corpora: openbooks

text:
Adam Mickiewicz

Renegat

(ballada turecka)

Co się niedawno stało w Iranie,

Opowiem światu całemu.

Na kaszemirskim usiadł dywanie,

Basza pośrodku haremu.

Pieją Greczynki, pieją Czerkieski.

Pląsają branki Kirgisa;

U tych w źrenicach szafir niebieski,

U tamtych cienie Eblisa.

Basza nie widzi, Basza nie słucha,

Turban zawiesił nad okiem,

Drzemie i dymy ciągnąc z cybucha

Okrył się wonnym obłokiem.

Wtem u wrót szczęścia hałas się wzmaga,

Rozstąpiły się sług rzędy.

Nieznaną brankę wiódł Kyzlar-Aga,

Skłonił się i rzekł: «Effendy!

Którego jasność takiej jest mocy

Między gwiazdami dywanu,

Jak śród brylantów na szatach nocy

Ognisko Aldeboranu.

Racz ku mnie błysnąć, gwiazdo dywanu,

Bom dobrych nowin tłumaczem,

Oto służebny wiatr z Lechistanu

Darzy cię nowym haraczem.

Padyszach nie ma takiej krzewiny

W sadzie rozkoszy w Stambule,

Ona jest rodem z zimnej krainy,

Którą wspominasz tak czule».

Tu gazę, co jej wdzięki przygasza,

Odsłonił — cały dwór klasnął;

Spojrzał raz na nią trzytulny Basza,

Wypuścił cybuch i zasnął.

Chyli się na bok, turban mu spada,

Biegą przebudzić — o dziwy!

Usta zsiniałe, twarz śmiercią blada,

Basza renegat nieżywy!

II

«O dziwy, zgroza!» — wołają janczary

I mędrce w prawie ćwiczeni —

Tę Nazaretkę za okropne czary,

Zakopiem w stosie kamieni.

«Owóż to Hassan, ów renegat Basza,

Sroższy nad lwa i tygrysa,

Co go nie tknęła żadna dziewka nasza

Ni Dżurdżistanu hurysa.

On, gdy Chanowi na srebrny półmisek

Rzucił łeb księcia Iflaku,

Wdzięczny mu Chagan dziesięć odalisek

Z własnego przysłał orszaku.

Wszystkimi wzgardził!

Teraz go zabija

Postać lękliwej gazeli;

Jako motyla lada modra żmija

Promieniem oczu zastrzeli.

Niechże tę żmiję Bej, na pastwę czerni,

Z warownej straży przywiedzie,

Już od godziny zebrali się wierni

I Kady z miasta już jedzie».

Przyjechał Kady, zbierają kamienie,

Czekają — próżna nadzieja!

Bej nie przychodzi, odbite więzienie;

Ani dziewicy, ni Beja!…

III

Wkrótce ojczyznę ujrzała branka,

Lecz wszędzie jej niemiło:

Nie widzi bowiem swego kochanka,

Z którym się wszystko skończyło.

Wszystko!

i w swoich pamiątek kraju

Wkrótce z rozpaczy umarła;

A ciało martwe, według zwyczaju,

Dębowa trumna zawarła.

A gdy rodzina płacz swój rozwodzi

I ksiądz do modlitwy wzywa —

Nieznany Turczyn zziajany wchodzi

I tak się do nich odzywa:

«Basza zostawił w zgonie rozkazy,

Abym tę urnę wziął z sobą,

Gdy go śmiertelne okryją głazy,

Gdy go okryją żałobą.

Kazał, bym obszedł cały świat kołem,

Trafił do północnej ziemi

I niósł tę urnę z jego popiołem

Złączyć z prochami lubemi.

Znalazłem popiół!

Ty, o kapłanie!

Wypełnij Baszy zlecenie.

Z urną swat wchodzi, przed tobą stanie,

Dziwne będzie ożenienie!

Zdejmij z tej martwej ręki pierścionek

I włóż jej pierścień Turczyna;

Ona małżonką, on jej małżonek,

Po śmierci się ślub zaczyna!»

Ksiądz odpowiedział: «Czyż te zamiary

Mam w groźnym wykonać musie?

Czyliż twój Basza był naszej wiary,

Czyliż on umarł w Chrystusie?»

Ksiądz mówił, ale na księdza głosy

Turczyn nic nie odpowiadał —

I tylko z czoła rozgarnął włosy

I milcząc, księdza twarz badał.

Ksiądz obrażony chciał zerwać śluby,

Chciał jej z palca zdjąć pierścienie;

Lecz próżne były jego rachuby:

Broniło dłoni ściśnienie.

Martwa dziewica ścisnęła rękę,

Pierścienia wydrzeć nie dała.

—

Na tem ja, bracie, kończę piosenkę,

I piosenka moja skonała.

-----

Tekst opracowany na podstawie: Adam Mickiewicz, Poezje.

[T.

1], Wiersze młodzieńcze; Ballady; Grażyna, Krakowska Spółdz. Wydawnicza, Kraków [1919]


text:
Franciszek Karpiński

Reguły dla gospodarzów domu

Przysłowie niesie: jaki pan i słudzy tacy.

Gospodarz ma dać przykład do cnoty i pracy.

------------------------------------------------

Lenistwo traci, praca zyskuje ostrożna.

Nie odkładaj na jutro, co dziś zrobić można.

------------------------------------------------

Dla każdej rzeczy miejsce naznaczyć należy,

Uważaj, czy każda rzecz na swem miejscu leży.

------------------------------------------------

Zajrzyj często w każdy kąt.

By ich nie karano,

Pilni będą służebni, robiąc, co kazano.

------------------------------------------------

Trzeba tę opinią zrobić w niższych domu,

Że rządca umie rządzić, bez krzywdy nikomu.

------------------------------------------------

Jak najprostsza linia jest najkrótszą wszędzie,

To co może być proste, niech krzywe nie będzie.

------------------------------------------------

Przewiduj, zapobiegaj, byś straty nie miewał;

Głupi mówi po szkodzie: „Jam się nie spodziewał!”

------------------------------------------------

W zagrodzie i blisko niej niech się nic nie pali,

Ogień wielu pogubił, co mu dowierzali.

------------------------------------------------

Masz się zawsze do robót gruntownych sposobić,

Nie dosyć to jest zrobić, ale dobrze zrobić.

------------------------------------------------

Nie polegaj ze wszystkiem na innych posłudze,

Ile można sam dojrzyj; ślepe oczy cudze.

------------------------------------------------

Miej dozór, twój robotnik żeby nie próżnował;

Miej litość, i nad siłę żeby nie pracował.

------------------------------------------------

Dziś napraw, co potrzeba koniecznie naprawić;

Jutro może taż praca w dwójnasób zabawić.

------------------------------------------------

To rób w pogodę, a to odkładaj na słotę,

Ale zawsze namyśl się, nim zaczniesz robotę.

------------------------------------------------

Nie umiesz czego zrobić, lepiej szukać rady,

Niż ze szkodą popełnić w twej robocie wady.

------------------------------------------------

Nie pytaj się, czy pełnia, czyli kwadra nieba;

Pracuj każdego czasu, gdy co robić trzeba.

------------------------------------------------

Porządne ochędóstwo i w domu, i wszędzie,

Dobrego gospodarza pierwszym znakiem będzie.

------------------------------------------------

Nie dokończysz wszystkiego, pracując dniem całym;

Ma co robić gospodarz, byle chciał być dbałym.

------------------------------------------------

Gospodarz długo śpiący zrobi zbioru mało,

Spał dosyć, gdy siedm godzin spanie mu zabrało.

-----


corpora: CEN

text:
W poniedziałek 14 grudnia 2009 o godzinie 14:09 czasu UTC rakieta nośna Delta II, wyniosła na obitę w kosmos teleskop kosmiczny WISE (Wide-field Infrared Survey Explorer, Szerokokątny Podczerwony Teleskop Badawczy) podała amerykańska agencja badań kosmicznych NASA.

Start nastąpił z bazy lotniczej sił powietrznych Vandenberg w Kalifornii.

Nowy teleskop ważący ponad 670 kg wprowadzony na orbitę ma pomóc w opracowaniu katalogu ciemnych ciał niebieskich, będzie dokonywał 15 okrążeń w ciągu doby na wysokości około 520 kilometrów nad powierzchnią Ziemi, skanując całe niebo w czterech zakresach fal podczerwonych, dlatego nazwany jest Szerokokątny Podczerwony Teleskop Badawczy (SPTB lub WISE z ang. Wide-field Infrared Survey Explorer).

Teleskop wykonywać będzie dziennie ok. 5,7 tys. fotografii, dzięki czemu wykryje wiele nowych ciemnych asteroidów.

Przewiduje się, że nowy teleskop pomoże w wykryciu ok. 200 tys. nieznanych wcześniej asteroid, a także kilkuset chłodnych gwiazd, tzw. brunatnych (brązowych) karłów oraz inne obiekty kosmiczne o bardzo niskich temperaturach powierzchni.

Teleskop będzie w stanie rejestrować poświatę pochodzącą od ciał, których temperatura waha się od -200 do 700 stopni Celsjusza.

Pierwsze dane naukowe, które zostaną uzyskane, badacze z NASA zamierzają opublikować miesiąc po starcie teleskopu.

Naukowcy mają nadzieję na odkrycie brązowego karła znajdującego się bliżej Ziemi niż dotychczas znana najbliższa gwiazda Proxima Centauri, a może uda się zaobserwować i odkryć hipotetyczną Planetę X (zwaną inaczej Nibiru)?


text:
Niemiecki rynek pracy pozostanie przez kolejne trzy lata zamknięty dla pracowników z Polski i siedmiu innych krajów, które przystąpiły 1 maja 2004 r. do Unii Europejskiej.

Ograniczenia nie dotyczą jedynie Malty i Cypru.

Niemiecki rząd zaaprobował w środę przedłożony przez ministra pracy Franza Muenteferinga projekt uchwały w tej sprawie.

Utrzymanie restrykcji ma - zdaniem rządu - zapobiec niekontrolowanemu napływowi taniej siły roboczej, głównie z Polski i Czech.

Traktat regulujący kwestie przyjęcia nowych krajów do Unii pozwala krajom "Piętnastki" na zamknięcie dostępu do rynków pracy na maksymalne siedem (2+3+2) lat.

Z zapowiedzi polityków niemieckich wynika, że będą chcieli wykorzystać cały siedmioletni okres ochronny.


corpora: wikisources-pl

text:
Albigensy i Katarowie.

Tak nazywały się rozmaite, a między sobą podobne sekty, które w różnych okolicach nosiły różne nazwy: patarynów we Włoszech, turlipinów i bulgarów we Francji.

Sami zaś nazywali się katarami, t. j. czystemi (gr. katharoi), zkąd pochodzi niemiecka nazwa Ketzer (heretycy).

Ponieważ miasto Albi, w południowej Francji, było główną ich siedzibą, nazywano ich powszechnie albigensami.

Nazwa zaś bulgary okazuje ich powinowactwo z paulicjanami, gnostykami i manichejczykami z Bulgarji, czego zresztą dowodzi cała ich nauka.

Nauka albigensów opiera się na dualizmie.

Świat widomy, według nich, stworzył nie Bóg światła, lecz Bóg ciemności, Jehowah Starego Testamentu.

Od niego to pochodzi większa część ludzi.

Jednakże istnieje jedna klassa wyższych ludzi, których dusze są aniołami upadłemi (ta sama nauka znajduje się téż w homiljach pseudo-klementyńskich).

Dla wyswobodzenia ich z pod władzy książęcia świata, Bóg światła wysłał Jezusa, anioła wiernego, który pozornie ukazał się na ziemi w ciele (docetyzm), objawił im ich naturę wywyższoną, aby ich skłonić do pogardy tego wszystkiego, co jest materjalném, i aby ich usamowolnić.

Na tém właśnie polega Odkupienie.

Ludzie pospolici nie są zdolni do takiego wyzwolenia.

Albigensi odrzucali większą część dogmatów chrześcjańskich, jako to: Trójcę Świętą, Wcielenie, prawdziwe Odkupienie, Zmartwychwstanie i, ponieważ wszystko, co jest widzialne, pochodzi od księcia tego świata, odrzucali z jednej strony wszelką cześć, a z drugiej to wszystko, co jest w Kościele widzialnego i zewnętrznego, jako to obrzędy i sakramenta.

Przygotowanie do Odkupienia działo się u nich przez Consolamentum (pocieszenie), t. j. ceremonję polegającą na wkładaniu rąk, przez którą zarazem posuwano wyznawców z klassy niższej do wyższej.

Ci ostatni żyli w praktykach najsurowszego ascetyzmu, gdy prości wierzący używali wielkiej swobody i mogli się puszczać na wszelki nierząd, byle tylko złożyli solenne przyrzeczenie (Convenensa), że później dozwolą się wprowadzić do klassy wyższej, co niekiedy odkładano aż do śmierci.

Poświęceni poddawali się tak zwanemu endura, t. j. nie przyjmowali żadnego lekarstwa, ani pokarmu, aby najprędzej, jak mówili, i jak można najlepiej zakończyć i zabezpieczyć się od powrotu do grzechu.

Fanatyzm swój tak daleko posuwali, że rodzice poddawali dzieci swe endurze, a dzieci rodziców, by przyspieszyć im dobry koniec.

Jakkolwiek nierozumne były ich teorja i praktyka, rozszerzyły się jednak nadzwyczaj prędko i rzeczywiście zagroziły chrześcjanizmowi w południowej Francji.

Papież Innocenty III, chcąc naukami sprowadzić albigensów z fałszywej drogi, posłał do nich legatów i powierzył tę sprawę zakonowi Cystersów; rad téż był temu, że Diego, bp z Osma w Hiszpanji, polecił swym kapłanom, a z nimi i bratu Dominikowi, który później stał się tak głośnym, ponieść prawdziwą naukę pomiędzy tych nieszczęśliwych.

W tym to właśnie celu św. Dominik r. 1215 założył zakon braci kaznodziejskich.

Lecz wszystkie te starania były bezowocne: znakomitości heretyckie południowej Francji stanęły na czele sekciarzy, i legat papieski Piotr de Castelnau został wówczas zamordowany (r. 1208).

Fakt ten stał się przyczyną zguby Albigensów.

Innocenty III i król Francji postanowili siłą zwalczyć siłę, i r. 1209 wyprawiono, pod dowództwem legata Milona i hrabiego Symona z Montfortu, armję przeciw albigensom.

Nie można zaprzeczyć, że Symon dopuszczał się niesłychanych okrucieństw, że szukał więcej własnego pożytku, jak obalenia niebezpiecznej herezji i że, niestety, legat papieski był zbyt słaby, by mu się oprzeć.

Papież odwołał swego legata, ale następca jego kardynał Beneventu działał również zgodnie z hrabią Montfortu, tak, iż Papież był zmuszony bronić przed własném wojskiem dawnego przywódcę albigensów Rajmunda, hrabiego Tuluzy.

Wojna ta, która później zamieniła się w polityczną, zakończona została r. 1227.

Inkwizycja święta była bezpośrednio potém ustanowiona; celem jej było całkowite wyniszczenie albigenizmu.

(Hefele).

X. M. G.