corpora: wikisources-pl

text:
348

Felicjan Faleński

Wielkiego płacząc Kazimierza,

Boleśni krążą aniołowie,

Gdzie w Rynku, ponad ludu mrowie,

Koroną uwieńczona wieża,

Jak na kompasie ćwiek, wymierza

Wśród smutnej ziemi lata wdowie.

I hejnałowych trąb hosanny

Brzmią stamtąd dziś, jak dawniej brzmiały.

I w stronę jej chwalebnej strzały

Gołębie lecą w świat poranny,

A w stadzie tym Najświętszej Panny

Jeden się skrzy jak Orzeł Biały.

Lecz Zygmunt... czy też on wypowie

Ten dźwięk, co niby, jak krew świeża,

W narodu serce wprost uderza?...

Nie.

Milczy.

Wparci w swe wezgłowie,

W kamiennej ciszy śpią królowie

Śladem Wielkiego Kazimierza.

Informacje o tekśc


text:
astrych, jastrych, z niem. Estrich, ‘podłoga twarda z cegieł’; u Miaskowskiego r. 1612 jeszcze bez j: »(przy tańcach) po długiej kurzawie astrychy skropiwszy«, ale przy końcu wieku ziomek jego ks. Auszpurger już ma jastrych.

Niem.

poszło z łac. astracum, greck. ostrakon, ‘klepisko’.

P. strych.


corpora: sejm

text:
Lech Czapla

Warszawa, d"i" P stycznia 2009 r.

ZASTĘPCA SZEFA

KANCELARII SEJMU

Lech Czapla

Punie i Panowie

Posłowie na Sejm

Rze c zyp o sp o litej Po ls kiej

Z upoważnienia Marszałka Sejmu przekazuję uzupełniającą odpowiedz

Podsekretarz Stanu w MiniSterstwie Gospodarki Joanny Strze1ec-Łobodzińskiej

Malik i Marka Matuszewskiego w sprawie braku dziąłań zapobiegających

tleJicytotui gazu ocl 2010 r., przedstawionego podczas 32. posiedzenia Sejmu

rv dniu 18 grudnia 2008 r.

/ ,,,ł, Ua,TIb

t\

ffi

R GOSMINISTE PODARKI

DR o-I.079.9-rs -.ł].''ł1.: i0ti

!\''arszar.va. grtldn jł ]00 fi r.

Pan

Bronislaw Komorowski

Marszalek Sejmu

Rzecrypospolitej polskiej

W związku Z zap}taniem Posłów na Sejm *o z Klubu Parlamentamego

PiS.

zgłoszorrymna podstawie

art'' l96 Regulaminu Sejnru RP w sprawie blezące, do Prezesa Rad.v.

Ministrow.

dotyczącym braku dziuluń zaphiegalą.cych tlejicytowi gtl:u o(l )() | () r''.

przedstawiam

ponizej."l!aśnienia do przerlmiotowego

pytania''

l.

Struktura dostaw gazu ziemnego do polski

Całkowite zuĄcie gazu ziemnego w Polsce wynosi prawie l 5 mld

stanowi w;,dobycie krajowe'' Dclstalty zagraniczne obe1mują

środkolvoazjatyckich.

Ukrainy oraz clostart''y wewnątrZWspó1notolve

m'', z czego 4 j00 mln mr

inlport z Rosji.

krajów

z Niemiec i Czech.

o W-ydobycie krajowe

Działalnośc poszukiwawczo '' rozwojolva jest jednym z filarow strategii

GK PGNiG''Stralegiozn}m działaniem

firmy w tym zakresie jest zwiększenie własnego wydobycia gazu

zlemnego do poziomu ok 6.2 mlci mr rocznie (w przeliczeniu na gaz

wysokometanowry )w koiejnych latach

poprzez zwiększenie kajowy,ch zdolności .,t''ytlobyu,czych gazu ziemnego

do ok'' 4.5 mld mj oraz rozpoczęcie rł''ydobycia gazu ziemnego z, zagranicznych

złóŻ w 2()11roku.

1docelowo po

roku 2015 nlinimum l.5 mld rnl gazu rocznle ma pochorjzić z Szeltu

Norweskieg).

Ponadto GK PGNiG zakłacla utrzy,mante wsptiłczymika

odnawialnosclzasobÓw na minimalnym poziomie

l.l rv okresic 5 ''at oraz r;bszartjr,v koncesyjn1,ch w kra,u

na poziomie minimum 45-50 tvs. kmr.

.

rmport gezu zremnego

Najw,iększą część importtr stanowiącą 909,0 dLrsta\ł,gazu.

Stanowi import z Rosji albo z krajów

środkolr oazj atyckich. dostalczanych za pośrednictwem rosyjskiego Systemu przesl''lowegc.

Głównymi dostawcami na granicy wschodniej Polski jest ros}jSki Gazprom ekspoń oraz

ROSUKRENERGO AG.

Wieloletni kontrakt na dostalł} gazu rosyjskiego z 25 września |99(; t.

z (iazprom eksport

obow,iązuje do 20f) r'' W ]007 r. impoń gzrzu w ramach tego kontraktu wynióst ok. 6''5 mld

mj co stanowi 46''70ń udziału w bilansie zuŻycia gazu w Polsce oraz 67 ''7u,o udziału

w przl''wozie gazu do RP.

Dnia 1] listopada 2006 r'' została Zawana umowa sptZedaŻy gaz]''| ziemnego

z RoSLIK1RENERGo.

spótką w której większościowym udziałowcem jest cazprorn i która

ptlsiada rrryłącznośc na imp.ln BaZu na Ukfainc. d takze imponujc gaz do Europ} Srodkowej _

między innymi do Polski.

Dostawy gazu w ramach kontraktu krótkoterminowego, rozpoczęĘ

się od l stycznia f007 r. i obowiązują do l stycznia 2010 r'' z moiliwością przedłużenia

okesu dostaw o następne f lata.

Roczna wielkość dostaw gazu zgodnie z podpisanym

kontraktem wynosi ).5 mld m''.

\\''obec zristnialej zlej sltuacji linanso*ej firmy istniejc

powaŹne ryzyko Że w 2009 r. firma przestanie funkcjonowac.

Dostawy gazu do Polski z kieruntu zachodniego realizowane są poprzez niemiecka |rrmę

\rNG Verbundnetz Gas AG rr''ramach kontraktu średnioterminowego (umowa na inpoń gazu

ziemnego Zawańa w dn. 17 sierpnia 2006 r. i obowiązująca do l pazdziemika 2016) oraz

kontraktu kótkoternrinorvego (umowa z dtl.29 wześnia 2008 r. obowiązująca do 30

września 2011 r.)'' realizowanego połączeniem w Lasorvie na łączne dostawy gazu

wielkości ok. 1 mld m, gazu.

Polski.

ręalizorvane są projekty dostaw gazu ziemnego z Szeltu Norweskiego 1projekty

Skanled i Balic Pipe) oraz projekt budowl'' tenninalu do odbioru skoplonego gzLzu ziemnego -

LNG.

Zakończenie realizacji wymienionych projektów planorvane jest na przestrzeni lat

uzupelniane poprzez dosta''uv;- gazu gazociąganri Skanlęd i Balic Pipe z Szelfu Norweskiego

początkowęj rvielkości 250 mln mr w 20|2I'' natomiast docelowo od roku 20lzl wolumenem

wynoszącym 3 mld mr gazu o(az poprzez gazoport LNG - rt,ielkości 500 mln m] w 20l3 r.

,

docelo''uio od 20l4 r.

- 2.

5 mld rn'' g-u.

2.

Podjęcie dzia|ań awaryjn"''..ch na dostawy gazu ziemnego

W s1tuacji braku moŹliwości przedłużenia kontraktu z RoSUKRENERGo, Polskie

Gómictrvo Naftowe i cazownictwo S.A. nie wyklucza zawarcia z |trmą Gazprom

dodatkorvego kontraktu kótkoterminowego.

opartego o solidne podstawy biznesowe, na

wolumen dostarł''y gazu środkowoazjatyckiego na który opiewał wygasający kontrakt

z ROSUKRENERGo'' Do czasu uruchonrienia projektów związanych z dostawami gazu

norw,eskiego oIaZ gazopońu LNG'' kontrakt krótkoternrinor,ly z Gazprom z,abe,zpieczałby

Polskę przed detic1tem gazu.

Podjęcie konkretnych decyzji Llzależznione będzie m.in od wyników przeprowadzonych

rozmów i uzgodnień Ze Stroną rosyjską'' co będzie miało miejsce podczas najbliŹszego

posiedzenia Grupy Roboczej ds. Paliwowo- Energetycznych, a następnie posiedzenia

Międzyrządowej Komisji ds'' Współpracy Gospodarczej.

Inną aternatywę stanowić może rozbudowa połączeń n-riędzysystemowych'' w tym

zwiększenie przepustowości już istniejącego połączenia na granicy niemieckiej (I,asów) oraz

budowa połączenia na granicy czeskiej (Cieszyn).

Istotną jest równiez umowa Zawarta

między PGNiG S''A'' a Naftogaz Ukrainy dla rejonu Hrubieszowa umowa ma Zn3czenle

lokalne, obejmuje impoń niewielkich ilości gazu ok.5''5 7 mln ml rocznie.

przy czym

istnieje moiliwość zwiększenia wolumenu gazu do 200 mln m..

po rozbudowie połączenia

gazowego.

Dzięki budowie i rozbudowie interkonektorów w przypadku sytuacji kryzysowych, w ramach

solidamości między państwami sąsiadami'' można uruchomić awaryjne dostawy gazu.

3.

Przewid1.wania doĘczące obniżki cen gazu ziemnego

Jak wynika z informacji przedstawianych prz''ez GK PGNiG, w przyszłym roku ceny gazu

ziemnego na świecie mogą spaść. nie mniej jednak, ze względu na słabnący kurs złotego w

Stosunku do USD'' trudno obecnie określić jak przełoŻy się to na wysokość cen gazu dla

końcowego odbiorcy''

GK PGNiG stale obserwuje sytuację na rynku gazu ziemnego na świecie i w chwili obecnej

nie ma przesłanek aby spółka wnioskowała o zmianę cen givu.

MoŻe to nastąpić wówczas''

jeŹeli s1tuacja na rynkach finansowych ustabilizuje się.

Zauwazyć jednak naleŹy, ii zgodnie z zapisami kontraktowymi na dostawy gazu ziemnego

podpisanymi przez PGNiG S''A.

ceny gazu ziemnego zmieniają się raz na kwartał, a ich

poprzedzających dany kwartał.

Rekordowe notowania ropy naftowej miĄ miejsce w dniu 2

lipca 2008 r., kiedy baryłka kosztowata porłyżej l4ó USD.

NaIeĄ zaznaczyć, iŻ od dnia 30

r-t''rześnia 2008 r. ceny ropy naftowej są niŻsze nii przewidy.wane w procesie o zatwierdzanie

taryf PGNIG S.A. Biorąc pod uwagę'' iż obecna taryfa obowiązuje do końca marca 2009 r.,

spodziewać się moŹna'' ii ceny gazu ziemnego w nowej taryfie przedstawionej do

zatw.ierdzenia Prezesowi URE będą ustalane na podstawie nizszych cen ropy naftowej.

.ł.

Rozmowy Polsko _ Rosyjskic.

Lrw,zględniając t-akt. ie RoSjr jest głó\\''nym dostawcą rvęglo''''vodtlrórr,.

w tym gazu ziemneg\)

do naszego kra.1u.

Polska podejmuje wszelkie starania drr prowadzcnia partnerskiego dialogu

Ze Stroną rosyjską rv ramach róinyclr platlbrm w.spółpracy bilateralnej zarów.no na poziomte

rządowym.

jak r(lwnieŻ bizneso\łvnr rv kontakIach 1-tnl sektora el]ergetycZnr.go.

W dniach 22-f3 paździemika podczas odby.lvającego się w lV{oskwie Międzynarodowego

''l''ygodnia Energetycznego.

Wicepremier.

Minister Gospodarki Pan Waldemar Pawlak

przeprowadził rozmow} bilateralne z Wicepremierem Rządu FR Panem lgorem Siecinem

oraz Panem Aleksiejem Millerem.

Prezesem Gazprom- Tematem rozmów byty m.tn.

zagadnienia Źrcldet i kierunków zatlpatrzenia Polski lv gaz zienrny i ropę nafiorvą oraz

współpraca z Polskimi firmami seklora energetycznego.

Podczas rozmów poruszono sprawę

Zorganizowania Polsko _ Rosyjskiej Komisji |v{iędzyrządowej ds. Współpracy Gospodarczej

oraz grup roboczych działających rr.ramach Komisji.

W połowie stycznia 2009 r. w Warszawie (dokładnie 22-2''3 stycznia) planowane jest

Il posiedzenie Po lsko-Roslj skiej Międzyrządort''ej Komisji ds. Wspótpracy Gospodarczej pod

przewodnictwem Ministra Infrastruktury RP oraz Ministra Transportu Federacji Rosyjskiej

(I posiedzenie Komisji miało miejsce w Moskrł''ie 31 marca f006 r.).

Posiedzęnie Komisji, na

którym zapadają ustalenia rządowe.

poprzedzone być nlusi posiedz-eniami poszczególnych

grup roboczych, które działają w ramach Komisji.

Posiedzenie polsko-rosyj skiej grupy

roboczej ds. paliwowo-energetyczn1.ch zaplanowane Zostato wstępnie przez obie strony na

dzień l1 grudnia 2008 r.

Strona rosyjska.

w ostatniej chwili, przełr;żyla termin prac grupy

i zaproponowała termin Styczniowy przed posiedzeniem Komisji.

Polska przekazala stronie rosyjskiej.

jeszcze na początku grudnia.

propoz,v_cję tematów

z zakresu sektora gazu ziemnego, ropy naltowej i elektroenergeNki, które uznała za istotne

i newralgiczne do omówienia, jednym z nich jest temat dotyczący dostaw gazu do Polski po

2009 r.

Mamy nadzieję , Że zatówno spotkania rv ramach grupy roboczej jak i Komisj i

Międzryrządowej będą stanowić płaszczyznę do omówienia istotnych kwestii i staną się

podstawą do pocljęcia wspólnych uzgodnień, zadawalaj ąc1''..ch interesy Polski''

Wydarzenia z ostatnich lat skutkujące zagroŻeniem dostaw nośników energetycznych do

Polski i tranł(u do Państw Członkowskich powoduji1 obawy dotyczące potencjalnych

zagroŻeń dla bezpieczeństwa gospodarczego pańStw odbiorców rosyjskich surowców.

W związku z Ęm, Polska podejmuje działania na fzecz dyversyfikacji źródeł dostaw gazu

ziemnego i ropy naftowej.

Jednocześnie jednak nadal ulvaŹa Rosję za kluczowego partnera

w kwestiach energetycznych.

Partnerstwo gospodarcze między naszymi państwami powinno b}''ć oparte na wzajemnym

zaufaniu oIaZ na przesłankach ekonomicznr''ch.

Jakiekolwiek problenry polityczne nie

powinny skutkować w dziedzinię wzajemnych kontraktów.

handlowych, jak równieŻ umów

gospodarczych.

.lest to kwestia szczegć)lnie \Ą,afl).t w odniesieniLl dcl sektora energetycznego.

ktiiry ma szczegrilne znaczenic dla bezpieczc-ńslwa gosp()darcZcgo palistwa.

Priory1etem

Polski jest zapewnienie bezpieczeństr-ł''a cI]ergetycZnego.

rozumianego m.in- jako stan

niezakłóconych dostaw surowcljw cnergetycZn}''ch na terylorium naszego państw.a.

W:uttl przy |ym zaznaczyć, ze prtlwadzone negocjac.jc i unlilwv o dostaw}.

gitzu ziemnego

z zagranicznvnli dostawcami Zawierane są pomiędzy firmami działającynri w sektorze gazu

natomiast rząd stara się stworz-yć odpowiednie warunki i płasz,czyznę do prowadzonych

rozmów.

l3ardzo waŻnym elementem a.iedntlcześnie tilirrern bezpicczelist\,t,a enerqetyczncgo państwa

jest węgiel kanriemy ibrunatny '' ]ch udział r,t.

strukturze pa|iw pierwotnvchjest największy

i stanowi 62 o/,.

D|a porównania udział gazu ziemnego w strukturze paliw pierwotnych

naszego kaju wynosi l]% ijest rv porównaniu do innych palirv stosunkowo niewielki.

e''ŁŁ.


text:
16-ty dzień po trzecim nowiu.

Czemuż wstrzymujesz topór, kiedym na ziemię powalony?

Uderz! — nie?

Chcesz się bawić moją męką.

O błogosławione barbarzyństwo Indyan, którzy się stroją zdartemi z czaszek skórami!

Życie tylko biorą!

Tobie życie niczem.

Pod ciosem jęknąłbym raz tylko jeden — to za mało!

— Nieśmiertelnym chciałbyś mnie uczynić obrzydły wrogu rodu mojego, abym wiecznie brzękiem kajdan pieścił uszy twoje.

Ale bezsilna wściekłości!

Krępuj, duszy nie skrępujesz — uderz!

nie zabijesz.

Za krańcem pojęcia podłych, w świecie płazom nieodkrytym, błyszczy miecz karzący, jak światło zbawienia.


text:
Capreä i Roma

XXIV.

I mówił:

A Piotr rzekł do niego:

XX.[90]

— Ujrzycie, ale cuda Boze[99]! — odparł Piotr.

↑ Epistolae 47.


text:
16.

Pewnej nocy, podczas przechadzki, zaczął Becker mówić o Ewie Sorel.

— Osięgła ona niezwykłe stanowisko! — powiedział.

— Podobno rządzi teraz Rosją i ma decydujący wpływ na dyplomację europejską.

Żyje wśród bajecznego wprost luksusu.

W. Książę podarował jej słynny pałac księcia Birona.

Złowrogie wspomnienie budzi to nazwisko i gmach.

Przyjmuje ministrów i ambasadorów zagranicznych, niby koronowana władczyni.

Liczy się z nią Paryż i Londyn, toczą z nią pertraktacje i wzywana bywa do rady.

Usłyszymy o niej niejedno jeszcze.

Posiada nieopisaną ambicję.

— Łatwo było przewidzieć, że zajdzie daleko! — zauważył Krystjan zcicha, pragnąc coprędzej zacząć o sprawach własnych, które go tu przywiodły, ale zbrakło mu słów.

— Dusza jej — ciągnął Becker dalej — musiała zatracić miarę i teraz ciało jej, aż do okrucieństwa jest tyranizowane.

Jest to wyrównanie naturalne zgoła.

Pożąda władzy, świadomości, odkrywania i wspólnictwa.

Igra z losami ludzkimi i losami narodów.

Dawniej mówiła mi: — Cały świat, to tylko jedno serce.

Otóż to serce, tę całą ludzkość można zniweczyć w samym sobie.

Ambicja, to tylko inna forma rozpaczy i trzeba ją posunąć do granic ostatecznych.

Tam dojdę i tam dotrze wielu z tych, którzy zatoczyli koło w kierunku przeciwnym, a wówczas podamy sobie ręce.

Doszli nad brzeg jeziora.

Zapiął płaszcz i podniósł kołnierz.

— Widziałem ją w Paryżu, w galerji starego domu, — szepnął — szła, trzymając w obu rękach dwa kandelabry, o dwu świecach, kopcących mocno.

Biały welon spływał jej z ramion i doznałem dziwnego uczucia lekkości.

Widziałem ją wówczas, kiedy jeszcze występowała w „Papajou“.

Położyła się za sceną, na ziemi, by obserwować pająka, który w szparze dwu desek snuł skomplikowaną sieć swoją.

Powstrzymała mnie gestem i dalej patrzyła na pająka.

Wiedziałem czego uczy się od pająka i jaka się w niej mieści siła oddania.

Nie spostrzegłem nawet tego, że mnie wciąga w płomienny swój krąg.

Nieugaszone pragnienie tworzenia, budowania, odkrywania i odnajdywania coraz to nowego oblicza, byłoby mi cenną nauką, ona zaś zwala mnie nauczycielem swoim.

O tak, świat jest jednem jedynem sercem, a my wszyscy służymy jednemu Bogu.

Jestem na niego i na siebie skazany.

— Jakże mu to powiem? — dumał Krystjan i znowu słów mu zbrakło.

— Pewnego dnia — ciągnął dalej Becker — stałem zadumany przed cudownym obrazem Matki Boskiej, myśląc o prostej wierze ludu.

Obok mnie klęczały chore kobiety i mężczyźni, żegnając się i bijąc pokłony.

Utkwiłem oczy w święty obraz i powoli rozjaśniła mi się tajemnica siły jego.

Nie była to zwyczajna, pomalowana deska.

Obraz wchłonął przez wieki tyle płonącego hołdu, czci i wiary, że promieniował teraz cud, jako żywy organ, pośredniczący pomiędzy Bogiem, a człowiekiem.

Porwany tem, ukląkłem także, tonąc w żarliwej modlitwie.

Krystjan milczał.

Nie mógł się wznieść do takiego odczucia, ale słowa Beckera, ekstatyczny wyraz jego twarzy i wielkie, rozbłysłe oczy oczarowały go i w tem podnieceniu, uczuł, że to co zamierzył jest wykonalne.

Zostawszy sam, w niemiłym pokoju hotelowym chodził tam i z powrotem, wiodąc wnętrznie rozmowę z Iwanem Beckerem i był tak wymowny, jak nigdy w obliczu człowieka.

— Słuchajże mnie pan i zrozum.

Posiadam około czternastu miljonów.

I nie koniec na tem, gdyż ciągle napływają świeże pieniądze, co dnia, co godzina, a ja nic na to poradzić nie mogę.

Pieniądze te, nietylko są mi niepotrzebne, ale stanowią zawadę.

Wszystko co przedsiębiorę, przez te pieniądze nabiera fałszywego wyglądu.

Właściwie nie jestem posiadaczem, ale dłużnikiem mnóstwa łudzi i każdy napotkany przypomina mi o tem w taki czy inny sposób.

Czy pan to rozumiesz?

Wydało mu się, że przekonał wyobraźniowego Beckera i że go tenże zrozumiał.

Przystąpił do otwartego okna, patrząc na gwiazdy.

— Jeźli to rozdam, — ciągnął dalej — chadzając w zupełnem milczeniu — narobię dużo złego, jak to już było nieraz.

Wina tego, zda się, leży we mnie samym.

Nie jestem człowiekiem, zdolnym do pełnienia rzeczy użytecznych i dobrych.

Nic wiem nawet co jest dobre i użyteczne, a wiem tylko, co mi sprawia przyjemność, lub przykrość.

Na każdym kroku ktoś mi przypomina, że mając miljony, mogę skończyć z tem co czynię i iść sobie spokojnie do domu.

Dlatego do niczego doprowadzić, ani gruntu pod nogami znaleźć nie mogę, ani też żyć wedle woli.

Zabierz sobie pan le miljony, Iwanie Michajłowiczu i zrób z nimi co chcesz.

Jeśli trzeba, złożę deklarację notarjalną.

Rozdaj pan to, żyw głodnych, wspomagaj nędzarzy, ja tego robć[1] nie mogę, mnie to mierzi, chcę się tylko pozbyć pieniędzy.

Drukuj pan książki, buduj przytułki, zakop, roztrwoń, mnie to obojętne, aby się tylko pozbyć tego.

Ja zdołałem doprowadzić jedynie do napchania kilku gęb, które szczerzą na mnie zęby.

W ciągu tego wnętrznego djalogu poweselał, a pogoda przepoiła czoło, ciemnobłękitne oczy, blade policzki, świeże wargi i całą twarz jego.

Wydało mu się, że zdoła podobnie, choć może nie taksamo mówić do samego Beckera, gdy go nazajutrz odwiedzi.

Przypisy


corpora: openbooks

text:
Bolesław Prus

Lokator poddasza

Uczony Reb Lajzer Skowronek poprawił aksamitną krymkę na siwiejącej już głowie, wytrząsnął na ziemię i schował w tylną kieszeń prunelowego chałata porcelanową fajkę i, stojąc na środku brudnej sieni, głęboko rozmyślał nad tym: za którą też wyjrzeć ma bramę?…

Jeżeli wyjrzy za zieloną, na ulicę, może zobaczyć tam rzeźnika, pędzącego woły, starą babę z konewką, chlebem lub butelką w ręku, a w każdym razie brunatny drewniany dom, którego parter zajmuje blacharz i waciarz, a facjatkę…

Pan Lajzer skrzywił się, odwrócił i postąpił parę kroków ku bramie żółtej.

W tej stronie wszystko należy do niego.

Ten stróż pokornie stojący z czapką w ręku, i to kwadratowe podwórze z wielką szopą na środku, i te poduszki czerwone, pierzyny w niebieskie kratki, suszące się na słońcu, i ta o dach szopy oparta drabina, gdzie na trzecim szczeblu od ziemi dokonuje cudów zręczności pejsaty Dawidek, najmędrszy ze Skowronków, jacy egzystowali na świecie — wszystko to należy do niego.

Czy tylko to?…

A tenże za szopą dom drewniany, mający osiem okien na górze i pięć na dole?…

A tenże drugi, na prawo, z trojgiem drzwi i dachem blaszanym?…

A ten chodnik, po którym mały Josek ciągnie na sznurze przewrócony do góry nogami stołek?…

A ta na lewo zbutwiała parterowa rudera, pod którą na stosie desek gnijących igra troje brudnych i obdartych dzieci, a goj bednarz z hałasem podbija wielką beczkę?

Smutna rudera.

Żadna deska w jej ścianach nie przystaje do drugiej, żadne drzwi nie domykają się, żadnego okna otworzyć nie można, żeby się nie rozleciało.

Sczerniały, mchem porosły dach tworzy tak zawikłaną powierzchnię wichrowatą, że najznakomitszy geometra nie podjąłby się jej badać, a przykrywa takich biedaków…

Ach…

Takich biedaków, że miłosierny Reb Lajzer już piąty miesiąc ociąga się z wymówieniem im komornego.

Żółtawe oko Skowronka zatrzymało się na ostatnim oknie facjatki, skąd przez wybite szyby od godziny już buchają kłęby pary.

Tak wielka ilość pary zdradza wielki ogień, a zbyt wielki ogień…

— Ach…

Ach… — mruknął uczony Żyd — oni mi jeszcze domy spalą…

I zwolna postąpił ku bednarzowi.

— Niech będzie pochwalony, Marcinie…

— Na wieki wieków — odparł bednarz, składając narzędzia i dotykając ręką czapki.

— Co u tego Jakuba taki ogień w izbie?

— To ona…

Gotuje wodę do prania.

— Ny…

Ny…

A jak tam z nim?

Bednarz machnał ręką.

— Wun tam czasem wygląda, jak pijany — ciągnął Żyd.

— Gdzie zaś on tam pijany!

Zwyczajnie spadł z ruśtowania i z onych czasów zrobił się taki jakiś… że to… eee… — objaśnił bednarz.

— Ny…

Ny…

Ja to zara pomiarkowałem.

Wun raz u mnie drwa rąbał, ale nawet godziny nie porąbał i ustał.

Że jemu we śpitalu nic nie pomogli?

— Co ta mieli pomóc, nawet mu nogi nie zgoili…

— Franek…

Franek…

Chodź ino tu — odezwał się głos z facjatki, a rozmawiający ujrzeli w wybitym oknie owiniętą w żółtą chustkę głowę kobiety.

Najstarsze z obdartych dzieci, które na widok gospodarza kryły się między gnijącymi belkami, pobiegło na schody.

— To jego dzieci? — spytał Lajzer.

— A jego — odparł Marcin.

— Troje na dole, a dwoje chorych w izbie.

— A wa! — mruknął Żyd, i pochyliwszy głowę, począł przysłuchiwać się rozmowie na górze.

— Gdzie wczorajsze kartofle, co były w rynce…

Co? — pytał gniewnie głos kobiecy.

— A bo ja wiem… matusiu — odpowiedział z pewnym wahaniem głos dziecinny.

— Łżesz, boś sam zjadł w nocy; Józia cię widziała…

Ja ci dam…

— Jak Boga kocham, matusiu… żeby mi ręce i nogi połamało… żeby mnie cholera… — piszczał chłopak przy akompaniamencie uderzeń.

— A masz!…

A masz!… — krzyczała kobieta.

— To będziesz łgał, będziesz kradł… będziesz się przysięgał?…

A masz!…

Każdemu wyrazowi towarzyszył trzask mokrej ścierki, upadającej na różne części ciała chudego i brudnego chłopca, który zanosząc się od płaczu, mówił:

— A co ja temu winien, że mi matusia jeść nie dają, co?…

A bom to jadł kolację?…

A bom jadł śniadanie…

Co?

I jeszcze mnie matusia biją za to…

U… hu… hu!…

Zrobił się straszny wrzask, w którym oprócz bijącej matki i bitego pacjenta wzięło udział dwoje dzieci na górze i dwoje na dole.

Zniecierpliwiło to Żyda, który po chwili namysłu wszedł do sieni, z sieni na brudne i ruchome schody, i sapiąc ze zmęczenia, stanął na progu izby pełnej pary, zaduchu i woni mydła.

— Jakubowa, pani Jakubowa!…

Co u was zawdy takie krzyki? — zaczął przybyły.

— Ooo…

To pan gospodarz?… — zdziwiła się licho ubrana kobieta, a potem płacząc dodała: — A cóż ja pocznę nieszczęśliwa z tymi bachorami, kiedy się nic przed nimi nie uchowa i niczym ich nie nakarmi?

Ten roboty nie ma, dzieci pięcioro, wszyscy wołają jeść, a ty choć sobie ręce do łokcia pozdzieraj, choć się sama rozedrzyj…

— Ja wam co powiem, moja Jakubowa — przerwał oburzony Lajzer.

— Że wy biedni, to jest prawda, ale że wy mi wiele nieporządku w domu zrobicie i nie płacicie, to także prawda.

Zawdy u was pranie, wylewanie, suszenie, ze świecą po strychu chodzenie, zawdy krzyk, a zapłaty nie ma, a pięć rubli winniście…

Wy mi głowę rozkrzyczycie, wy mi domy spalicie, wy…

Wy się wyprowadzić musicie.

Już ja i was, i waszych pieniędzy widzieć nie chcę.

— A panie gospodarzu! — zawołała kobieta.

— Niechże pan tego nie robi, niech pan jeszcze będzie cierpliwy..

— Co to cierpliwy?…

Ja już jestem pięć miesięcy cierpliwy…

— Może się też Pan Bóg nad nami zlituje i staremu da jaką robotę, to się jeszcze wypłacimy…

— Robotę…

Robotę… — mruknął Żyd.

— Abo wy dbacie o co?…

Abo wy nie wygnaliście od siebie jednej lokatorki?…

— To jest prawda, panie gospodarzu, ale widzi pan gospodarz, ona to była takie nic dobrego, że panu i nam wstyd robiła…

Niech się pan Lajzer zmiłuje… — mówiła dalej, składając ręce.

— Niech się pan zmiłuje przynajmniej nad tym drobiazgiem.

Gospodarz spojrzał po izbie, gdzie wszyscy jej mieszkańcy znajdowali się w komplecie.

Troje chudych, z nadmiernie wielkimi brzuchami dzieci kryło się między balią a stołem, zarzuconym mokrą bielizną.

Czwarte, okryte jakimś czarnym łachmanem, leżało na łóżku, piąte w drewnianej pace na słomie, a ich nędzny ojciec z rozczochranym włosem, najeżonymi wąsami, z bojaźnią w oku stał oparty o komin, obok ciekącej konewki, na której siedział przed chwilą.

Poważną twarz Żyda przebiegł dreszcz wzruszenia.

— Co tamtemu? — spytał już łagodniej, wskazując pakę.

— Coś kaszle, panie gospodarzu — odparła matka.

— A temu co? — ciągnął, wskazując łóżko.

— To dziewczyna, oparzyła się niechcący ukropem.

— A wa!… — syknął gospodarz, i zwracając się do Jakuba, dodał:

— A jak z wami, Jakubie?

Biedak wstrząsnął głową, skurczonymi palcami podrapał komin, lecz milczał.

— No, odpowiedzże panu gospodarzowi — wtrąciła żona.

Jakub poruszył ustami, wlepił niespokojnie swoje okrągłe oczy w twarz gospodarza, lecz znowu milczał.

— Zostańcie z Bogiem — szepnął Żyd i nagle opuścił izbę.

— Niech Pan Bóg prowadzi! — odpowiedziała kobieta, wychylając się przez poręcz za schodzącym gospodarzem, którego w sieni zatrzymał bednarz pytaniem:

— A cóż, panie Lajzer?…

— Niech go Bóg ratuje, to bardzo biedny człowiek… — odparł Żyd i poszedł dalej.

*

— No, Bogu dziękować — mówiła pani Jakubowa, znęcając się nad jakimś podejrzanej formy szmatem, który gwałtownie i rytmicznie targała prawą ręką, przycisnąwszy go lewą do dna napełnionej wodą balii.

— No, Bogu dziękować, szczęśliwieśmy dzień zaczęli.

Woda gorące je, mydło je, roboty mamy na jakie pół rubla i gospodarz ustatkował się na jaki miesiąc.

Franek… nie grzeb patykiem w kominie, bo jeszcze co zmalujesz.

Za parę dni u sklepiczarki umyję podłogę, to nam może znowu zacznie borgować, a może i przyśle swego siestrzanka, co to je u felczera, żeby Józi poradził…

Maniusiu, weź się do kartofli…

Franuś, a biegaj do sklepiku i wyproś bułeczkę chleba, to się odda pojutrze…

Moszkowa gadała, że ten siestrzanek to zdatniejszy od innego doktora, więc może by on i tobie, stary, co poradził…

— Oj matusiu…

Tak mnie kole… — szepnął chłopak w pace i zakaszlał.

— Niech kole, to i ty jego kol!…

Co ja tobie poradzę? — odparła kobieta.

— Posłuchaj, stary — zwróciła się do osłupiałego męża — ot widzisz, przecie to i twoje dzieci, pomóż-że im. Oj, bodajem ja była pierwej oślepła, niżem wyszła za ciebie!..

W tej chwili zatrzeszczały i zadudniły schody, a na progu izdebki ukazała się jakaś kobieta, jeszcze młoda, lecz wynędzniała i ubogo ubrana.

— Moja złocista pani Jakubowo — zawołała przybyła — a oddajcież co prędzej statki, bo mi stara chyba łeb ukręci…

— Statki?… — spytała przerażona praczka.

— Statki?…

A jakże ja dokończę?…

— Cóż ja na to poradzę, moiście wy…

Pókim mogła, pótym wam w sekrecie pożyczała, ale jak się wydało, stara ani słyszeć o was nie chce…

Woła, że pójdzie do cyrkułu, wyzywa od złodziei i powiada, że jak jej w moment nie oddacie balii i sagana, to wam policjantów naśle z całej Warszawy…

Praczka schwyciła rękoma za krawędź balii.

— Nie dam balii…

Nie dam sagana…

Nic nie dam!…

Ja tu nigdzie statku nie dostanę, a w domu nie ma co jeść i robota pilna..

Przybyła załamała ręce.

— Bójcie się Boga, co wy gadacie?…

To za moje dobre serce chcecie, żeby i mnie, i was do cyrkułu powiedli… kumo…

Dzikie uniesienie biednej matki we łzy się rozpłynęło.

Cóż miała robić?

jak mogła nie oddać rzeczy, które nie były jej własnością?…

To też nie dziw, że po kilkuminutowych prośbach i zaklęciach, sama wreszcie wydobyła mokrą bieliznę z balii i sama pomogła wylać z naczyń do rynsztoka wodę gorącą, dla której przechowania nawet Marcin, poczciwy bednarz, nie mógł jej statku wynaleźć…

Drobny ten na pozór wypadek obezwładnił biedną kobietę, która siadłszy na jedynym stołku w izbie i ukrywszy twarz w fartuch, zaniosła się od płaczu.

— Ot tobie, stary, żona, ot tobie dzieci — wołała, szlochając.

— Chciało ci się żenić, masz teraz…

Wszystko się wali na moją biedną głowę, a jakąż ja radę dam, kiedy z izby ostatni żeleźniaczek i balijka między Żydy już poszły…

We drzwiach stanął smutny i zadyszany Franek.

— Matusiu — rzekł — we sklepiku nie chcą dać chleba i jeszcze mówią, żeby matusia za dawniejszy zapłaciła…

— Ale…

A skądże ja zapłacę, kiedym ostatni grosz na mydło wydała?

— Matusiu… — szepnęło chore dziecię z łóżka — matusiu… chyba my już dziś nic nie będziemy jedli?…

I uroniwszy te słowa, biedactwo utkwiło bojaźliwe spojrzenie w zapłakanej twarzy matki.

Od palącego duszę wzroku dziewczyny Jakubowa odwróciła oczy w inną stronę, a tam zobaczyła pożółkłą twarz kaszlącego chłopca, który ze swojej paki wytknął najeżoną głowę; spojrzawszy ku drzwiom, spotkała trzy pary lękliwie pytających o chleb źrenic; zwróciła się wreszcie ku kominowi, lecz i tam znowu dostrzegła oczy, okrągłe, zapadłe oczy swego biednego męża, utkwione w nią z jakimś bezsilnym wyrazem.

Wówczas w sercu tej kobiety żal i rozpacz przemieniły sie we wściekłość; łzy jej oschły, a przed chwilą uboga praczka zamieniła się teraz w wilczycę, która wietrzy niebezpieczeństwo i postanawia bronić szczeniąt.

— Słuchaj-no, stary — syknęła przez zaciśnięte zęby do męża, kładąc mu na ramieniu ciężką, spracowaną i jeszcze wilgotną rękę.

— Słuchaj i rusz-no się, bo w domu nie ma nic…

Stary milczał; żona wstrząsnęła nim.

— Słuchaj, stary, radź co teraz, boś ty chłop, a mnie już wszystko z rąk ucieka…

Idź między ludzi i dostań robotę, albo użebraj co, byle chleb był w domu, bo ja tu z dzieciskami nie wytrzymam…

Stary znowu milczał i błędnym okiem patrzył przed siebie; żona pochyliła się nad nim jeszcze bardziej i głucho szepnęła:

— Idź już… powiadam ci: idź…

Zrobisz, czy nie zrobisz, to idź, byłeś mi z oczu zszedł, bo albo twoja, albo moja śmierć…

Nędzarz ocknął się; czy zrozumiał co, trudno zgadnąć, lecz pewne jest, że czuł wszystko.

Czuł wilgoć w mieszkaniu, czuł głód, ból okaleczałej nogi, zawrót swojej biednej, rozbitej głowy, a nade wszystko to, że nie ma już dla niego miejsca na rodzinnym barłogu.

Gdy wstał z konewki, żona wcisnęła mu czapkę na głowę i z lekka popchnęła ku drzwiom.

Nie obejrzał się nawet, lecz schodząc na dół, usłyszał głos syna, mówiącego:

— No, nie becz, Mańka…

Tatuś poszedł na miasto i chleba nam przyniesie, ba, jeszcze i wędzonki, jak dawniej.

*

Wyszedłszy z domu, nędzarz zatrzymał się przed bramą zdziwiony.

Dziwiła go jasność dnia i ciepło słoneczne; dziwiły go wesołe twarze przechodniów, którzy mówiąc nie narzekali, ani wołali o chleb; dziwił go obszar ulicy, na której mógł odetchnąć, nie czując woni mydlin, i poruszyć się, nie czując na sobie wzroku zrozpaczonej żony i zgłodniałych dzieci.

Gasnący umysł rozjaśnił się nieco i Jakub przypomniał sobie, że powinien gdzieś iść i szukać chleba.

Iść, lecz dokąd?…

Ulica ciągnęła się w obie strony.

Na lewo bruk był bardzo nierówny, na prawo chodnik; Jakub miał nogę skaleczoną, więc poszedł na prawo.

Mógłże pomyśleć, że ów niewyraźny, instynktowny pociąg do gładkiej drogi jest jednym z szarpnięć straszliwej machiny przeznaczenia, której niemiłosierne tryby w tym dniu jeszcze zdruzgotać go miały?…

Na skręcie ulicy zetknął się z jakimś stróżem w niebieskiej bluzie, nader pilnie zamiatającym schody nędznego szynku.

— Iii… hy! — zawołał stróż — bandzie pogoda, kiej pan Jakub wylazł.

Jak się macie?…

— Bóg zapłać, panie Walenty — mruknął Jakub, zapewne pierwszy raz od dni kilku.

— Coście wy się tak już z tydzień nie pokazywali?…

Gadają ludzie, że u was w chałupie bida, hę?…

— Jużci, że bieda — odparł Jakub.

— Roboty nie mam.

— Roboty…

Kto ją ta ma?

Tak samo jak pieniędzy; tylko Żydy i wielkie panowie mają..

No, chodźta do cukierni.

Z tymi słowy wprowadził Jakuba do szynku, gdzie oprócz właściciela, Żydka z bardzo chytrą miną, siedział a raczej drzemał wsparty o dużą kufę jakiś jegomość w pomiętym kapeluszu i wypłowiałym surducie, którego barwy, najjaśniejsze przy kołnierzu, na plecach przechodziły w kolor musztardowy, a około kieszeni w ciemnotabaczkowy.

— A wa… nasz pan Jakub… — wykrzyknął Żyd.

— Taki gość…

Chyba węglem w kominie zapisać?…

Co sze to z panem Jakubem rabiało?…

— Niech no Jankiel spagatówki tu postawi, ino prandko — zakomenderował Walenty.

— Pan Jakub jesce robi u mulaze?…

— Aha!

Robi!…

Zleciał na łeb z rustowania i tera ameryture dostał…

No, prandzy wódki… — odparł Walenty.

— A pyniędzy?… — spytał Żydek, zakładając ręce w tył i chwiejąc się na rozkraczonych nogach.

— Jakie pieniądze?…

A bez pieniędzy to nie łaska?

Ja funduję… — huknął pan Walenty.

— Pan Walenty funduje?…

Ny, to z tegie Chlebie, to z tegie mąkie…

No, nic nie będzie z tegie… — zakonkludował Jankiel.

— A…

A… panu Walentemu… — ocknął się wypłowiały jegomość spod kufy.

— A… moje uszanowanie…

Cóż to za obdartus z panem Walentym przyszedł?…

Niechże mam honor poznać…

— To mój kamrat — odparł stróż.

— Pan Jakub, co był u mulazy, ale rozbiuł się i tera roboty suko…

— Ha, ha… roboty w szynku?

Głupstwo robota, w całej Europie nie znajdzie roboty, tylko wódkę, wódkę, jeżeli ma pieniądze…

Jankielu, mój szczupaczku, a daj-no mi tam kieliszczynę…

— Znowu na burg?… — spytał Żyd płaczliwie.

— Już mi pan Ignac tyle od rana winien i jesce chce?…

— Com ci od rana winien, ty psi flaku?…

Ja?…

Tobie?

Winien?…

— Moze nie?…

Pan Ignac z samego rana zjadł obazanek, potem wódki wypiuł, potem znowu wypiuł, i znowu zjad, i znowu wypiuł ze dwa razy, i znowu chce pić?

— Panie Ignacy — zaczął Walenty — ja sobie myślę, może by pan Jakubowi jaką prośbę wystafirował do państwa, zeby choć trochę ciekowi dopomóc…

— Prośbę?…

Temu obdartusowi?… — dziwił się pan Ignacy, widocznie bardzo pobłażliwy na usterki swojej garderoby.

— To się na diabła nie zdało…

Mnie zapytajcie, co prośby znaczą, mnie… bom ja sam chodził z listem, gdzie było napisano…

Wódki, psia wiaro…

— Nima wódki… — odparł Żyd.

— W liście moim — ciągnął pan Ignacy — stało wyraźnie napisano, jako ja, Ignacy, od urodzenia głuchoniemy, a przy tem zbankretowany majster, polecam się wzglę… względom Jaśśśnie Wielmożnych i Wielmożnych państwa…

I co myślicie?…

Może myślicie, że oni wspomagają kogo?…

Sto diabłów tam…

Oni umieją wyzywać tylko od pijaków…

Mnie…

Mnie….

samego nazwali pijakiem…

Wódki, bydlęcy ogonie… bo cię zabiję, spalę, zaskarżę…

Hup!…

W tej chwili wpadła do szynku jakaś zaperzona kobiecina z okrzykiem:

— Ty znowu w szynku, nicponiu, znowu?…

A ja ci tu…

— Magdziu…

Magdusiu… — zaczął zdetonowany Walenty.

— Ja nic…

Ja tylko z Jakubem…

— Z Jakubem?… — wrzasnęła żona.

— I ty się nie wstydzisz chodzić z Jakubem, co jest gorszy od dziada, i bo sam nie ma co jeść, i jeszcze dzieciom chleb odbiera?…

To powiedziawszy, schwyciła męża za kołnierz.

— Waluś…

Nie daj się, mój cynaderku… — zachęcał go pan Ignacy.

— Jeszcze i ty, pijaku, i ty?…

Ja wam obu sprawię!

— I po tej groźbie zepchnęła męża i pana Ignacego ze schodów na ulicę, rozdając między obu z wielką wprawą po parę kopnięć nogą, od której na surducie pana Ignacego bardzo wyraźny ślad pozostał.

Jakub wyszedł za nimi.

— Fiuuu… jaka jędza! — zwrócił się do biedaka Ignacy, gdy już małżeństwo znikło im z oczu.

— Prawdziwa łaska Boża, żem jej w moje ręce nie dostał…

Fiuuu…

Tak pogwizdując i zataczając się, schwycił pod rękę Jakuba i pociągnął go za sobą.

— A jak ci tam, moja miętóweczko? — zaczął.

— Jakub — odpowiedział oszołomiony biedak.

— Otóż widzisz, mój Ja…

Jasiu, powiem ci tyle, żeś głupi, kiedy szukasz roboty…

Robota to nie dla takich, jak ty, robota to głupstwo i wszystko głupstwo…

Przy tych słowach blada i napuchła twarz pijaka okazywała wielkie zmartwienie.

— Powiadam ci… — prawił dalej — jak ci tam?…

— Jakub.

— Powiadam ci, mój Jacusiu, wszystko głupstwo.

I to słońce… a psik!

Ja zawsze kicham, ile razy spojrzę na słońce…

Głupstwo słońce, i ziemia, i domy, i bogactwa…

Taki, powiadam ci, człowiek z edukacją, jak ja, utrzymać się nie może, a dopiero ty?…

O zaślepienie ludzkie!

Ale… jakże ci tam, bo ciągle zapominam?…

— Jakub.

— Otóż, powiadam ci, mój Jędrusiu, ja, z moją szlachetnością w sercu, żebym miał dzieciom chleb odbierać i być niepotrzebny na tym świecie, powiadam ci, poszedłbym na most i… i słowo honoru… hult w wodę… żeby nikomu nie zawadzać, mój Józiu…

A może ci świata żal? — dodał pan Ignacy, patrząc błędnymi oczyma w twarz Jakuba.

— Jęd…

Jędrusiu, turrrkaweczko moja, nie bądź głupi…

Wszystko, co tu widzisz dokoła, to marność… to czczość…

Plunąć nie warto, powiadam ci…

Nagle urwał i stanął z podniesionym do góry palcem, jakby pragnął powstrzymać grom wzgardy, zbyt pośpiesznie rzucony na otaczającą go rzeczywistość, jakby uznał, że miejsce, na którym znajdują się obecnie, nie usprawiedliwia bynajmniej, może słusznego, lecz w każdym razie zbyt gwałtownego wstrętu do świata.

Tu wodociąg, tam szynk, w suterynie flaczarnia, a obok niej jeden stragan z pietruszką, drugi z pieczywem, trzeci z wędlinami, przy którym w kociołkach, mających formę wanienek, gotowały się kiszki i kiełbasy…

Pan Ignacy uczuł, że na widok ten mięknie mu serce, zaczął więc znowu, ale już z innego tonu:

— Wiesz co; mój Fran…

Jakże bo ci tam?…

— Jakub — odpowiedział nieszczęśliwy towarzysz.

— Aha!

Otóż wiesz, mój Jasieczku, że… że dalibóg miałbym wielką ochotę zafundować ci co…

Możebyśmy też tak… kiszeczki, z bułeczką?

Aż mi pachnie, powiadam ci…

— Jeżeliście łaskawi?…

— A możebyśmy, słuchaj, pierwej wódeczki, a potem flaczków?…

Widzisz… kiszkę jeść pod straganem, to strasznie ordynarrr…

— Iii… co tam — odparł Jakub.

— A gdyby też, posłuchaj-no mnie, naprzód wódeczki, a potem kiełbaski, hę?…

Hum!

Widzisz… mój Piotrusiu, ja funduję… tylko ja, nikt więcej…

No, ale daj pyska, daj dzióbka… niech cię…

To powiedziawszy, pochylił się na prawo i ucałował kołnierz, potem na lewo i zawadził nosem o ucho Jakuba.

— Ale widzisz, pożycz mi pół rubelka, nic więcej, niech cię Bóg broni… bo… ja nie wziąłem ze sobą…

— Albo ja mam…

Skądbym ja wziął! — odpowiedział smutnie Jakub.

— Nie masz?…

Fiu.

A chciało ci się prośbę pisać?…

Fiu…

A chce ci się z porządnymi ludźmi pod rękę chodzić?…

Dla Boga!

I ten bezecny Walek zaznajamia mnie z takim hołyszem?…

Bywaj zdrów, Jacusiu.

Muszę wstąpić do cukierni…

Może jest kto znajomy…

Adiu…

Z tymi słowy pan Ignacy wbiegł do nowego szynku i upadł na ławę, pozostawiając Jakuba na ulicy, zwróconego twarzą ku Wiśle, do której stąd było zaledwie kilkaset kroków.

*

Jakim sposobem trafił, kiedy zasnął i jak długo spał Jakub, trudno zgadnąć; dość, że około zachodu obudził się pod szychtami, wprawdzie rozgorączkowany, lecz spokojniejszy i przytomniejszy, niż zwykle.

Spał na śmieciach, które rozgrzebywało kilka kur i prosię, tuż koło niego i nie zważając na niego, jak na rzecz martwą.

Lecz Jakub był na to obojętny.

O kilka kroków od siebie widział on starą i poplamioną, lecz jeszcze dość całą czapkę, z której mógłby zrobić bardzo miły podarunek dla swego syna, nie podniósł jej jednak, tak jakby nie podniósł w tej chwili i woru ze złotem.

Poniżej swego ohydnego posłania dostrzegł on dwóch chłopców, widocznie nie znających się z sobą, z których mniejszy rzucał kamienie na wodę, wyższy zaś zdawał się rozmyślać nad sposobem zawarcia z nim znajomości.

Jakub uczuł dziwną sympatię dla tych dwóch wyrostków, chętnie by nawet porozmawiał z nimi, tylko że nie mógł jakoś zebrać się na wypowiedzenie pierwszego słowa; milczał więc i słuchał.

— Hej tam!… — zawołał nagle wyższy — a nie przestaniesz rzucać, hę?…

— No, abo co? — odparł niższy.

— Bo to, że w mordę dostaniesz, jak będziesz rzucał…

— O, a za co?…

— Za to, że nie wolno rzucać na wodę kamieni.

Nie wiesz, czy co?…

Kiedy Jakub na próżno usiłował przypomnieć sobie tak dziwny zakaz, mały chłopiec przystąpił do wyższego, który znowu zaczął:

— Widzisz, ty cybulusie, tego łobuza na górze?… — i to mówiąc, wskazał Jakuba.

— Może by w niego z parę razy?… — spytał nieśmiało młodszy.

— Pal go! — zawołał starszy.

Po tej komendzie kilka kamieni świsnęło nad Jakubem, jeden padł około głowy, drugi trafił w chorą nogę.

Jakub syknął z bólu i usiadł na śmieciach, co widząc, chłopcy uciekli.

— Czego oni chcą ode mnie?…

Com ja im winien?… — mruknął nędzarz.

Lecz, nim zdołał odpowiedzieć na to pytanie, usłyszał za sobą gruby głos:

— Oho, znowu jesteś, ptaszku?…

Nie widzieli go tu…

Jakub obejrzał się: za nim stał silny i wysoki człowiek, wyglądający na stróża.

— Jeszcze ci się chce co upolować? — ciągnął przybyły — Niedawnoś pokradł deski i dziś znowu przychodzisz, kanalio…

— Ja nie kradnę desek — szepnął Jakub.

— Nie kradniesz ty, tylko twój brat za ciebie…

Znamy cię lisku…

Won stąd!

Biedak podniósł się.

— Czego wy chcecie ode mnie, człowieku?…

— Won stąd! — krzyknął jeszcze głośniej przybyły i schwyciwszy Jakuba za ramię, gwałtownie wypchnął go na drogę.

Nędzarz teraz dopiero uczuł, że go noga boli straszliwie, że go głowa pali i język mu z pragnienia wysycha.

Chciał jeść, chciał pić, chciał spocząć gdzie, ale miejsca nie było.

Na skręcie pustej i niebrukowanej ulicy, za stosem belek dostrzegł rudego dziada, w starym wojskowym płaszczu i z płócienną torbą na ramieniu.

Dziad, siedząc, układał coś na kolanach i mruczał:

— Krajanka chleba… za duszę Piotra i Agaty.

Suchy chleb…

Trzy ogórki, żeby Pan Bóg dał deszcz…

Może i da?

Szóstkę za dusze zmarłe.

Wieczny odpoczynek…

Jakub zrobił parę kroków naprzód.

— Litościwa osobo, zmiłuj się nad biednym sierotą… — zaczyna dziad, raczej skutkiem przyzwyczajenia, niż nadziei, aby prośba jego przydać się na co mogła.

Jakub stanął.

— Iii… dziadku — rzekł — jeszcze by mnie się co od was należało…

— Wam?…

Ode mnie?… — zawołał dziad zdumiony.

— A ino?…

Wyście dziś jedli, a ja nic.

— No, patrzaj, nie jedliście?…

A to jedzcie!…

Kto wam broni? — mruknął dziad, szybko chowając zapasy.

— A kiej nie mam co jeść…

— To sobie zaróbcie.

On myśli, że teraz dziady to takie wielkie panowie, jak dawniej…

— Pewnie, że chciałbym zarobić, ale nie mam gdzie.

— O ho… nie mam gdzie!

To się powieście.

— I powroza nie mam.

— To go ukradnijcie! — zakończył dziad z gniewem. — ja tam ani wasz brat, ani swat, żebyście mi głowę zawracali.

Wszystkie cierpienia fizyczne i moralne odżyły w biednym Jakubie; zdawało mu się, że go ze wszech stron otaczają jakieś sieci niewidzialne, jakieś narzędzia męki, przed którymi chciał uciec.

Chciał uciec przed swoją nogą krwawiącą się i opuchłą, przed swoją głową, w którą tysiące młotów kuły, przed spojrzeniami głodnych dzieci, które jak ostre gwoździe wbijały mu się w serce, przed wyrzutami żony, które jak roztopiony ołów upadały na niego, słowem — przed wszystkim… przed wszystkim…

Z tej strasznej zadumy ocucił go brzęk szkła i krzyki.

— Giewałt… lufcik zbił…

Łapaj…

Trzymaj…

To on zbił lufcik, to jego łapać kazano!…

Jakub rozejrzał się: był już niedaleko swojej ulicy, wpadł więc na nią, zmieszał się z tłumem przechodniów i znikł w bramie.

Na podwórzu zaczepił go bednarz Marcin:

— Nie macie się czego kwapić do domu; Mańka gdzieś zginęła na ulicy, i wasza wyszła za nią z chłopcem, a resztę dzieci zamknęła w izbie.

Jakub, nie odpowiedziawszy nic, wbiegł na schody, a ze schodów do komórki pod strych, gdzie były sznury, na których wieszano bieliznę i garstka grochowin, na których zwykle sypiał.

Tu zziajany, rozgorączkowany, wsparł się o jedną z belek i w najwyższym niepokoju począł wyglądać przez dymnik, oczekując na coś…

Czekał niedługo, w kilka minut bowiem ukazał się na podwórzu jakiś Żyd w towarzystwie kobiety.

— Marcinie! — zawołała do bednarza kobieta — A gdzie to Jakub siedzi?

— A na co go wam?…

— Jak to na co?… — wtrącił Żyd.

— Na to, żeby za szybę zapłacił, co ją zbił…

— I toście wy, Katarzyno, pokazali drogę do Jakuba? — spytał bednarz kobiety.

— Przecie to nie darmo — objaśnił Żyd.

— Wuna ode mnie wódki dostanie…

— Widać, żebyście wy, Katarzyno, rodzonego ojca za kieliszek wódki sprzedali — mruknął pogardliwie bednarz.

— Nu, co tu dużo gadać — przerwał Żyd — pokazujcie, Katarzyno, bo ja nie mam czasu.

Zawstydzona kobieta milczała, spoglądając ukradkiem na dymnik, gdzie w półcieniu dostrzegła wynędzniałą twarz Jakuba.

— Nu, gdzie to jest, Katarzyno?… — nalegał Żyd.

W tej chwili ręce Jakuba podniosły się nad głową.

— Dajcie mi tam spokój — odparła kobieta.

Głowa w dymniku poruszyła się gwałtownie, twarz przebiegły konwulsyjne dreszcze.

— Wynoś się, Żydu — huknął Marcin.

— Co się będziesz w cudzym domu rozbijał…

Twarz wyglądającego ze strychu Jakuba zrobiła się bladosina.

— Za co wynoś…

Co to wynoś?…

Giewałt! — wrzeszczał rozgniewany Żydek, i na podwórzu rozpoczął się hałas, który dopiero przybycie Lajzera Skowronka uciszyło.

Stary gospodarz uspokoił poszkodowanego i kazał mu iść do domu.

— Niech panu Bóg wynagrodzi — rzekł biedny bednarz, uchylając czapki.

— Już na tych biednych ludzi tak się wszystko wali, że aż strach…

Teraz oto dziecko im zginęło.

— I dziecko się znajdzie — odparł gospodarz — i jeszcze dobrze będzie.

Ja dziś gadałem o nich z zakonnicą, a zakonnica powiedziała, że starego zabierają do śpitale i dzieci do ochrone i Jakubowe dadzą robotę…

Będzie gut…

— Jakubie! — zawołał bednarz, podnosząc głowę.

— A zejdźta ino na dół!

Nagle urwał i niespokojnie dodał: — Co jemu jest?…

— Co jemu jest? — powtórzył wybladły gospodarz, patrząc w dymnik.

W tej chwili w bramie domu ukazała się praczka, niosąc na ręku znalezioną, śpiącą ze zmęczenia dziewczynę; obok niej biegł najstarszy chłopiec z potężnym kęsem chleba, nad którego zmniejszeniem nader usilnie pracował.

Zobaczywszy sędziwego Żyda, Jakubowa zaczęła mu dziękować; ten jednak machnął niecierpliwie ręką i poszedł na górę, a za nim bednarz i praczka z dziećmi, w towarzystwie kilkorga podwórzowych gapiów.

Przede drzwiami komórki gospodarz zatrzymał się i rzekł:

— Wejdźcie wy naprzód, panie Marcinie.

Lecz i Marcin nie wszedł, spojrzał tylko w głąb komórki przez szczelinę między deskami i cofnął się przerażony.

Nie wiedząc, o co chodzi, Jakubowa pierwsza stanęła we drzwiach, a za nią gapie.

— O Matko moja Boska! — zawołała nagle kobieta — a cóżeś ty zrobił najlepszego, Jakubie!…

— Dajcie znać do policji — dodał ktoś — Jakub się powiesił.

— Oderznijcie go, może jeszcze ciepły…

— Nie dotykajcie się, bo za to kryminał!

Powstał zgiełk i bieganina; najsprzeczniejsze zdania krążyły między gromadą, która w kilka minut zapełniła korytarzyk i schody.

— A wa…

A wa… — lamentował gospodarz, drżąc na całym ciele.

— Taki strach, taki grzech, taka kompromitacja…

Za co on to zrobił?

Ja komornego nie brałem, ja jego dzieciom dopomagałem, ja za nim do zakonnic poszedłem, a on się powiesił …

Nu, róbże tu ludziom dobrze, to oni ci tak zapłacą…

— Nie gniewajcie się, panie Lajzer — wtrącił nie mniej zmieszany bednarz — bo on to nie przez złość tak zrobił, ino przez to, że miał źle w głowie…

Jemu i sam Pan Bóg daruje…

Tak narzekali i litowali się dobrzy ludzie, a tymczasem przywiązany do krokwi dachu wisiał trup Jakuba.

Biedna głowa jego opadła ku ziemi, lecz na zsiniałej twarzy, zamiast obłędu, trwogi i boleści, rozlewał się majestatyczny spokój śmierci.

-----


text:
Bisurman, muzułmanin.

W języku arabskim od wyrazu islam - poddanie się (woli Bożej) pochodzi imiesłów muslim, w liczbie mn. muslimin.

Persowie przekształcili ten wyraz na musulman, a od nich przejęli go Turcy w znaczeniu wyznawców islamu.

Polacy przekręcili wyraz jeszcze więcej, bo z musulmana zrobili bisurmana.

Zbisurmanić się - znaczyło poturczyć się, czyli przyjąć wiarę mahometańską.


text:
Ballata VIII.

Dziewica rajska, raz na wód wybrzeże

Spłynęła z nieba, ścieżką mknąc tą samą

Po której błędny z woli losów pędzę.

I kiedy ujrzy: że mię nic nie strzeże,

Siatkę mi z srebrnych oczek śnieżną tamą

Pod stopy rzuci, a jam się w jej przędzę

Wplątał; lecz z tego miałem pociech siła —

Tak słodko wtedy w oczy mi patrzyła!

—


text:
Andreae Jan Walenty, wnuk poprzedzającego, ur. 12 Sierp.

1586 r. w Herrenberg, w Wirtemburgu, gdzie jego ojciec, syn tybingskiego kanclerza, był superintendentem.

Został on r. 1591 luterskim opatem w Königsbrunn, i dla tego miody Walenty pierwsze swoje nauki odebrał w szkole miejscowej.

Kończąc już studja teologiczne w Tybindze, wdał się w złe towarzystwa, zmarnował, na próżniactwie i rozpuście, kilka najpiękniejszych lat młodości i r. 1607, pełen wyrzutów sumienia, opuścił uniwersytet, udał się na wojaż, w nadziei odzyskania zdrowia i spokoju duszy.

Długo włócząc się po świecie, zdecydował się w końcu powrócić do kraju i prosić o jaką posadę kościelną, lecz otrzymał odmowę tak stanowczą, iż niepozostawiono mu nawet żadnej nadziei na przyszłość.

Upokorzony, musiał ratować się przyjęciem skromnej posady nauczycielskiej w Tybindze.

Gdy r. 1610 straszna zaraza srożyła się w Tybindze, Walenty opuścił powtórnie to miasto i udał się na nowo w podróż po świecie.

Znalazł gościnne przyjęcie w Genewie, u predykanta Jana Scarona.

Szczególniej upodobał tu sobie trybunał obyczajowy, w którém każdego tygodnia sądzono sprawy moralności i potępiano różne w społeczeństwie genewskiém występki, jako to: przekleństwa, gry hazardowne, kłótnie, rozpustę i t. d.

Jeszcze pod koniec swego życia, kreśląc swą bjografję, żałował, iż takiego trybunatu moralności nie było we wszystkich chrześcjańskich krajach.

Z Genewy, przejechawszy Francję, powrócił do Tybingi, był czas jakiś guwernerem, poczém zwiedził całą Austrję i Włochy, zkąd powróciwszy, po złożonym egzaminie teologicznym, otrzymał miejsce w Tybindze, a r. 1614 został djakonem w Waihingen, miasteczku wirtembergskiém.

Gorliwość, jaką na tém stanowisku pokazał, pozyskała mu wielu nieprzyjaciół, śród zepsutych mieszkańców miasteczka.

Gorycze jednak życia osładzał sobie Andreae korrespondencją z przyjaciołmi (jak z astronomem Keplerem i sławnym jurystą tybingskim Krzysztofem Besoldem, który później został katolikiem), oraz pracą nad układaniem 20 blisko dzieł, jakich większą połowę wykończył właśnie w Waihingen.

Pisma te uczyniły go nienawistnym w oczach starszyzny luterańskiej.

Już od czasu przyjęcia formuły zgody, luterańska teologja, przez gorętsze umysły, za zupełnie upadłą była uważana.

Nowa ich scholastyczna teologja nie miała żadnego przymiotu dawnej: przyjmowała ona, bez żadnej krytyki, literę narzuconego wyznania.

Zasada swobody protestanckiej upadła zupełnie, pod naciskiem narzuconej powagi, żywy duch chrystjanizmu zamarł, w ciągłych dysputach nad słowami, lub w ciemnych subtelnościach szkolnych.

Wszyscy protestanccy teologowie mistycznego kierunku zgodnie z Arndtem, narzekali na upadek wiary i uczciwości i pracowali nad obmyśleniem środków odrodzenia ducha chrześcjańśkiego[1].

W. Andreae należał do liczby tych mistycznych teologów i rozwinął wszystkie zasoby swego ducha, talentu i wiedzy, aby zwrócić swych współwyznawców na drogę, jak sądził, rzetelnego chrześcjaństwa, opartego wyłącznie na Biblji.

Jednocześnie walczył w swém piśmie Theophilus, przeciwko pogańskiemu kierunkowi wychowania młodzieży.

Odwaga, z jaką chłostał błędy swego czasu, zwiększała z każdym dniem liczbę jego nieprzyjaciół.

Najgłośniejszém jego pismem był jego Menipp (imię greckiego filozofa, jednego z cyników).

Jest to sto djalogów, ułożonych w Weihingen.

Następujący wyjątek (z 92 rozmowy) może nam dać wyobrażenie o sposobie przemawiania Andreae: „Pragnąłbym, mówi, coś dać każdemu i wszystkim.

Życzyłbym książętom, aby mieli więcej odwagi, a mniej egoizmu; konsystorzom więcej miłosierdzia, a mniej nikczemności; szlachcie więcej odwagi, a mniej dumnej buty; teologom więcej cnót, a mniej ambicji; prawnikom więcej sumienia, a mniej zysku; lekarzom więcej doświadczenia, a mniej zawiści; professorom więcej zdrowego rozsądku, mniej zarozumieuia, nauczycielom szkolnym więcej erudycji, mniej subtelności; mężom stanu więcej szczerości, mniej ateizmu; studentom więcej usilności w pracy, mniej wydatkowania; żołnierzom więcej słowa Bożego, mniej dzikości; proboszczom więcej gorliwości, mniej dochodów“.

Ten prosty i surowy język, jakim wypowiadał swe myśli autor Menippa, wywołał przeciwko niemu wiele nienawiści; szczególniej pewna liczba teologów tybingskich uczuła się dotkniętą jego przyganom[2]; zakazali więc jego dzieło i zawzięce prześladowali samego pisarza; inni jednak, mianowicie uczony teolog luterski Jan Gerhard, bardzo sobie w niém podobali.

Zaraz na początku trzydziestoletniej, wojny r. 1620, Andreae został superintendentem w Kalw i przez przeciąg 19 lat gorliwie spełniał swoje obowiązki podczas wojny.

Założył rozległe stowarzyszenie farbiarskie, na rzecz ubogich, i ocalił tym sposobem setki nieszczęśliwych od głodowej śmierci.

R.

1634 utracił całe swoje mienie, podczas rabunku i spustoszenia Kalwu, dokonanego po bitwie pod Nördlingen.

Nieszczęście to swoje maluje on w poemacie: Threni Calvenses.

Na domiar złego, oskarżono go jeszcze o podniecanie herezji, sprzyjanie weigeljanizmowi i popieranie rozenkrejcerów.

Aby się usprawiedliwić, ogłosił on swoje wyznanie wiary, w którém wypowiada swe przywiązanie do augsburskiej konfessji i formuły zgody, a wstręt do tyranji papieskiej, dumy kalwińskiej i hipokryzji anabaptystów.

Wzywa na świadectwo Najśw. Trójcę i jej niepokalaną oblubienicę, kościół luterański i utrzymuje, iż zawsze śmiał się z bajeczki o rozenkrejcerach.

Deklaracja ta jego tak bardzo podobała się fakultetowi tybingskiemu, iż autor jej dostał zaraz stopień doktora teologji (1641).

Poprzednio już (r. 1639) był Andreae powołany do Sztutgardu, na nadwornego kaznodzieję i radcę konsystorskiego, lecz nowy ten urząd wielu trosk był mu przyczyną; widział on bowiem wszędzie złe, a lekarstwa nie znajdował nigdzie; widział, iż nie ma nikogo, ktoby popierał jego zamiary, że każdy myślał tylko o sobie.

Wprawiło go to w melancholję, która go nie opuściła do śmierci.

Um.

w Sztutgardzie r. 1664.

Wielki wielbiciel tego człowieka, Arnold, w swej historji (Kirchen u.

Ketzerhistorie, Th.

II.

B.

17) wylicza wszystkie jego dzieła, z ich ciekawemi tytułami.

Jedno, p. t.

Hercules Christianus, wydał jeden z jego potomków w Frank., przełożywszy na język niemiecki, z dodaniem jego portretu, herbu i podobizny.

Największej jednak sławy używa jego Reipublicae Christianopolitaneae descriptio, 1619 r., w której nakreśla plan chrześcjańskiej monarchji.

Jest jednak pewien punkt nie wyjaśniony w życiu Andreae: stosunek jego z towarzystwem rozenkrejcerów.

Krytyka nie orzekła jeszcze stanowczo, czy jest on lub nie jest autorem książki Fama fraternitatis, które wyszło o tém towarzystwie r. 1614.

Arnold i Hossbach, jego tegoczesni bjografowie, przyznają mu to pismo, a pewném jest, iż zaraz po ukazaniu się rzeczonego dzieła, zawiązało się marzycielskie stowarzyszenie różanego krzyża (ob.) i że Andreae wszelkiemi siłami starał się udowodnić, iż nie ma żadnej z nim solidarności, szydził z niego i wzywał braci chrześcjan do zawiązania istotnie chrześcjańskiego stowarzyszenia, w piśmie p. t.

Fraternitas Christi.

Nikt jednak nie odpowiedział na to wezwanie, prócz kilku jego przyjaciół, pastorów z Wirtemberga i Norymbergi.

Cf. Arnolda l. c.

(II ks. 22), Hossbach, Andreae und seine Zeit, Berlin 1819.

Jego autobjografja łacińska pozostaje w rękopiśmie; wyjątki z niej pomieścił w swej Hist. kościelnej Weismann (Hist. eccl. t. II, p.

932).

Nie ma dotąd zupełnej edycji jego dzieł.

Jego poezje, przełożone na język niemiecki przez Sonntaga, pastora z Rygi, wydał Herder w 1786 r., poprzedziwszy je swym wstępem, p.

t.: Dichtungen zur Beherzigung unseres Zeitalters.

(Hefele).

Przypisy

↑ omyłka drukarska — jest: przyganom czytaj: przyganą


text:
bachor, bachur, ‘dzieciak’, ‘bęben (żydowski szczególnie)’, z hebraj.

bāchur, ‘młodzieniec’.


text:
Agareni.

Tak zwano w VII w. niektórych chrześcjan apostatów, którzy zaparłszy się Ewangelji, przeszli pod chorągwie Mahometa, a na usprawiedliwienie swoje powstawali nędznemi konceptami przeciwko dogmatowi Trójcy Najświętszej.

Moroni, Dizionario di erud.

storico-eccl.


text:
Ancuta, herb.

Na tarczy w polu błękitnem strzała złota, skierowana w górę; obok strzały z prawej strony złota gwiazda, z lewej - księżyc złoty w nowiu, rogami zwrócony ku strzale.

Nad tarczą bez hełmu zwykła korona szlachecka.

Witold wielki książę litewski herb ten wraz z dobrami miał nadać za waleczność w r. 1394 Leonowi Ancucie.


text:
Adam z Merimuth, Murimuthensis v.

Merimuthen., cysters, w Londynie przy kościole ś.

Pawła, żyjący ok. r. 1342.

Dla swej biegłości w naukach używany był często do poselstw i przez niejaki czas zarządzał djecezją exonenską w Anglii.

Zostawił po sobie: Chronicon, sive Historia, v.

Annales rerum anglicanarum ab.

an.

1303—1346, którą inny historyk po nim żyjący doprowadził do r. 1380.

Wydał ją z kontynuacją Antoni Hall (Oxonii 1719—1722.

2 vol.

8), T. Hog (Londini 1846).


text:
Dary, podarunki, zależnie od okoliczności, którym towarzyszyły, miały różne nazwania: Na imieniny dawano wiązanie, na Nowy rok powszechny był w Polsce zwyczaj dawania kolędy; podarek za dobrą nowinę zwał się nowinne, za znalezienie rzeczy zgubionej - znaleźne, ofiara dla dziedzica lub zwierzchności - poczesne, dla narzeczonej - zalotne; powracając z miasta lub podróży przywożono gościniec.

W darach przesadzali się Polacy, jak to widzimy z tradycyi kronikarskiej o hojności Bolesława Chrobrego.

Jagiełło posłał ojcu św. cztery misy i dwie czasze szczerozłote, kożuchy sobolowe i inne drogie futra.

Jędrzej Lipski, biskup krakowski, umierając niewiele zapisał dla swych krewnych, ale zato cały majątek, który ceniono na 900,000 dukatów, podarował królowi Zygmuntowi III.

Wszystkie pamiętniki historyczne i dawne rachunki przepełnione są wiadomościami o darach, które panujący swym podwładnym, panowie królom i królowym, jeden drugiemu między sobą albo swym dworzanom, oficjalistom i czeladzi czynili.

Dary te stanowiła: broń kosztowna, srebra, konie, osobliwości, pierścienie, namioty, kobierce, futra i t. p. rzeczy.

Podarkiem cennym była jeszcze w XVII wieku w Polsce misa cytryn lub pomarańcz.

Królewskie dary ślubne składały się z pierścieni, koron, djademów.

Jan Zamojski, poślubiając synowicę kr. Stefana Batorego, podarował jej wielkiej ceny krzyżyk djamentowy, drogi pierścień i djamentową koronę.

Po dworach szlachty panny haftowały pasy dla swoich narzeczonych, których powrotu z wojny nieraz wyczekiwały latami.

Narzeczeni przywozili bogdankom swoim jedwabie zamorskie i trzewiki.

Od szlachty możnej przechodziły zwyczaje do zagrodowej i do ludu, u którego dotąd panna młoda obdarza ręcznikami pana młodego, a on przywozi jej przed ślubem chustkę i trzewiki.

Gdy dziewczyna wiejska obchodzi z drużkami wieś całą, prosząc wszystkich o błogosławieństwo i na swoje wesele, wszędzie dają jej podarki, na jakie kogo stać; we dworze dawano wtedy zwykle „ćwierć pszenicy na pierogi", a jeżeli dziewczyna była pracowita i cnotliwa, to pszenicy pół korca i jaskrawe wstążki do ślubnego wieńca czy korony.

Obdarzanie panny młodej przy oczepinach przez wszystkich obecnych krewnych i weselników jest niejako oddzielnym obrzędem i odbywa się przy śpiewie pieśni odpowiednich.

Przy chrzcinach, zarówno położnica jak jej dziecię, odbierają dary od zebranych na tę uroczystość gości.

Dary pogrzebowe pochodzą z zapisu lub od rodziny zmarłego i przeznaczają się dla księży i ubóstwa.

W dzień zaduszny są to głównie chleby, rozdawane obficie żebrzącym na cmentarzach, aby modlili się za dusze zmarłych.


text:
Cudzoziemcy w dawnej Polsce.

Za Piastów cudzoziemcy przyjmowani byli w Polsce z wielką gościnnością, obdarzani hojnie prawami obywatelstwa, a w dokumentach owoczesnych nazywani gośćmi (hospites).

Żydzi, którzy chroniąc się od prześladowań w Europie zachodniej, uciekali do Polski, otrzymywali tu rozmaite przywileje, tak samo jak osadnicy niemieccy, którzy ściągani przez książąt piastowskich, pragnących przez to podnieść dochody ze swoich miast, osiedleni w nich, rządzili się swemi prawami.

Konrad mazowiecki zapewnia im te same prawa (prawdopodobnie sądownictwa), co rycerzom.

Byli i wśród ludności wiejskiej przybysze (advenae), napływający do Polski dla zarobku.

Bolesław V w r. 1260 daje przywilej przychodniom takim, w dobrach klasztoru wąchockiego przebywającym, niepodlegania jurysdykcyi kasztelańskiej i wojewodzińskiej, lecz tylko sądowi księcia.

Podług dawnego prawa polskiego, cudzoziemcy, nie mający indygienatu, t. j. obywatelstwa polskiego, nie mogli obejmować urzędów, posłować, trzymać królewszczyzn i zamków, nabywać dóbr ziemskich i otrzymywać kaduków, lecz za to łatwo otrzymywali szlachectwo czyli indygienat.

Według statutu z r. 1538, ci którzy nie mając obywatelstwa, ale dostawszy dygnitarstwa lub zamki, upomnieni, takowych nie porzuciliby, podlegali konfiskacie i infamii.

Zygmunt III zobowiązał się nie dawać żadnemu cudzoziemcowi opatrzenia bez zezwolenia senatu.

Według konstytucyi z r. 1669, tylko najwyżej 6-ciu cudzoziemców mogło pozostawać przy boku królewskim.

Niewolno było cudzoziemców sprowadzać na elekcję.

Nieosiedli stale w mieście, nie mieli prawa prowadzić handlu i niewolno im było wywozić z kraju majątku pod karą konfiskaty, z wyjątkiem Krakowa, Poznania, Lwowa i Wilna, gdzie tylko dziesiątą część musieli złożyć na rzecz miasta.

Spadek po cudzoziemcu, zmarłym bezpotomnie i beztestamentowo, stawał się „kadukiem", czyli przechodził na skarb królewski.

Konstytucja z r. 1768 pozwoliła tylko krewnym wziąć sobie taki spadek za opłatą dziesiątej części dla miasta lub dziedzica miejsca, w którem nieboszczyk mieszkał.

Podział spadku podlegał prawu, z pod którego pochodził cudzoziemiec.

Prawo polskie zapewniało cudzoziemcom jak najśpieszniejszy wymiar sprawiedliwości.

Konstytucja z r. 1768 sprawy o pieniądze cudzoziemców, nieobecnych w Polsce, zalecała komisyi skarbowej sądzić jaknajśpieszniej.

Według Statutu litewskiego, dla kupców cudzoziemskich był sąd „prawem gościnnem" w każdym czasie gotowy, a mianowicie w dobrach królewskich starosta lub dzierżawca, w prywatnych dziedzic, a w stolicy sąd potoczny, t. j. stale zasiadający.

Obwiniony choćby pozwu dla nieobecności nie oglądał, zaocznie był sądzony.

Według artykułu IV ustawy z r. 1791, „każdy człowiek, do państw Rzplitej nowo z którejkolwiek strony przybyły, lub powracający, jak tylko stanie nogą na ziemi polskiej, wolnym jest zupełnie użyć przemysłu swego, jak i gdzie chce; wolny jest czynić umowy na osiadłość, robociznę lub czynsze, wolny jest osiadać w mieście lub na wsiach; wolny jest mieszkać w Polsce, lub do kraju, do ktorego zechce, powrócić, uczyniwszy zadosyć obowiązkom, które dobrowolnie przyjął" (Hube: „Prawo polskie w wieku XIII", Vol.

leg., Statut litewski i Wład.

Smoleńskiego artykuł w „Wielk.

Encyk.

powsz. ilustr.", t. XIII, str. 428).

Zasłużony badacz dziejów naszych, Ksawery Liske, jest autorem wydanego we Lwowie r. 1876 dzieła p. n. „Cudzoziemcy w Polsce: L. Naker, U. Werdum, J. Bernoulli, J. E. Bister, J. J. Kausch".


text: anyż, dawnież hanyż, z łac. anisum, a to z greck.; powszechne; s, z końcowe obce przechodzi w -sz, -ż: Judasz (i tak wszystkie na -asz), Paryż, ryż.


text:
Bram, bramowanie - listwa u szaty, obłoga z haftu, galonu, sznura, taśmy, pasamonu.

„Niech poczynią sobie bramy na połach szat swoich i położą na bramie sznur modry" - pisze Budny w w.

XVI.

„Te bramy były sznury i jakoby kutasy, które Żydzi u czterech rogów szat swoich na dole nosili" (Seklucjan w r. 1551).

W Falibogowskiego „Dyskursie o marnotrawstwie i zbytku" z r. 1626, czytamy: „Pani z bramami, Jego Mość w szafjanie" (safjanie).

Bram, bramka na głowie - czółko niewieście, strój na głowie.

Dziewice nosiły czółka w kształcie wieńców.

„Przyszła panna z brameczką pięknie ustrzępioną" - pisze Rej w „Wizerunku".

- „Oblubienicę w Inflanciech gdy do ślubu prowadzą, w wieniec albo bramkę perłową, srebrną, pozłocistą, okrągłą, mało co wyższą niż tkanka, przybierają" (Gwagnin).

- „Rozpór szaty obwiedziesz bramą plecioną w pancerzowy wzór, aby się nie rozdzierał" (Biblja gdańska).

Bramować, obramować - znaczyło obszyć czem, obłożyć, wykładać.

Bramować kogo, znaczyło w przenośni: obmawiać, osławiać, łatkę przyszyć.

Bej w Zwierzyńcu pisze:

Tem się najpiękniej każdy ubramuje,

Gdy wszetecznego na się nic nie czuje.


text:
Apologja.

Przez apologję rozumie się w literaturze obronę, pisaną na korzyść jakiej osoby, lub jakiej sprawy.

I tak, pod pierwszym względem, mamy w literaturze świeckiej np. obronę Sokratesa przez Ksenofonta, a w literaturze kościelnej, apologję św. Atanazego, przez niego samego napisaną, obronę pism Orygenesa, przez Rufina kapłana.

Wszystkie pisma wydane w obronie chrystjanizmu, bez względu na swój tytuł, należą do drugiej kategorji apologji.

Niektóre z nich noszą ten tytuł wyraźnie, jak Apologja Justyna męczennika, Apologeticon (zatracony) Melecjusza Sardyceńskiego, Legatio pro Christianis Atenagorasa, Liber apologeticus Tertuljana.

Są także apologję szczególne niektórych wyznań nie katolickich, jak Apologja wyznania augsburskiego (ob.

Symboliczne księgi).

(Drey).


text:
Stanisław Przybyszewski

Confiteor

Przystępując do rozwinięcia naszych pojęć o sztuce, uważamy za nie potrzebne sięgać do zdań estetyków, uważamy za zbyteczne zbijać różnorodne sądy i wyroki estetyczne, nie myślimy również, że wypowiadamy coś zupełnie nowego, ale stojąc na czele pisma, któremu się charakter nadaje, trzeba wytknąć zasadniczy kierunek, w jakim się pismo prowadzi.

------------------------------------------------

Sztuka w naszem pojęciu nie jest ani „piękno”, ani „ein Theil der Erkenntniss”, jak ją Schopenhauer nazywa, nie uznajemy również żadnej z tych bezlicznych formułek, jakie estetycy stawiali, począwszy od Platona, aż do starczych niedorzeczności Tołstoja —

sztuka jest odtworzeniem tego, co jest wiecznem, niezależnem od wszelkich zmian lub przypadkowości, niezawisłem ani od czasu, ani od przestrzeni, a więc:

odtworzeniem istotności, t. j. duszy.

I to duszy, czy się we wszechświecie, czy w ludzkości, czy w pojedyńczem indywiduum przejawia.

------------------------------------------------

Sztuka zatem jest odtworzeniem życia duszy we *wszystkich* jej przejawach, niezależnie od tego, czy są dobre lub złe, brzydkie lub piękne.

To właśnie stanowi zasadniczy punkt naszej estetyki.

Sztuka wczorajsza była na usługach tak zwanej moralności.

Nawet najpotężniejsi artyści z małymi wyjątkami nie byli w stanie śledzić przejawów duszy, oderwanych od tak zmiennych pojęć, jak pojęcia moralne lub społeczne; zawsze potrzebowali dla dzieł swych płaszczyka moralno-narodowego.

Sztuka w naszem pojęciu nie zna przypadkowego rozklasyfikowania objawów duszy na dobre lub złe, nie zna żadnych zasad czy to moralnych, czy społecznych: dla artysty w naszem pojęciu są wszelkie przejawy duszy *równomierne*, nie zapatruje on się na ich wartość przypadkową, nie liczy się z ich przypadkowem złym lub dobrem oddziaływaniem, czy to na człowieka lub społeczeństwo, tylko odważa je wedle *potęgi*, z jaką się przejawiają.

A więc substrat naszej sztuki istnieje dla nas jedynie tylko ze strony swej energii, zupełnie niezależnie od tego, czy jest dobrem lub złem, pięknem czy brzydotą, czystością czy harmonią, rozpasaniem, zbrodnią, czy cnotą.

Artysta odtwarza zatem życie duszy we wszystkich przejawach; nic go nie obchodzą ani prawa społeczne ani etyczne, nie zna przypadkowych odgraniczeń, nazw i formułek, żadnych z tych koryt, odnóg i łożysk, w jakie społeczeństwo olbrzymi strumień duszy wepchnęło, go i osłabiło: Artysta zna tylko — powtarzam — potęgę, z jaką dusza na zewnątrz wybucha.

Sztuka jest objawieniem duszy we wszystkich jej stanach, śledzi ją na wszystkich drogach, wybiega za nią we wieczność i wszechprzestrzeń, wgłębia się z nią w praiły bytu i sięga w tęczowe szczyty.

------------------------------------------------

Sztuka niema żadnego celu, jest celem sama w sobie, jest absolutem bo jest odbiciem absolutu — duszy.

A ponieważ jest absolutem, więc nie może być ujętą w żadne karby, nie może być na usługach jakiejśkolwiek idei, jest panią, praźródłem, z którego całe życie się wyłoniło.

Sztuka stoi nad życiem, wnika w istotę wszechrzeczy, czyta zwykłemu człowiekowi ukryte runy, obejmuje wszechrzecz od jednej wieczności do drugiej, nie zna ni granic, ni praw, zna tylko jedną odwieczną ciągłość i potęgę bytu duszy, kojarzy duszę człowieka z duszą wszechnatury, a duszę jednostki uważa za przejaw tamtej.

Sztuka tendencyjna, sztuka pouczająca, sztuka-rozrywka, sztuka-patryotyzm, sztuka, mająca jakiś cel moralny lub społeczny, przestaje być sztuką a staje się „biblia pauperum” dla ludzi, którzy nie umieją myśleć, lub są zbyt mało wykształceni, by módz przeczytać odnośne podręczniki — a dla takich ludzi potrzebni są nauczyciele wędrowni, a nie sztuka.

Działać na społeczeństwo pouczająco albo moralnie, rozbudzać w niem, patryotyzm lub społeczne instynkta za pomocą sztuki, znaczy poniżać ją, spychać z wyżyn absolutu do nędznej przypadkowości życia, a artysta, który to robi, niegodny jest miana artysty.

Sztuka demokratyczna, sztuka dla ludu, jeszcze niżej stoi.

Sztuka dla ludu, to wstrętne i płaskie banalizowanie środków, jakimi się artysta posługuje, to plebejuszowskie udostępnienie tego, co z natury rzeczy jest trudno dostępnem.

Dla ludu chleba potrzeba nie sztuki, a jak będzie miał chleb, to sam sobie drogę znajdzie.

Zwlekać sztukę z jej piedestału, włóczyć ją po wszystkich rynkach i ulicach, to rzecz świętokradcza.

------------------------------------------------

Tak pojęta sztuka staje się najwyższą religją, a kapłanem jej jest artysta.

Jest on osobisty tylko wewnętrzną potęgą, z jaką stany duszy odtwarza, poza tem jest kosmiczną, metafizyczną siłą, przez jaką się absolut i wieczność przejawia.

Był on pierwszym prorokiem, który wszelką przyszłość odsłaniał, a tłomaczył runy zapleśniałej przeszłości, był magiem, co przenikał najgłębsze tajemnice, obejmował tajne związki wszechświatów, przeczuwał i odkrywał ich wzajemne na siebie działanie, a z wiedzy tej tworzył sobie moc, co gwiazdy na niebie w ich biegu zastanawiała, był wielkim mędrcem, który wiedział najtajniejsze przyczyny i tworzył nowe, nigdy nie przeczuwane syntezy: artysta ten, to „ipse philosophus, daemon, Deus et omnia”,

Artysta nie jest sługą ani kierownikiem, nie należy ani do narodu, ani do świata, nie służy żadnej idei ani żadnemu społeczeństwu.

Artysta stoi ponad życiem, ponad światem, jest Panem Panów, niekiełznany żadnem prawem, nieograniczany żadną siłą ludzką.

Jest on zarówno święty i czysty, czy odtwarza największe zbrodnie, odkrywa najwstrętniejsze brudy, gdy oczy w niebo wybija i światłość Boga przenika.

Bo nie zna on praw i ograniczeń, jakie objawy duszy ludzkiej w to lub owo koryto wpychają, zna on tylko jedynie potęgę tych przejawów, równie silną w cnocie czy w zbrodni, w rozpuście czy w skupieniu modlitwy.

------------------------------------------------

Artysta, który chce pouczać »ubogich w duchu«, chce być ich kierownikiem, niechaj raczej zostanie agitatorem, albo założy olbrzymie falansterye, o jakich Fourier marzył, bo królestwo ubogich w duchu — to chleb, a nie sztuka.

Artysta, który nagina się do wymagań poszczególnego społeczeństwa, pochlebia mu, podaje mu przeżuty i lekki do strawienia obrok — (zapomniałem, że mówię o artyście, zacząłem mówić o pokornym wole roboczym).

Artysta, który pragnie poklasku, a skarży się na małe uznanie tłumu, stoi jeszcze w przedsionku sztuki, nie czuje się jeszcze panem, który łask nie żebrze, tylko hojną ręka je na tłum rzuca, i nie pragnie podzięki — tej pragnie tylko plebejusz, w duchu tej pragną tylko dorobkiewicze.

Artysta, który się skarży, że rozrzucając skarby swego ducha, kala swą duszę przez zetknięcie się z tłumem, przeszedł święty próg, ale się myli.

Człowiek, nie uznający żadnych praw, stojący ponad tłumem, ponad światem, kalać się nie może.

------------------------------------------------

Naród to cząstka wieczności, i w nim tkwią korzenie artysty, z niego z ziemi rodzinnej ciągnie artysta najżywotniejszą swą siłę.

W narodzie tkwi artysta, ale nie w jego polityce, nie w jego zewnętrznych przemianach, tylko w tem, co jest w narodzie wiecznem: jego odrębności od wszystkich innych narodów, rzeczy niezmiennej i odwiecznej: rasie.

Dlatego jest głupią niedorzecznością zarzucać artyście w naszem pojęciu beznarodowość, bo w nim najsilniej przejawia się „istotny”, wewnętrzny duch narodu, on jest tym mistycznym Królem-Duchem, chwałą i wniebowstąpieniem narodu.

Niedorzecznością jest zarzucać artyście „mglistą mistyczność”.

Sztuka w naszem pojęciu jest metafizyczną, tworzy nowe syntezy, dociera jądra wszechrzeczy, wnika we wszystkie tajnie i głębie — a są jeszcze ludzie dla których to jest mistyką (coś w kształcie spirytyzmu — he, he…).

I raz jeszcze powtarzam na wszystkie możliwe zarzuty, które nas spotkać mogą:

Nie znamy żadnych praw, ani moralnych, ani społecznych, nie znamy żadnych względów, każdy przejaw duszy jest dla nas czystym, świętym, głębią i tajemnicą, skoro jest potężny.

------------------------------------------------

Kilka jeszcze szczegółów, dotyczących technicznej strony redakcyi.

Zamieniając „Życie” na dwutygodnik, nie zmieniliśmy warunków prenumeraty.

Współpracownicy nie mogą i nie powinni dawać za bezcen swoich utworów i wytwarzać w ten sposób niegodną i nieuczciwą konkurencję, a czytającą publiczność trzeba do tego przyzwyczaić, że może i powinna zapłacić za utwory literackie choćby tysiączną część tego, co płaci za obrazy, rzeźby lub teatr.

Staraniem naszem, ideałem redakcyjnym, będzie dawać tylko takie utwory, które zapłodnią czy to nową myślą, czy nową formą najmłodszą generacyę artystów, postawić pismo na takiej wyżynie, aby nikt nie potrzebował sięgać po informacye natury czysto artystycznej do innych pism.

I aby to osiągnąć, związaliśmy z redakcyą naszą najwybitniejsze siły krytyczne za granicą, by pismo nasze nie dawało informacyi, jak to często w polskich pismach bywa, z dziesiątej ręki od ludzi mało, albo tylko powierzchownie z poszczególnymi literaturami obznajomionych, ale informacyj źródłowych od ludzi, którzy od lat całych literaturę śledzą i w niej żyją.

Usunęliśmy dział społeczny.

Był on zawsze z natury rzeczy balastem, bo kwestyj społecznych nie rozwiązuje się kilku artykułami, a przytem zatraca się charakter pisma, bo dział społeczny, redagowany przez kogokolwiekbądź zawsze jest stronnym i stał dotychczas w jaskrawej sprzeczności z działem artystycznym.

A nkszym ideałem jest pismo jednolite, bezwzględne, nie wahające się ani na jedną, ani na drugą stronę.

Zresztą sądzimy, że usunięcie tego działu nikomu przykrości nie sprawi, bo dla ludzi, poważnie sprawy społeczne traktujących, dział ten tak czy tak zupełnie nie wystarczał, i tak czy tak byli zmuszeni sięgać do innych pism, a „Życie” nie chce być organem dla ludzi leniwych, chcących się oryentować pobieżnymi artykułami.

Taka popularyzacya poważnej nauki przynosi według doświadczeń jak najgorsze rezultaty.

------------------------------------------------

To jest nasze wyznanie wiary.

Pismo nasze nie jest przyznaczone dla tych, którzy w sztuce szukają pożytku mydlarza, co po całotygodniowej pracy szuka w niedzielę rozrywki i zbudowania w dziele artysty — a ile, ile tysięcy mamy tych mydlarzy nie przeznaczone dla dzieci i ludzi, chorujących na uwiąd starczy — ani dla ludzi, nie umiejących czytać,

ale dla artystów — niestety tak ich mało — i dla ludzi, dla których sztuka sama w sobie jest celem.

I w nadziei, że w narodzie, posiadającym tak wysoką kulturę, tak piękną a królewśką tradycyą, znajdzie się tysiąc wytwornej arystokracyi ducha, szukającej w sztuce czegoś innego, jak spopularyzowanego podręcznika historyi lub wykładów z dziedziny społecznej i etycznej, w tej melancholijnej i pełnej rezygnacyi nadziei, rozpoczynamy trzeci rocznik „Życia”.

Śpiewano nam msze żałobne od samego początku, „Życie” pogrześć się nie dało, a dziś silniejsze niż kiedykolwiek, materyalnie zabezpieczone, będzie nadal pielęgnowało święty Znicz Sztuki dla Sztuki.

-----

Tekst opracowany na podstawie: Stanisław Przybyszewski, Confiteor w: Życie, rok III, 10.01.1899.


text:
Annibal z Kapui, arcyb.

neapolitaóski (1579), był nuncjuszem papieskim w Austrji, później w Wenecji.

Sykstus V wysłał go do Polski 1586 r., dla popierania zamierzonego wypędzenia Turków z Europy.

Zanim dojechał do Polski, zmarł Stefan Batory.

W czasie elekcji, A. popierał Maksymiljana rakuzkiego.

Knowania elekcyjne zjednały mu wielu niechętnych, tak świeckich, jak duchownych.

Pod względem kościelnym odznaczał się żarliwością, popierał bardzo missje w Rumunji, opiekował się jezuitami, bronił praw Kościoła przeciw dyssydentom.

R.

1590 wrócił do swego biskupstwa, um.

1595 r.

Życie jego opisał Bartł.

Chiocarello, w Żywotach arcyb.

neapol., 1643; J. Bartoszewicz, w większej Encykl.

Orgelbranda.

Listy jego, przedstawiające interes dla naszej historji, wydał A. Przeździecki.


text:
Mikołaj Sęp Szarzyński

Pieśń V

Na kształt psalmu LXX

Ciebie, wszego stworzenia o obrońco wieczny,

Wzywam, wątły, ubogi i nigdzie bezpieczny:

Miej mię w pilnej opiece, a we wszytkiej trwodze

Pośpiesz przynieść ratunek duszy mej niebodze.

Uskrom choć rózgą twoją ciało zaślepione

I żądzą próżną, sprośną, szkodną napełnione;

Niech się wstyda, że pragnie duszy swej panować:

Słuszniej wiecznej ma służyć, co sie musi psować.

I wy, wojska zazdrosne,—Pan Bóg mnie obroną— Tył podajcie i weźmcie hańbę nieskończoną,

Co dóbr, skąd was wygnano, stworzeniu Pańskiemu

Nie życzycie i chwały stwórcowi swojemu.

Szczęście me, chwało moja, niech wskok wstyd poczują,

Którzy mi inszą chwałę, nie ciebie, cukrują.

Co ma człowiek nie twego?

a który sie chlubi

Z darów twych, wieczny królu, dary twoje zgubi.

To szczęśni, to weseli, którzy wyznawają,

Że twe jest, co jest dobrze, i ciebie szukają,

Wieczno–trwałej ozdoby, i czynią staranie,

By chcąc samego ciebie miłowali, Panie.

I mnie policz w tę liczbę, ojcze miłosierny,

A daj, bym i tu baczył, iżem proch mizerny,

I, nierówny tak ciężkich przygód nawałności,

Niech znam moją możnością wielkie twe lutości.

Ale kto jest szczęśliwy, choć dyjamentową

Wdział zbroję, wojnę cierpiąc długą i surową?

Przeto proszę: ty, któryś jest obrońcą w boju,

Nie odwłaczaj dać sie nam, zbawienny pokoju.

-----


text:
,?i$iigffi

''!''

'' Dzl€nnik ustsw Nr 104 - 6172 - Poe 7fit

,?i$iigffi

Uwagrl

1.

Osoba rH.dshcE oclvfsdorenl6 o .t nle mal lowym oborltzsna iest do tgodnego I pn!

rd& lttnnnogo

i zupofnego wypolnlania kaidcl z rubrylc

2.

Jeiell poczczagdlne rubrykl nlr znliduJq w tonkrmnym grrypldku zaEtorowrnt!, nrlcty urplr.6 ,ntr dog/rsy-.

3. OJwiadczonlc o stlnle mardkowyrD dotycey maiq*u w knJu I ra granicl.

4.

Oswlsdczgnis o stenlc maJqtkowym oboimuio r6''rrnisi wierryrrlno:lcl plenlglno.

Jr, niici podpiaany(a),

llmlonr I n|l:rvldo; w pnypdh kobl.r ndrty po&d r$rnld ntlwLlD p.nhttd.)

urodzony(a)

Oawhdca.nL o itrnlr mrlfl*owym

zamieszkaly(!)

po zapoznsniu .lg z przoplslml uttAlr.y r dnir 30lipca z(nl r. o uporalanlu porldw dd P.rhtns u Europrjrki+

go wybrsnych w Rzecryporpolhrl Polrki.i (Dz U.

Nr 1sl, por- 1925 orur r zo(xl t Nr.t04, pot- 7081, zgodnio

r srt.

3!

trj ustEwy oh''yildczrm, lc poslrd.m wchodzeca w sklad mltlg rHoJ wlp6lno{fui mlrdtowtJ lub''

it!nowl$o m6i rnrlqtrk odrebnF

)

6rodkipirnlQine zgromadzona w wrlucle obcoj:

- prplery wrrtodclowe:

fl.

1, Dom o powicnchni:

fyiui prawnF

2.

Mi$zklnia o powienchnii

m2, rdtas:

o wrrtoScl:

I*..

...-...

.-.........., ........ o

mz, adrae:

wartorhi:

Mul prawny:

3.

Gogpodarstwo rolnc:

rodzaj gospodarstws: powicachni.;

adras:

o warto6ci:

rodzaj zabudowy:

ty,tuf prawnyi

Z tcgo !

ulu osiqgnltem(?laml w roku ubicAlym prrych6d i doch6d w wysokoid:

4.

Inne

powiezchnia:

hip/i

UczostniczQ w rp6lca clrvllnej lub w osr

komandytowo€kcyJnej) - naleiy podad handloweJ

(awnej,partnenkiej, komandytwaJ,

wniesionph wUld6w:

tv.

Posiadam udzlaly w rp6lca handlowej z udziafsm p!

stwowych lub komunalnych os6b prawnych lub

pzedsigblorc6w, w ktdrych uczocmisz{ taki6 osoby - naleiy podad licubg I om?t€nte udzlrldw:

2.

Pooiadam udzialy w Innych lp6lkach hanplowych - ndcty podac ltczbg t

- l^L-I\./

Z tsgo tytulu osiqgn{em(glam) w roku ubicatym doch6d w

1.

Posiadam akcio w spdtkach handlowych z u&ialem prnstryowy€h lub komunelnych os6b prmnych lubprzedsi?biorc6w

w kt6rych uceqstr|icze tski€ osoby- nal€ly podaC liczbq lemitemr rkcji: ..,,,..,....,...,...,...

$-udaufl{

V,

Z tego t6utu osilgnqf em(€lam) w roku ubiegtyrn prrych6d I doch6d w wysokoicl:

Z tego tytulu osiQgnQlcm(qfrm) w roku ubicglym doch6d w wysokodci:

Odennik Ustaw Nr t04 - 6171 -

2.

Posladam €kcje w innych spdlkrch hrndlowych - naleiy podad liczb€ i €mharTta akcji: .

Z tsgo tyturu oslegnafem(?fam.l w .oku ubisglym doch6d w wysoko6ci:

1, Prowsdzg dzialalno6d g€podarsug (naleiy podad.formg prawnq ipncdmlot dzialslnogcl)r

- wsp6lnic z lnnymi osobaml

Z tego Mulu osiqgnql6m(qfam) w roku przych6d i doch6d w wysokbSci:

2.

Za.zqdzam dziafalnoscia gospodera{ lub isstom pnedstawicielam, psfnorhdbnlkiem tekiej dzlatalno$ci(nalsiy

podad tormg prawnq I pzadmiot drialtlnoScl): .,.

Z t€go Mulu osiqgnqlem(gfam) w roku ubieglym doch6d w wysokogci:

1.

W sp6lce handlow6i (nazwa, sisdziba sp6fki):

- lest€m czlonkiem zazqdu (od kiedy):

- lcstem ozlonkiem rady nadzorszej (od kiody):

- iestem czlonklom komisli rswiryjnol (od kledy):

"""''::''t"""""-''

Z togo q ulu osilgnqlem{gfam) w roku ubioglym dochdd w wysokogci:

x

2.

W tlndacjoch { stor{rar.yrzrnhch prowadzpl/ch dzlalalnos{ gospodrrcq:

* jostom cdonktsm zrzqdu {od kiedy):

- jestem cztonkiam rsdy mdzdrcztl (od klody)t

- iestom cztonld.m komtcjl rst vl4fjnel (od kiedyl:

Z tago tytr.rfu oeiqgnQlomldam) w roku ublegtFn doch6d w yvyeokodcl:

Innc dochody ollqgrnr r tytulu

kwot uzylkhrlhych r kaldcgo ty''lulu:

Sldadnlld micnia ruchom.go o wsrtoacl

nrlaiy po{ad nr*?, modol I rok

Powyisza ofwhdczenlo lHadlm twl.domY(al, ii na po&tslvie art 2331 I Kodcbu kamcgo z!

podanlo

nleprawdy lub zaulcnle prawdy grozl karr pozbawlsnle wolnodci.

n^.aus..coeg

ttnblrolvoaC,.tfn) SZi(i]ETAF,i\It.1.r,Ri7 \Li, f.

i:.1).11 I.1P

1l''.

07.

2009

W Pt-Y t\ [it,O

Zobowlqzrnb plsnlqin.

o wlrtolol powylcl 10 000 dotyeh, w tyrn zrclqgnldr HW l-polyc*l oru wr-

runH, ni Jaldch,rostaly udzlclonr lwobcc kogo, w zwll*u z lrklm zdrrrcnlem, w Jlklrt wyaokolcl


text:
Cisowe drzewo.

W starych pieśniach ludu polskiego, zwłaszcza weselnych, na Mazowszu, Podlasiu i w Lubelskiem, słyszymy o wrotach i stołach cisowych.

Drzewo cisowe, o którem pisze Kluk w XVIII wieku: „niewielkie, zawsze zielone, twarde, giętkie, dające się polerować, mające czerwony kolor", w średnich wiekach było w środkowej Europie najwięcej poszukiwane na wyroby snycerskie, tokarskie i stolarskie dla możnych.

Cis zwyczajny (Taxus baccata) nie tworzył nigdy w Polsce zwartych lasów, ale rósł u nas gdzieniegdzie w ciemnych borach, a już w XV wieku fabrykanci kusz i innych narzędzi wojennych narzekali na brak cisu, używanego w ich wyrobach.

W „Gazecie Warszawskiej" z r. 1864 (nr. 87) czytamy, że tępiony był chciwie przez wieśniaków, używających go na łyżki, skrzyneczki i t. p. przedmioty.

Odwar z liści cisowych, podług mniemania ludu, wywoływał u niewiast poronienie płodu.

Cóżkolwiekbądź, ani na stoły, ani na wrota czyli bramy, gmin wiejski cisu nigdy nie używał, ale tylko przechował do naszych czasów pieśni, które przed kilku wiekami śpiewała i szlachta, gdy zachowywała jeszcze prastare obyczaje narodowe, dziś ludowemi nazywane.


text:
.?

J:?tslttl

.?

J:?tslttl

Uwagal

i zupefnego wypelnlenia kaidej z rubryk

2.

Jeieli poezczeg6lne rubrykl nia znaidujq w konlratnyrn prrypadku zastolowania, ndciy wpisaC .nle dotycry,,

3. OSwiadczenle o stanie maiqtlo\^rym dotyczy majqt*u w kraju iza granicl.

4. OSwiadc2€ni€ o stent6 rnajqtkowym obelmuie r6wniol wiarrytolnoscl plenlglne.

Ofrdadczcnlc o rtrnla mrlqlkowym

Ja, niiej podpisany/),

urodzonyp)

L

{lmlon.

I nllaYillo; w nrlriy porha drvni.l ararvlrko prnbdrldcl

w .........

\.

!4: E+..!.?-(h! -e.!.?

U-

lmhilc!

zltrudrirnl& |trnod*o lob ft$tdrl

zamiaszkaty(rl

;;;.; ;;;"-; ;; ;;;; ;-;;:;; ;;;;;;;;:;*:go wybranych w Rzecrypospolhej Polskiel

lD:.

U.

Nr 197, poL 1925 oraz z 2006 r.

Nr tO4, poz..708).

zgodnie

z art. 3a tej ustawy odwiadczam, ia posiadam wchodzqce w sHad matieisHeJ wsp6lno6ci maJqtkowcj lub''

stanowiQce m6j maiqtok odrebny:

t.

Zasoby pienigine:

- Srodki pi6nigin6 zgromsdzone w walucie polskioj:

- Srodu pienigine zgromadzone w walucJe obcsj:

- papiery wsrtogciowe:

tytul prawn''y: ......

2.

Mieszkanie o powieachni:

A LucUSl(O

|- .''\f^, .,na kwotp;,........iY^.....2tY !(Hr.-i-,,..--.-....,.--

m2, ldras:

tytul Prowny:

rodzaj gospodarswva: powiezchnia: ...............n.1.".......f1#.7.f.2.:.1.....

adres:

o wartosci:

rodzaj zabudowy:

t/tul pfawny: ...........

4. lnne

powiezchnia: .......,.....d;.i.

adras:.,.

o wartosci: *...2.eQ"...^o...Q.Q..,...:....

tytul prawny:

ilt.

Uczostnicz?

w sp6tce cywllnej lub w osobowej ap6lca handloweJ fawnej.

partnersklaj, komandytowej,::*::_*::1"--::''"W:.

H:,1??;::''''"l"1liillr:"::::: ::::::::::::::::::::::::

Z tego Mufu osi4gnEfem(glam) w roku prrych6d i doch6d w wysoko$ci: .,..,...,........'',,,

tv.

Posiadam udziaiy w sp6lce handlowej z udziatom pafistwowych lub komunalnych os6b prawnych lub

Z tego tytulu osiqgnqlem(elam) w roku

2.

Posiadam

pr''Edsiebiorc6w w kt6rych uczEstnicz4 takie osoby - naleiy podad llczbg I Bmft€ma akcii: ..''

...

A :.9...

^.8.?

"1 C-Ltl,.- .''"t/""''?-"-""'''''' ---"-'':::---"-''--''--"''

udziaiy w innych sp6lkach handlowych * nalei podad liczbg iemhenta udzial6w............n)iz.......4.4f|''.s.:;r..........

Z tego \ uiu osieg nalem(elaml w roku

Z tego t6ulu osiqgn4lem(glam) w roku ubieglym doch6d w wysoko6ci:

^.,..h.,y......f1.

Af l...ca.::.1..................

EleQIa,n azo b-l 61Li^ A\\O 6 liczbe i 6mitsnta akcji:

".r1 ,

Z tego q ulu osiegnefam(glam) w roku ubiegiym doch6d w wysoko6ci:

Nabyfem(om) (nabyt m6j ma?onek) od skarbu Pafistwa, innej partstwowej osoby prawnej, iodnos.tek

samorzadu .terytorialnago, ich zwi4zk6w.lub komunalne.i osody prawnej - nastgiuiqce mienie, rtore

podlegato zbyciu w drodze pzetargu - naled podad opis mienia i aitg nabycia, od f6io: ............................-...nre.....d_el._J.c;..J............

vll.

1.

Prowadzg dzialalnoSd gospodarczq (naleiy formg prawn4 i przedmiot dzialalnodci): .......,,.......,.......

- osobiscie

- wsp6lnie z innymi osobami

Z tego Mulu ositgndem(€laml w roku ubieglym i doch6d w wysokoSii:: :::::: ::*::*: : * ;:;::: ffiLil;

2.

Zan4dzam dzialalnoscil gospodarcza lub jEstem pzedstawicielem, pefnorhobnikiem taki6i dzialatnosci(naleiy

poda6 formg prawnq I pzedmiot dzlala

- osobi6cie

vilt.

Z tego t)^ulu osiQgnQlem(plam) w roku ubiegtym w wysokoSci:

1.

W sp6fce handlowej

Z tago Mulu osiegnefem(Qlam) w roku ubiegVm doch6d w wysoko€ci:

2.

W fundacjach f stowarzylzcniach prowadzqrych dzialalnoSd gospodarczq:

- jestem czlonkiem zanqdu (od kiedy):

lx.

- iestem srfonkiem rady nadzorczol (od klady):

- iestem czlonklom komisji rowiryjnej (od kiedy): ...,

Z t6go tytulu osiqgnqfemlglam) w roku ubiegffi doclr6d w wypoko$ci: .,..........,.......

Inne dochody oslqgane z tytufu zdtudnisnia lub innej dzirlalno6ci zarobkowej lub zajg4 z podanlem

kwot uryskiwanych z kaidego Mulu:

X

SkladniH misnb ruchomago o warto6ci pouryiaj 10 000 zlotych {w pzypadku polazd6w machanicznych

nalei podad markg, mod€l i rok ptodukcjl): .{,:p.e._1.........VRdr..*-.....=...''''2p-4.

Zobowiqzanla pienlgins o warto*cl powytej l0 (X)0 zlotych, wtym uclqgnlqt kr.dyty I Poi]rczki oraz w!-

runH, na loklch zostaly udzlolont (wobcc kogo, w rrviqd<u z laklm zdazanlem, w lakle, wysoko5ci):

Powyisze oSwiadczenie s$adam 3nviadomy(al, ll na podstawie art 233 5 1 Kodeksu karnego za podanie

nleprawdy lub z8tlienie prortldy grozl kara

-*.?.-.,Q.Q., z"oJ(nlclscotYoaq d8t!) z 5.

06 20i3

1,1,/ Pi: Y,\..j q L O -__