corpora: wikisources-pl

text:
Chart i osieł

Chart i osieł – bajka Stanisława Jachowicza ze zbioru Bajki i powiastki (wyd.

z 1916 r.)

←Pszczoła i osa Chart i osieł

Bajki i powiastki

Stanisław Jachowicz Waluś→

Czyli z potrzeby, czy żartem,

Wyszli w podróż osieł z chartem.

Podobno na wyścigi, więc żartem powiecie,

A co się dalej stanie, łatwo przewidzicie:

Jednak nie życzę rzecz sądzić zdaleka.

Niech każdy trochę poczeka.

Chart pędził cwałem, osieł krok za krokiem,

Osieł szedł prosto, chart w tył, naprzód, bokiem;

I krążył wokoło i pędził jak strzała,

Ale się przez to droga nie zmniejszała,

Daleko było do celu!

Chart.

— O!

śmiech mnie bierze z ciebie, przyjacielu!

Chybaś się założył żartem;

Gdzie biedz tobie, ośle, z chartem?

— Idźmy dalej — osieł rzecze —

Żeś bystrzejszy, ja nie przeczę,

Ale koniec wieńczy dzieło.

Skądże ci się, bracie, wzięło

Przed czasem trąbić: wygrana?

Czyje nogi wprzód ustaną,

Nim dobiegniemy do celu,

Ten przegrywa, przyjacielu!

— A, dobrze — chart odpowie — znowu biegnie cwałem

I myśli sobie: wygrałem!

Wbiega na góry, skacze przez rowy,

Na wszystkie sztuczne obroty gotowy.

A osieł noga za nogą,

Jednakowo idzie drogą.

Lecz jakiż koniec?

zgadnąć nie możecie?

Osieł zawsze osłem, a chart chartem przecie.

Chart musiał dobiedz do mety —

A jednak dobiegł osieł, niestety!

O!

to być nie może; — A tak jednak było:

Psisko się strasznie zmęczyło,

Padło na ziemię, robiło bokami;

Pojmiecie łatwo sami,

Że osieł tymczasem mógł kroku przyśpieszyć,

Bo pragnął się tak świetnem zwycięstwem pocieszyć.

Jakoż sztuka się udała,

Meta się pokazała.

— Leż — zawołał na charta — leż, leż przyjacielu!

Ja stanąłem u celu.


text:
12. XII.

Przystępuje się najzupełniej spokojnie do analizowania takich zjawisk jak »rozum«, »wyobraźnia«, »poznanie« i ignoruje się najzupełniej ich społeczno-historyczną strukturę, przeciwnie: uznaje się milcząc za punkt wyjścia, że należą one tak lub inaczej do samej natury człowieka, stanowią moment jego definicyi.

Gleb Uspieńskij formułuje właściwości myśli rosyjskiej jako niedowierzanie do samej sobie i szacunek krytyczny, niemal nieprzezwyciężony do myśli cudzych, które są w stanie naszym: „но шанкѣ дать“.

Eheu!

i niewątpliwie czepia się ta choroba nietylko rasowych Rosyan, lecz wszystkich, co zaznali dobrodziejstw caratu i przedewszystkiem szkół rosyjskich, o których tow. Łunaczarski jest tak dobrego zdania („Русская школа не хороша, но эго ужъ оставтѣ!“).

Niewątpliwie bowiem, nie ufam myślom i kierunkom myśli, które przychodzą mi z łatwością.

Dlatego piszę nieraz lepiej i głębiej, gdy się muszę spieszyć, bo wtedy nie mogę się krępować i wtedy zwycięża instynkt nad nieufnością.

Czasami myślę, że nie uda mi się już wyleczyć z tej garbacizny, tem bardziej, że i tu staje na przeszkodzie znowu zapewne Siengalewiczowska szczepionka: nieufność do pracy nie narzuconej zewnętrznie, niewiara w nią.

Procesy umysłowe odbywać się muszą we mnie incognito i przez cały czas trwania swego, uchodzić za coś podejrzanego.

Ani na chwilę niemal dobrego sumienia intelektualnego, gdyż tak urządzono mi, – i myślę, że mógłbym powiedzieć nam, — samowiedzę kulturalną, że to właśnie, co jest pracą istotną, wydaje się jakiemś beznadziejnem oszukiwaniem samego siebie.

Trzebaby nie żyć własnemi myślami, nie budować na nich, nie wytwarzać na ich podstawie planów i woli, aby być w zgodzie z tą kulturalną samowiedzą, – a więc musi się być w niezgodzie z nią – niezgodzie tak głębokiej, że wytwarza się niewiara w życie osobiste nie jako celowość już nawet, ale wprost rzeczywistość.

Ale nie o tem chciałem mówić.

Chcę, jak zawsze incognito i pod podejrzeniem, ująć zasadnicze rysy współczesnej literatury i naturalnie w myśl osobliwego mechanizmu tu opisanego, moje centralne myśli są na obwodzie i posiadają dążności wyłącznie odśrodkowe.

Przedewszystkiem, czy istnieje jakaś idea człowieka, właściwa polskiej literaturze XIX wieku.

Niewątpliwie p. Koneczny ma słuszność i gdzieś tam w XIV, XV wieku istniała taka idea, istniała zapewne w XVI wieku, istniała i następnie, jeżeli zważyć, że katolicyzm najbardziej zwyrodniały jest jednak ideą ujętą wprost.

Gdy mówię wprost, mam na myśli brak tego właśnie momentu bezpośredniej poznawczej szczerości w literaturze ostatniego stulecia.

Nie idzie tu o to, czem jest życie, człowiek, ale o stosunek tego wszystkiego do zagadnienia narodowej niepodległości, istnienia narodowego.

Ale naturalnie, że dzieje się to nie w formie świadomego rozkładu planów i stosunków, lecz w drodze bezwiednego, instynktownego podporządkowania wszystkich czynności umysłowych zagadnieniom specyalnym, historycznie określonym.

Przy studyach nad poezyą angielską nie można stracić z oczu uwagi, którą znajduję w młodzieńczym szkicu Newmana: A right moral state of heart is the formal and scientific condition of a poetical mind.

Jest to niewątpliwie aksyomat.

l niewątpliwie jest to, zwłaszcza z przytoczeniem źródła, bezwzględna, niezawodna w działaniu czerwona szmata dla naszych postępowców.

Gdyby nie to, że jest im zupełnie obcą i zupełnie obojętną rzeczą, czem jest poezya, jak żyje, skąd czerpie swe źródła i siły, możnaby powiedzieć, że gdyby im tę samą prawdę przetłómaczyć na inne terminy, widzieliby w niej oni objawienie.

Nie mogę teraz analizować Newmanowskiego powiedzenia, ale stanowi ono klucz moich pozycyi krytycznych.

Mój tom o Newmanie trzeba będzie bezwzględnie cofnąć i zrobić według całkiem innego planu.

Niewątpliwie było to zuchwalstwem przypuszczać, że uda mi się ująć w ciągu tak krótkiego czasu, życie tak zastraszająco głębokiej jednostki, życie zresztą człowieka, który mówi i myśli wielowiekowem historycznem doświadczeniem.


corpora: CEN

text:
Przedstawiciel rosyjskiego koncernu Gazprom zagroził wczoraj wstrzymaniem dostaw gazu ziemnego dla Ukrainy z dniem 1 stycznia, jeśli obie strony nie osiągną porozumienia w sprawie jego ceny.

Ukraina odrzuca zarządzoną przez Gazprom blisko pięciokrotną podwyżkę cen gazu na rok 2006, argumentując, że potrzebuje czasu na dostosowanie swej gospodarki do warunków wolnorynkowych.

Dotychczasowe międzypaństwowe negocjacje na ten temat przyniosły tylko niewielki postęp.

Jeśli rozmowy zakończą się fiaskiem, wstrzymamy dostawy o godzinie 10 rano 1 stycznia - powiedział cytowany przez agencję Interfax szef spółki Gazpromeksport (spółki zajmującej się eksportem gazu wydobywanego przez Gazprom), Aleksander Miedwiediew.

Według Gazpromu, zarządzona podwyżka cen gazu z poniżej 50 dolarów do 230 dolarów za tysiąc metrów sześciennych oznacza rezygnację z poradzieckich umów preferencyjnych i dostosowanie się do reguł handlu międzynarodowego.

Jednak rządzący Ukrainą, którzy doszli do władzy w rezultacie ubiegłorocznej pomarańczowej rewolucji, twierdzą, iż postępowaniem Gazpromu kieruje Kreml.

Podwyżka ma być formą ukarania Kijowa za jego prozachodnie sympatie.

Premier Ukrainy, Jurij Jechanurow, oświadczył w piątek na forum rządu, że w razie eskalacji konfliktu z Gazpromem, należy być przygotowanym na postępowanie przed międzynarodowym trybunałem arbitrażowym.

Wstrzymanie dostaw dla Ukrainy może okazać się dla Gazpromu kłopotliwe, bowiem przez kraj ten przechodzi 80% jego eksportu na zachód.

Władze Ukrainy zapewniają, że następstwa sporu z Gazpromem nie będą tak poważne, jak się powszechnie przypuszcza.

Moja przepowiednia jest taka, że 1 stycznia nic się nie stanie.

Indywidualni odbiorcy i służby komunalne nie odczują w ogóle żadnej różnicy, natomiast interesy przedsiębiorstw zostaną obronione - oświadczył cytowany przez agencję ITAR-TASS szef administracji prezydenta Wiktora Juszczenki, Ołeh Rybaczuk.