corpora: wikisources-pl

text:
339.

W dniu mych urodzin niezbyt świetnej chwały,

W dniu, kiedy wszystko do koła

O życia rozkosz w Niebogłosy woła,

W dniu, gdy jaśminów tchnienia w wiatrach drżały,

Jam wszedł samotny i zbolały

W Dom Cierpień, gdzie jest Cierpliwości szkoła.

I w tej Uczelni, kędy mi tęsknota,

Którą pragnieniem Nieistnienia zwą,

Bywała nieraz doradczynią złą,

Zdobyłem pewność: że, po Kres Żywota,

Nim śmierć odemknie przed nim Wiedzy wrota,

Wystarczy człeku trwać z Bezwiedzą swą.


corpora: openbooks

text:
Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Salomon i Sulamitka

SULAMITKA

Twe oczy jak pochodnie gorą, od których noc się rozpłomienia.

SALOMON

Wśród rzęs twe oko jak jezioro, które nadwodny gaj ocienia.

SULAMITKA

Twe usta są jak wiśni grona purpurą malowane ciemną.

SALOMON

Ust twoich róża rozchylona motyle nęci ponade mną.

SULAMITKA

Pierś twa jak brama, kędy woje wroga łoskotem trwożą stali.

SALOMON

Jak dwa gołębie piersi twoje, co na śnieżystej siedzą hali.

SULAMITKA

Twe słowa jak najsłodsze miody, jako szum cedrów twoja mowa.

SALOMON

Jak dźwięczny szelest górskiej wody, jak zapach mirry twoje słowa.

SULAMITKA

Jak płomień podczas nocy mroźnej tyś pożądany mnie i drogi.

SALOMON

Jak łódź do brzegu z fali groźnej spieszę, o luba, w twoje progi.

SULAMITKA

Pierś twą chcę czuć na moim łonie, w uściski pochwyć mnie palące.

SALOMON

Zstokrotnić chciałbym moje dłonie i ust, i źrenic mieć tysiące.

SULAMITKA

Ramiona twoje mnie unoszą, jak róża od gorąca mdleję.

SALOMON

Poję się twego tchu rozkoszą, jak palma w piaskach, gdy wiatr wieje.

SULAMITKA

Obłok zasłania me źrenice, w otchłań upadam, w głębię ciemną…

SALOMON

W oczach mych skrzą się błyskawice, ziemia zapada się pode mną…

SULAMITKA

O luby!

szczęścia to godzina, nad wszystkie życia chwile święta.

SALOMON

O luba!

chwila to jedyna, gdy się o śmierci nie pamięta.

SULAMITKA

Mądrym i pięknym będzie dziecię, którem poczęła w tej godzinie.

SALOMON

Jak w pączku często kona kwiecie, w łonie niech twoim dziecko zginie.

SULAMITKA

Od zgrozy ciało me drętwieje — — przecz słowu dałeś wyjść strasznemu?

SALOMON

Li tylko to, co nie istnieje, o luba, nie podlega złemu.

-----

Tekst opracowany na podstawie: Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Wybór poezji, nakł.

Gebethnera i Wolffa, Warszawa-Kraków 1897

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl).

Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paweł Kozioł, Marta Niedziałkowska, Weronika Trzeciak


text:
Axiomat.

Wyraz ten oznaczał pierwotnie u matematyków pewnik, t. j. zdanie oczywiście prawdziwe i służące za podstawę ich dowodzenia.

Arystoteles rozszerzył znaczenie tego wyrazu (Analyt.

Par.

l. 1 c.

2) do wszelkich zasad w ogóle, niepotrzebujących dowodzenia, a służących za podstawę wszystkich nauk.

U stoików, axiomat oznaczał wszelkie zdanie powszechne; w znaczeniu tém używał go i Bakon.

Scholastycy, a za nimi szkoła kartezjańska, wrócili temu wyrazowi znaczenie arystotelesowe, (u scholastyków axiomaty nazywają się, już to dignitates, już principia communia).

Kant, w swoim podziale zasad, axiomatami nazywa zasady, służące za podstawę matematyce.

Zazwyczaj też teraz axiomaty filozoficzne nazywają się zasadami, o ich więc znaczeniu i podziale ob.

Zasada.

N.


text:
Juliusz Słowacki

Narodzie mój…

Coś widział miecz

Na niebie ciemnym świecący,

Powrócę ja —

Patrz, Furia zła,

Przyjdę jak płomień gorący.

Wezmę wichrzyce

I na stolicę

Wpadnę i dachy pozrywam;

W rzeki się rzucę,

W krew je obrócę,

W domy zlęknione powpływam.

Przez nocne cienie

Tak jak płomienie

Pójdę, a wam wzroki wypalę —

Przez błyskawice

Mocarze chwycę,

Nagie postawię na skale.

*

On sędzie postanowi

I proroki swe boskie wybierze,

Oto leżą jak snopki

Błękitne twoje chłopki

I baranków duchowi pasterze.

Przez błękitne niebiosy

Rozwiń słoneczne włosy,

Nie trwóż biednych — patrz — jęczą znędzniali;

Tysiąc lat w gwiazdę twoją

Idą, a w miejscu stoją,

A tak drżą, jak gdyby po fali.

*

Który broni swych trzód?

Jak przewinił, że nie pomógł żadnemu?

Jeżeli mieczem władnie

A stoi, to upadnie

I blaskowi się pokłoni złotemu.

Obnażę jego wstyd,

Spod sztandarów i kit

Oberwanych, twarz jego zawstydzę;

Bo on sam sobie płacił,

Z chwał się swoich zbogacił,

Kwiat swój wydał na ludu łodydze.

*

Duchu, na mały czas,

Proszę, pozostaw nas,

Pozwól dożyć spokojnie starości —

Właśnieśmy jak anieli

Wytrzeźwieli, dojrzeli

Krajów naszych cudownej piękności.

Promień nowej oświaty

Na tureckie makaty

W nasze ciemne uderzył alkowy —

Od stepów przyszły szumy

Wiatrów, smętki i dumy,

A od Litwy szum drugi sosnowy.

—

Ziemi wrócona siła

Oto nas upowiła

I wonnymi oblała balsamy;

Świat snem — snu ziemia łożem —

Ze snu powstać nie możem,

Ale z łoża do Boga wołamy.

-----


text:
Volumina Legum.

Tom VII

Alternata Sądow Grodzkich, Powiatow Wiślickiego y Pilźnińskiego

zbiorowy

Konfederacya Generalna (1764)

Lubo Grod Nowomieyski zdawna Nowy Korczyn rzeczony, sprawy dwoch Powiatow Wiślickiego y Pilźnińskiego dotąd pod iedną sądzić kadencyą, że iednak obywatele Powiatu Pilźnińskiego, to dla wielkich z gor, Wisły, Wisłoki y innych rzek wylewow, to dla odległości mieysca, tak na Sądy pomienione, iako y na inne termina, częstokroć do Nowego Misata doiachać nie mogli, a przez to nie małą szkodę y upadek w sprawach swoich ponosić musieli; więc dogadzaiąc tak sprawiedliwey potrzebie, aby iedna kadencya dla Powiatu Wiślickiego w Nowym Mieście, druga dla Powiatu Pilźnińskiego w Pilźnie, przez iedenże Grod Nowo-Mieyski alternatim sądzona była, non immiscendo spraw Powiatu Wiślickiego, do Pilźnińskiego, ani e converso, praesenti lege stanowiemy.

Do pilnowania zaś xiąg w Pilźnie będących y przyimowania manifestow, relacyi, plenipotencyi, oblat, zapisow, kompromissow, niemniey wydawanie extraktami assygnacyi na sol suchedniową rekwiruiącym, pozwalamy Powiatowi Pilźnickiemu, Urodzonego Kleczyńskiego Komornika Ziemskiego iuż poprzysiężonego stanowiemy.

Zaś post fata, aut ascensum onego, ad suscipiendas relationes, manifestationes, plenipotentias y wyżey wyrażonych assygnacyi Powiat Pilźniński innego na Seymiku boni ordinis pluralitate obierać sobie będzie powinien.


corpora: CEN

text:
W Singapurze odbył się szczyt Unii Europejskiej i krajów Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN).

Rozmowy dotyczyły przede wszystkim kwestii wolnego handlu między oboma blokami państw.

UE reprezentował przewodniczący Komisji Europejskiej José Manuel Durão Barroso oraz szefowa europejskiej dyplomacji Benita Ferrero-Waldner.

Co prawda rozmowy na temat wolnego handlu rozpoczęły się już w maju, ale wówczas nie uzgodniono konkretnych postanowień.

Pertraktacje utrudnił jeszcze kryzys w Birmie, która również jest członkiem ASEAN.

Kraje uczestniczące w szczycie uzgodniły wspólną deklarację wzywającą m.in. do uwolnienia więźniów politycznych w Birmie i rozszerzenia stosunków gospodarczych.

Nie padły jednak konkretne terminy realizacji tych uzgodnień.

"Witamy z zadowoleniem decyzję rządu Birmy w sprawie zwiększenia współpracy z ONZ oraz rozpoczęcia dialogu z Daw Aung San Suu Kyi, przypominając, że tego rodzaju dialog powinien być prowadzony z wszystkimi zainteresowanymi partiami i etnicznymi grupami" - napisano w deklaracji.

Natomiast 20 listopada kraje ASEAN podpisały Kartę ASEAN.

Ma ona przyczynić się do integracji gospodarczej oraz powstania strefy wolnego handlu.

Do ASEAN należą takie kraje jak: Filipiny, Indonezja, Malezja, Singapur, Tajlandia, Brunei, Wietnam, Birma, Laos i Kambodża.

Gośćmi tegorocznego szczytu są Chiny, Indie, Japonia, Korea Południowa, Australia i Nowa Zelandia.


text:
Caleca Manuel, grek, dominikanin, um.

na wyspie Mitylene 1410 r.

Caleca pragnął pojednania greków z łacinnikami; dzieła jego w tym celu pisane niepospolitej są wartości.

Jego Cztery księgi o pochodzeniu Ducha Św. przetłumaczone, z rozkazu Papieża Marcina V, przez Ambrożego kamedułę, wydał Stevart w Ingolsztadzie 1616 r. in-4; znajduje się też w XXVI t. lyońskiej Bibljoteki Ojców.

Tamże znajduje się łacińskie tłum.

dwóch traktatów Manuela: O istocie i działaniu Bożém; O wierze i zasadach wiary katolickiej.

Wiele dzieł tego autora spoczywa jeszcze w rękopismach różnych bibljotek włoskich, niemieckich i w paryzkiej.


corpora: sejm

text:
projekt

USTAWA

Celem projektowanej ustawy jest zapewnienie swobody wyrażania myśli i okazywania swoich przekonań publicznie bez obawy przed byciem posądzonym o obrazę uczuć religijnych.

Dlatego też niniejszy projekt uchyla art. 196 kodeksu karnego, który umożliwia ściganie z urzędu działań, które będąc manifestacją wizji artystycznej czy krytycznej postawy, a przez ich subiektywny odbiór przez jednostkę, zostają zakwalifikowane jako czyn bezprawny.

Przykłady zastosowania art. 196 kk jako środka ochrony doktryny katolickiej przed krytyką, które stały się przedmiotem publicznej debaty można mnożyć, wśród nich chociażby sprawa Doroty Nieznalskiej, której instalacja zatytułowana „Pasja" była wystawiana w galerii Wyspa.

W skład instalacji wchodził metalowy krzyż z umieszczoną w centralnym miejscu fotografią męskich genitaliów oraz wyświetlany projektorem film przedstawiający mężczyznę ćwiczącego na siłowni.

W uzasadnieniu wyroku uznającym Nieznalską winną obrazy uczuć religijnych Sąd Rejonowy w Gdańsku stwierdził, że fakt wyznawania religii katolickiej przez większość obywateli Rzeczyspolitej Polskiej jest wystarczającym uzasadnieniem dla podejmowania wszelkich działań z uwzględnieniem „uczuć” tej grupy.

Nie wzięto pod uwagę celu artystycznego działania Nieznalskiej, uznając, że pojęcie „dzieła sztuki” jest na tyle niedookreślone i płynne, że nie może być podstawą do konstruowania kontratypu.

Co ważniejsze zdaniem sądu nie miało znaczenia, że żadna z przesłuchanych w procesie osób pokrzywdzonych de facto nie oglądała bezpośrednio tej instalacji.

Wszystkie te osoby dowiedziały się o istnieniu takiej instalacji z mediów.

Przepis, który w tak wybiórczy sposób traktuje obywateli, którzy są przecież wobec prawa równi a w konsekwencji blokuje wszelką krytykę i nie pozwala na otwartą debatę powinien zostać usunięty z porządku prawnego.

Przedstawienie stanu obecnego

Wolność wyznania jest jedną z ważniejszych zasad funkcjonowania demokratycznego, pluralistycznego i liberalnego państwa prawnego.

Oznacza ona prawo każdego człowieka do posiadania określonych przekonań światopoglądowych odnośnie uniwersalnego porządku kreującego i rządzącego otaczającą nas rzeczywistością, które mogą przybierać zarówno postać określonej wiary religijnej jak i bezwyznaniowości oraz uzewnętrzniania indywidualnie lub wspólnie z innymi osobami (także publicznie) swych przekonań, m.in. w formie uprawiania określonego kultu religijnego, a także nauczania, praktykowania i czynności rytualnych w jego ramach.

Tak rozumianą wolność statuują zarówno międzynarodowe konwencje dotyczące praw człowieka (art. 18 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 9 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw i Podstawowych Wolności Człowieka) jak i Konstytucja RP (art. 53) oraz ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r.

Nr 26, poz. 319).

Nie wolno jednak zapominać, że ta wolność musi korespondować m.in. z określoną w art. 54 ust. 1 wolnością wyrażania swoich poglądów, a także sformułowaną w art. 73 wolnością twórczości artystycznej, badań naukowych oraz ogłaszania ich wyników

W obowiązującym stanie prawnym art. 196 kodeksu karnego chroni wolność poszczególnych osób od wszelkich zachowań, które obrażając ich uczucia religijne stwarzają im poczucie dyskomfortu psychicznego związanego z odczuwaniem braku szacunku dla ich konfesji.

Warto podkreślić, iż jest to jedyny przepis prawa karnego który ochroną obejmuje tak abstrakcyjne i trudno mierzalne dobro jak ludzkie uczucia.

Zarówno w doktrynie prawa jak i orzecznictwie przyjmuje się, że wystarczające jest aby co najmniej dwie osoby poczuły się urażone konkretnym działaniem.

Warto zaznaczyć, że w doktrynie prawa wielokrotnie podkreślano, iż nie stanowi zniewagi czy pogardy krytyka poglądów głoszona przez przedstawicieli danej wiary ani też jej dogmatów.

Nie będzie również taką zniewagą użycie w celu kreacji artystycznej jej symboli, jeśli zamierzeniem kreatora nie jest wyrażenie pogardy dla takich symboli, a forma i treść tej kreacji nie zawiera elementów poniżających.

Do uznania bowiem, iż mamy do czynienia z obrazą uczuć religijnych innych osób przez publiczne znieważanie przedmiotów, o których mowa w art. 196, nie wystarcza jedynie subiektywne odczucie osób czujących się obrażone, lecz czynności sprawcy muszą być obiektywnie znieważające i obrażające (Bojarski M., Filar M., Filipkowski W., Górniok O. (red.), Hofmański P., Kalitowski M., Kamieński A., Pływaczewski E., Radecki W., Sienkiewicz Z., Siwik Z., Tyszkiewicz L., Wąsek A., Wilk L., Paprzycki L.K., Stefański R.A., Kodeks karny.

Komentarz, Warszawa 2006 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie II) ss.

1060).

Znieważenie musi ponadto być działaniem umyślnym, zarówno w zamiarze bezpośrednim jak i ewentualnym, oraz być dokonane publicznie.

Przedmiotem czynności wykonawczej jest przedmiot czci religijnej lub miejsce przeznaczone do wykonywania obrzędów religijnych, a więc obiekty o charakterze materialnym.

Zasadniczym elementem konstrukcyjnym proponowanego projektu ustawy jest uchylenie art. 196 kodeksu karnego, przestępstwa o charakterze publicznoskargowym w znaczący sposób ograniczającego swobodę wypowiedzi, również artystycznej.

Nie oznacza to jednak całkowitego pozbawienia obu dóbr tj. uczuć religijnych ochrony prawnej.

Przysługiwać ona będzie nadal chociażby na podstawie art. 24 kodeksu cywilnego, który zapewnia osobie, której dobro osobiste zostało naruszone lub też tylko zagrożone, dwa roszczenia o charakterze niemajątkowym, a mianowicie o zaniechanie działania oraz o dopełnienie czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia zasługującego na ochronę dobra osobistego.

Natomiast ciężar udowodnienia naruszenia spoczywa na tym kto domaga się ochrony.

Przede wszystkim pozytywne skutki społeczne umożliwiające swobodę w wyrażaniu myśli, otwartej krytyce, która doprowadzi do prawdziwej dyskusji i artystycznego wyrazu, bez obawy przed odpowiedzialnością karną.

Proponowane zmiany doprowadzą do oszczędności kosztów ponoszonych przez budżet państwa, związanych z prowadzeniem długotrwałych postępowań karnych.

Uwolni także organy ścigania oraz sądy powszechne od spraw, które w przeważającej mierze są wynikiem zwykłego pieniactwa.

5.

Założenia projektów podstawowych aktów wykonawczy


text:
Ministerstwo Informatycznych Technologii i Sieci Federacji Rosyjskiej planuje do końca 2008 roku zakończyć prace nad koncepcją programu „Sieć w każdym domu”, która przewiduje stworzenie infrastruktury umożliwiającej podłączenie wszystkich gospodarstw domowych do internetu.

Informację tą przedstawił Dimitrij Konanow, zastępca dyrektora departamentu państwowej polityki w obrębie elektrowniczej komunikacji, zaznaczając, że jest to początek drugiego etapu projektu mającego na celu rozpisanie konkursu, którego zwycięzcy dostaną kontrakt na stworzenie sieci telefonicznej w tych regionach Rosji w których owa infrastruktura jeszcze nie istnieje lub też nie jest w pełni przystosowana do nowych wymagań.

Tworzona sieć powinna gwarantować w:szerokopasmowy dostęp do internetu.

Projekt zakłada, że połączenie będzie ograniczone do prędkości 64 kbps lub 128 kbps.

Dimitrij Konanow zaznaczył, że wysokość opłaty za internet będzie podyktowana przez państwo.

Aby przybliżyć zainteresowanym obecny obraz rosyjskiego internetu chciałbym przytoczyć dane, które niedawno podał Minister Informatycznych Technologii i Sieci, Leonid Rejman - powiadomił on, że w 2007 roku ilość internautów w Rosji wzrosła do 35 mln.

Jest to wzrost o 40% w porównaniu do roku 2006.

Natomiast ogólna liczba użytkowników komputerów w roku 2007 wyniosła 31,2 mln to jest około 30% Rosjan.

Ponad połowa internatów łączy się za pomocą łącza szeroko pasmowego.

Według ostatnich badań pod koniec roku 2008 w Rosji będzie ponad 40 mln użytkowników internetu.

Jeżeli tak się stanie Rosja zajmie drugie miejsce zaraz po Niemczech w ilości gospodarstw domowych podłączonych do internetu.

Natomiast prognozy długoterminowe mówią, że w 2012 aż 43% ludności Rosji będzie miała dostęp do sieci.


text:
←D z i a d y.

Wstęp Dziady

Poema.

Część II

GUŚLARZ - STARZEC PIERWSZY z CHÓRU - CHÓR WIEŚNIAKÓW I WIEŚNIACZEK - KAPLICA, WIECZÓR

Than are dreamt of in your philosophy.

Shakespeare

ani śniło się waszym filozofom.

CHÓR

Co to będzie, co to będzie?

GUŚLARZ

Zamknijcie drzwi od kaplicy

I stańcie dokoła truny;

Żadnej lampy, żadnej świécy,

W oknach zawieście całuny.

Niech księżyca jasność blada

Szczelinami tu nie wpada.

Tylko żwawo, tylko śmiało.

STARZEC

Jak kazałeś, tak się stało.

CHÓR

Czyscowe duszeczki!

W jakiejkolwiek świata stronie:

Czyli która w smole płonie,

Czyli marznie na dnie rzeczki,

Czyli dla dotkliwszej kary

W surowym wszczepiona drewnie,

Gdy ją w piecu gryzą żary,

I piszczy, i płacze rzewnie;

Każda spieszcie do gromady!

Gromada niech się tu zbierze!

Oto obchodzimy Dziady!

Zstępujcie w święty przybytek;

Jest jałmużna, są pacierze,

I jedzenie, i napitek.

CHÓR

Podajcie mi garść kądzieli,

Zapalam ją; wy z pośpiechem,

Skoro płomyk w górę strzeli,

Pędźcie go z lekkim oddechem.

O tak, o tak, daléj, daléj,

Niech się na powietrzu spali.

CHÓR

Naprzód wy z lekkimi duchy,

Coście śród tego padołu

Ciemnoty i zawieruchy,

Nędzy, płaczu i mozołu

Zabłysnęli i spłonęli

Jako ta garstka kądzieli.

Kto z was wietrznym błądzi szlakiem,

W niebieskie nie wzleciał bramy,

Tego lekkim, jasnym znakiem

Przyzywamy, zaklinamy.

CHÓR

Mówcie, komu czego braknie,

GUŚLARZ

Patrzcie, ach, patrzcie do góry,

Cóż tam pod sklepieniem świeci?

Oto złocistym pióry

Trzepioce się dwoje dzieci.

Jak listek z listkiem w powiewie,

Kręcą się pod cerkwi wierzchołkiem;

Jak aniołek igra z aniołkiem.

GUŚLARZ I STARZEC

Tak aniołek igra z aniołkiem.

ANIOŁEK (do jednej z wieśniaczek)

Do mamy lecim, do mamy.

Cóż to, mamo, nie znasz Józia?

Ja to Józio, ja ten samy,

A to siostra moja Rózia.

My teraz w raju latamy,

Tam nam lepiej niż u mamy.

Patrz, jakie główki w promieniu,

Ubiór z jutrzenki światełka,

A na oboim ramieniu

Jak u motylków skrzydełka.

W raju wszystkiego dostatek,

Co dzień to inna zabawka:

Gdzie stąpim, wypływa trawka,

Gdzie dotkniem, rozkwita kwiatek.

Lecz choć wszystkiego dostatek,

Dręczy nas nuda i trwoga.

Ach, mamo, dla twoich dziatek

Zamknięta do nieba droga!

CHÓR

Lecz choć wszystkiego dostatek,

Dręczy ich nuda i trwoga.

GUŚLARZ

Czego potrzebujesz, duszeczko,

Żeby się dostać do nieba?

Czy prosisz o chwałę Boga?

Czyli o przysmaczek słodki?

Są tu pączki, ciasta, mleczko

I owoce, i jagodki.

Czego potrzebujesz, duszeczko;

Żeby się dostać do nieba?

ANIOŁEK

Nic nam, nic nam nie potrzeba.

Zbytkiem słodyczy na ziemi

Jesteśmy nieszczęśliwemi.

Ach, ja w mojem życiu całem

Nic gorzkiego nie doznałem.

Pieszczoty, łakotki, swawole,

A co zrobię, wszystko caca.

Śpiewać, skakać, wybiec w pole,

Urwać kwiatków dla Rozalki,

Oto była moja praca,

A jej praca stroić lalki.

Przylatujemy na Dziady

Nie dla modłów i biesiady,

Niepotrzebna msza ofiarna;

Nie o pączki, mleczka, chrusty,-

Prosim gorczycy dwa ziarna;

A ta usługa tak marna

Stanie za wszystkie odpusty.

Bo słuchajcie i zważcie u siebie,

Że według Bożego rozkazu:

Kto nie doznał goryczy ni razu,

Ten nie dozna słodyczy w niebie.

CHÓR

Bo słuchajmy i zważmy u siebie,

GUŚLARZ

Aniołku, duszeczko!

Czego chciałeś, macie obie.

To ziarneczko, to ziarneczko,

Teraz z Bogiem idźcie sobie.

A kto prośby nie posłucha,

W imię Ojca, Syna, Ducha.

Widzicie Pański krzyż?

Nie chcecie jadła, napoju,

Zostawcież nas w pokoju!

CHÓR

A kto prośby nie posłucha,

A kysz, a kysz!

(Widmo znika)

GUŚLARZ

Już straszna północ przybywa,

Zamykajcie drzwi na kłódki;

Weźcie smolny pęk łuczywa,

Stawcie w środku kocioł wódki.

A gdy laską skinę z dala,

Niechaj się wódka zapala.

Tylko żwawo, tylko śmiało.

Jużem gotów.

GUŚLARZ

Daję hasło.

STARZEC

Buchnęło, zawrzało

I zgasło.

CHÓR

Dalej wy z najcięższym duchem,

Coście do tego padołu

Przykuci zbrodni łańcuchem

Z ciałem i duszą pospołu.

Choć zgon lepiankę rozkruszy,

Choć was anioł śmierci woła,

Żywot z cielesnej katuszy

Dotąd wydrzeć się nie zdoła.

Jeżeli karę tak srogą

Ludzie nieco zwolnić mogą

I zbawić piekielnej jamy,

Której jesteście tak blisko:

Was wzywamy, zaklinamy

Przez żywioł wasz, przez ognisko!

CHÓR

GŁOS (za oknem)

Hej, kruki, sowy, orlice!

O wy przeklęte żarłoki!

Puśćcie mnie tu pod kaplicę,

Puśćcie mnie choć na dwa kroki.

GUŚLARZ

Wszelki duch!

jakaż potwora!

Widzicie w oknie upiora?

Jak kość na polu wybladły;

Patrzcie!

patrzcie, jakie lice!

W gębie dym i błyskawice,

Oczy na głowę wysiadły,

Świecą jak węgle w popiele.

Włos rozczochrany na czele.

A jak suchy snop cierniowy

Płonąc miotłę ognia ciska,

Tak od potępieńca głowy

Z trzaskiem sypią się iskrzyska.

GUŚLARZ I STARZEC

A jak suchy snop cierniowy

WIDMO

(zza okna)

Dzieci!

nie znacie mnie, dzieci?

Przypatrzcie się tylko z bliska,

Przypomnijcie tylko sobie!

Ja nieboszczyk pan wasz, dzieci!

Wszak to moja była wioska.

Dziś ledwo rok mija trzeci,

Jak mnie złożyliście w grobie.

Ach, zbyt ciężka ręka boska!

Jestem w złego ducha mocy,

Okropne cierpię męczarnie.

Kędy noc ziemię ogarnie,

Tam idę szukając nocy;

A uciekając od słońca

Tak pędzę żywot tułaczy,

A nie znajdę błędom końca.

Wiecznych głodów jestem pastwą;

A któż mię nakarmić raczy?

Szarpie mię żarłoczne ptastwo;

A któż będzie mój obrońca?

Nie masz, nie masz mękom końca!

CHÓR

Szarpie go żarłoczne ptastwo,

A któż mu będzie obrońca?

GUŚLARZ

A czegoż potrzeba dla duszy,

Aby uniknąć katuszy?

Czy prosisz o chwałę nieba?

Czy o poświęcone gody?

Jest dostatkiem mleka, chleba,

Są owoce i jagody.

Mów, czego trzeba dla duszy,

Aby się dostać do nieba?

WIDMO

Do nieba?... bluźnisz daremnie..

Ja tylko chcę, żeby ze mnie

Prędzej się dusza wywlekła.

Stokroć wolę pójść do piekła,

Wszystkie męki zniosę snadnie;

Wolę jęczeć w piekle na dnie,

Niż z duchami nieczystemi

Błąkać się wiecznie po ziemi,

Widzieć dawnych uciech ślady,

Pamiątki dawnej szkarady;

Od wschodu aż do zachodu,

Od zachodu aż do wschodu

Umierać z pragnienia, z głodu

I karmić drapieżne ptaki.

Lecz niestety!

wyrok taki,

Że dopóty w ciele muszę

Potępioną włóczyć duszę,

Nim kto z was, poddani moi,

Pożywi mię i napoi.

Ach, jak mnie pragnienie pali;

Gdyby mała wody miarka!

Ach!

gdybyście mnie podali

Choćby dwa pszenicy ziarka!

CHÓR

Ach, jak go pragnienie pali!

Gdyby mała wody miarka!

Ach, gdybyśmy mu podali

Choćby dwa pszenicy ziarka!

CHÓR PTAKÓW NOCNYCH

Darmo żebrze, darmo płacze:

My tu czarnym korowodem,

Sowy, kruki i puchacze,

Niegdyś, panku, sługi twoje.

Któreś ty pomorzył głodem,

Zjemy pokarmy, wypijem napoje.

Hej, sowy, puchacze, kruki,

Szponami, krzywymi dzioby

Szarpajmy jadło na sztuki!

Chociażbyś trzymał już w gębie,

I tam ja szponę zagłębię;

Dostanę aż do wątroby.

Nie znałeś litości, panie!

Hej, sowy, puchacze, kruki,

I my nie znajmy litości:

Szarpajmy jadło na sztuki,

A kiedy jadła nie stanie,

Szarpajmy ciało na sztuki,

Niechaj nagie świecą kości.

KRUK

Nie lubisz umierać z głodu!

A pomnisz, jak raz w jesieni

Wszedłem do twego ogrodu?

Gruszka dojrzewa, jabłko się czerwieni;

Otrząsnąłem jabłek kilka.

Lecz ogrodnik skryty w chrustach

Zaraz narobił hałasu

I poszczuł psami jak wilka.

Nie przeskoczyłem tarasu,

Dopędziła mię obława;

Przed panem toczy się sprawa,

O co?

o owoce z lasu,

Które na wspólną wygodę

Bóg dał jak ogień i wodę.

Ale pan gniewny zawoła:

"Potrzeba dać przykład grozy".

Zbiegł się lud z całego sioła,

Przywiązano mnie do sochy,

Zbito dziesięć pęków łozy.

Każdą kość, jak z kłosa żyto,

Jak od suchych strąków grochy,

Od skóry mojej odbito!

Nie znałeś litości, panie!

CHÓR PTAKÓW

Hej, sowy, puchacze, kruki,

Szarpajmy jadło na sztuki;

A kiedy jadła nie stanie,

SOWA

Pomnisz, jak w kucyją samą,

Pośród najtęższego chłodu,

Stałam z dziecięciem pod bramą.

Panie!

wołałam ze łzami,

Zlituj się nad sierotami!

Mąż mój już na tamtym świecie,

Córkę zabrałeś do dwora,

Matka w chacie leży chora,

Przy piersiach maleńkie dziecię.

Panie, daj nam zapomogę,

Bo dalej wyżyć nie mogę!

Ale ty, panie, bez duszy!

Hulając w pjanej ochocie,

Przewalając się po złocie,

Hajdukowi rzekłeś z cicha:

"Kto tam gościom trąbi w uszy?

Wypędź żebraczkę, do licha".

Posłuchał hajduk niecnota,

Za włosy wywlekł za wrota!

Wepchnął mię z dzieckiem do śniegu!

Zbita i przeziębła srodze,

Nie mogłam znaleźć noclegu;

Zmarzłam z dziecięciem na drodze.

Nie znałeś litości, panie!

WIDMO

Darmo podajesz talerze,

Co dasz, to ptastwo zabierze.

Tak, muszę dręczyć się wiek wiekiem,

Sprawiedliwe zrządzenia Boże!

Temu człowiek nic nie pomoże.

CHÓR

Tak, musisz dręczyć się wiek wiekiem,

GUŚLARZ

Gdy nic tobie nie pomoże,

Idźże sobie precz, nieboże.

A kto prośby nie posłucha,

W Imię Ojca, Syna, Ducha.

Czy widzisz Pański krzyż?

Nie bierzesz jadła, napoju?

Zostawże nas w pokoju!

Podajcie mi, przyjaciele,

Ten wianek na koniec laski.

Zapalam święcone ziele,

W górę dymy, w górę blaski!

CHÓR

Teraz wy, pośrednie duchy,

Coście u tego padołu

Ciemnoty i zawieruchy

Żyłyście z ludźmi pospołu;

Lecz, od ludzkiej wolne skazy,

Żyłyście nie nam, nie światu,

Jako te cząbry i ślazy,

Ni z nich owocu, ni kwiatu.

Ani się ukarmi zwierzę,

Ani się człowiek ubierze;

Lecz w wonne skręcone wianki

Na ścianie wiszą wysoko.

Tak wysoko, o ziemianki,

Była wasza pierś i oko!

Która dotąd z czystym skrzydłem

Niebieskiej nie przeszła bramy,

Was tym światłem i kadzidłem

Zapraszamy, zaklinamy.

CHÓR

A toż czy obraz Bogarodzicy?

Czyli anielska postać?

Jak lekkim rzutem obręcza

Po obłokach zbiega tęcza,

By z jeziora wody dostać,

Tak ona świeci w kaplicy.

Do nóg biała spływa szata,

Włos z wietrzykami swawoli,

Po jagodach uśmiech lata,

Ale w oczach łza niedoli.

GUŚLARZ I STARZEC

Do nóg biała spływa szata,

Po jagodach uśmiech lata,

GUŚLARZ

Na głowie ma kraśny wianek,

W ręku zielony badylek,

A przed nią bieży baranek,

A nad nią leci motylek.

Na baranka bez ustanku

Woła: baś, baś, mój baranku,

Baranek zawsze z daleka:

Motylka rózeczką goni

Motylek zawsze ucieka.

DZIEWCZYNA

Na głowie mam kraśny wianek.

W ręku zielony badylek,

Przede mną bieży baranek,

Nade mną leci motylek.

Wołam: baś, baś, mój baranku,

Motylka rózeczką gonię

I już, już chwytam go w dłonie;

Motylek zawsze ucieka.

Tu niegdyś w wiosny poranki

Najpiękniejsza z tego sioła,

Zosia pasając baranki

Skacze i śpiewa wesoła.

La la la la.

Oleś za gołąbków parę

Chciał raz pocałować w usta;

Lecz i prośbę, i ofiarę

Wyśmiała dziewczyna pusta.

La la la la.

Józio dał wstążkę pasterce,

Antoś oddał swoje serce;

Śmieje się pierzchliwa Zosia.

La la la la.

Imię moje u was głośne,

Że chociaż piękna, nie chciałam zamęścia

I dziewiętnastą przeigrawszy wiosnę,

Umarłam nie znając troski

Ani prawdziwego szczęścia.

Myśl moja, nazbyt skrzydlata,

Nigdy na ziemskiej nie spoczęła błoni.

Za lekkim zefirkiem goni,

Za muszką, za kraśnym wiankiem,

Za motylkiem, za barankiem;

Ale nigdy za kochankiem.

Pieśni i fletów słuchałam rada:

Często, kiedy sama pasę,

Do tych pasterzy goniłam stada,

Którzy mą wielbili krasę;

Lecz żadnego nie kochałam.

Nieznajomym ogniem pałam;

Choć sobie igram do woli,

Latam, gdzie wietrzyk zawieje,

Jakie chcę, wyrabiam cuda.

Przędę sobie z tęczy rąbki,

Z przezroczystych łez poranku

Tworzę motylki, gołąbki.

Przecież nie wiem, skąd ta nuda:

Wyglądam kogoś za każdym szelestem,

Ach, i zawsze sama jestem!

Przykro mi, że bez ustanku

Wiatr mną jak piórkiem pomiata.

Gdzie się przybliżam, zaraz wiatr oddali,

Tak pośród pierzchliwej fali

Wieczną przelatując drogę,

Ani wzbić się pod niebiosa,

Ani ziemi dotknąć nie mogę.

CHÓR

Tak pośród pierzchliwej fali

Przez wieczne lecąc bezdroże,

Ani wzbić się pod niebiosa,

Ani dotknąć ziemi nie może.

GUŚLARZ

Czy o przysmaczek słodki?

I owoce, i jagodki.

DZIEWCZYNA

Nic mnie, nic mnie nie potrzeba!

Niechaj podbiegą młodzieńce,

Niech mię pochwycą za ręce,

Niechaj przyciągną do ziemi,

Niech poigram chwilkę z niemi.

Kto nie dotknął ziemi ni razu,

CHÓR

GUŚLARZ

(do kilku wieśniaków)

Darmo bieżycie; to są marne cienie,

Darmo rączki ściąga biedna,

Wraz ją spędzi wiatru tchnienie.

Lecz nie płacz, piękna dziewico!

Oto przed móją źrzenicą

Odkryto przyszłe wyroki:

Jeszcze musisz sama jedna

Latać z wiatrem przez dwa roki,

A potem staniesz za niebieskim progiem.

Dziś modlitwa nic nie zjedna.

Lećże sobie z Panem Bogiem.

A kto prośby nie posłucha,

Czy widzisz Pański krzyż?

Nie chciałaś jadła, napoju?

Zostawże nas w pokoju.

A kysz, a kysz!

(Dziewica znika)

GUŚLARZ

Teraz wszystkie dusze razem,

Wszystkie i każdą z osobna,

Ostatnim wołam rozkazem!

Dla was ta biesiada drobna;

Garście maku, soczewicy

Rzucam w każdy róg kaplicy.

CHÓR

Bierzcie, czego której braknie,

Która pragnie, która łaknie.

GUŚLARZ

Czas odemknąć drzwi kaplicy.

Zapalcie lampy i świécy.

Przeszła północ, kogut pieje,

Skończona straszna ofiara,

Czas przypomnieć ojców dzieje.

Stójcie...

CHÓR

Cóż to?

GUŚLARZ

Jeszcze mara!

CHÓR

(do jednej z wieśniaczek)

Pasterko, ot tam w żałobie...

Wstań, bo czy mi się wydaje,

Czy ty usiadłaś na grobie?

Dziatki!

patrzajcie, dla Boga!

Wszak to zapada podłoga

I blade widmo powstaje;

Zwraca stopy ku pasterce,

I stanęło tuż przy boku.

Zwraca lice ku pasterce,

Białe lice i obsłony,

Jako śnieg po nowym roku.

Wzrok dziki i zasępiony

Utopił całkiem w jej oku.

Patrzcie, ach, patrzcie na serce!

Jaka to pąsowa pręga,

Tak jakby pąsowa wstęga

Albo jak sznurkiem korale,

Od piersi aż do nóg sięga.

Co to jest, nie zgadnę wcale!

Pokazał ręką na serce,

Lecz nic nie mówi pasterce.

CHÓR

Co to jest, nie zgadniem wcale.

Pokazał ręką na serce,

GUŚLARZ

Czego potrzebujesz, duchu młody?

Czy prosisz o chwałę nieba?

Czyli o święcone gody?

Jest dostatkiem mleka, chleba,

Czego potrzebujesz, duchu młody,

Żeby się dostać do nieba?

(Widmo milczy)

CHÓR

Odpowiadaj, maro blada!

Cóż to, nic nie odpowiada?

CHÓR

Cóż to, nic nie odpowiada?

GUŚLARZ

Gdy gardzisz mszą i pierogiem,

Idźże sobie z Panem Bogiem;

A kto prośby nie posłucha,

Nie chciałeś jadła, napoju?

(Widmo stoi)

CHÓR

GUŚLARZ

Przebóg!

cóż to za szkarada?

Nie odchodzi i nie gada!

CHÓR

Nie odchodzi i nie gada!

GUŚLARZ

Duszo przeklęta czy błoga,

Opuszczaj święte obrzędy!

Oto roztwarta podłoga,

Kędy wszedłeś, wychodź tędy.

Bo cię przeklnę w imię Boga,

(po pauzie)

I zgiń, przepadnij na wieki!

(Widmo stoi)

I milczy, i nie przepada!

CHÓR

I milczy, i nie przepada!

GUŚLARZ

Darmo proszę, darmo gromię,

On się przeklęctwa nie boi.

Dajcie kropidło z ołtarza...

Nie pomaga i kropidło!

Bo utrapione straszydło

Jak stanęło, tak i stoi,

Niemo, głucho, nieruchomie,

Jak kamień pośród cmentarza.

CHÓR

Bo utrapione straszydło

Ciemno wszędzie, głucho wszędzie,

To jest nad rozum człowieczy!

Pasterko!

znasz tę osobę?

W tym są jakieś straszne rzeczy.

Po kim ty nosisz żałobę?

Wszak mąż i rodzina zdrowa?

Cóż to!

nie mówisz i słowa?

Spojrzyj, odezwij się przecię!

Czyś ty martwa, moje dziecię?

Czegoż uśmiechasz się, czego?

Co w nim widzisz wesołego?

CHÓR

Czegoż uśmiechasz się, czego?

GUŚLARZ

Daj mnie stułę i gromnicę,

Zapalę, jeszcze poświęcę...

Próżno palę, próżno święcę,

Nie znika przeklęta dusza.

Weźcie pasterkę pod ręce,

Wyprowadźcie za kaplicę.

Czegoż uśmiechasz się, czego?

CHÓR

Czegoż oglądasz się?

czego?

GUŚLARZ

Przebóg, widmo kroku rusza!

Gdzie my z nią, on za nią wszędzie...

CHÓR

góra strony


text:
Wpływ korespondencji według adresatów

Ogółem 1 174 100,0

Marszałek Sejmu 416 35,4

Komisje sejmowe 138 11,8

* Dotyczy pism zarejestrowanych.

Wpływ korespondencji w marcu 2011 roku

Załącznik

do Informacji

Ogółem 891 108 999 100,0

Zwykła 495 24 519 52,0

Elektroniczna

311 83 394 39,4

Telefon informacyjny

85 1 86 8,6

* Dotyczy pism rozpatrzonych.

Poczta

Ogółem 999 100,0

Dotyczy projektów ustaw 146 14,6

Dotyczy stosowania przepisów ustawowych 253 25,3

Nie dotyczy 600 60,1

* Dotyczy pism rozpatrzonych.

Tematyka korespondencji

Ogółem 999 100,0

Działalność Sejmu i posłów 116 11,6

Działalność Rady Ministrów i organów jej

26 2,6

Pozostałe organy władzy państwowej 29 2,9

Wolności i prawa obywatelskie 26 2,6

Wymiar sprawiedliwości 59 5,9

Funkcjonowanie systemu penitencjarnego 9 0,9

Działalność prokuratury i bezpieczeństwo

wewnętrzne

18 1,8

Ubezpieczenia społeczne 63 6,3

Sprawy kombatanckie i świadczeń wojennych 22 2,2

Pomoc społeczna 16 1,6

Sprawy pracownicze i bezrobocie 38 3,8

Ochrona zdrowia 43 4,3

Gospodarka mieszkaniowa, budownictwo, sprawy

nieruchomości

129 12,9

Rolnictwo i leśnictwo 9 0,9

Ochrona środowiska i gospodarka wodna 25 2,5

Edukacja, nauka 25 2,5

Kultura, środki masowego przekazu 44 4,4

Sport i kultura fizyczna 7 0,7

Przemysł, usługi, handel 23 2,3

Infrastruktura 32 3,2

Finanse publiczne i instytucje finansowe 27 2,7

Podatki 23 2,3

Samorząd terytorialny 10 1,0

Obrona narodowa, sprawy wojskowe 3 0,3

Terenowa administracja rządowa - -

Mniejszości narodowe i etniczne 3 0,3

Stosunki między państwem a kościołami 4 0,4

Unia Europejska 5 0,5

Kancelaria Sejmu 56 5,6

Inna, niż w pozostałych kategoriach 78 7,9

* Dotyczy pism rozpatrzonych.

Ogółem 999 100,0

Pracownicy sfery budżetowej 43 4,3

Pracownicy sfery pozabudżetowej 7 0,7

Bezrobotni 4 0,4

Emeryci i renciści 96 9,6

Korespondenci z zagranicy 28 2,8

Rolnicy 9 0,9

Uczniowie, studenci 19 1,9

Rodzice 5 0,5

Mieszkańcy wsi, osiedla, ulicy, budynku 15 1,5

Organy i jednostki organizacyjne samorządu

terytorialnego

25 2,5

Przedsiębiorcy, podmioty gospodarcze i

organizacje gospodarcze

55 5,5

Związki zawodowe, samorządy zawodowe,

pracownicze

35 3,5

Organizacje społeczne, polityczne i religijne 140 14,0

Posłowie 2 0,2

Nieustalone 384 38,5

*Dotyczy pism rozpatrzonych.

Tabela 5

999 100,0

Petycja, apel, wniosek 138 13,8

Opinia, stanowisko 390 39,0

Protest 40 4,0

Skarga 21 2,2

Prośba w sprawie indywidualnej 260 26,0

Pismo dotyczące wcześniejszej korespondencji 24 2,4

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej 24 2,4

Inne, niż w 1-7 85 8,5

* Dotyczy pism rozpatrzonyc


text:
Tadży-soe, 18 lipca.

Przedwczoraj nareszcie wyjazd z Pekinu; doczekać się go nie mogłem.

Musiałem jako gość stosować się do woli pana domu, Kettelera; a głównie ów nieszczęsny paszport chiński był opóźnienia przyczyną.

Raniutko, o świcie, dla uniknienia skwaru ruszyliśmy konno z Kettelerem z legacyi.

Po półgodzinnej jeździe przez owe tak niesłychanie brudne, pełne kurzu lub błota, ludzi, bydląt, zgiełku niezwykłego nawet w Chinach ulice Pekinu, dojeżdżamy nareszcie do stawów położonych w blizkości »miasta«, alias pałacu cesarskiego.

Stawy w tej chwili pokryte potężnymi przepysznymi kwiatami lotusu białymi i różowymi; są to po prostu wody deszczowe, zatrzymane w rowach fortecznych, okalających, jak wszędzie na Wschodzie, rezydencye i miasta.

Ketteler ledwo mi daje sekund parę na rzucenie okiem na te pyszne kwiaty, na wierzchołki drzew, co z poza niebotycznego muru pałacowego wyzierają, ciekawe widzieć co się na bożym zresztą świecie dzieje — dla mnie tem ciekawsze one, że ich konarów i pni nigdy mi oglądać nie będzie wolno!

Ruszamy jednak dalej; Ketteler opowiada dla dodania mi dobrego humoru, że nic równie ciekawego ni pięknego, jak mało stąd odległy ów most marmurowy, którego już nie zobaczę!

Po trzech kwadransach opuszczamy nareszcie ostatnią bramę miasta.

W tej chwili słyszymy koło jednej z bram, w rodzaju tryumfalnych łuków, na codzień dla publiczności zamkniętych, niezmiernie oryginalny śpiew, z daleka nieco podobny do głośno przez kilkadziesiąt osób razem deklamowanej z patosem modlitwy.

Zbliżamy się, i — o dziwo! — około 50 do 60 młodych chłopaków, lat 16 czy 17, klęczy na jednem kolanie; każdy w ręku trzyma łuk napięty; do pasa, ponieważ lato, nadzy, i śpiewają, śpiew monotonny, z kilku nut zaledwie się składający, o dziwnym, nieco patetyczne deklamacye chóru japońskich religijnych tragedyj przypominającym rytmie.

Jedna część tego chóru głośniej śpiewając, wpada w śpiew cichy, przytłumiony drugiej.

Arigo Boito lub Wagner pysznieby mogli zużyć ten nadzwyczaj oryginalny materyał w jakiejś Walpurgi's Nacht.

Pytamy, co to?

Zdawało się bowiem, sądząc z rytmu owego chóru, że to modlitwa; bynajmniej; to młodzi wojownicy, których w ten sposób ćwiczą na przyszłych obrońców kraju.

Rodzaj musztry ćwiczenie w trzymaniu łuku, wyrabianie siły muskułów, wdrażanie młodzieży w rzemiosło łuczników.

Ketteler przyznał mi się, że nic podobnego przez dziesięcioletni swój pobyt nie widział.

Na przeciwległych wzgórzach pomiędzy drzewami po chwili widnieje już letni pałac.

Droga nasza ciągle do niego nas zbliża.

Płakać się istotnie chce.

Raz, że to takie wszystko poniszczone, powtóre, że go widzieć nie można.

Pagody, wieże, zdala wśród zieloności ogrodów cesarskich widoczne, pojedyńcze pawilony rozrzucone tu i ówdzie po wzgórzach.

Przejeżdżamy koło głównego wejścia: rozległe szopy, potężne kloce drzewa częścią z Ameryki, częścią z południa Chin sprowadzonego, setki robotników, robota gorączkowa: paląc letni restaurują.

Przed głównem wejściem owe przepyszne dwa lwy bronzowe, z liczby niewielu pozostałości po tej wspaniałej rezydencyi, zniszczonej najprzód przez Anglików i Francuzów w 1860 r. — doniszczonej przez Globtrotterów, którzy łamali, psuli co było można, by »zabrać pamiątki« — dalej przez pospólstwo chińskie, bezpośrednio po opuszczeniu pałacu przez wojska sprzymierzonych — wreszcie przez rozmaitych wiernych poddanych Jego cesarskiej chińskiej Mości, którzy zabudowań pałacu używali za kamieniołomy.

Dziś pałac dla Chińczyków i białych zarówno zamknięty; mowy nawet być nie może o zwiedzeniu go.

Jedziemy dalej; mijamy wejście t. zw. tylne pałacu.

Na stromej pochyłości wysokiego pagórka, nastawiane amfiteatralnie pagody, wieże, zabudowania jakby forteca schodzą aż do stóp.

Nic równie oryginalnego nie widziałem.

Budynek o kilku piętrach, terasach, kolumnach, coś nie coś przypominający z daleka maurytańskie budowle — może Escurial — nic dziwnegoby nie było, boć tu po większej części według jezuickich planów budowano.

Wszak w rezydencyi letniej był i Trianon naśladowany — i to Trianon mały i wielki, tem ciekawszy, że między roccoco dekoracye wpleciony cesarski smok chiński z całą swą falangą obłoczków, psów, roślin.

A wszystko w białym jak śnieg wykute marmurze; a wszystko wśród zieleni i drzew, jakich w Wersalu niema.

Kto istotnie, czy Francuzi, czy Anglicy w 1860 roku rozpoczęli dzieło zniszczenia w tej pięknej rezydencyi, gdzie tak ciekawe pozostawili po sobie pamiątki Jezuici architekci i astronomowie cesarscy, tego nie wiem dokładnie.

Każdy naturalnie spycha winę na drugiego; obie strony dowodzą, że okoliczności zmuszały do tego barbarzyńskiego kroku.

Fotografie, które kupiłem, dają doskonałe wyobrażenie o tej właśnie części pałacu.

Po półtoragodzinnej jeździe stajemy przed świątynią »wielkiego dzwonu«.

Tu rezyduje na lato pan Klejmonow, sekretarz legacyi rosyjskiej.

Gości nas herbatą i jajami.

Daje mi jeszcze rozmaite rekomendacye i polecenia na drogę.

Po półgodzince ruszamy dalej.

Około 11-tej stajemy w świątyńce, dotąd przez legacyę belgijską wynajmowanej.

Pyszny basen murowany z wodą kryształową, ma zaszczyt chłodzić równie tłuste jak rozpalone od wielkiego słońca członki barona Kettelera.

O wpół do 1-szej jesteśmy na miejscu w Tadży - soe.

Świątynia wynajmowana od długiego szeregu lat przez legacyę niemiecką.

Położenie doskonałe, góry od południa i zachodu, od wschodu i północy ogromna, bezdenna równina, Pekinu, owa zielona równina, która przed 5-ma czy 6-ma wiekami tak podobała się nadciągającym z północy Mongołom, iż zeszli do niej i zajęli ją na zawsze.

Instalujemy się w t. zw. świątyni.

Mnie ofiarują mieszkanie w jednem z pobocznych zabudowań, Ketteler siedzi w najwyżej położonem, najchłodniejszem zabudowaniu, cierpiąc okropnie od gorąca.

Nazajutrz, tj. wczoraj, ekspedycya na górę Miaofeng - szan, 3000 metrów.

Ciekawa, bo dająca mniej więcej wyobrażenie o formacyi gór okalających dolinę Pekinu.

Ze szczytu widok istotnie wspaniały.

Niestety, niebo niezbyt sprzyjało; wracając dopiero, gdy dwie burze nad moim biednym kapeluszem przeleciały, rozerwały się chmury i literalnie u stóp moich jak kiedyś na Wezuwiuszu rozścieliła się płaszczyzna niezmierna, bez końca; dalej na wschód Pekin, dalej Tung - czau, na północ groby Mingów z dala widne, na zachód i południe góry, skały, przepaście, rozpadliny, widok rzeczywiście prześliczny.

U stóp najwyższego szczytu naszej góry świątyńka niewielka, jakiejś bogini dotąd mi nie znanej, leczącej i strzegącej od wszelkiego rodzaju niemocy i chorób.

To też mimo sceptycyzmu chińskiego, około 5 — 6000 pielgrzymów gromadzi się w pewnych dniach roku przed ołtarzem tej zacnej pani.

Góry aż po ów najwyższy w okolicy szczyt, na którym siedzę, od stóp do głów jednakową roślinnością okryte, bardzo wysokiemi trawami, wśród których najcudniejsze kwiaty, lilie, róże dzikie i t.

d.; czem wyżej, tem trawa lepsza, wonniejsza; tam też pędzą muły i krowy na paszę.

Podnóża tych samych gór, tak żyznych, jedynie rodzajowi lewandy róść pozwalają; spodem bowiem szczery piaskowy kamień.

Drzew naturalnie ani śladu, tem mniej lasu; gdzieniegdzie w niższych, jeszcze niby to uprawnych i zamieszkałych strefach pełno drzew owocowych, tu bowiem rosną sady, z których miliony brzoskwiń i moreli codziennie do Pekinu wędruje.

Brzoskwinie prześliczne, ogromne, doskonałe, mimo że na dziczkach rosną.

Drzewa te i krzewy nadają ten dziwny charakter okolicy, semi-cywilizacyi, odejmują dzikości tym skałom, co bryłami niezmiernemi tu i ówdzie rozrzucone leżą; stąd nawet pejzaż trudno nazwać dzikim.

Patrząc z tej góry na ten cudny widok, na tę urodzajną równinę, zieloną i złotą w tej chwili od słońca, które wyczyściwszy promienie w chmurach, tem czystszem złociło światłem ziemię — patrząc pewnie już po raz ostatni na Pekin — mimowoli żal mi się zrobiło za nim, za wszystkiem co się z nim kończyło; jednej tylko części Pekinu najmniej żałowałem, to rezydencyi dyplomatów europejskich.

Chciałem poświęcić krótką notatkę t. zw. ciału dyplomatycznemu w Pekinie — koniec końców nie warto; wszystko to, z dwoma może wyjątkami, tak podrzędne umysłowo figury...

I nie może być inaczej.

Wielki błąd popełniają niektóre rządy, zostawiając swoich reprezentantów długiemi latami lub przez całe życie w Chinach.

Zgubne to pociąga za sobą skutki; skwaśnienie, stetryczenie, znudzenie bezgraniczne — bo też ciasno tu i nudno okropnie po dłuższym pobycie.


text:
Bursa, z łaciny średniowiecznej: mieszek, worek.

Lud polski nie znał i nie używał nigdy wyrazu portmonetka, ale tylko: burska, bursiczka, kaleta, mieszek.

W aparatach kościelnych dwojakie są bursy: jedna, którą się kładzie do mszy na welonie kielicha, z korporałem wewnątrz; druga zaś - używana do schowania naczyńka z Najśw. Sakramentem albo z olejem Św., niesionym przez kapłana do chorych.

Bursa oznaczała także życie wspólne t. j. wspólnym kosztem, ze wspólnego worka, kasy, a mianowicie konwikt i kolegjum.

„Jadwiga w Pradze bursę litewską, aby się tam uczyli, założyła" - pisze Bielski w „Kronice".

„Oleśnicki w Krakowie bursę Jeruzalem założył dla studentów" - pisze Kromer.

Na oznaczenie ludzi lub przedmiotów jednakowej wartości mówiono: „Jedna-to bursa".

Przysłowie: „Wierna bursa zje bez obrusa", znaczyło to samo, co: „Dobra dusza zje bez obrusa", lub „Dobra duszka zje i z garnuszka".

W bursach szkolnych uczono także młodzież muzyki i śpiewu.

Za czasów saskich celowała pod tym względem bursa u jezuitów w Warszawie.

W Krakowie, jako stolicy kraju, było najwięcej burs.

Przy Akademii Krakowskiej były następne: 1) Jagiellońska - czyli ubogich, 2) Jerozolimska - fundacyi Oleśnickich, 3) Długosza - czyli prawników, 4) Filozofów - fundacyi Noskowskiego, biskupa płockiego, 5) Staryngielska i 6) Śmieszkowicza.

Oprócz tych były jeszcze przy akademii w różnych epokach i inne.

Z czasem, gdy Kraków zubożał, fundusze tych burs przepadły, a gmachy poszły w ruinę; dwie tylko pozostały: „Jerozolimska" i „Filozofów", lecz i te w r. 1851, podczas olbrzymiego pożaru ogień zniszczył, poczem na bursę obrócono gmach św. Barbary przy Małym rynku, gdzie pod dozorem senjora (był takim w ostatnich czasach prof. un.

Malinowski) istnieje dotąd dla ubogiej szkolnej młodzieży.

Bliższe szczegóły o urządzeniu pierwotnych burs ob.

pod wyrazem: Szkoły dawne.


text:
Dei Gratia, z łaski Bożej; formułę tę po raz pierwszy spotykamy w IV wieku, a mianowicie użytą r. 356 przez papieża Feliksa II w jego dekrecie przeciwko arjanom.

Ze świeckich panujących pierwszym, który użył wyrażenia z łaski Bożej, był Pepin, za nim poszli Karlowingowie, cesarze rzymscy, królowie niemieccy, książęta, elektorzy i prawie wszyscy panujący świeccy i dygnitarze kościelni w Europie, zatem i w Polsce.