŚŃ CZTERNASTA.

„Kto ten, co w koło góry naszej krąży,

Pierwej niżeli śmierć mu lot nadała,

A oczy wolno otwiera i stula?”

— „Kto on? — ja niewiem; wiem że nie jest jeden.

Ty, coś doń bliższy, powitaj go mile

I proś ażeby pomówić chciał z nami.”

Dwa cienie, wzajem ku sobie zchylone,

Tak rozmawiały o mnie z prawej strony;

Potem do góry obróciły twarze,

A jeden do mnie: „O duszo, co jeszcze

Więziona w ciele, wędrujesz ku niebu,

Przez litość, chciej nas pocieszyć i powiedz:

Ktoś ty?

zkąd idziesz?

bo takie zdziwienie

Sprawiasz nam łaską udzieloną tobie,

Jako rzecz nigdy jeszcze nie widziana.”

A ja mu: Środkiem Toskany przebiega

Rzeczułka, co się rodzi w Falteronie,

A sto mil biegu nie wystarcza dla niej.[1]

Nad jej wodami przywdziałem to ciało.

Kto jestem?

mówić napróżnoby było,

Bo imie moje niezbyt jeszcze głośne.

Naonczas odrzekł ten co pierwszy mówił:

„Jeśli myśl twoją przeniknąłem dobrze

Rozumem moim, to mówisz o Arno?”

A drugi na to: „Czemu on zataił

Imie tej rzeki, właśnie jako człowiek,

Który chce mówić o ohydnej rzeczy?”

A cień, co został o to zapytany,

Tak się wywiązał: „Niewiem; lecz się godzi

By zaginęło imie tej doliny.[2]

Bo od początku, kędy góry strome,

Od których został odcięty Peloro,

Tak są wyniosłe, że w niewielu miejscach

Nad tę wysokość jeszcze wybiegają,[3]

Aż do jej końca, kędy wraca morzu

To, co zeń niebios wyssały przestwory.

A z czego rzeki mają wody swoje,[4]

Wszyscy tam cnoty, jak wrogiego węża,

Unikać zwykli, czy skutkiem nieszczęścia

Do miejscowości tej przywiązanego,

Czy też nałogu, co ku złemu pędzi.

Jakoż mieszkańcy tej nędznej doliny

Tak swą naturę zmienili, że zda się,

Jakby ich Cyrce pasała w tej trzódzie,[5]

Wśród brudnych wieprzy, co raczej żołędzi,

Niżli właściwej ludziom karmi godni,

Naprzód ta rzeka lichy nurt swój toczy.[6]

Niżej spotyka małych kundlów gniazdo,

Więcej warczące, niż pozwala siła;

A więc z pogardą pysk od nich odwraca.[7]

Spadając dalej, im więcej nabrzmiewa

Ta nieszczęśliwa i przeklęta rzeka.

Więcej psów widzi, co się zwą wilkami.[8]

W końcu przebiegłszy przez najgłębsze tonie,

Znajduje lisów tyle pełnych zdrady,

Że się podstępnych nie lękają sideł.[9]

Choć mnie kto słucha, mówić nie przestanę;

Z korzyścią owszem będzie to dla niego

Jeżeli w swojej zachowa pamięci

To co duch prawdy przede mną odsłania.[10]

Widzę, na brzegach tej okrutnej rzeki,

Wnuk twój na wilki rozpoczyna łowy,

Siejąc na wszystkie strach i przerażenie.

Żywcem ich mięso sprzedaje, a potem,

Jak przestarzałe zwierzęta zabija;

Wielu z nich życia, — siebie czci pozbawia.

Krwawy wychodzi z nieszczęsnego lasu,

A za lat tysiąc las ten nie powróci

Do pierwotnego zieloności stanu!”

Jako na przyszłych nieszczęść przepowiednię

Słuchającego zasępia się czoło,

Zkądkolwiek godzi nań niebezpieczeństwo; —

Tak ów duch drugi, który pilnie słuchał,

Widziałem, jak się strwożył i zasmucił,

Kiedy tej mowy treść do serca przyjął.

Słowo jednego a postać drugiego

Wzbudziły we mnie chęć poznać ich miano;

Przeto prosiłem i błagałem o nie.

Więc duch, co pierwszy był przemówił do mnie,

Ozwał się: „Chcesz więc, bym ustąpił tobie

W tem, czegoś nie chciał sam uczynić dla mnie?

Lecz skoro Bóg chce, by tak łaska Jego

Jaśniała w tobie, nie poskąpię słowa:

Dowiedz się tedy: — jam Guido del Duca!

Krew moja taką zawiścią pałała,

Że bylem radość czyją był obaczył,

Ujrzałbyś jak mnie zieloność powleka...

Takie dziś żniwo zbieram z siejby mojej!

O rodzie ludzki, przez swe serce składasz

W tych właśnie rzeczach, od których użycia

Wykluczać trzeba wszelkiego wspólnika?...[11]

Oto Rinjeri — oto cześć i chwała

Domu Calboli, z którego już po nim

Nikt spadkobiercą nie jest jego cnoty.

A między Padem i Appeninami,

Morzem i Reno,[12] nietylko ród jego

Dziś ogołocon ze skarbów koniecznych

Do życia prawdy i miłej zabawy;[13]

Bo w tych granicach cała ziemia pełna

Krzewów zjadliwych, które wykorzenić

Próżnoby chciała późniejsza uprawa.

Gdzie dobry Lizio, Arrigo Monardi,

Piotr Trawersaro, Gwido di Carpigna?[14]

O, zbękarciałe Romanji plemię!

Kiedyż w Bononji Fabbro się odrodzi,

Lub Bernard Fosco zakwitnie w Faenzy

Z poziomej trawki latoroślą piękną?...[15]

O Toskańczyku!

nie dziw się że płaczę,

Gdy sobie wspomnę Gwidona da Prata,

Hugona d'Azzo, co żył między nami,

I zacne plemię Frydryka Tignoso,

I Annastagich i ród Trawersaro...

Dziś już te domy dziedziców nie mają!...[16]

Płaczę, gdy wspomnę damy i rycerze,

I owe trudy i owe zabawy,

Co w nas nieciły miłość i uprzejmość

Tam, gdzie dziś serca tak są niegodziwe!

O Brettinoro!

czemu nie zaginiesz,

Kiedy już gniazdo rozpierzchło się twoje

I tyle innych, by umknąć zmazy?[17]

Bagnacavalo dobrze sobie radzi,

Że się nie krzewi; lecz źle Castrocaro,

A gorzej Conjo, że się jeszcze trudzi

Nad rozpładzaniem znikczemniałych hrabiów.[18]

Dobrze się będą sprawować Pagani,

Skoro ich Demon przepadnie; lecz po nich

Nigdy już czysta nie zostanie sława.[19]

O Ugolino z Fantoli!

twe imie

Bezpieczne teraz, bo niemasz nadzieji

By potomkowie blask jego zaćmili!...[20]

Lecz, Toskańczyku, idź już, bo w tej dobie

Milej mi płakać, niżeli rozmawiać,

Tak myśl o kraju serce mi ścisnęła...”

Myśmy wiedzieli, że te dusze drogie

Słyszały chód nasz; przeto choć milczały,

Jużeśmy pewni byli naszej drogi.[21]

Kiedy samotni dążyliśmy dalej,

Nagle, jak piorun spadający z nieba,

Głos zagrzmiał w górze na spotkanie nasze:

„Każdy kto najdzie, zabić mnie powinien![22]”

I znikł, jak gromu rozpływa się brzmienie,

Gdy pocisk jego rozdarł łono chmury.

Gdy słuch nasz po nim odpoczywał nieco,

Wtem drugi wielkim rozległ się łoskotem,

Właśnie, jak gdyby grom po gromie spadał:

„Jestem Aglaura, co stałam się głazem![23]”

Więc, chcąc się ukryć za Wieszcza ramieniem,

Wstecz, a nie naprzód postąpiłem krokiem.

Powietrzną przestrzeń zaległa już cisza,

A Mistrz rzekł do mnie: „Oto uzda twarda,

Co by w granicach winna trzymać człeka;

Lecz was żer nęci, tak, że wróg odwieczny

Właśnie jak wędką ciągnie was ku sobie.[24]

Mała więc korzyść z uzdy i zachęty.

Niebo was wzywa i krążąc wokoło

Wieczną wam krasę ukazuje swoją;

A wasze oczy patrzą tylko w ziemię...

Przeto was chłosta Ten, co wszystko widzi!”

Przypisy

↑ Rodzinna rzeka Dantego — Arno bierze początek w jednej z gór Appeninskich, zwanej Falterona.

↑ To jest doliny, po której przebiega Arno.

↑ Łańcuch gór Appenińskich ciągnie się przez Sycylję, w której przylądek Peloro jest widocznie przedłużeniem Appeninów.

↑ Arno wpada do morza i oddaje mu wodę, którą z niego wybrały obłoki, a deszcz spadający z obłoków podsyca rzeki.

↑ Cyrce, sławna u starożytnych z wabności czarownica która znęconych jej wdziękami ludzi przemieniała w zwierzęta.

↑ Wieprzami nazywa poeta mieszkańców Casentino, a w szczególności ród hrabiów Guidi, o których jeden z dawniejszych komentatorów mówi: „Guidi nominabantur comites de Porciano, qui merito possunt vocari porci.”

↑ Małemi a złośliwemi kundlami (botoli ringhiosi), nazwani są Aretyni.

↑ Pod nazwą psów, które się stały wilkami, rozumieć należy Gwelfów Florentyńskich (Gwelf, Wolf — wilk).

↑ Lisami nazwani są Pizańczykowie, którzy mieli sławę niezmiernie przebiegłych i skłonnych do zdrady ludzi.

↑ Tu duch Gwidona del Duca, zwracając mowę do sąsiada swego Rinieri de' Calboli, przepowiada, że wnuk tego ostatniego, Fulcieri d'e Calboli, będzie krwawym prześladowcą Florentynów (wilków).

Ten Fulcieri w r. 1302. był podestą Florencji, a przekupiony przez stronnictwo Gwelfów Czarnych, wielu ze stronnictwa Białych skazał na śmierć lub wygnanie.

↑ Taką jest właśnie natura wszelkich dóbr ziemskich, że albo wcale nie przypuszczają podziału, albo gdy je zmuszeni

↑ Tym sposobem oznaczone są granice Romanji.

↑ To jest: nietylko Rinjera de' Calboli, ale wszyscy mieszkańce Romanji, pozbawieni są nauki, czyli oświaty, która jest konieczną do życia prawdy, do życia poważnego, i zalet towarzyskich, bez których nie masz przyzwoitej i miłej zabawy.

↑ Lizio z Walbony, Arrigo i Manardi z Faenzy, Piotr Trawersaro z Rawenny i Gwido di Carpigna z Montefeltro, byli to ludzie odznaczający się szlachetnością i wykształceniem.

↑ Gwido del Duca napomyka, że był czas, kiedy nawet ludzie niższego pochodzenia i nieumiejętni, cnotą i oświatą podnosili się do najwyższych szczebli towarzyskich: jak Fabbro Lambertazzi w Bolonji; lub Bernardino di Fosco w Faenzy i zapytuje, czy wróci kiedy czas podobny.

↑ Gwido di Prata; Ugolino d'Azzo z rodu Ubaldini, Federigo Tignoso, także członkowie rodów Traversara i Anastagi, byli to ludzi szlachetni i cnotliwi, którzy nie zostawili godnych siebie potomków.

↑ Brettinaro — zamek rodzinny Gwidona del Duca.

↑ Dobrze jest (mówi Gwido del Duca), że już wygasł ród hrabiów z Bagnacavalo; ale źle, że rody hrabiów z Castrocaro i Canio wydają jeszcze nikczemnych potomków.

↑ Mainardo Pagani był wielkorządzcą w mieście Imola; dla złości i chytrości swojej przezwany był djabłem czyli Demonem.

Guido del Duca mówi, że chociaż po śmierci tego Demona, synowie jego będą uczciwie rządzić, ale sława imienia ich nie będzie zupełnie czystą, z powodu na wieczne czasy pamiętnych zbrodni ich ojca.

↑ Ugolino de' Fontoli, człowiek szlachetny i cnotliwy zmarł bezpotomnie.

↑ Wędrujący Poeci pewni byli, że idą dobrą drogą bo gdyby się byli omylili co do jej kierunku, uczciwe dusze, z któremi rozmawiali, a które choć niewidziały, czuły jednakże w jaką stronę udali się Dante i Wirgiliusz, byłyby ich ostrzegły.

↑ Są to słowa Kaima, który przez zawiść zabił brata swego: „Omnis qui inveniet me, occidet me."

(Ks. Mojż.

I., R.

4. w.

14.).

↑ Aglaura, za to, że była zawistną względem siostry swojej Hersy, którą pokochał Merkury, zamienioną została w kamień.

↑ Przykłady ukaranej zawiści powinnyby powściągnąć ludzi od tego grzechu; ale ich tak nęcą ku sobie dobra ziemkie, że i ta uzda okazuje się za słabą.


text:
Pamiętnik pani Hanki

PRZEDMOWA

Tadeusz Dołęga-Mostowicz Mój pamiętnik→

PRZEDMOWA

Oddając go w ręce czytelnika pragnę zaznaczyć, że najwyższą zaletą pamiętnika jest zdumiewająca jego szczerość, szczerość, której nie zdołali osiągnąć nawet tak wielcy pamiętnikarze jak – toute proportion gardee – Jan Jakub Rousseau.

Pani Renowicka wprawdzie nie występuje tu pod prawdziwym nazwiskiem, użyty jednak pseudonim nie zdoła ukryć jej osoby przed domyślnością ludzką.

Osoba jej jest zbyt dobrze znana w niektórych sferach i przez nie niewątpliwie zostanie rozpoznana, wziąwszy pod uwagę choćby to, że wypadki i ludzie, o których chodzi, dla nikogo nie są tajemnicami.

Spełniwszy w tych kilku zdaniach obowiązek prezentacji oddaję głos p. Renowickiej.


corpora: CEN

text:
Firmy, które będą przesyłać drogą elektroniczną sprawozdania finansowe do Monitora Polskiego B, będą mogły liczyć na mniejsze opłaty za opublikowanie ich.

Dzięki opracowanemu nowemu standardowi sprawozdawczości finansowej, będzie możliwa wymiana, interpretacja, analiza i prezentacja sprawozdań finansowych ogłaszanych w monitorze.

Ponad 13 tysięcy spółek mogło przesyłać je do publikacji drogą elektroniczną.

System usprawni przesyłanie danych, m.in. dzięki gotowym aplikacjom wysyłanym księgowym do wypełnienia.

Zniknie możliwość wysyłki niekompletnych dokumentów, a także wątpliwość, które z dokumentów wymagają publikacji.

Należy spodziewać się, że systemy oferowane przez firmy umożliwią generowanie sprawozdań finansowych w nowym formacie bezpośrednio z systemów księgowych.

Dzięki przesyłaniu sprawozdań drogą elektroniczną będą one szybciej dostarczane do Monitora Polskiego B. Ponieważ sprawozdania utworzone w tym formacie będą prostsze w przetwarzaniu, dokumenty będą szybciej przygotowywane do publikacji.

Obniżony koszt publikacji to jedna z zachęt do korzystania z możliwości systemu skierowywana do firm.

Obecnie trwają prace nad przygotowaniem aplikacji obsługującej standard i umożliwiającej przesyłanie dokumentów.

Według wstępnych szacunków pierwsze sprawozdania w formie elektronicznej będzie można przyjmować po około pół roku od daty podpisania umowy na zakup odpowiedniej aplikacji.