text:
Alter Kacyzne

Stare miasto

tłum.

Michał Friedman

Kiedyś ten labirynt wąskich uliczek przebiegających między wysokimi, szarymi kamienicami był sercem Warszawy.

Obecnie jest już tylko peryferyjną dzielnicą miasta.

Przywodzi na myśl jakąś narośl na zdrowym ciele.

Na ciele nowoczesnego miasta, w którego żyłach jakoś inaczej płynie krew i serce bije inaczej.

Żydzi nazywają to miejsce Starym Miastem.

Ma ono sobie tylko właściwą specyficzną atmosferę.

Nawet powietrze w nim jest zupełnie inne niż w pozostałych dzielnicach Warszawy.

I ludzie tutaj inaczej wyglądają.

Odnosi się to zarówno do Żydów, jak i do nie-Żydów.

Wszyscy tu mają twarze jakoś poszarzałe i jakby przywiędłe.

Jakby kurz dawno minionych lat i dawnych pokoleń wgryzł się w fałdy ich ubrań i przykleił się do zmarszczek na ich twarzach.

Słowem, panuje tu istna szarzyzna.

Ludzie chodzący po uliczkach wloką za sobą cienie szarych, wysokich kamienic.

Chodzą wąskimi chodnikami prawie przylepieni do murów.

Przytuleni do nich niczym dzieci do kolan matki.

Wąskie, choć wysokie kamienice sprawiają wrażenie, jakby stały na spuchniętych nogach.

U dołu są bowiem szersze niż u góry.

Szare ściany ześlizgują się na brudny chodnik, jakby szukały w nim oparcia przed gwałtownym upadkiem.

Nie ma tu zwykłych, typowych bram.

Wąskie, obdrapane z wiekowej farby drzwi prowadzą do tonących w ciemnościach korytarzy.

W nocy oświetla je jedna, zwisająca z sufitu lampa.

Te ponure, ciemne, zawsze otwarte korytarze rzucają strach na wąską uliczkę.

Wydaje się, że wołają: Ludzie, miejcie się na baczności!

Pamiętajcie, że na świecie grasują czarownice.

W każdym zakątku czyhają na was biesy!

I ludzie, znacznie gorsi od wszelakich biesów.

Nie na próżno przecież stoją w niszach wykutych w murach kamienic na wiecznej warcie Madonny i Święci.

Mury są stare, szare i zapuszczone, ale Madonny świecą czystym blaskiem sukien stale i systematycznie zamalowywanych błękitną, niebiańską farbą.

Wieńce zdobiące ich głowy składają się zawsze ze świeżych, pachnących kwiatów.

W ten sposób wierni chrześcijanie wyrażają im swoją wdzięczność za ich wieczną opiekę i trwanie na warcie.

Po cienistych uliczkach snują się ludzie-cienie.

I kiedy do wąskiej przestrzeni między wysokimi murami wdziera się kawalątek słońca, uliczka traci swoją dotychczasową szarą całość.

Ulega rozbiciu na kilka ostrych zakątków i na szereg krzywych pasemek.

Wydaje się, że za chwilę całkiem się rozpadnie, bo oto przerażone ludzkie cienie wydają się uciekać jak najdalej od uliczki po to, żeby znaleźć ocalenie przed grożącym tu niebezpieczeństwem.

Chcą jak najszybciej wydostać się z tego miejsca, przypominającego dziurawy rękaw.

Chcą dobiec do starego rynku.

Tam, w pełnym świetle słońca, przyjdą do siebie, odzyskają pogodę ducha.

Jeśli dawniej Stare Miasto było sercem Warszawy, to stary rynek jest sercem tego serca.

Stary rynek swoim kształtem przypomina czworoboczną skrzynię.

Jej bokami są czteropiętrowe na ogół kamienice o trzech lub czterech oknach.

Wszystkie są szare ze starości i jedna do drugiej jakby podobna.

To jednak tylko złudzenie.

Każda bowiem kamienica posiada własną, niepodobną do innej twarz.

Twarz z niepowtarzalnym wdziękiem.

Wdziękiem podupadłego arystokraty.

Jeśli tak jest, to co je trzyma razem?

Co sprawia, że szczelnie do siebie przyciśnięte trzymają się twardo ramię przy ramieniu?

Widocznie dlatego że wszystkie jak jeden mąż wpatrują się swoimi pozbawionymi powiek oczami w siedzącą na cokole, w samym środku rynku, syrenę.

Prawdziwa czarodziejka z tej warszawskiej Panny Wodnej o bezczelnie obnażonych piersiach i zagiętym ogonie rybim.

To ona właśnie, ze swoją tarczą i mieczem, rzuciła czary na stare kamienice.

To ona przykuwa wzrok stojących na warcie w niszach kamienic Madonn i Świętych.

Czworoboczny rynek przypominający zamkniętą skrzynię nie jest normalnym placem targowym.

Jest raczej podobny do ogromnej izby bez dachu.

Wspólnej izby na użytek wszystkich tutejszych mieszkańców.

Bawią się na nim dzieci.

Hasają wokół syreny.

Daleko od niej nie odbiegną.

Nie potrafią.

Syrena na nich także rzuciła czary.

Na schodkach cokołu siedzą stare kobiety i liczą oczka w pończochach.

Smutne prowadzą rozmowy.

Uskarżają się na swój los.

Jedna skarży się na to, że jej mąż grosza nie zarabia, druga, że mąż jej pije i na dodatek bije.

Trzecia zaś obu im zazdrości, bo jej mąż od dawna już spoczywa w grobie.

W letnie wieczory przechadzają się po placu robotnicy w samych kamizelkach.

Do ust przylepione mają papierosy.

Często zatrzymują się przy cokole, na którym siedzi Panna Wodna i odbywają długie rozmowy.

Są tu sami swoi.

Swoja też jest ta ogromna izba bez dachu.

Czują się tu wolno i swobodnie tu oddychają.

Żydzi i Polacy są tu sobie jakoś bliżsi niż gdziekolwiek w Warszawie.

Ciężka bieda jednakowo ich dotyka.

Jednakowo ich przytłacza.

Na Starym Mieście bogacze nie mieszkają.

Cienie minionych pokoleń Żydów i Polaków są tu ze sobą splecione wspólną tajemnicą.

I oto właśnie widzimy, jak na placu przy Pannie Wodnej, zatrzymali się dwaj robotnicy.

Po skończonej robocie, w drodze do domu spotkali się i przywitali.

Rozmowę zagaił jasnowłosy, rosły robotnik:

— Jak tam u ciebie z pracą?

Pytanie nie należało do zdawkowych.

Nie chodziło mu o to, żeby byle co powiedzieć.

Był po prostu ciekaw, czy kolega ma stałą pracę i czy z tej pracy jest zadowolony.

Zapytany po krótkim wahaniu odpowiedział:

— Izraelu, szczerze ci powiem, jak jest z moją pracą.

Nie leży mi ona na sercu.

Powiedz sam, czy malowanie kwiecistych szlaczków na ścianach mieszkań przy ulicy Franciszkańskiej jest właściwą pracą dla takiego jak ja prawdziwego malarza?

Oby tych brzuchatych facetów szlag trafił!

Czy po to warto było mnie, Szajce, przyjechać do Warszawy?

Blondyn poklepał go po ramieniu i powiedział:

— Bądź cierpliwy.

Poczekaj.

Nie od razu Kraków zbudowano.

Człowiekowi patrzącemu na nich z boku mogło się wydawać, że tylko jeden z nich był prawdziwym robotnikiem.

Na robotnika właściwie wyglądał Szajke.

On bowiem miał na sobie koszulę i spodnie upstrzone rozmaitymi kolorowymi farbami używanymi przez pokojowych malarzy.

Prawdziwa paleta.

Zdziwienie budził tylko fakt, że tylna część jego ubrania także pokryta była wielobarwnymi plamami.

W przeciwieństwie do Szajki, Izrael miał na sobie czyste, porządne ubranie, ładną koszulę z miękkim kołnierzykiem i krawat.

W ręku laska i na palcu złoty pierścionek ślubny.

Ale złotem błyszczał nie tylko palec.

Kiedy uśmiechając się otwierał usta, złotem błyskały jego zęby.

— Nie masz cierpliwości, Szajke — łagodnym głosem skarcił go Izrael.

— Zrozum, że Warszawa to nie miasteczko.

To głęboka otchłań.

Tu tylko dzięki cierpliwości i energii do czegoś dojdziesz.

Czy byłeś już u Rytowa?

— Właśnie od niego wracam.

I mówiąc to Szajke zagapił się na dach jednej z wysokich kamienic.

Patrzył i patrzył.

Wzroku nie mógł od niego oderwać.

Oto bowiem dostrzegł wśród czarnych od starości dachówek szeroką, szklaną, czworoboczną łatę.

— A niech go jasny piorun trzaśnie!

Ma teraz u siebie modelkę.

Izrael przerwał mu dalszy tok wywodów:

— I w tym ubraniu byłeś u niego?

Szajke z początku nie zrozumiał pytania Izraela.

Ze zdumieniem w oczach spojrzał na niego.

Dostrzegłszy, że ten krytycznie ogląda jego usiane plamami ubranie, połapał się, w czym rzecz i natychmiast wybuchnął śmiechem.

Wąziutkie jego oczy nagle przekształciły się w skośne szparki otoczone cienkimi zmarszczkami.

— Prawdziwy Chińczyk — szepnął jakby do siebie Izrael.

— A ty uważasz, że powinienem był na jego cześć przebrać się w porządny garnitur?

Kim właściwie jest ten Rytow?

Czy nie takim samym jak ja malarzem?

— Tak, ale z pewną małą różnicą.

Rytow to znacząca już dziś postać.

To sławna szycha.

To malarz obsypany wieloma nagrodami.

— Tfu!

Widzę, że i z ciebie, Izraelu także zrobił się już burżuj.

Dlatego, że on posiada własne atelier, że może sobie pozwolić na kupno płótna bez ograniczeń, że stać go na modelkę, że piszą o nim w gazetach, ja, Szajke, mam się przebierać?

Ja Izraelu, wracam z roboty.

I mówiąc to, uderzył się w pierś.

Od tego uderzenia tuman kurzu wystrzelił z jego koszuli.

Izrael widząc, że go nie przekona, dał za wygraną.

Uśmiechnął się i zapytał:

— Czy Rytow ma twoje rysunki i obrazy?

— Tak.

— I co powiedział?

— Że bardzo mu się podobają.

— A konkretnie?

Na twarzy Szajki pojawił się grymas.

Oczy mu się jeszcze bardziej zwęziły.

Zupełnie jak u skośnookiego Chińczyka.

Podrapał się po głowie i wypalił:

— Cholera go wie!

Powiedział, że mam dalej pracować.

— A ty, sam, nie wiedziałeś o tym?

— Powiedz szczerze Izraelu, czy taka praca ma dla mnie sens?

Czy doprowadzi mnie do upragnionego celu?

Z żałosnej miny na twarzy Szajki można było wyczytać błagalną prośbę, żeby Izrael uwolnił go od ciężaru, jakim był obowiązek kontynuowania nielubianej pracy.

Mimo przyznania się do lenistwa, nie utracił jednak Szajke sympatii Izraela.

— A niech cię kule biją, Chińczyku — zawołał Izrael i szybko machnąwszy ręką dodał:

— Z ciebie, Szajke, będzie taki malarz artysta, jak ze mnie tancerz.

Ze wszystkich twoich talentów pozostanie ci tylko sztuka gwizdania.

Szajke stanął w rozkroku i założywszy ręce na boki powiedział:

— A co?

Słyszałeś kiedyś lepszego ode mnie gwizdacza?

Izrael roześmiał się.

W jego otwartych zębach błysnęły złotem zęby.

I nagle Szajke spoważniał.

Przesunął czapkę na sam czubek głowy i z całą powagą oświadczył:

— Dajmy temu spokój Izraelu.

Powiedz mi lepiej, co słychać z moimi wierszami.

Czy wreszcie kiedyś zobaczę choć jedno moje słowo w druku?

Izrael przyrzekł mu, że w najbliższym numerze „Zeszytów Partyjnych” ukażą się jego wiersze.

Szajce to jednak nie wystarczyło.

Dalej napierał na Izraela:

— Kiedy się ukażą?

— Zrozum Szajke.

Nie można przecież całego numeru czasopisma wypełnić wierszami.

Brakuje nam jeszcze sporo innego niż wiersze materiału.

Właśnie dzisiaj wybieram się do Szmuela po odbiór wstępnego artykułu.

Bądź cierpliwy.

Szajke jednak cierpliwością nie grzeszył.

Jego muza nie chciała czekać.

W kieszeni błyszczących od farby spodni, miał właśnie nowy wiersz.

Wahał się, czy go pokazać Izraelowi.

Przecież ten nie zdążył jeszcze wydrukować poprzednich jego wierszy.

Nie, nie pokaże go.

Podniósł głowę i wlepił wzrok w dach kamienicy.

W jego „chińskich” oczach tlił się jakiś promieniejący płomyk i na wargach błąkał się uśmiech niewinnego dziecka.

Na dachu stał chłopczyk i machał w powietrzu kijem pięciokrotnie dłuższym od siebie.

Do kija przywiązana była szmata.

Powiewał nią, tak jakby odprawiał jakieś czary.

Może chciał przemalować całe niebo wiszące nad rynkiem Starego Miasta?

A może machał szmatą na zachodzące słońce, bo chciał je zatrzymać.

Prawda okazała się prostsza.

Chłopiec dyrygował gromadą srebrzystych gołębi.

Wysoko w powietrznej przestrzeni krążyły srebrzystobiałe ptaki.

Miało się wrażenie, że to nie ptaki, ale kwiaty, które wysypywały się z różowego obłoku.

Kiedy gromadnie spadały koszącym lotem na dach, zamieniały się w jedną, dużą stertę czarnych szmatek, po czym natychmiast zrywały się znowu do lotu i znowu upodobniały się do srebrnych kwiatów.

I w tej właśnie chwili zapłonęły od obłoku pod słońcem różowym kolorem.

Ochłonąwszy od tego widoku Szajke wrócił do przerwanej rozmowy:

— W moim miasteczku Izraelu, indyki o tej porze idą już spać.

Przytulają się do siebie, opowiadają sobie wczorajsze sny.

A brzmi to tak:

— Tiu-liu!

Lu, lu, lu!

Tiul, tiul, tiul.

Te dźwięki wyraził Szajke gwizdaniem.

I robił to znakomicie.

Uzmysłowił Izraelowi treść owych dźwięków w taki sposób, że ten wybuchnął głośnym śmiechem, po czym zawołał:

— A niech cię licho porwie, ty mój poeto!

Ty mój gwizdaczu.

Dobranoc.

Przełożył z jidysz Michał Friedman

Niniejszy fragment pochodzi z pierwszej części powieści Altera Kacyzne Silni i słabi.

Tekst opracowany na podstawie: Alter Kacyzne, Stare miasto, ,,Midrasz" nr 13 (45), styczeń 2001, s. 52-54, ISSN 1428-121 X.


corpora: wikisources-pl

text:
269.

Mędrcze, z wiedzą twą przyśnioną!

Spójrz w tej zorzy rozwidnienia,

Z których brzask się wypromienia.

Wierz mi — w Niebie tak znaczono:

Że więc blaski jej rozpłoną,

Bez Twojego przewidzenia.

Także patrz, gdy, zmierzchu stroną,

Dziennym troskom śląc żegnania,

Do snu słońce skroń swą skłania.

W nocnej ćmy gwiaździste łono,

Wierz mi — samo spłynie ono —

Bez twojego pomagania.


corpora: openbooks

text:
Franciszek Karpiński

Do Justyny

O wdzięczności

Dokąd płyniesz, rzeczko mała?

Niesiesz dań królowi twemu,

Wodyś od morza dostała,

Wracasz ją morzu swojemu.

Nic cię w biegu nie zatrzyma,

Ni drzewo, ni brzeg zielony,

Justyna z swemi oczyma,

Ni Koryla flet uczony.

Justyno, patrz, ta smereka,

Jak bardzo w górę się wspina!

Mniemasz, od ziemi daleka,

Że już o niej zapomina.

Spuszcza jej swoje nasienie,

Stąd ją młodzieżą okrywa;

I za samo wyżywienie

Stem darów: jeden dar zbywa.

Bądź wdzięczną; ty nie znasz tego,

W twym uporze nieodmienna

Nie życzęć ja ci nic złego;

Aleś jest sroga, kamienna.

Może me zasługi małe,

Niewarte twojej wdzięczności

Ale to serce zbolałe

Warte całej twej litości.

Kiedyś się ktoś spyta z boku

A gdzież jest to dobre chłopię?

A ja w tym wdzięcznym potoku

Już się natenczas utopię.

-----


corpora: CEN

text:
Firma Sony najprawdopodobniej będzie musiała wycofać ze sprzedaży swój produkt – notebook Vaio TZ.

Komputerów mogą się przegrzać i spowodować oparzenie lub pożar.

Modele narażone na przegrzewanie to VAIO VGN-TZ100, VGN-TZ200, VGN-TZ300 oraz VGN-TZ2000.

Sprzedawano je od zeszłego roku w sklepach w Japonii i USA.

Odbiorcami byli pojedynczy klienci jak i całe firmy.

Właściciele wymienionych modeli powinni zgłosić się do firmy Sony, aby ustalić, czy ich komputer może być wadliwy.


text:
Coppi Antoni, ksiądz, ur. 1783 w Andezeno pod Turynem, um.

12 Marca 1870 w Rzymie.

Do historji włoskiej ostatniego wieku nieodzowne są jego Annali d’Italia.

Jako kontynuacja pracy Muratorego (ob.), rozpoczynają się te roczniki z r. 1750, a kończą na 1861; 4 t. (do 1819) w Rzymie, 5 t.

(—1829) w Luce, 6 t.

(—1845) znowu w Rzymie, ostatnie we Florencji drukowane.


text:
Anna Jagielonka, córka Zygmunta Starego i Bony, ur. 18 Paźdz.

1522 r.

Pomimo kilku starających się o jej rękę, długo nie wychodziła za mąż.

Na dworze Zygmunta Augusta, brata swego, była wzorem cnoty i bogobojności.

A gdy król sprzykszywszy sobie pożycie z żoną Katarzyną, uwikłał się w nieprawe miłostki, Anna nie mogła znieść widoku nierządnych niewiast, które zapanowały na dworze brata, i nie taiła swego oburzenia.

Ściągnęło to na nią pociski dworaków, którzy, w widokach osobistych, pochlebiali królowi.

Najmocniej pracowała nad poniżeniem królewny dawna jej panna dworska Zajączkowska.

Król zobojętniał zupełnie dla siostry, w końcu jawną okazywał jej niechęć.

Opłakana była dola Anny po śmierci brata († 1572), w czasie bezkrólewia.

Obawiano się jej wpływów na elekcję przyszłego króla.

Nie dozwolono jej towarzyszyć przy przeprowadzaniu zwłok brata.

W chwili zaś zbliżającej się elekcji, rozkazano jej wyjechać z Warszawy.

Rozgłaszano następnie lata królewny, w myśli odstręczenia książąt starających się o jej rękę.

Położenie jej stało się jeszcze drażliwszém z przyjazdem Henryka Walezjusza do Polski.

Przed elekcją Henryka, oznajmiono w jego imieniu, że poślubi Annę.

Młody atoli król nie myślał bynajmniej o przeszło pięćdziesięcioletniej królewnie.

Upokorzenie to głęboko uczuła Anna.

Na drugiej dopiero elekcji doczekała się wynagrodzenia wielu trosk i zawodów.

Stronnicy Stefana Batorego, w myśli z jednania sobie umysłów szlachty, głosującej za Piastem, wystąpili z propozycją ogłoszenia Anny królową.

Przyjęto ten wniosek i podano jednocześnie za męża jej Stefana Batorego, księcia siedmiogrodzkiego.

Tym sposobom przechylono szalę na korzyść Batorego i usunięto wpływ austrjackiego stronnictwa, które już ogłosiło poprzednio królem Maksymiljana.

Anna Jagiellonka, jako królowa polska, odznacza się pobożnemi i miłosiernemi uczynkami, za jej staraniem i nakładem odnowiono wiele kościołów; mianowicie podniosła i przyozdobiła kaplicę królewską w katedrze krakowskiej, której wiele, w różnych czasach, przesłała darów.

Um.

w Warszawie 9 Wrze.

1596 r.

Ciało jej sprowadzono do Krakowa.

Ksiądz Piotr Skarga, w piękném pogrzebowém kazaniu, wyraził, że zmarła była przykładem życia królewskiego i chrześcjańskiego.

Dochowało się wiele listów Anny Jagiellonki, które ogłaszali drukiem: J. U. Niemcewicz (Pamiętniki Histor.) i Ambroży Grabowski (Starożytn. histor.

pol.).

Ale najobfitszy zbiór materjałów znajduje się w dziele Al. hr. Przeździeckiego: „Jagiellonki Polskie w XVI wieku.“ W.

Ch.


text:
Podróż do środka Ziemi

Rozdział XXI

Juliusz Verne

Nazajutrz rano bardzo wcześnie wybraliśmy się w powrotną drogę, która wedle mojego rachunku mogła trwać około pięciu dni.

Nie będę się silił na opisywanie trudów i męczarni, jakich doznaliśmy w tej podróży.

Stryj niecierpliwił się i gniewał, że nie jest najsilniejszym i najwytrzymalszym z ludzi; Hans znosił wszystko z rezygnacyą swego obojętnego i spokojnego temperamentu; ja przyznam się, ze skargą na ustach i rozpaczą w duszy.

Nie miałem odwagi znosić tylu przeciwności.

Jak przewidywałem, tak się też stało; wody nam zbrakło zaraz w końcu pierwszego dnia.

Pozostała tylko jałówcówka; lecz ten piekielny płyn palił w gardle i zwiększał, zamiast gasić pragnienie.

Temperatura zdawała mi się duszącą, byłem jakby sparaliżowany, nie mogłem się utrzymać na nogach i dla tego często musieliśmy robić przestanki; a wtedy stryj lub nasz przewodnik podtrzymywali mnie, abym nie upadł.

Uważałem jednak, że profesor walczył ze znużeniem i doświadczał strasznych cierpień pragnienia.

Nareszcie we wtorek 8-go lipca, na czworakach, prawie nawpół umarli, dowlekliśmy się do punktu w którym się rozchodziły dwie drogi.

Tu padłem na grunt lawinowy, jak massa bezwładna.

Była dziesiąta godzina przed południem.

Islandczyk ze stryjem oparci o ścianę, próbowali zjeść kawałek suchara.

Z moich warg spieczonych tylko się jęki wydobywały, aż nareszcie wpadłem w zupełne prawie omdlenie.

Stryj zbliżył się do mnie, wziął mnie w swe objęcia i podniósł do góry jak małe dziecię.

– Biedny chłopczyna! – wybąknął pocichu, ale z prawdziwem uczuciem.

Wzruszyły mnie te słowa litości, bo nie byłem przyzwyczajony do pieszczot surowego profesora.

Pochwyciłem jego drżące ręce i okryłem je pocałunkami.

Z oczami łez pełnemi stał przedemną ten dziki człowiek, zezwalając na wszystko.

Wreszcie po chwili milczenia porwał flaszkę zawieszoną na szyi, i przysunąwszy ją do ust moich: – Pij, zawołał, pij prędzej!

– I nie czekając odpowiedzi, gwałtem wlał mi w usta trochę wody, jaka się tam znajdowała.

O radości niezrównana!

woda zwilżyła moje spalone usta!

Ta resztka zbawczego napoju przywróciła mi na nowo uciekające już życie.

Złożyłem ręce i dziękczynnym wzrokiem wyrażałem mą wdzięczność stryjowi.

– Tak, moje dziecię!

tak!

była to ostatnia porcya!

chowałem ją staraanie na ostatni wypadek.

Sto razy już może wstrzymywałem się od picia, choć mnie okropne paliło pragnienie.

Tak mój Axelu, kilka kropel dla ciebie chowałem!

Rzęsiste łzy polały mnie się z oczu; całowałem rękę stryja, nie mogąc się od niej oderwać.

– Tak mój biedny chłopczyno!

wiedziałem, że przybywszy tu opadniesz z sił, że będziesz umierającym… zachowałem tę resztkę wody, aby cię do życia przywołać.

– Dzięki ci, dzięki drogi stryju!

Czułem że odzyskuję zwolna siły, że mogę mówić nareszcie.

– Teraz – rzekłem – gdy nam już wody brak zupełnie, sądzę że nic nam nie pozostaje, jak wrócić na powierzchnię ziemi.

Stryj widocznie unikał mego wzroku, spuszczał głowę, odwracał się i kręcił na wszystkie strony.

– Trzeba wracać na Sneffels – raz jeszcze zawołałem.

Oby nam tylko Bóg dodał siły do wydobycia się na wierzch krateru.

– Wracać – rzekł stryj, jakby sobie samemu a nie mnie odpowiadając.

– Tak, wracać!

wracać mój stryju i to bez straty czasu.

Nastąpiła chwila milczenia.

– Tak więc Axelu – rzekł stryj dziwnym jakimś tonem – tak więc te kilka kropel wody nie przywróciły ci odwagi i energii?

– Odwagi!

– Widzę cię jeszcze zwątpiałego jak przedtem, ciągle rozpaczającego…

– Więc nie chcesz stryju…

– Zrzec się zupełnie tej wyprawy, w chwili właśnie, gdy wszystko zapowiada że się udać może?

Nie, nigdy!

– Zatem musimy przygotować się na śmierć niechybną,

– Nie, Axelu, nie!

ja nie chcę twej śmierci; Hans wyprowadzi cię na ziemię.

Zostawcie mnie samego.

– Jakto stryju, jabym cię miał opuścić?

– Zostaw mnie, zostaw powtarzam ci!

Zacząłem tę podróż i doprowadzę ją do końca, lub zginę.

Idź, idź Axelu!

wracaj na ziemię!…

Profesor był w stanie nadzwyczajnego rozdrażnienia.

Głos jego na chwilę wzruszony i łagodniejszy, stawał się znowu ostrym i groźnym.

Z dziką energią walczył on przeciw niebezpieczeństwu.

Nie chciałem go porzucić w głębi tej przepaści, a z drugiej znowu strony, instykt zachowawczy kazał mi uciekać od niego.

Przewodnik nasz przysłuchiwał się tej scenie ze zwykłą sobie obojętnością; rozumiał jednak o co rzecz idzie, z samych gestów naszych mógł się domyśleć, przy jakiej każdy z nas drodze obstaje.

Lecz Hans mało do tego wszystkiego przywiązywał wagi; gotów był iść dalej, lub wracać na skinienie swego pana.

Czemuż w tej chwili nie umiałem się z nim rozmówić?

Możebym słowami, jękiem, prośbą nareszcie, zdołał wzruszyć tę zimną figurę, pokazać mu grożące niebezpieczeństwo.

We dwóch możebyśmy łatwiej zdołali przekonać szalonego profesora; w ostatnim razie zmusilibyśmy go do powrotu na Sneffels.

Zbliżyłem się do Hansa, ująłem go za rękę – nie poruszył się wcale: wskazałem mu palcem drogę krateru – Islandczyk stał jak posąg.

Na twarzy mojej mógł wyczytać straszne cierpienia: ściskałem mu rękę konwulsyjnie; poruszył się nareszcie, potrząsnął z lekka głową i najspokojniej wskazując na mego stryja, rzekł:

– „Master.”

– Pan! – zawołałem – szaleńcze, co mówisz?

Nie jest przecie panem twego życia!

trzeba uciekać!

Trzeba uciekać!

trzeba go zabrać ze sobą gwałtem, przemocą gdy nie można inaczej… czy słyszysz?

Czy mnie rozumiesz?

Porwałem Hansa za ramię, chciałem go zmusić aby powstał z siedzenia i szedł ze mną.

lecz napróżno!

Stryj tymczasem wdał się pomiędzy nas.

– Uspokój się Axelu – rzekł do mnie łagodnie – bądź pewnym, że nic nie wskórasz z tym człowiekiem.

Oto lepiej posłuchaj mojej propozycyi.

Słuchałem w milczeniu, z założonemi na piersi rękami.

– Brak wody – mówił stryj – jest jedyną przeszkodą do wypełnienia mych zamiarów.

W galeryi wschodniej, z której wychodzimy, pomiędzy pokładami ławy iłołupku i węgla, nie napotkaliśmy ani jednej kropelki wody.

Jest podobnem do prawdy, że szczęśliwsi będziemy w tunelu zachodnim.

Potrząsnąłem głową z niezadowoleniem.

Wysłuchaj mnie do końca – rzekł profesor silniejszym głosem.

– Gdyś ty tam leżał prawie bez życia, ja badałem skład geologiczny tego podziemia i przekonałem się, że prowadzi ono wprost do wnętrza globu.

Niewiele czasu upłynie, a dostaniemy się do pokładów granitowych, w których musimy napotkać obfite źródła; natura skały przemawia tu za mojem twierdzeniem, a prócz tego poczucie moje zgadza się najzupełniej z logiką.

Otóż co ci chcę proponować: gdy Kolumb domagał się od swego ekwipażu trzech dni dla wynalezienia ziem nowych, ludzie z nim będący choć wynędzniali, chorzy i przestraszeni, wyrozumieli jednak jego prośbę i…

Kolumb odkrył Świat Nowy.

Ja, nowoczesny Kolumb tych krain podziemnych, błagam cię tylko o dzień jeden, w ciągu którego jeśli nie znajdę brakującej nam wody, to przysięgam ci że powrócimy na powierzchnię ziemi.

Przy całem rozdrażnieniu mojem, przyznam się że zdziwiła mnie niepomału taka mowa, dla tego mianowicie, że słyszałem ją z ust surowego profesora Lidenbrocka.

– Dobrze – zawołałem – niech będzie tak jak ty chcesz stryju, i niech Bóg wynagrodzi twa nadludzką, energię i rezygnacyę, twe wzniosłe poświęcenie się dla nauki.

Nie mamy ani chwili do stracenia; każda upływająca minuta jest nazbyt kosztowną.

A więc w drogę w imię Boże!


text: Altarysta, altarzysta, ołtarzysta, ksiądz, pomocnik plebana, wikarjusz, utrzymywany z altarjów (dochodów ołtarza).


text:
Aniołów Stróżów święto.

Uroczystość św. Michała przez długi czas była uważana za główne święto wszystkich duchów niebieskich; dopiero w początkach XVI w. odłączono od tej uroczystości, święto Aniołów Stróżów, zatwierdzone przez Pawła V dla całego Kościoła, d.

27 Wrześ.

1608 r.; Klemens X, 13 Wrześ.

1670 r., wyznaczył na nie dzień 2 Paźdz.

Wprawdzie, w postanowieniu Pawła V nazywa się to święto w liczbie pojedyńczej Angeli Custodis, ale rozumiano tu (mówi Cavalieri) święto wszystkich Aniołów Stróżów; jakoż wkrótce, przy poprawie Brewjarza, dla usunięcia wątpliwości położono w l. mn.

Angelorum Custodum; w części jednak Brewjarza pro aliquibus locis, jest i dotąd osobne święte Angeli Custodis, nawet cum octava.

Święto Aniołów Stróżów dla całego Kościoła jest duplex minus; dla niektórych zaś prowincji, z koncessji Klemensa IX d.

30 Lipca 1667 r., dx.

2 classis; w królestwie Polskiém różnie się też, co do rytu, w różnych djecezjaeh, to święto się obchodzi: wszystkie jednak djecezje nasze dotąd obchodzą je 2 Paźdz., choć w całych Niemczech w pierwszą niedzielę we Wrześniu, t. j. wedle rachuby świeckiej, albo też gdzie taki zwyczaj, w pierwszą niedzielę Września, wedle rachuby kościelnej.

Gdzie się to święto obchodzi we Wrześniu, 2 Paźdz. już się opuszcza, wedle dekretu S. R. C. z d.

30 Wrześ.

1679 r.

Krom świąt: Michała Archanioła 8 Maja (u nas przenoszone), na pamiątkę pokazania się jego na górze Gargano, i 29 Wrześ., na pamiątkę poświęcenia Kościoła, pod jego wezwaniem na tejże górze wystawionego, mamy jeszcze święta Aniołów: 18 Marca Archanioła Gabrjela, zwiastuna Najśw. Marji Panny; d.

24 Paźdz..

Archanioła Rafała, przewodnika i opiekuna młodego Tobjasza, lecz tych w ogólnym kalendarzu nie masz.

X. S. J.


text:
Około 200 lekarzy z Samodzielnego Publicznego Centralnego Szpitala Klinicznego w Warszawie blokowało ulicę Banacha, przy której znajduje się placówka.

Lekarze domagają się od rządu "konkretnych pieniędzy na podwyżki".

"To wyraz spontanicznej frustracji, która wzbiera w naszym środowisku" - wyjaśnił dr Maciej Jędrzejowski.

Według niego, środowisko medyczne jest rozczarowane brakiem postępu w rozmowach na temat reform w służbie zdrowia.

Protest trwał około godzinę.

Ulica Banacha na wysokości szpitala była nieprzejezdna, tworzyły się korki.

"W tym szpitalu leży obecnie około tysiąc chorych.

Ja i moi koledzy nie mamy za co ich leczyć.

Nie możemy dopuszczać do dalszego zadłużania się szpitala.

Rząd składa na razie obietnice, nie ma jednak konkretnych działań, które doprowadziłyby do zmian w systemie ochrony" - podkreślił Jacek Bojakowski.

Rząd chce przeznaczyć na świadczenia zdrowotne 5,8 mld zł dodatkowych pieniędzy z budżetu państwa w 2008 r. i 852 mln w tym roku: 652 z nadwyżki NFZ i 200 mln zł z rezerwy ministra zdrowia.

Wicepremier Przemysław Gosiewski poinformował, że pieniądze mają być przeznaczone na zwiększenie świadczeń medycznych i wzrost ich wartości, co wpłynie na wzrost płac pracowników tej branży.


text:
←Akt IV Akt V

Mazepa

Sala w zamku.

WOJEWODA, CHMARA

WOJEWODA

Czy syn już w trumnie?

CHMARA

W trumnie już panicz spoczywa.

WOJEWODA

Czy moja żona jeszcze nie umarła?

CHMARA

Żywa -

Ale już jej niedługo.

-

WOJEWODA

Teraz, panie Chmaro,

Cokolwiek się tu stanie z moją głową starą,

Waćpan mię nie opuścisz?

CHMARA

Przysięgam na krzyżu.

WOJEWODA

Więc ty widziałeś wojsko kwarciane w pobliżu?

CHMARA

Jadąc po trumnę, wojsko spotkałem i działa.

Tu szli.

WOJEWODA

Stąd o dwie mile?

CHMARA

O dwie.

WOJEWODA

Bogu chwała!

Dosyć mam czasu...

Król chce wyjechać koniecznie,

Ja króla puszczę - lecz paź tu zostanie, wiecznie,

Choćby mi spadł łeb siwy.

Idź - czekaj rozkazu.

Chmara wychodzi.

Proszę... nie zapłakałem jeszcze ani razu,

WOJEWODA, KRÓL - ubrany jak do podróży, MAZEPA - kilku pokojowych królewskich

KRÓL

Nad twojego chłopaka zapłakać mogiłą,

A na nas tu spogląda z litością - i głogiem

Nazywa róże świata.

To rzecz jest głęboka,

I wynosi swe wszystkie, za ten świat, nadzieje.

Będąc na takim świecie... lecz cóż robić z dolą !

-

Dalipan, że mi smutno rzucać dom waszmości,

Ale są interesa Rzeczypospolitéj

I te mnie bardzo naglą.

WOJEWODA

Pogrzeb nie odbyty,

A ty, panie, wyjeżdżasz?...

KRÓL

Wierzaj, wojewodo,

WOJEWODA

Ot - na co próżno gadać, miłościwy panie,

Ty wyjeżdżasz - lecz syna mego kat zostanie...

KRÓL

Na Boga!

Mości panie, na co?

WOJEWODA

By zdał sprawę.

KRÓL

Cóż to?

Czy waszmość sądną chcesz postawić ławę?

A niechże się coś waszmość na króla ogląda -

Na Boga! - a to może, gdy mi przyśniesz w oczy,

I waćpana się głowa po trumnie potoczy.

Śmiałżebyś tutaj zrobić rokoszową probę?...

Czy waść myśli uwięzić królewską osobę?

WOJEWODA

Król stąd wyruszy - ale bez pazia wyruszy.

KRÓL

Zobaczymy czy śmiesz nas trzymać!

- Waść się puszy.

Ale waść nie śmie.

WOJEWODA

Żadnej nie użyję siły;

Ale ci, królu, drogę zastąpią mogiły.

KRÓL

Do szabel, mospanowie!

WOJEWODA

Moja w pochwie leży.

Kazałem zaszpuntować gardła mych moździerzy.

Ja się nie oprę siłą... tylko w moim dworze

Nieprzestąpiony jeden próg tobie położę...

Próg dla królewskiej nogi...

KRÓL

Ba - gadzino dumna!

-

WOJEWODA

Oto jest, mości królu, syna mego trumna,

Oto próg, mości królu, święty trup człowieka.

Terazże, najjaśniejszy panie, ojciec czeka...

Niechaj twoja ostroga to ciało ubodzie...

Daj pazia... lub idź, panie...

KRÓL

Odsuń tego trupa...

WOJEWODA

O!

teraz dobrze moja zamknięta chałupa...

Cóż, panie paziu - ze mną zostajesz?

czy zgoda?

Ja waćpana dzień jeden chcę mieć...

Dzisiaj środa?

W piątek wypuszczę - żywcem wypuszczę - niech zginę.

Lecz cię żywego będę miał - choć przez godzinę...

Na Matkę się Najświętszą klnę, że wyjdziesz żywy!

Ja tylko chcę mieć ciebie w rękach...

MAZEPA

na stronie

O, straszliwy!...

W ręce mię chce wężowe owinąć jak w bluszcze.

WOJEWODA

do króla

Przysięgam, panie, że ci go żywcem wypuszczę.

MAZEPA

do króla na boku

Przyjedziesz tu, działami otoczysz zamczysko;

Mnie się tu nic nie stanie; król stracisz powagę...

Mam szczęśliwe przeczucie, będę miał odwagę...

Król wrócisz za godzinę...

KRÓL

namyśliwszy się, do wojewody

O, starcze zacięty!

Ja ci pazia zostawiam - lecz za jeden zdjęty

Włosek z niego - za jedną plameczkę na cześci -

Ty mi odpowiesz głową...

WOJEWODA

W tym domu boleści

Paziowi będzie dobrze...

KRÓL

Zobaczym się, stary.

Wojewoda trumnę bierze na ramiona; król i pokojowce wychodzą.

WOJEWODA, MAZEPA, potem CHMARA i słudzy w żałobie

WOJEWODA

Nie wiem, czy do widzenia... tu szerokie mary -

Ja może pójdę z synem - tu śmierć ludzi ściga...

O, patrzajcie, jak człowiek krzyż Chrystusa dźwiga,

Zmorduje się i gotów się powalić trupem...

Kładzie trumnę na środku sali.

MAZEPA

na przedzie sceny sam z sobą gada...

Wojewoda zaś nad trumną stoi i daje rozkazy.

Zostałem się więc teraz królewskim okupem.

Stary zda się, że nie dba - ani na mnie patrzy...

Coś żuje, jakby zemstę żuł...

WOJEWODA

Hej!

panie Chmara!

Wchodzi CHMARA i słudzy.

Ustawić tu katafalk - trupów będzie para...

MAZEPA

Zimno mi trochę...

WOJEWODA

Rzędem postawić gromnice.

MAZEPA

Wolałbym jaką prędką śmierć - jak błyskawicę.

WOJEWODA

Na drugiej trumnie także przybić moje herby...

MAZEPA

To nie dla mnie...

WOJEWODA

do Mazepy, uderzając go po ramieniu

Mospanie!

MAZEPA

Co?

WOJEWODA

Czy liczysz szczerby

Na tym suficie?

MAZEPA

Patrzę na sufit bez celu...

WOJEWODA

Stary dóm.

MAZEPA

Jeszcze potrwa.

WOJEWODA

Dłużej niż nas wielu.

MAZEPA

Życie jest w ręku Boga.

WOJEWODA

Waszmość mi pozwoli,

Że zostawię samego - jest to dom niedoli -

Ot, zostawiam waćpana z nim.

A wstańże, śpiochu!

Wstańże i baw.

- Co, nigdy już? - nigdy!

- Garść prochu,

Kilka desek i wszystko!

MAZEPA

Biedny stary.

WOJEWODA

Proszę...

Jak można, aż powrócę.

MAZEPA

Mam suplikę jedną

Do ciebie, mości panie...

WOJEWODA

Co? - masz matkę biedną,

Którą żywisz?

- Ja dam jej dławiącego chleba,

Jak waść umrzesz.

MAZEPA

Tu mówić otwarcie potrzeba.

Syn twój - wielmożny panie, nim skonał...

WOJEWODA

Nim?... dalej...

MAZEPA

Kilka mi prośb ostatnich zdał...

WOJEWODA

Starcze, oszalej!!

Syn go egzekutorem zrobił testamentu...

MAZEPA

Nie chcesz więc słuchać, panie, cierpliwie?

WOJEWODA

Bez wstrętu.

MAZEPA

Że mam czyste zamiary.

Te biedne chłopczysko

WOJEWODA

Ja ci ją przyszlę.

Wychodzi.

MAZEPA, później AMELIA

MAZEPA

Boże!

o jakże mię ranią

Słowa tego człowieka.

- Próżno - cierpieć muszę.

I pomodlić się Pannie Najświętszej przy trumnie...

To potem czoło moje będę nosił dumnie

I będzie mi pomocą Przenajświętsza Trójca...

-

Wchodzi AMELIA z rozpuszczonymi włosami, biało ubrana.

Otóż i ona...

Jaka ty blada...

AMELIA

Zabójca!

MAZEPA

Pozwól mi się przybliżyć - biedna moja pani,

Nie oddalaj mnie ręką - jesteśmy związani

Łańcuchem tajemnicy, jak trzy cienie bratnie...

Ja mam od umarłego zlecenia ostatnie.

-

On ciebie kochał, pani.

AMELIA

On!

MAZEPA

Śmierć jego sama...

Amelia pokazuje ze zgrozą na Mazepę.

O!

nie, na czole moim krwi nie leży plama;

Jam go nie zabił.

Amelia postępuje krokiem ku niemu.

Słuchaj: - Gdyśmy byli w lasku

Brzozowym - przy księżyca ujrzałem go blasku

Bardzo smutnym i bladym.

- Co?

serce ci bije?

Amelia daje znak ręką, aby mówił dalej.

I położywszy głowę mi na pierś bijącą

Milczał długo - i rękę moją trzymał drżącą -

Niestety!

w mojej ręce była broń nabita!

-

Nagle strzał usłyszałem.

Patrzę - on się chwyta

Przybiegam - patrzę: mały sznureczek korali

Zbiegał mu po puklerzu i plamił stokrocie.

Otworzył oczy całe w księżycowym złocie,

I rzekł: "Przebacz!

ty byłeś rycerzem zhańbionej,

Ja ginę z ręki przez nią pobłogosławionej;

Przebaczcie mi i razem pamiętajcie o mnie".

Potem zaczął pacierze mówić nieprzytomnie

I zamknął oczy pełne łez - mówiąc o tobie.

Amelia zaczyna płakać.

O!

płacz!

o!

płacz go, pani... ten, co leży w grobie,

Godzien jest teraz naszej zobopólnej cześci.

Amelio - oto jestem ci bratem boleści;

Jeśli kiedy, ja biedny na dworze sierota...

Dworskie pacholę, może być tobie pomocą?

Otom jest na kolanach.

AMELIA

Niech ci drogę złocą

Matki Boskiej anieli.

- Ja umierająca...

CIŻ SAMI, WOJEWODA

WOJEWODA

chwyta za rękę Amelię i odrzuca ją od pazia.

Co?

wobec trupa?!

AMELIA

Niech mnie waszmość nie odtrąca,

Ja sama padnę - jestem otruta...

Chwiejąc się idzie i klęka przy trumnie.

WOJEWODA

To dumnie!

A nie kładź się waćpani tam, na dziecka trumnie,

Bo ją splamisz...

MAZEPA

Okropność!

- Starcze, daj, niech skona...

WOJEWODA

Co?

trupie ty!

Ciż sami, CHMARA, potem GONIEC od króla

CHMARA

Posłaniec króla...

WOJEWODA

Śmierci wrona,

Niech wleci; ścierwo tutaj gotowe i świeże.

GONIEC wchodzi.

GONIEC

Król jegomość, spotkawszy kwarciane żołnierze,

O dworzanina się też upomina.

WOJEWODA

Złota

Wolność szlachecka - zamku nie dam.

Niech król bierze;

Co zaś do dworzanina - na szlacheckiej wierze

Król może polec, pazia mu wypuszczę żywcem;

Ale król będzie dobrym, mopanku, myśliwcem,

Jeśli go złowi.

GONIEC

Mości panie, są harmaty.

WOJEWODA

Da się to słyszeć - idź precz.

Goniec i Chmara odchodzą.

WOJEWODA, MAZEPA i AMELIA umarła na trumnie

WOJEWODA

Moje antenaty,

Cieszcie się - ja ostatni nie bez szlachetności

Światowi daję habdank.

MAZEPA

Mróz idzie przez kości...

WOJEWODA

zbliżając się do trupa Amelii

Cóż to?

na trumnie! - czy to cudzołożne łoże?

Cóż to?

Waćpani milczysz?

- Co?

ja ci otworzę

Piersi i tam zobaczę twój strach...

Wstań, obłudna!

Waćpaniś mi tak była zawsze czysta, schludna,

A teraz się nie lękasz popiołem powalać...

A wstańże, imość, i precz!!

Zrzuca ją z trumny.

Jak się można skalać

Dotknąwszy takiej rzeczy rękami - pfu!

zgroza!

do Mazepy, który klęczy nad ciałem Amelii.

Słuchaj mię, ty urwany wisielcze z powroza!

Ty mi nic tykaj żony...

MAZEPA

wstając

Starcze wściekły, siwy!

Żałowałem cię sądząc, żeś był nieszczęśliwy,

Teraz pogardzam.

WOJEWODA

Mówisz, paniczu, rozumnie...

Poczekaj - pogadamy... usiądę na trumnie...

No - i cóż?

-

MAZEPA

Podłą duszę masz...

Jać się nie boję.

WOJEWODA

Ha...

MAZEPA

Mogę na proch strzaskać podłe serce twoje...

WOJEWODA

Trup mego syna!...

MAZEPA

Syna twego trup się męczy,

On cię nie chce na sobie czuć - on w trumnie jęczy.

Wstań, hańbicielu zmarłych, i upadnij czołem...

Na twoję nędzną głowę...

WOJEWODA

Waszmość jesteś głupi...

Mówisz, a tu wokoło słuchają cię trupi;

A waszmość jesteś trzecim.

MAZEPA

Jam się zdał na Boga...

Lecz wać mi, wojewodo, do nóg - bo wieść sroga -

Bo jak powiem - waćpana krew zabić gotowa...

WOJEWODA

Mów...

MAZEPA

A waćpan precz z trumny.

WOJEWODA

Mów, bo twoja głowa...

MAZEPA

Niechże więc ciebie żółcią zgryzoty napoję.

-

Ot - kochało się razem do śmierci tych dwoje!

WOJEWODA

porywając się z trumny

Łżesz!

MAZEPA

A ty wstałeś z trumny.

WOJEWODA

Przenajświętsza Trójco!

MAZEPA

WOJEWODA

Mój syn - czekaj, przypomnę, czy prawda.

- Ohydni!

Idź waćpan stąd - tu kule latają...

Bezwstydni!!

Idź waść...

MAZEPA

Powrócę z królem, mości wojewodo...

Syn twój chce leżeć przy niej...

WOJEWODA

Precz!

MAZEPA

Z waszmości zgodą

Oddalam się - cokolwiek mię czeka za progiem...

Wychodzi - słychać, że go w korytarzu napadają ludzie zbrojni - szczęk krótkiej walki.

WOJEWODA

sam

Biorą go - wiążą.

- To mi to zemsta nad wrogiem!

Sznury się w mięso wpiły... koń ciało roztarga.

-

Zimno mi.

- Synu!

ojciec waszmości się szarga

Co to jest? - jak tu ciemno?...

Jakie to poczwary

Całujące się głośno w ciemnym korytarzu?

-

A wstańże z trumny - wstańże, ohydny nędzarzu,

Powiedz, że to nieprawda... każ się deskom spaczyć.

Wstań!

otwórz ty się, trumno!

ja gotów przebaczyć,

Jak mi do nóg upadniesz.

- Łzy gotowe pociec...

O!

trumno!

ja ci gotów przebaczyć - ja, ojciec!

Precz, trupy Niech szatani was przez ognie pędzą!

Dosyć oszukiwania!

i dosyć żywota.

WOJEWODA, CHMARA, później KRÓL na czele zbrojnych

CHMARA

Król...

WOJEWODA

Daj mi kindżał.

CHMARA

Panie, ukorz się...

WOJEWODA

Do błota?...

KRÓL wchodzi.

KRÓL

Wojewodo!

dasz głowę...

WOJEWODA

zabija się.

Ot masz... niech ją zwleką...

Lecz każ mnie od innych trupów pogrzebać daleko...

Pada martwy.

KONIEC


text:
Tiumeń, 25 października.

Odpowiedź przyszła wczoraj rano — wczoraj wyszedł ostatni parostatek z Permu i zagrożony już, powiadają, zamarznięciem, a co najmniej szaloną krą na Wołdze.

Czarna rozpacz!

którędyż teraz?

na Orenburg albo z Permu do Niżnego końmi przeszło 1.000 wiorst.

Zjawia się tutejszy sprawnik, porządny jakiś człowiek widocznie, bardzo na swojem miejscu.

Zajęcia ma, jak oni wszyscy, zanadto, podołać ani w części nie może.

Na 33.000 mieszkańców miasteczka Tiumenia, gdzie łączy się kolej uralska z żeglugą parową po Tomie, Toboli i Omie, gdzie schodzą się trakty jekaterynburski z omskim, tobolskim, w punkcie, gdzie ludności napływowej, przejezdnej, roboczej bywa nieustannie mnóstwo, gdzie, jak ogólnie wiadomo, kradzieże i rozboje są więcej niż na porządku dziennym, gdzie rocznie od 18 do 25.000 przechodzi peresieleńców dobrowolnych na wschód, gdzie rocznie przechodzą dziesiątki tysięcy więźniów, z całej Rosyi deportowanych na Sybir — w tym punkcie jako władza policyjna, sądowa i administracyjna jest sprawnik, pomocnik jego, trzech zasiedatelej i 33-ech strażników policyjnych okręgowych!

Łatwo sobie wystawić, jakie musi być bezpieczeństwo, jaki porządek publiczny.

Nareszcie przyjeżdżają państwo Kossowscy, którzy od Omska za mną gonili, żeby resztę podróży razem ze mną odbyć.

Po naradzie decydujemy jechać na Jekaterynburg, Ufę, Orenburg.

Z Jekaterynburga do Ufy 350 wiorst, droga sanna.

Wyjazd jutro wieczorem o pół do jedynastej, pociągiem drogi żelaznej uralskiej, raczej jekaterynbursko - tiumeńskiej.

— Tarantas zostawiam tutaj; darowałem go zacnemu proboszczowi Tomskiemu[1].

Przypisy

↑ Tarantas ten po dziś dzień służy X. Gromadzkiemu.


text:
Aniół Pasterzom mówił:

Chrystus się wam narodził

Narodził się w ubóstwie

Pan wszego stworzenia.

Poselstwa wesołego.

Bieżeli do Betleem skwapliwie,

Znaleźli dziecię w żłobie,

Maryą z Józefem.

Nie miał zbudowanego,

Nigdy niewysławione!

Aaronowa różdżka zielona,

Stała się nam kwitnąca

I owoc rodząca.

Jako wam go zaleca:

Wam w raju obiecany,

Tego wy słuchajcie.


text:
bocian, i w wielu odmianach, np. boćko (stąd nazwa: Boćki, a od nich: boćkowski, boćkowiec, o ‘bizunach’); słowo nasze i nadodrzańskie (łuż.

baćon i bośon, załab.

botian; postać pierwotna *botěn, por. rus.

botat’, ‘tupać’, ‘dyndać’, botało, o ‘ciężkim chodzie’, botnia, ‘wrzawa’, bot, ‘żerdź rybacka’; może w związku z batem, p.); kłobocian i klebocian, bo dzieci śpiewają: »kło kło bocian«; flisacy go w 16. w. dla powagi księdzem Wojtkiem zwali; białorus.

botjan u Skoriny r. 1518, od nas; na Rusi zwie się on i busko, busieł, busoł, stąd nasze buśko, bus, busieł (ludowe) i dla wszelakich ‘siwych, szarych zwierząt’ (np. busko, ‘kot popielaty’, busyj, o tej barwie), nieznanego początku.