corpora: wikisources-pl

text:
←Piekło Boska Komedia

Czyściec

Pieśń I

Dante Alighieri Pieśń II→

Opuściwszy piekło, Wergili i Dante wydostają się na wyspę, pośród której wznosi się góra czyśćcowa.

Stojący na straży góry Katon z Utyki zezwala poetom na wędrówkę po czyśćcu.

1 Ku łagodniejszej fali wzdyma płótno

Łódź mego ducha i na cichsze morze

Wpływa, za sobą mając toń okrutną.

4 A ja o wtórnym z królestw śpiew ułożę,

Gdzie się duch ludzki z grzesznej myje pleśni,

Gotując stanąć na niebieskim dworze.

7 Lecz tutaj, martwa poezyjo, wskrześnij!

Słudze waszemu dodajcie natchnienia

Wy, Muzy Święte!

Kalliope, wstań w pieśni,

10 Posil ją echem potężnego brzmienia,

Co to sroczymi ukarało pióry

Nędznych śpiewaczek niepokorne pienia.

13 Wschodnim szafirom podobne lazury,

Co się zebrały jak gdyby powłoka

Sfery miesięcznej na niebie bez chmury,

16 Radość mym myślom wróciły z wysoka,

Ledwie Mistrz z martwych stref mię wyprowadzi,

Ciężkich dla piersi i smutnych dla oka.

19 Piękny płaneta, co na miłość radzi,

Całą wschodową rozpogadzał ścianę,

Blask zwyciężając Ryb, swojej czeladzi.

22 Zwrócę się w prawo i okiem przystanę

U podbieguna; gwiazd tam ujrzę czworo

Po pierwszych ludziach późniejszym nieznane.

25 Niebiosa od nich — zda się —jasność biorą:

O ty północny widnokręgu wdowi,

Któremu nigdy te światła nie gorą!...

28 Potem wzrok zdejmę z niebieskich wezgłowi

I patrzę w stronę, kędy Niedźwiedzica

Zaszła, już memu niewidna wzrokowi.

31 Samotny starzec tam stał; jego lica

Dostojną były kraszone zasługą;

Cześć dlań poczułem jak syn dla rodzica.

34 Brodę sędziwą miał i bardzo długą,

Tej samej barwy co włosów pierścienie,

Która spływała w dół podwójną smugą.

37 Owego czworga gwiazd święte promienie

W twarz blaskiem takiej biły mu urody,

Że jaśniał niby słoneczne zjawienie.

40 „Kto wy jesteście, co ślepej skroś wody

Przed niepożytą uszliście męczarnią —

Rzekł, wiejąc pierzem swej czcigodnej brody.

—

43 Kto wyprowadził was?

Kto był latarnią

Rozchylającą bezdenne pomroki,

Którymi piekieł doliny się czarnią?

46 Czy to otchłanne skruszono wyroki

Lub z Nieba wolność potępieńcom dano

Na moich pieczar wdzierać się opoki?"

49 Tedy Wódz żywo ujął mą podaną

Dłoń, za czym mową i ręką, i ruchy

Brew mi ukorzył moją i kolano.

52 „Nie z mej go chęci wiodę między duchy;

Niebieska Pani — Wergiliusz odpowie —

Zszedłszy, kazała dodać mu otuchy.

55 Lecz skoro pragniesz poznać szczegółowie,

Kto my zacz i skąd przychodzim w tej porze,

Nie lza, jeno ci posłusznie wysłowię:

58 Ostatnie jemu nie zagasły zorze,

Ale, z płochości, kresu niedaleki

Prawie już wchodził na życia rozdroże.

61 Przeto podparłem chód jego kaleki,

A żadna droga w te nie wiodła kraje

Prócz onej jednej, przez ogniste steki.

64 Już potępieńcze przebrnęliśmy zgraje,

Za czym mu rzeszę innych mar ukażę,

Która pod twoją zwierzchnością się kaje.

67 Jak go tu wiodłem, prędko nie wyrażę;

Z wysokich dziedzin schodzi na mnie władza

Czyniąca, że z nim do ciebie się ważę.

70 Mile go przyjmij, bo-ć go tu sprowadza

Wolności żądza; jak się drogo ceni,

Wie ten, co za nią krew oddać się zgadza

73 I z dobrowolną śmiercią się nie leni,

W Utyce ziemskie rzucając zewłoki,

Co je dzień wielki kiedyś rozpromieni.

76 Nie starte dla nas odwieczne wyroki:

On jeszcze żyje, mnie Minos nie zmaga;

Przebywam w kręgu Marcji jasnookiej,

79 Co spojrzeniami — zda się — ciebie błaga,

Byś ją przygarnął na swe święte łono.

Niechże cię skłoni tych oczu powaga

82 Puścić nas w górę siedemkroć toczoną;

Pochwał na ciebie odniosę jej siła,

Jeśli pozwolisz, że cię tam wspomioną".

85 „Marcja mym oczom tak bywała miła —

Rzekł — póki ziemskie dzierżyło mię pęto,

Że wszelkich życzeń zawsze dostąpiła,

88 Lecz dziś, gdy mieszka za rzeką przeklętą,

Jej prośby wagę tracą skutkiem prawa

Działającego, odkąd nas rozjęto.

91 Skoro mu z niebios Pani tak łaskawa,

Jako powiadasz, prośba tu nie k'rzeczy;

Dość mi, że przez cię taki rozkaz dawa.

94 Idź przeto, a on niech się ubezpieczy

Paskiem z sitowia, wodą zmyj mu lice,

Niechaj zeń spłynie wszystek brud człowieczy.

97 Nie lza, by w jego zamglone źrenice

Patrzali święci tych dziedzin stróżowie,

Którzy przedrajskie obchodzą granice.

100 Tam gdzie najniższe miejsce na ostrowie,

Gdzie brzeg wysepki ciągłe fale piorą,

W miękkim namule wyrasta sitowie;

103 Roślina, liściem obrosła i korą,

Nie zdoła w grunt ów zapuścić korzeni,

Bo ją bijące fale wnet rozbiorą.

106 Po innej ścieżce wyjdziecie z zieleni

I poszukacie lżejszej w górę drogi,

Wciąż idąc torem słonecznych promieni".

109 To rzekłszy, zniknął, a jam wstał na nogi,

Bezmownie Wodza czepiając się boku

I oczy wznosząc doń, pielgrzym ubogi.

112 „Synu — tak zaczął — pilnuj mego kroku;

Zejdźmy z powrotem, kędy do podnóża

Równina spływa po pagórnym stoku".

115 Szare mgły ranne zwyciężała zorza,

Pędząc przed sobą, za czym już z daleka

Rozpoznawałem migotanie morza.

118 Szliśmy po puszczy, podobni do człeka,

Co nim ślad znajdzie ścieżki obłąkanej,

Rozumie ciągle, że go próżno czeka.

121 Gdyśmy przybyli, gdzie szron rosy ranej

Ze słońcem walczy, ale się nie trwoni,

W cieniu na czerstwym gruncie uchowany,

124 Mistrz mój łagodnie ku ziemi się skłoni

I rąk swych muszle zwilży na murawie.

Ja wiedząc, czego z lubych czekać dłoni,

127 Spłakane jemu jagody podstawię:

Więc twarz mi obmył i barwy pierwotne

Wrócił przyćmione w piekielnej kurzawie.

130 Stąd na wybrzeże wyszliśmy samotne,

Którego wody nie zaznały wiosła

Zdolnego szlaki odnaleźć powrotne.

133 Tu trzcinę, która za falą się niosła,

Jak starzec życzył, wiązał mi na ciele:

O cudo, gdzie szczknął, trawa wraz odrosła,

136 Nie uszczuplało się poddane ziele!

←Pieśń I Boska Komedia

Czyściec

Pieśń II

Dante Alighieri Pieśń III→

Do brzegu wyspy przybija łódź, w której znajdują się duchy mające pokutować w czyśćcu.

Jeden z nich, Casella, intonuje pieśń miłosną, którą przerywa mu Katon, karcąc dusze za opieszałość

1 Wstawało słońce i niosło się mimo

Skraj widnokręgu, który południka

Swego szczyt wiesza nad Jerozolimą.

4 A noc, co w kole odwrotnym pomyka,

Szła z wód Gangesu, dzierżąc wagi w ręce,

Co rwą się, kiedy nocorówni tyka.

7 Więc lic zorzanych białość i rumieńce

Przez słońca bliskość, w miejscu, skąd patrzałem,

Ten miały pozór, co zblakłe czerwieńce.

10 Staliśmy ciągle nad fal morskich wałem,

Jako podróżni do drogi gotowi,

Myślą śpieszący, a żmudzący ciałem.

13 Wtem jak o świcie, gdy się ma ku dniowi,

Mars się w oparach czerwonością krwawi,

Morze zachodnie mając u wezgłowi,

16 Tak mi się zjawił — bodaj jeszcze zjawi —

Blask, co po wodnej ścieżce w szybkim gonie

Leciał, jak żaden lot ziemskich żurawi.

19 A ledwo że się ku Wodzowi skłonię,

By spytać, co to, już on na topieli

Rośnie i coraz ogromniejszy płonie.

22 Wtem po dwu bokach zjawienia wystrzeli

Jakowaś białość, a dołem dokoła

Drugi się jakiś płat śnieżny zabieli.

25 Mistrz jeszcze słowa nie wymówił zgoła,

Gdy błysła skrzydeł para białopiana,

Aż wtem żeglarza pozna i zawoła:

28 „Prędzej, o prędzej, padaj na kolana!

Anioł to boży, złóż ręce, skłoń lice,

Wnet ujrzysz więcej takich rabów Pana.

31 Patrz, jak on sztuki ludzkie ma za nice:

O żaglach nie dba ani dba o sterze,

Na skrzydłach mierząc tak wielkie granice.

34 Patrz, jak powietrze nimi pod się bierze,

Parą wieczystych żagli strzygąc z góry,

Co nie padają jak to ziemskie pierze".

37 Potem, gdy bliżej ptak z boskimi pióry

Podleciał, takim pożarem zapłonął,

Że znieść nie mogąc, mój ziemskiej natury

40 Wzrok szukał ziemi; on zaś dalej wionął

Do brzegu czółnem tak lekkim, że w wodzie

Nawet rąbeczek jego dna nie tonął.

43 Sternik na tyłach stał — w takiej urodzie,

Że mi wyglądał jak osoba święta;

Więcej sta duchów siadło w głębi łodzie.

46 „Egipskie Izrael kiedy rzucał pęta..."

I to, co dalej stoi w księdze, społem

Śpiewały zgodnie duchy niebożęta.

49 Anioł krzyż kreślił, więc padają czołem

I na wybrzeżnym piasku się pokładą,

A on jak przybył, tak i pierzchł sokołem.

52 I przyglądają się górskim posadom

Na tej nieznanej rzucone krawędzi,

Jak człowiek lądu nowego nieświadom.

55 Już Koziorożca spośród niebios pędzi

Słońce i bełty ognistymi praży,

Śląc swoje żary każdej świata piędzi,

58 Gdy obca rzesza k'nam obróci twarzy:

„Pokażcie w górę drogę, jeśli znacie" —

Powiada do nas.

Więc takim ją darzy

61 Mistrz dobry słowem: „Zapewne mniemacie,

Żeśmy świadomi drogi w tej krainie;

W pątniczej idziem, jako i wy, szacie.

64 Chwilką przed wami przez takie pustynie

Szliśmy i takich urwisk zawieruchy,

Że wyjście w górę fraszką będzie ninie".

67 A wtem, zaledwie spostrzegły się duchy

Po mym oddechu, iżem człowiek żywy,

Stanęły; podziw opętał im ruchy.

70 Wraz jak do posła, co z różdżką oliwy

Przybył, tłum śpieszy i coraz to większy

Kupi się, staje, ciśnie, nowin chciwy,

73 Ów orszak, chwilką tylko się ulększy,

Podbiegł i stanął; oczyma mię mierzy,

Zapominając iść, gdzie duch się piększy.

76 Wtem jedna postać zerwie się i bieży

Z gestem tak lubym przed rzesze podróżne,

Iż czułem, że jej odpłacić należy.

79 O mary, oczom tylko od mar różne!

Trzykroć się na niej ręce me wiązały,

Trzykroć do piersi mych upadły próżne.

82 Snadź się me lica dziwem malowały,

Gdyż duch uśmiechnął się i cofnął wsteczą,

A jam się rwał biec, wychylony cały.

85 Rzekł słodko: „Nie sil się nad próżną rzeczą!"

Tedy poznawszy, usta doń obrócę,

Prosząc, by ze mną pogadał człowieczo.

88 „Jeślim cię kochał, w doczesnej zewłoce

Bywszy, dziś niemniej kocham, toż pogwarzę;

Lecz jakie ciebie pchnęły tutaj moce?"

91 „O mój Casella, ja tu iść się ważę,

Bym mógł powrócić znowu w te dzierżawy,

Ale kto tobie zwłokę cierpieć każe?"

94 On na to: „Nikt mi nie wzbraniał przeprawy,

Jedno, kto bierze, kogo chce, do łodzi,

Ten na mnie dotąd bywał niełaskawy.

97 Snadź z wolą bożą anioł swoją godzi...

Od trzech miesięcy jednak niewątpliwie

Na pokład jego każdy wolno wchodzi.

100 Toż gdym nad morza brzegiem czekał chciwie,

Gdzie Tybru rzeka swoje nurty soli,

Zostałem odeń przyjęty życzliwie,

103 Teraz odleciał nową odbyć kolej

Do portu, kędy oczekują roje

Duchów, piekielnej niezdanych niewoli".

106 „Pieśniarzu — rzekłem —jeśli tutaj twoje

Odczłowieczenie więzów nie nakłada

Na śpiew, co we mnie koił niepokoje,

109 Ni na moc ową, co pamięcią włada,

Pociesz mą duszę, która, obleczona

W cielesne szaty, z trudu już upada".

112 „Miłość śród myśli moich rozgwarzona..."

Rozpoczął głosem tak słodkiego brzmienia,

Że echo jego dotąd mi nie kona.

115 Ja, Mistrz i duchy pełni upojenia

Tak chciwe jemu daliśmy posłuchy,

Że w nas pamięci nie zostało cienia.

118 Jemu poddany, a na resztę głuchy

Stałem; tłum ze mną.

A wtem starzec na nie

Zawoła: „Ejże, opieszałe duchy,

121 Co to za żmuda, za leniwe stanie?

Bieżajcie z łuski osmuknąć źrenice,

Która wam Boże opóźnia poznanie!"

124 Jak kiedy dziobiąc proso i pszenicę,

Pozbywszy dumy, co nią pióra stroszą,

Drobno stąpają ciche gołębice,

127 Skoro się nagle jakim strachem spłoszą,

Naraz od smacznej odlecą wieczerzy,

Bo już ważniejszą w sobie troskę noszą —

130 Tak, widzę, śpiewu zaprzestał ów świeży

Poczet i wszystek rozpierzchł się po stoku,

Jak człek, co bieży, ni wie, dokąd bieży;

133 A my też za nim, nie hamując kroku.


text:
45.

Bliższy ci ten jest, kto cię kocha,

Niż, co się tylko kochać daje.

Ztąd, mieć przyjaciół liczną zgraję,

Chęć marna jest i płocha.

W szczęściu, nie rzadko, skromna trocha

Za całość staje.


text:
belka, dawniej balka, belk, balk (albo bierzwno), belkować; z niem. Balken, — ale bal, ‘dyl’, z dolnoniem.

bāl (w górnej niemczyźnie tylko Bohle).


corpora: openbooks

text:
Daniel Naborowski

Łazarz do bogacza

Bogaczu hardy, próżno śmiejesz się z nagiego:

Nago wchodzim na ten świat, nago pójdziem z niego,

Nagie sumnienie Bóg sam jako czyste lubi,

Święta prawda nad wszytko nagością się chlubi,

Nagi miesiąc i gwiazdy, i okrąg słoneczny,

Nago wchodzi, wychodzi z ciała duch przedwieczny,

Nadzy nieba mieszkańcy, nadzy są bogowie.

Przyjdzie czas, o pstry kruku, kiedyć pogotowie

Odbiorą cudze pióra; wtenczas swe nagości

I sprośny wrzód odkryjesz, i spróchniałe kości.

-----


text:
Cięgatura, cięgaturka, cyngaturka, (z łac. cinctura - pas), przepaska, przepasanie.

Jedwabne cięgatury wspomina Twardowski.

„Zbądź cięgatury, suknio, opłakanej; niech będą wolne z pięścią łokcie oba".

Mączyński w słowniku, wyd.

r. 1564, pod wyrazem fascia pisze: „Podwiązki, powiąsło albo pas sukienny, w którym dzieci powijają, też cingatura".


text:
Znachor

Rozdział XIII

Tadeusz Dołęga-Mostowicz

- Ktoś jedzie do nas - powiedział Wasil.

- To wyjrzyj - mruknął znachor.

- Do znachora...

Ratunku...

Oni żyją jeszcze...

- Prędzej, prędzej! - zajęczał przybyły.

- Znachor!

Znachor!

- Co tam? - odezwał się z sieni głos Antoniego Kosiby.

- Ratuj ich!

Ratuj!

I moją duszę przeklętą!

- Rzucił się ku niemu.

- Oni żyją!

Wasil zajrzał mu w oczy i powiedział:

- To Zenon rymarza Wojdyłły.

- Co się stało? - rozległ się obok głos Prokopa.

- Rozbili się z motocyklem! - trzęsąc się jak w febrze mówił Zenon.

- Ale żyją!

Znachor chwycił go za ramiona.

- Kto?!

Człowieku, kto?!...

- W jego głosie zabrzmiała groza.

Chłopi opowiadali jeden przez drugiego:

- Już i dechu w nich nie było...

- Sam nie dam rady - powiedział.

- Niech ktoś skoczy konno po doktora.

- Witalis! - zawołał Prokop - zaprzęgaj.

- Nie ma czasu na zaprzęganie - krzyknął znachor.

- Dajcie mi konia, ja pojadę - odezwał się Zenon.

- I ten kark skręci - mruknął za nim Witalis.

- Jeszcze konia w pociemkach zabije.

- Co ma zabić - z niepokojem i zły na złą przepowiednię odpowiedział Mielnik.

- Droga prosta, gładka.

- Boże, Boże, takie nieszczęście! - powtarzała stara Agata.

- Trzeba mu było w dzień święty złego ducha kusić - sentencjonalnie mruknął jeden z chłopów.

- Na maszynie rozjeżdżać.

- Toż nie grzech, jakiż tu grzech? - zaoponował któryś młodszy.

Teraz już wiedział: podstawa czaszki była wgnieciona.

- Cały ratunek w doktorze - pomyślał gorączkowo.

- Daj Bóg, by zdążył.

- Zabiorę się z nimi - postanowił lekarz.

- Zwariował pan! - oburzył się Pawlicki.

- Mam konno trząść się, i to bez siodła?!...

A zresztą samochodem będę prędzej na miejscu.

- Czy żyj e, czy mój syn żyj e?! - zawołała pani Czyńska.

- Proszę mi nie przeszkadzać! - krzyknął doktor.

- Ja chyba lepiej wiem od was, co trzeba robić!

- Tu już nic nie ma do roboty - uparcie twierdził znachor.

- Ale ją, tę panienkę trzeba natychmiast ratować.

- Co jej jest? - zapytał.

- Kość wgnieciona do mózgu.

- Panie doktorze! - jęknęła pani Czyńska.

Puls był zupełnie zadowalający.

- To już agonia - oświadczył.

- Ratuj ją pan, panie doktorze - ochrypłym głosem odezwał się znachor.

Lekarz wzruszył ramionami.

Nieruchome ciało zaczęło drgać.

- I uszkodzenie opon mózgowych - dodał.

- Świadczą o tym drgawki...

Tak...

Tu i cud nie pomoże.

Macie lusterko?

- Szkoda zachodu - mruknął - lada chwila będzie koniec.

- Panie doktorze!

Niech pan ją ratuje.

- Głupi człowieku!

- Pawlicki odwrócił się doń z irytacją.

- Jak ją mam ratować?!

- To nawet pański obowiązek - ponuro odpowiedział Kosiba.

Znachor zdawał się nie słyszeć tego wszystkiego.

- Niech pan doktor zrobi jej operację - powiedział.

- A nuż uda się.

- Żebym miał takie narzędzia jak pan doktor - z uporem mówił znachor - to bym sam spróbował...

- Jak śmieliście to robić!...

Jak śmieliście!...

Pewno jakimś brudnym kozikiem!...

- Kość sterczała - tłumaczył się Kosiba - a nóż wymoczyłem we wrzątku...

- Ja was nauczę!...

Za to już odpowiecie!...

- To i odpowiem - z rezygnacją mruknął znachor.

- A co miałem robić?

- Na mnie czekać!

- I za to panu jesteśmy wdzięczni - odezwał się pan Czyński.

- Ten człowiek ma rację, doktorze.

- Macie tu za waszą pomoc.

Kosiba potrząsnął głową.

- Nie trzeba mi pieniędzy.

- Czy można już przenieść go do samochodu?

- Muszę ją zdobyć!

- To już koniec? - pomyślał znachor.

- Zastrzyk! - błysnęła mu myśl.

- To to samo, co doktor zastrzykiwał - stwierdził.

- Jak ją doktor nazwał? - zastanowił się.

- Trepanacja czaszki...

Tak, trepanacja...

To jasne.

Znam przecie to słowo.

Ze mi jakoś dziwnie wyleciało z pamięci...

- Jak tam ta dziewczyna, panie Kosiba? - zapytał przodownik.

- Żyje jeszcze?

- Muszę zajrzeć do niej.

- To doktor wyjechał? - zapytał znachor.

- Zbrodniarz?

Jakaż tu zbrodnia?

Toż wypadek - zdziwił się Wasil.

- Więc któż to zrobił?

- Kto?...

Ano Zenon, ten notowany osobnik, syn rymarza Wojdyłły.

Obecni spojrzeli po sobie z niedowierzaniem.

- I sam przyszedł przyznać się?

- Może on coś pomoże - mówił.

- Panienka - odpowiedział Kosiba.

- To trzeba białą kurę.

Macie białą kurę?

- Jest.

- Olga kiwnęła głową, poważnie przejęta.

- Jak, Antoni, pomoże to czy nie pomoże?

- Co ty, co ty, Antoni?! - zatrzepała szybko.

- Ja przecie nic złego...

Tylko z życzliwości do ciebie...

Jak Boga kocham.

Śmierci nikomu nie życzę...

A ty zaraz...

O!

Bóg wie, co sobie wyobrażasz.

No, nie sierdź się, ot, ja sama o północy tu pod oknem kurę zarżnę.

Bialutka wybiorę, całkiem bialutką...

- Jak to było?...

Kiedy?...

Gdzie?...

Bo przecie było...

Na pewno było...

Zacisnął zęby i palce, aż paznokcie do bólu wpiły się w dłonie.

Łagodny owal twarzy...

Półuśmiech zdobi usta, jasne włosy i wreszcie - oczy.

Ciemne, głębokie, nieodgadnione...

- Beata...

Zwarł się w sobie, skurczył...

- To Zonia zarzyna kurę...

Białą kurę...

To północ...

Prędko zbliżył się do Marysi.

Jak mógł tak długo zostawić ją...

Dotknął jej ręki, policzka, czoła...

Zbadał puls, przysłuchał się oddechowi.

- Ona... stygnie, to już koniec - pomyślał.

Znachor pochylił się nad nią i szepnął:

- Gołąbeczko ty moja, szczęście ty moje...

Czy poznajesz ty mnie?...

Poznajesz?...

- Stryjciu Antoni...

- Dzięki Ci, Boże...

Dzięki Ci, Boże...


text: darski, zamiast darzki, darznąć, ‘odważyć się’, darznie, ‘odważnie’, oboczne obok dziarski (p.); niedarznienie, ‘małoduszność’, w 15. w.


text:
brzemię, 'nosza', 'ciężar', brzemionko, brzemienna, 'ciężarna' (por. niem. gebären), od pierwiastka bher- (p. brać), w pierwotnem znaczeniu 'noszenia'; przyrostek -mię, jak w znamię; prasłow.

*bermę, cerk. brěmę, rus.

bieriemja, południowe brěme, czes. brzimě i brzemeno; ind. bhāriman- i bharman-, 'noszenie', grec.

ferma, 'płód'.


text: Chrismon, węzeł z liter na dokumentach od czasów Merowingów aż do XIV w., węzeł ten oznaczał wezwanie Boże, prawdopodobnie: In Christi nomine.


text:
Annon albo Hanno II (święty), arcyb.

i elektor koloński, pochodził ze szlachetnego rodu Steusslingen.

Opowiadania o jego młodości nie są pewne.

Około r. 1050 A. zjawia się na dworze Henryka III i tu odznacza się cnotami kapłańskiemi, niepospolitą wymową i zdolnością w kierowaniu sprawami publicznemi.

R.

1056 zostaje arcybiskupem kolońskim i aż do śmierci (r. 1075) zarządza archidjecezją, w duchu Grzegorza VII, pracując nieustannie nad poprawą obyczajów duchowieństwa i walcząc energicznie przeciw świętokupstwu i nałożnictwu.

Kolonja zawdzięcza mu wiele kościołów i uposażeń.

Działalność Annona nie ograniczała się zarządem archidjecezją.

Od r. 1062, zostawszy opiekunem małoletniego cesarza Henryka IV, wielki wpływ wywierał na sprawy państwa i Kościoła.

Niejednokrotnie wzywany był do Włoch, dla narad z Papieżami, a głos jego, tak we Włoszech jak i w Niemczech, był szanowany.

Na bardzo krotki czas, opiekę nad młodym cesarzem i zarząd państwa przywłaszczył sobie Adelbert bremeński; po jego zaś śmierci, na usilne prośby pełnoletniego już Henryka, Annon, wspólnie z nim, zarządzając państwem, odznaczył się mądrością i bezstronném wymiarem sprawiedliwości.

Przedewszystkiém zaś starał się pogodzić cesarza z Papieżem i ze wszystkimi jego przeciwnikami, oraz powstrzymywać go od niesprawiedliwości i nierozumnych wybryków.

W końcu widząc, jak bezskuteczne nieraz były jego najlepsze chęci, znużony daremnemi usiłowaniami, usunął się A. od spraw publicznych 1073.

Znakomity historyk protestancki Voigt, tak się o nim wyraża: „Żaden z książąt całego państwa nie wyrównał mu, pod względem doświadczenia i przenikliwości w polityce, prawości w postępowaniu, wykształcenia umysłowego i troskliwości o dobrobyt ludu.“ Współcześni Annona wielkie oddają mu pochwały: nazywają go djamentem najcenniejszym, kwiatem i światłem Niemiec.

Grzegorz VII pokładał w nim zupełne zaufanie.

Kościół pamiątkę św. Annona obchodzi 4 Grudnia.

Wysławiano go już w starożytnych pieśniach, noszących jego imię, a znajdujących się w dziele Schillera, p.

t.: Tesaurus Autiq.

Teut.

t.

I i w Teutsch.

Magazin z r. 1791.

Cf. Lambertus Schafnab.

i Voigt, Gregor VII.

(Hefele).

J.


corpora: CEN

text:
Na zakończenie sesji giełdowej indeks WIG zamknął się na poziomie 64 610,81 pkt wzrastając o 1,64 % ustanawiając nowe maksimum.

Cała trójka poprawiła rekordy hossy.

Wzrosty były spowodowane przede wszystkim przez banki, których akcje rosły po wczorajszych bardzo dobrych danych dotyczących konsumpcji i wzrostu gospodarczego.

Akcje banków wzrosły następująco: PEKAO 5,91%, PKO BP 4,79%, Bank BPH 2,60%, BRE Bank 2,45%, ING BSK 2,05%, natomiast subindeks dla całego sektora bankowego WIG-BANK zyskał 2,79% osiągając wartość 8928,53 pkt.


text:
diament, diamentowy, w 15. w. diamant, z łac. diamantum, z grec.

adamas (adamantos), ‘niezwalczony’ (‘nie rysujący się’); adamentny w 16. w.

Liczne inne z dia-: dialog; dieta, diurnum pomijamy.


text:
ciwun (trocki, wileński, żmudzki), ‘urzędnik ziemski’, z rus.

tiwun, a to z nord. thiun, ‘Diener’; w wstawione jak w Iwan.