corpora: wikisources-pl

text:
Akoimeci, Acemeci, Ἀκοίμητοι (Nieśpiący), zwani także Acoemetenses, Achimetenses, Acymetenses, Aquimiti, Acumenses, Acumetenses, mnisi wschodni, którzy bez przerwy dniem i nocą trwali na modlitwie, odmawiając pacierze w ten sposób, że dzielili się na trzy lub więcéj chórów, które zmieniały się kolejno po sobie (początek Nieustającéj Adoracji).

Aleksander († ok. 430), opat klasztoru blisko Eufratu położonego, pierwszy miał zaprowadzić pobożny ten zwyczaj, zkąd przeszedł do Konstantynopola.

Żywotopisarz św. Marcella z Apamei (ok. 460), ap.

Surium, De vit.

SS.

29 Decemb., ap.

Bolland, AA.

SS.

15 Januar.

i Nicefor, Hist.

Eccl.

XIV 23, tego opata konstpol.

czynią założycielem acemetów.

Z kilku ich klasztorów w Konstantynopolu, najsławniejszym był nazwany Studium, od imienia Studiusa, znakomitego rzymianina, który go 463 uposażył.

R.

533 akoimeci żywo powstali przeciwko niektórym mnichom, mówiącym: „że jedna z osób Trójcy Przenajświętszej cierpiała w ciele,“ i domagali się nawet od Stolicy Apostolskiej, aby to zdanie potępiła; ale Papież Jan II je zaaprobował, i po bezskutecznych usiłowaniach, podjętych dla uspokojenia wzburzonych umysłów, został zmuszonym do rzucenia na akoimetów klątwy, z powodu ich nestorjańskiej dążności do rozdzielenia natur w Chrystusie.

Późniéj jednak, przywiązanie do prawowierności i obstawanie za kanonami, ściągało na nich nieraz prześladowanie ze strony władców byzantyńskich.

Historja zwłaszcza studytów (zakonnicy z klasztoru Studium) wiąże się ściśle z historją sporów religijnych w Greckiém cesarstwie.

Ob. Bolland. l. c.

Ducange, Cpolis Christiana, Paris.

1682 l. VI.

J. Müller, Dissert. de studio coenob.

Cpolit.

Lipsiae 1712.

J. Hergenröther, Photius t.

I i III.


text:
←Akt Żalu Ołtarzyk polski katolickiego nabożeństwa

Akt miłości bliźniego Akt ofiarowania→

Akt miłości bliźniego

Dla Cię odpuszczam bliźniemu!

A jako samego siebie,

Wszystkich miłuję dla Ciebie.


corpora: openbooks

text:
Fagus

Słońce powstanie znowu…

tłum.

Stefan Napierski

…

Słońce powstanie znowu, i źrenica chora

Chce wierzyć, że nie będzie to słońce czekane:

Odmłodzona straszliwie, zbyt znana aurora,

Której się nie spodziewam, której czekam jeszcze,

Ta, co miłością karmi piersi głuchych ranę!

Na próżno: wiem; okropna pewność mnie pożera,

Szlochy, zdumienie, żądze, wszystko jest stracone

Po ostatnie zwątpienie: wiem.

Ach, wiem to z góry,

Z jakiego punktu tryśnie piórem ruch wichury,

Co jutrznię wyprowadzi na kręgi zielone.

Wiem.

Znam każdy szczegół tego widowiska,

Znam chwilę najdokładniej, gdy legnę w ekstazie,

Jak znam krzyki, którymi warga twoja pryska

Pod pieszczotą mej dłoni, o, bóstwa obrazie,

Miłowana, naczynie pijaństwa, urody,

Której wszystkie pęknięcia znam na pamięć, młody!

— O, ty, słońce odmienne, cóż wiesz!

— Głupia pycho,

Mądrości, o, sumienia żalu, żywa żmijo:

Zamilknij!

Pragnę oto głód nakarmić licho,

By go oszukać sercem; wybladły, bez wiary,

Naiwnością bezbronną kształtuję koszmary,

Buduję rusztowania fikcji niedorzecznej,

Lecz rozumnej: na szczycie trwam, błogi i sprzeczny.

Niech źrenice rozszerzę, odemknę powieki!

Biedne dziecię!

Wydąłem mózg mój, jak pęcherze,

Oglądam go miłośnie, jak balon daleki:

Śliczną kulę na niebie!

I przez chwilę wierzę,

Że to cały jest wszechświat, odmłodzony, nowy!

Zasklepiam się w nim (oto rojenia) i pęka

Wszystko i zmywa głupio swą plugawą falą

Mą wielką duszę, która wraca i przyklęka,

Woń rozpoznając wody, zakutej w okowy.

Światło, światło niebiańskie, jak twe blaski palą!…

-----


text:
August (Fryderyk) II, elektor saski i król polski.

Ojciec już jego, elektor Jan Jerzy III, zamierzał powrócić na łono Kościoła katolickiego, lecz właśnie, gdy zamiar ten wypowiedział w liście do cesarza Leopolda I, zaskoczyła go śmierć w obozie tybingskim 12 Wrześ.

1691 r.

Młody Fryderyk August służył w wojsku austrjackiém i pozyskał sobie nie małą sławę pod księciem Eugenjuszem.

Pobyt na dworze cesarskim, a więcej jeszcze wpływ krewnego jego, Chrystjana Augusta, księcia Zeitz, także nawróconego z protestantyzmu, a wówczas pobożnego biskupa z Raab, wpłynęły na religijny kierunek młodego księcia.

Ostatecznie do przyjęcia wiary katolickiej, skłonił go wyżej wspomniany list ojca do cesarza.

R.

1694, po śmierci starszego brata swego, Jana Jerzego IV, objął rządy elektorstwa, a wyznanie wiary, po odpowiedniém przygotowaniu, przyjął od niego potajemnie biskup Chrystjan r. 1697, w dzień św. Trójcy, w kaplicy pałacu cesarskiego w Baden pod Wiedniem, nie zaś, jak chce Jul.

Bartoszewicz (w Encykl.

Orgelbr. większej 2, 44), na Tarnowskich górach w Szląsku.

Nawet przed nuncjuszem papiezkim czas jakiś o tém nie mówiono, zawiadomiono tylko o wszystkiém biskupa kujawskiego i nuncjusza w Warszawie, aby ci w danym razie mogli świadczyć o fakcie i usunąć przy elekcji na tron polski przeszkodę inowierstwa.

Wybór jego na króla nastąpił 27 Czerwca, a 27 Września tegoż roku był w Krakowie koronowany.

Jesienią 1699 wrócił do Saksonji, w towarzystwie biskupa kujawskiego Szembeka i ojca Karola Voty, spowiednika, poczém i internuncjusz papiezki Paolucci, biskup Ferrary, przybył do Drezna.

Utrzymanie się na polskim tronie Augusta II, zależało wówczas w znacznej części od pieniężnego poparcia Saksonji; musiał więc elektor bardzo być oględnym, ze swoim zamiarem przyznania katolikom swobody wiary.

Zgodnie więc z radą Szembeka, a następnie Andrzeja Załuskiego, biskupa warmińskiego, który, po wyjeździe biskupa kujawskiego, miejsce jego przy królu zajął, August postanowił na rzecz wiary działać nie tyle drogą prawodawczą, ile raczej spokojną i roztropną drogą faktów.

Najprzód urządził w pałacu swoim kaplicę, następnie oddał katolikom wspaniały kościół, znajdujący się przy królewskim zamku w Moritzburgu pod Dreznem.

Po powrocie do Saksonji z nieszczęśliwej wojny przeciwko Karolowi XII, królowi szwedzkiemu, oddał August r. 1707 na kościół ogromny teatr drezdeński i bogato go uposażył.

Opatrzył też kościół w Lipsku.

Cf. Räss, Die Convertiten seit der Reformation, Freib.

1869, t. VIII f.

537....

Theiner, Geschihte der Zurückkehr regierenden Häuser v.

Braunschweig u.

Sachsen im XVII J., Einsiedeln 1843.

Panowanie tego króla było nieszczęsne dla kraju.

Ambicja i zmysłowość przygłuszyły w jego duszy wiarę, która tym sposobem nie mogła już ożywić dobrych przymiotów serca tego monarchy.

Um.

w Warszawie 1 Lut.

1733.

N.


text:
Augustyn (święty), Aurelius Augustinus, jeden z najsławniejszych doktorów Kościoła katolickiego, urodził się 13 List.

353 r. w Tagaste, mieście Numidji.

Ojcem jego był Patrycjusz poganin, a matką Monika chrześcjanka.

Małżeństwo to wierném było wyrazem owego czasu: każde z małżonków przedstawiało charakter swojej religji, poganizmu i chrystjanizmu.

Patrycjusz żywy, porywczy, lekceważący wierność małżeńską, ciągle zajęty interesami familijnemi, mocno przekonany (jak większa część oświeceńszych rzymian) o niedorzeczności bałwochwalstwa, był pod względem religijnym zupełnie obojętnym, ale za to chciwym bogactw, godności i znaczenia.

Monika zaś, pełna cnót, była ozdobą płci swojej.

Cierpliwością, modlitwą, napomnieniami, żywemi jak jej wiara i czułemi jak jej serce, nietylko pozyskała męża dla Kościoła, ale nadto wielce się przyczyniła do pojednania z Bogiem długo błądzącego syna.

Wcześnie zaszczepiła w duszy Augustyna nasiona prawdy, które wyrobiły w nim uczucie religijne i ową mistyczną dążność ku Bogu, jaką odznaczał się nawet podczas swych zdrożności i którą w Wyznaniach (ks. I) swoich temi oddał słowy: „O Boże mój!

stworzyłeś nas dla siebie, a dusza moja nie ma pokoju, dopóki nie spocznie w Tobie.“ Augustyn w dzieciństwie wcale nie okazywał chęci do nauk; dopiero z latami począł w nich smakować i wtedy wrodzone zdolności jego szybko się rozwijały.

Gdy uczył się grammatyki (filologja klassyczna), dwie rzeczy bardzo sobie upodobał: styl pisarzy klassycznych i opisywane przez nich przykłady patrjotyzmu.

Z piękności formy, oceniał on dzieła ducha.

Ojciec, z radością spostrzegłszy w nim talent krasomówczy, najświetniejsze wróżył mu nadzieje i nie dbając już o moralne wychowanie syna, oddał go do szkół w Madaurze, gdzie zepsute obyczaje pogańskie nąjzgubniej wpływały na budzące się namiętności szesnastoletniego młodzieńca, którego, po powrocie do domu, czujność tylko macierzyńska jeszcze powstrzymywała.

Wielkie na Augustyna uczyniło wrażenie, gdy, za namową Moniki, ojciec jego przyjął Chrzest przed śmiercią.

Po zgonie ojca, Augustyn, kosztem bogatego krewnego, wysłany był ua dalsze wykształcenie do Kartaginy, miasta pełnego niebezpieczeństw dla młodzieńca umysłu żywego, wyobraźni ognistej, serca gorącego.

Uległ tu on wpływowi bezwstydnych uroczystości pogańskich, lubieżnych widowisk teatralnych i towarzystw rozwiązłych rówienników; za ich przykładem wybrał sobie nałożnicę i w dziewiętnastym roku życia miał z nią syna.

Nierządne życie swoje usprawiedliwiał przed sobą gorliwością, z jaką poświęcił się naukom, nie tyle wszakże z miłości prawdy, ile raczej przez pychę i próżność.

Sumienie wszelako nie dawało mu pokoju, a uczucie religijne, wpojone weń w dzieciństwie, często się w nim obudzało.

Na poważniejsze myśli naprowadzony przez zaginione już dzisiaj dzieło Cycerona: Hortensius, za radą matki, wziął się do czytania Pisma św., lecz zrazu nie podobał mu się język, a nie miał też odwagi i siły, aby pójść drogą jego przepisów.

Żywo czuł potrzebę wewnętrznego uspokojenia i pogodzenia się z wiarą, przekazaną mu przez matkę, bo jak sam wyznaje, tak dalece wpływała ona na niego, że nigdy niczemu całkowicie się nie oddawał, co nie było w imię Zbawiciela; lecz jeszcze czuł się niezdolnym do ofiar, jakich prawdziwa wiara od niego wymagała.

Aby więc zadowolnić niespokojne żądze umysłu, w niczém nie krępując namiętności serca swego, chwycił się zasad manicheizmu.

Wiadomo, że gnostycyzm wschodni zakorzenił się na zachodzie, pod formą manicheizmu.

Manichejczycy, równie jak gnostycy, pomimo wielkiej zkądinąd pomiędzy sobą różnicy, przypisywali złe nie wolnej woli człowieka, ale złemu pierwiastkowi, nieprzyjaznemu Bogu, niezależnemu od niego, a tworzącemu w każdym człowieku, obok duszy dobrej, danej mu od Bogu, duszę złą; zkąd pochodzi wewnętrzna walka i rozdwojenie dobrej woli i złego czynu.

Dla tego człowiek wzdycha, wraz z całą naturą, do wyzwolenia swego i powrotu do Boga.

Ascetyzm surowy, ale oparty całkiem na panteistycznej podstawie, miał prowadzić do tego powrotu, w rzeczy zaś samej, pod pozorami surowej moralności, pielęgnował i podniecał zepsucie najsromotniejsze.

Szczególniej blaskiem umiejętności, manicheizm znęcał i utrzymywał swoich stronników, łudząc ich nadzieją rozwiązania kwestji najzawilszych, obiecując im wiedzę i wolność, w miejsce ślepej uległości wierze katolickiej.

Zresztą, manichejczycy zawsze występowali z wyrażeniami chrześcjańskiemi, tak, iż przyjmując ich zasady, Augustyn mniemał, że wraca do wiary chrześcjańskiej, ale do wiary naukowej, rozumnej, godnej umysłu wyższego i wykształconego.

Bardzo prosta sztuka, używana przez manichejczyków, a mianowicie rzucanie kwestji zawiłych, bez ich rozwiązania, jak gdyby rzucanie kwestji było już wiedzą (De duabus animalus contra manich. c.

8), wydawała mu się głębokością; ich pociski przeciw Kościołowi, mniemane sprzeczności w Starym i Nowym Testamencie, przez nich wykazywane, ich metoda przecząca, tajemniczość, jaką osłaniali urojoną mądrość swoją, były w oczach uprzedzonego Augustyna dowodami szczególnej umiejętności, oraz swobody w badaniu prawdy.

Zaczął się jednak rozczarowywać, gdy go przypuszczono do tajemnic sekty, gdy mu rozprawiano o książęciu światłości i książęciu ciemności, o walce dwóch pierwiastków, o człowieku pierwotnym i o duchach natury; lecz wstąpił do tej sekty z tak mocną nadzieją znalezienia w niej zaspokojenia umysłu i rozwiązania dręczących go wątpliwości, że z początku w dobrej wierze, a później przez miłość własną trwał w błędzie.

Powróciwszy do ojczystego miasta, uczył Augustyn wymowy i ze szczególną gorliwością oddawszy się literaturze, zupełnie zaniechał kwestji religijnych.

Zdolność, nauka i łatwość wysłowienia zjednały mu wielkie powodzenie, nawet jego zasady manichejskie zniewalały dlań niektóre umysły; manicheizm był wówczas w pewnej części społeczeństwa modnym.

Moniki jednak nie cieszyło to powodzenie syna.

Serce jej bolało, widząc go na zgubnej drodze.

Codzień obfite łzy wylewała przed Bogiem, błagając o jego nawrócenie.

Niebo jej też dawało wskazówki lepszej przyszłości.

Pewnej nocy, śniło się jej, że, gdy złamana boleścią klęczała na podłodze, spostrzegła szanowną postać, która pocieszała ją temi słowy: „Obejrzyj się, a ujrzysz syna na tém miejscu, gdzie sama teraz się znajdujesz.“ I rzeczywiście, obejrzawszy się, spostrzegła obok siebie Augustyna.

Gdy opowiedziała widzenie swoje synowi, a ten, tłumacząc je po swojemu, rzekł, że to ma znaczyć, iż wkrótce podzielać będzie jego przekonania, Monika, ku wielkiemu zdziwieniu Augustyna, odparła natychmiast: „Nie, nie powiedziano mi: gdzie on jest, tam i ty będziesz, ale: gdzie ty jesteś i on tam także będzie.“ Prosiła też pewnego biskupa, który przedtém był manichejczykiem, aby pracował nad powrotem Augustyna do prawdziwej wiary; biskup odmówił jej prośbie, dodając, że taki człowiek, jak Augustyn, sam wkrótce przekona się o płonności manicheizmu; a gdy Monika nie ustawała z płaczém na niego nalegać, rzekł jej: „Nie, syn tylu łez nie zginie.“ — Dogadzając swej próżności, celem popisywania się na obszerniejszém polu i przed liczniejszymi słuchaczami, a może też dla uniknienia ciągłych narzekań i wyrzutów

matki, Augustyn z Tagasty udał się do Kartaginy.

Krok ten jednak nie mało wpłynął na zmianę jego życia.

Tu bowiem, zapoznawszy się lepiej z naukami przyrodniczemi, przekonał się o niedorzeczności zasad manichejskich, o życiu natury, a rozmowa z Faustem, biskupem manichejskim, szarlatanem na wielką stopę, do którego dawno go odsyłano po rozwiązanie wątpliwości, przekonała go ostatecznie, że od wielu lat haniebnie był oszukiwany.

Zasmucony, zwątpił o wszelkiej pewności i prawdzie ludzkiego poznania, osobliwie też religijnego; nadeszły nań chwile sceptycyzmu.

Liczył wtedy lat 29 wieku.

Wszystko, w co dotąd wierzył, mądrość i prawda, zdało mu się złudzeniem, ale zawsze pełen myśli wyniosłych, zniechęcony przytém nieokrzesaniem i niewdzięcznością swoich słuchaczów, zwrócił wzrok ku Rzymowi (r. 383), spodziewając się, że wśród zgiełku wielkiego miasta zapomni o niepokojach ducha i przykrościach życia.

Po sześciomiesięcznym zaledwie pobycie w Rzymie, powołany został na publicznego nauczyciela wymowy do Medjolanu.

Tam to rozpoczęło się jego nawrócenie.

Życie natury już się w nim wyczerpało, a za to życie łaski obudzić się miało.

Augustyn nie domyślał się, jak dalece Opatrzność była dla niego miłosierną, przywodząc go do miasta, którego wtedy biskupem był św. Ambroży, najbardziej wpływowy w owe czasy doktór Kościoła na zachodzie.

Augustyn, przybywszy do Medjolanu, stosując się do względów przyzwoitości, odwiedził świętego biskupa, a będąc łaskawie przez niego przyjętym, bliżej się z nim zapoznał, uczęszczał na jego kazania, wprawdzie dla względów tylko krasomówczych, ale powoli (jak sam mówi w swych Wyznaniach) od słów przyszło do rzeczy, tak dalece, iż podziwiając wymowę, wzruszony został prawdą wypowiadanych myśli.

Monika w ślad za swym synem przybyła do Medjolanu; obecność jej wzmocniła wpływ kazań św. Ambrożego.

Często Augustyn rozprawiał z przyjaciółmi swymi, Alipjuszem i Nebrydjuszem, o prawdach zasadniczych z dziedziny religji i filozofji, o stanie człowieka po jego śmierci, o sądzie przyszłym i t. p. Już wówczas budziła się w nim myśl porzucenia świata i prowadzenia samotnego życia, ze swymi przyjaciółmi, których taki sam był stan moralny.

Augustyn zawdzięczał nauce platońskiej, której od r. 386 szczególniej się poświęcił,, że go pogodziła z filozofją, że go pobudziła do badań naukowych i podniosła w nim pojęcie Boga, nieograniczonego już niskiemi kategorjami czasu i przestrzeni.

Często w poufnych rozmowach z przyjaciółmi, cieszył się z tego, że uczuwał odradzające się w nim promienie nowego światła, które na miejsce zimnego, oderwanego pojęcia Boga, przedstawiało mu Boga jako Istotę duchową, żywą, napełniającą i ożywiającą wszystkie twory, bez pomieszania się z niemi, oraz rządzącą niemi z miłością.

Cieszył się, że wyjaśniały mu się wielkie pytania życia, a mianowicie badana przez niego tak ciekawie kwestja o początku złego.

Gdy tak, po raz drugi na drodze filozofji, szukał Augustyn oświecenia swego rozumu i zaspokojenia pragnień serca, łaska Boża, oszczędzając mu nowego bolesnego rozczarowania, sama go przywiodła do źródła, z którego dla ludzi dobrej woli płynie prawdziwe światło, zbawienie i pokój.

Szanowny senjor duchowieństwa medjolańskiego, przyjaciel św. Ambrożego, Symplicjan, któremu Augustyn wynurzył się ze szczerością i ufnością duszy, szukającej tylko prawdy i zbawienia, wskazywał mu gdzie należało szukać pokoju; ide stary człowiek zawsze się w Augustynie silnie opierał, ilekroć szło o poskromienie pychy i wszelkich ponęt ciała.

Wówczas to zdarzyło się, że jeden z przyjaciół Augustyna rozpowiadał, jak to św. Antoni i inni pustelnicy, skoro tylko usłyszeli głos Boży, natychmiast porzucali świat i wszystkie jego rozkosze; jak osoby w świecie znakomite, zachęcone ich przykładem, wyrzekały się swych godności i ochotnie purpurę zamieniały na grubą odzież zakonną, dla miłości Boga, który ich do siebie powoływał.

Opowiadanie to wzruszyło Augustyna tak dalece, iż czuł, źe wszystko około niego i w nim samym pchało go do wielkiego i stanowczego kroku.

Po chwilowej wewnętrznej walce, rzekł do Alipjusza: „Co się dzieje?

co to jest?

coś słyszał?

Co!

prostaczkowie powstają i gwałtem porywają niebo, a my, z naszą zimną nauką, żyjemy podług krwi i ciała.“ Dla ukojenia wzburzonych uczuć przerwał swą rozmowę z Alipjuszem, poszedł do bliskiego ogrodu i tam, usiadłszy pod figowém drzewem, gorzkie łzy wylewając, zawołał: „O Panie!

czyż zawsze na mnie zagniewanym będziesz?

Zapomnij o dawnych moich występkach!

Dopókiż powtarzać będę: jutro, jutro!

Dla czegóż nie rzeknę: dzisiaj!?

Czemuż w tej chwili nie położę końca mym cierpieniom!?“ — I wnet usłyszał słodki głos z wysoka: „Bierz, czytaj!

bierz, czytaj!

— Biegnie tedy do Alipjusza, u którego zostawił Biblję, otwiera ją i natrafia na słowa Pawła św. do Rzymian (r. 13 w.

13): „Uczciwie chodźmy nie w biesiadach i pijaństwach, nie w łożach i niewstydliwościach, nie w zwadzie i zazdrości: ale się obleczcie w Pana Jezusa Chrystusa, a starania o ciele nie czyńcie w pożądliwościach (Rzym.

13, 13).“ W tych słowach Augustyn poznał głos Boga, który się do niego zbliżył i dodał mu siły i odwagi do spełnienia postanowienia, z jakiém od pewnego czasu walczył i które miało go na zawsze poświęcić na służbę Bożą.

Radość Moniki była nieopisaną, skoro dowiedziała się o zamiarze syna i gdy spostrzegła zmianę w całém jego postępowaniu.

Modlitwy jej zostały wysłuchane, ufność jej wynagrodzona; gorąca jej wiara odrodziła tego, któremu dała życie.

Augustyn, z matką i niektórymi przyjaciółmi, udał się do swego domu, położonego na wsi Cassiciacum, pod Medjolanem, i tam używał wytchnienia po długich i silnych wzruszeniach.

Rozmowy z przyjaciółmi toczyły się znowu o filozofji, lecz Monika, biorąca w nich udział, umiała im nadać kierunek chrześcjański, a uwagi jej zawsze trafne, nawet w materji czysto filozoficznej, przyjmowane były przez słuchaczów z uszanowaniem synowskiem.

Filozoficzne te rozmowy posłużyły św. Augustynowi za pobudkę do napisania dzieł następujących: Contra academicos, libri 2; De beata vita; De ordine, libri 2; Soliloquia, r. 387.

De immortalitate animae.

Temi pismami rozpoczął św. Aug.

swoją działalność literacką, która jeszcze teraz, do filozoficznych zwrócona przedmiotów, była jednak już dalszym krokiem do prac wyższego rzędu, do dzieł teologicznych.

Przeciwko akademikom broni prawa rozumu, w poznawaniu prawdy i urządzeniu życia szczęśliwego.

Sceptyk, najwyżej uznaje prawdopodobieństwo tylko, ale prawdopodobieństwa być nie może bez poznania prawdy, bo prawdopodobném, jak sam ten wyraz wskazuje, nazywamy to, co do prawdy jest podobne.

Prawdziwe znów szczęście, przy ciągłém wątpieniu, jest zupełnie niemożebne.

Szerzej rzecz tę traktuje w dziele De beata vita.

Chrześcjański swój sąd wypowiada on jasno, w następném streszczeniu swego traktatu: „Zadowolenie ducha i szczęście życia polega na tém, abyśmy dobrze poznali, kto nas do prawdy doprowadzi, jaką drogą do prawdy dojdziemy, jakim sposobem z najwyższym porządkiem się połączymy.

Troiste to poznanie objawia poznającym jednego Boga i jedną substancję.“ Filozofowaniu syna Monika dawała wyraźniej kościelny wyraz, powtarzając ostatni wiersz ambrozjańskiego hymnu sobotniego: Fove precantes Trinitas!

Nieśmiertelności duszy dowodzi Św. Augustyn z pojęć ogólnych (z powszechników, universalia), które były dla niego czemś rzeczywisty byt mającém.

Temat ten rozwija on w oddzielném piśmie De immortalitate animae humanae.

Na pisaniu tych traktatów przeszła jesień i zima.

Zbliżała się chwila przyjęcia Chrztu, przed Wielkanocą.

Po tém wszystkiém, czego doświadczył, nie miał się co dłużej wahać i ociągać z publiczném przyznaniem się do Kościoła Bożego i przyjęciem wielkiego daru łaski.

Przyjął Chrzest 387 r.

Zdawało mu się, że słyszy odgłosy z lepszych, pierwszych czasów swojej młodości, gdy przy swojém wstąpieniu do kościoła usłyszał pobożny śpiew hymnów i psalmów.

Monika doczekała się jeszcze tej wielkiej uroczystości; Bóg ją zabrał do siebie, gdy już z jej serca zdjął poprzednio największą troskę macierzyńską.

Umarła w 56 roku życia, w Afryce, dokąd po chrzcie swoim Augustyn powrócił.

Wówczas to, zaraz skierował prace swoje przeciwko manichejczykom.

Najprzód przeciw ich systemowi o duszy dobrej (rozumnej, ψυχὴ λογική) i złej (bezrozumnej, ψ.

῍αλογος), napisał ok. r. 391 traktat De duabus animabus; a że powyższy systemat manichejski znosił wolną wolę, przeto Augustyn w jej obronie napisał De libero arbitrio, księgę II i III r. 395 (pierwszą w Rzymie ok. r. 388).

Po nich jeszcze poszły: De genesi contra manichaeos ll.

2; Contra Faustum manich. ll.

23, ok. r. 404; Contra Adimantum, Manichaei discipulum, ok. 394; Liber contra epistolam Manichaei, quam dicunt „Fundamenti“; Acta, s. Disput.

contra Fortunatum manich., opis dysputy publicznej, z tymże manichejczykiem w Hipponie, ok. r. 392 mianej; De actis cum Felice manichaeo ll.

2, także opis dysputy z r. 404.

W księgach: De moribus Ecclesiae catholicae i De moribus manichaeorum (ok. r. 388), wyłożył rękojmie pokoju i szczęścia, jakie człowiek znajduje na łonie Kościoła katolickiego, tudzież, w jakie niewolnictwo strąca człowieka manicheizm.

Obok tych polemik, poświęcił też niektóre pisma wykładowi samej wiary (Liber de fide et symbolo, ok. r. 393), lub ugruntowaniu jej podstaw (De fide rerum quae non videntur, ok. r. 399).

W dziele De vera religione pobieżnie dotykając błędów manichejskich, wykazuje, że prawdziwa religja nie może się gdzieindziej znajdować, tylko w Kościele (n. 1—12), któremu sami heretycy nazwę katolickiego nadają, a do którego Opatrzność prowadzi dwojaką drogą: powagą i rozumem.

W piśmie De utilitate credendi zbija zarzut, jakoby Kościół używał przymusu w wierze i przedstawia niedostateczność osobistej wiedzy w rzeczach religji.

„Bóg nie dozwoliłby, mówi on, tak wielkiego rozpowszechnienia Pisma świętego, gdyby ono nie było konieczną pomocą w oświeceniu rozumu ludzkiego.

Lecz od kogoż to otrzymujemy Pismo św.?

Któż mnie zapewni, że ta księga zawiera Objawienie boskie?

Zapewnić o tém może samo tylko świadectwo i powaga Kościoła, od którego otrzymujemy to Pismo św. Wierzę Kościołowi nie na zasadzie Pisma św., ale wierzę Pismu św. na zasadzie Kościoła i nie wierzyłbym Ewangelji, gdyby powaga Kościoła katolickiego nie nakłaniała mnie do tego“ (Contra epist. manich.

6).

„Nikt nie może mieć Chrystusa za głowę, jeżeli nie należy do jego ciała, którém jest Kościół“ (De unitate Ecclesiae c.

49).

Początkowo pojmował Augustyn wiarę, jako wiarę rozumową.

„Bez rozumu (powiada) nie możemy wierzyć, albowiem powaga, na której wspieramy naszą wiarę, powinna być przez nas zbadaną.

Rozum jest źródłem prawdy i podstawą naszej szczęśliwości“ (De Ordine, II.

26.

Contra Academ.

II 43).

Teraz jednak wiara była dlań siłą oczyszczającą z grzechów, zabezpieczającą nas od wszelkiego zamięszania prawdy, wprowadzającą do serca prawdę i zapalającą w niém miłość do Boga.

Serce, to człowiek; bez miłości nie ma wiary.

Wiedza bez miłości nadyma; miłość bez wiedzy błądzi; wiedza z miłością buduje.

— Sława o pobożności i nauce Augustyna wkrótce szeroko się rozeszła; ztąd też, gdy r. 391 nawiedził on przypadkiem miasto Hipponę (Hippo Regius, dzisiaj Bona), wybrany został na pomocnika tamtejszego sędziwego biskupa Walerjusza.

Gdy bp wezwał w kościele wiernych do takiego wyboru, wszystkich oczy zwróciły się na Augustyna.

Uległ prośbom wiernych i przyjął święcenie kapłańskie, Walerjusz powierzył mu zaraz urząd kaznodziei, zwykle spełniany w ówczas przez samych biskupów.

Augustyn, z niezmordowaną gorliwością, kazywał, już to w języku łacińskim, doskonale rozumianym przez większą część mieszkańców Hippony, już w punickim.

R.

395, po śmierci Walerjusza, został jego następcą.

Odtąd Augustyn wywierał nieporównany wpływ na dzieje Kościoła.

Pisma uczone we wszelkich przedmiotach religji, filozofji i krytyki, wykład ksiąg świętych, kazania, ciągła korespondencja z cesarzami i wysokimi dygnitarzami państwa, z Papieżem i większą częścią biskupów, zwalczanie herezji, wypełniały cały czas jego, obok gorliwego spełniania obowiązków biskupich.

— We wszystkich dziełach Augustyna widać umysł wyższy i przenikliwy.

Był on potężnym i niezmordowanym przeciwnikiem arjanów (De Trinitate ll.

15), pryscylljanistów, a zwłaszcza donatystów, pelagjanów i pół pelagjanów.

Słowa jego zapalały serca, bo sam gorzał ognistą miłością Boga.

Z tego powodu, dają mu na obrazach za godło serce gorejące.

Około r. 397, na prośby Symplicjana, biskupa medjolańskiego (o którym wyżej była wzmianka), zajął się wykładem rozdziału 9, 10—29 Listu świętego Pawła do Rzymian i wtedy to już rozwinął naukę o przeznaczeniu, w 2 książkach: De diversis quaestionibus ad Simplicianum, gdzie wybranie Jakóba, a odrzucenie Ezawa, tłumaczy przez odwieczną sprawiedliwość (aequitas), której człowiek zgłębić nie może, a która spoczywa na woli Bożej.

Gdy poprzednio św. Augustyn pisał: „Wierzyć naszą jest rzeczą, lecz to, że dobrze czynimy, sprawą jest Tego, który wierzącym w niego, udziela Ducha Św.,“ teraz nauczał daleko zgodniej z Pismem św.: „Początek nawet wiary i pierwsze pożądanie dobra są dziełem łaski Boskiej.

Jeżeli kto trwa w swojej zatwardziałości, nie znaczy to, że go Bóg odepchnął, lecz tylko, że go nie wyzwolił z powszechnego zatracenia, w jakie przez grzech popadł cały rodzaj ludzki; z przyczyn dla nas niepojętych, Bóg nie dał mu, jak innym, środków i sposobności poprawy.“ Porzuciwszy zresztą na chwilę dalszy rozbiór tej kwestji, zajął się Augustyn całością nauki chrześcjańskiej, którą wyłożył w 4 księgach De doctrina christiana, a nadto zasadniczym dogmatem chrześcjańskim Trójcy Św, w 15 księgach dzieła De Trinitate.

Oba te dzieła, zaczęte były r. 400; ostatnie dokończył dopiero r. 416.

Z czterech ksiąg Augustyna De doctrina christiana, Piotr Lombard (ob.) wziął prawie żywcem pomysł i układ swojej dogmatyki chrześcjańskiej, tak, iż właściwie mówiąc, Augustyn obdarzył wieki średnie krótkim zbiorem, czyli podręcznikiem dogmatycznym.

Dzieło De Trinitate jest jednym z najcelniejszych i najgłębszych utworów biskupa Hippony; stanowi ono znakomity postęp w sposobie wykładu tego dogmatu.

Kiedy poprzedni teologowie zachodni poprzestawali dotąd powszechnie na porównaniach branych z życia natury lub ducha, Augustyn ogranicza się na czystém wyłuszczeniu pojęcia każdej Osoby Trójcy Św., Ojca, Syna i Ducha Św., jako bezwzględnej osobistości, z własną swoją wiedzą i z własną swą wolą.

Cokolwiek powiedziano o Istocie Boga, stosuje się do każdej z Osób i do całej Trójcy Św. Każda Osoba Boska jest początkiem wszystkiego, ale każda na swój sposób.

O donastystach wyraża się św. A., że cierpią na zapalenie oczów, że przeto tylko łagodnością i roztropnością można ich pozyskać.

Przeciw nim jeszcze w r. 383 napisał Psalmum contra partem Donati, wierszem, dla łatwiejszego szerzenia nauki katolickiej między wiernymi; lecz od r. 400 wydawał jedno po drugiém: 1) De Baptismo; 2) De unitate Ecclesiae; 3) Contra Cresconium donatistam, cztery księgi; 4) De unico Baptismo contra Petilianum i 5) szereg listów.

W książce De Baptismo ze ścisłością dogmatyczną rozwiązuje kwestję Chrztu, przeciwko zdaniu św. Cyprjana, na które donatyści się powoływali; wykazuje, że Chrzest nie działa (jak to donatyści o wszystkich sakramentach utrzymywali) mocą zasług osobistych administrującego, lecz jedynie mocą zasług Tego, o którym powiedziano: „Tenci jest, który chrzci wodą i Duchem Św,“ i dodaje: pod względem chrztu, większa część heretyków nie różni się od wiernych, zachowali bowiem chrzest, jaki Kościół udziela.

Zaledwie sprawa z donatystami została załatwioną, r. 411 na polu teologiczném wystąpił nowy przeciwnik, Pelagjusz.

W walce z tym nowym nieprzyjacielem Kościoła, Augustyn pokazał właściwy charakter swojej nauki.

Pelagjusz i Celestjusz obstawali silnie za zdaniem syryjskiego teologa Teodora mopswesteńskiego, że grzech przechodził na ludzi nie rodzeniem, ale naśladowaniem.

Łaską zaś, podług nich, są leżące w wyższej naturze ludzkiej zarodki cnoty; obok tego jednak przyznawali jeszcze, że ludzkość pozyskała w Chrystusie szczególną łaskę, skoro, wzniosłym jego przykładem, prędzej rozwija się zaród cnoty.

Dla tego też wolnej to jest woli zasługą, gdy dokonywa się co dobrego.

Augustyn bronił wprawdzie bardzo żarliwie wolności woli przeciwko manichejczykom, ale przeciwko teorji pelagjańskiej wystąpił z jak największą stanowczością; już same nawet dzieje wewnętrznego jego życia pokazywały oczywisty fałsz tej teorji.

Nie tak łatwo, jak twierdził Pelagjusz, szło Augustynowi dzieło nawrócenia i długo w nim stary człowiek bronił swego panowania.

Augustyn też uczył, że ludzka natura czystą i dobrą wyszła z rąk Twórcy.

Ale przez grzech, będący dziełem wolności, przyszła śmierć na świat (o tém traktuje pierwsze przeciwko Celestjuszowi i Pelagjuszowi, napisane dzieło: De peccator.

meritis et remissione, r. 412), harmonja sił duszy została naruszoną, poznanie i wola osłabione i wszelkie dążenia do prawdy i cnoty niemożliwe, gdyby Bóg w nadnaturalny sposób nie udzielił faktycznie ludziom prawdy i łaski, mających być dla człowieka przez wiarę pierwiastkiem nowego życia i duchowego odrodzenia.

Wszyscy ludzie potrzebują tej łaski, ponieważ grzech Adama jest złem dziedziczném całego rodu, złem, jakie mógł zniweczyć tylko nowy Adam i nowy rodzic Chrystus, gdy drogą życia ludzkiego stał się człowiekiem i wychodzące z siebie nowe życie całej udzielił ludzkości.

Przyznać tu należy, że uwydatnianie znaczenia łaski doprowadziło Augustyna do niebacznego sądu o całej pogańskiej przeszłości, której, nawet najszlachetniejsze czyny, nie mają dlań żadnej wartości moralnej.

Tak, jego zdaniem, porównywając Fabrycjusza z Katyliną, nie należało pytać, który z nich lepszy, ale tylko który z nich mniej zły.

Gdy zaś Pelagjusz, ukrywszy fałszywą swoją naukę o łasce, pozyskał przychylny dla siebie wyrok na synodzie palestyńskim, św. Augustyn, pismem swojém De gestis Pelagii, wykrył jego oszukaństwo i wywiódł z błędu teologów palestyńskich.

W dziełach swoich: De natura et gratia contra Pelagium; De gratia Christi et peccato originali i w 6 księgach Contra Julianum[1], Augustyn rozwinął naukę o stosunku natury do łaski, ale niekiedy w ten sposób, iż wówczas już niektórzy sądzili, jakoby jego pojęcie łaski znosiło wolną wolę człowieka.

Zakonnicy klasztoru Adrumetu pierwsi się zaniepokoili tą nauką, sądząc, że, podług tej nauki, stracili zasługę swego ascetyzmu, polegającego na dobrowolném zaparciu siebie.

Augustyn, dla wyprowadzenia ich z błędu i uspokojenia, napisał r. 427 dwa dzieła: De gratia et libero arbitrio i De correptione et gratia.

Lecz błędne przekonania tych zakonników rozszerzyły się, zwłaszcza pomiędzy teologami południowej Gallji, którzy potém zostali pół pelagjanami (ob.

Semipelagjanizm), w klasztorach Kassjana, w Marsylji i na wyspie Leryńskiej.

Augustyn, jeszcze w r. 429, zbijał fałszywe rozumienie swojej nauki, w pismach: De praedestinatione Sanetorum i De dono perseverantiae.

Boże przewidzenie, mówi Augustyn, na jakie i jego przeciwnicy się zgadzali, jest przygotowaniem jednostki do wiekuistego szczęścia, przez postawienie jej w pewnych przyjaznych temu warunkach życia.

Wynika to ztąd, że przewidzenie owo jest przewidzeniem Bożej wszechmocy.

Wola Boża byłaby złudzeniem, gdyby ci, których ona wybiera, nie byli niechybnie zbawieni, choćby nawet czas jakiś szli drogą zatracenia.

Na zarzut, że nauka taka paraliżuje wolę, skoro jedni otrzymują zbawienie, pomimo grzesznego chwilowo żywota, a inni idą na potępienie, pomimo swojej żarliwości moralnej, odpowiada Augustyn, że naukę o przeznaczeniu należy praktycznie tak wykładać: idź drogą cnoty tak, abyś w tym swoim pochodzie nabrał nadziei, że jesteś z liczby wybranych.

Niech tedy jeden zachęca drugiego, bo nikt z pewnością nie wie, czy jest wybrany, czy nie.

Że zaś Bóg wie o tém, nie może to szkodzić gorliwości ludzi, tak jak nie szkodzi gorliwości dwóch uczniów ta okoliczność, że ich nauczyciel wie dobrze, iż tylko jeden z nich zda egzamen, a drugi go zdać nie będzie w stanie.

— Do polemicznych pism św. Augustyna zaliczyć jeszcze należy De haeresibus ad Quodvultdeum (ok. r. 429), gdzie w 88 rozdziałach przebiega błędy heretyków, od Szymona Maga aż do Pelagjusza.

Nieznajomy autor dzieła Praedestinatus, sive Praedestinatorum haeresis, wydanego pierwszy raz przez Jak.

Sirmonda (Paryż 1643 i w Sirmondi Opera var.

I 270...), przepisał z małemi odmianami to pismo, tak, iż u niego stanowi ono pierwszą księgę (dwie drugie tchną semipelagjanizmem).

Do egzegetycznych: wspomniane wyżej De doctrina Christiana libri IV, stanowią introdukcję biblijną i prowadzą do odniesienia pożytku z czytania Pisma św. Właściwiej egzegetycznemi są: na Stary Test.: De Genesi ad litteram liber imperfectus contra Manichaeos; De Genesi ad litteram libri XII.

W Locutionum ll.

VII i 82 quaestion.

in Heptateuch. rozbiera różne filologiczne kwestje biblijne.

Enarrationes in psalmos 150 składają się w części z objaśnień, które A. dyktował, w części z mów (sermones), jakie miał do wiernych, w różnych czasach i okolicznościach.

Na Nowy Test.: De consensu Evangelistar.

ll.

IV, gdzie objaśnia różnice między Ewangeljami; Quaestionum euangelicar.

ll.

II zawierają objaśnienia 47 miejsc z Mateusza i 51 z Łukasza; De sermone Domini in monte secund.

Matth. ll.

II, o 8 błogosławieństwach; 124 tractatus in Evang.

Joannis; 10 tractatus in I Joan.; Expositio quarundam (84) propositionum ex epist. ad Rom.; Expositio inchoata epistolae ad Rom.; Expos.

eplae ad Galatas.

Tu można zaliczyć Speculum de sacra Scriptura, zawierające przepisy życia ascetycznego, z samych tekstów biblijnych.

W dotychczasowych wydaniach tego dziełka, teksty są według przekładu św. Hieronima.

Lecz w r. 1852 karnynał Anioł Mai ogłosił (Nova Patrum Bibliotheca vol.

I par.

II str.

I—VIII.

1—117), zdaje się, dawniejszy i oryginalny tekst, w którym cytaty są według Itali.

Wspomnieć jeszcze należy o trzech dziełach Augustyna, które, jakkolwiek nie są ściśle teologiczne, należą jednak do najpiękniejszych utworów głębokiej jego myśli: 1) De Civitate Dei, 2) Retractationes i 3) Confessiones.

Pierwsze z nich, De Civitate Dei w 22 księgach, jest najobszerniejszą i najgruntowniejszą apologją religji chrześcjańskiej ze wszystkich, jakie wówczas były napisane.

Augustyn pracował nad tém dziełem od r. 413 do 426.

Zbija on tu zarzuty, czynione chrześcjanom z powodu najazdów germańskich.

Zarzucano bowiem, że chrześścjańska wiara ściąga wszelkie nieszczęścia na państwo Rzymskie.

Augustyn zaś, zapatrując się na państwo Rzymskie ze stanowiska politycznego i religijnego, dowodzi, że ono samo przez się koniecznie upada.

Założyciel jego Romulus, broczący ręce we krwi swego brata, jest złowrogim wieszczem dla całej historji Rzymu.

Egoizm jest charakterem Rzymian; patrjotyzm ich, jest poprostu egoizmem narodowym.

Tyranja cezarów, była koniecznem następstwem i dopełnieniem historji rzymskiej: Rzym musiał upaść.

Ze stanowiska religijnego, Rzymianie byli w rękach Opatrzności narzędziem zaprowadzenia porządku w ówczesnym świecie, jedności i legalności.

Spełnili swoje posłannictwo, a nagrodą ich za to, ziemska była chwała i powodzenie.

Bóg, według swej sprawiedliwości, nie mógł im większej dać nagrody.

Wreszcie przyszła chwila, w której cały ustrój państwa Rzymskiego rujnować się zaczął.

Któż mógł powstrzymać tę ruinę?

Na co się Rzymianom przydali bogowie Olimpu?

Demoralizacja, ze czci bogów płynąca, popchnęła Rzym do zguby, a bogowie zniknęli z upadkiem państwa.

Zupełnie czém inném jest chrystjanizm: nie burzy on, ale zachowuje, utrzymuje, dźwiga wszystko na świecie.

Czyż Gotowie nie oszczędzili świątyń chrześcjańskich?

A świątynie te, czyż nie stały się jedyném schronieniem przed barbarzyńcami.

Państwo Rzymskie, to państwo świata, miasto ziemskie.

Chrystjanizm, to królestwo niebieskie, miasto Boże.

Podstawą grodu Bożego, czyli chrystjanizmu, jest Chrystus, syn Boży; zasadą tego miasta, miłość; jego dziedzictwem, świat teraźniejszy i przyszły, we wzajemném z sobą połączeniu; jego celem, zwycięztwo nad grodem ziemskim, z którym w ustawicznej zostaje walce.

Podstawą i początkiem grodu ziemskiego, jest czart; jego zasadą, egoizm i wzgarda Boga; celem, obalenie porządku boskiego, a końcem, męki wieczne, wówczas, gdy gród Boży będzie siedzibą szczęśliwości wiekuistej.

Około r. 427 Augustyn zajął się przeglądem wszystkich swoich dzieł, zwłaszcza początkowych pism filozoficznych, które zawierały zdania, niekiedy niedojrzałe i jednostronne.

Owocem tego przeglądu były Retractationes w dwóch księgach.

Nakoniec, Augustyn występuje jako człowiek i jako chrześcjanin w 18 księgach „Wyznań“ (Confessiones), pisanych r. 400.

Przebiega w nich, z największą prawdomównością, lata swoich obłąkań i zdrożności.

Jest to najbardziej pociągające dzieło ze wszystkich pism św. Augustyna i największej też podoba się liczbie czytelników; jednak, czytając je, nie trzeba zapominać, że pokora świętego męża jaskrawiej może maluje złe, niż było w rzeczywistości.

— Gorliwie sprawując obowiązki biskupa, Augustyn, pociągnięty pięknością życia zakonnego, wówczas właśnie poczynającego się szerzyć na zachodzie, pierwszy zaprowadził to życie ascetyczne między duchowieństwem Hippony: duchowni ci żyli wspólnie, pod kierunkiem swego biskupa.

A że wielu kapłanów, ze szkoły Augustyna, zostało później biskupami, przeto zwyczaj życia wspólnego wkrótce rozpowszechnił się i po za granicami kościelnej prowincji północnej Afryki.

Augustyn był także znakomitym kaznodzieją.

O d św. Ambrożego różni się więcej wyrobieniem djalektycznem, ponieważ w wielu kazaniach miał na względzie słuchaczów oświeconych.

W czwartej księdze dzieła De doctrina christiana, traktuje homiletykę, streszczając ją w tych słowach: mówca powinien przekonać, wzruszyć i skłonić do czynów dobrych.

Około czterystu jego kazań doszło naszych czasów.

Umarł Augustyn 28 Sierpnia 430 r., w czasie pierwszego oblężenia Hippony przez Wandalów.

Pod koniec V w. biskupi afrykańscy, chroniąc zwłoki świętego przed Wandalami, przewieźli je do Sardynji.

Gdy ta wyspa dostała się w VIII w. w ręce Saracenów, Luitprand, król Longobardów, wykupił te zwłoki na wagę złota i uroczyście przeprowadził do Pawji, stolicy swego królestwa, gdzie złożył je w kościele św. Piotra.

Do r. 1695 nie wiedziano jednak dokładnie, w którém miejscu spoczywało ciało świętego, ale odszukano je nareszcie.

Niektórzy jednak zaprzeczali tożsamości odszukanych kości; ztąd powstały długie bardzo i żywe spory.

Benedykt XIII polecił biskupowi Pawji ścisłe rzeczy zbadanie, poczem nakazał spierającym się stronom milczenie i zatwierdził zdanie biskupa za autentycznością odszukanych relikwji (bullą 2 8 Wrześ.

1728 r.).

R.

1842, za pozwoleniem Papieża, znowu te święte resztki zostały wydobyte i złożone w mieście Bona (dawne Hippo regius), w Afryce, w grobowcu wzniesionym Doktorowi Łaski, przez biskupów francuzkich.

Szczegółowo historję tych relikwji opisał ks. Beccard, Hist. des reliques de S. A. et de leur translation a Hippone, Paris 1867.

Najlepsze wydanie dziel św. Augustyna winniśmy benedyktynom (Paryż 1679—1700 tomów 11 in folio), gdzie także znajduje się jego żywot przez Possidjusza, jego przyjaciela; przedrukował Migne, w Patrol, lat.

t.

33—47 i bracia Gaume we 22 tomach in 8 (Paryż 1835—1841).

Do nowszjch bjografji świętego należą: dra Klotha, Der hl.

Aurelius Augustinus (Aachen 1840, tomów 2); Btndemanna, Das Lebeu des hl.

Augustin (Berlin 1844—1855 2 t.), praca pilna, ale niedostateczna; Poujoulat, Vie de S. A. (Paryż); Flottes, Etudes sur S. Augustin, son génie, son ame, sa philosophie, Montpellier 1862; A. Théry, Le génie philos.

et littéraire de S. A. (Paris 1861).

Także w Stolberga, Gesch. d.

Religion, od t. XIII—XV.

W Polsce wcześnie były przedrukowywane dzieła św. Augustyna, jak np.: De vita christiana, ad sororem suam viduam, liber unus, w Krakowie u Hieronima Vietora r. 1529 4to; De moribus Ecelesiae catholicae, wydał Jan Cervus Tucholczyk, w Krakowie u Florjana Unglera, 1530 4to, i t. d.

Posiadamy w tłumaczeniu na język polski następne dzieła św. Augustyna: Ksiąg pięcioro Rozmyślania, Mowy tajemne, Broń duchowna, O skrusze serca, O marności świata, przez Piotra Kazimierza Tryznę (Wilno 1617, Kraków 1629 i 1644, Poczajów 1777).

Polszczyzna czysta, styl gładki.

Siarczyński powiada, że prawdziwym tłumaczem był Alandus Jan, lwowianin, jezuita, który wydał to dzieło pod nazwiskiem Tryzny, starościca bobrujskiego.

Nauki chrześcjańskie, to jest sentencje z ksiąg Augustyna św. wyięte, przełożone przez Andrzeja Chryzost.

Załuskiego, biskupa warmińskiego (Warszawa 1686 4to, Kalisz 1730 fol.).

Soliloquia, medytacje i manuale tłumaczył wierszem polskim król Stanisław Leszczyński (Nancy 1745).

S. Augustyn biskup hipp. w pięciu traktatach, z ksiąg jego wyjętych, wiernie na polski przetłumaczony, staraniem i kosztem Mateusza Kraszewskiego, opata kongregacji czerwieńskiej księży kanoników lateraneńskich (Warszawa 1759).

Traktaciki: Manuale albo broń duchowna, o skrusze serca, o marności świata (Wilno 1760, Poznań 1770).

Pod tyt.

Pisma S. Aug., wydał rozmyślania i rozmowy duszy z Bogiem ks. Fr. Wawrowski (Gniezno 1852).

O mieście Bożém, pierwszych ksiąg pięcioro, przełożył ks. M. Gładyszewicz (Kraków 1835).

Wyznanie św. Augustyna przetłumaczyli: ks. P. Pękalski (Kraków 1847) i Michał Bohusz Szyszko (Wilno 1844 tomów 2).

O kazaniu Pańskiem na górze, księgi dwie, tłumaczył L. R. (Leon Rzewuski, Kraków 1854).

O prawdziicości religji katolickiej, podług św. Augustyna, wolnym przekładem napisał L. R. (Leon Rzewuski, Kraków 1853).

Pięćdziesiąt Homilji (Poznań 1858).

Niektóre homilje i kazania św. Augustyna (w liczbie 8) przełożył ks. Innocenty Krzyszkowski, trynitarz; drukowane są w Dziejach dobroczynności, wydawanych w Wilnie roku 1823 i 1824.

Wujek w Postylli mniejszej pomieścił 8 kazań.

W Pamiętniku rel.

mor. (t. I) jest 6 ksiąg Spowiedzi i zdania wyjęte z dzieł św. Aug.

przez M. Gniewosza (w t.

6 i 7).

Rozmowy duszy z Bogiem, przekład z franc., tłum.

ks. Clement (Warsz.

1860).

Raguła św. ojca Augustyna, z łac. przetłum.

przez pewnego kapłana zakonu kaznodz.

(Warsz.

1818).

Przypisy

↑ Ten Juljan z Eclanum, wraz z pelagjańskimi biskupami, apellował do Papieża Bonifacego I.

Św. Augustyn, na usprawiedliwienie swoje, napisał podówczas (ok. 420) Contra duas epistolas Pelagianor.

W księgach zaś Contra Julian, zbija nowy kierunek pelagjanizmu, nadany mu przez Juljana.


text: blond, blondyn(ka), o ‘jasnych włosach’; wedle franc. blonde, niem. ' 048]Blondine; blondyna, o ‘koronce’; Niemcy przejęli w 17. w. to słowo od Francuzów, jak i brunet, ale oba ich pierwotna własność, co przez Romanów do nich wróciła, por. blenden i braun.


text:
KSIĘGA DRUGA.

ROZUMOWANIE MATEMATYCZNE.

Przypisy

↑ Patrz niżej Rozdz.

XI.


J ak W e b 2 .

0 s tymu luj e a m a tor sk ie dz ie nnik arstw o i co z t e g o wy nik a d la s p oł e cz e ńs twa o byw a t e ls k ie g o

1 Jak Web 2.0 stymuluje amatorskie dziennikarstwo i co z tego wynika dla społeczeństwa obywatelskiego mgr Piotr Siuda Streszczenie Internet to medium, które zmienia się i ewoluuje, powstają w nim coraz nowsze narzędzia oraz serwisy.

Powstanie najnowszych związane jest z niezwykle świeżym, choć już bardzo rozpowszechnionym i święcącym tryumfy zjawiskiem, jakim jest Web 2.0, zjawiskiem, które z całą pewnością określić można nowym obliczem Internetu.

Oparte na generowaniu contentu przez użytkowników oraz czerpiące z ich zbiorowej inteligencji, serwisy oznaczone etykietą Web 2.0 stymulują powstanie amatorskiego dziennikarstwa internetowego.

Chodzi przede wszystkim o zaistnienie serwisów Web 2.0 określanych mianem social publishing oraz rozkwit blogów, bardzo mocno związanymi z nowymi trendami sieciowymi.

Za pomocą serwisów oraz weblogów wiadomości mogą być produkowane nie tylko przez oficjalne organizacje medialne, lecz także przez zwykłych ludzi.

Internet to zatem medium pozwalające dotychczasowym odbiorcom wiadomości stać się ich nadawcami – w związku z tym oficjalne, tradycyjne dziennikarstwo traci swoją pozycję.

Amatorskie dziennikarstwo cechuje nieograniczona wolność odnośnie publikowanych treści.

Często przybiera ono w związku z tym bardzo radykalne formy, co autor ukazuje na przykładzie Indymediów - grupy internetowych, połączonych w sieci, oddolnie tworzonych, niekomercyjnych organizacji medialnych opartych na wolontariacie.

Drugim ukazanym przez autora przykładem są coraz bardziej popularne serwisy z fałszywymi wiadomościami.

Autor wskazuje, że stymulowane przez Web 2.0, amatorskie dziennikarstwo internetowe ma pozytywny wpływ na społeczeństwo obywatelskie.

Umożliwia ono odejście od hierarchicznych struktur medialnych i zwrócenie się w stronę bardziej demokratycznych.

Ukazane w pracy dziennikarstwo społeczne to nic innego jak zwiększający aktywność obywateli, specyficzny rodzaj rożnego rodzaju oddolnych, niezależnych inicjatyw obywatelskich.

Dziennikarstwo to inicjuje publiczne debaty i dyskusje, a także pomaga w kultywowaniu alternatywnych światopoglądów, co w ogromnej mierze sprzyja pluralizmowi oraz kształtowaniu obywatelskich postaw ludzi.

Słowa kluczowe: Web 2.0, social publishing, blogi, weblogi, zbiorowa inteligencja, dziennikarstwo internetowe, dziennikarstwo społeczne, dziennikarstwo amatorskie, społeczeństwo obywatelskie.

1.

Wprowadzenie Celem pracy jest ukazanie, w jaki sposób nowe trendy internetowe nazywane Web 2.0 stymulują zjawisko amatorskiego dziennikarstwa internetowego oraz wskazanie pozytywnego wpływu tego ostatniego na społeczeństwo obywatelskie.

Dziennikarstwo to, nazywane również społecznym, ze względu na swoje cechy, może być ogromną szansą rozwoju owego społeczeństwa.

Mówiąc o cechach amatorskiego dziennikarstwa internetowego, zaznaczyć należy, że jest ono oddolne, umożliwia odejście od hierarchicznych struktur medialnych i zwrócenie się w stronę bardziej demokratycznych.

Poza tym dziennikarze amatorzy mogą korzystać z różnorodnych narzędzi internetowych i publikować, co tylko im się podoba.

Oczywiście zaistnienie dziennikarstwa społecznego w sieci nie byłoby w ogóle możliwe, gdyby nie rozwój Internetu oraz jego oblicza, które nazywane jest mianem Web 2.0.

2.

Web 2.0 Internet to medium, które zyskuje coraz większą popularność, staje się w coraz większym stopniu ważnym elementem codziennego życia ludzi, wywiera na nie ogromny wręcz wpływ.

Gospodarka, edukacja, polityka to tylko niektóre dziedziny przeobrażone w wyniku zaistnienia Internetu.

Można zaryzykować stwierdzenie, że medium to coraz bardziej kształtuje i zmienia wszystkie niemal dziedziny ludzkiej aktywności.

Jak twierdzi M. Castells, żyjemy dzisiaj w galaktyce

2 Internetu (poprzedzała ją galaktyka Gutenberga)1.

Świat w wyniku zaistnienia elektronicznej sieci uległ szybkiej i radykalnej przemianie.

Jest ona tak intensywna między innymi dlatego, że Internet to medium, które rozrasta się niezwykle gwałtownie.

Rozwój elektronicznej sieci jest stały (choć nierównomierny w różnych rejonach świata), stale bowiem udoskonalana i rozbudowywana jest infrastruktura internetowa, czyli zarówno łącza jak i komputery, za pomocą których sieć dociera do użytkowników.

Coraz więcej jest również tych ostatnich.

W 2004 roku z Internetu korzystało 934 miliony ludzi.

Szacuje się, że liczba netizenów, jak bywają określani Internauci, przekroczyła już 1,5 miliarda2.

Jeśli przyjrzeć się Internetowi, to rozwija się i zmienia nie tylko jego techniczna infrastruktura.

Procesowi temu podlegają także różnorodne narzędzia internetowe czy oprogramowanie.

Przed 1990 rokiem nikt nie znał jeszcze czegoś takiego jak strony internetowe czy niezwykle dziś popularnych przeglądarek internetowych.

Do tamtego momentu najpowszechniej wykorzystywanym i najpopularniejszym narzędziem sieciowym była przede wszystkim poczta e-mail.

Tworzenie serwisów internetowych, zwanych stronami internetowymi, rozpoczęło się dopiero po 1990 roku wraz ze stworzeniem przez Tima Bernersa-Lee, angielskiego informatyka pracującego w laboratorium fizycznym w Genewie, sieci World Wide Web3.

To, jak bardzo Internet ewoluuje pod względem wykorzystywanych narzędzi i oprogramowania, pokazuje również chociażby zanik wykorzystywania niezwykle kiedyś popularnych kanałów czat IRC (Internet Relay Chat) czy MUD- ów (Multiple User Dungeons).

Elektroniczna sieć zatem zmienia się, ewoluuje, powstają coraz nowsze narzędzia wykorzystywane w jej obrębie.

Powstanie najnowszych związane jest z niezwykle świeżym, choć już rozpowszechnionym i święcącym tryumfy zjawiskiem, jakim jest Web 2.0, zjawiskiem, które z całą pewnością określić można nowym obliczem Internetu.

Web 2.0 oznacza jakościową zmianę, niektórzy twierdzą wręcz, że Web 2.0 to swoista rewolucja w Internecie, która wywróciła to medium do góry nogami.

Pojęcie Web 2.0 rozpowszechniło się w 2004 roku po serii konferencji na temat nowych technik internetowych, organizowanych przez firmy O''Reilly i MediaLive International.

Do tamtego momentu temat tego nowego trendu internetowego „roztrząsany był głównie w specjalistyczno- hobbystycznych blogach przez fascynatów i futurologów Internetu.

Ale teraz nowe hasło przekracza granice blogów i (także w Polsce) wchodzi do języka menedżerów w garniturach i krawatach gotowych postawić na nową kartę duże pieniądze”4.

Jak dotąd nie stworzono jednej, jasnej definicji Web 2.0.

Mimo ogromnej popularności tego zjawiska jest to jeszcze termin nieco mglisty i intuicyjny.

Przyjmuje się, że oznacza on strony internetowe nowej generacji, ukuty zaś został w celu odróżnienia ich od tradycyjnych stron internetowych określanych mianem Web 1.0.

Niektórzy badacze zajmujący się Internetem uważają, że termin Web 2.0 to marketingowy humbug, chwyt, który ma wesprzeć współczesny e-biznes i zniwelować skutki słynnego krachu giełdowego w 2001 roku, czyli słynnej klęski dot-comów.

Jak twierdzi choćby Paul Boutin nowe określenie, czyli właśnie Web 2.0, potrzebne było „internetowym przedsiębiorcom, którzy spóźnili się na boom związany z rozwojem Web 1.0”5.

Podobnie uważa Russel Shaw, wprost nazywając Web 2.0 „chwytem marketingowym”6.

Wielu krytyków wskazuje, że Web 2.0 tak naprawdę nie wprowadza żadnych nowości albo są one jedynie kosmetyczne, polegają bardziej na charakterystycznym wyglądzie serwisów internetowych niż na nowych mechanizmach ich funkcjonowania.

Częste są opinie, że wiele rozwiązań, które uznaje się za elementy systemu Web 2.0, pojawiło się o wiele wcześniej, niż zaczęto mówić o tym nowym trendzie internetowym.

Według tych opinii Web 2.0 jedynie łączy technologie Web 1.0 i dopisuje do nich filozofię komunikacji między użytkownikami a administracją serwisu.

1 M. Castells, Galaktyka Internetu: refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Poznań, Rebis, 2003, s. 12.

2 Internet Standart, Globalna wioska w liczbach, http://www.internetstandard.pl/news/85065.html, odebrano: 19.10.2008.

3 M. Kryszczuk, Historia nowego medium – sieci Internet, [w:] Kultura i społeczeństwo, 2002, tom XLVI, nr 1, s. 135.

4 Z. Domaszewicz, Web 2.0 to rewolucja w Internecie?, http://gospodarka.gazeta.pl/gospodarka/1,68367,3196659.html, odebrano: 19.10.2008.

5 P. Boutin, The new internet “boom” doesn’t live up to it’s name, http://www.slate.com/id/2138951, odebrano: 19.10.2008.

6 R. Shaw, Web 2.0.?

It doesn’t exist, http://blogs.zdnet.com/ip-telephony/?p=805, odebrano: 19.10.2008.

3 Obok tych krytycznych głosów pojawiają się jednak również zupełnie inne.

Według nich Web 2.0, ów nowy trend internetowy, rzeczywiście istnieje7.

Jeśli ludzie o nim mówią, jeśli programiści tworzą coś, co nazywają Web 2.0, skoro tworzą nowe, wcześniej nieznane technologie, jeśli jest o tym coraz głośniej, to mówiąc kolokwialnie, coś na rzeczy jest.

O tym, że Web 2.0 to rzeczywista zmiana, świadczy ogromne zainteresowanie tym zjawiskiem przez fundusze Venture Capital, czyli fundusze wysokiego ryzyka.

Inwestorzy inwestują w serwisy z kręgu Web 2.0 coraz większe pieniądze.

Ogólnie cieszą się one ogromnym wręcz zainteresowaniem nie tylko ze strony biznesmenów, ale również użytkowników elektronicznej sieci.

Wspomniałem już o tym, że Web 2.0 definiuje się bardzo często w opozycji do starszych serwisów określanych mianem Web 1.0.

Właśnie w ten sposób ujmuje to zjawisko wybitny znawca sieci Tim O’Reilly, który w swoim artykule What is Web 2.0 definiuje sieć nowej generacji na przykładach, które konfrontuje ze stronami Web 1.08.

Przeciwstawienie tych dwóch rodzajów serwisów opiera się, ogólnie sprawę ujmując, na dynamice starych i nowych witryn.

To co stare, jest według O’Reillyego statyczne, w odróżnieniu od dynamicznych stron i narzędzi internetowych nowej generacji.

I tak na przykład Brittanica Online - statyczna, dostojna, centralnie redagowana jest Web 1.0, natomiast Web 2.0 to Wikipedia - encyklopedia wspólnie tworzona przez internautów.

Ofoto jest uważane za Web 1.0, Flickr za Web 2.0, DoubleClick (tradycyjny serwis reklamowy) to Web 1.0, Google AdSense (reklamowy mechanizm Google, który uwzględnia kontekst witryn internetowych) to Web 2.0.

Wspólne dla wszystkich bądź większości serwisów nowej generacji nowości, odróżniające owe serwisy od witryn Web 1.0, doskonale opisuje w swoim artykule Web 2.0 Next Big Thing Or Next Big Internet Bubble?

David Best9.

Posiłkując się opisem dokonanym przez tego autora, wyróżniam dwojakiego rodzaju zmiany charakterystyczne dla Web 2.0, które nazwę zmianami technologicznymi i zmianami społecznymi.

Nie znaczy to oczywiście, że zmiany społeczne nie mają oparcia w używanych przez programistów technologiach.

Jest oczywiście odwrotnie, lecz nazywając pewne nowości społecznymi, chodziło mi o podkreślenie społecznych konsekwencji ich zastosowania.

Jeśli chodzi o aspekt technologiczny, dotyczący programowania, tworzenia stron internetowych, to nie jest on zbyt istotny z punktu widzenia moich rozważań.

Warto tylko pro forma wspomnieć, że pod względem technologicznym strony Web 2.0 charakteryzują się wykorzystaniem interaktywnych technik takich jak AJAX, udostępnianiem interfaceów XML, korzystaniem z nowych technik takich jak XHTML, SOAP, XUL, RDF, dużo częstszym wykorzystywaniem kanałów RSS oraz bardzo szerokim rozpropagowaniem, tzw. Webservices.

Zdecydowanie ważniejszy jest dla mnie społeczny aspekt zmian, jakie niesie ze sobą zaistnienie zjawiska Web 2.0.

Do najważniejszych tego rodzaju zmian, kluczowych dla omawianego przeze mnie tematu, należą: dostarczanie tzw. user experience, generowanie contentu przez użytkowników, tworzenie wokół serwisów społeczności, wykorzystanie zbiorowej inteligencji, folksonomia.

Dostarczanie user experience Chodzi o to, że użytkownik wchodząc na stronę Web 2.0, powinien czuć, że na takiej się znajduje.

Osiąga się to poprzez lekkie zaprojektowanie witryny, wygląd oparty na gradientach i zaokrąglonych elementach, oznaczanie serwisu jako stale będącego w fazie Beta.

Generowanie contentu przez użytkowników Celem twórców serwisów spod znaku Web 2.0 jest to, żeby sieć WWW dawała użytkownikom jak największą możliwość interakcji i integracji.

Osiąga się to między innymi w ten sposób, że środek ciężkości stron WWW zostaje przesunięty w kierunku użytkownika.

Autorzy witryn przygotowują serwis, ale jądrem jego funkcjonowania są użytkownicy, którzy dostarczają zawartości (contentu) (np. 7 B. Miś, Władza myszki, [w:] Polityka, 2006, nr 14/2549, s. 86 – 87.

8 T. O’Reilly, What is Web 2.0, http://www.oreillynet.com/pub/a/oreilly/tim/news/2005/09/30/what-is-web-20.html, odebrano: 19.10.2008.

9 D. Best, Web 2.0 Next Big Thing Or Next Big Internet Bubble?

http://page.mi.fu-berlin.de/~best/uni/WIS/Web2.pdf, odebrano: 19.10.2008.

4 zdjęć, plików video, linków do ciekawych stron internetowych, itp.).

Ogólnie rzecz biorąc, serwisy Web 2.0 charakteryzują się zwiększonym wpływem użytkownika na kształt serwisu, przy jednoczesnej minimalizacji ingerencji administratorów czy twórców.

Doskonale widać to, jeśli przyjrzeć się ilości osób zatrudnionych w największych firmach z kręgu Web 2.0.

Przykładowo YouTube, serwis przyciągający miesięcznie miliony internautów, zatrudnia zaledwie 25 osób10.

Tworzenie wokół serwisów społeczności Serwisy Web 2.0 charakteryzują się tym, że bardzo często tworzą wirtualne społeczności użytkowników.

Zaczynają oni ze sobą współpracować, budują sieci kontaktów (czyli tworzą listy znajomych, z którymi można się komunikować bezpośrednio), zapraszają do nich znajomych, wysyłają prywatne wiadomości, dyskutują ze sobą za pomocą forów i grup dyskusyjnych.

Co niezwykle istotne z punktu widzenia moich rozważań, społeczności internetowe zaspakajają naturalne potrzeby współpracy z innymi ludźmi, a także wymiany doświadczeń, informacji czy zainteresowań.

Warto podkreślić, że społeczności te rozwijają się wręcz lawinowo – tempo ich wzrostu, przybywania nowych członków, jest ogromne.

Wykorzystanie zbiorowej inteligencji Zbiorowa inteligencja oznacza „zdolność wirtualnych społeczności do podnoszenia poziomu wiedzy i kompetencji eksperckich ich członków, często poprzez współprace i debaty prowadzone na dużą skalę”11.

Tak określa ją za P. Levy’m, słynny badacz mediów z MIT Henry Jenkins.

Według niego rozproszona wiedza ludzi połączonych przez Internet integruje się w inteligencję zbiorową, która jest silniejsza nawet od najpotężniejszych instytucji.

Zgodnie z zasadą zbiorowej inteligencji, sieć blogów amatorskich dziennikarzy może stworzyć alternatywę dla profesjonalnych dziennikarzy lub też tworzona zespołowo Wikipedia może konkurować z tradycyjnymi encyklopediami12.

Chodzi tu po prostu o zdolność produkcji nowej wiedzy, która kryje się w relacjach między ludźmi partycypującymi w społecznościach wirtualnych.

Wiedza ta nie jest stanem, ale procesem.

Dzięki relacjom ludzkim następuje jej wymiana, rozwój, upowszechnienie oraz absorpcja.

Folksonomia Pod pojęciem folksonomii rozumie się coś przeciwnego taksonomii, czyli hierarchicznemu porządkowaniu treści w Internecie charakterystycznemu dla serwisów typu Web 1.0.

Najlepszym przykładem taksonomii są różnorakie katalogi stron internetowych.

Folksonomia natomiast to nieco bardziej demokratyczny sposób porządkowania treści w Internecie, przy użyciu tzw. tagów.

Za pomocą tagów treści porządkowane są nie przez twórców serwisów, ale przez samych użytkowników.

Internauci mogą oznaczyć (otagować) dowolne treści, czyli przypisać im pewne słowa kluczowe.

W ten sposób biorą oni, w pewnym sensie, udział w swoistym głosowaniu, mającym na celu uporządkować i wyróżnić treści znajdujące się na serwisach Web 2.0.

Wśród ogromnej masy serwisów nowej generacji wyróżnić możemy kilka ich kategorii.

Jedną z nich stanowią serwisy społecznościowe, czyli tzw. social networking.

Pierwszym serwisem tego typu był Friendster.

Obecnie, ta powstała zaledwie dwa lata temu społeczność wirtualna, ma około 50 milionów użytkowników.

Jej celem jest umożliwienie ludziom zawiązania i utrzymania kontaktów towarzyskich.

Podobny cel ma serwis MySpace.

Specjaliści z branży internetowej wskazują na jego spektakularny rozwój.

W ciągu zaledwie roku (założony został w 2003 roku przez T. Andersona i Ch.

DeWolfe’a) zdołał on bowiem zgromadzić sto milionów użytkowników.

Obecnie wchodzi w skład imperium medialnego Roberta Murdocha, który kupił go za 580 mln dolarów13.

Serwis umożliwia komunikację i nawiązywanie nowych znajomości za pomocą, tzw. profilu, czyli prywatnej strony użytkownika, na której może on przedstawić siebie, prowadzić własny blog czy stworzyć własną galerię zdjęć.

Szczególnego rodzaju serwisami social networking są społeczności z tzw. kręgu business networking.

Są to społeczności grupujące ludzi biznesu, przedsiębiorców poszukujących nowych okazji biznesowych.

Partycypują w nich również ludzie poszukujący pracy.

Ogólnie stwierdzić można, że są to społeczności, w których ludzie partycypują ze względów zawodowych – poszukują przydatnych informacji, kontaktów zawodowych, okazji rozwoju, nowej pracy, itd.

Przykładem takiej społeczności są chociażby LinkedIn czy Xing.

Inne bardzo popularne serwisy Web 10 S. Levy, B. Stone, Żywy Internet, [w:] Newsweek, 23.04.2006, s. 61.

11 H. Jenkins, Kultura konwergencji, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2007, s. 265.

12 S. Levy, B. Stone, Żywy Internet, [w:] Newsweek, 23.04.2006, s. 61.

13 J. Szubrycht, Bujda News, [w:] Przekrój, 2006, nr 16/3174, s. 66 – 69.

5 2.0, to chociażby del.icio.us – nieustannie konstruowany, uaktualniany na bieżąco przez internautów gigantyczny katalog witryn sieciowych, czyli tak zwany serwis zakładkowy.

Web 2.0 to również newsfeedy redagowane przez użytkowników, takie jak chociażby Digg czy Reddit, AJAX-owe aplikacje, takie jak Google Maps i Google Mail, serwisy video jak YouTube i Google Video czy spersonifikowane radia internetowe jak Last.fm.

Do nurtu Web 2.0 zaliczyć możemy również różnorodne serwisy fotograficzne (takie jak na przykład Flickr), gdzie internauci zamieszczać mogą swoje zdjęcia.

Z całą pewnością nie sposób jest w żadnym chyba opracowaniu wymienić wszystkich serwisów, które można by uznać za Web 2.0, jest ich bowiem bardzo dużo.

Sprawę utrudnia dodatkowo fakt, że do Web 2.0 zaliczamy również blogi, a tych powstaje w Internecie niezliczona wręcz ilość.

Również w Polsce rosnąca liczba serwisów spod znaku Web 2.0 świadczy o tym, że zjawisko to staje się coraz bardziej popularne i w naszym kraju.

Najpopularniejsze polskie witryny to chociażby serwisy społecznościowe, takie jak Grono.net czy Spinacz.pl. Popularnością cieszą się również serwisy z kręgu business networking, takie jak np. Goldenline, serwisy newsfeedowe jak Wykop.

Podobnie jak zagranicznych istnieje bardzo dużo rodzimych serwisów spod znaku Web 2.0.

Zarówno na świecie oraz w Polsce coraz więcej jest Web 2.0 z kręgu określanego mianem social publishing.

To najważniejszy ze względu na podejmowany przeze mnie temat rodzaj serwisów nowej generacji.

Social publishing - serwisy amatorskiego dziennikarstwa internetowego, uprawianego przez zwykłych ludzi, nieprofesjonalnych dziennikarzy tworzących wiadomości na łamach rożnego rodzaju stron internetowych, blogów, itp.

Internauci coraz częściej pragną być nie tylko biernymi odbiorcami informacji, ale też chcą je aktywnie tworzyć.

Na serwisach social publishing amatorzy umieszczają produkowane przez siebie wiadomości, newsy, piszą o tym, co ich interesuje, zamieszczają dziennikarski materiał filmowy czy zdjęciowy.

Tego rodzaju serwisów powstaje coraz więcej.

3.

Amatorskie dziennikarstwo internetowe Rozważania o wpływie Web 2.0 na dziennikarstwo społeczne poprzedzić należy uwagą, że Internet zmienił naturę dziennikarstwa nie tylko poprzez stymulowanie jego amatorskiego oblicza.

Elektroniczna sieć stanowi również zupełnie nową jakość w dziennikarstwie profesjonalnym, można bowiem mówić o powstaniu profesjonalnego dziennikarstwa internetowego.

Stwierdzić należy, że dziennikarstwo to wręcz rozkwita.

Niektórzy skłonni są nawet do wysuwania prognoz, że już w niedalekiej przyszłości przyćmi ono klasyczne jego odmiany.

Już dzisiaj widać pierwsze tego oznaki, szczególnie w krajach, w których dostęp do Internetu jest rzeczą niemalże powszechną.

To tam właśnie dziennikarze mediów klasycznych coraz bardziej uaktywniają się także w Internecie, swoją działalność dziennikarską ograniczają tylko do niego - prowadzą na przykład blogi czy stają się członkami wirtualnych redakcji dziennikarskich.

Oczywiście klasyczne media cały czas dominują (szczególnie w krajach gorzej rozwiniętych pod względem dostępu do Internetu).

Ich internetowe odpowiedniki są często uzależnione od treści przez nie dostarczanych14.

Mimo tego wielu entuzjastów wskazuje, że dziennikarstwo internetowe będzie się rozwijać, przede wszystkim z tego względu, że jest to dziennikarstwo w coraz większym stopniu odpowiadające potrzebom użytkowników – odbiorców wiadomości.

Chodzi tu o szybkość informacji oraz o wysoki poziom interaktywności (użytkownik ma możliwość oceny rzetelności informacji czy danego dziennikarza – na przykład przez wystawienie mu oceny na forum).

Między innymi ze względu na atrakcyjność owej interaktywności rozwija się w Internecie dziennikarstwo nieprofesjonalne.

Jego zaistnienie to drugi sposób, w jaki sieć zmienia dziennikarstwo.

Chodzi o to, że rozwija się dziennikarstwo amatorskie, uprawiane przez zwykłych ludzi, amatorsko tworzących wiadomości na łamach rożnego rodzaju stron internetowych, blogów, itd.

Internauci coraz częściej pragną być nie tylko biernymi odbiorcami informacji, ale też chcą je aktywnie tworzyć – tworzyć przy pomocy nowej generacji serwisów, które wkroczyły na arenę elektronicznej sieci oraz zadomowiły się na niej na dobre.

Tworzyć przy pomocy Web 2.0.

Serwisy Web 2.0 określane mianem social publishing pozwalają internautom na łatwe, nie wymagające programistycznych umiejętności, generowanie contentu, czyli po prostu dostarczanie 14 M. Górak, Czy (i kiedy) Internet pożre inne media?, http://www.idg.pl/news/89585.html, odebrano: 18.10.2008.

6 wiadomości.

Co niezwykle ważne, serwisy nowej generacji zapewniają dużą szybkość docierania informacji oraz dużą interaktywność.

Twórca wiadomości może je opublikować szybko – niemal zaraz po danym zdarzeniu, odbiorca zaś może selekcjonować informacje w dowolny sposób – chociażby za pomocą wspomnianej już w artykule folksonomii.

Nadawca często spotyka się z reakcją innych osób, będących odbiorcami.

Mamy tu więc do czynienia z niezwykle atrakcyjną (zarówno dla odbiorcy jak i nadawcy) dwustronnością przekazu, powodującą, że odbiorcy mogą znacząco współtworzyć amatorski serwis (komentarze, czaty, głosowanie).

Co więcej i co równie atrakcyjne, nadawca i odbiorca współtworzą niejednokrotnie wirtualne społeczności skupione wokół serwisu social publishing.

Zwiększeniu popularności amatorskiego dziennikarstwa sprzyja ponadto powszechność Internetu i istniejących w nim serwisów Web 2.0, powodująca, że materiały opublikowane w sieci dostępne są od razu dla ludzi z całego świata.

Duże znaczenie ma również profilowość, czyli dostosowanie informacji do potrzeb indywidualnego odbiorcy jak również anonimowość pozwalająca bez obaw publikować nawet bardzo radykalne treści15.

Charakteryzując amatorskie dziennikarstwo internetowe, zaznaczyć należy, że jego pojawienie się to rewolucja zmniejszająca rolę tradycyjnego dziennikarstwa, w którym kluczową rolę pełnią oficjalne media.

Charakter sieci (serwisów Web 2.0 w szczególności) jest niezwykle demokratyczny, bariera kosztów publikowania bardzo mała, co powoduje powstawanie dużej ilości amatorskich serwisów dziennikarskich.

Media tradycyjne tracą zatem pozycję dominującego, jedynego selekcjonera publikowanych informacji.

Mamy coraz bardziej do czynienia z sytuacją, w której nikt nie kontroluje tego, co jest publikowane.

Dotychczasowi odbiorcy wiadomości mogą stać się ich nadawcami, wzrasta wolność publikowania i informowania innych.

Warto również podkreślić, że oficjalne media tracą pozycję dominującą jeszcze z jednego powodu.

Coraz częściej bowiem zdarza się, że to nie one, lecz amatorzy są dostarczycielami informacji najświeższych i najwięcej wartych.

Pokazało to już wiele wydarzeń na całym świecie.

Warto chociażby wspomnieć o ataku terrorystycznym z 11 września 2001 roku.

Wówczas to amatorzy nakręcili zdjęcia pokazywane później na całym świecie.

Ta wzrastająca rola amatorów uwidoczniła się również podczas pustoszącego Azję Południowo wschodnią Tsunami oraz ataku terrorystycznego w Londynie.

Szczególnie wstrząsający był zebrany przez amatorów materiał zdjęciowy z londyńskiego metra.

„W ciągu godziny od wybuchu bomb (…) redakcja BB C otrzymała 50 zdjęć od osób, które znajdowały się w centrum zdarzeń”16.

Zdjęcia, które wykonali amatorzy, były co prawda kiepskiej jakości (wykonane były aparatami komórkowymi), ale zostały pokazane na internetowej stronie BBC oraz w serwisach na całym świecie.

Oficjalne media stają się więc w coraz większym stopniu zależne od amatorów.

Oczywiście cały czas, ten najbardziej gorący materiał, zebrany przez nieprofesjonalnych dziennikarzy jest pod kontrolą oficjalnych mediów, gdyż zwykle jest przez nie odkupywany lub amatorzy przekazują go dobrowolnie.

Teoretycznie jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby amator wraz z zebranym przez siebie materiałem zamiast najpierw komuś go odsprzedać, umieścił go na przykład na stronie z kręgu social publishing (zdjęcia z ataku w Londynie pojawiły się zresztą na kilku amatorskich blogach internetowych).

Cechą amatorskiego dziennikarstwa internetowego rozwijanego przy pomocy Web 2.0, jest to, że ludzie mają możliwość wykorzystania niezwykle różnorodnych narzędzi zaliczanych do serwisów nowych generacji.

Mogą zatem publikować na specjalnie do tego tworzonych serwisach WWW czy też stworzyć, za pomocą jednego z wielu bezpłatnych serwisów, własnego bloga.

Dziennikarstwo to jest również w pełni multimedialne – wykorzystuje wiele form przekazu – tekst, obraz, dźwięk, animacje.

Surfując po Internecie, coraz częściej można natknąć się na różnorodne serwisy social publishing.

Umożliwiają one chociażby zostanie fotoreporterem, tak jak na przykład nowpublic.com i scoopt.com.

Inni, chcąc opublikować swoje amatorskie zdjęcia, tworzą, np. diaporamy, czyli internetowe albumy zdjęciowe, bardzo często mające charakter fotoreportażu z jakiegoś wydarzenia (chociażby przy pomocy Picasa Web Albums – jednej z googlowskich aplikacji).

Przykładem bardzo popularnego serwisu social publishing jest założona w Korei Południowej w 2000 roku gazeta on-line – OhmyNews, dla której obecnie pisze około 32 tysiące dziennikarzy nieprofesjonalistów.

Jak 15 M. Robak, Dziennikarstwo internetowe, http://www.waw.org.pl/internet_skrypt.pdf, odebrano: 18..2006.

16 A. Meller, Obywatel dziennikarz, http://media.wp.pl/kat,43276,wid,8093705,wiadomosc.html?

P%5Bpage%5D=1, odebrano: 18.10.2008.

7 podkreśla wielu specjalistów, gazeta ta ma ogromny wpływ na kształtowanie poglądów politycznych Koreańczyków.

Innym bardzo popularnym na całym świecie serwisem jest WikiNews.

Ten siostrzany projekt Wikipedii jest całkowicie darmowym źródłem informacji, reportaży i artykułów dziennikarskich, redagowanych przez internautów i możliwych do edytowania czy uzupełniania przez każdego, kto uważa, że warto coś dodać.

Podobnie jak w przypadku Wikipedii, dwie główne zasady WikiNews, to tak zwany NPOV, czyli neutralny punkt widzenia oraz wolna licencja zamieszczonych informacji.

Serwis z założenia zawierać ma zarówno wiadomości lokalne jak i światowe.

Do tej pory istnieje dziesięć wersji językowych tego popularnego serwisu: angielska, niemiecka, szwedzka, francuska, hiszpańska, holenderska, portugalska, bułgarska, rumuńska i polska.

Znanym i popularnym serwisem jest również OpenDemocracy.net.

Piszą w nim, na bardzo różnorodne tematy, ludzie ze wszystkich kontynentów.

Jak chwalą się twórcy strony, jest ona pionierem nowego typu niezależnych mediów opierających się na partycypacji i udziale odbiorców.

Autorzy twierdzą ponadto, że serwis, wolny od jakichkolwiek wpływów politycznych czy biznesowych, stymuluje publiczną debatę sprzyjającą demokracji i ochronie praw człowieka.

W Polsce tego rodzaju amatorskie serwisy znajdują się w powijakach, jeśli porównamy je do serwisów zachodnich.

Dotyczy to zarówno ich liczebności, organizacji jak i ilości informacji.

Na tle innych, dobrze wyglądającymi serwisami są Wiadomości24.pl i iThink.

Serwisy te umożliwiają publikacje artykułów, fotografii jak również materiałów audio i video.

Jak twierdzą na swojej stronie autorzy iThink - „wyrazić się” w serwisie może każdy.

Ważna jest jednak odpowiedzialność polegająca na pisaniu zgodnie z zasadami dziennikarstwa oraz zachowywaniu rzetelności i staranności.

Autorzy serwisu piszą: „Naszą misją jest stworzenie miejsca niezależnego.

Niezależnego od linii politycznej redakcji, niezależnego od wszystkiego.

Pragniemy krzewić idee wolnych mediów i wolności słowa”17.

Polskie amatorskie dziennikarstwo z całą pewnością nie jest jeszcze rozwinięte tak jak zachodnie.

Jako ciekawostkę podać można fakt, że w szczątkowych formach istniało ono jeszcze przed zaistnieniem Web 2.0.

Za prekursora uznać tu możemy powstały w 1989 roku dziennik Donosy, założony przez młodych fizyków Uniwersytetu Warszawskiego.

Na początku Donosy stanowiły jedyny kontakt z krajem dla kilkutysięcznej rzeszy czytelników – głównie naukowców i Polonii.

Początkowo pismo rozpowszechniane było za pomocą poczty elektronicznej, było też publikowane na specjalnej liście dyskusyjnej (było więc tekstowym newsletterem).

Ograniczony zasięg odbiorców Donosów oraz konieczność posiadania specjalistycznej wiedzy z zakresu informatyki, niezbędnej do tworzenia serwisu pokazują, jak wielką rolę odgrywa w rozwoju amatorskiego dziennikarstwa sieciowego łatwe i szybkie Web 2.0.

Donosy przypominały jednak serwisy nowej generacji pod względem tekstowym.

Swobodny styl redagowania, brak wyraźnego rozdzielenia komentarza od informacji, swobodny język, wykorzystywanie wiadomości zaczerpniętych z profesjonalnych mediów i zdeklarowany subiektywizm czyniły z Donosów protoplastę informacyjnych, amatorskich weblogów18.

Weblogi (blogi) wraz z serwisami poświęconymi ich tworzeniu, to bowiem kolejne narzędzie Web 2.0, za pomocą którego amatorskie dziennikarstwo sieciowe rozkwita.

Są one „doskonałym miejscem do zamieszczania krótkich, ale błyskawicznie przygotowanych reportaży oraz świetnym forum publicystycznym, na którym komentarze do wydarzeń pojawiają się najwcześniej”19.

O nieprofesjonalnym dziennikarstwie prowadzonym za ich pomocą głośno zaczęło się mówi w 2004 roku.

Było to związane z wybuchem wojny w Iraku.

Wtedy to Internauci zaczęli przeszukiwać sieć w poszukiwaniu informacji na ten właśnie temat.

Powstało szereg, tzw. war blogów (blogów wojennych) poruszających tematy związane z konfliktem.

„O Iraku pisali w swoich dziennikach internetowych Amerykanie i Brytyjczycy; blogi prowadzili dziennikarze i żołnierze.

Największe jednak odkrycie stanowił dziennik anonimowego Irakijczyka piszącego pod pseudonimem Salam Pax”20.

Blog ten wzbudził ogromną sensację, głównie ze względu na to, że w mediach brakowało głosów Irakijczyków.

Salam Pax „był głosem z tamtej strony, mówił o sprawach, do których zachodni dziennikarze starający 17 http://www.ithink.pl/index.php, odebrano: 18.10.2008.

18 L. Olszański, Dziennikarstwo internetowe, http://studentnews.pl/serwis.php?s=25&pok=7841, odebrano: 18.10.2008.

19 A. Meller, Obywatel dziennikarz, http://media.wp.pl/kat,43276,wid,8093705,wiadomosc.html?

P%5Bpage%5D=1, odebrano: 18.10.2008.

20 I. Szybilska, Salam Pax, Blog z Bagdadu – zapiski tajemniczego Irakijczyka, http://www.swps.edu.pl/new_www/neareast/bw1_1092926150/_1092940406_iszybilska.html, odebrano: 18.10.2008.

8 się przedstawić stanowisko Irakijczyków po prostu nie mogli dotrzeć”21.

Ponadto Salam pisał bardzo ciekawie, krytykując Amerykanów, ale i swoich rodaków.

Podejrzewano co prawda, ze może on być tworem jakiejś organizacji (CIA bądź Muchabarat), blog jednak przez zamieszczane tam treści bronił się sam, a co więcej po zakończeniu konfliktu odkryto, że twórca rzeczywiście istnieje.

Blog Irakijczyka (http://dearraed.blogspot.com) okrzyknięty został najbardziej sugestywną relacją z konfliktu w Iraku.

Prowadzony w czasie i po amerykańskiej inwazji, miał ogromną rzeszę czytelników, którym wydawał się o wiele bardziej interesujący i rzetelny niż relacje korespondentów oficjalnych mediów.

W 2004 roku doceniono ponadto blogi jako narzędzia amatorskiego dziennikarstwa z innych także powodów.

Przede wszystkim ze względu na aferę związaną ze słynnym amerykańskim dziennikarzem stacji Fox News - Danem Ratherem.

Po tym jak bloggerzy wytropili nieprawdę w jednym z jego reportaży, musiał się on zwolnić z pracy22.

Jak zatem widać blogi to przejaw wykorzystywanej przez serwisy Web 2.0, a wspomnianej już przeze mnie w artykule, zbiorowej inteligencji.

Dla potwierdzenia tego przytoczę jeszcze raz słowa H.

Jenkinsa, który zaznaczył, że rozproszona wiedza ludzi połączonych przez Internet integruje się w inteligencję zbiorową, która jest silniejsza nawet od najpotężniejszych instytucji23.

Tak właśnie działają amatorskie blogi dziennikarskie będące w stanie stworzyć alternatywę dla profesjonalnych mediów.

2005 rok przyniósł potwierdzenie popularności blogów amatorskich dziennikarzy.

Szczególnie uwidoczniła się ona podczas ataku terrorystycznego na Londyn, gdyż to właśnie do internetowych blogów trafiła większość amatorskich zdjęć tamtych wydarzeń.

Na blogach na bieżąco komentowano sytuację, a zawarte tam wypowiedzi wykorzystywały brytyjskie dzienniki.

Do najczęściej cytowanych i oglądanych należały Europhobia.blogspot.com i Specialcopper.blogspot.com.

Również w polskiej blogosferze to właśnie rok 2004 był rokiem przełomowym.

Wówczas to poważnie przybrał na sile trend zakładania blogów informacyjnych.

Dziś blogi zakładają już nie tylko artyści, specjaliści z różnych branż (np. informatycy) czy politycy, ale też ludzie bawiący się w amatorskie dziennikarstwo i chcący być nadawcami informacji poprzez umieszczanie ich na swoich blogach (dobrym przykładem może być blog Kataryna).

Generalnie szacuje się, że na całym świecie istnieje obecnie 14,2 miliona blogów, zaś co 7,4 sekundy powstaje nowy24.

Trudno oszacować, ile z tych blogów można zaliczyć do amatorskiego dziennikarstwa, ale na pewno jest to liczba znaczna.

Co ciekawe, internetowe amatorskie dziennikarstwo coraz częściej stymulowane jest przez profesjonalne media, które zaistniały w Internecie.

Chodzi tu o serwisy Web 2.0 czy blogi, które one tworzą i na których zachęcają odbiorców do oddania głosu i publikacji własnych materiałów.

Robi tak choćby francuski dziennik Le Monde, który bez redagowania drukuje blogi czytelników.

Coraz częstsze są lokalne i krajowe gazety internetowe oparte na blogach.

Pierwowzorem jest tu amerykański dziennik internetowy Northwest Voice, założony w 2004 roku przez regionalną gazetę Bakersfield Californian.

Do Northwest Voice artykułów, które nie są ani cenzurowane, ani korygowane, dostarczają wyłącznie czytelnicy.

Najlepsze teksty publikuje się w gazecie drukowanej.

Tego typu praktyki oficjalnych mediów stają się także coraz bardziej popularne w Wielkiej Brytanii.

Swoje blogi posiadają liczące się w tym kraju media takie, jak na przykład BBC, Sky czy The Times.

Często namawiają one odbiorców do relacjonowania i komentowania wydarzeń.

Podobnie w Polsce Gazeta Wyborcza namawia amatorów do publikowania artykułów na utworzonym przez siebie serwisie Gwar.pl. Amatorskie dziennikarstwo internetowe cechuje się nie tylko ogromnym zróżnicowaniem, ale i dowolnością publikowanych przez amatorów treści.

Wspominałem już o tym, że Web 2.0 to serwisy niezwykle demokratyczne, na których opublikować można bardzo różne treści.

Pozwala to zaistnieć nawet najbardziej skrajnym poglądom.

Odnosi się to również w znacznym stopniu do serwisów typu social publishing.

Obok serwisów starających się utrzymać obiektywność i bezstronność istnieją te prezentujące poglądy subiektywne, nieraz bardzo skrajne.

Wolność odnośnie publikowanych treści zdaje się być bezgraniczna.

21 Tamże.

22 Epoka Internetu, http://wiadomosci.o2.pl/?s=514&t=4218, odebrano: 18.10.2008.

23 S. Levy, B. Stone, Żywy Internet, [w:] Newsweek, 23.04.2006, s. 61.

24 Tamże.

9 Przykładem radykalnych informacyjnych serwisów Web 2.0 może być Indymedia.

Jest to grupa oddolnie tworzonych, niekomercyjnych organizacji medialnych opartych na wolontariacie.

Pierwsze Indymedia (Ośrodki Niezależnych Mediów) powstały pod koniec 1999 roku, by przekazywać informacje o protestach alterglobalistów przeciwko spotkaniu Światowej Organizacji Handlu w Seattle.

Z czasem powstawać zaczęło coraz więcej serwisów, a ich sieć rozrosła się do 130 autonomicznych ośrodków w 51 krajach (w USA jest ich 47)25.

Istnieje także ośrodek polski, który zaczął działać w 2001 roku.

Działalność wszystkich serwisów Indymedia jest wyraźnie polityczna, a prezentowane tam poglądy są mocno subiektywne.

Indymedia stały się przede wszystkim forum alterglobalistów, anarchistów i różnego rodzaju aktywistów kontrkulturowych.

Nad każdym serwisem czuwa redakcja (często podkreśla się, że „wolna od jakichkolwiek wpływów”), ale Indymedia słyną z zasady open publishing (otwartego publikowania), która oznacza, że każdy może na nich zamieścić informację, każdy może też ją skomentować.

Struktura Indymediów jest niehierarchiczna (w praktyce istnieją jednak hierarchie ze względu na kontrolę zasobów fizycznych [serwerów] czy finansowych).

Każdy może publikować jak również każdy, oprócz członków partii i pracowników korporacji, może stać się uczestnikiem zespołów koordynujących lokalne IMC czy też podejmujących decyzje dotyczące całej sieci ośrodków.

Przewodnią ideą Indymediów jest to, że niehierarchicznie zorganizowane, otwarte grupy mogą lepiej funkcjonować niż zamknięte zespoły specjalistów.

Indymedia zasłynęły z bardzo ciekawych i dokładnych relacji z różnorakich protestów alterglobalistycznych czy ataku na WTC z 11 września 2001 roku.

Relacje dziennikarzy amatorów publikujących w Indymediach często są bardzo unikalne – np. podczas kryzysu ekonomicznego w Argentynie 2001 roku w serwisach zamieszczano dokładne sprawozdania odnośnie działalności grup opozycyjnych.

Żadne inne medium spoza Ameryki Południowej nie zbliżyło się do tego poziomu relacjonowania.

Mimo to jednak Indymedia to przykład amatorskiego dziennikarstwa mocno krytykowanego, szczególnie za tendencyjność i subiektywność jak również potencjalną nierzetelność wiadomości.

Z oczywistych względów nierzetelne są informacje będące innym przykładem skrajnych serwisów social publishing.

Są to coraz bardziej popularne serwisy z fałszywymi wiadomościami.

Jednym z najdłużej działających jest amerykański Onion.com.

Każdego dnia pojawiają się tam fałszywe wiadomości z takich dziedzin jak polityka, sport, rozrywka, biznes czy nauka.

W tym założonym przez dwóch studentów serwisie, wiadomości mają prześmiewczy i satyryczny charakter.

Przykładowe nagłówki to: „Prezydent Bush poddany został fali druzgocącej krytyki za to, że nie modlił się zbyt gorliwie” lub „Korea Północna atakuje się bronią jądrową w desperackiej próbie zwrócenia na siebie uwagi”.

Serwis ten jako jeden z pierwszych odważył się przedstawić w satyrycznym świetle nawet takie wydarzenia, jak atak terrorystyczny z 11 września.

Co więcej, cieszy się on niesłabnącą popularnością oraz odwiedzany jest przez ogromną ilość użytkowników (około 3 miliony tygodniowo).

Fałszywe newsy to zjawisko istniejące również w tradycyjnych, oficjalnych mediach.

Występują one dość nagminnie w tabloidach, ale też raz do roku (prima aprilis) umieszczane są w poważniejszych mediach.

Jednak to dopiero sieć spowodowała ich pełny rozkwit, umożliwiła bowiem ich produkcję przez pełnych pomysłów amatorów.

Obok wspomnianego Onion.com istnieje mnóstwo innych serwisów tego typu, takich jak choćby SatireWire, BrokenNewz.com, NewsHax.com, TheSpoof.com, FNN247.com czy polski Nowy Pompon.

Co ciekawe na te fałszywe wiadomości bardzo często nabierają się oficjalne media.

Przykładowo popularna gazeta chińska powtórzyła za Onion.com wiadomość o przeprowadzce amerykańskiego kongresu (Z Waszyngtonu do Charlotte w Karolinie Północnej)26.

Amatorskie dziennikarstwo internetowe może zatem przyjmować formy satyryczne.

Nie są to jednak tylko fałszywe wiadomości, ale także prześmiewcze teksty, rysunki czy zdjęcia.

Sieć jest dla nich środowiskiem naturalnym, także w Polsce, gdzie znaleźć można różne serwisy satyryczne, np. JoeMonster.

Żarty są czasem mało wybredne (odwołują się, np. do postury polityków), czasem 25 D. Halleck, Indymedia: Building an International Activist Internet Network, http://newmedia.yeditepe.edu.tr/pdfs/isimd_04/12.pdf, odebrano: 18.10.2008.

26 J. Szubrycht, Bujda News, [w:] Przekrój, 2006, nr 16/3174, s. 66 – 69.

10 bardziej wysublimowane (np. cykl prezentujący dzieła malarskie z wizerunkami polityków), nierzadko nawiązują do popkultury27.

4.

Amatorskie dziennikarstwo internetowe a społeczeństwo obywatelskie Ukazane przeze mnie, stymulowane przez Web 2.0, amatorskie dziennikarstwo sieciowe to odmiana dziennikarstwa obywatelskiego.

Civic journalism to koncept w Stanach Zjednoczonych znany już od dawna, a ostatnio zdobywający coraz większe uznanie także w Polsce.

Odnosi się on do dziennikarstwa uprawianego przez zwykłych ludzi.

Jest to „dziennikarstwo odpowiedzialne, które ma za zadanie dostarczać wszelkiej informacji i analizy otaczającej rzeczywistości, przede wszystkim tej lokalnej, najbliższej mieszkańcom tak, by wraz z dziennikarzami poczuli się wspólnotą odpowiedzialną za wspólny teren, wspólne problemy”28.

Co ważne, dziennikarstwo to staje się istotnym narzędziem budowania społeczeństwa obywatelskiego.

Narzędziem takim jest również amatorskie dziennikarstwo internetowe.

Co więcej, jest to, w związku ze stałym rozwojem Internetu, narzędzie coraz bardziej istotne.

Jest ono bowiem ogromną szansą dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, którego punktem wyjścia jest samorealizujący się, autonomiczny obywatel.

Społeczeństwo obywatelskie to bowiem zespół różnego rodzaju dobrowolnych, spontanicznych, oddolnych inicjatyw obywatelskich, które wolne są od wszelkich nacisków państwowych czy biznesowych.

Tym właśnie są zjawiska z zakresu amatorskiego dziennikarstwa internetowego, które doskonale zapobiegają bierności społecznej hamującej powstawanie społeczeństwa obywatelskiego.

Równie istotne ze względu na powstanie tego społeczeństwa jest to, że Web 2.0 i serwisy social publishing to niemal nieograniczona wolność, możliwość publikacji różnych, często nawet bardzo skrajnych treści.

Jest to ważne, jeśli popatrzymy na jeden z elementów konstytuujących społeczeństwo obywatelskie, a mianowicie pluralizm światopoglądowy i tolerancję wobec różnych, odmiennych poglądów czy stylów życia.

Dzięki prezentowaniu na łamach Internetu różnorodnych treści, możliwe jest, korzystne dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, zaistnienie sprzecznych interesów różnych grup społecznych.

Amatorskie dziennikarstwo internetowe pozytywnie wpływa na rozwój społeczeństwa obywatelskiego z jeszcze jednego powodu.

Chodzi o ogromną interaktywność Web 2.0, która sprzyja różnorakim dyskusjom oraz inicjowaniu publicznej debaty.

Rozbudzana jest zatem w znacznym stopniu postawa obywatelska, czyli postawa zainteresowania sprawami wspólnymi.

Można stwierdzić, że działania z zakresu społecznego dziennikarstwa internetowego wzmacniają łączność z tym, co liczy się w życiu ludzi - włącznie z polityką, ekonomią czy sprawami społecznymi.

Wpływ amatorskiego dziennikarstwa sieciowego, stymulowanego przez Web 2.0, na rozwój społeczeństwa obywatelskiego już dzisiaj jest znaczący, a co ważniejsze, wydaje się, że będzie on coraz większy.

Twierdzi tak chociażby Dan Gilmor, miłośnik i propagator nieprofesjonalnego dziennikarstwa blogowego oraz autor słynnej już książki We the Media29.

Używa on na określenie amatorskiej działalności dziennikarskiej pojęcia grassroot journalism, które tłumaczyć można jako dziennikarstwo oddolne.

Jak wskazuje Gilmor może ono być w demokratycznym systemie czymś niezwykle ważnym.

Może to być swoista piąta władza patrząca na ręce zarówno organom rządowym jak i biznesowi, a co więcej również czwartej władzy, czyli oficjalnym komercyjnym mediom (jakże często uwikłanym w nieformalne układy ze światem polityki i biznesu).

Amatorzy mogą poprzez sieć odmienić charakter uprawianego dziennikarstwa, do tej pory całkowicie zmonopolizowanego przez oficjalne media.

Dzięki amatorom zatarciu ulegnie granica między nadawcami a odbiorcami informacji.

Sieć bowiem jest miejscem, w którym usłyszeć będzie można głos każdego człowieka.

Amatorskie dziennikarstwo w sieci z całą pewnością ma dobry wpływ na społeczeństwo obywatelskie.

To dzięki niemu zwykli ludzie mogą uczestniczyć w procesie tworzenia informacji, zarezerwowanym dotąd dla profesjonalnych wydawców i dziennikarzy.

Takie cechy internetowego dziennikarstwa społecznego jak ahierarchiczność, różnorodność oraz wolność pod względem publikowanych treści, pozytywnie wpływają na społeczeństwo obywatelskie, a szczególnie na takie jego elementy jak aktywność obywateli, pluralizm, zaistnienie publicznej debaty czy rozbudzanie 27 M. Czubaj, CyberSamizdat, [w:] Polityka, 2006, nr 12 (2547), s. 28 – 30.

28 M. Żelaszczyk, Media przeciwko przemocy, http://www.epr.pl/czytelniatrzy.php?id=65&itemcat=1, odebrano: 18.10.2008.

29 Weblogi kolektywne, dziennikarstwo społeczne, http://studentnews.pl/serwis.php?s=25&pok=7845, odebrano: 18.10.2008.

11 postawy obywatelskiej.

Co równie ważne, amatorskie dziennikarstwo wolne jest od wszelkich nacisków ze strony polityków, biznesu czy oficjalnych mediów, nikt nie selekcjonuje zamieszczanych informacji.

Stwierdzić zatem należy, że zmieniając przepływ informacji z jeden do wielu na wielu do wielu, amatorskie dziennikarstwo internetowe jest ogromną szansą dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.

5.

Na zakończenie Internet to medium, które zmienia się i ewoluuje, powstają w nim coraz nowsze narzędzia oraz serwisy.

Najnowsze związane są ze zjawiskiem Web 2.0, zjawiskiem, które z całą pewnością określić można nowym obliczem Internetu.

W początkowej części artykułu udowodnione zostało, że jest to zjawisko rzeczywiste, a nie marketingowy humbug.

Wskazane zostało również czym jest Web 2.0, ukazane zostały liczne przykłady nowego rodzaju serwisów opierających się na dostarczaniu, tzw. user experience, generowaniu contentu przez użytkowników, tworzeniu wokół serwisów społeczności, wykorzystaniu zbiorowej inteligencji oraz folksonomii.

Szczególna uwaga zwrócona została na serwisy nowej generacji nazwane mianem social publishing oraz na serwisy pozwalające zakładać blogi.

To właśnie one, jak żadne wcześniejsze narzędzia internetowe, stymulują powstanie amatorskiego dziennikarstwa internetowego.

Za pomocą obydwu wiadomości mogą być produkowane nie tylko przez oficjalne organizacje medialne, lecz także przez zwykłych ludzi.

Pozwalają dotychczasowym odbiorcom wiadomości stać się ich nadawcami – w związku z tym oficjalne, tradycyjne dziennikarstwo traci swoją pozycję.

Tekst podaje wiele przykładów serwisów Web 2.0 z kręgu social publishing, zarówno zachodnioeuropejskich, azjatyckich, ale również tych z krajowego podwórka.

Jako ważny element rozwoju amatorskiego dziennikarstwa wskazane zostało również blogowanie, opierające się na sile zbiorowej inteligencji.

Rozwój społecznego dziennikarstwa w elektronicznej sieci wspomagają również działania oficjalnych mediów.

Amatorskie dziennikarstwo cechuje nieograniczona wolność odnośnie publikowanych treści.

Często przybiera ono w związku z tym bardzo radykalne formy, co ukazane jest na przykładzie Indymediów - grupy internetowych, połączonych w sieci, oddolnie tworzonych, niekomercyjnych organizacji medialnych opartych na wolontariacie.

Drugim ukazanym przykładem są coraz bardziej popularne serwisy z fałszywymi wiadomościami.

Artykuł kończy konkluzja wskazująca, że zjawisko Web 2.0 poprzez stymulowanie amatorskiego dziennikarstwa internetowego pozytywnie wpływa na społeczeństwo obywatelskie.

Umożliwia ono odejście od hierarchicznych struktur medialnych i zwrócenie się w stronę bardziej demokratycznych.

Dziennikarstwo społeczne to bowiem nic innego jak zwiększający aktywność obywateli, specyficzny rodzaj rożnego rodzaju oddolnych, niezależnych inicjatyw obywatelskich.

Inicjuje ono publiczne debaty i dyskusje, a także pomaga w kultywowaniu alternatywnych światopoglądów, co w ogromnej mierze sprzyja pluralizmowi oraz kształtowaniu obywatelskich postaw ludzi.

Bibliografia 1.

Best D., Web 2.0 Next Big Thing Or Next Big Internet Bubble?

http://page.mi.fu- berlin.de/~best/uni/WIS/Web2.pdf, odebrano: 19.10.2008.

2.

Boutin P., The new internet “boom” doesn’t live up to it’s name, http://www.slate.com/id/2138951, odebrano: 19.10.2008.

3.

Castells M., Galaktyka Internetu: refleksje nad Internetem, biznesem i społeczeństwem, Rebis, 2003.

4.

Czubaj M., CyberSamizdat, [w:] Polityka, 2006, nr 12 (2547), s. 28 – 30.

5.

Domaszewicz Z., Web 2.0 to rewolucja w Internecie?, http://gospodarka.gazeta.pl/gospodarka/1,68367,3196659.html, odebrano: 19.10.2008.

6.

Górak M., Czy (i kiedy) Internet pożre inne media?, http://www.idg.pl/news/89585.html, odebrano: 18.10.2008.

7.

Halleck D., Indymedia: Building an International Activist Internet Network, http://newmedia.yeditepe.edu.tr/pdfs/isimd_04/12.pdf, odebrano: 18.10.2008.

8.

Internet Standart, Globalna wioska w liczbach, http://www.internetstandard.pl/news/85065.html, odebrano: 19.10.2008.

12 9.

Jenkins H., Kultura konwergencji, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2007.

10.

Kryszczuk M., Historia nowego medium – sieci Internet, [w:] Kultura i społeczeństwo, 2002, tom XLVI, nr 1, s. 127 – 141.

11.

Levy S., Stone B., Żywy Internet, [w:] Newsweek, 23.04.2006, s. 61 – 62.

12.

Meller A., Obywatel dziennikarz, http://media.wp.pl/kat,43276,wid,8093705,wiadomosc.html?

P%5Bpage%5D=1, odebrano: 18.10.2008.

13.

Miś B., Władza myszki, [w:] Polityka, 2006, nr 14/2549, s. 86 – 87.

14.

Olszański L., Dziennikarstwo internetowe, http://studentnews.pl/serwis.php?s=25&pok=7841, odebrano: 18.10.2008.

15.

O’Reilly T., What is Web 2.0, http://www.oreillynet.com/pub/a/oreilly/tim/news/2005/09/30/what-is-web- 20.html, odebrano: 19.10.2008.

16.

Robak M., Dziennikarstwo internetowe, http://www.waw.org.pl/internet_skrypt.pdf, odebrano: 18..2006.

17.

Shaw R., Web 2.0.?

It doesn’t exist, http://blogs.zdnet.com/ip-telephony/?p=805, odebrano: 19.10.2008.

18.

Szubrycht J., Bujda News, [w:] Przekrój, 2006, nr 16/3174, s. 66 – 69.

19.

Weblogi kolektywne, dziennikarstwo społeczne, http://studentnews.pl/serwis.php?s=25&pok=7845, odebrano: 18.10.2008.

20.

Żelaszczyk M., Media przeciwko przemocy, http://www.epr.pl/czytelniatrzy.php?id=65&itemcat=1, odebrano: 18.10.2008.

How Web 2.0 stimulates amateurish journalism on the Internet.

A chance for civic society Internet is expanding and evolving rapidly.

The newest trend is called Web 2.0 and it describes new services which are based on user generated contend and collective intelligence.

Web 2.0 influences and stimulates rising of amateurish civic online journalism.

On the Internet news can be produced not only by official media.

Ordinary people can do this as well and that is why traditional, big media journalism is losing on popularity.

Amateurish journalists are allowed to use various Web 2.0 tools: World Wide Web and blogs most of all.

Amateurs are not limited to what they publish.

It causes that sometimes amateurish journalism is very radical.

As an example of that, author shows Indymedia – anarchistic amateurish journalism and various WWW services with false news.

The goal of the article is to prove that stimulated by Web 2.0 amateurish journalism on the Internet positively influences rising of civic society.

Thanks to amateurish journalism on the Internet citizens can participate in public life.

It often initiates public debates and discussions, helps to cultivate various worldviews what favors pluralism and shapes an active, participating citizen.

Key words: Web 2.0, social publishing, blogs, weblogs, collective intelligence, Internet journalism, civic journalism, amateurish journalism, civic society.

Piotr Siuda - socjolog, doktorant Instytutu Socjologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz asystent w Wyższej Szkole Gospodarki w Bydgoszczy.

Absolwent Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego (2006).

W latach 2005 – 2006 prezes Międzywydziałowego Studenckiego Koła Naukowego „Człowiek i Nowe Media”, organizator i uczestnik wielu konferencji z dziedziny nowych mediów oraz autor artykułów naukowych.

Prowadzi bloga, na którym pisze o swoich

13 zainteresowaniach naukowych - http://popularny.blogspot.com oraz osobistą stronę internetową - http://www.piotrsiuda.