corpora: wikisources-pl

text:
←Rozdział 21 Kariera Nikodema Dyzmy

Rozdział 22

Tadeusz Dołęga-Mostowicz Rozdział 23→

Nikodem czytał dzienniki i kręcił głową:


text:
Bacewicz Grażyna, zam. Biernacka, *5 II 1909 (nie 5 V 1913) Łódź, †17 I 1969 Warszawa, pol. kompozytorka i skrzypaczka.

Początkowo kształciła się w zakresie gry na skrz. i fort. oraz teorii muz.

w Konserwatorium Muz.

H. Kijeńskiej-Dobkiewiczowej w Łodzi.

Nast. studiowała w Państw.

Konserwatorium Muz.

w Warszawie (komp. u K. Sikorskiego, skrz. u J. Jarzębskiego, fort. u J. Turczyńskiego).

1932 uzyskała 2 dyplomy: z gry na skrz. i z komp.

Studia uzupełniała w Paryżu pod kier.

N. Boulanger (komp.) oraz A. Toureta i K. Flescha (skrz.).

Wkrótce zaczęła odnosić sukcesy jako kompozytorka (pierwsze nagrody) i skrzypaczka (1935 pierwsze wyróżnienie na I Międzynarod.

Konkursie Skrzypcowym im. H. Wieniawskiego).

Występowała w Polsce i za granicą; przed II wojną świat.

odbyła liczne podróże artyst. do Francji, Hiszpanii i krajów bałtyckich, po II wojnie do Belgii, Czechosłowacji, ZSRR, Rumunii, na Węgry i ponownie do Francji (1946 w Paryżu wykonała I Koncert skrzypcowy K. Szymanowskiego pod dyr. P. Kleckiego).

Jej grę cechowały: nieskazitelnie czysta intonacja, precyzja rytmiczna oraz wyczucie formy utworu i jego stylu, niezawodna pamięć muzyczna, inteligencja i finezja interpretacji, a także łatwość techniczna.

Wykonywała publicznie nie tylko swoje utwory skrz., ale niekiedy i fort. (m. in. II Sonatę).

W latach 50-ych rzuciła karierę estradową i poświęciła się głównie komponowaniu.

Zajmowała się także pedagogiką: 1934/35 i 1945/46 wykładała harm., kontrap.

i solfeż oraz prowadziła klasę skrz. w konserw. w Łodzi, od 1966 aż do śmierci prowadziła klasę komp. w PWSM w Warszawie.

Brała czynny udział w życiu organizacyjno-muzycznym, m. in. zasiadając w jury pol. i zagr. konkursów wykonawczych i kompozytorskich (Poznań, Paryż, Moskwa, Liège, Neapol, Budapeszt); od 1962 aż do śmierci pełniła też funkcję wiceprezesa ZKP.

Odrębnym nurtem twórczości B. były prace lit.; pozostawiła kilka powieści i nowel w rękopisie, tomik opowiadań Znak szczególny (Wwa 1970, 21974), żart scen.

Jerzyki albo nie jestem ptakiem (wyst. TV 26 XI 1968).

B. uzyskała szereg wysokich nagród w kraju i za granicą.

Za całokształt działalności otrzymała Nagrodę Muz.

m.

Warszawy (1949) oraz nagrodę ZKP (1960).

Była laureatką Nagród Państw.

III i II st. (1952, 1956).

Została odznaczona Orderem Sztandaru Pracy II kl. (1949) i I kl. (1959), Krzyżem Kawal.

(1953) i Krzyżem Komand.

(1955) Orderu Odrodz.

Polski i in.


corpora: CEN

text:
Prezydent Aleksander Kwaśniewski jest zadowolony z kompromisu w sprawie unijnego budżetu.

Roman Giertych podkreśla, że po dzisiejszych decyzjach w Brukseli rząd nie może liczyć na poparcie Ligi Polskich Rodzin.

Zdaniem prezydenta, decyzje finansowe szczytu umożliwią szybszy rozwój nowych państw członkowskich i wzmocnią całą Unię Europejską.

W komunikacie wydanym po zakończeniu spotkania unijnych przywódców w Brukseli prezydent napisał, że po wielu sporach zwyciężył duch europejskiej solidarności.

Według niego, sukces ten odbudowuje też wiarę w europejską integrację.

Kwaśniewski pogratulował też Marcinkiewiczowi.

Polska pokazała, iż może być europejskim partnerem, gdy stoją za nią mocne argumenty - powiedział.

Natomiast lider LPR skrytykował premiera za przyjęte porozumienie.

Roman Giertych powiedział, że Polacy zostali oszukani.

Jego zdaniem nasz kraj będzie otrzymywał dwa razy mniej pieniędzy, niż zapowiadano w unijnym referendum.

Ponadto będziemy dopłacać do unijnego budżetu.

Giertych zapowiedział, że w styczniu jego partia przygotuje program gospodarczy alternatywny dla programu gabinetu Marcinkiewicza.

O budżecie wypowiedział się też prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego, Waldemar Pawlak.

Uważa on, że uzgodnionego w nocy budżetu UE na lata 2007-2013 nie można nazwać sukcesem, ale jednocześnie przyznaje, że Polska uzyskała w negocjacjach lepszy wynik, niż to, co wcześniej proponowali Brytyjczycy.


text:
Balsamka, dawniej zwana banieczką.

małe naczyńko, puszka, jabłuszko ze złota, srebra lub kryształu na balsamy i rozmaite wonie, przez białogłowy zawieszane na szyi lub noszone za gorsem, było w dawnych czasach koniecznym sprzętem w gotowalni zamożniejszych niewiast.

Zniewieściały Stanisław August miał zawsze przy sobie balsamkę z pachnidłem.

Balsamkami nazywano także pewien gatunek jabłek w dawnej Polsce.


text:
Babińska rzeczpospolita.

O dwie mile od Lublina, na trakcie krakowskim, leżała obszerna wieś Babin (w w.

XVI i XVII dziedzictwo Pszonków), od której wzięła nazwę „rzeczpospolita Babińska“, założona żartobliwie przez towarzystwo wesoło dowcipkującej szlachty.

Pierwszymi założycielami tego kółka byli: właściciel Babina Stanisław Pszonka, sędzia lubelski, i Piotr Kaszowski, także sędzia lubelski, dziedzic Wysokiego w Krasnostawskiem, obaj uznawani przez współczesnych w życiu towarzyskiem za „rajskie delicje i marcypan“.

W roku 1587 wydał Stanisław Sarnicki swoje Annales, w których na str. 395 „ku rozweseleniu czytelnika“, podał opis „rzeczypospolitej Babińskiej“.

Babińczycy — powiada Sarnicki — wzorowali się na porządku i urządzeniach Rzplitej polskiej.

Wybierali dla siebie: senat, biskupów, wojewodów, hetmanów, sekretarzy i t. d.

Jeżeli ktoś mówił o rzeczach podniosłych, niemających związku z jego stanowiskiem, zostawał arcybiskupem babińskim; kto się jąkał, rzucał paradoksami lub prawił rzeczy niewiarogodne, tego mianowano mówcą lub kanclerzem.

Chełpiącemu się z męstwa i odwagi przyznawano godność hetmana albo rycerza pasowanego.

Kto celował w kłamstwach myśliwskich, zostawał łowczym.

Nominacje wydawano albo zaraz na miejscu podczas wesołej zabawy, albo wysyłano później na piśmie, opatrzywszy pieczęcią woskową.

Sarnicki zapewnia, że te żarty towarzyskie przyczyniały się wielce do poprawy obyczajów wśród młodszych, wyrabiały dowcip, uczyły skromności, że byli między babińczykami tacy wyborni znawcy życia i obyczajów, iż żaden lekarz nie rozpoznałby lepiej ludzkich skłonności, żaden fizjonomista nie poznałby tak dokładnie natury ludzkiej z twarzy, ruchów i ogólnego wejrzenia, jak ci ojcowie babińscy.

Miejsce zebrań nazywano giełdą (gelda), zapożyczywszy tej nazwy od gdańszczan.

Babińczycy przechwalali się, że posiadają przywileje królów, cesarza, a nawet papieża, zatwierdzające ich rzeczpospolitą.

W roku 1582, kiedy Sarnicki pisał Annales — Kaszowski żył jeszcze, Pszonka zaś już przed dwoma laty przeniósł się do wieczności.

Sarnicki przytacza nagrobek, napisany wierszem łacińskim temu założycielowi towarzystwa babińskiego, oraz dwie następujące anegdoty: Oto pewnego razu zapytał się Pszonki Zygmunt August, czy babińczycy mają także swego króla, — na co Pszonka miał odpowiedzieć: — „Uchowaj Boże, najjaśniejszy panie, ażebyśmy za twego życia mieli myśleć o wyborze innego króla; panuj tu i w Babinie“.

Król miał się roześmiać i całe otoczenie jego śmiechem wybuchnęło.

Druga anegdota Sarnickiego opowiada, że kiedy raz w pewnem towarzystwie mówiono o starożytnych monarchjach: perskiej, babilońskiej i rzymskiej, jeden z babińczyków zauważył, że rzeczpospolita Babińska jest starszą od wszystkich innych.

Po Sarnickim nikt nam przez lat 30 nie przekazał żadnych wiadomości o Babinie.

Dopiero w r. 1617, gdy syn założyciela rzeczypospolitej Babińskiej, Jakób Pszonka, wydawał córkę swoją Katarzynę za Mikołaja Stradomskiego, znalazło się dwuch poetów: Bartłomiej Wrześnianin i Jan Kmita, którzy, zwyczajem wówczas powszechnym, wystąpili z panegirykami z powodu tego wesela.

W panegiryku Kmity jest kilka nowych anegdot babińskich.

Np. jedna opowiada, że któś został historykiem babińskim, bo widział dzwon z gliny iłżeckiej, w który jak uderzą w Krakowie, to po ośmiu tygodniach w Rzymie go słychać będzie.

— Inny babińczyk opowiadał o dzikim wieprzu, który mając wybite przez myśliwych oczy, prowadzony był przez swego „syna“, młodego dzika, trzymając się zębami jego ogona.

Myśliwy ustrzelił młodemu ogon, a gdy ten uciekł i stary został „z chwostem w pysku“, ujął za ten „chwost“ i przyprowadził wieprza do zamku swego, o dwie mile odległego.

— Kiedy podstolego Garnysza ominęło starostwo sandeckie, dano mu wielkorządztwo w Babinie.

— Dymitrowski Stanisław, dziad Kmity po kądzieli, widział na Mazowszu bróg ogórków, konia mającego tam głowę gdzie ogon, w Sochaczewie przetak pełen deszczowej wody i wełnianą siekierę.

Zgodnie z Wrześnianinem, Kmita zalicza do cechu babińczyków „miodopłynnego pisoryma“ Kochanowskiego, Reja „w polski rym łacnego“, Trzycieskiego, Paprockiego i Sępa (Szarzyńskiego).

Wzmiankuje także o jakichś „rejestrach skarbowych“ rzeczypospolitej, o „prawach porządnych“ i o „wakansach“.

Wrześnianin i Kmita nadzwyczaj mało uzupełnili opis Sarnickiego, który pozostawał długo jedynem źródłem do początków rzeczyp.

Babińskiej, powtarzany dosłownie przez Hartknocha (r. 1694) i Chwałkowskiego (r. 1696).

Dopiero w r. 1818 ksiądz Szaniawski, dowiedziawszy się znacznie więcej o Babinie, czytał o nim na posiedzeniu publicznem Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk, czerpiąc treść z aktów babińskich, które do bibljoteki puławskiej książąt Czartoryskich dostały się ze Szwecyi, gdzie zawiezione przez Szwedów, odszukał Felicjan Biernacki i przywiózł z powrotem.

Ks. Szaniawski zakończa swój odczyt wzmianką o podobnych towarzystwach niegdyś we Francyi i Włoszech.

A i w Warszawie r. 1807 zawiązało się było towarzystwo pod nazwą Betomanie, złożone z Polaków i wojskowych francuskich.

„Członki towarzystwa tego zgromadzali się na obiady składkowe“, nosili, jako oznakę, wiązeczkę siana na piersi na wstążce przy guziku, czytali lub deklamowali utwory własne wierszem lub prozą, dowcipne i wesołe.

Jak przedtem Sarnicki, tak teraz ks. Szaniawski stał się źródłem do mnóstwa artykułów o Babinie, o których słusznie powiada Kazim.

Bartoszewicz, że „słabe te kompilacyjki przesadzały się jedynie w superlatywach, przez które rzplita Babińska wyrastała coraz więcej w opinii“.

O popularności jej świadczy tytuł „Pszonki“, nadany dwum wydawnictwom satyryczno-humorystycznym (Kaczkowskiego r. 1832 i Zienkowicza w Paryżu), jak również i trzyaktowa komedja Wężyka: „I ja też, czyli rzeczpospolita Babińska“.

Babin znany był i zagranicą dzięki pisarzom obcym, piszącym o Polsce.

W dziełku „Essai politique sur la Pologne“ 1764 r. znajduje się obszerny opis Babina, wzięty z Sarnickiego, ze wzmianką o francuskiem towarzystwie tego rodzaju, noszącem nazwę Regiment de la Caotte.

Schmidt w dziełku „Abrégé chronologique de l’histotre de Pologne“ (r. 1763), pomiędzy „savans illustres“, umieścił i Kaszowskiego, jako kanclerza babińskiego.

Ze Schmidta wziął tę wiadomość Constant d’Orville, a z niego Nougeret.

W taki sposób poczciwy sędzia lubelski stał się znanym zagranicy na równi z największymi mężami polskiej nauki i literatury, a rzplita Babińska znalazła w XVIII wieku naśladowców we Francyi.

Kazim.

Bartoszewicz znalazł w bibliotece Czartoryskich broszurę niemiecką z roku 1654, zawierającą opis założonego w Prusiech książęcych towarzystwa humorystycznego i przedruk niemiecki wiadomości Sarnickiego o Babinie.

Jestto tem charakterystyczne, że na przekład polski Sarnickiego nikt się do naszych czasów nie zdobył.

Ale po uwielbieniach przyszedł pomału czas na krytykę.

Już Wiśniewski pisze, iż pierwotne godło babińczyków ridendo castigo mores zamieniło się z czasem na scribimus et bibimus.

Maciejowski w dziele Polska i Ruś (r. 1842, t. IV, str. 439) powiada, że zepsucie obyczajów skaziło także z czasem i to wesołe a stateczne towarzystwo i ci, którzy niegdyś innych wady wyśmiewali, zasługiwali potem sami na naganę.

Przed Wiśniewskim i Maciejowskim widział akta babińskie w bibljotece puławskiej Łukasz Gołębiowski.

Wreszcie czwartym uczonym, który z nich korzystał, był Stanisław Tarnowski, pisząc barwny artykuł o rzeczyp.

Babińskiej, gdy Matejko wystawił swój obraz, przedstawiający babińczyków w ogrodzie Pszonki.

Prof. Tarnowski pierwszy zachwiał zbytnie zaufanie do humoru i satyry Babina w drugiej, dłuższej epoce jego istnienia, którą był wiek XVII do r. 1677.

„Bawiono się spisywaniem złych czy dobrych konceptów i kłamstw wszystkich facetusów z Korony i Litwy, lubo nie było w tem złej myśli, lecz prosta naiwność“.

Nareszcie dr. Stan.

Windakiewicz wydał w całości przechowywane w bibl.

Czartoryskich protokóły babińskie z lat 1601 — 1677, p. n. „Akta Rzeczypospolitej Babińskiej według oryginalnego rękopisu“, w tomie 8-ym „Archiwum do dziejów literatury i oświaty w Polsce“ (Kraków 1895 roku) i w oddzielnej książce.

Na pierwszych kartach „Aktów babińskich“ znajduje się: opis rzeczyp.

Babińskiej przez Sarnickiego, wiersz Wrześnianina i najlepszy z tych utworów - wiersz nieznanego autora p. t.

Inclitae Babinensis monarchiae brevis descriptio.

Po nim idzie Rejestr urzędników babińskich, wypełniający resztę księgi.

Rozpoczął go prowadzić w r. 1601 Jakób Pszonka, syn założyciela rzeczypospolitej.

Po jego śmierci w r. 1622, opiekował się księgą zięć tegoż Wacław Zamojski, zanim objął rządy w Babinie ostatni z Pszonków, syn Jakóba, Adam, późniejszy chorąży chełmski i podkomorzy lubelski, zm. r. 1677, na którym się też kończy „Rejestr urzędników babińskich““.

Po śmierci Adama przybyły do aktów już tylko dwie zapiski, — wreszcie położył ktoś datę 2 kwietnia 1782 r. — i nic pod tą datą nie umieścił.

Widzimy z tego, iż dzieje rzeczypospolitej Babińskiej związane były, ściśle z życiem trzech pokoleń Pszonków: Stanisława, który dzieje te około połowy XVI wieku rozpoczął, Jakóba i Adama.

Gdy ze śmiercią Adama wygasł ród Pszonków, zgasła też z nim (r. 1677) rzeczpospolita Babińska.

Cały „Rejestr“, z małym wyjątkiem, jest księgą nominacyj, przeplatanych tylko niekiedy rymem lub anegdotą, nadesłaną przez kogoś lub ustnie w Babinie opowiedzianą.

Wogóle mało udzielano wyższych godności, jak nominacyj na arcybiskupów, sufraganów, admirałów i referendarzy spraw cudzoziemskich; za to roi się od kuchmistrzów, koniuszych, rybitwów, łowczych, aptekarzy, medyków, lektorów, piwniczych i t. d.

Jest po jednym lub po paru architektów, konserwatorów, cyrulików, anatomistów, lodowniczych, świadków, ślusarzy, tokarzy, dystylatorów, zegarmistrzów, bankietników, osaczników, karocierów, ogrodników, kapelanów, sędziów, ptaszników, spowiedników i t. d.

Jest nawet apostoł, majordomus, kucharz sobotni (postny), rarożnik, spekulant, miodowarnik, łaziebnik.

Czasem jedna i ta sama osobistość posiadała parę, a nawet i kilka urzędów, „bo in Republica Babinensi compatibilia sunt dwa urzędy mieć“.

A nikt się tak o te urzędy nie ubiegał, jak p. Tomasz Zaporski, skarbnik lubelski, sąsiad Babina, często go odwiedzający.

Został naprzód „alfabetystą“ i tegoż dnia „antipatistą much“, a niedługo potem przybyły mu godności: łowczego, stawidlarza, starszego cechu kuśnierzy i skrupulanta.

Należał mu się jeszcze urząd „skromnisia“, bo gdzie tylko mógł cóś „o kobietkach“ wtrącić, nie liczył się ze słowami, ani z obecnością stanu kapłańskiego, przytem wiersze pisywał i do niego rymy układano.

Łowiectwo „sobolowe“ konferowano Adamowi Jordanowi z Zakliczyna, wsławionemu później pod Cecorą i Chocimem, który, powróciwszy z wyprawy Dymitra Samozwańca, opowiadał, że za Laponją chodzą sobole stadami po kilkadziesiąt tysięcy, a Lapończycy zabijają tylko te, które już mają po trzy lata.

Łowczym babińskim został Jerzy Rzeczyński, starosta urzędowski (zginął podczas oblężenia Zbaraża), za anegdoty o żubrach.

Zapiska 109-ta jest o tyle interesująca, że występuje w niej jako narrator Jakób Sobieski, późniejszy kasztelan krakowski, ojciec króla Jana.

Pod d.

6 czerwca 1617 r. zapisano, że Jego mość pan Marcin Sypowski został „rufianem i praczką babińską z pewnych przyczyn, których się nie godzi białej płci wiedzieć.

A któraby nie wierzyła, że temu urzędowi podołać może, niech da sprobować“.

Zuzanna Komorowska „nie wytrwała aby nie miała ksiąg babińskich widzieć“, a więc mianowano ją pacjentką babińską.

Michał Stan.

Tarnowski, kasztelan sandomierski, na weselu Pszonkówny ze Stradomskim został „moderatorem tańców weselnych“.

Pani Laskowska widziała taką jabłoń, że na niej dom zbudowano, w którym przyjmowany był król Stefan.

Dwaj ostatni autorowie dzisiejsi, piszący o rzeczyp.

Babińskiej, w poglądach swoich stanęli na krańcowo przeciwległych sobie biegunach.

P. Windakiewicz nazywa Babin „kasynem średnio zamożnej wesołej szlachty“, widzi od r. 1607 „ugruntowaną powagę“ rzeczypospolitej i „swobodny rozkwit idei towarzyskiej przy łagodnym a potoczystym rozwoju wesołości babińczyków“.

Zapiski, podług niego, „rzucają pęki świateł na ówczesne stosunki towarzyskie“, a sam pan Jakób Pszonka „przedstawia rysy indywidualności tęgiej, wykutej jakby kilku energicznymi rzutami z jednej bryły ciosowej“.

Przeciwnie, p. Kaz.

Bartoszewicz w rozprawie, drukowanej r. 1895 w Ateneum p. n. „Rzeczpospolita Babińska“, streszczając akta babińskie, przyszedł do wniosków wręcz odmiennych, i dowiódł, że tylko dzięki Sarnickiemu i jego stosunkom sąsiędzko-wyznaniowym, łączącym go z Piotrem Kaszowskim, Babin pozyskał rozgłos prawie europejski, na który wcale ani pod względem mniemanej organizacyi rzeczypospolitej, ani dowcipem babińczyków nie zasłużył.

Towarzystw tego rodzaju, co babińskie, było na świecie i nawet w Polsce dużo, tylko mało o nich pisano.

We Włoszech podobne humorystyczne związki oddawna były znane.

P. Windakiewicz przytacza nazwy dwuch takich towarzystw francuskich, które znacznie wcześniej istniały.

W roku 1450 spotykamy w Polsce Fraternitas sacerdotum, rezydującą w Łańcucie.

Stanisław Górski w życiorysie Krzyckiego mówi o Korybucie Koszyrskim, szlachcicu sochaczewskim, który, należąc do najdowcipniejszych ludzi za Zygmunta Starego, utworzył wesołe towarzystwo hulaszcze płci obojga, które podkasany dowcip w wysokiej miało cenie.

Za tegoż króla istniało towarzystwo Sodalitium, w którem rej wodzili: Dantyszek, poeta, późniejszy biskup warmiński, Jan Zambocki, dworzanin króla i Mikołaj Niepszyc, z kancelaryi królewskiej.

Zresztą mieliśmy kilka podobnych do Babińskiej rzeczypospolitych.

Wespazjan Kochowski większą kładzie wagę na rzeczpospolitą Waśniowską, wobec której „wszystko fraszką i cieniem“ i poświęca jej, oprócz dłuższego wiersza w Lirykach p. t.

„Encomium miasta Waśniowa“, dwie jeszcze fraszki p. t.

„Waśniów“ i „Wotum Waśniowskie“.

O miasteczku Kleczewie w Kaliskiem pisze ks. Lewandowski do „Wspomnień Wielkopolski“ E. Raczyńskiego (r. 1842 — 3): „Od niepamiętnych czasów posiadacze pojedyńczych wiosek w tej okolicy składają stowarzyszenie, które rzeczpospolitą Kleczewską nazywają“.

Znany z dowcipnych wierszy Świderski, „ex-bocian“, osiadłszy w Krakowskiem, założył około r. 1870 „klasztor bernardynów“ i był autorem arcydowcipnych wierszowanych nominacyj na liczne urzędy w tym wesołym „klasztorze“.

„Rzeczpospolita Babińska“ tę tylko miała wyższość nad innemi, że pozostawiła akta i weszła w ten sposób do literatury i historyi życia towarzyskiego, pamięć jej przechowała się także w przysłowiach: 1) „Rycerz z babińskiej wyprawy“ i 2) „Musiał to słyszeć w Babinie“ (gdy kto opowiadał rzeczy nieprawdopodobne).


corpora: sejm

text:
KANCELARIA SEJMU

¢ Komisji Kultury Fizycznej, sportu

i turystyKi

(nr 108)

z dnia 9 stycznia 2014 r.

9 stycznia 2014 r.

trzyła:

styki wraz ze współpracownikami, Kazimierz Kowalczyk prezes Polskiego Związku Łyżwiarstwa

Szybkiego, Piotr Marszałek dyrektor Centralnego Ośrodka Sportu, Tadeusz Wróblewski członek

Zarządu Polskiego Związku Kajakowego, Wacław Hurko zastępca przewodniczącego Rady Głównej

Krajowego Zrzeszenia Ludowych Zespołów Sportowych, Bartłomiej Korpak sekretarz generalny Aka-

demickiego Związku Sportowego, Jacek Bączkowski członek Zarządu Głównego Towarzystwa Krze-

wienia Kultury Fizycznej oraz Ariel Wojciechowski przewodniczący Uczelnianej Rady Samorządu

Studentów Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dzień dobry, stwierdzam kworum.

Otwieram posiedzenie Komisji Kultury Fizycznej,

Sportu i Turystyki.

Witam na dzisiejszym spotkaniu pana ministra Karpińskiego oraz

pozostałych zaproszonych gości.

Witam wszystkich posłów.

Porządek dzienny posiedze-

stycyjnych na lata 2014-2015, ze szczególnym uwzględnieniem inwestycji strategicznych

programach rozwoju bazy sportowej.

Czy mają państwo uwagi odnośnie do porządku

dziennego posiedzenia?

Nie słyszę zgłoszeń, oddaję zatem głos panu ministrowi.

Bardzo dziękuję, panie przewodniczący.

Wysoka Komisjo, złożyliśmy na ręce Komisji

dość obszerną informację dotyczącą tematu, który został przez nią podjęty.

Pozwolę

sobie z tego powodu nie powtarzać informacji zawartych na 33 stronach dokumentu.

Rozpoczynając moją wypowiedź, chciałbym uzupełnić ją o sprawy, które zawsze są przed-

miotem zainteresowania Komisji.

Dotyczą one planów finansowych Funduszu Rozwoju

Kultury Fizycznej, jego wykonania w ubiegłym roku.

Te dane nie są zawarte w informa-

cji z tego powodu, iż dotyczyła ona zaproponowanego przez Komisję tematu.

Informacja

złożona została na ręce Komisji w grudniu, a wraz z początkiem stycznia udało się nam

ustalić wstępne prognozy oraz w pewnym zakresie realne kwoty związane z wykonaniem

Funduszu.

W roku 2013 planowane wpływy do Funduszu przewidziano na kwotę 535.200 tys. zł.

Wykonanie przewidziano na kwotę 548.575 tys. zł, troszkę więcej niż Totalizator Spor-

towy zaplanował uzyskać w ramach tego funduszu.

Wykonanie jest szacowane.

Pro-

szę, aby Wysoka Komisja, gdy będziemy przedstawiali w kwietniu informacje dotyczące

wykonania budżetu państwa, nie pytała nas o przyczyny rozbieżności.

Wynikają one

z tego, że cały czas trwa proces liczenia kwot.

Wstępne wykonanie budżetu Funduszu

4 j.s.

Komisji Kultury Fizycznej, sPortu i turystyki (nr 108)

Rozwoju Kultury Fizycznej to 98,7% planu, a w zakresie inwestycji 98%.

Stan środków

Funduszu na zakończenie roku 2013 to 252.934 tys. zł.

Przedstawiona informacja jest o tyle istotna dla Komisji z punktu widzenia tematu,

który w dniu dzisiejszym omawiamy, gdyż wysokość planowanych wydatków Funduszu,

wykonanie budżetu ma znaczenie dla liczby zadań inwestycyjnych, które możemy roz-

począć w kolejnym roku.

W konsekwencji te dane mają istotne znaczenie dla naszych

planów związanych z uruchomieniem dodatkowych programów inwestycyjnych w roku

2014.

Szczegółowa informacja na temat programów terenowych jest zawarta w dokumen-

cie, który przesłaliśmy i pozwolę sobie jej nie powtarzać.

Podobnie szczegółowa, w mojej

ocenie, jest informacja dotycząca programów inwestycji strategicznych, które doskonale

są oczywiście Komisji znane.

Chciałbym opowiedzieć o dwóch programach, które uruchomione zostały przez nas

w roku ubiegłym.

W mojej ocenie, w oparciu o sygnały, które odbieram podczas wielu

spotkań z przedstawicielami samorządów i środowiska sportowego, te programy cieszą

się ogromnym zainteresowaniem.

W naszych zamierzeniach, jeśli chodzi o wydatkowa-

nie środków Funduszu w przyszłym roku, te programy powinny być kontynuowane.

W ubiegłym roku realizowaliśmy dwa programy, które przyczyniły się do zwiększenia

dostępności bazy sportowej na poziomie – nie chcę powiedzieć, że podstawowym – zwią-

zanym z małymi lub mniejszymi ośrodkami.

Pierwszy z nich był programem rozwoju

infrastruktury przyszkolnej.

Jego wdrożenie wynikało z ogromnego zapotrzebowania,

które zidentyfikowaliśmy na podstawie nieco zmienionych zasad inwestycji terenowych.

Poprosiliśmy, aby marszałkowie województw w ramach inwestycji, które mają być w 2013

roku realizowane, stworzyli pewnego rodzaju listę inwestycji rezerwowych.

Przyczyną

utworzenia takiej listy były zwyczajowe zdarzenia, do których dochodzi podczas procesu

inwestycyjnego – np. gminy nie zdołają ogłosić przetargu, pieniądze przepadały.

Chcie-

liśmy dysponować grupą ewentualnych zadań, które moglibyśmy wprowadzić do reali-

zacji, gdyby taka sytuacja się powtarzała.

Jak się okazało, znaczną liczbą inwestycji

rezerwowych, były inwestycje przyszkolne.

Aby odpowiedzieć na to zapotrzebowanie

samorządów lokalnych wdrożyliśmy wspomniany program.

Okazało się, że zapotrze-

bowanie na rozwój sportowej infrastruktury przyszkolnej jest ciągle ogromne, pomimo

znacznego wysiłku, jaki wkładają samorządy w rozwój bazy na ich terenie.

Drugi program, jaki został uruchomiony w ubiegłym roku związany jest z rozwojem

bazy sportowej klubów sportowych.

Nie muszę przekonywać Wysokiej Komisji, że baza

sportowa klubów nie zawsze spełnia standardy, których chcielibyśmy oczekiwać.

Moim

zdaniem, ma to bardzo poważne konsekwencje jeśli chodzi o liczbę osób, które chcą upra-

wiać sport w klubach oraz wpływa na decyzje rodziców, aby dzieci mogły wziąć udział

w zajęciach organizowanych prze kluby.

Ten negatywny trend związany jest z tym,

że do chwili obecnej nie było programu stricte remontowego.

Nie zostały wyodrębnione

środki przewidziane na remont obiektów sportowych, które funkcjonowały przez wiele

lat.

Z powodu użytkowania i braku remontów, ich jakość funkcjonowania podupadła.

Należy wyodrębnić środki w funduszu, które można przeznaczyć na cele remontowe.

Pozwolę sobie powtórzyć opinię, którą wyraziłem, jaka wynika z otrzymanych uwag oraz

przekazanych ministerstwu wniosków.

Program spotkał się z bardzo dużym zaintereso-

waniem ze strony podmiotów, które dysponują takimi obiektami.

Panie przewodniczący, to wszystkie informacje, jakie chciałem przekazać.

Mam wra-

żenie, że otrzymali państwo dokumenty, które są wystarczająco szczegółowe.

Jeśli będzie

potrzeba, to odpowiem na państwa pytania.

Mam do państwa posłów prośbę.

Oprócz posiedzenia Komisji, niedługo wziąć udział

muszę w posiedzeniu Senatu w sprawie budżetu oraz spotkaniu Komitetu Stałego Rady

Ministrów, w którym zasiadam.

Będę prawdopodobnie musiał za około półtorej godziny

opuścić posiedzenie Komisji.

Chciałbym, abyśmy w tym czasie mogli porozmawiać

o sprawach, które interesują członków Komisji Kultury Fizycznej Sportu i Turystyki.

Dziękuję.

j.s.

5

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję bardzo, panie ministrze.

Myślę, że pewnie państwo posłowie mają wiele szczegó-

łowych pytań.

Korzystając z okazji, zanim udzielę głosu panu posłowi Tomaszewskiemu,

chciałbym pana ministra zapytać o program, o którym wspominał.

Mam na myśli pro-

jekt dotyczący rozwoju infrastruktury przyszkolnej.

Rzeczywiście, pojawił się w zeszłym

roku, ale dość późno.

Ogłoszony został bodajże w maju.

Nie było zbyt wiele czasu na to,

aby samorządy mogły złożyć wnioski.

Moje pytanie jest następujące – czy jest szansa, aby

ten program pojawił się również w roku 2014?

Szczególnie małe szkoły wiejskie cierpią

na braki, jeśli chodzi o rozwój infrastruktury sportowej.

Myślę, że taki program byłby

bardzo wskazany.

Oddaję głos panu posłowi Tomaszewskiemu.

Poseł Tadeusz Tomaszewski (SLD):

dokument jest przejrzysty.

Pozwoliłem sobie zasięgnąć opinii na temat tego dokumentu

u realizatorów programów, czyli samorządów wojewódzkich.

Podzielają tę opinię, ale

z jednym zastrzeżeniem i uprzejmą prośbą.

Proszą, aby informacje dotyczące wniosko-

dawców programów szkolnych oraz programów remontowych, były w jakiś sposób prze-

kazywane do samorządów wojewódzkich.

To samorządy przygotowują wieloletnie pro-

gramy rozwoju bazy sportowej.

Warto odnotować, jakie samorządy, stowarzyszenia lub

spółki prawa handlowego otrzymywały środki na wsparcie infrastruktury bezpośrednio

od Ministerstwa Sportu i Turystyki.

Taka jest uwaga ze strony samorządów.

Jeśli chodzi o uwagi ze strony posłów, to również mam uprzejmą prośbę.

Materiał

jest dość szczegółowy.

Opisuje szczegółowo rozwój i modernizację obiektu stadionowego

lekkiej atletyki w Olsztynie.

Temu tematowi poświęcono w materiale ¾ strony.

Nie

dołączono jednak wykazu inwestycji, które otrzymały decyzję pozytywną jeśli chodzi

o remonty i sport szkolny.

Wyszczególniono rodzaje obiektów sportowych, które zostały

dofinansowane.

Takie dane pozwoliłyby nam na szersze spojrzenie.

Mówią państwo,

że dominują w tym zakresie samorządy, stowarzyszenia oraz jedna spółka prawa han-

dlowego.

Myślę, że dla posłów, którzy reprezentują poszczególne okręgi wyborcze byłoby

ważne, aby taki materiał został udostępniony.

Chciałbym otrzymać informacje dotyczące

obiektów, które zostały zakwalifikowane do otrzymania dofinansowania, w ramach tych

dodatkowych programów.

Samorządy kierują się swoimi własnymi zasadami oraz decy-

zjami sejmików wojewódzkich.

Moje uwagi generalne są następujące.

Po pierwsze, kontynuacja programów sta-

łych, programów wieloletnich prowadzonych przez samorządy, w ubiegłym roku miała

mniejszy budżet, w tym roku środków będzie więcej.

Finansowanie odbywało będzie się

w stosunku 50/50 – wydatkowanie środków strategicznych oraz wojewódzkich.

Do ide-

ału, który funkcjonował na początku – 30/70, jeszcze nam trochę brakuje, ale odcho-

dzimy od negatywnej tendencji przerzucania środków przede wszystkim na inwestycje

strategiczne, kosztem inwestycji wojewódzkich.

To dobra strategia.

Po drugie, myślę,

że dobrze, iż wprowadzono zasadę priorytetów dla samorządów.

Mogłem zapoznać się

z listą inwestycji wojewódzkich.

Zawierała ona 300-500 tys. różnych pozycji, aby wobec

każdego być dobrym wujkiem.

To były inwestycje długotrwałe, nie do końca trzyma-

jące się strategii.

Wobec wprowadzenia oczekiwań wobec samorządów, w ramach stra-

tegii rozwoju sportu, wykorzystania instrumentów, działania powinny służyć realizacji

określonych priorytetów.

Te priorytety zostały zaznaczone i wzmocnione w roku 2014

o obiekty przyszkolne.

Wiadomo, jakie są zasady dofinansowania – takie rozumowanie

od początku funkcjonuje w województwie wielkopolskim.

Wiemy jakie są proporcje, jakie

są środki minimalnie, a jakie maksymalnie można na ten cel przeznaczyć.

Chcemy unik-

nąć takich ocennych decyzji.

Jeśli wszystko jest zawarte w kryteriach, to dobrze służy

funkcjonowaniu tego programu.

Pan minister wspominał o tym, że samorządy wojewódzkie będą przygotowywały

plan inwestycji rezerwowych z oczywistych powodów.

Jak wygląda realizacja środków

inwestycyjnych?

Zawsze mieliśmy zdecydowanie większe kłopoty z inwestycjami stra-

tegicznymi.

Były one gorzej przygotowane, wykonane w mniejszym stopniu.

Proponuję

z tego powodu przyjąć tę samą zasadę przy tworzeniu programów w stosunku do samo-

6 j.s.

rządów jeśli chodzi o inwestycje strategiczne.

Jeśli ktoś nie poradził sobie z kwestiami

formalnoprawnymi, budowlanymi, operatem środowiskowym itp., miał możliwość sko-

rzystania z inwestycji rezerwowej w obszarze segmentów dostępnych.

Chodzi mi przy-

kładowo o sport akademicki – COS i inne.

Można przygotować taką listę, aby wykorzy-

stywać środki na bieżąco.

Chciałem zadać jeszcze jedno pytanie.

Być może pan minister nie będzie w stanie

na nie w dniu dzisiejszym odpowiedzieć, bo dotyczy bezpośrednio związku sportowego.

Jakie są priorytety Polskiego Związku Hokeja na Trawie i planowane inwestycje?

Proszę

o odpowiedź na piśmie.

Trudno pamiętać o wszystkich priorytetach.

W materiałach nie

ma wzmianki o tym związku, opisanych jest natomiast wiele innych dyscyplin sportu.

Brakuje mi wzmianki na ten temat.

Jeśli chodzi o nowe inwestycje, to rzeczywiście środowisko oświaty wymaga wsparcia.

Wiadomo, że organy decydujące o inwestycjach w środowisku oświatowym, to głównie

samorządy, ale sprawa dotyczy również podmiotów pozarządowych.

One również mogą

złożyć aplikację o środki.

Pan minister o tym wspomniał, sprawa jest również ujęta

w materiale, zainteresowanie obydwoma programami przerasta w dniu dzisiejszym

nasze możliwości finansowe.

Jeśli tak się dzieje, panie przewodniczący, to chciałbym,

abyśmy wystąpili z dezyderatem do prezesa Rady Ministrów, nawiązując do informa-

cji, którą pan minister przekazał.

Są przecież środki finansowe w Funduszu, ale jego

plan finansowy, ustalany przez ministra finansów, pozwala na wydatkowanie określonej

kwoty.

Z informacji wynika, że w Funduszu znajduje się 252 mln zł dostępnych środków.

Założyć należy, że konieczna jest rezerwa.

Jeśli zwrócimy się z dezyderatem do prezesa

Rady Ministrów, aby część tych środków – nie wszystkie, bo należy podejść do tematu

realistycznie – rozdysponować na potrzeby samorządów, byłoby dobrze.

To byłaby odpo-

wiedź na realne potrzeby i działania.

Te programy można zrealizować w latach 2014-

2015.

Część tych środków, które zostały odłożone na koncie Funduszu, mogłaby być prze-

znaczona na realizację wspomnianych programów, zwiększając plan finansowy Fun-

duszu.

To byłby nasz dezyderat, ale za nim musiałby być również wniosek ministra.

Wiadomo, że aby zmienić plan Funduszu, musi być wniosek ministra sportu i turystyki

skierowany do ministra finansów, zaopiniowany przez Komisję Finansów Publicznych.

Inwestycja jest motorem napędowym działania.

Skoro druga strona pragnie wyłożyć

67%, bo 33% pochodzić może z Funduszu, a inwestycja poprawia warunki uprawiania

sportu, wychowania fizycznego – powołać się można na raport Najwyższej Izby Kontroli

– jest to jednoznaczny argument „za”.

Takie działania mogą stworzyć nowe miejsca

pracy.

Inwestowanie w infrastrukturę tworzy tylko pozytywne działania dla środowiska.

Składam wobec tego wniosek do prezydium Komisji, aby przygotować na podstawie

materiałów, którymi dysponujemy oraz tymi, które otrzymamy niedługo, listę dotyczącą

podmiotów prowadzących szkoły i obiekty sportowe, w zakresie możliwości moderniza-

cji inwestycji.

Jeśli np. brakuje 40 mln zł – nie mówię o szczegółowych przypadkach –

to taką kwotę, gdy wnioski zostaną pozytywnie zweryfikowane i spełnią kryteria, można

by przekazać.

Nie chodzi o to, że jeśli wpłynęło 200 wniosków, trzeba rozpatrzyć wszyst-

kie, bo część nie spełnia kryteriów i nie można ich z tego powodu wykonać.

Dla tych

inwestycji, które spełniają kryteria, z tych ponad 200 mln zł w Funduszu można przeka-

zać środki z przeznaczeniem na inwestycje sportowe, zarówno w środowisku szkolnym,

jak i na modernizację obiektów sportowych.

Dziękuję uprzejmie.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Bardzo dziękuję.

Myślę, że jest to cenna inicjatywa.

Każde dodatkowe pieniądze, szcze-

gólnie przeznaczone na infrastrukturę sportową, są czymś dobrym.

Myślę, że tym

dezyderatem warto się zainteresować, szczególnie, gdy otrzymamy informację zbiorczą

o jakich kwotach dyskutujemy.

Zanim odpowiedzi udzieli pan minister, wypowie się pani

poseł Małgorzata Niemczyk.

Poseł Małgorzata Niemczyk (PO):

Dziękuję.

Panie ministrze, szanowni państwo, moje pytanie dotyczy głównie kwestii

infrastruktury przyszkolnej.

Czy remonty sali gimnastycznych będą dofinansowane

j.s.

7

w ramach programu szkolnego, który jest już wdrożony?

Drugie pytanie dotyczy kwe-

stii, na jaką ostatnio zwróciłam uwagę.

Nasze społeczeństwo staje się coraz bogatsze.

Zaczynamy przeprowadzać się z centrów miast na ich obrzeża, do domków jednorodzin-

nych i osiedli deweloperskich.

Niestety, infrastruktura sportowa, czyli to, co proponuje

nam deweloper, to najczęściej trawnik lub mała zjeżdżalnia dla dzieci.

Czy ministerstwo

dostrzega potrzebę współpracy z deweloperami, aby tworzyli oni na swoich osiedlach

i terenach zamkniętych, szczególnie satelitarnych, dla miast strefy sportowe?

Chodzi

o to, aby była choćby ściana, gdzie można wziąć piłkę do koszykówki i zagrać.

Dzieci,

które wracają na ten teren po zajęciach w szkole, nie są przewożone na teren obiektów

sportowych.

Do dyspozycji mają jedynie telewizor, komputer, konsolę do gier.

Dziękuję.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Bardzo dziękuję.

Panie ministrze, proszę o udzielenie odpowiedzi.

Sekretarz stanu w MSiT Grzegorz Karpiński:

Dziękuję, panie przewodniczący.

Odnosząc się do tematu obiektów przyszkolnych i pro-

gramu, nie mogę w dniu dzisiejszym udzielić Komisji odpowiedzi, czy będzie on konty-

nuowany.

Planujemy dokonać podziału środków Funduszu w styczniu br., po uchwaleniu

budżetu i podpisaniu go przez pana prezydenta.

Mogę powiedzieć, że łatwiej mi myśleć

o kontynuacji tego programu biorąc pod uwagę projekt ustawy budżetowej, który opuścił

Sejm, w jakim przeniesione zostały środki na Zimowe Igrzyska Olimpijskie do rezerwy

budżetowej, niż szukanie ich w budżecie, którym dysponuję.

Mogę powiedzieć, że ten

fakt ułatwi mi desygnowanie środków na kontynuację tego programu.

Jeśli będzie on

kontynuowany, to remonty hali i sali szkolnych będą w nim ujęte.

Pan poseł Tomaszewski mówił o zwiększeniu środków na wydatki województw.

Chciałbym poinformować Komisję, że przesłaliśmy do partnerów społecznych projekt

zmiany rozporządzenia dotyczący Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej.

Obecna sytu-

acja nie pozwala na to, aby przekazać marszałkom województw więcej niż 50% fundu-

szy.

Wynika to z przepisów.

Chcemy ten limit zwiększyć do 70%.

Chodzi o pulę środków

funduszu, jaką będziemy mogli przeznaczyć na potrzeby województw – 70% na działania

wojewódzkie, 30% na działania strategiczne.

Taka byłaby potencjalna możliwość działa-

nia ministra.

Obecnie nie ma takiej możliwości.

Wynika to z doświadczenia, jakim mini-

sterstwo dysponuje.

Pan poseł o tym mówił.

Mniejsze inwestycje realizowane są spraw-

nie i szybko.

Efekt sportowy dla społeczności lokalnej może zostać osiągnięty znacznie

szybciej przy niektórych inwestycjach strategicznych.

Panie pośle, ministerstwo nie tworzy listy rezerwowej dla inwestycji strategicznej.

Problemy, o których pan wspomniał, występują na tym poziomie.

Są to już zazwyczaj

duże inwestycje, kubaturowe, wymagające zaangażowania inwestora nie tylko finansowo,

ale również jego służb, które zajmą się obsługą procesu budowlanego.

Z tym problemem

radzimy sobie następująco – nie tworząc listy rezerwowej przenosimy środki, jakie były

zaplanowane w latach następnych, na potrzeby inwestorów, którzy radzą sobie z zada-

niem. Inwestor, który sobie nie radzi, nie zostaje skreślony z listy, bowiem inwestycja

ma sportowe uzasadnienie.

Środki przenoszone są wtedy na kolejne lata.

Dokonujemy

przesunięcia środków zaplanowanych z lat kolejnych, aby wykorzystywać je w strategii.

Z inwestorami w ramach programów strategicznych, mamy zasadniczo kontakt bieżący.

Inwestycje są przez nas monitorowane, abyśmy mogli zobaczyć, jakie jest zaanga-

żowanie rzeczowe w stosunku do planowanego finansowego.

Najczęściej na przełomie

czerwca jesteśmy w stanie przewidzieć, że inwestor realizujący projekt nie wykorzysta

środków, które zostały mu przyznane.

Środki są znaczące, bowiem jest to np. 10 mln zł

rocznie.

Biorąc pod uwagę wykonanie planów Funduszu, zabieramy mu środki w danym

roku, wiedząc, że nie może realizować inwestycji, bowiem nie jest w stanie ich wykorzy-

stać.

Przekazujemy je inwestorowi, który jest znacznie bardziej zaangażowany rzeczowo.

Nie ma potrzeby tworzenia specjalnej listy rezerwowej, z punktu widzenia inwestycji

strategicznych.

Ostatnia kwestia – poruszyła ją pani poseł Niemczyk: pomiędzy nami a deweloperami

nie istnieje tego rodzaju współpraca.

Problem tworzenia infrastruktury sportowej lub

rekreacyjnej na nowych osiedlach mieszkaniowych musi być rozwiązywany na pozio-

8 j.s.

mie planów miejscowych.

Z trudem mogę sobie wyobrazić – to nowy temat – na czym

mogłaby polegać współpraca pomiędzy prywatnym podmiotem realizującym budowę

osiedla mieszkaniowego a ministerstwem.

Ogólna zasada jest taka, że plany miejscowe

przewidują na obszarach urbanizowanych istnienie przestrzeni rekreacyjnej.

Jest

to zadanie gminy, aby wypełnić tę przestrzeń.

Współpraca z nami polega na tym, że dys-

ponujemy dodatkowymi środkami dla gminy, aby taka przestrzeń została utworzona.

Nie

dostrzegam pola współpracy pomiędzy naszym resortem a podmiotami realizującymi

tego rodzaju przedsięwzięcia.

Dziękuję.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Bardzo dziękuję.

Głos ma pan poseł Wojciech Ziemniak.

Poseł Wojciech Ziemniak (PO):

Panie ministrze, panie przewodniczący, w dokumentach, które należy złożyć, w ramach

drugiego programu inwestycyjnego widnieje zapis, że należy dostarczyć ostateczną decy-

zję o pozwoleniu na budowę lub o zgłoszeniu faktu do właściwego organu administra-

cji architektoniczno-budowlanej wraz z zaświadczeniem o braku sprzeciwu wydanym

przez wyżej wymieniony organ.

Program został ogłoszony w dniu 17 listopada, a nabór

trwa do dnia 7 lutego.

To okres bardzo krótki.

Nie wszystkie samorządy były w sta-

nie przygotować projekt i zgłosić go do organu, który wydaje pozwolenie na budowę.

Punktu czwartego może nie udać się dotrzymać, a z zapowiedzi wynika, że wszystkie

dokumenty muszą być złożone i dostarczone w wersji elektronicznej i papierowej.

Jeśli

dokumentacja papierowa zostanie przesłana dzień później niż wymaga tego wniosek,

to on przepada.

Może taka procedura jest właściwa, ale co z faktem, że czasu jest nie-

wiele, a samorząd może nie otrzymać decyzji w terminie?

Mam drugie pytanie – obecny jest pan prezes Polskiego Związku Łyżwiarstwa Szyb-

kiego.

To sport strategiczny.

Słynna sprawa toru – trudno powiedzieć czy w Zakopanem

czy w Tomaszowie – ważne by był jakikolwiek tor dla tej dyscypliny sportu, aby spełniły

się marzenia prezesa i kibiców.

Wyniki sportowe są, a obiektów nie ma.

Proszę o odpo-

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Proszę bardzo, głos ma pan minister.

Sekretarz stanu w MSiT Grzegorz Karpiński:

Panie pośle, jeśli chodzi o pierwszą kwestię, to sprawa, którą pan poruszył, wynika z tego,

że w zeszłym roku ogłosiliśmy program w maju.

Było również zbyt mało czasu, aby

samorządy mogły się przygotować.

Obecnie ogłaszamy go w listopadzie, aby dać samo-

rządom więcej czasu na przygotowanie.

Poprzedni termin był o wiele krótszy, jeśli chodzi

o składanie wniosków.

Czas jest od listopada do lutego na przygotowanie dokumentacji.

Te pieniądze adresowane są dla inwestycji, które są już przygotowane i zaplanowane

w budżecie samorządów.

W listopadzie samorządy, prezydenci, wójtowie i marszałkowie

składają budżety do rady.

Wiedzą, jakie będą realizowali inwestycje.

Chcieliśmy wstrzelić

się z terminem ogłoszenia naszego programu w czas planowania wydatków przez samo-

rząd lokalny.

Jeśli dojdzie do sytuacji, o której wspomniał pan poseł, to wszystko zależy

od tego, czy w danym roku będziemy dysponowali wystarczająco dużymi środkami, aby

ogłosić drugi nabór.

Niech pan poseł oraz państwo, którzy mają kontakt z samorządami, namawiają

do tego, aby były przygotowane z inwestycjami.

Mam na myśli cały wysiłek „papierowy”,

jaki każdy inwestor budowlany musi podjąć.

W momencie ogłaszania przez nas progra-

mów, samorząd może złożyć do nas komplet dokumentów.

W ramach tego programu

proponujemy inwestycje, które mają mniejszy zasięg budowlany – chodzi mi o czas trwa-

nia.

Wydaje mi się, że ten okres czterech miesięcy – listopad, grudzień, styczeń, luty

od ogłoszenia programu do zakończenia składania wniosków, jest wystarczający do przy-

gotowania pełnej dokumentacji tego rodzaju małej inwestycji.

Wiem, że mogą zaistnieć

przypadki, w których część samorządów może być zaskoczona terminem.

Wydaje mi się,

że dołożyliśmy maksymalnej staranności jeśli chodzi o informację o ogłoszeniu tego

programu.

Informowaliśmy, że program zostanie ogłoszony jeszcze w 2013 roku oraz

j.s.

9

o przewidywanej dacie zakończenia składania wniosków o środki.

Staraliśmy się wziąć

pod uwagę doświadczenia ubiegłoroczne.

Proszę pamiętać, że jest to druga edycja tego

programu.

Bierzemy pod uwagę doświadczenia z roku ubiegłego, aby samorządy mogły

skuteczniej aplikować o środki.

wiałem już wielokrotnie.

Jeśli pojawi się inwestor, będą środki na zadaszenie toru.

Wiem,

jak to dla państwa brzmi.

Nie jest tak, że ministerstwo siedzi z założonymi rękoma i cze-

kana na to, aż pojawi się podmiot, który zrealizuje ten projekt.

Nasze działania są dwu-

kierunkowe.

Uczestniczyłem w spotkaniach z przedstawicielami władz samorządowych,

które zadeklarowały chęć, aby na ich terenie tego rodzaju obiekt powstał.

Centralny

Ośrodek Sportu również analizuje możliwość zadaszenia toru w Zakopanem.

Mamy

nieustający problem z miejscem, w którym ten tor został wybudowany i możliwościami

kolejnych inwestycji.

Pana posła i pana prezesa chciałbym zapewnić, że jest to nasza

inwestycja priorytetowa.

Wiem, że środki, które zgromadzone zostały na koncie Fundu-

szu, jeśli pojawi się wniosek, zostaną przeznaczone na wsparcie tej inwestycji.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Bardzo dziękuję.

Teraz zabierze głos pan poseł Babalski, a następnie oddam głos panu

prezesowi Kowalczykowi, bo z pewnością kwestia dotycząca toru łyżwiarstwa jest dla

niego szczególnie istotna.

Bardzo proszę, panie pośle.

Poseł Zbigniew Babalski (PiS):

Dziękuję bardzo, panie przewodniczący.

Panie ministrze, Wysoka Komisjo, przepraszam,

że wybiegnę trochę poza ramy omawianego w dniu dzisiejszym tematu.

Sprawa, którą

pragnę poruszyć, jest dość istotna, w czasie, gdy toczy się dyskusja odnośnie do wsparcia

mistrzostw świata w piłce siatkowej w Polsce.

Jeszcze w ubiegłym roku dyskutowaliśmy

na ten temat i pan prezes przedstawił harmonogram prac w tym zakresie.

Powiedział,

że liczy, oczekuje i prosi o wsparcie ze strony ministerstwa na poziomie około 15-16

mln zł.

Nie padła klarowna deklaracja ze strony ministerstwa, czy to wsparcie zostanie

przekazane.

Chciałbym zapytać, czy toczą się na ten temat rozmowy, może są wstępne

deklaracje wsparcia?

Nie dziwię się, że Polski Związek Piłki Siatkowej oczekuje takiego

wsparcia.

Należy uwzględnić w naszych rozważaniach wydatki, jakie ponieśliśmy na cele

Euro 2012.

Nie ukrywam, że członkowie Komisji – takie odniosłem wrażenie – podczas

spotkania z prezesem PZPS jednogłośnie popierali jego działania.

Jak kształtuje się obec-

nie sytuacja?

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję bardzo.

Odpowie teraz pan minister, a następnie głos zabierze pan prezes.

Sekretarz stanu w MSiT Grzegorz Karpiński:

Dziękuję bardzo, panie przewodniczący.

Panie pośle, nie jestem w stanie udzielić panu

w dniu dzisiejszym szczegółowych informacji na ten temat.

Nie dysponuję wiedzą na ten

temat.

Wedle informacji, jakimi dysponuję, wiem, że Polska Organizacja Turystyczna

tej imprezy.

Nie chcę wprowadzić ani pana, ani osób zainteresowanych w błąd.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję bardzo, panie ministrze.

Myślę, panie pośle, że niebawem swoją obecnością

zaszczyci nas sam minister Biernat.

Poseł Zbigniew Babalski (PiS):

Oczekujemy tego.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Sądzę, że poinformuje nas na temat kwestii ewentualnej pomocy w organizacji

mistrzostw świata w siatkówce, które odbędą się w naszym kraju.

Teraz głos zabierze

pan prezes Kowalczyk.

10 j.s.

Prezes Polskiego Związku Łyżwiarstwa Szybkiego Kazimierz Kowalczyk:

Dziękuję bardzo.

Panie przewodniczący, szanowni państwo posłowie, panie ministrze,

pozwolę sobie zabrać głos i powiedzieć kilka zdań.

Pragnę wyjaśnić pewne kwestie,

które w mojej i środowiska łyżwiarskiego ocenie oraz wszystkich, którym dobro sportu

leży na sercu, są nieporozumieniem.

Przypomnę, że w ubiegłym roku Komisja Kultury

Fizycznej, Sportu i Turystyki przyjęła dezyderat skierowany do pani minister, w któ-

rym wykazano potrzebę przygotowania zadaszenia toru w Zakopanem.

Rozmawialiśmy

na temat tego, jak sytuacja wygląda na tle Krakowa.

Myślę, że obiekty w Krakowie

zostaną ukończone dopiero do roku 2021, na rok przed otwarciem, przed igrzyskami.

Nie o to chodzi.

Jeśli igrzyska będą organizowane, to w Krakowie będzie piękny obiekt

w takim miejscu, jaki wymarzy sobie resort.

Są środowiska akademickie, duże miasto,

będzie można taki obiekt utrzymać.

Chciałbym powiedzieć, że do tego czasu nie będzie polskiego łyżwiarstwa na poziomie

międzynarodowym.

Wszyscy na świecie trenują na obiektach zamkniętych przez 7-8 mie-

sięcy w roku.

Nasi zawodnicy mogą trenować przez 2,5-3 miesiące, jeśli będą korzystne

warunki pogodowe.

W tym roku niestety będzie można prowadzić trening tylko przez 2,5

miesiąca.

Na dezyderat ministerstwo odpowiedziało, że nie ma środków na ten cel i skie-

rowało związek do samorządów.

Powiedziałem wówczas, że rozmawiałem z przedstawicie-

lami wszystkich samorządów, w których znajdują się tory łyżwiarskie.

Warszawa próbuje

podjąć działania w tym zakresie, ale nie wiadomo, jaki będzie ich skutek.

Miasto wydało

pieniądze na przygotowanie.

To proces, nad którym nie panujemy, nie mamy klarownych

informacji od władz Warszawy, pomimo faktu, że pani minister w mojej obecności rozma-

wiała z panem wiceprezydentem.

Nic się nie dzieje w tym zakresie.

Pragnę powiedzieć, iż chcemy przygotowywać się do igrzysk w 2018 roku oraz do tych

w Krakowie.

Nie będzie takiej możliwości, bo poziom światowy się oddala.

Seniorów

wywoziliśmy za granicę, płaciliśmy za szkolenie duże pieniądze i udawało się odnosić

sukcesy.

Dla juniorów i młodzieży, która będzie startowała w igrzyskach w 2018 roku

i w 2022 roku w Krakowie, każdy rok jest stratą czterech miesięcy szkolenia.

Nie

ma możliwości szkolenia tych osób.

Bardzo proszę, aby w planach, które przewiduje

resort w stosunku do toru zakopiańskiego wraz z COS, uwzględnić taki projekt.

Jeśli tak

się nie stanie, to łyżwiarstwo przestanie istnieć na poziomie olimpijskim.

Odpowiem na informacje podane przez pana ministra – że są problemy z ulokowa-

niem toru, jest to park narodowy itd.

Pragnę przypomnieć, że w 2006 roku, gdy Zakopane

starało się o igrzyska, została wydana wstępna zgoda na przykrycie obiektu, na którym

miały być rozgrywane zawody.

Taka opinia została wydana w kwestii parku narodowego

i można do niej powrócić.

Nie mówimy jednak o budowie obiektu, który miałby pełne

trybuny i byłby gotów na olimpiadę.

Chodzi nam o to, aby mieć się gdzie przygotować

do igrzysk i mistrzostw świata.

Pragniemy trenować w kraju, aby można było prowadzić

normalne szkolenie sportowe i pozasportowe na terenie kraju.

Obecnie tego nie ma.

Podam przykład.

Jesteśmy w czołówce światowej w tej dyscyplinie sportu.

Podczas

mistrzostw Europy, które rozegrane zostaną za dwa dni, tylko Holandia będzie mogła

się pochwalić dwoma zawodnikami więcej od naszego kraju.

To wiele mówi o stanie

naszego łyżwiarstwa.

Przed nami igrzyska.

Nie obiecuję gruszek na wierzbie, ale dener-

wuję się i drżę przed nimi, bo są wielkie szanse na to, że dobrze w igrzyskach wypad-

niemy.

Musimy zastanowić się nad tym, co będzie dalej.

Jak i gdzie szkolić juniorów?

Wysyłanie za granicę rzeszy młodych ludzi jest po prostu niemożliwe.

Dla osób z mojego

środowiska jest oczywiste, że taki obiekt kosztowałby wedle wyliczeń COS, pan dyrektor

przekazywał informację, nieco ponad 30 mln zł.

Tyle kosztowałoby przykrycie wspania-

łego obiektu w Zakopanem – przeprowadza się na nim wiele imprez międzynarodowych

– opuszczające go osoby mówią, że jest fantastyczny.

Może on służyć nie tylko nam, ale

również można dzięki niemu zarobić.

Nic się w tym zakresie jednak nie dzieje.

Bardzo proszę Komisję, o wyrażenie stanowiska, aby zapadła decyzja w tej spra-

wie, aby podjęte zostały działania, które pozwolą przygotować dokumentacje i dokonać

uzgodnień, abyśmy mogli nadal się rozwijać i przygotować reprezentację na poziomie

światowym.

Dziękuję bardzo.

j.s.

11

Bardzo dziękuję, panie prezesie.

Teraz wypowie się pan poseł Ziemniak, a następnie pan

poseł Raś.

Poseł Wojciech Ziemniak (PO):

Panie ministrze, wrócę jeszcze do tematu samorządów i wniosków.

Wspomniał pan

o tym, że program został ogłoszony dość wcześnie.

Podpis pod nim został złożony w dniu

18 listopada, a samorządy swój budżet składają do dnia 15 listopada.

Z tego powodu nie

wiedziały, że taki program będzie.

To pierwszy argument.

Jedynie bogate gminy mogą

planować remonty obiektów sportowych, gdy nie są pewne, czy zostanie wprowadzony

taki program.

Biedniejsze gminy tego nie robią, nie umieszczają tych zadań w budżecie.

Myślę, że dla mniejszych gmin ten termin był trudny, ale nie niemożliwy.

Dziękuję.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Pan przewodniczący Raś ma głos, a następnie panowie posłowie Kłopotek, Falfus i odpo-

wie pan minister.

Poseł Ireneusz Raś (PO):

plany, jeśli chodzi o przykrycie toru łyżwiarskiego.

Jeżeli osiągniemy sukces podczas

igrzysk olimpijskich, od razu dopadną nas dziennikarze, którzy powiedzą, że nasza

reprezentacja zdobywa medale, ale nie ma gdzie trenować i może medale miałyby inny

kolor, gdyby zawodnicy mieli gdzie trenować.

Myślę, że warto zająć się tymi planami jesz-

cze przed igrzyskami w Soczi, z uwagi na to, że marszałek województwa podkarpackiego

na liście swoich programów regionalnych pragnie uwzględnić zadaszenie toru w Sanoku.

Okres, w którym się obecnie znajdujemy, pod względem inwestycji, nie może być przez

polski sport przespany, panie ministrze.

Możemy połączyć wysiłki z działaniami regional-

nymi.

Wtedy będzie dużo pieniędzy na inwestycje.

Warto, aby nasze plany strategiczne

i braki inwestycyjne w niektórych dyscyplinach sportu połączyć z działaniami marszał-

ków województw, prowadzić z nimi dyskusję.

Te plany są obecnie na etapie decyzji.

Panie prezesie, będziemy musieli w najbliższym czasie odbyć kilka spotkań i pod-

jąć pewne decyzje kierunkowe.

Wiemy o inicjatywie podkarpackiej, nie wiem, czy pan

o niej słyszał.

Jeśli znajdzie się na liście…

To jest fakt, słyszałem o nim niedawno.

Jeśli

jest projekt o lodowisku w Zakopanem i koncepcja COS, to należy to zbadać.

Marszałek

województwa małopolskiego również partycypowałby w ramach programów regional-

nych w tej inwestycji.

To decyzja, którą musimy podjąć roztropnie.

Myślę, że na bieżąco

powinniśmy się tym zająć.

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

Mam konkretną propozycję w tym zakresie.

Poseł Ireneusz Raś (PO):

Oddaję głos panu przewodniczącemu, bo widzę, że pan poseł Kłopotek ma wniosek.

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

Pan poseł Kłopotek się wkurza słuchając po raz kolejny o tym samym.

Przypomnę, iż

wiele lat temu spotkaliśmy się podczas wyjazdowego posiedzenia Komisji w Zakopanem,

gdy chodziło o remont Dużej Krokwi.

Byliśmy wtedy w sporze z dyrekcją Tatrzańskiego

Parku Narodowego.

Nie można było zrobić remontu, bo świstaki przechodzą u pod-

nóża dużej skoczni.

Sądzę, że to nie jest niemoc, ale niechęć dla sprawy.

Proponuję, aby

prezydium zorganizowało, przy udziale zainteresowanych parlamentarzystów, wyjazd

do Zakopanego.

Uważam, że jeden kryty tor lodowy powinien być pod egidą państwa,

a nie samorządów.

Znajduje się tam Centralny Ośrodek Sportu.

Kwota 30 mln zł nie

przewróci ani sportu, ani Funduszu.

Proponuję, aby tam pojechać, dopiąć temat i rozpo-

cząć budowę zadaszenia toru w Zakopanem.

To będzie konkretne działanie.

Jeśli się tym

nie zajmiemy, to jeszcze przez 2-3 lata będziemy dywagowali na ten sam temat.

Dziękuję.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję bardzo, panie pośle.

Myślę, że kwestia, aby ten tor był zbudowany jak najszybciej…

12 j.s.

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

W Zakopanem, w COS.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Nie podlega dyskusji fakt, że taki tor powinien być.

Jeśli chodzi o miejsce, to można

dyskutować.

Pan prezes przede wszystkim brał pod uwagę Zakopane, choć jest jeszcze

kilka innych ośrodków.

Pan przewodniczący Falfus ma głos.

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

Jeszcze olimpiadę chcemy tam robić.

Poseł Jacek Falfus (PiS):

Dziękuję bardzo.

Panie ministrze, mam pytanie.

W Szczyrku realizowana jest inwestycja

przebudowy wyciągu narciarskiego na Skrzyczne.

Na przełomie ostatnich kilku tygodni

oddano jedną z części tego wyciągu, od połowy na sam szczyt.

Nie jest wyremontowana

dolna część.

Ze zdziwieniem przeczytałem, że w ramach inwestycji dla COS w Szczyrku

nie ma wyszczególnionej tej pozycji.

Ta inwestycja jest przerwana.

Jeden odcinek jest

już wykonany, bardzo piękna „kanapa”, dość kosztowna, a dolny odcinek to bardzo stary

zdezelowany wyciąg dwukrzesełkowy – raczej skansen.

Ze względu na szkołę mistrzostwa sportowego oraz kilka innych kwestii, budowa

wyciągu dla ośrodka, dla nas oraz całego Podbeskidzia, jest zasadniczą kwestią.

Jestem

zaskoczony, jeśli chodzi o COS i ośrodki przygotowań olimpijskich.

Jest ich przecież

siedem.

W wykazie tylko w dwóch ośrodkach – w Wałczu i w Spale odnotowano środki

potrzebne na przebudowę obiektów lekkoatletycznych.

To bardzo dobrze, że tak jest,

ale odnośnie do ośrodka w Szczyrku, nie określono żadnej kwoty dofinansowania.

Ten

projekt jest przecież niedokończony, jednak kwotę dofinansowania można łatwo określić.

Chciałbym zapytać, czy będzie jakiś przestój w pracach, czego sobie nie wyobrażamy, czy

też będzie to realizowane w sposób ciągły i dolna część wyciągu zostanie wyremonto-

wana.

Chciałem również zapytać, dlaczego tylko w dwóch ośrodkach określona została

kwota dofinansowania, a w pozostałych pięciu ośrodkach przygotowań olimpijskich nie

wyszczególniono żadnych środków?

Dziękuję.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Poseł Zbigniew Babalski (PiS):

Wypowiem się krótko.

Kolego Eugeniuszu, możemy jeździć do Zakopanego nawet co mie-

siąc.

Wszyscy wiemy, jak wygląda sytuacja.

Od lat tak jest, prezes o tym mówi, prosi,

błaga, domaga się.

Oczywiście, można tam pojechać.

Potrzebna jest decyzja, ale żeby

ją podjąć, potrzebne są pieniądze.

Sytuacja jest taka, nie chcę rozczarować prezesa, jed-

nak podejrzewam, że jeśli w tym roku nie zostało to wpisane do budżetu, nie zostanie

zrobione.

Można spróbować powalczyć o tę inwestycję w przyszłym roku.

Bieżący rok

jest już praktycznie zamknięty, jeśli chodzi o inwestycje.

Taka jest rzeczywistość.

Wybór

miejsca – czy będzie to Zakopane, czy inne miejsce – nie chcę być źle odebrany, ale jest

jeszcze Elbląg, który również ma tradycje łyżwiarskie – zależy od działaczy i Polskiego

Związku Łyżwiarstwa Szybkiego.

Pan minister Biernat jest nieobecny, a to do niego

powinniśmy kierować pytanie – czy w ogóle przewiduje na przełomie najbliższych dwóch

lat, bowiem tyle czasu pozostało jeszcze w tej kadencji, tak poważną inwestycję?

Panie

prezesie, rok 2014 jest już zamknięty i nie dostrzegam żadnych szans – mówię to szcze-

rze – bowiem nie ma pieniędzy w budżecie.

Nie jestem rzecznikiem ministra sportu

i turystyki, ale ministerstwo ucieka od tego pytania już co najmniej od półtora roku.

Poprzednia pani minister nie odpowiedziała na to pytanie, a obecny minister jeszcze nie

miał okazji tego zrobić, zaszczycić nas swoją obecnością i powiedzieć, czy ta inwestycja

ma jakieś szanse na realizację, czy nie.

To wszystko, co chciałem powiedzieć – taki był

mój krótki komentarz w tej sprawie.

j.s.

13

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

Dziękuję, panie pośle.

Może dajmy szansę panu ministrowi Biernatowi.

Postarajmy się

o cierpliwość, a z pewnością usłyszymy stanowisko ministerstwa w tej kwestii.

Pan poseł

Tomaszewski.

Poseł Jan Tomaszewski (PiS):

posła Kłopotka.

Pan poseł powiedział – inwestycja kosztowała będzie 32 mln zł.

To nie

jest wielka strata – nie upadnie z tego powodu ani polski sport, ani budżet.

Mam propo-

zycję – nie wiem, czy do przyjęcia – aby stworzyć „zimowy pałac”, narodowy tor łyżwiar-

ski.

Ten obiekt powinien być narodowy.

Wtedy mamy z głowy finansowanie tego obiektu,

bo za wszystkie obiekty narodowe odpowiada Skarb Państwa.

Dziękuję.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję bardzo za tę inicjatywę, panie pośle.

Głos zabierze jeszcze pan prezes, a następ-

nie odpowiedzi udzieli pan minister.

Prezes PZŁS Kazimierz Kowalczyk:

Pan poseł Jan Tomaszewski wywołał mnie, abym udzielił państwu posłom informacji.

Szanowni państwo, pod przykrytym torem łyżwiarskim do igrzysk olimpijskich przygo-

towywać może się 5 dyscyplin sportu.

Ćwiczyć tam może reprezentacja hokeja, łyżwiar-

stwa figurowego, curlingu i short tracku.

Tor łyżwiarski oferuje ponad 100 medali olim-

pijskich do zdobycia.

To musi przekonać, jak dla polskiego sportu zadaszenie jednego

obiektu może wiele znaczyć.

Za granicą, na terenie Białorusi, jest tor łyżwiarski, gdzie

odbywają się treningi tych dyscyplin sportu.

Oni jeszcze nie są w czołówce światowej,

daleko im do nas, ale mają już taki obiekt.

Jeszcze raz apeluję w imieniu sportów zimo-

wych, nie tylko łyżwiarstwa, na takim torze może ćwiczyć wiele reprezentacji różnych

dyscyplin.

Pan poseł przewodniczący Raś zadał pytanie.

Czy wiem o Sanoku?

Tak.

Chcę przy-

kryć tory.

Wszystkie cztery tory należą do samorządów.

Ani jednak środki, ani wnioski

o dotacje nie pojawiają się, pomimo rozmów, jakie prowadzę.

Pan minister mówi, że musi

być inwestor.

Cały czas mówię o państwowym torze dla 5 dyscyplin, które mają ogólną

pulę ponad 100 medali olimpijskich.

Dziękuję bardzo.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję bardzo.

Sto medali robi wrażenie.

To z pewnością ważna inwestycja.

Również

chciałbym zadać pytanie panu prezesowi, w kontekście kwoty 33 mln zł.

Rozumiem,

że jest to koszt zadaszenia.

Jakiego rodzaju miałaby być to konstrukcja?

Na jakiej pod-

stawie można byłoby to zrobić?

Myślę, że wszyscy członkowie Komisji z chęcią zapozna-

liby się z projektem.

Jak wygląda koncepcja techniczna?

Czy to tylko zadaszenie, a może

większa inwestycja?

Głos zabrać chciał jeszcze pan przewodniczący Falfus.

Poseł Jacek Falfus (PiS):

Chciałem poprzeć tę kwestię.

Należy sprawdzić, o jakie pieniądze chodzi, panie prezesie.

Jeśli sprawa dotyczy nieco ponad 30 mln zł, to rzeczywiście dla ministerstwa nie jest

to sprawa nie do rozwiązania.

Taki obiekt może przynosić dla sportu profity, nie tylko

w zakresie olimpijskim.

Pełnić może również różne inne funkcje, nie tylko dotyczące

dyscypliny łyżwiarstwa.

Chciałbym zapytać o pewną sprawę.

Jeśli chodzi o COS i infrastrukturę, pan mini-

ster wskazuje w sprawozdaniu, że zaplanowano wykonanie dokumentacji projektowych

przebudowy kompleksu skoczni.

Bardzo ogólnie pisze się o K85, K65, K30, K16.

Gdzie te

kompleksy skoczni się znajdują?

Sądzę, że na południu Polski.

Część z nich jest w Zako-

panem.

O ile dobrze wiem, Wisła również inwestuje swoje środki samorządowe na ten

cel, aby przygotować małe skocznie.

Gdyby pan minister mógł powiedzieć kilka zdań

na temat tego, które skocznie ministerstwo ma na uwadze, byłoby dobrze.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję bardzo.

Proszę pana ministra o zajęcie stanowiska, a następnie oddam jeszcze

głos panu prezesowi.

14 j.s.

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

Sekretarz stanu w MSiT Grzegorz Karpiński:

Dziękuję, panie przewodniczący.

Panie pośle, dane zawarte w informacji dotyczą przy-

gotowanej dokumentacji na remont skoczni – zespołu średnich skoczni w COS w Zako-

panem.

Mówił pan o inwestycji w Wiśle – jest ona realizowana przy wsparciu środków

z Ministerstwa Sportu i Turystyki, w ramach inwestycji terenowych.

Nie znajduje

się to w materiale, który uzupełnimy zgodnie z sugestią Komisji o spis przedsięwzięć,

które będą realizowane w ramach inwestycji terenowych oraz w zakresie tych dwóch

programów.

Dzięki temu będą mieli państwo wgląd w działania w okręgach wyborczych

i wsparcie dla samorządów.

Pan poseł zapytał o kwestię dotyczącą dolnego odcinka kolejki na Skrzyczne.

Obecnie

zacji tego remontu, ale inwestycje wymienione w materiale dotyczą jedynie inwestycji

że w grudniu wyciąg na Skrzyczne został oddany do użytku, bo nie wpisaliśmy do doku-

mentu inwestycji strategicznych, które na przełomie ostatnich dwóch lat zostały oddane

do użytku.

Jeśli chodzi o pozostałe sprawy, które mogą państwa zainteresować, to ośrodek zako-

piański i COS nadal są obdarzone moim szczególnym zainteresowaniem, podobnie jak

Wysokiej Komisji.

Udało nam się po raz pierwszy w historii COS pozyskać inne środki

niż z Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej na obiekty funkcjonujące w COS, właśnie

na COS w Zakopanem.

Centralny Ośrodek Sportu złożył wniosek do Narodowego Fun-

duszu Ochrony Środowiska na pełną modernizację swoich obiektów w Warszawie, Zako-

panem oraz Spale i Władysławowie.

Ten projekt został uwzględniony przez Fundusz.

Oznacza to, że inwestycje przeznaczone na basen i halę w Zakopanem, niezależenie

od dużych planów inwestycyjnych, będą realizowane w przyszłym roku.

Powrócę jeszcze do tematu poruszonego przez pana posła Ziemniaka.

Panie pośle,

zapewne pan ma doświadczenie w tym zakresie, bo któryś z samorządów przekazał panu

informacje o jakimś niedosięgnięciu w zakresie ogłaszania przez nas terminów składa-

nia wniosków.

Chciałbym powiedzieć, że dołożyliśmy wszelkiej staranności, aby samo-

rządy wiedziały, że ogłosimy program.

Z doświadczenia, które mam, z liczby telefonów,

jakie otrzymałem ze strony samorządów, wiem, że były takie, których władze wiedziały,

że chcą planować tego rodzaju decyzje.

Zadawano mi pytania, czy tego rodzaju przedsię-

wzięcia przyszkolne mogą wpisywać do budżetu, bo chcą uruchomić na to część środków.

Taką informację samorządy otrzymywały podczas planowania budżetów samorządów –

we wrześniu i październiku – że mogą spokojnie wpisywać takie inwestycje do budżetu,

bowiem program będzie kontynuowany.

Dziękuję bardzo.

Dziękuję bardzo.

Pan prezes prosił o możliwość zabrania głosu.

Prezes PZŁS Kazimierz Kowalczyk:

Chciałbym tylko opowiedzieć o kosztach.

Obecnie opieramy się o kalkulacje COS, ale

mówimy o obiekcie typowo treningowym, na którym będziemy mogli rozgrywać zawody

krajowe, bez trybun i fajerwerków.

Takie przykrycie jest potrzebne, aby łyżwiarze mogli

trenować w stałej temperaturze, bez wiatru halnego, który nie pozwala nam na roze-

granie mistrzostw Polski.

Wiedzą państwo o tym, że rozgrywaliśmy je w ograniczonym

zakresie, wiał halny, były straty, ale się udało.

Przygotowując się do mistrzostw Europy

okazało się, że temperatura powietrza jest tak wysoka, że nie da się zamrozić tafli.

Obec-

nie mamy zgodę resortu na natychmiastowe działania.

Zawodnicy wyjechali za granicę.

Wszystko jest możliwe.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję bardzo.

Głos ma pani poseł Jagna Marczułajtis.

Proszę bardzo.

Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak (PO):

Chciałabym zadać pytanie panu ministrowi.

Dotyczy ono może małej części budżetu, ale

istnieje program inwestycji całorocznych hal tenisowych.

Chciałabym zapytać, dlaczego

są to właśnie hale tenisowe i kto podejmuje decyzje, że to będą właśnie takie, a nie inne

j.s.

15

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

obiekty, które mogłyby być potrzebne?

Wiem, że przynajmniej w województwie mało-

polskim hale tenisowe utrzymują się bardzo dobrze pod względem komercyjnym.

Czy

wymagają jeszcze dofinansowania ze środków ministerstwa?

Można mówić, że pieniądze

nie są duże, ale wydaje się 5 mln zł na ten cel, 5 mln zł na tamten, a można by te środki

zsumować i przeznaczyć na jeden większy obiekt, który jest bardziej pożądany i którego

brakuje.

Przykładem może być potrzeba przykrycia toru do łyżwiarstwa szybkiego.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję bardzo.

Panie ministrze, proszę o odpowiedź.

Sekretarz stanu w MSiT Grzegorz Karpiński:

Dziękuję, panie przewodniczący.

Pani poseł, istota tego programu jest nieco inna niż

w przypadku pozostałych realizowanych przez ministerstwo.

Tak jak pani wspomniała

w swojej wypowiedzi, hale utrzymują się ze środków komercyjnych.

Zgadzam się z tym

stwierdzeniem.

Problem tego sportu związany jest z jego kosztochłonnością i wynajmo-

waniem obiektów do treningu w okresie, gdy aura zewnętrzna uniemożliwia trening

na otwartym powietrzu.

Założenie tego programu jest takie, że dla potrzeb szkolenia

olimpijskiego, obiekt będzie udostępniony bezpłatnie.

Konsekwencje są takie, że uru-

chomiliśmy program na wsparcie budowy.

Potencjalny, wybrany inwestor musi zawrzeć

umowę z właściwym okręgowym związkiem sportowym.

Uzyskał on wsparcie na część

budowlaną kalkulując następnie koszty utrzymania obiektu i udostępniania go kadrze

juniorskiej nieodpłatnie.

To działanie ma nieco inny charakter niż dotychczasowe

rozwiązania.

Wydaje mi się, że nasza interwencja może dotyczyć tego typu zabiegów,

że wspieramy budowę obiektów, w zamian za co ten, który nimi będzie zarządzał, udo-

stępni je później zawodnikom.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję bardzo.

Proszę bardzo, panie pośle.

Poseł Marek Łatas (PiS):

Chciałbym zabrać głos w sprawach bieżących.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

W takim razie za chwilę udzielę panu głosu, panie pośle.

Jeśli nie ma więcej pytań zamy-

kam ten punkt porządku dziennego.

Bardzo dziękuję panu ministrowi.

Jeśli są sprawy

bieżące, głos zabierze pan poseł Łatas.

Poseł Marek Łatas (PiS):

Panie przewodniczący, Wysoka Komisjo, chciałem zabrać głos w sprawie naszych nar-

ciarek biegowych.

Sytuacja jest niedobra.

Chciałbym prosić pana przewodniczącego,

aby porozumiał się z panem ministrem.

W przypadku Justyny Kowalczyk sytuacja jest

bardzo dobra, ale są również cztery zawodniczki, które podczas ostatniego Tour de Ski

pokazały się z dobrej strony.

Zaczęły osiągać dobre wyniki.

Osiągnęły to jednak tylko

dzięki swoim wysiłkom.

Nie wiem, co pan przewodniczący – widzę, że rozmawia teraz –

sądzi na ten temat.

Cztery zawodniczki, które reprezentują nas podczas olimpiady, mają

dwóch serwismenów.

Pani Justyna ma ich czterech tylko dla siebie.

Jeśli chodzi o narty,

Salomony, ich liczba jest niewystarczająca.

Dziewczyny mają po dwie pary nart.

To zbyt

mało, jeśli dochodzi do zmian pogody.

Podczas ostatniego Tour de Ski Sylwia Jaśkowiec w pierwszych dniach była „na pudle”,

a później osiągnęła dobry wynik.

Dostała zapalenia ucha i nie mogła wystartować w dal-

szych etapach Tour de Ski.

Sama musiała iść do apteki, bo polska ekipa nie dysponowała

lekarzem podczas tych zawodów.

To sytuacja karygodna.

Proszę pana przewodniczącego,

aby jeszcze przed igrzyskami w Soczi coś z tym zrobił.

Nie może być tak, że nasi zawod-

nicy są traktowani niczym sportowcy z krajów z samego dołu rankingu kwalifikacji.

Tak

sytuacja wygląda obecnie.

Często może wspominam Sylwię Jaśkowiec, pochodzi z tere-

nów, na których działam społecznie.

Ten problem z tego powodu jest mi znany.

Opera-

cja łokcia, która była potrzebna po przygotowaniach do sezonu zimowego, po kontuzji

na nartorolkach, musiała być opłacona z jej własnych pieniędzy.

Polski Związek Narciar-

16 j.s.

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

ski do chwili obecnej nic jej za to nie zwrócił.

Nie możemy dopuszczać do takich sytuacji.

Powinniśmy działać, aby PZN traktował poważnie pozostałe zawodniczki.

Dziękuję.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Bardzo dziękuję, panie pośle.

To cenna uwaga.

Żałuję, że w dniu dzisiejszym nie

ma nikogo z Polskiego Związku Narciarskiego, ale omawiamy obecnie inne sprawy.

Z pewnością, jeśli są tego rodzaju problemy, warto porozmawiać z osobami za nie odpo-

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

Na kanwie wypowiedzi pana posła oraz pana przewodniczącego chciałbym zapytać, czy

byłaby szansa jeszcze przed wyjazdem zawodników na igrzyska olimpijskie spotkać się

z szefostwem Polskiego Związku Narciarskiego podczas posiedzenia Komisji.

Mogliby-

śmy wtedy porozmawiać o przygotowaniach.

Czy jest taka szansa?

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Musiałbym zerknąć, czy mamy to w planach, ale…

Poseł Ireneusz Raś (PO):

Polski Komitet Olimpijski będzie przedstawiał informację o finalnych przygotowaniach

i wtedy możemy zaprosić prezesów klubów.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Myślę, że te wszystkie kwestie należy rozpatrzyć i przeanalizować.

Głos ma pani poseł.

Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak (PO):

Chciałabym przedstawić kontrwniosek.

Uszanujmy tok przygotowań olimpijskich.

To,

czy Sylwia Jaśkowiec będzie miała dwie czy trzy pary nart, nie zmieni sytuacji w Soczi.

Jeśli odniosła sukcesy, to jestem pewna, że znajdzie się sponsor, który jej zapewni tę trze-

cią parę nart.

Nie popadajmy w histerię.

Jesteśmy przed rozpoczęciem igrzysk w Soczi.

Zarówno prezesi, jak i zawodnicy powinni skupić się na przygotowaniach do zawodów.

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

Prezesi też?

Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak (PO):

Oczywiście, że tak.

Oni również biorą udział w przygotowaniach.

Wpadamy w jakąś

histerię.

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

Przepraszam bardzo, pani poseł…

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Za chwilę udzielę panu głosu.

Jako pierwszy zgłosił się pan poseł Łatas.

Jako kolejny,

zabierze głos pan poseł Kłopotek.

Poseł Marek Łatas (PiS):

Pani poseł Marczułajtis, jestem zaskoczony, że pani, która jeszcze niedawno była zawod-

niczką, mówi w ten sposób o Sylwii Jaśkowiec, która musi sama zapłacić za…

Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak (PO):

Nie mówię o Sylwii Jaśkowiec, ale o sytuacji…

Poseł Marek Łatas (PiS):

Powiedziała pani, że Sylwia Jaśkowiec nie ma nart.

Już pani nie pamięta, co pani powie-

działa?

Proszę przeczytać sobie stenogram posiedzenia.

Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak (PO):

Proszę nie wypaczać moich słów.

Mówię, że mam kontrwniosek odnośnie do zapraszania

prezesów związków przed igrzyskami…

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

Niestety, mówiłaś o pani Jaśkowiec i o trzeciej parze nart…

j.s.

17

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

Pani poseł, spokojnie.

Teraz głos ma pan poseł Łatas.

Myślę, że te emocje są zupełnie nie-

potrzebne.

Myślę, że najważniejsza jest kwestia naszej wiedzy i informacji, jakie możemy

uzyskać od osób odpowiedzialnych za przygotowanie naszych reprezentantów do olim-

piady.

Proszę bardzo, głos ma pan poseł, a następnie wypowie się pan poseł Kłopotek.

Wydaje mi się, że prezesi nie mają wiele do zrobienia podczas przygotowań.

To zawod-

nicy i ekipy zawodnicze oraz trenerzy się przygotowują.

Prezesi powinni być obecni.

To jest czas na to, aby pewne rzeczy zmienić.

Chcemy uniknąć paradoksów, o których

mówiłem – że cztery zawodniczki mają dwóch serwismenów, którzy nie mają szans przy-

gotowania nart do zmiennych warunków atmosferycznych.

O to przecież chodzi.

Pani

poseł chyba to rozumie, bo sama reprezentowała nasz kraj w pokrewnych dyscyplinach

sportu…

Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak (PO):

Doskonale to rozumiem.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Pani poseł, spokojnie, proszę dać wypowiedzieć się panu posłowi.

Poseł Marek Łatas (PiS):

Popieram wniosek pana posła Kłopotka, abyśmy postarali się jeszcze przed igrzyskami

spotkać z prezesami Polskiego Związku Narciarskiego i pewne sprawy usystematyzować.

Nie powinno się dziać w Związku tak, jak się dzieje.

Myślę, że wszyscy są w tej sprawie

zgodni.

Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak (PO):

Czy mogę prosić o głos?

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję bardzo.

Pani poseł, za chwilę, bowiem najpierw zgłosił się pan poseł Kłopotek.

Wypowie się pani zaraz po nim.

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

Przyznam szczerze, że nie spodziewałem się, że moja propozycja wywoła taką reakcję

ze strony pani poseł.

Fakt, iż zasugerowałem, aby wysłuchać kogoś z kierownictwa Pol-

skiego Związku Narciarskiego – prezesa lub wiceprezesa – jak wyglądają ostatnie przy-

gotowania, np. podczas naszego posiedzenia za dwa tygodnie, myślę, że nie jest niczym

złym.

Nie sądzę ponadto, aby to spotkanie w jakikolwiek sposób zakłóciło pracę prezesa

lub wiceprezesa PZN.

Być może, abstrahując od tematu naszej zawodniczki, jest coś jesz-

cze, co boli Związek i warto powiedzieć o tym podczas posiedzenia Komisji, mam nadzieję

z udziałem ministra.

Można jeszcze zapobiec pewnym sytuacjom.

Nie spodziewałem się

takiej reakcji.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Bardzo dziękuję.

Głos zabierze pani poseł, a następnie pan przewodniczący.

Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak (PO):

Chciałam powiedzieć – jeśli moje słowa zostały zrozumiane opacznie – że nie chciałam

powiedzieć nic przeciwko pani Jaśkowiec.

Wręcz przeciwnie.

Jestem pewna, że pan pre-

zes Tajner doskonale wie, ile pani Jaśkowiec ma nart, a ile pani Justyna ma nart.

Proszę

mi uwierzyć, że…

Poseł Marek Łatas (PiS):

Czy jest z tego zadowolony?

Poseł Jagna Marczułajtis-Walczak (PO):

Nie wiem.

Proszę mi uwierzyć, że prezesi doskonale wiedzą o tych dysproporcjach.

Nie

są one czymś, co zaistniało tylko w tym sezonie.

Taki podział funkcjonuje od wielu sezo-

nów, gdy Justyna wyraźnie wyróżniła się pod względem poziomu sportowego.

Mój apel

dotyczył tego, aby podjąć ten temat, ale nie przed Soczi.

Wątpię, aby takie posiedzenie

18 j.s.

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

zmieniło cokolwiek w chwili obecnej.

Po igrzyskach w Soczi należy do tego tematu wró-

cić i spojrzeć na to, jaka pula środków z ministerstwa, które możemy nadzorować, prze-

znaczana jest na Justynę Kowalczyk, a jaka jest przeznaczana na resztę zawodniczek,

w tym Sylwię Jaśkowiec.

Taki był kontekst mojej wypowiedzi, choć może ujęłam ją zbyt

emocjonalnie.

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

Chciałbym powiedzieć jeszcze jedno zdanie.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Tak, za chwilę.

Myślę, że wszystkim z nas udzielają się emocje olimpijskie.

Porozmawiać

na ten temat nie zaszkodzi.

Głos ma pan przewodniczący Falfus, a następnie pan poseł

Kłopotek.

Poseł Jacek Falfus (PiS):

Tak.

Ostatnia wypowiedź pana przewodniczącego podczas dzisiejszego spotkania poru-

sza istotną sprawę.

Nie zaszkodzi porozmawiać na ten temat.

Nie zaburzamy przecież

przygotowań.

Zawodnicy wiedzą, co mają robić, a prezesi mogą się przecież z nami

spotkać.

To prosta sprawa.

Pewne kontrowersyjne i trudne sprawy dochodzą do uszu

posłów.

Dobrze byłoby porozmawiać z prezesami, a nie tylko z jednym.

Wiem, że w snow-

boardzie są problemy, których nie da się rozstrzygnąć jeszcze przed olimpiadą.

Jeśli

takie działania wspierające nie zaburzą przygotowań, ale zapobiegną pewnego rodzaju

dewiacjom, to należy je podjąć i uzgodnić.

Dziękuję.

Popieram wniosek.

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Dziękuję.

Proszę bardzo.

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

Dziękuję.

Jeśli doszłoby do takiego spotkania, to nie chciałbym zawężać tematyki jedynie

do problemu nart dla niektórych biegaczek.

Chciałbym zapytać pana prezesa Tajnera,

co się stało, gdy wszyscy mówili, że jesteśmy potęgą w skokach i pokonamy wszystkich

w Turnieju Czterech Skoczni.

Daliśmy tam ciała.

Czy przypadkiem wpływu, np. na zanik

formy pana Piotra Żyły, nie mają reklamy?

W ostatnim okresie, gdy należy się koncen-

trować na porządnym przygotowaniu do olimpiady, on bawi się w reklamy.

Powoduje to,

że wyniki są nie takie, jak być powinny.

Czy nie warto porozmawiać na ten temat?

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Panie pośle, myślę, że warto.

Dajmy jednak skoczkom szansę.

Poseł Eugeniusz Kłopotek (PSL):

Zareklamować się…

Przewodniczący poseł Jakub Rutnicki (PO):

Sądzę, że te reklamy były nakręcone przed przygotowaniami do zawodów.

Mam nadzieję,

że po Zakopanem będziemy w zupełnie innych nastrojach i będziemy mówili, że rzeczy-

wiście podążamy w dobrym kierunku, abyśmy z naszych skoczków – Piotra Żyły, Kamila

Stocha oraz naszej drużyny – byli zadowoleni.

Obawiałbym się takiej eksplozji formy

podczas Turnieju Czterech Skoczni.

Myślę, że należy zachować spokój.

Sądzę, że wyczer-

paliśmy porządek dzienny dzisiejszego posiedzenia.

Dziękuję państwu za udział.

Zamy-

kam posiedzenie Komisj


text:
bokał, pokał, bukał albo szczak w 16. w., ‘puhar’, z włos.

boccale, od bocca, ‘usta’, franc. bocal, rus.

bokał.


text:
Brandeburgja, Marchja, pierwotnie była zamieszkaną przez Swewów, a mianowicie przez pokolenia Semnonów i Longobardów, które w czasie wielkiej wędrówki ludów opuściły ten kraj i we Włoszech założyły królestwo Longobardzkie.

Siedziby ich w Brandeburgji zajęli Słowianie.

Ci ostatni, w skutek krwawych wojen z Frankami i Saksonami, dostali się pod panowanie Karola W. Pomimo to nie zaprzestali walki przeciwko niemieckim zaborcom, aż do czasów Henryka I, który Wendów zupełnie podbił, a na pograniczach ustanowił grafów (hrabiów).

Otton W. dla rozszerzania chrześcjaństwa zaprowadził tu biskupswa: w Hawelbergu 946 r., Brandeburgu (Branibor, Brennoburgum, Brandenburum Zgorzelec) i Oldenburgu (Aldenburg) 948 r., pod zwierzchnią władzą Magdeburga, wyniesionego w 968 r. do godności arcybiskupstwa.

Ponieważ zaś te biskupstwa były zarazem warowniami obcego panowania, ztąd więc chrześcjaństwo słabe tylko postępy między Słowianami robiło, a za Ottona II Wendowie powrócili do pogaństwa i okrutnie spustoszyli przyległą ziemię saską, obracając w perzynę świątynie chrześcjańskie.

Obotryci i Lutycy wymordowali u siebie księży chrześcjańskich.

Wnuk Mistewoja, księcia Obotrytów, Gotszalk, wychowany w Niemczech, połączył wszystkie wendyjskie plemiona w jedno wielkie Słowiańskie państwo i dążył do ostatecznego zaprowadzenia w niém chrześcjaństwa.

W tym celu ustanowił on biskupstwa w Meklemburgu i Raceburgu, lecz został wkrótce zamordowany, razem z wielu kapłanami chrześcjańskimi, w czasie rokoszu podniesionego przez pogańskie plemiona, przeciwko coraz więcej szerzącemu się chrześcjaństwu (1066 r.).

Dopiero po wielu latach krwawych zapasów, Albrecht, Niedźwiedziem zwany, otrzymawszy północną Marchję w lenność od cesarza Lotara (1135 r.), położył koniec państwu Wendyjskiemu i przybrał tytuł margrabiego brandeburgskiego.

Nad rozszerzeniem chrześcjaństwa pracowali tu: św. Wojciech z Pragi, który zginął śmiercią męczeńską 997 r. i benedyktyn Bruno (ob.

t.

a.).

W sprawie nawrócenia tego kraju odznaczyli się później: opat Gotfryd z Polski (1107 r.), Vicelin, założyciel klasztoru norbertanów w Neumünster (1154 r.), i augustjanin Mejnhard, razem ze swoim pomocnikiem Dytrychem.

Właściwym apostołem Prus był cysters Chrystjan, z klasztoru oliwskiego (1209—1210 r.), następnie konsekrowany na pierwszego biskupa tego kraju.

Innocenty III żarliwie popierał szerzenie nauki chrześcjańskiej w Prusach.

Zagrożony przez pogan, Chrystjan prosił Honorjusza III o pozwolenie głoszenia przeciwko nim krzyżowej wyprawy; Papież zgodził się na to i nadał Chrystjanowi prawo ustanawiania biskupstw i zakładania katedr (1217 r.).

Krzyżowcy obwarowali Chełmno, przeznaczone na stolicę biskupią, lecz, po ich ustąpieniu, poganie napadli na miasto i zniszczyli je.

Chrystjan założył następnie zakon rycerski braci pruskich, którzy w bitwie pod Strasburgiem (w obwodzie Marienwerderskim) prawie wszyscy wyginęli, poczém Oliwa została zburzoną.

Wtedy Chrystjan i Konrad, książę mazowiecki, powołali krzyżaków (rycerzy niemieckich), którzy, pod wodzą wielkiego mistrza Hermana von Salza, do Prus przybyli 1226 r.

Za ich pomocą siedziby pogańskie zostały zdobyte, kraj prawie cały zajęty i przez Papieża Innocentego IV (1243 r.) podzielony na biskupstwa: chełmińskie, pomezańskie, warmińskie i sambijskie (ostatnie było ustanowione po krzyżowej wyprawie króla czeskiego Ottona).

Zakon wszakże ciemiężył biskupów, którzy nie chcieli poddać się jego władzy; naprzyklad biskup sambijski został wsadzony do więzienia i tam głodem zamorzony.

Od 1260 do 1275 r. trwała pomiędzy mieszkańcami ziemi pruskiej a zakonem zacięta walka, która się skończyła zupełném ujarzmieniem pierwszych w 1283 r.

Pomijając polityczną historję Brandeburgji od XIII do XVI w., ograniczymy się na udzieleniu niektórych wiadomości o kościelnym jej stanie.

Biskupstwo to znajdowało się z początku pod zwierzchnictwem Moguncji, później Magdeburga.

Po Dytmarze, pierwszym biskupie, było 44 następców.

Smutny ustęp w historji biskupstwa stanowi XVI w.

Joachim I wytrwale opierał się szerzeniu nowych nauk religijnych, lecz szlachta im bardzo sprzyjała, z tych samych pobudek, które i w innych krajach wywołały zaprowadzenie tak nazwanej reformacji.

Elżbieta, siostra Chrystjana duńskiego, a żona Joachima, ze szczególną zawziętością działała na szkodę religji katolickiej.

Na nieszczęście, biskupem brandeburgskim był wtedy Mateusz von Jagow.

Zamiast bronić Kościoła i religji, których był stróżem, Mateusz robił wszystko na ich zagubę.

Joachim wymógł na dwóch swoich synach przysięgę, że pozostaną wiernymi religji przodków i że poddanych w posłuszeństwie Kościołowi katolickiemu trzymać będą; lecz zaledwie ojciec oczy zamknął (1535 r.), synowie złamali przysięgę, przechodząc na stronę protestantów; margrabia Jan przystąpił nawet do związku szmalkaldzkiego.

Joachim II, spokrewniony z Albrechtem, elektorem mogunckim, i związany przyrzeczeniem daném teściowi swemu Zygmuntowi I, królowi polskiemu, że wiary katolickiej bronić będzie, wyraźnie nie oświadczał się z początku za reformacją, lecz chętne dawał ucho podszeptom protestanckich książąt i pozwalał na swobodne szerzenie się nowostek religijnych między szlachtą i mieszczaństwem.

Pod pozorem podniesienia oświaty, założył uniwersytet w Frankfurcie nad Odrą, wyłącznie obsadzony protestanckimi professorami, a w końcu (1539 r.) publicznie przeszedł na reformację, poczém zaraz nastąpiła konfiskata majątków kościelnych.

Najwięcej ucierpiały klasztory; biskupie stolice przeszły do protestantów; biskupstwo lubuskie (Lebus, Lebusium nad Odrą, milę od Frankfurtu nad Odrą) najdłużej się gwałtom opierało i dopiero w 1555 r. przeszło na małoletniego syna Joachima II, księcia Joachima Fryderyka, który do objęcia rządów nosił tytuł biskupa lubuskiego.

Taki był koniec biskupstw w margrabstwie Brandeburgskiém; miejsce ich zajęły luterańskie konsystorze.

W 1598 r. Joacbim Fryderyk zabrał majętności katedry w Brandeburgu, które w części sprzedane zostały, w części zaś przyłączone do książęcych dominjów; pozostało tylko coś w rodzaju kapituły katedralnej, składającej się z jednego proboszcza katedralnego i sześciu kanoników; miejsca te były obsadzane głównie przez osoby z wyższej szlachty, często nawet kupowane za jakich 18 lub 20,000 talarów.

Razem z innemi fundacjami kościelnemi, kapituła ta została zniesiona edyktem z r. 1810.

Pomimo ciężkich i systematycznych prześladowań, religja katolicka nie wygasła zupełnie w margrabstwie.

Przepowiednia Hermana von Lehnin (ob.), przedstawiająca losy Brandeburgji od XIII do XIX wieku, zasługuje na szczególną uwagę.

(Haas).

J. N.


text:
Astrologja.

Co do etymologicznego znaczenia, astrologja nie różni się od astronomji: w starożytności też i w wiekach średnich, albo uważano wyrazy te za jednoznaczne, albo, jeszcze powszechniej, przez astrologję rozumiano to, co my dziś astrologją i astronomją razem nazywamy.

Co do rzeczy jednak, rozróżniano astrologję od astronomji i pierwszą nazywano astrologia judiciaria, drugą, astrologia naturalis, albo poprostu astrologia.

Owa tedy astr. judiciaria, czyli co my dziś nazywamy astrologją, jest mniemaną nauką o wpływach gwiazd na istoty ziemskie, szczególnie, na ludzi, i umiejętnością oznaczania doniosłości tych wpływów na każdą pojedyńczą istotę.

W starożytności, znający się na tej sztuce nazywali się mathematici, astrologi lub chaldaei.

Wprawdzie ciała niebieskie wywierają wielki wpływ na twory ziemskie, ale wpływ ten nie przechodzi po za granice czysto fizyczne i wyśledza się nie dowolnemi, szarlatańskiemi twierdzeniami, ale drogą ścisłej naukowej obserwacji.

Astrologja postępowała właśnie inaczej: wychodząc z faktu wpływu fizycznego w ogóle, tworzyła z góry wyrocznie szczegółowego wpływu gwiazd pewnych i ich konstellacji, na szczegółowe istoty ziemskie i pojedyńcze momenta ich życia.

Rezultat obrachowań astrologicznych nazywał się judicium, ztąd nazwa a. judiciaria.

Że reguły astrologiczne nie zgadzały się z sobą, że każdy z astrologów na swoją mógł je stawiać rękę, naturalną jest rzeczą, skoro nie mając żadnej podstawy rzeczywistej, opierały się one tylko na przywidzeniu.

Chaos ten astrologiczny widzieć można w każdym prawie przewodniku astrologicznym, jak np. Rantzovii, Tractatus astrologicus de genethliacorum thematum judiciis pro singulis nati accidentibus, Frankf.

1615; Welper, Tractat.

genethliacus, Argent.

1700.

Zdawałoby się, że tak czcza i bezzasadna rzecz, jak astrologja, mogła durzyć umysły w czasach tylko bardzo niskiej oświaty, wszakże, aż do ostatnich prawie czasów, bo w XVIII jeszcze, znajdowała ona wiarę u ludzi, należących do wyższego, a czasami i do najwyższego stopnia w społeczeństwie; na wschodzie dziś jest jeszcze cenioną.

Wyjaśnia się to tylko ogólném pragnieniem człowieka przejrzenia zasłony przyszłości, niedostatecznością znajomości astronomicznych i fatalistycznym na świat poglądem, właściwym poganizmowi, manicheizmowi i mahometanizmowi.

Ojczyzną astrologji była prawdopodobnie Chaldea; ztamtąd rozeszła się pomiędzy innemi ludami pogańskiemi, a w średnich wiekach szczególniej była uprawiana przez Arabów.

Chrystjanizm zawsze stanowczo był jej przeciwny.

Od czasu Ojców św. aż do jej ustania na zachodzie, zwalczali ją pisarze kościelni, a jej praktykę za ciężki grzech poczytywali.

Jednakże miała ona i pomiędzy chrześcjanami swoich zwolenników i popleczników; osobliwie, po tak nazwaném odrodzeniu nauk (XV i XVI w.).

Były to najświetniejsze czasy astrologów: królowie, mężowie stanu, zasięgali u nich rady.

Obecnie astrologja ma tylko historyczne znaczenie i dla tego nie przywodzimy tutaj tego, co o niej mówią: moralna teologja i prawo kanoniczne.

Łatwo to każdy znajdzie w dawniejszych moralistach, osobliwie też obszernie u Patuzzi, Eth. christ. tract.

V. diss.

IV.

cap.

III.

Jedyną pozostałością po astrologji są u nas horoskopy, czyli tak zwane planety, sprzedawane przez kramikarzy nieoświeconym.

Durzenie to prostaczków tém więcej jest gorszące, że owe horoskopy sprzedają się obok obrazków, medalików i książek do nabożeństwa.

Obowiązkiem proboszczów jest zapobieganie temu nadużyciu i przestrzeganie ludu od niedorzecznej w nie wiary.

N.


text:
Jeszcze Irkuck, 14 września.

Ostatnie dni pobytu w Irkucku, to istna heca.

W ten sam dzień, kiedy raniutko o pół do szóstej zjechaliśmy nareszcie z owych łowów, wypadał właśnie koncert pożegnalny pp.

Witwickiej i Krawcowej (jak się na fotografiach podpisuje: Cantatrice).

Naturalnie iść trzeba było!

Po koncercie kolacya w klubie, poczem chwilka tańców i szampan nieodzowny.

Publika nieliczna.

Był tam jednak jeden ciekawy okaz, typ panny sybirskiej: uczennica panny Witwickiej, niejaka panna Zofija... (oczestwa nie pamiętam).

Ojciec dorobił się znacznej fortuny na futrach.

Panna emancypowana, przystojna, wzrostu gwardzisty; gra, śpiewa, nieco po francusku łamie: nie obawia się sama o 2-giej w nocy do domu powracać; a w końcu oświadczyła, że pragnęłaby za męża mieć ni mniej ni więcej jak kniazia polskiego, ot, tak np. mnie.

Pojmiecie państwo, że z entuzyazmem znowuż ja zapragnąłem poznać nieco bliżej istotę, która tak bądź co bądź zaszczycające mnie życzenie wypowiadała.

Niestety, porozumiewanie się nasze było uciążliwem; ona, jako zabita Sybiraczka, nietylko ani słówka po polsku nie rozumiała, ale nawet moich wysiłków w rosyjskim języku nie pojmowała snadnie.

Nie przeszkodziło to jednak, że sympatye nasze, w ciągu jednego wieczora, rosły z minutą każdą.

Jako uwieńczenie tej znajomości, wywiozłem fotografię tej ciekawej persony, podaną mi z niedwuznacznem ściśnięciem ręki i niedwuznaczną apostrofą po rosyjsku.

Można sobie wystawić moją minę i mój ambaras wobec tego wszystkiego!

Tableau niezrównanego komizmu!