corpora: CEN

text:
Rada Ministrów przyjęła założenia do projektu budżetu państwa na rok 2008, przedłożone przez ministra finansów.

Deficyt zaplanowano na poziomie 30 mld zł, identycznym jak w roku bieżącym.

„Zgodnie z prognozą dochody budżetu państwa w 2008 roku wyniosą 241,6 mld zł.

Oznacza to ich nominalny wzrost w stosunku do 2007 roku o 12,8%.

Dochody podatkowe mają ukształtować się na poziomie 226,1 mld zł, natomiast dochody niepodatkowe wyniosą 15,4 mld zł.” – napisała „Gazeta Prawna” .

Według przewidywań, wydatki budżetu państwa wyniosą 271,625 mln zł.

Na poziom dochodów budżetu państwa w 2008 roku będą miały wpływ m.in.:

* wzrost spożycia o 4,8%

* średnioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych o 2,3%

* wzrost przeciętnego zatrudnienia w gospodarce narodowej o 2,3%

* wzrost przeciętnego nominalnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej o 6,0%

Ministerstwo Finansów prognozuje, że w 2008 roku tempo wzrostu PKB zwolni do 5,7%, co wynika z niższych wzrostów spożycia i akumulacji.

Liczba bezrobotnych na koniec 2008 roku może zmniejszyć się o ok. 1,5 mln osób, a stopa bezrobocia wynieść 9,9%.

Głównym celem przyszłorocznego budżetu będzie zapewnienie środków na finansowanie projektów wykorzystujących fundusze unijne.


corpora: wikisources-pl

text:
Canzona XXIII.

Napisana w r. 1350.

Wiąże się myślą z następnym Sonetem.

Miłości!

jeśliś mieć mię w jarzmie rada,

Jak to zdradzają chęci twe macosze —

To przedewszystkiem cię proszę,

Rzecz niemożebną zdziałaj: to jest śmiele

Chciej wydrzeć ziemi skarbów tych rozkosze,

Bez których istność moja, nędzą blada,

Jak cień po świecie się skrada.

Nie wiedząc, kędy są jej bytu cele;

I jeśli prawda, żes jest równie wiele

Mogąca w Niebie jako i w Otchłani,

(Gdyż tu, na ziemi, groźna twa potęga

Nieubłaganie dosięga

Wszystkich, co sercem chcą być doświadczani) —

Tę odbierz śmierci, którą życiu wzięto,

I odżyw sobą twarz jej uśmiechniętą!

—

Przywróć świetlany blask jej pięknej skroni,

Który podnietą czystą szedł mi w łono —

Co nawet, gdy go zgaszono,

Jeszcze swych wspomnień śle mi Raj zwodniczy.

Bo kędyż znaleść łanię tak spragnioną,

Która do zdroju z równą żądzą goni.

Jak ja, gdy myślą mknę do niej?

Zkąd jest tem więcej w duszy mej goryczy,

Im więcej własnym łzom, i ufać życzy

Tej żądzy, która, bijąc w skrzydła rącze,

Wciąż mię udręcza myślą nie wesołą,

I w błędne unosząc koło.

Za tem iść zmusza, z czem się już nie złączę,

Więc oto czemu iść w jej ślad nie raczę,

Bowiem w jej państwie snadno o rozpacze!

Zdarz — niech ten luby dźwięk jej mowy słyszę,

Której w mądrości zrównać jest daremnie!

Głos, który mocen był we mnie.

Poprzez urocze słodkich przemian dzieje,

Pogodą świtać w moich wspomnień ciemnie,

I we wzburzony umysł siać mi ciszę!

On i dziś myśl mą kołysze

Wznieść pieśń co stratą Laury mej niemieje!

Miłości!

żądzom zrównać chciej nadzieję!

I gdy nią duch się wzmacnia znamienicie,

Oczom i uszom powróć ich zachwyty —

Bo bez nich, zda się zabity

Byt moich zmysłów, śmiercią zaś jest życie!

I próżno ufać w słowa pociech czyje —

Gdy to com stradał grób przedwczesny kryje!

Zdarz bym znów ujrzeć mógł tych oczu błyski.

Co mi, dniem będąc, w zmrok zapadły srodze!

Och!

obym choć na ich drodze

Raz się znalazłszy, mniemał nieprzerwanie,

Że po dawnemu w ich światłości chodzę!

O!

te czarowne źrzenic jej pociski,

Z których już byłem tak bliski

Módz się dowiedzieć, co to jest kochanie,

Niech znów mi w sercu tkwią!

i niech się stanie

Bym znów przynętę chwytał w ust jej mowie.

Podczas gdy w dłoniach skryte miała sieci,

A w jasnych splotach jej świeci

Urok, jakiego język nie wypowie!

O!

duszę moją, oplącz w blask ich złoty —

Zanim nieszczęsny umrę od tęschnoty!

Nic mię wywikłać z sieci mej nie zdoła!

Nawet już teraz i zrządzenie Boże

Wziąść z mojej duszy nie może

Słodkosrogiego Laury mej widziadła,

Co w miejscu każdem i o każdej porze

Nawiedza myśl mą, bądź to, gdy do koła

Kwiecisty Maj krasi sioła,

Bądź gdy zieloność zwiędła z drzew opadła

Jednak — niestety — odkąd śmierć wybladła

Zerwała więzy, z których w każdej dobie

Być wyplątanym tak się mocno bałem.

To więcej w życiu już całem

Nie mam się czego bać — bo mówię sobie:

— Toćże już przecię Laurę mą straciwszy,

Czyliż być mogę jeszcze nieszczęśliwszy?

—

Miłości!

brou twą przeciw mnie niech zliczę:

Te z oczu Laury celne w serce strzały,

Co umysł mój przerażały,

(Gdyż ziemskie środki cóż wbrew Niebu znaczą?);

Uśmiechu ust jej słodkich wdzięk nieśmiały;

Rozumem wzniosłym zdobne w blask oblicze,

I, owe słowa dziewicze,

Zdolne w szlachectwo duszę wznieść prostaczą;

I tę, co była wszystkich dziew rozpaczą

Anielską postać, zbiegłą z Niebios w gości:

I to obejście, tak urocze błogo,

Że niema pewnie nikogo

Coby jej nie czcił.....

Słowem, o Miłości!

Oto, czem w pierś mą cios dawałaś krwawy.....

Teraz — bezbronnaś, a jam — bez obawy!

Tych, których tobie los na pastwę dawa,

Wiąż jak chcesz nadal, samowładco człeczy!

Ale już nie jest w twej pieczy

Ten węzeł, który odkąd ze mnie zdjęto,

Swobodzie swojej tęscbny duch złorzeczy!.....

Stało się — już jest — Wędrownico łzawa!

Wiecznie przegraną ta sprawa,

W której nam wspólne zagrażało pęto.

A ty, z cięciwą wiecznie naciągniętą,

Co szukasz tylko, byś mógł strzały twoje

Zaogniać w piersiach tych, co mylnie sądzą

Że człek żyć może swą żądzą,

Już ja ran żadnych z rąk się twych nie boję —

Ni w Laury oczach mieć ci więcej hasło,

Bowiem z ich blaskiem twe królestwo zgasło!

Śmierć Laury wszelką zdjęła z ciebie zbroję —

Bo odkąd w Nieba skryto ją błękicie,

Smutną swobodę wzięło moje życie!

—


text:
Wigilja Bożego Narodzenia

Rozdział I

W kantorze

Karol Dickens

I.

W KANTORZE.

Okładka angielskiego pierwszego wydania "Opowieści wigilijnej", 1843.

Marley umarł.

Umarł przed 7 laty.

Nikt o tem nie mógł wątpić, gdyż akt jego śmierci podpisali doktór i proboszcz, pisarz parafialny, a co najważniejsza, wspólnik jego Scrooge[1], którego podpis, zdaniem wszystkich kupców i bankierów, był pewniejszą gwarancją[2], niż najlepsza kasa ogniotrwała.

Scrooge i Marley byli wspólnikami od niepamiętnych czasów.

Po śmierci Marleya Scrooge został jego spadkobiercą i wykonawcą testamentu, a jak przez całe życie był jedynym jego towarzyszem, tak po śmierci sam jeden szedł na cmentarz za jego trumną.

Nie należy sobie tylko wyobrażać, że ten wypadek zgnębił przykładnego wspólnika lub zamącił mu spokój umysłu, — bynajmniej, — właśnie podczas pogrzebu obmyślił plan doskonałego interesu, który przyniósł mu piękny dochód.

Piszemy o tem wszystkiem jedynie dlatego, aby czytelnik wiedział i pamiętał, że Marley dawno umarł, gdyż inaczej cała historja, którą opowiedzieć zamierzam, nie miałaby w sobie nic nadzwyczajnego.

Scrooge nie starł z szyldu nazwiska wpólnika i nade drzwiami kantoru błyszczał zawsze napis: "Scrooge et Marley".

Dom handlowy znany był wszystkim pod tą firmą.

Mniej świadomi interesanci nazywali niekiedy pana Scrooge, Marleyem; on odpowiadał na oba nazwiska — nic mu to nie szkodziło.

A ściskał też wszystko w garści ten pan Scrooge, stary grzesznik; był to skąpiec nad skąpce, umiał on wyrwać, wykręcić, wydusić, a nigdy nie wypuścił, co raz dostał w swoje pazury.

Twardy i ostry, jak krzemień, był przytem milczący i zamknięty w sobie.

Lodowaty chłód serca skurczył mu oblicze, ścisnął spiczasty nos, pomarszczył czoło, zapalił oczy zimnym blaskiem stali, zacisnął mocno wązkie, sine usta Sztywna postawa, głos suchy i skrzypiący, białawy szron na głowie, brwi i podbródek spiczasty, czyniły go podobnym do ostrego gwoździa.

Wszędzie wnosił z sobą lodowatą atmosferę, studził swą obecnością nawet kantor podczas upałów.

Upał i zimno zresztą nie wywierało nań żadnego wpływu.

Gorąco letnie nie grzało go, mrozy nie mroziły.

Żaden wiatr nie był od niego ostrzejszy.

Niepogoda nie mogła mu dokuczyć; najstraszliwsze ulewy, śniegi, grad, zawieruchy, nie zwracały jego uwagi.

Było mu to wszystko jedno, byle interes szedł dobrze.

Nikt też nie zatrzymał go nigdy na ulicy, aby mu powiedzieć z uśmiechem: "Kochany Scrooge, jak się masz?

Co tam słychać?

Przyjdźże nas odwiedzić?"

Nigdy żebrak nie poprosił go o jałmużnę, dziecko nie zapytało o godzinę, ani zbłąkany przechodzień o kierunek drogi.

Zdawało się, że znają go psy, prowadzące niewidomych, ponieważ gdy nadchodził, odciągały swych panów, poruszając znacząco ogonem, jakby chciały powiedzieć: "Biedny mój panie, lepiej nie widzieć czasem, niż mieć oczy!"

Lecz cóż to obchodziło p. Scrooge?

On tego właśnie pragnął.

Wydeptać sobie ścieżkę obok szerokiego gościńca, którym cały świat biegnie, i ostrzedz przechodniów, aby mu nigdy nie włazili w drogę, było jego zadaniem.

Pewnego dnia, a był to najpiękniejszy ze wszystkich dni roku, wigilja Bożego Narodzenia, stary Scrooge, bardzo zajęty, siedział w kantorze.

Zimno było dotkliwe i przenikające, czas mglisty; Scrooge mógł wyraźnie słyszeć, jak przechodnie chuchali w palce, rozcierali ręce, tupali o bruk, aby się cokolwiek rozgrzać.

Na wieży wybiła trzecia, a noc była już zupełna.

Cały dzień było ciemno; — światła, ukazujące się w oknach, wyglądały, jak rude plamy na czarnem tle gęstego, dotykalnego prawie powietrza.

Przez wszystkie szpary i dziurki od klucza mgła wciskała się do wnętrza domostw, a w najciaśniejszej uliczce przeciwległe budynki wyglądały, jak widma.

Drzwi od kantoru Scrooge'a były otwarte, aby mógł mieć na oku buchaltera[3] , siedzącego w małej sąsiedniej izdebce, gdzie przepisywał listy.

W pokoju Scrooge'a tlał maleńki ogień — lecz w izbie buchaltera na garstce popiołu tlał zaledwie jeden węgielek.

Nie śmiał biedak położyć więcej, ponieważ kosz z węglami stał w pokoju pryncypała (1), a ilekroć poważył się wnijść z łopatką po węgle, Scrooge wyrzucał mu, że go rujnuje, i groził, że będzie go musiał oddalić.

To też nieszczęśliwy buchalter zawiązał na szyi wełniany szalik i próbował ogrzać się przy świecy.

— Wesołych świąt, wujaszku — niech cię Bóg błogosławi! — ozwał się nagle głos młody i dźwięczny.

Był to głos siostrzeńca Scrooge'a, który wpadł niespodzianie, zacierając ręce.

— Ba — rzekł Scrooge — głupstwo!

— Święta Bożego Narodzenia!

wujaszku, to nie głupstwo.

Nie chciałeś tego zapewne powiedzieć?

— Owszem.

Tak jest — rzekł Scrooge.

— Wesołych świąt!

Jakiem prawem masz być wesoły?

Co za powód, abyś się oddawał rujnującej wesołości?

I tak jesteś dosyć ubogi.

— No, no! — odpowiedział siostrzeniec — jakiemże prawem ty, wujaszku, jesteś smutny i kwaśny?

Dlaczego się zatapiasz w tych nudnych rachunkach?

I tak jesteś dosyć bogaty.

— Głupstwo — zawołał Scrooge, nie mając lepszej odpowiedzi — głupstwo!

— Nie gniewaj się, wujaszku!

— Jakże się tu nie gniewać, żyjąc na świecie pełnym głupców i takich, jak ty, warjatów?

Wesołych świąt !

Idźcież do licha z waszą wesołością!

Czemże jest dla was Boże Narodzenie?

Chwilą płacenia długów i rachunków, na które często nie macie pieniędzy.

Musi wam przypominać, że jesteście o rok starszymi, a nie bogatszymi o szeląg.

Po sprawdzeniu książek handlowych, przekonywacie się w tym dniu dowodnie, że w ciągu upłynionych dwunastu miesięcy żaden interes nie przyniósł wam zysku.

Gdyby to zależało ode mnie — dodał z wzrastającem oburzeniem — to każdego głupca, biegającego od domu do domu z okrzykiem "wesołych świąt" na ustach, wsadziłbym w kocioł, w którym się gotuje budyń, a potem pochował z gałązką choiny na sercu.

Tak jest.

— Wujaszku! - zawołał siostrzeniec — chcąc bronić sprawy Bożego Narodzenia.

— Siostrzeńcze! — przerwał surowo starzec — obchodź sobie święta, jak ci się podoba, i pozwól mi, ażebym je obchodził na swój sposób.

— Ależ ty ich wcale nie obchodzisz, wuju.

— Tem lepiej — zostaw mnie tak, jak jestem.

Wiele twoja wesołość przyniosła ci w życiu!

— Przyznaję, że niezawsze umiałem korzystać z okoliczności, ale mniejsza o to.

Wracając do świąt Bożego Narodzenia (oprócz poszanowania, należnego świętej pamiątce, jaką w tym dniu obchodzimy) jest to dla mnie najpiękniejsza chwila w roku: chwila dobroci, przebaczenia uraz, zabawy, przyjemności; jest to dzień, w którym wszyscy, mężczyźni, kobiety i dzieci cieszą się i radują, zapominając o różnicy majątku i stanowiska, w bliźnich widzą tylko braci i towarzyszów pracy.

Dlatego też chociaż dzień ten nie przyniósł mi nigdy złota ani srebra, wiele mu winien jestem, i z radością wołam: "Niech będą pochwalone święta Bożego Narodzenia!"

Buchalter, przysłuchujący się ze swej izdebki tej rozmowie, mimowolnie przyklasnął, lecz spostrzegłszy natychmiast, że popełnił niedorzeczność, schwycił w pomieszaniu cęgi, chcąc niemi poprawić ogień, i zagasił niechcący ostatnią iskierkę.

— Niechno raz jeszcze posłyszę coś podobnego — zawołał rozgniewany Scrooge, zwracając się w stronę buchaltera — to zamiast świątecznej kolędy dostaniesz pan dymisję[4]!

Co do pana -rzekł do siostrzeńca — jesteś znakomitym mówcą, i dziwię się, że nie zasiadasz w parlamencie[5].

— Nie gniewaj się, wujaszku — oto, wiesz co, lepiej przyjdź do nas jutro na obiad.

Scrooge się zapyrzył.

— Idź do djabła!

Tak, idź do djabła! — zawołał z uniesieniem.

— Ależ dlaczego, wujaszku?... dlaczego?...

— Pocoś się ożenił?

zapytał Scrooge.

— Byłem zakochany.

— Byłeś zakochany! — mruknął Scrooge.

— Głupstwo — głupstwo!

Dobranoc.

— Mój wujaszku, wszakże i przed ożenieniem nigdy mię nie odwiedzałeś?

— Dobranoc — rzekł Scrooge.

— Nic od ciebie nie żądam, o nic cię nie proszę, czemuż nie możemy być przyjaciółmi?

— Dobranoc!

— Boli mnie, bardzo mię boli twoja zaciętość, wuju.

Cóż mi możesz zarzucić?

Przyszedłem dziś do ciebie dla uczczenia święta Bożego Narodzenia i pomimo przykrości, jaka mię tu spotkała, będę się cieszył i radował.

Tak więc, wuju, życzę ci świąt wesołych!

— Dobranoc!

syknął Scrooge.

Siostrzeniec wyszedł z pokoju, nie wyrzekłszy już ani słowa.

Zatrzymał się jeszcze chwilkę przed drzwiami buchaltera, aby powtórzyć mu swoje życzenia, a biedny człowiek, choć do szpiku kości przemarznięty, goręcej je przyjął od starego Scrooge'a, i dziękując serdecznie, wyprowadził gościa aż do sieni.

— Masz tu drugiego głupca, szaleńca! — mruknął Scrooge z gniewem.

— Mój buchalter, nędzarz, zarabiający 15 szylingów[6] tygodniowo, obarczony żoną i dzieciakami, mówi o wesołych świętach!

Dalibóg, w domu warjatów są chyba rozsądniejsi ludzie.

Ow szaleniec tymczasem, pożegnawszy w sieni młodzieńca, wprowadził dwie nowe osoby.

Byli to dwaj panowie, ujmującej postawy; zdjąwszy kapelusze, stanęli przed biurkiem Scrooge'a, trzymając w ręku jakieś papiery i regestra.

— Dom handlowy, Scrooge et Marley? — rzekł jeden z nich, zajrzawszy w listę, i składając głęboki ukłon bankierowi.

Czy mam zaszczyt mówić z panem Scrooge, czy z panem Marley?

— Pan Marley nie żyje od lat siedmiu — odpowiedział mrukliwie Scrooge.

- Dzisiejszej nocy będzie lat siedem, jak umarł.

Nie wątpimy, że pozostały wspólnik w swojem i nieboszczyka imieniu zechce wesprzeć nas hojnym datkiem — rzekł nieznajomy, podając Scrooge'owi pełnomocnictwo do zbierania składek.

Na ten niemiły dźwięk wyrazu: hojny Scrooge zmarszczył brwi, potrząsnął głową i oddał nieznajomemu papiery.

— W tej radosnej chwili, szanowny panie Scrooge — rzekł tamten, biorąc pioro — mamy niepłonną nadzieję zebrać dla biednych i niezamożnych braci naszych tak bardzo potrzebne wsparcie.

Jest tysiące takich, którym zbywa na pierwszych potrzebach, setki tysięcy innych, walczących sił ostatkiem dla zapewnienia bytu swym rodzinom.

— Czy to niema więzień? — zapytał Scrooge.

— Oh!

jest ich aż zanadto — odparł nieznajomy, upuszczając pióro.

— A domy przytułku? — mówił dalej Scrooge — czyż byłyby zamknięte?

— Przeciwnie, panie — rzekł drugi — i niech Bóg broni, aby to miało nastąpić.

— A domy zarobkowe!

— A prawa o ubogich i żebrakach? — zawołał Scrooge.

— Domy są pełne, a prawo obmyśla środki ratunku i pomocy.

— A ja się tak przeraziłem tem, coś mi pan powiedział, sądziłem bowiem, że jakieś nieszczęście powstrzymało działalność tych pożytecznych zakładów.

Niewymownie cieszę się z mojej pomyłki.

— Niestety, instytucje te nie są w możności zaspokojenia potrzeb strasznej nędzy.

Dlatego staramy się, korzystając z radosnej chwili, zebrać trochę pieniędzy na mięso, chleb i węgiel dla tych nieszczęśliwych, którym trzeba koniecznie przyjść z pomocą, ponieważ przykra pora roku najdotkliwiej i najboleśniej odczuwać każe niedostatek.

— Ileż pan dobrodziej każe wpisać?

— Nic! - odpowiedział Scrooge.

— Zapewne pragnie pan ukryć nazwisko?

— Pragnę, żebyście mi, panowie, dali pokój.

Ponieważ zapytujecie mnie, czego sobie życzę, taka jest moja odpowiedź.

Ja sam nie weselę się wcale na Boże Narodzenie, skądże więc dziwne żądanie, żebym dostarczał próżniakom środków do zabawy i rozrywki?

Płacę podatki, przyczyniam się więc do utrzymania zakładów, o których mówiłem — kosztują one bardzo dużo; — a ci, którym tam jest niedogodnie, niech sobie szukają gdzieindziej przytułku.

— Są tacy, którzy się docisnąć nie mogą — są inni, którzy woleliby raczej umrzeć, niż..

— Ah, jeżeli wolu umrzeć — przerwał Scrooge — tem lepiej, — tym sposobem uniknie się przeludnienia.

Zresztą, wybaczą mi panowie, nie znam się na tem i nie mam czasu.

— Gdyby pan sobie życzył obznajmić się —

— To do mnie nie należy; człowiek ma dosyć zajęcia z własnymi interesami.

Dobranoc panom!

Zrozumiawszy na koniec, iż wszelkie przedstawienia są daremne i żadnego nie przyniosą rezultatu, nieznajomi odeszli.

— Scrooge wziął się na nowo do pracy, zadowolony z siebie i w daleko lepszym niż zwykle humorze.

Tymczasem mgła gęstniała, i ciemność stała się prawie nieprzejrzaną; na ulicy widać było ludzi z zapalonemi pochodniami i latarniami, migających tu i owdzie i ofiarujących swe usługi woźnicom, aby biedz przed końmi i prowadzić je po drodze.

Odwieczna wieżyca kościelna, z której starożytny dzwon zdawał się wyglądać ciekawie przez gotyckie[7] okno na Scrooge'a, siedzącego przy biurku, znikła zupełnie we mgle, a zegar kościelny bił godziny, pół godziny i kwadranse z tak przedłużonym jękiem, jak gdyby szczękał zębami.

Zimno wzrastało.

Gromadka rzemieślników, zajętych nitowaniem[8] rur gazowych, rozpaliła na rogu ulicy wielkie ognisko, około którego cisnął się tłum obdartych i drżących z zimna ludzi dorosłych i dzieci.

Grzali sobie ręce i pożerali niebieski płomień wzrokiem zachwycenia, wdzięczności i chciwości.

Zamarzł kran od wodociągu, a wiszące wkoło niego grube, lodowate sople, przystroiły go w lodowatą brodę, komiczną i przerażającą.

Błyszczące światła z okien magazynów rzucały czerwonawy odblask na blade twarze przechodniów.

Sklepy kolonialne, rzeźników i przekupniów drobiu wyglądały wspaniale, i trudno było przypuszczać, aby tylko dla zysku nęcił oko artystyczny przepych tych wystaw.

Lord - Major[9] w potężnym zamku Mansion-House wydawał rozkazy kucharzom i piwniczym, co do przygotowania uroczystej wilji, jak wypada na Lorda- Majora; a biedny krawiec, skazany przez niego w przeszłym tygodniu na pięć szylingów kary za pijaństwo, przygotowywał na poddaszu budyń, i chuda jego małżonka z dzieckiem na ręku biegła do sąsiedniego rzeźnika, aby kupić kawałek mięsa.

Mgła się powiększa — mróz wzrasta!

Mróz trzaskający, srogi.

Mały ulicznik, właściciel zsiniałego noska, pochylił się pod drzwi Scrooge'a, chcąc go uczcić piosenką, - lecz po pierwszych wyrazach:

Hej, kolęda — kolęda!

Scrooge porwał leżącą linię z gestem tak wyrazistym, że przerażony śpiewak zemknął, jak oparzony.

Nadeszła wreszcie chwila zamknięcia kantoru.

Scrooge podniósł się z krzesła, dając tym sposobem niemy znak buchalterowi zamknięcia czynności i pozwolenie wyjścia, na co biedak już oddawna wyczekiwał.

Zgasił więc szybko świecę i wziął do ręki kapelusz.

— Pewnie byś pan sobie życzył jutro nie zajrzeć nawet do kantoru? — rzekł Scrooge z nieukrywaną zgryźliwością.

— Jeżeli pan niema nic przeciwko temu...

— Mam bardzo wiele.

A gdybym tez wytrącił panu ten dzień z pensji, dopiero byś się dąsał, żem cię skrzywdził!

Oh! - jestem o tem jak najmocniej przekonany.

Buchalter gorzko się uśmiechnął.

— A jednak wcale cię nie obchodzi moja krzywda i strata, jaką ponoszę, płacąc za dzień, w którym nie będę miał z pana żadnego użytku.

Buchalter ośmielił się zrobić uwagę, że to się zdarza tylko raz do roku.

— Wielka mi racja!

Dziwne usprawiedliwienie bezkarnego sięgania do cudzej kieszeni, dlatego, że to jest 25 grudnia — odpowiedział Scrooge, zapinając surdut pod górę.

— No, cóż robić, muszę darować dzień jutrzejszy, proszę tylko wynagrodzić mi tę stratę i następnego dnia przyjść do kantoru wcześniej, niż zwykle.

Buchalter przyrzekł uroczyście, a Scrooge wyszedł, ruszając ramionami i pomrukując o lenistwie i próżniactwie urzędników.

W mgnieniu oka zamknięto kantor, buchalter, pociągnąwszy aż do pasa końce wełnianego szalika, skurczył się we czworo i spieszył, o ile pozwalała ciemność, potykając się na szklistym chodniku, wyszlifowanym przez uliczników.

Wreszcie skręcił w zaułek, ciągle przyspieszając kroku, żeby miał jeszcze czas zagrać z dziećmi w ślepą babkę.

Przypisy

↑ Czytaj: Skrudż.

Nazwisko oznaczające w języku angielskim: sknerę, chciwca, żyłę, kutwę, dusigrosza, harpagona, itp.

↑ Poręczenie, zapewnienie

↑ Zwierzchnik.

↑ Uwolnienie od obowiązku.

↑ Zgromadzenie przedstawicieli narodu, — sejm.

↑ Moneta angielska, wartości paru złotych.

↑ Kształty wysmukłe, spiczasto zakończone.

↑ Spajaniem.

↑ Prezydent miasta Londynu, obierany z grona najznakomitszych obywateli.


text:
Największy polski operator telekom – Telekomunikacja Polska - chce kupić chiński sprzęt telekomunikacyjny produkowany przez Huawei Technologies.

Jak podała Gazeta Prawna, negocjacje pomiędzy Huawei Technologies a Telekomunikacją Polską mają skończyć się w przyszłym tygodniu.

Gazeta zauważa również, że Huawei jest już dostawcą sprzętu dla sieci Era, Plus i Orange, a także Telefonii Dialog.

Telefony 3G chińskich dostawców testuje także sieć Play.


text:
Prezydent Boliwii - Evo Morales, podczas pierwszomajowego wiecu ogłosił nacjonalizację spółki Air BP, posiadającą swój oddział w Boliwijskim Santa Cruz.

Air BP to europejski gigant paliwowy, posiadający w Boliwii 12 stacji tankowania samolotów.

W sprawie ich przejęcia od kilku miesięcy toczyły się negocjacje.

Ostatecznie koncern zgodził się na przejęcie przez lewicowy rząd Boliwii kontroli nad krajowymi zakładami koncernu w zamian za pieniężną rekompensatę.

Zaskoczeniem dla szefów BP był jednak dalszy przebieg zdarzeń.

Wkrótce po tym jak prezydent wydał dekret o nacjonalizacji i zwrócił się do boliwijskich sił zbrojnych, aby przejęły infrastrukturę firmy, do siedziby AIR BP w Santa Cruz wtargnęła boliwijska armia.

Całą zbrojną akcję "przejęcia" firmy pokazała na żywo rządowa telewizja PAT


text:
bastramy, ‘mięso suszone’, w 17. w.; z tur.

basterma, pasterma, co to samo znaczy.


text:
XVII.

Co złość zniweczy, co występek zburzy,

To miłość z gruzów napowrót postawi.

Upadłą ludzkość z krwi i łez kałuży,

Gdzie ją spychają występni i krwawi,

Czyn poświęcenia podniesie i zbawi.

Myśl, która dobru powszechnemu służy,

Wiedzie za sobą duchów zastęp duży,

Jak łańcuch w niebo lecących żórawi.

Cichych poświęceń nieustanna praca

I serc szlachetnych dobroć promienista

Grzesznej spuścizny przekleństwo odwraca,

I coraz głębiej przenikając, czysta,

Powszechny skarbiec duchowy wzbogaca,

Z którego każdy czerpie i korzysta.


K o ndy cja e k o no m ic zna dr z ew ny ch spó łe k giełdo w y ch na tle innych bra nż

1 Annals of Warsaw Agricultural University – SGGW Forestry and Wood Technology No 56, 2005: Kondycja ekonomiczna drzewnych spółek giełdowych na tle innych branż SEBASTIAN SZYMAŃSKI Abstract: Kondycja ekonomiczna spółek giełdowych jest determinowana przez wiele czynników.

Najczęściej jest ona rozpatrywana w kontekście osiąganych przez firmę przychodów ze sprzedaży, czy zysku netto.

Pomocnym okazują się w ocenie również wskaźniki, zwłaszcza rynkowe, które dla inwestorów mają duże znaczenie.

Na podstawie tych wielkości dokonano oceny kondycji ekonomicznej drzewnych spółek giełdowych oraz reprezentantów pozostałych branż.

Spółki będące elementem porównania dobrano pod względem wartości aktywów.

Key words: Kondycja ekonomiczna spółek drzewnych, analiza wskaźnikowa Dokonując oceny kondycji ekonomicznej firmy można zastosować wiele kryteriów według których ta ocena będzie przebiegać.

Podstawowymi czynnikami wpływającymi na kondycję ekonomiczną spółki jest wielkość uzyskanych przychodów oraz uzyskany z tychże przychodów zysk.

Istotnym elementem wpływającym na poprawność i wiarygodność uzyskanych wyników oceny kondycji ekonomicznej są informacje wykorzystane do oceny.

Podstawowym źródłem informacji są sprawozdania finansowe publikowane przez spółki, takie jak: bilans, rachunek zysków i strat oraz Cash flow (sprawozdanie z przepływu środków).

Oceniając kondycję ekonomiczną drzewnych spółek giełdowych na tle pozostałych branż wykorzystano raporty kwartalne publikowane przez spółki giełdowe w okresie od drugiego kwartału 2003 do pierwszego kwartału 2005.

Poniższa tabela przedstawia wybrane do porównania spółki giełdowe, branże jakie te firmy reprezentują oraz wartość aktywów na koniec 2004 roku.

Wartość aktywów jest o tyle istotna, iż na tej podstawie wybrano do porównania przedstawicieli branż, w ten sposób aby spółki były w miarę porównywalne pod względem tejże wielkości.

Tabela 1.

Przedstawiciele poszczególnych branż oraz wartość aktywów Branża Nazwa firmy Wartość aktywów na koniec 2004 (tyś. zł.)

przemysł drzewny GRAJEWO S.A. 819719,00 przemysł drzewny KOMPAP S.A. 25339,00 przemysł drzewny PAGED S.A. 216654,00 przemysł drzewny SWARZĘDZ S.A. 41816,00 przemysł drzewny ŚWIECIE (MONDI) S.A. 976979,00 przemysł spożywczy Rolimpex SA 324948,00 przemysł spożywczy Indykpol SA 274164,00 budownictwo Bauma SA 114607,00 budownictwo Elektrobudowa S.A. 174051,00 przemysł metalowy Ferrum SA 213590,00 przemysł metalowy Hutmen SA 326450,00 przemysł elektromaszynowy NKT Cables SA 223567,00 przemysł elektromaszynowy Kopex SA 349578,00 przemysł chemiczny Jelfa SA 431038,00 przemysł chemiczny Poligrafia SA 193421,00 przemysł lekki Zakłady Wyrobów Powlekanych Sanwil SA 37590,00 przemysł lekki Novita SA 91024,00 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GPW w Warszawie

2 Jak pokazuje powyższa tabela wielkość drzewnych spółek giełdowych mierzona wartością aktywów jest mocno zróżnicowana, od 25 mln zł dla Kompap S.A. do ponad 970 mln zł dla Mondi S.A. Jednym z głównych czynników mających wpływ na kondycję firmy jest wartość generowanych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub usług.

Wielkość ta obrazuje skalę prowadzonej działalności.

Równie istotnym elementem jak przychody jest wartość zysku netto.

Rysunek 1 prezentuje wartość przychodów netto ze sprzedaży dla spółek branży drzewnej w okresach kwartalnych, począwszy od drugiego kwartału 2003, kończąc na pierwszym kwartale 2005.

P r z y c ho dy ne t t o z e s prz e da ż y dl a bra nż y drz e w ne j w ok r e s i e I I k w .

2 0 0 3 - I k w .

2 0 0 5 0 5 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 5 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 2 5 0 0 0 0 3 0 0 0 0 0 3 5 0 0 0 0 4 0 0 0 0 0 I I Q 2 0 0 3 I I I Q 2 0 0 3 I V Q 2 0 0 3 I Q 2 0 0 4 I I Q 2 0 0 4 I I I Q 2 0 0 4 I V Q 2 0 0 4 I Q 2 0 0 5 W a rt o ść p rzy ch o d ó w n e tt o w t yś.

zł .

G R A J E W O P A G E D K O M P A P M O N D I S W A R Z Ę D Z ś r e d n ia b r a n ż y d r z e w n e j Rys. 1.

Przychody netto ze sprzedaży dla poszczególnych spółek branży drzewnej Źródło: Obliczenia własne na podstawie danych GPW w Warszawie Powyższe zestawienie ukazuje, iż największą wartość przychodów netto generuje Mondi S.A. Jest to jednak największa z prezentowanych drzewnych spółek giełdowych, dlatego też, najwyższa spośród wszystkich spółek wartość przychodów jest jak najbardziej uzasadniona.

Ponadto w całym badanym okresie wielkość przychodów dla Mondi S.A. utrzymuje się na podobnym poziomie.

Wysoką wartością przychodów netto cechuje się również Pfleiderer Grajewo S.A. Należy również zaznaczyć, iż w przypadku Grajewa zauważalny jest wzrost wartości przychodów netto w analizowanym okresie.

Najgorszą sytuację prezentują spółki: Swarzędz oraz Kompap, których wartość przychodów jest bliska zera.

Na podstawie zestawienia wartości przychodów netto (rys.1.) została obliczona wartość średnia przychodów netto dla całej branży drzewnej.

Jest ona punktem wyjściowym do porównania z pozostałymi.

Rysunek 2 przedstawia wartość przychodów netto ze sprzedaży dla poszczególnych branż w analogicznym okresie jak zestawienie na rysunku 1.

Najwyższą wartością przychodów ze sprzedaży cechuje się przemysł spożywczy, jednakże zauważalny jest znaczący spadek tejże wielkości od trzeciego kwartału 2004.

Przemysł drzewny osiąga przychody netto ze sprzedaży (zwłaszcza od początku 2004 roku) zbliżone do wartości przychodów dla przemysłu metalowego.

Równie zbliżone wartości, ale dopiero od połowy 2004 roku osiąga przemysł elektromaszynowy.

Najsłabiej prezentuje się w całym analizowanym okresie przemysł lekki, którego wartość przychodów ze sprzedaży jest najniższa z wszystkich porównywanych branż.

Równie słabymi wynikami cechuje się budownictwo i przemysł chemiczny.

4 bodziec do zainteresowania się inwestorów branżą drzewną na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Dokonując oceny kondycji ekonomicznej branży drzewnej na tle pozostałych branż należy również przedstawić wartości wskaźników rynkowych, które również mogą dostarczyć cennych informacji.

Istotnym wskaźnikiem, zwłaszcza z punktu widzenia inwestora giełdowego, jest wskaźnik zysku na akcję.

Istotną informacją płynącą z tegoż wskaźnika jest ocena zmiany poziomu zyskowności firmy.

Jeśli zmiany wartości wskaźnika wykazują w dłuższych okresach czasu określoną tendencję, np.: rosnącą, malejącą lub stabilizację, można wykorzystać te informacje do trafniejszej oceny w przyszłości [Bień, 2001].

Wartość zysku na akcję w poszczególnych kwartałach dla branży drzewnej przedstawia się na w miarę jednakowym poziomie.

Wysoką wartością wskaźnika cechuje się przemysł elektromaszynowy, jednakże od czwartego kwartału 2004 generuje on straty.

Równie stabilną wartość w analizowanym okresie osiąga przemysł chemiczny.

Jednakże w pierwszym kwartale 2005 roku wartość wskaźnika dla przemysłu chemicznego spada poniżej zera.

Z y s k na a k c j ę dl a po s z c z e gó l ny c h bra nż w ok r e s i e I I k w .

2 0 0 3 - I k w .

2 0 0 5 - 1 , 5 0 - 1 , 0 0 - 0 , 5 0 0 , 0 0 0 , 5 0 1 , 0 0 1 , 5 0 2 , 0 0 2 , 5 0 3 , 0 0 I I Q 2 0 0 3 I I I Q 2 0 0 3 I V Q 2 0 0 3 I Q 2 0 0 4 I I Q 2 0 0 4 I I I Q 2 0 0 4 I V Q 2 0 0 4 I Q 2 0 0 5 Z ysk n a a kcj ę w zł .

ś r e d n ia b r a n ż y s p o ż y w c z e j ś r e d n ia b u d o w n ic t w o ś r e d n ia p r z e m y s ł m e t a lo w y ś r e d n ia p r z e m y s ł e le k t r o m a s z y n o w y ś r e d n ia p r z e m y s ł c h e m ic z n y ś r e d n ia p r z e m y s ł le k k i ś r e d n ia b r a n ż y d r z e w n e j Rys. 4.

Wartości wskaźnika zysku na akcję w okresie od II kwartału 2003 do I kwartału 2005 Źródło: Obliczenia własne na podstawie danych GPW w Warszawie Istotnym wskaźnikiem jest również wskaźnik wartości księgowej na akcję.

Rysunek 5 obrazuje kształtowanie się tego wskaźnika dla poszczególnych branż.

Wartość księgowa na akcję dla spółek branży drzewnej utrzymuje się na przeciętnym poziomie, jednakże wartość ta w całym analizowanym okresie ulega wzrostowi.

Najwyższą wartość wskaźnika prezentuje przemysł chemiczny oraz elektromaszynowy.


text:
bawić od *bawa, zabawa, a to od być (jak sława od słyć); ‘bywać, przebywać’, w złożeniach ma znaczenie przechodnie: »nabawić kogo czego« (por. nabyć co); »pozbawić kogo czego« (porównaj: zbyć się czego); wybawić, wybyć; zbawić, zbawienny (zamiast zbawny, do zbawienie), zbawiciel, zbawca; zabawić, ‘bywać’; zabawiać się czem, ‘zabywać się czem’, ‘zajmywać, trudzić się czem’; zabawny, ‘zajęty’; »żywot zabawiony«, ‘zatrudniony’ (częste u Reja), »zabawiać się domem«, ‘oddawać się gospodarstwu domowemu’, zabawca, o ‘psie, co ślad stracił’.

Od zajęcia, zatrudnienia, przeszkody, przeszło na zajmujące, wesołe spędzanie czasu: zabawa, zabawny (aż do ‘śmieszny’), i samo bawić się, nabrały tego odcienia wesołości, słowu pierwotnie zupełnie obcego.

Podobnie rus.

i czes. zabawa (polonizmy).

Urobienia: bawidło, bawidełko; bawialnia (od bawialny pokój, wedle gotowalnia, pralnia), w 19. w.

Brak w litew.; ind. bhāwajāti, ‘wywodzi, ożywia’.


text:
←Rozdział V Kiwony

Rozdział VI

Tadeusz Dołęga-Mostowicz Rozdział VII→

W rzeczywistości nie był od tego daleki.

Tak mu się przynajmniej zdawało.

Obaj byli w doskonałych humorach.

– Nie.

Ja mam już tego dość.

Obaj panowie spojrzeli na siebie ze zdumieniem.

– Wam naprawdę jest gorzej – z ironią odezwał się Piotrowicz.

– Tralalala – zaśmiał się Piotrowicz – przejdzie wam to.

– Dałem sobie słowo...

– Nic nie napiszę, ani jednego słowa – z pasją zawołał Józef.

Piotrowicz podskoczył na krześle:

– Tak?!

– A tak.

– Panowie! – przerwał profesor Chudek – dajcie spokój dyskusjom.

– Ładna dyskusja– oburzył się Domaszko.

– Nie chcę żadnego porozumienia! – ryknął Piotrowicz.

– Gardzę porozumieniem z ludźmi pokroju pana Domaszki.

– Pan mnie obraża – zbladł Józef.

– Panowie – załamał ręce Chudek – tracimy czas na pustą paplaninę.

– Wychodzę – powiedział Piotrowicz i zapiął marynarkę na wszystkie guziki.

– Gorzko zawiodłem się na was, kolego!

Profesor przytrzymał go za rękaw:

I znowu zabrał głos profesor Chudek.

Kolega Piotrowicz – przerwał Józef – mówi, że to mydło.

– Mówiłem szczerze – wtrącił Piotrowicz.

– Mowy nie ma – potwierdził Domaszko.

– Mam.

– W tej chwili każę zrobić.

Gdy wychodził, usłyszał, jak Piotrowicz powiedział:

– To bałwan.

A profesor uspokajał Piotrowicza:

– Pozbędziemy się go wówczas, gdy...

Dalej nie słyszał, lecz i to go wzburzyło.

– A, pamiętaj pan – żegnał go Chudek – że pojutrze na piątą idziemy do Krotyszowej.

– Z całą przyjemnością – zapewnił szczerze Domaszko.

Na kino nie miał najmniejszej ochoty.

Nagle przypomniał sobie to dziwne nazwisko: madame Ravanaka...

Hm...

Praga, ulica Stalowa 74... a mieszkanie?...

Skądże by! – uśmiechnął się do siebie.

– Czy tu mieszka wróżka Ravanaka?

– Owszem.

Proszę pana.

Usłyszał po chwili jej dźwięczny głos:

– Mamo, to do ciebie!...

małych czarnych oczach.

Spojrzał na nią zdumiony.

Józef wyciągnął rękę, którą ujęła końcami palców.

– Co pan chce wiedzieć?

Chrząknął niezdecydowanie.

– Po stryju – potwierdził oszołomiony Domaszko.

– Jest pan kupcem, prowadzi pan dobre interesy...

Dobre, ale... nie zawsze... czyste...

– Co to znaczy? – zapytał Józef ze strachem.

– Chce pan, bym mu powiedziała?

– Proszę bardzo! – nadrabiał miną.

– Powiedział pan proszę bardzo, a pomyślał: – kokaina.

Czy tak?

– Pani jest fenomenalnie...

– Nie zawsze – przerwała mu – ale pańska psychika jest nieodporna.

– Że to pański wspólnik, chciał pan powiedzieć?

– Wspólnicy – poprawił.

– Cóż jeszcze chciał pan wiedzieć?

Poruszył się na krześle:

Zawahała się i kiwnęła głową:

Odetchnął z ulgą.

– A ona? – zaczerwienił się Józef.

– Czy... czy... pobierzemy się?

– Zaważą dodatnio?

– Nie.

Następowała data.

– Myli się pan – wzruszył ramionami Domaszko – to wydawnictwo daje mi znaczny zysk.

Zatem jest w tym dobra kalkulacja.

– Do czasu – machnął ręką Mech – do czasu.

Póki ludzie otrzaskają się.

– Zobaczymy.

– O jakich skrupułach pan mówi?

Mech zerknął nań zza opaski:

– To znaczy?

– To szantaż!– oburzył się Józef.

Mech skrzywił się:

– Nie, panie Mech, to jest kwestia uczciwości.

– Zachowa szacunek dla siebie – bez przekonania wtrącił Domaszko.

Odezwał się doktor Żur:

– A to pan, czym mogę służyć?

– Chciałem prosić... panią sekretarkę – powiedział po chwili wahania.

– Pannę Hejbowską?...

– Nie, nie...

A co, chora?

Z tego był zadowolony.

Dzwoniła pani Szczerkowska:

– Ach, proszę pani, w tej chwili będę!

– Ale może odrywam pana od pracy?

– Bynajmniej, broń Boże, skądże.

Już jadę.

– Zatem czekamy.

– Moje uszanowanie pani – pocałował ją w rękę.

– Bardzo – potwierdziła z udawaną powagą – bardzo, bo Pan aż dziewięć minut dał na siebie czekać.

– Dziewięć?! – jęknął Józef.

(Boże!

Ona liczyła minuty!).

Daję pani słowo, że spieszyłem, jak mogłem.

– O, to widać – powiedziała figlarnie.

– Jak to widać?

– Po pańskim stroju – roześmiała się.

Pozostawało tylko jedno: – zapaść się pod ziemię.

Józef czuł się zmiażdżony, skompromitowany i ośmieszony.

– Nie, nie pozwolą! – zawołała Lusia.

– Ja panu zawiążę.

No!

Niech pan się zbliży!

– Doprawdy... – obejrzał się, czekając na aprobatę pani Szczerkowskiej.

– Ha! – rozłożyła ręce Lusia – zrobiłam panu takiego motyla, że no!

– Bardzo pani dziękuję.

– Niechże pan spojrzy w lustro!

– Nieprawdaż, wujenko, – domagała się uznania Lusia – nieprawda, że wspaniale?

– Jak żyję nie widziałam podobnego arcydzieła – potwierdziła pani Szczerkowska – powinien pan, panie Józefie, odtąd stale przychodzić z rozwiązanym krawatem.

– Rzeczywiście – bąknął i zamilkł.

– Wcale się pan nie zachwyca – oburzyła się Lusia.

– Ależ więcej niż zachwycam się! – zapewniał rozpaczliwie.

– Ja... ja... ja nawet tej muszki już nigdy nie rozwiążę.

– Będzie pan spał w niej?

Lusia pokręciła główką:

– Śmieje się pani ze mnie – westchnął z rezygnacją.

– Nie z pana, tylko do pana – zrobiła zalotną minkę.

– Panno Lusiu!

– Co, panie Józefie? – kokietowała go.

– Panno Lusiu – nie panował już nad sobą – pani jest taka dobra, taka szalenie miła, ja po prostu... no!...

– Panno Lusiu...

Panno Lusiu...

Pani nawet nie wie, jak ja strasznie panią kocham! – wyrzucił z siebie.

– Co, co pan powiedział? – zapytała nieswoim głosem.

– Mówiłem, że kocham panią jęknął – bo cóż na to poradzę?

Kocham panią do szaleństwa...

– Boże drogi!

Panno Lusiu!

Panno Lusiu!...

Lecz ona odwróciła się doń plecami i ukrywszy twarz w poduszce zaczęła płakać na dobre.

– Panna Lusia... – zawołał.

– Co się stało?

– Panna Lusia płacze.

Może pani...

Ja doprawdy...

– Jak to płacze?

Dlaczego? – spokojnie pytała pani Szczerkowską, nie zdając sobie sprawy z ważności faktu, że ona tam płacze.

– Ach, niech pani ją czym prędzej ratuje...

To ja jestem winien, ja...– załamał ręce.

– No, widzi pani, ja powiedziałem.

To rzeczywiście...

Ale ja nie przypuszczałem...

To jest właściwie przypuszczałem...

Ja odważyłem się...

Boże drogi, powiedziałem, że... kocham pannę Lusię...

– Straszne! – pani Szczerkowska udała zgrozę.

Pani Szczerkowska wybuchnęła serdecznym śmiechem.

– Niech pan idzie, to się pan dowie.

Prawie przemocą wepchnęła go do pokoju Lusi.

– Ja bardzo panią przepraszam...

Pani tak płakała.

Zakryła oczy długimi, wygiętymi rzęsami.

– Nie ośmieliłbym się nigdy...

Ale wydawało mi się, że pani mnie chociaż odrobinę lubi...

A pani tak płakała.

Jeżeli obraziłem panią...

– Nie, nie...

– Przestraszyłem panią moim niewczesnym... wyznaniem.

– Ucieszył mnie pan, panie Józefie.

Nie rozumiał: – po cóż zatem płakała?

– Ale, broń Boże!– zawołał oburzony.

– Mnie jeszcze nikt nigdy tego nie powiedział...

– Czego, panno Lusiu?...

– Że mnie...no tego, co pan.

– Czyż pani mogła się nie domyślać? – zapytał patetycznie z nutką tragizmu.

– Jak to też? – zadrżał Józef – czy jeszcze ktoś panią kocha? – zbladł i poczerwieniał.

– Nie!...

Że ja... pana...

– Panno Lusiu!

Panno Lusiu!? – łapał powietrze – a czy to prawda?!

Czy to prawda?!...

– Wujenka mówi, że prawda – powiedziała, spuszczając oczy.

– A pani?...

– Wujenka nigdy nie kłamie.

– Boże!

– Niech pan usiądzie – poprosiła – mnie przykro, że pan tak...

– Tak – skinęła głową.

– Wujenko! – krzyknęła Lusia.

– Wir lieben uns.

Piotrowicza jeszcze nie było.

W pokoju, zajmowanym przez pannę Lusię, zastał profesora, mozolnie wystukującego coś na maszynie.

– Cześć wiedzy! – zawołał kordialnie.

– A, dzień dobry – nie odwracając się od klawiatury odpowiedział profesor Chudek.

– Pamięta pan, że idziemy dziś do Krotyszowej?

– Pamiętam.

Byczo jest.

– Co, wygrał pan na loterii? – z obojętną ciekawością zapytał profesor.

– Tak.

Główną wygraną – zawadiacko podał mu rękę Józef.

– A uważaj pan na tę babę.

– Na jaką babę?

– No, na Krotyszową.

– Bo co?

Profesor myśli, że mnie ugryzie?

– Był pan na śniadanku – zawyrokował – spiritus vini rectificativus cum kropelkis.

Domaszko roześmiał się jeszcze weselej:

– Myli się pan, coś lepszego.

– Koniak?

– Osiem zero cztery.

– Numer telefonu? – zdziwił się Józef.

– Tak.

Niech pan zadzwoni.

– A po co?

– Tam pana poszukują.

– A co to jest?

– Szpital Jana Bożego – flegmatycznie wyjaśnił Chudek.

– Z profesora kpiarz!...

– Wiem.

– No?

– Znowu – jęknął.

Boże!

Jeżeli to trafi do jej rąk!...

– Doktorze, mnie wprost ręce opadają – zajęczał Domaszko.

– Co to pana obchodzi? – wzruszył ten ramionami – ani panu, ani pańskiemu „Polimportowi” to nie zaszkodzi.

– Ależ to jest kalumnia!

– Nic nie wiem – skłamał.

Wstał, zapiął marynarkę i dodał poirytowanym tonem:

– Myślałem, że on pana wprowadził w błąd...

– Diabli nadali!

Lokaj przyjął go rozjaśnionym obliczem:

– Może wstała?

– Owszem, ale jest w szlafroku.

Ucałował je z rozczuleniem:

Wskazała róże, leżące na stole.

Zapomniał o nich.

– Nie, nie, panno Lusiu, to dla pani...

Podniósł źrenice w górę i wypalił:

– Żeby światło nie raziło? – podsunął jej fotel.

Śmieli się oboje.

– Chce pan herbaty czy kawy?

– Kawę?

Myślałam, że mnie – powiedziała z udawanym rozczarowaniem.

– Zapomniał pan o Jaśku.

– I Jasiek też!– dodał z zapałem.

– No, a mnie? – dopominała się.

– Tak – zamyśliła się – to jest szczęście, panie Józefie.

– Więc panie Józiu...

Nie...

Panie Józku.

Prawda?

Pan Józek?

To ładnie.

– Nie lubię swego imienia, jest takie pospolite.

– Jest częste, ale to nie znaczy – pospolite.

Zastanowił się i pokiwał głową:

– W ogóle, panno Lusiu, ja jestem pospolity.

– Dlaczego! – oburzyła się – skąd pan to wziął!

Stał się nagle smutny.

– Panie Józku, pan wymyśla niestworzone rzeczy!

– No właśnie!

– O cóż więc panu chodzi, panie Józku?

– Za to dostanie pan czekoladkę – powiedziała figlarnie i wstała.

– Zaraz przyniosę.

Po chwili wróciła z pudełkiem czekoladek.

– Wybiorę dla pana, dobrze?

– Cudownie!

– Byłem – sposępniał Józef.

– O, proszę tę – wyciągnęła paluszki – to z ananasem.

– Więc cóż w redakcji?

– Ach nie.

Nie mówmy o tym – westchnął.

– Miał pan jakąś przykrość? – zaniepokoiła się.

– I pójdzie pan?– zapytała z nutką zawodu w głosie.

– Ależ bynajmniej, co znowu – zaprzeczyła żywo.

– Jednak...

– Więc pozwoli mi pani?

Spojrzała nań z przykrym zdziwieniem:

– Czy okradają pana?– zapytała.

– Czemuż pan nie rozstanie się z nimi?

– Niestety jest to niemożliwe.

– Ze względów finansowych?

– Tak – potwierdził – i z prawnych.

Lusia potrząsnęła głową:

– Nad czy pan myśli?

– O! – zarumieniła się.

– Jestem zwykła gaś.

Ależ tak!

Pan nawet nie ma pojęcia jaka ja jestem gęś.

Lusia zerwała się i zbladła.

– Co to jest – przestraszył się – co pani?

– Nic, nic...

Boże drogi...

Opadła na fotel i zakryła oczy.

– Może pani wody przynieść?

– Biedna, biedna wujenka – wykrztusiła wreszcie.

– Jakaś choroba?...

– Nie, nie choroba... chociaż, czy ja wiem, to właściwie choroba.

– Nie chcę, to zła wróżba.

– Dlaczego zła wróżba? – zdziwił się.

Przyjrzała się mu z nie ukrywaną obawą i nagle chwyciła go za przegub ręki:

– Jak to, czy piję?

– Nie.

Nigdy!

Brzydzę się alkoholem – zapewnił szczerze, przypominając sobie śniadanie z Neumanem.

– Ale pan pił? – pytała z niedowierzaniem.

– Przysięga mi pan?! – nastawała.

– Czemu pani powątpiewa...

– Więc dobrze, przysięgam.

– Wujaszek pani?

Tak, to... on się tak upija?

Lusia skinęła głową:

– To rzeczywiście niesłychanie smutne... – zaczął Józef, lecz przerwało mu wejście pani Szczerkowskiej.

– Pan się nie obrazi, prawda?

– Ależ, co znowu!

Pani będzie łaskawa! – powiedział tak wylewnie, że pani Szczerkowska zażartowała:

– Kompresy z lodu – wyjaśniła – wuj jest zupełnie nieprzytomny i wygląda jak nieżywy.

– Najlepiej wezwać lekarza – poradził Józef.

– Już i telefonowałyśmy.

Zaraz przyjdą dwaj.

Boże, mój Boże.

– Czy ja – zaofiarował się – na nic przydać się nie mogę?

– Hm... to może ja sobie pójdę...

Najlepiej będzie...

Lusia zrobiła smutną minkę:

– Mnie bardzo przykro – powiedziała.

– Tak, pójdę.

Przeszkadzam tylko.

– Ale jutro pan przyjedzie?

– Ooo! – odpowiedział wymownie.

– Był pan mecenas Neuman – przywitał go Piotr – i powiedział, że wpadnie za godzinkę.

– A jak dawno był?

– A będzie, paniczu, z pół godziny.

– Niech go diabli wezmą.

Właśnie z Rosiczką!

Wybuchnął sarkastycznym śmiechem:

– Cóż mnie ona teraz obchodzi!

– No cóż tam, jak interesy?

– Dziękuję mecenasowi.

Pewno pan czytał?...

No, ten nowy paszkwil?

Józef spochmurniał.

– No, no, pomówimy jeszcze o tym – zmienił ton adwokat.

– Wpadłem tak po drodze dowiedzieć się, co u pana słychać?

No i che... che... che... przypomnieć o naszym pakcie, che... che... che...

Józef poskubał wąsiki:

– Kiedy, widzi mecenas, ja... tego...

Mam dziś bardzo ważne posiedzenie...

– Jak to? – najeżył się Neuman.

– No tak wypadło – rozłożył ręce Józef – redakcyjne posiedzenie niezmiernie ważne...

– Ja mam posiedzenie o szóstej – zaczął – ale jestem pewien, że do ósmej, najdalej do dziesiątej załatwię się z tym...

No i wówczas...

Chyba nie będzie za późno?

– Nie.

Dancing jest do dwunastej – sucho powiedział Neuman.

– Właśnie... hm... więc może wpadnę...

– Panie Józefie! – położył mu rękę na kolanie – mówmy otwarcie.

– Ależ proszę – zaczerwienił się Domaszko.

– Ale tak, czy nie?

– Więc... tak.

– Zatem przyjdzie pan do „Europejskiego”?

– Przyjdę.

– Cóż to – zdziwił się – pomyłka w numerze?

– W jakim znowu numerze?

– Daj pan spokój, profesorze.

Mam dość zmartwień.

– Kto to zrobił – zaryczał – kto śmiał to zrobić?

– Taaak?...

A ja panu powiadam, że pójdzie!

– A ja panu powiadam!... – pienił się Józef.

– Ale nudziarz z pana – stęknął Chudek – bierz pan kapelusz i chodźmy.

– A pan co na to powie – sapał – czy pańskim zdaniem jest dopuszczalne, by wydawcy, by właścicielowi...

Józef kiwnął na przejeżdżający samochód.

– Rynek Starego Miasta – rzucił adres profesor.

– To pani Krotyszowa mieszka w Rynku?

– Nie wiedziałem.

– A uważaj pan tam na Bubę.

– Na jaką znowu Bubę? – zdziwił się Józef, pomału opanowując swą wściekłość.

– Buba jest koszernym blondynem płci męskiej.

– Żyd?

– Nie.

– Więc dlaczego koszerny?

– Pani przyjmuje, oczywiście? – tubalnie zapytał profesor.

– Tak jest, panie profesorze – odpowiedziała melodyjnym głosikiem.

– A... czy jest pan Piotrowicz? – zainteresował się Domaszko.

– I przywiodłem go oto na pokuszenie – biblijnym basem ozwał się profesor, wskazując Józefa patetycznym gestem.

– Szanowna pani zbyt łaskawa – nieśmiało zażartował, Domaszko – nie jestem znowuż aż tak znakomity.

– Zdaje się – wyjąkał Domaszko – że to jest niemożliwe, bo „Balladyna” była pisana jeszcze w Genewie...

Natomiast moja babka poznała wieszcza znacznie później w Paryżu.

– Mówi pani o rodzaju psychoanalizy? – usiłował połapać się Józef.

– Istotnie – przyznał Józef – poznawanie swej natury w jej nie uzewnętrzniających się cechach może pociągać równie silnie jak eksploracje nie znanych lądów, czy poszukiwanie nowych gniazd.

– Bardziej – potrząsnęła głową pani Krotyszowa.

– Stokroć bardziej...

Gdy dziewczyna wyszła, pani Krotyszowa wyjaśniła:

– Mówiłam o seansach spirytystycznach.

– Ach tak?

– Pan nie interesował się spirytyzmem?

– Jak dotychczas...

– Tak?

Nie wygląda na to.

– No, nie zawsze.

Nie w każdym wypadku.

– Czyli powierzchowności?

Spojrzał na nią.

– Wiem, o czym pan myśli.

– Chyba nie – uśmiechnął się.

– O mojej powierzchowności?

– Tak – przyznał.

– I cóż pan widzi?

– O, definicja byłaby zbyt trudna.

– Jednakże, w głównych zarysach? – nalegała.

– Doprawdy nie potrafię – jąkał się – robi pani na mnie wrażenie bardzo egzotycznego storczyka.

Zaśmiała się cicho:

– Pod względem?...

– To zależy od obiektu.

Do pokoju wszedł redaktor Swojski:

– Nie mogę znaleźć papierosów – powiedział takim tonem, jakby pani domu była winowajczynią.

Józef wydobył papierośnicę, a pani Barbara westchnęła:

– Zostawię panów samych.

Mam przecież obowiązki.

– Właściwie mówiąc, od dawna chciałem pana poznać.

– Bardzo mi miło.

– Słyszałem o panu wiele.

– Zapewne od Piotrowicza.

– Ależ proszę.

– O, co to, to tak – westchnął Józef.

– Nie poskąpił mi ich.

– Tak się złożyło.

– Powiedziałbym nieprawdę, gdybym zaprzeczył.

Swojski podciągnął nogawki świetnie zaprasowanych spodni:

– Jeżeli pan nie czuje się zbyt uszczęśliwiony towarzystwem Piotrowicza – powiedział podnosząc brwi – nie rozumiem, dlaczego pan z nim pozostaje.

– A... więc wylewa pan Piotrowicza?

– Jak to wylewam?

– No, daje mu pan dymisję?

– No tak, dotychczas jeszcze jestem, niestety.

– Ależ panu obrzydło nie pismo, lecz sposób jego redagowania – i dodał po chwili: – najprościej zatem zmienić ten sposób.

– Widzi pan – zaczął – właściwym założycielem jest Piotrowicz.

– Za pańskie pieniądze – podpowiedział Swojski.

– O, bardzo pana proszę.

Józef zamyślił się.

Gdy wróciłby, już byłoby po operacji.

– Czy... czy... zamierzałby pan...

W drzwiach stała pani Krotyszowa:

– Buba – odezwała się obojętnym głosem – spodziewam się, że nie wyzwałeś pana Józefa na udeptaną ziemię.

– Nie, Basiu – zaśmiał sę Swojski – wymiana kart była raczej manifestacją przymierza.

– Zajmij się więc czarnym pokojem.

– Owszem, proszę pani, bardzo.

– Jest bardzo miły.

– O tak.

Lubią go wszyscy.

Józefowi zaparło dech w płucach.

– Oczywiście – chrząknął Domaszko.

– Jednakże musimy po prostu ze względów praktycznych – zaoponował Józef – uznać te a te punkty za aksjomaty.

– Dlaczego?

– Humanistą, proszę pani.

– Czy... pani jest zwolenniczką mistycyzmu?– zaryzykował Józef.

Uśmiechnęła się doń blado i nieobowiązująco.

– Przepraszam pana, zdaje się, że ktoś przyszedł.

Józef dyskretnie zajrzał tam: – nikogo nie było.

– Dziwny dom – powiedział półgłosem.

Po prostu zapomniano o nim!

– Mój Boże – zaszczebiotała wesoło – zapomnieliśmy o panu!

– Ale pan nie gniewa się? – mizdrzyła się doń z całą bezczelnością.

– Nie – bąknął – ale ja spieszę...

– Wie pan – patrzyła mu z kokieterią w oczy – że pan mi się podoba.

– Bardzo mi przyjemnie, ale...

– Niech pan do nas przychodzi częściej.

– A nie miał pan laski? – pytała, wciąż trzymając rękę na klamce.

– Nie.

Zaśmiał się nieszczerze.

– Mówię prawdę – zapewniła go – no, ale powetujemy to sobie innym razem.

Do widzenia.

Pani Neumanowa przywitała go z najsłodszą uprzejmością,

– Dobry wieczór.

Józef pochylił się przed Rosiczką:

– Pani pozwoli?

– Gorąco tu.

A wobec jej milczenia, dodał:

– Na korytarzu jest mniej duszno.

– Cóż pan chciał mi powiedzieć?

– Ja? – zdziwił się, lecz przywoławszy siebie natychmiast do porządku, dodał: – Ja chciałem zaproponować pani, by nie... by przestała na mnie gniewać się...

– To wszystko? – rzuciła z wyniosłością śmieszną u tej smarkatej.

– No więc w jaki?

– W prosty, po męsku.

– Przecież mówię po prostu.

– Nie.

Po prostu – to inaczej – przygryzła drżące usta.

Spojrzała nań niemal z nienawiścią:

– Więc dobrze, powiem...

– To znaczy – uśmiechnął się Domaszko – że według pani mężczyzna powinien być gburem...

– Panno Rosiczko... niech się pani nie denerwuje...

– Więc... bardzo panią lubię i szanuję... życzę pani, proszę mi wierzyć, jak najlepiej, ale na mnie... hm... proszę nie liczyć.

– Dziękuję panu i do widzenia – skinęła mu głową i wolno poszła w kierunku sali.

Lecz oto zwróciła się doń z uśmiechem:

– Nie odmówi mi pan pewnej grzeczności?

– Ależ, panno Rosiczko! – zawołał z bolesnym wyrzutem.

Nareszcie skończyłem tę przykrą historię!


corpora: openbooks

text:
Jacob i Wilhelm Grimm

Rupiec Kopeć

tłum.

Bolesław Londyński

Był raz pewien biedak, który miał ładną córkę.

Zdarzyło mu się mówić z królem, więc chcąc się pokazać, jaki to on wielki, rzecze do króla:

— Ja mam córkę, która umie prząść złoto ze słomy.

A król mu na to:

— O, to sztuka, która mi się bardzo podoba.

Jeżeli twoja córka jest tak zręczną, jak mówisz, to przyprowadź ją jutro do mego pałacu, a wystawię ją na próbę.

Gdy dziewczyna przyszła, król zaprowadził ją do izby pełnej słomy, dał jej kądziel, motowidło i rzekł:

— Weź się do roboty, a jeżeli przez całą noc do jutrzejszego rana nie uprzędziesz złota z tej słomy, to musisz umrzeć!

Co powiedziawszy, zamknął komórkę własnoręcznie, ona zaś pozostała sama.

Siedzi biedna córka ambitnego ojca i nie wie, jak ma życie ocalić.

Bo nie miała przecie najmniejszego pojęcia, jak się robi złoto ze słomy.

Jej niepokój stawał się co raz większy, aż na koniec zaczęła płakać.

Na to drzwi się otworzyły znienacka i wszedł mały człeczynka ze słowami:

— Dobry wieczór panieneczce, o cóż to panienka tak płacze?

— Ach! — odparło dziewczę — mam uprząść złoto ze słomy, a ja tego nie umiem.

Na to rzekł człowieczek:

— Co mi dasz, jeżeli cię wyręczę w robocie?

— Dam ci swoją wstążeczkę ze szyi — odrzekła.

Karzeł wziął wstążeczkę, zasiadł przy kądzieli, trzy razy pociągnął — szur, szur, szur, i motowidło było pełne.

Założył je powtórnie — szur, szur, szur, i znów je napełnił.

Trwało to aż do rana, dopóki nie uprządł całej słomy i nie narobił stosu nici złotych.

Już o wschodzie słońca wszedł król, a gdy spostrzegł złoto, dziwił się i ucieszył, ale jego pożądliwość stała się tym większa.

Kazał dziewczęciu przenieść się do innego pokoju, pełnego słomy, której było jeszcze więcej, i kazał jej tę słomę uprząść przez jedną noc pod groźbą utraty życia.

Dziewczyna nie mogła sobie zaradzić i płakała.

I znowu drzwi się otworzyły, a do pokoju wszedł mały człowieczek i rzecze:

— Co mi dasz, jeżeli ci tę słomę w złoto zamienię?

— Dam ci pierścionek z palca — odparło dziewczę.

Człowieczek wziął pierścień, zaczął znowu prząść i do rana uprządł cały zapas słomy na błyszczące złoto.

Król ucieszył się bardzo na widok takiego stosu nici złotych; ale wciąż jeszcze nienasycony, kazał córce ambitnego ojca, przenieść się do innej komnaty, o wiele większej, a pełnej słomy, którą polecił jej uprząść w ciągu jednej nocy.

— Jeżeli ci się to uda — rzecze odchodząc — to się z tobą ożenię!

Bo chociaż to córka pospolitego trutnia — pomyślał sobie — to jednak bogatszej panny nie znajdę na całym świecie.

Gdy dziewczę zostało same, przyszedł karzeł po raz trzeci i rzecze:

— Co mi dasz, jeżeli ci jeszcze i tym razem uprzędę złoto ze słomy?

— Nie mam nic więcej do dania — odparło dziewczę.

Przyrzeknij że mi, iż gdy zostaniesz królową, to oddasz mi pierwsze swoje dziecko!

„Kto wie, kiedy to tam będzie! — pomyślała sobie dziewczyna, bo zresztą jakże mogła sobie pomóc inaczej w takiej niedoli!

Więc obiecała karlikowi to, czego żądał, on zaś jeszcze raz uprządł złoto ze słomy.

A gdy nazajutrz król przyszedł i zastał wszystko według życzenia, wyprawił wesele i córka ubogiego człowieka stała się królową.

Ale po upływie roku, powiłaśliczne dziecko, gdy wtem mały człowieczek znienacka zjawił się przed nią i mówi:

— No, dajże mi to, coś mi obiecała.

Królowa przestraszyła się i ofiarowywała karłowi wszystkie skarby państwa, byle jej dziecko zostawił, ale on rzekł:

— Nie!, istota żyjąca jest mi o wiele droższą od wszystkich skarbów świata.

Na to królowa zaczęła tak strasznie wyrzekać i jęczeć, że karzeł zlitował się nad nią.

— Zostawiam ci trzy dni czasu — rzekł do niej.

— Jeżeli po upływie tego terminu powiesz mi, jak mam na imię, to zostawię ci dziecko.

I otóż zaczęła królowa namyślać się przez całą noc i przypominała sobie wszystkie imiona, jakie tylko słyszała kiedykolwiek.

Rozesłała przy tym ludzi po całym kraju, ażeby się przepytywali, gdzie i jakie imiona jeszcze być mogą.

Gdy na drugi dzień przyszedł karzeł, zaczęła wymawiać: Kacper, Melchior, Baltazar i tak wszystkie znane sobie imiona po kolei.

Ale przy każdym mały człowieczek kręcił głową i mówił:

— Nie, to nie moje imię!

Na drugi dzień królowa kazała rozpytywać się w sąsiedztwie, jakie imiona miewają mężczyźni i wyrecytowała karłowi cały szereg dziwnych, cudacznych przezwisk:

— Może się nazywasz Zebronóg?

A może Baranimózg?

A może Zimnożab?

Ale na wszystko karzeł wzruszał tylko ramionami.

Trzeciego dnia wrócił posłaniec i opowiedział co następuje:

— Nowych imion nie mogłem wyszukać, ale gdy wszedłem na jedną wysoką górę pod lasem, gdzie lis i zając mówią sobie „Dobranoc”, spostrzegłem tam mały domek, a przed tym domkiem palił się ogień, a dokoła ognia skakał okrutnie śmieszny człeczyna, podnosił jedną nogę i zawołał:

„Dzisiaj piekę, jutro ważę,

A pojutrze sobie każę

Oddać dziecko od królowej.

Niechaj się aby nikt nie dowie,

Że się Rupiec-Kopeć zowię!

Można sobie wyobrazić, jak się królowa ucieszyła, poznawszy przezwiska karła, a gdy ten przyszedł i rzekł:

— No, królowo, jakież mam imię? — odrzekła:

— Czy zwiesz się pies?

— Nie!

— Czy zwiesz się bies?

— Nie!

— To się „Rupiec-Kopeć” zwiesz!

— Ach, to ci chyba sam diabeł powiedział! — ryknął karzeł i uderzył prawą nogą w ziemię tak mocno, że aż się zapadła.

Wtedy ze złości porwał lewą nogę obiema rękoma i sam ją sobie strzaskał na dwoje.

-----


text:
Józef Czechowicz

śmierć

napisano stacja towarowa

napisano magazyn

dźwig i winda zwieszają ciężkie głowy

cokolwiek się zdarzy

wagon czerwone więzienie krów

zatkał okienka pyskami cieląt

ryk żalem kipi ryk i znów

maszyny ciszę mielą

worki na rampie pachną paszą

wieś jest na chwilę jakże nęci

ale nie ma wilgotnego szmeru traw u pęcin

białe lampy noc słodką gaszą

o koła których 8

dobrze wy wiecie gdzie rzeźnia

im hamulcom przyczepom osiom

droga też nie bezbrzeżna

dlaczego deski przepojone smarem

przestały być kwitnącymi sosnami

dlatego i ceglany dom

stacja towarowa z żelaznym dźwigarem

nie zmiłuje się nad nocą i krowami

krowy na zabicie są

-----


text:
Betanja, Vulg.

Bethania, gr. Βηθανία, według Simonisa (Onomasticon N. T. s. 42) ma pochodzić od beth-anjah (miejsce uniżenia), według innych od beth-hine (miejsce daktylów), podobnie jak granicząca z Betanją wioska nazywała się Betfage (ob.).

Betanja leżała pod Jerozolimą (Joan.

11, 18.

Mar.

11, 1), na wschodnim stoku góry Oliwnej, bliżej Jerozolimy niż Bethphage; bo.

idąc od Jericho do Jerozolimy, wprzód się przechodziło przez Bethphage (Mat.

21, 1).

Był w Betanji dom Łazarza (Joan.

11, 1) i sióstr jego Marty i Marji, do którego Pan Jezus nieraz wstępował (Mat.

21, 17.

26, 6.

Mar.

11, 11.

12.

Luc.

24, 50.

Joan.

11, 18).

Tu także miał swój dom Szymon trędowaty (Mar.

14, 3).

Pan Jezus w Betanji wskrzesił Łazarza (Joan.

11, 1...).

W IV wieku po Chrystusie, na grobie Łazarza znajdował się kościół, nazwany Lazarium (S. Hieronymi Onomastic.), przy którym jeszcze w VII wieku był klasztor (Adamanni v.

Adamnani, De locis terrae s. l.

I c.

24, cf.

Vita S. Euthymii abb. ap.

Bolland.

Acta ss.

20 Januar.)

Pobożna Melesinda (v.

Melesandra), córka Baldwina II, a żona Fulkona, królów jerozol., wystawiła tu klasztor dla zakonnic.

Pierwszą ich ksienią była jej siostra Ivetta (ob.

Rozière, Cartulaires de l’église de S. Sépulcre, Paris 1849 s. 61).

Zakonnice nazywały się lazarystkami (Ordo S. Lazari), a żyły pod regułą św. Benedykta; ubiór ich stanowiła biała tunika i płaszcz czarny, na którym był krzyż zielony.

Kolonje tego zakonu były też po innych stronach świata w XV w.

(Fabri, Evagatorium, ed.

Hassler.

II 87).

Jeszcze w XIV w. podróżujący Ludolf z Suchem (około Paderborn) zastał w Betanji (r. 1336—1358) trzy kościoły: jeden na grobie Łazarza (dawne Lazarium), a dwa inne na miejscach, gdzie stały domy: Marty i Szymona trędowatego (Ludolphi de Suchem, Libellus de itinere ad Terram S., drukowany ok. r. 1470).

Feliks Fabri (ok. r. 1480) zastał już tylko ruiny po dwóch ostatnich kościołach; Lazarium zaś Saraceni obrócili na stodołę.

Wspomina jeszcze tenże Fabri o ruinach kościoła, który stał na miejscu domu Marji Magdaleny (Evagatorium l.

c.).

Dziś jest tu tylko nędzna wioska, składająca się blisko z 20 chałup, przez ubogich Arabów zamieszkała, i na pamiątkę Łazarza (po arabsku El-Azir) nosząca nazwę El-Azirjeh.

Cf. Robinson, Palästina II 309...

— Wspomnianą jest jeszcze w Ewangelji druga Betanja za Jordanem (Joan.

1, 28), gdzie św. Jan Chrzciciel przebywał.

Miejsce to Orygenes, a za nim bardzo wielu innych, przezwali Bethabara (z hebr.

Beth-abara — miejsce (dom) przejścia); chociaż najdawniejsze kodeksy, tak samo jak późniejsze, mają Βηθανία, a nie Bethabara.

Miejsce to miało się znajdować tam, gdzie dziś Wady-Seir wpada do Jordanu, od wschodu, niedaleko od północnego krańca morza Martwego.

Tłumaczą niektórzy, iż wioska tam leżąca nazywała się Bethania, a samo przejście (bród) Jordanu, Bathabarą.

Przeciw zaś przypuszczeniu, że Bethabara jest to samo co Bethbera (Jud.

7, 24), walczą okoliczności wspomniane w Jud.

c.

7, a które pokazują, że Bethbera musiała leżeć z tej strony Jordanu (w pokoleniu Efraima) i bliżej jeziora Genezareth; gdy tymczasem Bethabara, czyli Bethania, leżała za Jordanem (Joan.

1, 28) i bliżej morza Martwego.

X. W. K.


text:
Fundacja Mozilla jest organizacją non-profit, powstałą 15 lipca 2003 roku.

Celem jej jest organizacja prawnego i finansowego projektu Mozilla i jego pochodnych.

Podała ona ostatnio, że planowane jest wprowadzenie nowej aktualizacji przeglądarki Firefox 2 do wersji 2.0.0.7.

Podano również orientacyjną datę wprowadzenia aktualizacji na 14 października 2007 roku.

Ostatnio okazało się również, że korzystanie z Firefox i QuickTime może być niebezpieczne dla użytkowników komputerów.

Błąd związany jest z jest z formatem Media Link (pliki .qtl).

"W praktyce luka ta pozwala na zrobienie z przeglądarką wszystkiego, czego zapragnie napastnik.

Może on doinstalować do niej backdoora, a jeśli przeglądarka będzie uruchomiona z przywilejami administratora - to także zainstalować w systemie dowolny program" - poinformował Petko Petkov zajmujący sie testowaniem zabezpieczeń.

"Wydaje się, że jest to bardzo poważna sprawa.

Współpracujemy w tym zakresie z Apple i badamy, w jakim stopniu problem leży po naszej stronie" - powiedziała Window Snyder, szefowa działu bezpieczeństwa Mozilla Foundation.

Firma Apple (właściciel praw autorskich do QuickTime) wydała oświadczenie, w którym poinformowała, że problem zostanie niebawem rozwiązany.


text:
←Niedziela Pamiętnik pani Hanki

Poniedziałek

Wprawdzie stryj Albin mi o tym wspomniał, ale zupełnie nie byłam na to przygotowana.

Miss Elisabeth Normann wczoraj wieczorem wyjechała do Krynicy.

Prawdopodobnie nie na długo, gdyż nadal zatrzymała swój numer w hotelu.

Stryj dał mi do zrozumienia, że miałby również wielką ochotę pojechać za nią, lecz nie pozwalają mu na to różne sprawy.

Domyślam się, że po prostu brak mu gotówki.

A zresztą nie zależy mi na tym, by stryj do Krynicy jechał.

Może byłoby rzeczą najrozsądniejszą, gdybym ja się tam udała.

W tamtejszych warunkach, gdzie się zawiera wiele przygodnych znajomości, nietrudno byłoby zbliżyć się do niej nie wywołując jej podejrzeń, że tyle wiem o niej.

Jestem przekonana, że znacznie lepiej niż stryj potrafiłabym skłonić tę panią do zwierzeń.

Na przykład stryj nie potrafi przycisnąć jej do muru w związku z językiem polskim.

Twierdzi, że niepodobna skierować rozmowy z nią na ten temat.

W rezultacie wszystko spada na mnie.

Ja muszę o wszystkim myśleć, wszystko przewidywać.

Znikąd nie mam żadnej pomocy.

Jacek znowu jest bardzo zajęty.

Na świecie dzieją się ważne rzeczy.

Bez ustanku przyjeżdżają kurierzy dyplomatyczni.

Jacek mówi, że wybuch wojny jest bardzo możliwy.

Tego by jeszcze brakowało!

Wprawdzie sądzę, że było wiele przesady w opowiadaniach ludzi starszych o ubiegłej wojnie, ale jednak pozostaje niezaprzeczonym faktem, że trzeba było jadać jakieś świństwa, gdyż produkty zdrożały, no i mowy nie było o sprowadzaniu czegoś z zagranicy.

Jeżeli wojna wybuchnie, Jacek będzie musiał iść na front, a Toto również.

Ułożyłam już sobie razem z Tulą, że wstąpimy do Czerwonego Krzyża jako siostry miłosierdzia.

W kornecie, który tak świetnie uwydatnia owal mojej twarzy, wyglądam wręcz prześlicznie.

A poza tym strój siostry miłosierdzia daje kobiecie un cachet de virginite.

Przeraża mnie tylko myśl o maskach gazowych.

Nie dość, że się w nich potwornie wygląda, ale na dodatek człowiek się po prostu dusi.

I wchłania wstrętny zapach gumy.

Po co ludzie urządzają wojny?

Rozumiem jeszcze, gdyby urządzali takie piękne i malownicze jak za czasów Napoleona czy Kmicica.

Ale niedawno przeczytałam w „The London News” opis przyszłej wojny.

To wstrętne.

Mężczyźni będą siedzieli w okopach i zasypywali się wzajemnie gradem pocisków, a kobiety w miastach będą musiały wciąż ukrywać się w schronach przeciwlotniczych przed bombami, gazami, bakteriami cholery i innymi okropnościami.

Woda w rzekach będzie zatruta i zakażona różnymi epidemiami.

Wszystkie samochody zostaną zarekwirowane.

Koleje też będą wyłącznie na usługi wojska.

I pomyśleć, po co to wszystko?!

Po to, że jeden kraj drugiemu chce odebrać jakiś kawałek ziemi.

Gdyby to ode mnie zależało, wolałabym przenieść Polskę gdzieś na odległy koniec świata, na przykład do Australii.

Tam nareszcie mielibyśmy spokój.

Wacek Mianowski był konsulem w Australii i mówił, że tam jest bardzo przyjemnie.

Są teatry, kina, zawody sportowe, kluby i wszystko jak w Europie.

Najdziwniejsze jest to, że mieszkańcy Australii to sami przestępcy.

Anglicy wywozili ich tam tysiącami i wypuszczali na wolność.

To znacznie lepszy system niż nasz.

U nas się niepotrzebnie trzyma ich w więzieniach całymi latami.

Oczywiście po wyjściu z więzienia znowu powracają do swego procederu.

I tak w kółko.

W Australii natomiast od razu porządnieją.

Wacek był tam zdaje się trzy lata, a zapewniał mnie, że ani razu go nie okradli.

Swoją drogą to musi być niesłychanie ciekawe, takie społeczeństwo składające się z samych zbrodniarzy.

Nie dziwię się tym dziewczętom angielskim, które chętnie zgadzają się jechać tam całymi partiami i wychodzić za nich za mąż.

Muszę o tym wszystkim pomówić dzisiaj na balu w ambasadzie brytyjskiej.

Mam suknię z białego tiulu z prawdziwymi koronkami.

Wyglądam w niej bardzo efektownie.

Ciekawa jestem, czy pani de Rochendier będzie miała ładniejszą.

Toto mówił mi, że otrzymał z Londynu ostatni model kołnierzyków frakowych o monstrualnie wygiętych rogach.

Radziłam mu, by tego nie nakładał.

Mężczyzna dobrze ubrany powinien zawsze w modzie spóźniać się przynajmniej o miesiąc.

Pod tym względem Jacek ma rację.


text:
Prokurator Alicja Horn

Rozdział 30

Tadeusz Dołęga-Mostowicz

Rozdział 30

Odrapana dorożka, zaprzężona w starą, jasnokościstą chabetę, zatrzymała się przed jednym z ostatnich domów przy ulicy Tarczyńskiej.

Załkind, który przez całą drogę przynaglał dryndziarza do pośpiechu, szybko wcisnął mu w rękę niklową monetę i kulejąc bardziej niż zwykle, wbiegł do bramy.

Całe pierwsze i ostatnie piętro tej kamienicy zajmował "lokal" jego siostry Fieni, w sferach ulicznych szeroko znanej pod przezwiskiem Kupczychy.

Ponieważ godzina była zbyt wczesna na "gości", a wszystkie pensjonariuszki jeszcze się wysypiały, otworzyła sama Fienia, potężnych rozmiarów, niebrzydka jeszcze kobieta w papilotach i jaskrawo zielonym szlafroku.

- Nu, nareszcie - powiedziała nieco zniecierpliwionym głosem.

- Oni są? - zapytał Załkind.

Nie odpowiedziała i tylko wzruszyła ramionami, jakby ją uraziło powątpiewanie w jej zdolności organizacyjne.

Nie zdejmując kapelusza i palta, przeciwnie, jeszcze bardziej podciągnąwszy kołnierz, wszedł za siostrą do małego, półciemnego i pełnego dymu z tanich papierosów, pokoiku.

Przy stole, nakrytym czerwoną, pluszową serwetą i na dwóch rozbebeszonych łóżkach siedziało kilku mężczyzn, zajętych przyciszoną rozmową.

Załkind burknął coś pod nosem i podał każdemu rękę.

Jeden z drabów podsunął mu nogą krzesło i kiwnął na gospodynię:

- Daj no flachę, Kupczycha, i zagrychę, byle lepszą.

- Niech będzie - zgodził się Załkind.

- Musowo ma być, nie?

Do takiego interesu? - zaśmiał się mały, ruchliwy Żydek w kącie.

- No, co jest? - zapytał Załkind barczystego, ponurego draba o kędzierzawej, zwichrzonej czuprynie, siedzącego dotychczas w milczeniu.

Kędzierzawy spojrzał nań z ukosa, splunął między nogi, i powiedział:

- W porządku.

- W Cytadeli?

- Aha.

- A dziś nie zawiozą? - zaniepokoił się Załkind.

- Szofer nie wytrzeźwieje do północy, to już im lepiej opłaci się na stryk od razu.

- Ten szofer to miętówkie chla, jak panienka - zaśmiał się Żydek.

- A gryps doszedł?

- Mur - skinął nosem kędzierzawy.

- Słuchajcie, chłopcy, ja wam powiem - przysunął się do stołu Załkind - ja wam powiem, że ja obiecałem piętnaście "kawałków" i że na tym stanęła sztama.

Ale mnie na tym człowieku zależy, jak na samym sobie.

Jeżeli się uda, to dołożę...

Zrobił pauzę i obrzuciwszy obecnych szybkim spojrzeniem, dokończył:

- Dołożę drugie piętnaście!

Zapanowała cisza.

Kędzierzawy wstał, podciągnął spodnie i wyciągnął wielką łapę do Załkinda.

- Co się ma nie udać.

Albo to ja takie roboty w Ameryce robiłem?

Na tutejszych patałachów ni ma się co oglądać.

Im nawet do łba nie przyjdzie.

No, rebiata, warto i napić się pod taką zagrychę, jak ta dobawka, co?

Teraz dopiero efekt hojności klienta wyraził się w tym, że wszyscy po kolei ściskali jego rękę i obsiedli stół dookoła.

Krępy, siwy już człowiek podszedł do Załkinda i obszernie zaczął opowiadać o tym, jak udało mu się kupić "bezprizornego" konia, że to nawet i sam diabeł nie dowie się czyj i skąd, a jak go przejadą, to i mały żal.

Co dotyczy ładunku, to nawali się jakiegoś drewna i już.

Weszła Fienia i wprawną ręką zaczęła ustawiać na stole talerze z przekąskami, butelki i szklanki do wódki, po czym przysiadła się sama i zaczęto szczegółowo omawiać plan.

Późny, jesienny świt zmatowił czarne szyby i powoli zaczął się mieszać z seledynową poświatą abażuru, spod którego niewielki żółty krąg lampy, padając na biurko, oświetlał wypukłe szkiełko zegarka.

Dłuższa, wysmukła i ostrokanciasta jego strzałka zdawała się śpieszyć nierówno, urywanie i nerwowo.

Czasem jakby ustawała w swym cyklicznym biegu, to znów przypominała sobie coś, co musi nieuchronnie się zdarzyć, coś bardzo ważnego, na co jej spóźnić się nie wolno i wówczas pędziła tak szybko, że myśl ludzka z trudem ją doganiała, licząc minuty.

Natomiast mniejsza, szeroka i płaska, jak sztylet, wciąż nieruchoma, przecież posuwała się wolno, niedostrzegalnie naprzód, uparcie, zawzięcie, bezlitośnie...

Dwie czarne, małe strzałki, dwa niedorzeczne drogowskazy, obracające się dokoła swej osi w wiecznym, bezcelowym ruchu, skierowujące tych, co stanęli przed nimi, pytając o drogę, we wszystkie strony wszechświata.

Dwie szalone strzałki, usiłujące swą mrówczą pracą zmierzyć to, co jest niezmierne, zliczyć to, co nie ma rachunku...

Zegarek swoim tykotem napełniał ciszę, której nie przerywały najmniejsze szmery.

Za oknami dobiegała końca noc jesienna, martwa, bezszelestna.

Na pobliskim lotnisku spano jeszcze.

W mieszkaniu również panowało zupełne milczenie już tyle godzin...

Tyle?

Tak, ileż to?...

Już prawie pięć ich minęło od chwili, gdy dzwonił dzwonek telefonu, gdy dzwonił Mesner, że Prezydent odrzucił prośbę o ułaskawienie i że egzekucja odbędzie się zatem punktualnie o piątej rano...

O piątej rano!...

Za dwanaście minut mniejsza, szeroka i płaska strzałka dotknie tarczy sekundnika, a jej ostry koniec nieubłaganie dotknie czarnego znaku 5...

Przez myśl Alicji przebiegło, że miałaby jeszcze dość czasu na napisanie kilkunastu słów...

Wyjaśnienia... pożegnania...

Lecz dla kogo miałaby pisać?...

Nie ma nikogo!

Absolutnie nikogo!

O, zrozumiała to już wieczorem, gdy stała pochylona nad pustym łóżkiem tam, w ostatnim pokoju, nad pustym łóżkiem Julki...

...teraz wyprowadzają go na plac straceń...

Pamiętała: dwa kasztany na zboczu, z lewej wyszczerbiony mur, a wprost od bramy szubienica.

Na pewno idzie uśmiechnięty, z podniesioną głową...

Tylko liście na kasztanach teraz muszą być żółte i czerwone.

Gdy tam była przy straceniu bandyty Harłacza, liście były jeszcze bardzo zielone...

Cała Cytadela wówczas była pełna zieleni...

Dłuższa, wysmukła i ostrokanciasta strzałka dobiegała szczytu tarczy.

Alicja podniosła rękę.

Na biurku, prawie niewidoczny poza żółtym kręgiem lampy leżał mały, czarny browning.

Czekał tam.

Cierpliwie czekał przez pięć godzin.

Przez pięć godzin, długich jak piekło!!!.

Teraz powoli uniósł się na wysokość piersi.

Ręka Alicji nie drgnęła, pod palcami swoje ostatnie uderzenie wystukiwało serce, wystukiwało w takt zegarka...

- Idę z tobą, Boh, idę...

Gdybym mogła wierzyć, że nie idziemy w nicość, gdybym mogła...

Boh!

Huknął strzał.

Krótki, suchy, urwany trzask browninga.

Ostry, kłujący ból i płuca zalała gorąca fala.

- Aaaaa...

Ciało przechyliło się i zsunęło na podłogę wolno i bezgłośnie.

Drzwi otworzyły się i do pokoju drobnym kroczkiem wbiegła Józefowa, bosa, w długiej, nakrochmalonej koszuli.

Nawet nie krzyknęła, tylko zabrała się do podnoszenia pani.

Było to jednak ponad siły staruszki.

Prędko podsunęła pod bezwładną głowę wielką, białą poduszkę i podreptała do telefonu.

W dziesięć minut później przyjechało pogotowie ratunkowe.

Lekarz wraz z sanitariuszem ułożyli Alicję na kanapie.

Zanim Józefowa zdążyła nałożyć szlafrok, prowizoryczny opatrunek był już skończony i panią znoszono do karetki.

Na pytanie służącej lekarz odpowiedział:

- Jeszcze żyje.

Proszę dowiedzieć się w szpitalu Dzieciątka Jezus.

W szpitalu brama była już otwarta.

Gdy nosze z samobójczynią postawiono w środku pokoju ambulatoryjnego, lekarz pogotowia przynaglił zaspanego służącego:

- Zbudź pan prędzej dyżurnego lekarza, bo możliwe, że zaraz trzeba będzie dać ją na stół.

Kto dziś dyżuruje?

- Doktor Łoziński - mruknął posługacz i zniknął z kartą meldunkową za drzwiami gabinetu.

Nie upłynęła minuta, gdy wpadł stamtąd w rozpiętym kitlu dyżurny:

- Ta, co jest! - zawołał, podbiegając do noszy - ta chyba kolega zrobił omyłkę w zapisywaniu!

Alicja Horn?

Prokuratorka Alicja Horn?

- Tak.

Postrzał w okolice serca, stan bardzo ciężki.

Łoziński odkrył twarz rannej i potrząsnął głową:

- Ta joj, świat się kończy!

Wiecie, kolego, że ja ją znam.

Tego roku na Helu omal nie utonęła...

No, ale do roboty!

Ponieważ doktor Łoziński nie należał do tych ślamazarnych lekarzy, którym zawsze zbywa na szybkości decyzji, w kwadrans później ranna była prześwietlona roentgenem i leżała na stole operacyjnym.

Kula ugrzęzła pod lewą łopatką, szczęśliwie minąwszy worek sercowy.

Właściwie jej droga przechodziła przez serce, lecz to, jak często się zdarza, w chwili strzału musiało się skurczyć.

Jednakże bardzo silny cios rozłupał kość w miejscu, gdzie ta łączy się z obojczykiem, co mogło nie tylko zadecydować o bezwładności ręki, lecz i sam zabieg wyjęcia kuli niezmiernie utrudniało.

Nadto bardzo obfity wylew wewnętrzny nie wróżył nic dobrego.

Operacja trwała dokładnie godzinę i dwadzieścia dwie minuty, a chociaż Łoziński był zamiłowanym chirurgiem, gdy oddał już pacjentkę w ręce pielęgniarek, opadł na krzesło i klął przez dobre pięć minut słownikiem najprawdziwszego "batiara".

Wreszcie umył się, bo cały był mokry od potu, i zawołał posługacza, by połączył go z numerem takim to, a takim.

- Czy to mieszkanie doktora Czuchnowskiego? - zapytał.

- Tak.

Ale pan jeszcze śpi.

- To budzić go zaraz.

Mówi doktor Łoziński.

Po chwili zaspany Czuchnowski podszedł do aparatu:

- O co chodzi, Romek?

- Przyjeżdżaj, Władek, zaraz do szpitala, ale szybko.

- Dziś mój wolny dzień - zaprotestował Czuchnowski.

- Ta mam gdzieś twój wolny dzień!

Rozumiesz?

Przyjeżdżaj zaraz i to weź taksówkę, bo nie będę na ciebie czekać, a sam później pożałujesz.

Gdy Czuchnowski przyjechał, Łoziński wepchnął go paroma szturchańcami do gabinetu:

- Uważasz, Władek - powiedział - nie twój dyżur, ale mamy tu taką pacjentkę, przy której pewno sam zechcesz dyżurować.

- Niby dlaczego? - ziewnął Czuchnowski.

- Otóż Pogotowie przywiozło.

Zamach samobójczy, ale zapisane, jako wypadek z bronią.

Tak zarządziła policja.

Paskudna rana.

Lewe płuco poharatane i łopatka też.

Posprzątałem tam to wszystko, no i może wyliże się, tylko z pół roku w łóżku, to mur.

- No dobrze - wzruszył ramionami Czuchnowski - nie rozumiem jednak, dlaczego mnie to mówisz i dlaczego mamy ukrywać, że to był zamach samobójczy?

- Ukrywać?

Ano dlatego, że samobójczynią jest znaczna figura, nie byle kto... prokurator Alicja Horn.

Czuchnowski zerwał się, zbladł śmiertelnie, otworzył usta, zachwiał się i opadł na fotel.

- Tylko mnie tu nie mdlej! - ryknął Łoziński - ty mazgaju!

Mówię ci, że nic jej nie będzie.

Chodź, zaprowadzę cię do niej, no!

W małym, białym pokoju, bez kropli krwi na twarzy, z zamkniętymi powiekami, leżała Alicja.

Czuchnowski rzucił się przed łóżkiem na kolana i cichy szloch zaczął wstrząsać jego zgiętymi plecami.

Usta przywarły do nieruchomej, białej ręki na kołdrze, a łzy bólu, łzy współczucia, łzy nadziei i szczęścia spadały z jego oczu tak gęsto, że nikt nie potrafiłby odróżnić, która z nich jakim wyciśnięta została uczuciem.

Doktor Łoziński stał chwilę w milczeniu, wreszcie machnął ręką i wyszedł, ostrożnie zamykając za sobą drzwi.


text:
Kołocz z Górnego Śląska jest na polskiej Liście Produktów Tradycyjnych, jednak aby został uznany w Europie, niezbędne jest ujednolicenie receptury tego wypieku.

"Wszyscy producenci muszą porozumieć się co do metody produkcji.

Kołocz musi być wytwarzany według tej samej receptury, a we wniosku trzeba wykazać związek produktu z regionem" – poinformowała Anna Stolarska, specjalistka w wydziale oznaczeń geograficznych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

"Receptura podstawowa się nie zmieniła.

W tej chwili weszły tylko te piekarskie ulepszacze, których dodawanie do ciasta jest, moim zdaniem, zdradą, bo ja jestem tradycjonalistą" – powiedział Józef Izydorczyk ze Strzelec Opolskich, właściciel piekarni, która od 60 lat piecze kołocze według tradycyjnego przepisu.

Izydorczyk przyznał jednak, że i w starej recepturze pojawiają się zmiany.

"Tradycyjne kołocze mogą być suche, z posypką, makiem, serem i jabłkami.

To było zawsze.

W tej chwili piecze się je również z rabarbarem lub truskawkami, czego kiedyś nie było.

Do posypki używa się też masła, a dawniej margaryny" – tłumaczył.

Kołocz jest obrzędowym ciastem weselnym lub świątecznym.

Na Śląsku piecze się go na dożynki, dla gości oraz na święta: Bożego Narodzenia, Wielkanocy, I Komunii Świętej, jak również podczas odpustu czy stypy.

Unijna procedura odnośnie produktów regionalnych trwa od 2 do 3 lat.

W kolejce z Polski czekają już m.in. wielkopolskie rogale świętomarcińskie, krakowskie obwarzanki i andruty kaliskie.


corpora: sejm

text:
UZASADNIENIE

Skutki społeczne

Skutki finansowe i gospodarcze

Skutki polityczne i prawne

29/08/


text:
archandja, ‘orszak, tłum’; »na cóż ta archandyja, którąś przyprowadził«, Potocki; archandryja (Chotomski, Enejda nicowana); pierwotnie achandyja; w polskim Janczarze po r. 1500: »o gońcach albo kozakach tureckich, które zową Akandie«, z tureck. akindżi.

Na Litwie używają wyrazu archandrja w znaczeniu ironicznem, niby ‘starszyzna, kahał’.

Jest i archandza.

Tureccy akindżi, to dawni baszybozukowie, wolni i swawolni łupiezcy, wyprzedzający wojsko albo sami na łatwe łupy wychodzący.


text:
Andrault de Buy, herb polski z indygienatu.

Na tarczy owalnej bez hełmu i korony, podzielonej pionowo na dwie połowy, w polu prawem, czerwonem, pół białego orła, z koroną królewską na głowie, trzymającego prawą łapą złoty snopek zboża.

Lewa połowa tarczy przedzielona jest poziomo na dwie równe części, z których górna, błękitna, mieści w sobie trzy złote gwiazdy, ułożone w trójkąt, a dolna, czerwona — trzy srebrne rzeki, na których ukośnie położony jest błękitny pas z trzema na nim złotemi liljami.

W r. 1658 Franciszek Andrault de Buy, z pochodzenia Francuz, generał niemiecki, służący w Polsce na żołdzie Rzplitej, otrzymał od Jana Kazimierza indygienat polski z tym herbem.

Od tego Andrault'a wywodzą się na Litwie niektórzy Antonowiczowie, osiedli tam r. 1670.


text: Cyngatura, ciągatura (łac. cinctura), przepaska, pasek.


text:
Bęben, bębenek.

Mączyński w swoim słowniku łacińsko-polskim z r. 1564 podaje: „tympanum — bęben, tympanum — rydwanik, nakryty wózek, kolne zwono, żoraw albo koło, kołowrot który szłapiąc obracają, a tak na wierzch co ciężkiego wciągają; tympanum — misa, czasza albo staroświeckie jakieś naczynie; tympanista — bębennica; tympanistria — bębenniczka; tympanizo — bębnię, biję w bęben; tympanitas — spuchnienie żywota; tympanicus — co do bębna należy“.

Wynalazek bębna przypisują Cymbrom, którzy podobno rozpinali skóry na wozach i uderzali w nie podczas bitwy, aby podnieść swój animusz wojenny.

W każdym razie użycie bębna przyszło do Europy z Azyi, od Saracenów, prawdopodobnie podczas wojen krzyżowych, i upowszechniło się zwłaszcza w wojsku pieszem, które powszechnie do dziś go używa.

Bębny, używane w Polsce przez rycerstwo konne, miały kształt kotłów i pod wyrazem „kocioł“ zostaną objaśnione.

Bęben kształtu cylindrowego zwali Polacy zwykle tarabanem, która to nazwa pochodzić ma pierwotnie z wyrazu arabskiego darabat — uderzenia, ciosy.

Chorągwie janczarskie hetmanów naszych ubierane były zupełnie po turecku i miały muzykę, w której znajdowały się wszystkie narzędzia, używane w wojsku tureckiem.

Oskar Kolberg powiada, że bęben wielki, należący do tureckiej czyli janczarskiej muzyki, uderzany bywa z góry pałką a z dołu pręcikiem, i służy w orkiestrze do oznaczenia taktu albo główniejszych rytmów, podczas gdy bęben wojskowy nieraz szybko werbluje.

Bębenek (tamburino) ręczny, inaczej bębenkiem maurytańskim albo tambour de basque zwany, jest jednym z najdawniejszych instrumentów perkusyjnych, znany już Egipcjanom, Hebrajczykom (toph), Grekom (tympanon), Rzymianom (tympanum), Arabom (deff), a od nich zapewne Hiszpanom (adufe).

W starożytności przy wszystkich prawie uroczystościach, zwłaszcza bachusowych, kobiety biły w bębenki przy tańcu i śpiewie; trubadurowie także i minstrele często o nich wspominają.

Dotąd w powszechnem on jest użyciu na Wschodzie, a i u ludu polskiego, jako towarzyszący skrzypkom.

Dzisiejszy bębenek polski składa się z drewnianej obręczy, skórą opiętej, wokoło której są lekko osadzone metalowe blaszkowate brzękadła, uderzające o siebie za najlżejszem poruszeniem instrumentu.

W przewierconą przez obręcz dziurę wkłada się wielki palec lewej ręki, podtrzymujący i obracający narzędzie, podczas gdy prawa — to wielkim palcem szoruje po skórze, to pięścią lub wszystkimi palcami wytłukuje lub wygniata różne brzmienia i odgłosy.

To też już starożytni dali samej muzie tańca Terpsychorze podobny bębenek do ręki.

Knapski w XVII wieku pisze:

Bęben w lesie coś wielkiego,

Choć jak cebrzyk wielkość jego.

Rysiński podaje znów prawie to samo w przysłowiu: „Głośny bęben za górą, a kiedy do nas przyjdzie, alić jak pudełko“.

Gdy kto nie chciał czego słuchać, mawiano, że słucha jak zając bębna.

Gdy kto zmyślił plotkę rozgłośną, mówiono, że „dał na bęben w miasteczku“, wszelkie bowiem ogłoszenia czyniono przez pachołków w magistratach, którzy wyszedłszy na rynek zwabiali lud bębnieniem i ogłaszali mu co było im zlecone; zwano to „wybębnianiem“.

„Już go bęben goni“ — znaczyło, że któś jest pod egzekucją.

„Podbijać bębenka“ — znaczy podmawiać, poduszczać kogo do czego.

Falibogowski za czasów Zygmunta III pisze: „Druga białogłowa podbija mężowi bębenka na wszystko złe“.

Ochotników do zaciągów wojskowych werbowano, ogłaszając miejsce werbunku za pomocą bębna po miastach.

To też w Vol.

leg.

czytamy: „Gdy regimentom nie wyznaczano kantonów dla zaciągania rekrutów; zaczem wolny bęben pozwalamy w miastach“.

„Gazeta Narodowa“ w r. 1791 pisze o „trudności zawerbowania, kiedy wolny bęben zakazany“.

Bębennica lub bębenista — tak zwał się bijący w bęben, dobosz w wojsku.

Dawni autorowie polscy nieraz o bębennicy wspominają.

Rej wyraża się w „Zwierzyńcu“: „Ku trąbom bębennicy polscy przybijali“; w „Wizerunku“ zaś: „Jaki bębennica, taka i biesiada“.

Gawiński pisze:

I mnie się też dostało tu ledz bębeniście,

Com rozumiał na bębnach i kotłach bić czyście.

Kiedy pioruny biją, lub kiedy grzmią nieba,

Mniemam, że o mój bęben dochodzi potrzeba.

Ksiądz Wujek w Postylli z roku 1584 wyraża się: „Ubogiemu żałował, a bębennicom, skrzypkom, nierządnicom hojnie dawał“.

Dzwonowski w wierszu: „Statut jak sądzić łotry i kuglarze“ pisze: „Niech nie kpi surmacz z bębenisty“.

Bębennicą i Bębenniczką zwano kobietę w bęben bijącą.

Budny, w tłómaczeniu biblii r. 1572 i Leopolita r. 1561 wyrażają się: „szły panny bębennice“ — „młode bębenniczki“.


text:
Krótka rozprawa...

- Spis treści

Ambroży Korczbok Rożek ku dobrym towarzyszom

Mikołaj Rej Rozprawa→

Postój mało, nie wadzić to przeczcić!

Acz są rzeczy niepoważne prawie,

Podziwuj się też prostej ludzkiej sprawie.

Rozmawia tu z sobą trojaki stan:

Wyczytając przypadłe przygody,

Skąd przychodzą ludziom zysk i szkody.

Bo snadź człowiek z przyrodzenia każdy

Nawięcej się o to stara zawżdy,

Co lepszego, snadnie ma na pieczy.

Który umie z miedzi złoto kować,

Co by się wżdy przygodziło schować.

Jako głupi niemądremu radzi;

Bo snadź każdy może temu sprostać:

Ja, com słyszał, tom krótko napisał,

Bo więc mówią: "Iście temu kotki

Zwłaszcza gdy tu powiedacze stawię.

Jam napisał, kto chce, niechaj wierzy:

Co ma próżny czynić?

Wodę mierzy.


text:
WYROK TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO

z dnia 23 października 2007 r.

Sygn. akt P 10/07.

Publikator: Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z 2007 r., nr 200, poz. 1445.

Marian Grzybowski – przewodniczący,

Zbigniew Cieślak,

Maria Gintowt-Jankowicz,

Wojciech Hermeliński,

Marek Kotlinowski – sprawozdawca,

protokolant: Grażyna Szałygo,

czy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r.

Nr 39, poz. 353, ze zm.) w zakresie, w jakim wyklucza prawo do nabycia emerytury w obniżonym wieku emerytalnym przez mężczyznę, który osiągnął wiek 60 lat i – odpowiednio jak kobieta, która osiągnęła wiek 55 lat – posiada długoletni staż ubezpieczeniowy (tj. co najmniej 35-letni okres składkowy i nieskładkowy), jest zgodny z art. 32 i art. 33 Konstytucji,

I

II

Marian Grzybowski

Zbigniew Cieślak

Maria Gintowt-Jankowicz

Wojciech Hermeliński

Marek Kotlinowski


text:
Mikołaj Sęp Szarzyński

Do Anusie

Moja nadobna dzieweczko, moje kochanie!

Kiedy wżdy nam tak szczęśliwy on dzień nastanie,

W który skutku swego dojdą twe obietnice,

A moje serce pozbędzie srogiej tęsknice?

Twoja nawdzięczniejsza piękność snadnie sprawuje,

Że me serce w tej miłości nic nie styskuje,

A twe sprawy, w których niemasz nic obłudności,

Czynią, że ja ufam tobie prócz wątpliwości.

Ufam tobie, lecz ciężkiemu to udręczeniu

Równa się być u nadzieje w długiem ćwiczeniu.

Bowiem bojaźń zawsze przy niej źle praktykuje,

Mówiąc: Często pewne rzeczy odwłoka psuje.

Przeto proszę, nie odwłaczaj, folguj pogodzie,

Zagródź drogę czyhającej na nas przygodzie.

Niech nie będzie me o tobie próżne mniemanie,

Moja nadobna dzieweczko, moje kochanie!

-----