text:
174.

Nogami naprzód tam wieziony,

Skąd się już nie powraca wcale.


corpora: sejm

text:
Projekt

USTAWA

z dnia

1) korpus oficerów zawodowych, do którego zalicza się:

a) oficerów młodszych,

b) oficerów starszych,

c) generałów i admirałów;

2) korpus podoficerów zawodowych, do którego zalicza się:

a) podoficerów młodszych,

b) podoficerów,

c) podoficerów starszych;

3) korpus szeregowych zawodowych.”,

b) uchyla się ust. 4;

2) w art. 5:

1b.

Członek składu orzekającego wojskowej komisji lekarskiej może zgłosić na piśmie sprzeciw do projektu orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej.”,

c) w ust. 8:

– pkt 1–3 otrzymują brzmienie:

„8a) tryb rozpatrywania sprzeciwów od projektów orzeczeń i odwołań od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich oraz ich uchylania w trybie nadzoru;”,

„10) wzór skierowania do wojskowych komisji lekarskich;

11) wzory orzeczeń i certyfikatów wydawanych przez wojskowe komisje lekarskie.”,

d) ust. 9 otrzymuje brzmienie:

„9.

Wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 8, Minister Obrony Narodowej kierować się będzie koniecznością zapewnienia ochrony danych osobowych w procesie orzeczniczym, a także tym, aby do zawodowej służby wojskowej były powoływane i pełniły ją osoby posiadające stan zdrowia odpowiadający warunkom zawodowej służby wojskowej uzależnionym od rodzaju Sił Zbrojnych i rodzaju wojsk oraz od poszczególnych stanowisk służbowych.”;

3) w art. 5a:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.

Osobę, która zgłosiła chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej, wojskowy komendant uzupełnień kieruje do wojskowej pracowni psychologicznej w celu przeprowadzenia badań psychologicznych oraz wydania orzeczenia psychologicznego o istnieniu lub braku przeciwwskazań do pełnienia tej służby.”,

b) ust. 7 otrzymuje brzmienie:

3) tryb odwoływania się od orzeczeń psychologicznych,

– mając na uwadze właściwość terytorialną wojskowych pracowni psychologicznych oraz ich właściwość do wykonywania badań i wydawania orzeczeń w trybie odwoławczym, a także konieczność zawarcia we wzorze orzeczenia informacji o możliwości i trybie odwołania od orzeczenia.”;

4) w art. 6:

a) w ust. 1:

„b) stopniem etatowym, dla którego określono jeden lub kilka stopni wojskowych,

c) grupą lub grupami uposażenia,”,

– pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) stopień etatowy – dla danego stanowiska służbowego:

a) szeregowych zawodowych – określone dwa stopnie wojskowe,

b) podoficerów młodszych, podoficerów i podoficerów starszych – określone po trzy stopnie wojskowe,

c) oficerów zawodowych – określony stopień wojskowy, a w odniesieniu do oficerów młodszych – określone dwa stopnie wojskowe;”,

– pkt 6 otrzymuje brzmienie:

„6) równorzędne stanowisko służbowe – stanowisko służbowe, którego stopień etatowy jest równy stopniowi etatowemu poprzednio zajmowanego stanowiska służbowego, w przypadku oficerów młodszych stopniowi wojskowemu posiadanemu przez oficera;”,

– uchyla się pkt 11a,

– pkt 12 otrzymuje brzmienie:

„12) kadencja na stanowisku służbowym – okres pełnienia służby na stanowisku służbowym przez oficera zawodowego w służbie stałej;”,

2.

Bieg przedawnienia roszczenia przerywa:

2) uznanie roszczenia.

7) w art. 10 wstęp do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

8) art. 11 otrzymuje brzmienie:

2.

Do służby stałej można powołać:

1) w korpusie oficerów zawodowych:

a) oficera służby kontraktowej, który posiada tytuł zawodowy magistra lub równorzędny, stopień wojskowy równy lub bezpośrednio niższy od stopnia etatowego stanowiska służbowego, na jakie ma być wyznaczony, a w przypadku gdy stanowisko etatowe jest określone dwoma stopniami wojskowymi posiada stopień wojskowy równy lub bezpośrednio niższy od stopnia wojskowego, do którego ma być zaszeregowany po powołaniu do służby stałej, oraz posiada co najmniej dobrą ogólną ocenę w ostatniej opinii służbowej,

– posiada tytuł zawodowy magistra lub równorzędny,

2) w korpusie podoficerów zawodowych:

b) podoficera rezerwy, który spełnia łącznie następujące warunki:

– posiada ukończoną szkołę średnią,

9) w art. 12:

b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2.

Do służby kontraktowej można powołać:

„2.

Powołanie żołnierza do służby kontraktowej może nastąpić jednorazowo na okres od dwóch do sześciu lat.

„3.

Warunkiem zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem jest posiadanie przez niego ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej.”;

13) w art. 17a:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

b) ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4.

Okresy służby w formacjach, o których mowa w ust. 1, zalicza się do okresów, od których są uzależnione uprawnienia wymienione w art. 62 ust. 4 i art. 80 ust. 1 pkt 5.”;

14) w art. 19 uchyla się ust. 2;

15) w art. 20:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„1) ze skierowaniem żołnierza zawodowego na studia, kursy i szkolenie, czas pozostawania w rezerwie kadrowej obejmuje okres tych studiów oraz kursów i szkoleń;”,

„3) nie nabywa prawa do urlopu wypoczynkowego i dodatkowego urlopu wypoczynkowego za ten okres.”;

16) w art. 24 ust. 8 otrzymuje brzmienie:

„8.

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia:

3) warunki pełnienia przez żołnierzy służby poza granicami państwa, z uwzględnieniem podległości, o której mowa w ust. 4;

4) warunki przyznawania świadczeń żołnierzom wyznaczonym lub skierowanym do pełnienia służby poza granicami państwa oraz świadczeń przysługujących żołnierzom w związku z wyznaczeniem lub skierowaniem do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, mając na uwadze świadczenia przysługujące członkom rodzin żołnierzy, przebywającym z nimi za granicą, z uwzględnieniem specyfiki wykonywanych zadań, zagrożenia dla zdrowia lub życia tych żołnierzy, a także istniejące w danym państwie warunki miejscowe, jak również zachowanie wszystkich uprawnień i świadczeń, jakie przysługują na podstawie przepisów obowiązujących wobec żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową w kraju, oraz uwzględniając powstałe w tym czasie zmiany mające wpływ na te uprawnienia, z wyjątkiem świadczeń określonych w art. 68 ust. 1 i 2.”;

„Art. 25a.

1.

Żołnierzom zawodowym będącym nauczycielami akademickimi mogą być powierzane funkcje organu jednoosobowego uczelni wojskowej lub jego zastępcy albo kierownika jednostki organizacyjnej tej uczelni lub jego zastępcy.

18) art. 26 otrzymuje brzmienie:

„Art. 26.

1.

Żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu służbowemu.

2.

Opiniowanie przeprowadza się w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października.

3.

Opiniowaniem służbowym obejmuje się również żołnierza zawodowego skierowanego do pełnienia służby poza granicami państwa – za okres pełnienia tej służby.

Opinię tę uwzględnia się przy opiniowaniu, o którym mowa w ust. 1.

4.

Żołnierz zawodowy wyznaczony na stanowisko służbowe poza granicami państwa podlega opiniowaniu według trybu obowiązującego w miejscu pełnienia służby.

5.

Opiniowanie służbowe żołnierza zawodowego ma:

1) ocenić jego wywiązywanie się z obowiązków na stanowisku służbowym;

2) oceniać jego kompetencje i predyspozycje;

3) wyznaczać kierunki rozwoju zawodowego i potrzeby szkoleniowe opiniowanego żołnierza.

6.

Opinię służbową sporządza osobiście bezpośredni przełożony żołnierza zawodowego.

Przy ocenie predyspozycji przełożony sporządzający opinię może zasięgnąć opinii psychologa jednostki wojskowej.

1) wzorowa (6);

2) bardzo dobra (5);

3) dobra (4);

4) dostateczna (3);

5) niedostateczna (2).

8.

W przypadku uzyskania przez opiniowanego żołnierza zawodowego oceny niedostatecznej ze sprawdzianu sprawności fizycznej lub nieprzystąpienia do tego sprawdzianu, chyba że został zwolniony ze sprawdzianu na podstawie art. 50a ust. 3, ocena ogólna nie może być wyższa niż dostateczna.

10.

W przypadku odmowy przyjęcia opinii służbowej przez opiniowanego żołnierza zawodowego, na równi z doręczeniem, o którym mowa w ust. 9, uznaje się zapoznanie opiniowanego z treścią opinii przez jej odczytanie.

Przełożony poucza opiniowanego o przysługującym mu prawie do wniesienia odwołania od opinii i dokonuje o tym fakcie adnotacji w arkuszu opinii służbowej.

1) utrzymać w mocy;

2) zmienić lub uzupełnić;

3) uchylić i wydać nową;

14.

Żołnierz zawodowy, który w ostatecznej opinii służbowej uzyskał ogólną ocenę niedostateczną, może wystąpić do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o zweryfikowanie tej opinii.

15.

Dowódca jednostki wojskowej w przypadku wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w ust. 14, może powołać komisję w celu zbadania zasadności wniosku i po zapoznaniu się z opinią komisji, w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania wniosku, może ostateczną opinię:

1) utrzymać w mocy;

2) zmienić ją lub uzupełnić;

3) uchylić i wydać nową.

1) szczegółowy tryb opiniowania oraz sposób oceniania żołnierza zawodowego, doręczania i zapoznawania go z treścią opinii służbowej, wnoszenia i rozpatrywania od niej odwołania oraz weryfikowania opinii ostatecznych;

2) tryb udostępniania opinii podmiotom, o których mowa w ust. 17;

3) wzór arkusza opinii służbowej.

19) art. 28 i 29 otrzymują brzmienie:

20) art. 31 otrzymuje brzmienie:

„Art. 31.

1.

Żołnierza zawodowego mianuje się na stopień wojskowy, który odpowiada stopniowi etatowemu stanowiska służbowego, na jakie żołnierz ma być wyznaczony, z dniem objęcia stanowiska służbowego albo na stopień wojskowy, do którego ma być zaszeregowany w ramach zajmowanego przez niego stanowiska służbowego z dniem określonym w rozkazie o mianowaniu.

2.

Warunkiem wydania decyzji o wyznaczeniu żołnierza zawodowego na bezpośrednio wyższe stanowisko służbowe oraz objęcia obowiązków na tym stanowisku lub zaszeregowaniu do bezpośrednio wyższego stopnia wojskowego w ramach dotychczasowego stanowiska służbowego jest uprzednie wydanie decyzji o mianowaniu tego żołnierza, przez uprawniony organ, na wyższy stopień wojskowy.

21) w art. 35:

„1.

Żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe, w drodze decyzji, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od wymaganych kwalifikacji zawodowych, posiadanej oceny w opinii służbowej oraz modelu przebiegu służby w poszczególnych korpusach osobowych (grupach osobowych).”,

b) uchyla się ust. 2;

22) w art. 36:

„3) oficerów zawodowych – posiadanie tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego.”,

1) od stopnia etatowego majora (komandora podporucznika) – ukończenie studiów podyplomowych w uczelni wojskowej lub posiadanie stopnia naukowego doktora;

„4.

Przepisu ust. 2 nie stosuje się przy wyznaczaniu żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe, których zajmowanie jest uzależnione od posiadania kwalifikacji lub spełnienia wymagań określonych w innych ustawach, które warunkują możliwość wykonywania niektórych zawodów, a także na stanowiska w uczelniach wojskowych oraz instytutach badawczych.”;

23) w art. 37:

2.

Kadencja na stanowisku służbowym trwa od dwóch do trzech lat.”,

„2a.

W przypadku gdy okres do osiągnięcia przez żołnierza zawodowego wieku, o którym mowa w art. 111 pkt 5 lub art. 111b ust. 2, jest krótszy niż dwa lata, można określić dla takiego żołnierza kadencję, której okres kończy się z dniem osiągnięcia przez niego wieku określonego w ustawie.”,

„5.

Okres kadencji na stanowisku służbowym określa organ właściwy do wyznaczania na stanowisko służbowe w decyzji o wyznaczeniu oficera zawodowego na to stanowisko albo w rozkazie o zmianie zaszeregowania oficera młodszego do wyższego stopnia wojskowego zajmowanego stanowiska służbowego.

d) uchyla się ust. 7,

e) ust. 8 otrzymuje brzmienie:

24) art. 40–42 otrzymują brzmienie:

2.

Okres zajmowania stanowiska służbowego o tym samym stopniu wojskowym wynosi co najmniej trzy lata.

Jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych, okres ten może być krótszy, nie mniej jednak niż dwa lata.

3.

Zmiana zaszeregowania oficera młodszego do kolejnego wyższego stopnia wojskowego może nastąpić po upływie co najmniej trzech lat zajmowania stanowiska w posiadanym stopniu wojskowym oraz uzyskaniu ogólnej oceny co najmniej bardzo dobrej w ostatniej opinii służbowej.

Jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych, okres służby na stanowisku służbowym w posiadanym stopniu wojskowym może być krótszy, nie mniej jednak niż dwa lata.

4.

Zmiany zaszeregowania, o której mowa w ust. 3, dokonuje organ właściwy do wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe rozkazem personalnym.

5.

W przypadku uzyskania przez oficera zawodowego pełniącego zawodową służbę wojskową w opinii służbowej ogólnej oceny dobrej, przy wyznaczaniu na kolejne stanowisko służbowe:

2) nie zaszeregowuje się go do wyższego stopnia wojskowego na zajmowanym przez niego stanowisku służbowym.

1) wolnych stanowisk;

2.

Zmiany zaszeregowania, o której mowa w ust. 1, dokonuje organ właściwy do wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe rozkazem personalnym.

„Art. 42a.

Zmiana zaszeregowania, o której mowa w art. 40 ust. 3, art. 41 ust. 2 i art. 42 ust. 1, może nastąpić w ramach limitu awansowego określanego corocznie przez Ministra Obrony Narodowej.

Art. 42b.

1.

Wyznaczenie żołnierza zawodowego na niższe stanowisko służbowe może nastąpić, za pisemną zgodą żołnierza, w przypadku zaistnienia przesłanek uzasadniających wypowiedzenie żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego przez właściwy organ, o których mowa w art. 114 ust. 2, lub w odniesieniu do żołnierza pełniącego służbę w rezerwie kadrowej.

2.

Wyznaczenie, o którym mowa w ust. 1, może nastąpić na stanowisko służbowe zaszeregowane do bezpośrednio niższego stopnia etatowego od zajmowanego przez żołnierza zawodowego stanowiska.

26) w art. 44 w ust. 1:

b) pkt 5 otrzymuje brzmienie:

27) w art. 45:

„3) gdy upłynął termin kadencji na stanowisku służbowym;”,

c) ust. 2b otrzymuje brzmienie:

„2b.

W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, żołnierza zawodowego przenosi się do rezerwy kadrowej na czas prowadzonego postępowania.

Na zwolnione stanowisko służbowe nie wyznacza się innego żołnierza zawodowego do czasu zakończenia postępowania, natomiast można powierzyć obowiązki służbowe na tym stanowisku innemu żołnierzowi zawodowemu w trybie określonym w art. 25.”;

28) w art. 46:

„1) przewidywać możliwość równego dostępu żołnierzy zawodowych do wyższych stanowisk służbowych, po spełnieniu przez nich warunków określonych w ustawie, aktach wykonawczych wydanych do tej ustawy, modelu przebiegu zawodowej służby wojskowej, a także uwzględnić ich dotychczasowe doświadczenie i przebieg służby wojskowej;”;

„1a.

Żołnierz zawodowy wyznaczony do służby poza granicami państwa może być skierowany do wykonywania zadań służbowych poza miejscem pełnienia służby, jednorazowo na czas nie dłuższy niż dwanaście miesięcy.”;

30) w art. 48 ust. 5 otrzymuje brzmienie:

31) uchyla się art. 49 i art. 50;

32) w art. 54:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1a.

Odwołanie żołnierza z kształcenia może nastąpić w przypadku:

1) braku postępów w kształceniu;

2) naruszenia regulaminów ustalonych przez organizatora kształcenia;

3) wniosku żołnierza.”;

33) w art. 55:

a) w ust. 1:

„1) tryb udzielania żołnierzom zawodowym pomocy w związku z pobieraniem przez nich nauki, rodzaj, formę, zakres i wysokość pomocy oraz sposób jej ustalania i tryb jej zwrotu, a także sposób dokumentowania poniesionych przez żołnierza zawodowego wydatków objętych pomocą;”,

„2a) tryb odwołania ze studiów lub nauki w szkole wojskowej albo niewojskowej oraz ze stażu, kursu lub specjalizacji w kraju lub za granicą i organy właściwe w tych sprawach;”,

b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2.

Rozporządzenie powinno zapewnić sprawność postępowania organów wojskowych w związku z udzielaniem pomocy na naukę, a przy ustalaniu wysokości udzielanej pomocy powinno uwzględnić koszty zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, a także czesnego i stypendium.

Określając tryb odwoływania ze studiów lub nauki, powinno uwzględniać potrzeby Sił Zbrojnych, natomiast wzory powinny zawierać pełne i precyzyjne informacje.”;

34) w art. 57:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1a.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do żołnierzy zawodowych w organach spółek kapitałowych wykonujących działalność leczniczą utworzonych przez Ministra Obrony Narodowej.”;

„1a.

Żołnierzowi zawodowemu w roku kalendarzowym, w którym został powołany do zawodowej służby wojskowej, udziela się urlopu wypoczynkowego w wymiarze proporcjonalnym do okresu pozostającego do końca danego roku kalendarzowego.

36) w art. 62:

a) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

1) pięciu dni roboczych – przy pierwszym stopniu szkodliwości;

2) siedmiu dni roboczych – przy drugim stopniu szkodliwości;

3) dziesięciu dni roboczych – przy trzecim stopniu szkodliwości;

4) piętnastu dni roboczych – przy czwartym stopniu szkodliwości.”,

b) ust. 9 otrzymuje brzmienie:

„9a.

Żołnierzowi zawodowemu pobierającemu naukę, niespełniającemu warunków do uzyskania pomocy, o której mowa w art. 52, można udzielić urlopu szkoleniowego.”,

d) ust. 11 otrzymuje brzmienie:

e) dodaje się ust. 14 w brzmieniu:

„14.

Żołnierzowi zawodowemu – lekarzowi lub lekarzowi dentyście skierowanemu przez właściwy organ do odbycia specjalizacji medycznej, na czas odbywania zajęć w ramach tej specjalizacji udziela się zwolnienia od zajęć służbowych, w wymiarze piętnastu dni roboczych w każdym miesiącu.”;

37) w art. 63 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

38) art. 64 otrzymuje brzmienie:

40) uchyla się art. 66;

42) w art. 68:

„2a.

Należności, o których mowa w ust. 1 i 2, nie są wypłacane w przypadkach, w których żołnierz zawodowy nie wykonuje zadań służbowych w miejscu pełnienia służby.”,

b) ust. 8 i 9 otrzymują brzmienie:

3) tryb postępowania w sprawach korzystania z uprawnień i świadczeń, o których mowa w pkt 1 i 2, terminy wypłaty i rozliczania przyznanych uprawnień i świadczeń oraz właściwe w tych sprawach organy.

43) w art. 70 ust. 4 otrzymuje brzmienie:

44) w art. 74 w ust. 2 w pkt 7 dodaje się przecinek i po pkt 7 dodaje się pkt 8 w brzmieniu:

45) w art. 75 uchyla się ust. 1 i 2;

„1a.

W przypadku gdy w jednostce wojskowej nie występuje stanowisko służbowe głównego specjalisty, stanowisko radcy prawnego, uwzględniając postanowienia art. 224 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r.

Nr 10, poz. 65, z późn. zm.4)), zaszeregowuje się do stanowiska służbowego o stopniu etatowym o jeden stopień niższy od stanowiska zastępcy dowódcy tej jednostki w najwyższej grupie uposażenia przewidzianej dla tego stopnia, nie wyżej jednak niż do stanowiska stopnia etatowego i grupy uposażenia przewidzianej dla stanowiska służbowego głównego specjalisty w urzędzie Ministra Obrony Narodowej.

1b.

Przepisu ust. 1a nie stosuje się do stanowisk służbowych zajmowanych przez żołnierzy zawodowych posiadających uprawnienia radcy prawnego, na których nie jest wymagane posiadanie takiego uprawnienia.”;

47) art. 80 otrzymuje brzmienie:

3) dodatek motywacyjny – dla żołnierzy zawodowych pełniących służbę w korpusach podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych, za uzyskanie w opinii służbowej oceny co najmniej dobrej oraz posiadanie klasy kwalifikacyjnej, o której mowa w art. 46a, w specjalności zgodnej z zajmowanym stanowiskiem służbowym;

4) dodatek funkcyjny – za pełnienie funkcji, powierzonych w trybie określonym w art. 25a;

5) dodatek za długoletnią służbę wojskową – za pełnienie czynnej służby wojskowej.

6.

Decyzję w sprawie przyznania dodatku o charakterze stałym wydaje się na czas określony lub nieokreślony, nie dłuższy jednak niż na czas pełnienia przez żołnierza zawodowego służby na stanowisku służbowym.

7.

Ponowne wyznaczenie żołnierza zawodowego na zajmowane dotychczas stanowisko służbowe albo podwyższenie dodatku za długoletnią służbę wojskową wynikające z dokonanej odrębnymi przepisami zmiany stawek uposażenia zasadniczego nie wymaga wydawania nowej decyzji.

8.

Żołnierzowi zawodowemu spełniającemu równocześnie warunki do otrzymywania dodatków specjalnych o charakterze stałym z kilku tytułów przysługuje jeden dodatek specjalny w wyższej stawce miesięcznej.

Przepis stosuje się odpowiednio w przypadku zbiegu uprawnień do dodatku służbowego.

9.

Żołnierzowi zawodowemu, który otrzymywał dodatek specjalny z różnych tytułów, w ostatnim miesiącu pełnienia służby przyznaje się dodatek specjalny z jednego tytułu, w najwyższej wysokości.

Wysokość dodatku specjalnego z jednego tytułu uzależnia się od wysokości dodatku i okresu jego otrzymywania.

Przepis stosuje się odpowiednio do dodatku służbowego.

1) szczegółowe warunki i tryb otrzymywania, przyznawania, zawieszania, obniżania i wstrzymywania dodatków do uposażenia zasadniczego oraz ich wysokość,

4) stanowiska służbowe, których zajmowanie, i jednostki wojskowe, w których pełnienie służby uprawnia do dodatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2

– uwzględniając charakter wykonywanych czynności, zakres obowiązków służbowych i ich specyfikę, kwalifikacje niezbędne przy wykonywaniu obowiązków służbowych, miejsce pełnienia służby oraz zapewniając sprawność postępowania.

48) w art. 83 ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6.

Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określi, w drodze rozporządzenia, tryb przyznawania dodatkowego uposażenia rocznego i terminy jego wypłacania, uwzględniając miejsce pełnienia służby oraz sprawność postępowania w tych sprawach.”;

49) w art. 84:

„1d.

Warunkiem przyznania żołnierzowi zawodowemu nagrody uznaniowej jest uzyskiwanie wysokich wyników w wykonywaniu zadań służbowych.

Żołnierzowi zawodowemu można również przyznać nagrodę uznaniową za wykonywanie zadań służbowych o wysokiej odpowiedzialności albo zadań wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe.

1e.

Warunkiem przyznania zapomogi żołnierzowi zawodowemu jest konieczność poniesienia wydatków pieniężnych spowodowanych zdarzeniem określonym ust. 1 pkt 2.

Przy przyznawaniu zapomogi uwzględnia się okoliczności mające wpływ na sytuację materialną żołnierza zawodowego i jego rodziny.”,

b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3.

Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, tryb przyznawania żołnierzom zawodowym nagród uznaniowych oraz zapomóg, a także zapomóg w sytuacjach, o których mowa w ust. 1–1ab, a także właściwe organy wojskowe wnioskujące o przyznanie oraz przyznające nagrody uznaniowe lub zapomogi, uwzględniając okoliczności uzasadniające przyznanie nagrody uznaniowej lub zapomogi, a także sprawność postępowania w tych sprawach.”;

50) w art. 86 ust. 15 otrzymuje brzmienie:

3) sposób dokumentowania poniesionych kosztów,

4) sposób obliczania czasu podróży służbowej oraz sposób obliczania należności za przeniesienia i podróże służbowe

– uwzględniając charakter zadań żołnierza zawodowego odbywającego podróż służbową lub przeniesionego lub skierowanego do pełnienia służby w innej miejscowości oraz zróżnicowanie kosztów utrzymania, potrzebę zapewnienia warunków do prawidłowego ich wykonywania oraz konieczność pokrycia zwiększonych kosztów utrzymania, jak również uwzględniając potrzebę uzależnienia wysokości należności od czasu trwania podróży i zwrotu rzeczywiście poniesionych wydatków, a także zapewniając sprawność postępowania w tych sprawach.”;

51) w art. 87 ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6.

Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz terminy i tryb wypłacania gratyfikacji urlopowej, uwzględniając sprawność postępowania w tych sprawach.”;

52) w art. 91 ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4.

Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość, tryb, terminy i sposób wypłacania należności, o których mowa w ust. 2, oraz jednostki wojskowe właściwe w sprawie wypłacania tych należności, zapewniając, aby wysokość należności odpowiadała miesięcznym kosztom utrzymania żołnierza i wysokościom kosztów poniesionych przez żołnierza, a także kierując się potrzebą umożliwienia zwiększenia stypendium w razie poniesienia przez żołnierza dodatkowych kosztów, jak również uwzględniając sprawność postępowania w tych sprawach.”;

53) w art. 95 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

54) w art. 96:

b) ust. 7 otrzymuje brzmienie:

c) ust. 9 otrzymuje brzmienie:

„Art. 97a.

W przypadku wypowiedzenia przez żołnierza zawodowego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w okresie dwunastu miesięcy od dnia objęcia przez tego żołnierza zawodowego wyższego stanowiska służbowego albo stanowiska służbowego o tym samym stopniu etatowym, lecz z wyższą grupą uposażenia, podstawę wymiaru należności, o których mowa w art. 94 oraz art. 95 pkt 1 i 2, ustala się, przyjmując uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym.”;

56) w art. 111 uchyla się pkt 6a i 6b;

57) w art. 120:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

i 12–15, w okresie dwóch lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, może korzystać, na terenie kraju, z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania i pośrednictwa pracy, udzielanej przez właściwe organy.”,

d) w ust. 4b pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) po 9 latach służby wojskowej – 200%,”,

e) ust. 7 otrzymuje brzmienie:

„7.

Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, tryb korzystania z uprawnień, o których mowa w ust. 1–6, tryb dokonywania zwrotu kosztów, o których mowa w ust. 4, oraz właściwość organów w sprawach przyznawania pomocy.

Rozporządzenie powinno zagwarantować odpowiednie przygotowanie uprawnionych do funkcjonowania na rynku pracy oraz prawidłowe wykorzystanie środków finansowych przeznaczanych na ten cel.”;

58) w art. 123 ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4.

Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, dane, które należy podać w świadectwie służby, tryb wydawania i prostowania tych świadectw, podmioty uprawnione do wydawania świadectwa i jego prostowania oraz tryb przyznawania odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej niewydaniem w terminie lub wydaniem niewłaściwego świadectwa służby, a także wzór świadectwa służby, uwzględniając sprawność postępowania w tych sprawach oraz to, że wzór powinien odpowiadać wzorom świadectw pracy i służby dla innych grup zawodowych.”;

59) w art. 126 ust. 2–4 otrzymują brzmienie:

„2.

Pierwszeństwo przyjęcia do szkół podoficerskich mają szeregowi zawodowi, którzy posiadają co najmniej bardzo dobrą ogólną ocenę w ostatniej opinii służbowej.

60) w art. 127 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

61) po art. 128 dodaje się art. 128a w brzmieniu:

„Art. 128a.

1.

Osoba ubiegająca się o powołanie do służby kandydackiej składa wniosek o powołanie do służby kandydackiej zawierający kwestionariusz osobowy oraz poddawana jest postępowaniu rekrutacyjnemu.

2.

Postępowanie rekrutacyjne obejmuje egzamin wstępny, rozmowę kwalifikacyjną oraz analizę ocen uzyskanych przez osobę ubiegającą się o powołanie do służby kandydackiej na świadectwie ukończenia szkoły.

3.

Powołanie do służby kandydackiej następuje w zależności od wyników uzyskanych w postępowaniu rekrutacyjnym.”;

62) art. 132 otrzymuje brzmienie:

„Art. 132.

Do żołnierzy pełniących służbę kandydacką stosuje się odpowiednio przepisy art. 5 ust. 1–7, art. 8, art. 8a, art. 18, art. 50a ust. 1–5, art. 51, art. 54 , art. 56 ust. 1–4, art. 57, art. 59 ust. 1 i 2, art. 60a, art. 60b, art. 67 ust. 1–6, art. 67a ust. 1, art. 67b ust. 1, art. 67c, art. 70 ust. 1–3, art. 105, art. 106, art. 107 ust. 1–3, art. 108 ust. 1–3 i art. 108a–110 oraz przepisy wydane na podstawie art. 5 ust. 8,

art. 50a ust. 6, art. 56 ust. 5, art. 59 ust. 3, art. 67 ust. 7, art. 67a ust. 2, art. 67b ust. 2, art. 70 ust. 4, art. 107 ust. 4 i art. 108 ust. 4.”;

63) po art. 132 dodaje się art. 132a i 132b w brzmieniu:

Art. 132b.

1.

Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, tryb kierowania żołnierzy pełniących służbę kandydacką na studia lub naukę do szkoły wojskowej w kraju lub za granicą oraz tryb odwołania i organy właściwe w tych sprawach, a także sposób ustalania kosztów związanych z pobieraniem nauki przez żołnierza pełniącego służbę kandydacką, tryb zwrotu tych kosztów oraz wzór umowy, o której mowa w art. 54 ust. 1.

2.

Rozporządzenie powinno uwzględnić formy nauki, na którą żołnierz pełniący służbę kandydacką może być skierowany, a przy ustalaniu kosztów na utrzymanie i naukę, które podlegają zwrotowi, należy uwzględnić koszty zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, a także czesnego i stypendium.”;

64) w art. 134:

a) w ust. 1:

„4) skreślenia z listy studentów lub niespełnienia wymogów określonych w regulaminie nauki lub studiów;”,

– po pkt 8a dodaje się pkt 8b i 8c w brzmieniu:

„8b) niepowołania do zawodowej służby wojskowej;

b) ust. 4 otrzymuje brzmienie:

-komendant uczelni wojskowej, komendant szkoły podoficerskiej lub komendant ośrodka szkolenia, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza ze służby kandydackiej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych.”;

65) art. 134a otrzymuje brzmienie:

67) po art. 137 dodaje się rozdział 8a w brzmieniu:

Umundurowanie i wyekwipowanie, uzbrojenie, karty i tabliczki tożsamości żołnierzy zawodowych i żołnierzy pełniących służbę kandydacką

5.

Rozporządzenie powinno zapewnić, aby rodzaje, zestawy i wzory umundurowania były praktyczne i estetyczne, umożliwiały wykorzystywanie umundurowania w różnych warunkach klimatycznych i pogodowych, uwzględniały poszczególne rodzaje wojsk i służb oraz płeć żołnierza.

Ponadto rozporządzenie powinno także mieć na uwadze okoliczności, w jakich wykonywane są zadania służbowe, charakter wykonywanych zadań oraz miejsce pełnienia służby.

1) na własność:

a) z chwilą wydania albo

b) po upływie okresu używalności;

2) do bezpłatnego korzystania na czas wykonywania określonych czynności służbowych.

3.

Równoważnik pieniężny przysługujący żołnierzowi zawodowemu i żołnierzowi pełniącemu służbę kandydacką w zamian za umundurowanie i wyekwipowanie, niewydane w naturze, może podlegać zmniejszeniu lub można wstrzymać jego wypłatę.

1) szczegółowe warunki oraz normy umundurowania i wyekwipowania żołnierzy zawodowych i żołnierzy pełniących służbę kandydacką, w tym ubiory cywilne żołnierzy zawodowych, możliwość stosowania zamienników oraz przypadki, w których można dokonywać zmian tych norm, przedmioty umundurowania i wyekwipowania, które przechodzą na własność żołnierzy z chwilą wydania, okresy używalności, po upływie których umundurowanie i wyekwipowanie przechodzi na własność, przedmioty umundurowania i wyekwipowania, które żołnierze otrzymują do bezpłatnego korzystania na czas wykonywania określonych czynności służbowych, a także organy wojskowe właściwe w tych sprawach;

2) rodzaje i normy uzbrojenia żołnierzy zawodowych i żołnierzy pełniących służbę kandydacką;

3) przypadki, w których żołnierzom zawodowym i żołnierzom pełniącym służbę kandydacką przysługuje bezpłatne wyżywienie, oraz normy tego wyżywienia.

1) wysokość równoważników pieniężnych przysługujących żołnierzom zawodowym i żołnierzom pełniącym służbę kandydacką w zamian za umundurowanie i wyekwipowanie, niewydane w naturze, w tym za czyszczenie umundurowania i wyekwipowania oraz wykonywanie haftów dla żołnierzy zawodowych, przypadki i tryb otrzymywania, zmniejszania, wstrzymywania i wznawiania wypłaty tych równoważników, warunki, tryb i terminy ich wypłacania, a także organy właściwe w tych sprawach;

Art. 137c.

1.

Żołnierzom zawodowym i żołnierzom pełniącym służbę kandydacką wydaje się karty i tabliczki tożsamości.

3.

Zasady wydawania żołnierzom zawodowym i żołnierzom pełniącym służbę kandydacką tabliczek tożsamości określają przepisy Konwencji o ochronie ofiar wojny, podpisanych w Genewie dnia 12 sierpnia 1949 r.

(Dz. U. z 1956 r.

Nr 38, poz. 171, z 1992 r.

Nr 41, poz. 175, z 2007 r.

Nr 85, poz. 570 oraz z 2010 r.

Nr 70, poz. 447).

1) nazwisko i imię (imiona);

2) datę urodzenia;

4) numer PESEL;

5) rodzaj służby wojskowej;

6) grupę krwi;

7) fotografię i podpis żołnierza;

8) suchy odcisk pieczęci organu wystawiającego;

9) nazwę państwa wystawiającego;

10) serię i numer;

11) elementy zabezpieczające.

68) w art. 142 ust. 4 otrzymuje brzmienie:

69) uchyla się art. 176;

70) uchyla się art. 179.

1) szeregowych:

a) szeregowy,

b) starszy szeregowy;

2) podoficerskie:

a) podoficerów młodszych:

– kapral,

– starszy kapral,

– plutonowy,

b) podoficerów:

– sierżant,

– starszy sierżant,

– młodszy chorąży,

c) podoficerów starszych:

– chorąży,

– starszy chorąży,

– starszy chorąży sztabowy;

3) oficerskie:

a) oficerów młodszych:

– podporucznik,

– porucznik,

– kapitan,

b) oficerów starszych:

– major,

– podpułkownik,

– pułkownik,

c) generalskie:

– generał brygady,

– generał dywizji,

– generał broni,

– generał.

2a.

W Marynarce Wojennej stopniami wojskowymi są stopnie:

1) szeregowych:

a) marynarz,

b) starszy marynarz;

2) podoficerskie:

a) podoficerów młodszych:

– mat,

– starszy mat,

– bosmanmat,

b) podoficerów:

– bosman,

– starszy bosman,

– młodszy chorąży marynarki,

c) podoficerów starszych:

– chorąży marynarki,

– starszy chorąży marynarki,

– starszy chorąży sztabowy marynarki;

3) oficerskie:

a) oficerów młodszych:

– podporucznik marynarki,

– porucznik marynarki,

– kapitan marynarki,

b) oficerów starszych:

– komandor podporucznik,

– komandor porucznik,

– komandor,

c) admiralskie:

– kontradmirał,

– wiceadmirał,

– admirał floty,

– admirał.”.

„1a.

Podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej w przypadku żołnierzy, którzy nie otrzymują uposażenia, o którym mowa w ust. 1, albo otrzymują je w niepełnej wysokości stanowi pełna kwota uposażenia należnego żołnierzowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym z uwzględnieniem zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokości powstałych w okresie, w którym żołnierz otrzymywał uposażenie lub otrzymywał je w niepełnej wysokości.”;

2) w art. 18f ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3.

Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury nie stosuje się przepisu art. 80 ust. 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.”;

3) w art. 32b ust. 1 otrzymuje brzmienie:

1) zaszeregowane do stopnia wojskowego odpowiadającego posiadanemu stopniowi wojskowemu;

2) zaszeregowane do bezpośrednio wyższego stopnia wojskowego od posiadanego stopnia wojskowego, jeżeli od mianowania na stopień wojskowy minęły co najmniej trzy lata oraz posiada on ogólną ocenę bardzo dobrą w ostatniej opinii służbowej;

3) równorzędne z dotychczas zajmowanym stanowiskiem służbowym zaszeregowane do najwyższego stopnia w ramach podoficerów młodszych, podoficerów i podoficerów starszych, w przypadku braku możliwości wyznaczenia na stanowisko w sposób określony w pkt 1 i 2.

2.

W przypadku, o których mowa w ust. 1 pkt 3, zgoda żołnierza nie jest wymagana.

Art. 9.

Żołnierz zawodowy, który do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy spełniał warunki uprawniające do przywrócenia dodatku uzasadnionego szczególnymi warunkami lub właściwościami pełnienia służby, otrzymuje ten dodatek w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej na zasadach obowiązujących do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

W razie zbiegu uprawnień do tego dodatku i do dodatku specjalnego, żołnierzowi przyznaje się tylko jeden wyższy dodatek.

1) starszego plutonowego (starszego bosmanmata) – na stopień sierżanta (bosmana);

2) sierżanta sztabowego (bosmana sztabowego), starszego sierżanta sztabowego (starszego bosmana sztabowego) – na stopień młodszego chorążego (młodszego chorążego marynarki);

3) młodszego chorążego sztabowego (młodszego chorążego sztabowego marynarki) i chorążego sztabowego (chorążego sztabowego marynarki) – na stopień wojskowy starszego chorążego sztabowego (starszego chorążego sztabowego marynarki wojennej).

Art. 12.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 1 lit. a, pkt 4 lit. a tiret pierwsze – tiret trzecie, pkt 8, pkt 9 lit. b, pkt 20, pkt 22 lit. a, pkt 24, art. 2 i art. 7 ust. 1 pkt 3, które wchodzą w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia.

03/66r


corpora: openbooks

text:
Wacław Rolicz-Lieder

Wierzba na pustkowiu

Opuszczały mnie myśli jako wyrojone

Pszczoły, kiedy o miedzę przenoszą osadę;

Opuszczali mnie ludzie jak błogosławione

Ptaki, skoro podróżną odbyły naradę;

Opuszczały marzenia jako suchotnika

Nadzieja, przy wyżółkłym słońcu października.

Nie płaczę: mam na sercu hardość, co się kwieci

Jak szczycąca się czaszek tysiącem demesza;

Sam stoję w polu życia, a nade mną świeci

Księżyc, i nic nie trapi mię i nie pociesza,

Bo czytam, jak w magicznej księdze, w gwiezdnym niebie:

Rychło przyjdzie dzień, w którym opuszczę sam siebie.

-----

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Marta Niedziałkowska, Emilia Radlak, Aneta Rawska, Aleksandra Sekuła


corpora: wikisources-pl

text:
1812.

Jak rzeka płyną wojska, jak nieskończone morze.

Nie pamiętają nawet baśnie takiej armji, — chyba wszystkie narody wyruszyły w pole na wezwanie tego nizkiego człowieka, o szerokich ramionach, w szarym tużurku i trójgraniastym kapeluszu, ze skrzyżowanemi na piersiach rękoma, który stoi na wzgórzu i patrzy na fale głów ludzkich, płynące u stóp jego bez końca... bez końca...

Płyną miesiące całe, bo zdaleka.

Kolei niema, całą Europę żołnierz przejść musi pieszo lub przejechać konno, całą Europę, od Francji do Rosji.

— Więc idą długo, długo.

Po cóż idą?

Pokonać ostatniego na stałym lądzie Europy chrześcijańskiego monarchę, który śmiał się opierać woli Napoleona.

Rozkazuje już wszystkim, tylko Aleksander I, cesarz Rosji, nie uznał jego władzy.

Muszą nakoniec zmierzyć swoje siły.

Pokonane narody ciągną na rozkaz władcy — Austryjacy, Prusacy, Bawarowie, Sasi, wszystkie państwa niemieckie, Szwajcarzy, Włosi, a nawet Hiszpanie, nawet nienawidzący go z całej duszy Hiszpanie.

Książę Józef wiedzie Polaków, — jest ich 80 tysięcy.

Ci nie idą z przymusu: wszak wielki cesarz powiedział wyraźnie, że jest to »wojna polska«, widziano go w obozie w płaszczu polskiego ułana, do wodzów polskich mówił: »Kocham wasz naród! — gdybym był Polakiem, postępowałbym jak wy, — święta wasza sprawa zwycięży«.

Więc rosną pułki polskie Dąbrowskiego, Kniaziewicza, Zajączka, Krasińskiego, Chłopickiego, tylu innych!

Tylko Kościuszki niema.

Nie wierzy Napoleonowi.

W kraju zostali starcy, kobiety, kaleki i dzieci, — kto broń udźwignie, wstydziłby się zasnąć na łożu, pogardziliby nim ziomkowie: przecież to wojna polska, losy ojczyzny się ważą.

Wszyscy wielcy wodzowie Francji otaczają Napoleona, jego bracia, szwagrowie, krewni, nowe, lecz znane w historji nazwiska, kwiat męstwa i odwagi.

I stara gwardja, co dzieliła wszystkie trudy i chwałę wodza.

Wszyscy z nim idą teraz, wszystkich potrzebować może, — więcej niż pół miljona ludzi dąży za nim.

Lecz chociaż wczesną wiosną wyszli z Francji, w czerwcu dopiero przekroczyli Niemen; 7-go lipca ujrzał ich Adam Mickiewicz wstępujących do Nowogródka.

Te wrażenia opisał w »Panu Tadeuszu«.

Zajęto Wilno.

Popłoch, zamieszanie: jedni z pośpiechem opuszczają miasto, inni się cisną, by zobaczyć armję, by powitać wielkiego wodza.

Napoleon rozkazał wezwać Jana Śniadeckiego, rektora uniwersytetu, męża wielkiej nauki i powagi.

Chciał powierzyć mu różne sprawy, zasięgnąć wiadomości od człowieka, którego zdaniu mógł ufać zupełnie.

Zaproszenie podobne było do porwania.

Staruszek nie miał czasu zmienić stroju, wiedziono go pośpiesznie wśród ścisku i tłoku przez błotniste ulice Wilna, stawiono przed cesarzem w zabłoconych butach, poplamionej odzieży.

Audjencja trwała krótko.

Gdy wyszedł z pokoju, gdzie rozmawiał z Napoleonem, zmęczony, zabłocony, zwrócił się z niecierpliwością do tych, którzy go tu sprowadzili:

— Czy wy, panowie wojskowi, zawsze się tak spieszycie?

— Tem zwyciężamy,

— Hm!

pośpiech bywa dobry, lecz można raz wywrócić i kark skręcić.

Uśmiechnęli się wojownicy na to gderanie starca, który nigdy nie był na wojnie.

Pod Smoleńskiem w połowie sierpnia pierwszy napotkali opór, lecz ten zwyciężyć łatwo, gorsze od bitwy to głód i zmęczenie, brak żywności dla koni i butów dla wojska.

Straszna droga, bez końca!

Wojsko rosyjskie cofa się w głąb kraju paląc i niszcząc wszystko.

Płoną wsie i miasteczka, ludność ucieka w bory.

Czemże na takiej drodze wyżywić olbrzymią armję?

jak utrzymać w karności głodnych i niechętnych?

Książę Józef proponuje Napoleonowi, aby go z częścią wojska wysłał na południe: tam znajdzie żywność, przygotuje pomoc.

Lecz Napoleon odrzuca ten projekt.

Nakoniec wielka bitwa!

Trzy dni oba wojska walczą bez wytchnienia, z równem męstwem i wytrwałością.

Trzeciego dnia Rosjanie ustąpili — droga do Moskwy otwarta.

Więc zwycięstwo — wojna skończona!

Teraz cesarz Aleksander poprosi o pokój.

Napoleon zgodzi się chętnie i będzie panem Europy.

Dziwnie jednakże pusta ta stolica: armja ją opuściła, zamożniejsi mieszkańcy wyjechali, niema żadnej władzy ani urzędników — zostali cudzoziemcy i biedacy.

W każdym razie będzie tu można przezimować bo już blizko połowa września, — wojsko odpocznie, odzieje się, odżywi, wzmocni, a na wiosnę...

Lecz w Moskwie niema chleba ani zapasów żywności, niema skóry na buty, sukna ani futer.

Nagle wybucha pożar — płonie miasto całe, sześć dni szaleje płomień, jak rzeka ognista zalewając całe dzielnice.

Teraz dopiero pojął Napoleon — że to grób!

że zapada się nad nim mogiła.

Ratować trzeba wojsko, ratować z przepaści!

Odwrót!

Lecz gdzie?

dokąd?

wśród zimy?

Pójdziemy na południe.

Jeżeli pozwolą.

Armja rosyjska silna, wypoczęta, leży dokoła Moskwy, oczekuje, strzeże.

Daremne próby przebicia się przez nią, — odwrót wolny jedynie po zniszczonej drodze smoleńskiej.

Na niej znowu znalazły się nieszczęsne wojska pod koniec października.


text:
Ap 16

1 I słyszałem głos wielki z kościoła, mówiący siedmiu Aniołom: Idźcie, a wylejcie siedm czasz zapalczywości Bożej na ziemię.

2 I wyszedł pierwszy Anioł, a wylał czaszę swoję na ziemię; i wyrzucił się zły i szkodliwy wrzód na ludzi, którzy mieli piętno bestyi i na tych, którzy się kłaniali obrazowi jej.

3 I wylał wtóry Anioł czaszę swoję na morze, i stało się jakoby krew umarłego, a każda dusza żywa zdechła w morzu.

4 I wylał trzeci Anioł czaszę swoję na rzeki i źródła wód, i obróciły się w krew.

6 Ponieważ krew świętych i proroków wylewali, dałeś im też krew pić; bo tego są godni.

7 I słyszałem drugiego od ołtarza mówiącego: Zaiste, Panie, Boże wszechmogący!

prawdziwe i sprawiedliwe są sądy twoje.

8 Potem czwarty Anioł wylał czaszę swoję na słońce, i dano mu moc trapić ludzi gorącością ognia.

9 I byli upaleni ludzie gorącością wielką, i bluźnili imię Boga, który ma moc nad temi plagami; wszakże nie pokutowali, aby mu chwałę dali.

10 Tedy wylał piąty Anioł czaszę swoję na stolicę bestyi; i stało się królestwo jej zaćmione, i żwali języki swoje od boleści.

11 I bluźnili Boga niebieskiego dla boleści swoich i dla wrzodów swoich; wszakże nie pokutowali z uczynków swoich.

12 I wylał szósty Anioł czaszę swoję na onę wielką rzekę Eufrates i wyschła woda jej, aby zgotowana była droga królom od wschodu słońca.

14 Albowiem są duchy dyjabelskie, czyniące cuda, które wychodzą do królów ziemi i na wszystek okrąg świata, aby ich zgromadzili na wojnę onego wielkiego dnia Boga wszechmogącego.

16 I zgromadził ich na miejsce, które zowią po żydowsku Armagieddon.

17 Tedy wylał siódmy Anioł czaszę swoję na powietrze; i wyszedł głos wielki z kościoła niebieskiego od stolicy, mówiący: Stało się.

18 I stały się głosy i gromy, i błyskawice; i stało się wielkie trzęsienie ziemi, jakiego nigdy nie było, jako są ludzie na ziemi, trzęsienia ziemi tak wielkiego.

19 I stało się ono miasto wielkie na trzy części rozerwane, i miasta narodów upadły; i Babilon on wielki przyszedł na pamięć przed obliczem Bożem, aby mu dał kielich wina zapalczywości gniewu swojego.

20 I wszystkie wyspy uciekły, i góry nie są znalezione.

21 I wielki grad jako cetnarowy spadł z nieba na ludzi, i bluźnili ludzie Boga dla plagi gradu, iż plaga jego była bardzo wielka.

góra strony

Ap 15 Ap 16

Biblia Gdańska Ap 17


text:
A priori i a posteriori, dwa w nowszej filozofji używane wyrażenia.

Pochód myśli od pojęć do szczegółów rzeczywistości doświadczalnej nazywa się postępowaniem a priori, t. j.

a priori ad posterius, od tego co jest wcześniejsze, pierwsze, idealne, do tego co jest późniejsze, realne.

Odwrotnie zaś, pochód myśli od szczegółów rzeczywistości doświadczalnej do pojęć ogólnych nazywa się postępowaniem a posteriori, t. j.

a posteriori ad prius, od tego co jest późniejsze, realne, do tego co jest wcześniejsze, pierwsze, idealne.

Ob. Analiza.

Poznanie.

N.


text:
Brat (w życiu zakonném).

Braćmi nazywają się zakonnicy żebrzącego zakonu, jak dominikanie, franciszkanie, augustjanie, karmelici, serwici, trynitarze, minimi, hieronimici bł. Piotra pizańskiego, bracia miłosierdzia.

Zakonnicy zakonów nie żebrzących nazywają się ojcami (ob.), panami (ob.

Domnus), kanonikami (ob.).

Rozróżnienia te wyrobiły się z czasem i nie zawsze ściśle były przestrzegane.

Pierwiastkowo każdy zakonnik nazywał się bratem.

Włosi, skracając wyraz frate, przed imieniem zakonnika mówią fra.

Kardynałowie i biskupi, należący do zakonów, których członkowie nazywają się braćmi, podpisują się frater lub fr. — Braćmi nazywają się jeszcze w klasztorach bracia laicy (fratres conversi), którzy złożyli śluby zakonne, lecz nie otrzymali święceń, i którzy spełniają służbę w klasztorze i kościele.

Cf. Moroni, Dizionario, t.

27 p.

228.


text:
Baron — nie był nigdy tytułem, przyswojonym dawnemu językowi polskiemu, ale zato w dokumentach łacińskich z doby Piastów i Jagiellonów, zwłaszcza w liczbie zbiorowej, często używanym.

Gdy bowiem chciano oznaczyć możną szlachtę, która miała poddanych i prawo sądownictwa nad nimi, zapożyczano z zachodniej Europy łacińską nazwę barones.

U Niemców baron, freiherr, edelherr, baro, liber baro, był to szlachcic bądź lenny, bądź allodjalny względem cesarza i państwa, a który miał własne sądy i używał w koronie swego herbu 7 pałek.

Gdy namnożyła się wielka liczba baronów, znaczniejsi, dla wyróżnienia, przybierali tytuły grafów czyli hrabiów, a natomiast cesarze nadawali tytuły baronów państwa dochodzącej do znaczenia szlachcie niemieckiej.

W Polsce dyplomów takich nie było, ale już Kazimierz Sprawiedliwy, w nadaniu Oświecimia i innych zamków r. 1163 Wichfridowi, nazywa go baronem.

Kazimierz Wielki w statucie Wiślickim zowie baronami wojewodów, starostów, kasztelanów, podkomorzych i wogóle wyższych urzędników sądowych, którzy osobę króla w sądzenia spraw reprezentowali.

Jestto proste naśladownictwo językowe, wypływające a użycia łaciny, jako powszechnego w ówczesnej Europie języka uczonych i prawodawców.

Że w mowie potocznej Polacy nie używali nigdy tego tytułu, najlepszy dowód w tłómaczeniach tych praw na język ojczysty.

I tak Świętosław z Wojcieszyna, tłómacząc r. 1449 Statut Wiślicki, stale nazywa barona rycerzem, zaś Maciej z Rożana, tłómacząc Statuty Mazowieckie r. 1450, nazywa baronów czestnikami.

Pisarze polscy, piszący po łacinie w wieku XV, używają naprzemian barones lub dignitarii, a z początkiem wieku XVI pojawia się i upowszechnia z czasem wyraz dostojniki.

Niema wątpliwości, że ci dawni tak nazywani w statutach polskich baronowie uważali siebie tylko za szlachtę, bo choć w przywilejach i prawach zwani barones, ale przy podpisywaniu są zawsze wyliczani jako nobiles.

Dotąd też tytuł baronowski brzmi w uszach polskich z cudzoziemska i nosi charakter obcej naleciałości, narówni z grafem i hrabią.


text:
←Piątek Pamiętnik pani Hanki

EPILOG

Tadeusz Dołęga-Mostowicz

EPILOG

Na tym się kończy pamiętnik p. Renowickiej.

Oddając go do rąk Czytelnika polskiego pragnąłbym, jako „ojciec chrzestny” tego utworu, dodać kilka uwag ogólniejszej natury.

Byłbym naprawdę w kłopocie, gdybym musiał odpowiedzieć na pytanie, czy uważam ten utwór za symptomatyczny dla psychiki i obyczajowości młodej warszawskiej damy naszych czasów.

Nie umniejszając bynajmniej wysokich zalet pani Hanki, jej umysłu, charakteru, moralności i inteligencji, skłonny jestem raczej przypuszczać, że inne panie z tegoż środowiska pod każdym względem ją przewyższają.

Wiem o tym od nich samych.

Zapewniały mnie, a ja nie śmiałbym im nie wierzyć.

W trakcie druku „Pamiętnika” w odcinku otrzymałem sporo listów, ostrzegających mnie przed osobą autorki, jako kobiety niegodnej zaufania.

Niektóre z tych listów zawierały nawet brzydkie posądzenie pani Renowickiej o grzechy, których nie popełniła.

Podawano nawet w wątpliwość szlachetność i bezinteresowność jej stosunku do niektórych panów, występujących w jej pamiętniku.

Oczywiście nad tego rodzaju domyślnością muszę przejść do porządku dziennego.

Zaznaczyć tylko muszę, że autorka, spisując swoje wspomnienia i oddając je do druku, sama się przez to zdecydowała na poddanie się złym czy dobrym sądom o sobie.

Nie jestem jej adwokatem ani prokuratorem.

Toteż proszę Czytelników o przyjęcie tego utworu takim, jakim jest, i o wydanie wyroku na podstawie własnej, niczym nie sugerowanej opinii.


text:
Dependent w dawnej palestrze polskiej był to pomocnik mecenasa albo patrona, nieraz aplikant, który sam później zostawał obrońcą sądowym, lub do śmierci utrzymujący się tylko z dependenctwa.

Od swego pryncypała rzadko dostawał pieniężne wynagrodzenie, zwykle był tylko na jego stole, a zresztą utrzymywał się z akcydensu, t. j. drobnych podarunków, które klienci, a jak dawniej zwano pacjenci przy polecaniu spraw lub odbieraniu papierów czynili.

Dependent ekspedjował wszystko u obrońcy, a kiedy ten występował przed sądem z wywodem skargi lub odpowiedzią, dependent stał za nim z artykułami praw, które przy cytowaniu przez obrońcę zaraz czytał.

Słynęli ci dependenci z dzielności ręki do szabli, pamięci do artykułów prawa i gardła do kielicha.

Za awantury dependentów w czasie trybunału mecenasi byli odpowiedzialni i karę w grzywnach płacić za nich musieli.


text: bal, balik, balować, ballada, balet, od romańskich tańców i przyśpiewów nazwane; franc. bal, ballet, ballade, ogólno europejskie.


text:
Abelieni, albo Abelici, Abelonici, sekta heretyków mało znanych; żyli oni przez kilka lat blisko Hippony w Afryce.

W związku małżeńskim wzbraniali sobie małżeńskiego pożycia.

Powodem do tego było, zdaje się, naśladowanie czystości Abla, który jakkolwiek był żonaty, miał żyć w zupełnej czystości.

Nie chcieli oni przez potomstwo szerzyć grzechu pierworodnego.

Ta mniemana wstrzemięźliwość wkrótce okazała się sprosnym nierządem (Anonim, Praedistinatus, c.

87).

G. W. F. Walch w Historji kacerzy (Kätzergeschichte 1,608) bez dostatecznej przyczyny wypowiada przypuszczenie, że sekta ta nieistniała wcale.

(Haas).


text:
Prokurator Alicja Horn

Rozdział 2

Tadeusz Dołęga-Mostowicz

Rozdział 2

Bohdan Drucki zamieszkał w Hotelu Odeskim przy ulicy Długiej.

Był to mały i brudny hotelik, pełny za dnia nieznośnej woni przypieczonej cebuli, a nocą krzyków, awantur i bijatyk.

Oprócz właściciela, starego Żyda, i jego półzidiociałego syna Nuchima, dwudziestoletniego wyrostka o spłaszczonej czaszce, stałym mieszkańcem hotelu był tylko jeden Drucki, którego obecność zaznaczona została, zgodnie z przepisami policyjnymi, na czarnej tablicy w kantorku, gdzie kulfonami wypisano: Jan Winkler.

Pozostali klienci hotelu, stanowiący główne źródło jego egzystencji, rekrutowali się z tych, którzy poszukiwali dachu nad głową na jedną noc, albo po prostu na parę godzin, co nazywało się tu "na wizytę".

Drucki odpoczywał.

W ciągu trzech dni jedynym jego łącznikiem ze światem był Nuchim, przynoszący bułki, szynkę i dzbanek z białą kawą, czasem gazety i papierosy.

Gorączka z wolna ustępowała.

Żelazny organizm wracał do dawnej sprawności, blizna goiła się szybko.

Drucki jednak nie wstawał z łóżka.

Miał to szczęśliwe usposobienie, że potrafił równie łatwo zmusić swój mózg i mięśnie do długotrwałego i najwyższego wysiłku, jak i do zupełnej bezczynności.

Stary Żyd z obojętną podejrzliwością patrzał na swego lokatora.

Jego powierzchowność i dziwactwo leżenia w łóżku opłacone wprawdzie zostały dobrą gotówką, jednakże nie wyglądało to wszystko na rzecz w zupełnym porządku.

Dopiero czwartego dnia właściciel Hotelu Odeskiego zmienił zdanie.

Nastąpiło to zaś dlatego, że jego syn otrzymał od lokatora list do zaniesienia na Nowolipie do Borysa Załkinda.

Co ten obdartus Winkler może mieć za interes do samego Borysa Załkinda, do takiego bogacza?

Jakież było zdumienie ojca, gdy Nuchim wrócił z ustną odpowiedzią, że Borys Załkind zaczął się bardzo śmiać, jak list przeczytał, za przyniesienie dał całe dwa złote i powiedział, że sam przyjdzie do pana Winklera o ósmej wieczór.

Stary zdecydował, że tak ważną wiadomość musi osobiście zanieść lokatorowi.

Kłaniał się bardzo nisko, wypytywał, czy czego szanownemu panu nie trzeba, wyraził swoją radość z zaszczytu, że gości u siebie znajomego pana Załkinda i usiłował dowiedzieć się, skąd pan Winkler zna "tego Amerykańca".

Jedyną odpowiedzią na te wszystkie zabiegi było krótkie: "Nie pański interes" i zapowiedź:

- A jak będzie u mnie pan Załkind, to uważajcie, żeby mi nikt pod drzwiami nie podsłuchiwał, bo to niezdrowo.

Rozumiecie?

Bardzo niezdrowo!

Stary Żyd o tyle się znał na ludziach, że nie żądał bliższych wyjaśnień.

Zresztą podsłuchiwanie nie zdałoby się na nic, bo w numerze szóstym mówiono po angielsku.

Załkind przyszedł punktualnie.

Był to człowiek wyraźnie chromający na lewą nogę, która w dodatku swym skrzypieniem zdradzała protezę.

Jego drapieżna twarz z dużą blizną przez policzek i świszczący głos sprawiały raczej przykre wrażenie, jak i ruchliwość małych, czarnych oczu.

Klnąc strome schody wszedł na drugie piętro i zapukał we wskazane drzwi, potem zamknął je za sobą i z pośpiechem zbliżył się do łóżka:

- Halo, kapitanie, co za radość, że pana widzę! - zaświszczał, wyciągając rękę.

Drucki z uśmiechem podał swoją:

- Nie spodziewał się pan, co?

- Ale co panu jest, kapitanie?

Chory pan?

I w tym parszywym hotelu?

Dawno w Polsce?

- Powoli, mister Jack, bo doprawdy nie zdołam panu na wszystko od razu odpowiedzieć.

- Ach, kapitanie, czyż nie widzi pan, jak się cieszę?

Cóż za piękny dzień w moim życiu!

Myślałem, że pana już nigdy nie zobaczę.

Ileż to lat?

Chyba cztery?

- Pięć - poprawił Drucki.

- Pięć lat!

I jakże New York?

Czy wciąż spirytus jest takim dobrym interesem?

- Nie wiem.

Cóż pan myślisz, Jack, że ja wciąż siedziałem w tej dziurze?

Zaraz po panu diabli mnie stamtąd wynieśli.

- Dokąd?

- Fiu, fiu!...

Za długo byłoby opowiadać!

Londyn, Marsylia, Konstantynopol, Berlin, Paryż i znowu Australia, i Chiny, i Brazylia...

Tak, Jack, nie umiem siedzieć w miejscu...

- Piękne życie, ciekawe życie, ale co pan z tego ma?

- Wolność, Jack, wolność.

- Rozumiem, to duża rzecz, wolność.

Ale najwięcej wolności ma ten, co ma pieniądze.

Im więcej pieniędzy, tym wolniejszy.

- No, pan ma ich dosyć! - zaśmiał się Drucki.

- Co to znaczy dosyć?

Mam ich bardzo dużo, ale dosyć?

Czy może być dosyć pieniędzy?

Tak, jak panu, kapitanie, nigdy nie dosyć włóczęgi po świecie, to pan musi rozumieć, że mnie nigdy dosyć pieniędzy.

To jest taka sama pasja jak i każda inna.

- To prawda.

- No, widzi pan.

A tylko ja nie mogę w swej głowie pomieścić, dlaczego większa jest przyjemność podróżować bez grosza w kieszeni, zamiast wygodnie, nic nie robiąc, kajutą pierwszej klasy?

- Jak miałem na to, to i pierwszą klasą jeździłem.

- Co znaczy, jak miałem?

Gdyby pan chciał, kapitanie, pan miałby na całe życie!

Czyż nie proponowałem panu spółki?

Miałby pan dziś tyle co ja, ba, obaj mielibyśmy więcej jeszcze, dużo więcej.

Z pańską głową!

Ba!

z pańską odwagą!

Drucki usiadł na łóżku i klepnął go wesoło po ramieniu:

- Ale ostre były czasy, co, Jack?

- Ostre.

Co tu gadać.

Mówią, że ludzie mojej rasy są tchórzliwi, a to nieprawda.

Przecie jestem Żydem z krwi i kości, a sam pan widział.

Dobre były czasy, na każdym kroku ryzykowało się życie, ale spirytus i piwo - to był interes wart takiego ryzyka.

- No, a jakże tam noga?

- W porządku.

Tylko podniebienie dokucza.

Tak mi ten rudy rozwalił.

I wie pan co, kapitanie, że ja do śmierci nie zapomnę tego, co było w Chicago.

Nie dlatego, że mnie pan życie uratował.

- Dajmy spokój - przerwał Drucki.

- Nie ma co wspominać.

- Nie dlatego, że opiekował się pan mną, nie dlatego, że oddał pan mnie moje pieniądze, mój cały majątek...

Nie...

Ale nie zapomnę do śmierci tego, że nie ruszył pan Luby!...

Tak...

Leżałem wówczas jak kupa ścierwa, mówić nie mogłem, ruszyć się nie mogłem, ale widziałem, jak ona patrzyła na pana!

I cóż ona była dla pana?

Nic, ot, ładna Żydóweczka...

A co ja byłem dla pana?...

Ot, zdychający pies, co go pan dla własnej fantazji wyratował!

A co pan zrobił?

Przyszedł pan do mnie i powiedział: - Nie bój się o Lubę, nie tknę jej i nikomu tknąć nie dam...

Tak pan powiedział, bo czuł pan...

Nie dokończył.

Podniósł głowę wysoko i zagryzł wargi.

Z czarnych jak węgle oczu wolno spłynęły po twarzy drapieżnego ptaka dwie łzy.

- Tam do diabła, stary! - zawołał Drucki.

- Co by powiedzieli na Broadwayu, gdyby zobaczyli, że Czarny Jack rozkleja się jak małpa od cebuli!

No, stary!

- Nie, kapitanie, nie!

Ja tego panu nigdy nie powiedziałem, ale teraz musiałem.

Bo jak tu wszedłem, jak zobaczyłem, że pan tu w nędzy i chory, a po mnie dopiero teraz posłał...

To ja chcę, żeby pan wiedział, że ja mam takie psie prawo, żebym dla pana zrobił, co mogę, żebym nawet oddał wszystko, co mam!...

- Uwaga, Jack - z żartobliwą powagą ostrzegł Drucki.

- Uwaga, bo mogę przytrzymać za słowo!

- Niech pan nie myśli, kapitanie - z dumą odparł Żyd - że słowo kupca Załkinda chociaż o jeden cent mniej jest warte od słowa Czarnego Jacka.

Roześmieli się obaj.

Załkind wypytywał Druckiego o stan zdrowia, chciał koniecznie sprowadzić lekarza.

Wreszcie oświadczył, że natychmiast zabiera go do siebie, bo mu wstyd, żeby kapitan mieszkał w tej dziurze.

Ten jednak stanowczo zaprotestował.

Owszem, przeniesie się nawet na pewno, ale nie do Załkinda.

- Widzi pan, ja jestem taki zatwardziały samotnik.

Jak tylko wydobrzeję i oporządzę się, będę musiał poszukać jakichś interesów.

I właśnie wiedząc, że pan jest dla mnie życzliwy...

- Życzliwy?!...

- Mniejsza o wyraz.

Dość, że chodzi mi o to, żeby coś robić.

Załkind uśmiechnął się z zażenowaniem i zrobił niewyraźny ruch ręką.

- Drogi kapitanie Winkler, co ja tu mogę wymyślić?

Mnie nawet jakoś głupio, ale ja tu, w kraju, to ja jestem bardzo solidny kupiec.

Ja mam kasy ogniotrwałe, ja trzymam stróżów nocnych...

Drucki wybuchnął śmiechem.

- Cóż, do pioruna!

Posądza mnie pan o zamiar zorganizowania bandy?!

Cha, cha, cha!...

Panie Załkind...

Ja też chcę być solidny!

Czy pan przypuszcza, że ja do solidnych rzeczy się nie nadaję?!

Że mnie, choćby czasami, nie można zaufać?...

Załkind złapał go za przegub ręki:

- Już!

Rozumiem!

Chwileczkę...

Ha, czy ja panu nie ufam?

Sobie więcej nie ufałbym...

Chwileczkę, muszę się zastanowić.

Wbił oczy w podłogę i zmarszczył czoło:

- Handel to nie dla pana, kapitanie...

- A, nie dla mnie...

- Mam też fabrykę trykotaży, ale to też nie dla pana.

Hm... lasem handluję...

O, to wymaga dużo ruchu, podróży, wyjazdów, trzeba sprytu i prezencji...

Mam w Białowieży nawet jedną ciężką sprawę z niejakimi Fajersonami.

Zrobili mi machlojkę z kontraktem.

Rzecz nie sądowa, tylko na własną, gorącą robotę.

Pan dałby im radę.

Chodzi o okrągły milion.

Co by pan na to powiedział?

Drucki zastanowił się i zaprzeczył ruchem głowy.

- Dlaczego nie?

- Chcę trochę posiedzieć na miejscu.

Później owszem...

- Kapitanie - zakonkludował Załkind.

- Co ja panu powiem: niech się pan nic nie martwi.

Już ja coś na mur dla pana znajdę.

Dla pana to spod ziemi wykopię!

Niech pan tylko przeniesie się z tego hotelu i dba o zdrowie.

Zdrowie to grunt.

Umówili się w ten sposób, że nazajutrz Drucki przyjdzie do Załkinda na kolację.

Zjedzą we dwójkę, bo Luba z dzieckiem siedzi w Rabce, więc będą mogli swobodnie pogadać.

Z tym się rozstali.

Drucki nazajutrz obudził się wcześnie rześki i wyspany.

Wyszedł na miasto w świetnym humorze i zaczął wędrówkę po sklepach: ubranie, buty, palto, kapelusz, bielizna, zegarek, rękawiczki, inne drobiazgi, potem kąpiel w łaźni na Krakowskim i tamże zabiegi fryzjerskie.

Wesołe usposobienie nie opuszczało go ani na chwilę.

Bawił się znakomicie sensacją, jaką wszędzie w eleganckich sklepach wywoływała jego powierzchowność, tak niezrozumiała przy jednoczesnej wybredności gustów i umyślnie nadrabianej wielkopańskości.

Wreszcie ubrany i wyświeżony opuścił łaźnię, na pytanie służącego, co ma zrobić z pozostawioną garderobą, poradził odesłać ją do muzeum i wyszedł na miasto.

Jakże innym teraz czuł się na tychże ulicach człowiekiem!

Aż sam się temu zdziwił: przecie tyle razy w ten sposób zmieniał skórę!

W Nowym Jorku, gdy wracał z morza, w Sidney, po złotych wędrówkach, po wyjściu z więzienia w Lizbonie, po awanturze w Sztokholmie - i jakoś nigdzie w sklepach nie dziwiono się obdartemu człowiekowi kupującemu drogie przedmioty, nigdzie na ulicy nie oglądano się za oberwańcem tak, jak tutaj, w Warszawie.

Zresztą, może i sam innymi oczami patrzał na ten tłum, którego teraz czuł się członkiem równouprawnionym...

Ach, no i kobiety.

Jeszcze przed dwiema godzinami nie spostrzegały go wcale, ba, sam ich też nie zauważał, a teraz...

Szedł elastycznym krokiem, jak na paradzie, i czuł, że ściąga na siebie spojrzenia tych istot tak powabnych, tak znanych, a wciąż zaciekawiających i upragnionych.

- Do diabła!

Wciąż jestem młody - pomyślał z zadowoleniem, przykrytym nitką dobrotliwego upomnienia.

Istotnie, był młody.

Gdy usiadł przy stoliku w restauracji i ujrzał swe odbicie w lustrze, aż zdziwił się swej młodości.

Dzięki piekielnej mordędze ostatnich dwóch miesięcy schudł, a jego smagła cera od słonego wiatru morskiego nabrała połysku brązu.

Gdyby nie siwe skronie, nie mógłby temu pełnemu życia panu w lustrze dać ponad trzydziestkę.

Jadł obiad z apetytem, rozmyślając o swej sytuacji.

Po tylu latach mogliby go ewentualnie poznać, gdyby nie to, że nie nosi teraz wąsów, no i że w ogóle bardzo się zmienił.

Zresztą dokumenty obywatelstwa amerykańskiego gwarantują bezpieczeństwo.

Roześmiał się do siebie.

- Można by pomyśleć, że drżę o swoją skórę.

Po diabła, w takim razie, zawsze lazłem głową w niebezpieczeństwa?

Zapłacił rachunek, porozmawiał wesoło z kelnerem i wyszedł.

Warszawa bardzo się zmieniła.

Wprawdzie poznawał bez omyłki ulice, ale pamiętał je całkiem inne.

W owych dawnych czasach była to niemal dziura prowincjonalna...

Zaczął padać śnieg.

Drucki wszedł do cukierni, kazał dać sobie czarnej kawy i zaczął przyglądać się publiczności.

Najwięcej było kobiet.

Po dwie, po trzy przy stoliku, od poważnych podlotków do rozchichotanych starszych pań, bardzo mocno umalowanych.

- Zastanawiające - pomyślał - że wszystkie, właściwie mówiąc, są ładne i wszystkie wyglądają względnie młodo.

Gdzie się podziały stare i brzydkie kobiety?...

Ale i pięknych nie ma...

Z prawej, pod filarem, siedziały dwie brunetki.

Mniejsza, w popielicowym futrze, żarłocznie jadła ciastka i atakowała Druckiego spojrzeniami połyskliwych oczu.

Z lewej pod oknem samotna szczupła blondynka skracała sobie oczekiwanie na kogoś, kto się widocznie spóźnił, spoglądaniem to na zegarek, to na Druckiego.

Tuż przed nim zajmowało większy stolik towarzystwo złożone z dwóch panów i jednej pani w czarnym lśniącym futrze.

Jeden, łysawy blondyn w dużych, rogowych okularach, opowiadał coś monotonnym głosem, drugi, przysadkowaty starszy pan z nieznośną manierą otwierania i zamykania żółtej czeczotkowej papierośnicy.

Twarzy kobiety Drucki ujrzeć nie mógł, gdyż siedziała doń tyłem.

Widział tylko promień jasnych złoto_blond włosów, wystający z boku spod kapelusza i opartą na stole długą ładną rękę, bez pierścionków, co bardzo lubił.

Jak na złość nie obejrzała się ani razu, a tymczasem zbliżała się ósma i trzeba było jechać do Załkinda.

- Jeszcze poczekam - uśmiechnął się do siebie Drucki, konstatując w myśli, że trzeba być naprawdę niepoprawnym kobieciarzem, żeby dla tak błahego powodu spóźnić się na ważną rozmowę.

Wreszcie postanowił użyć wypróbowanego sposobu.

Wziął do rąk leżący opodal dziennik i, udając zaczytanego, zsunął na ziemię dużą szklaną popielniczkę.

Głośny brzęk tłukącego się szkła, ktoś krzyknął: "ach!", wszystkie oczy zwróciły się na stolik Druckiego i - efekt osiągnięty: sąsiadka w czarnym lśniącym futrze obejrzała się.

Drucki drgnął i poczuł, że krew ucieka mu z twarzy.

Instynkt, wygimnastykowany w tysiącach niebezpieczeństw, a sprawny tak jak automat, kazał mu natychmiast zakryć się płachtą gazety, lecz tym razem rozkaz nie został wykonany.

Nie mógł oderwać od niej oczu.

Gdzie?

Kiedy?...

Przysiągłby, że kiedyś musiał ją znać, że te płonące czarne oczy ze wspaniałym zrośniętym łukiem czarnych brwi i te złociste włosy, i te wprost nieprawdopodobnie wykrojone wargi...

Kto?

Kiedy?...

Na pewno, na pewno...

Szukał odpowiedzi w jej wzroku: zna go?...

Poznaje?...

Lecz ona już odwróciła głowę i znowu z uwagą słuchała monotonnego głosu łysawego blondyna.

Przysadkowaty starszy pan znowu miarowo potrzaskiwał czeczotkową papierośnicą.

Drucki nie był pewien.

Uderzająca piękność tej kobiety musiałaby przecież głębszym, nie dającym się zakwestionować wspomnieniem wrazić w jego pamięć.

Udawał, że czyta, a jednocześnie myśl pracowała nieustannie:

- Może ktoś podobny...

Ale kto?

Chyba jakaś głośna aktorka filmowa o zbliżonym typie?...

Jakaś gwiazda sportowa?... lotniczka... tenisistka?...

Zresztą, gdyby obawy były słuszne, ona poznałaby go na pewno...

Trudno wyobrazić sobie, by spotkawszy gdzieś w życiu taką dziewczynę mógł przejść obok niej obojętnie.

Wykluczone!

A kobiety zazwyczaj dobrze pamiętają tych mężczyzn, którzy bodaj bez skutku zabiegali o ich względy...

A ona stanowczo nie patrzała nań, jak na znanego sobie człowieka.

W jej wzroku była odrobina roztargnienia i odrobina ciekawości, lecz ciekawości nie więcej niż ta, z jaką wszystkie kobiety zawsze patrzą na niego.

W każdym razie rozsądek dyktował ostrożność.

Należało zaraz zapłacić i wyjść.

Jednakże Bohdan Drucki nie zaliczał się do tych, którym ktokolwiek, bodaj nawet własny rozsądek, mógł cokolwiek dyktować.

Dlatego został.

Dopiero po kwadransie towarzystwo przy sąsiednim stoliku uregulowało rachunek i wstało.

Nieznajoma była wysoką, dobrze zbudowaną kobietą.

Gdy przyglądał się jej sylwetce, doszedł do przekonania, że początkowo uległ złudzeniu.

Nie znał takiej na pewno.

Nie zawiódł się, oczekując, że podczas wciągania rękawiczek spojrzy znowu na niego.

Jakże była piękna!

Spod zmrużonych powiek obserwował jej profil, dumny, zimny i namiętny.

Wyglądała na lat dwadzieścia pięć, lecz mogła mieć więcej.

Przechodząc obok stolika Druckiego prześlizgnęła się wzrokiem po jego twarzy i znowu obudziły się w nim wątpliwości, chociaż wyraz jej oczu dobitnie świadczył, że patrzy na kogoś, kogo widzi po raz pierwszy w życiu.

Odprowadził ją wzrokiem do drzwi, zapłacił za kawę i za rozbitą popielniczkę i wyszedł.

Nowy Świat był zatłoczony, tłumy posuwały się wolno chodnikami, jezdnią sunęła rzeka samochodów.

Jaskrawe reklamy neonowe biły w oczy ostrymi czerwonymi liniami.

- Na Nowolipie!

Borys Załkind sam otworzył drzwi.

- Halo, kapitanie, oto znowu pana widzę w pełnej gali.

Obawiam się jednak, że byłem cierpliwszy od kaczek, które w oczekiwaniu pana musiały się porządnie wysuszyć w rondlu.

Podali sobie ręce.

Pokojówka w białym fartuszku, dygnąwszy z kokieterią, odebrała palto Druckiego.

- Czyżbym tak bardzo się spóźnił? - z udanym przerażeniem zapytał Drucki.

- Miałem naprawdę sprawę dość wielkiej wagi.

- Czyżby? - roześmiał się Załkind, wprowadzając gościa do jadalni.

- O ile znam pański gust, kapitanie, nie sądzę, by jej waga przewyższała powiedzmy, sześćdziesiąt pięć kilo!

Drucki zrobił skupioną minę i odparł z powagą:

- Sądzę, że omylił się pan najwyżej o dwa, trzy kilogramy.

- Obawiam się, kapitanie, że przez kobiety spóźni się pan o tyle do piekła, że już najwygodniejsze kotły ze smołą będą zajęte.

- No! - zawołał po polsku z wyraźnym litwackim akcentem.

- Co się Wikcia przygląda?

Proszę natychmiast podawać!

Kusztykając wokół bogato zastawionego stołu, napełnił kieliszki i podsunął gościowi krzesło.

Kolacja była smaczna i obfita, gęsto zakropiona alkoholem.

Rozmowa obracała się wyłącznie dokoła wspomnień amerykańskich.

Dopiero gdy usadowili się w gabinecie w głębokich klubach, Załkind przystąpił do interesu:

- Otóż długo myślałem, co by tu takiego wynaleźć, co odpowiadałoby takiemu człowiekowi, jak kapitan Winkler.

I zdaje mi się, że mam coś w sam raz dla pana.

- Byle nie dyrekcję banku!

- I gorzej, i lepiej.

Interes jest taki.

Pamięta pan jeszcze dobrze Warszawę?

- Ja myślę.

- Zatem wie pan, gdzie jest ulica Hortensja?

- Wiem.

Mała ślepa uliczka od Szpitalnej, prawda?

- Tak - potwierdził Załkind.

- Otóż na tej Hortensji dwaj bracia Tinkelman i taki jeden Rybczyński założyli przed rokiem nocną knajpę.

Wie pan, rodzaj amerykańskich nocnych klubów.

Bar, dancing, kabaret.

Lokal piękny, punkt pierwsza klasa, wpakowali w to może pół miliona złotych, a może i więcej.

- I plajta?

- Plajta.

Taki interes trzeba umieć prowadzić.

To może być złote jabłko.

Tylko pilnować je trzeba, żeby wszystko było w porządku, żeby służba nie kradła, żeby klienci nie zarywali.

Trzeba wiedzieć, komu dać na kredyt, komu nie, kogo przyjmować z otwartymi rękami, a kogo zrzucić ze schodów na zbitą mordę.

Trzeba trzymać cały interes za pysk żelazną łapą, ale żeby wyglądało, że to jest swoboda i zabawa, że klienci to tak jak prywatni goście.

Pamięta pan, kapitanie, knajpę Wesołego Billa na Siedemdziesiątej Czwartej ulicy?

- Pamiętam.

- To nie była knajpa, to był kurnik, to była zwykła dziura.

A dlaczego kto mógł pchał się tam z dolarami?

Dlatego, że interes prowadził Billy!

Kobiety leciały na niego, mężczyźni uważali go za najlepszego kompana, wszyscy po prostu przepadali za nim.

Ja nie wiem, co w nim było, ale w panu, kapitanie, jest akurat tego samego dwa razy więcej.

- Dobry chłop był ten Billy - powiedział z uśmiechem Drucki.

- Kapitanie!

Ja nie mam jeszcze pięćdziesiątki, ale dużo rzeczy widziałem i jedno wiem: grunt to człowiek!

Nie to ważne, "jak" i "co", ale tylko "kto".

Otóż obaj Tinkelmany i ten Rybczyński chodzą za mną już od dwóch miesięcy.

Telefonują, pytają, zaczepiają.

Po prostu nie dają żyć.

Oni chcą, żebym ja odkupił tę knajpę.

Ludzi, co mają więcej gotówki diabelnie teraz mało, więc przyczepili się do mnie.

A ja im mówię wciąż: - po co mi ten kłopot?

Sam tego prowadzić nie będę, a choćby teraz i sam czort poprowadził, to i tak rady nie da.

Zapaskudziliście firmę, pies z kulawą nogą tam nie chodzi, jak kto chce ziewać z nudów, to woli ziewać w domu.

- I gratis - dorzucił Drucki.

- Pewno.

Ja im tak mówię, ale myślę, że tak nie jest.

Człowiek z nerwem i z głową i z tym, co właśnie ma Billy, mógłby interes postawić na nogi.

Jeśli włoży jeszcze z dziesięć tysięcy dolarów...

No, co pan o tym powie?...

- Cóż powiem?...

Chce pan, Jack, kupić tę budę i mnie zrobić dyrektorem?

- I tak, i nie.

Chcę kupić, ale do spółki z panem.

- Wolne żarty.

Ja grosza przy duszy nie mam.

Załkind wzruszył ramionami:

- Co pan gada, kapitanie, przecie pół godziny klarowałem panu, że pan sam to żywy kapitał.

Ja panu powiem tak: ja zaryzykuję kupić od nich ten gips.

Ale na pańskie nazwisko.

Pan będzie właścicielem.

Postawi pan budę na nogi - to dobrze, nie - to trudno.

Ale ja wierzę, że pan postawi.

Rozumie pan?

Taka cicha spółka i pół na pół?

Drucki wstał i pokręcił głową:

- Nie, Jack, nie jestem żebrakiem i jałmużny nie przyjmuję.

Teraz już Załkind nie wytrzymał.

Zerwał się z miejsca, zaczął biegać po pokoju, wymachiwać rękoma, targać włosy i kląć na czym świat stoi.

- Jak to, jego, Czarnego Jacka, posądzają o takie rzeczy?!

To człowieka może szlag trafić!

To lepiej wziąć nóż i od razu go zarżnąć w samo serce!

Cóż to sobie kapitan Winkler wyobraża!

Że kapitan nie widzi tu uczciwego interesu dla nich obydwóch, to nie dowód, żeby tego interesu nie było!

Póty się pieklił i krzyczał, aż Drucki zgodził się wszcząć znowu rzeczową rozmowę.

Załkind sypał argumentami, powoływał się na znane im obu przykłady, przytaczał cyfry, kalkulował, prosił, groził, przekonywał, wreszcie zaczął oburzać się, że kapitan tak zadziera nosa, że mógł sobie pozwolić na wielkopański gest uratowania życia i majątku parszywego Żyda, ale nie pozwala mu odwdzięczyć się choćby okazaniem zaufania...

- Przestań, Jack, do diabła, histeryzować - ryknął Drucki.

- Przyjmuję!

Na drapieżnej twarzy Załkinda rozpłynął się pogodny uśmiech.

Wziął dłoń Druckiego, potrząsnął nią mocno i kusztykając podszedł do biurka.

Przez chwilę przewracał kartki książki telefonicznej, potem wziął słuchawkę i wymienił jakiś numer.

- Czy jest pan Abram Tinkelman?...

Pana Mieczysława też nie ma?...

To poproszę pana Rybczyńskiego...

To pan Rybczyński?

Co jest, panie Rybczyński, kiedy panowie zapłacą mi te siedem tysięcy?...

Jak to kto?

Załkind!

Ja panu komornika przyślę!...

Co?...

Ja zdrowia z wami już nie mam...

Co?...

Murowane?!...

Nu, dobrze, tylko szkoda, że Tinkelmana nie ma...

Zakrył ręką słuchawkę, zrobił oko do Druckiego i powiedział po angielsku:

- Pan myśli, kapitanie, że go nie ma?

Drucki nie mógł powstrzymać śmiechu.

Różnica między Załkindem_kupcem a Załkindem_gangsterem była uderzająca.

Tymczasem znalazł się Tinkelman, któremu Załkind zakomunikował, że jest tu w Warszawie przejazdem jeden Amerykanin, który mógłby ewentualnie zainteresować się kupnem "Argentyny", jednakże on, Załkind, ani myśli Amerykanina namawiać na tę splajtowaną knajpę, ale ewentualnie można pogadać.

Umówili się już na jutrzejszy wieczór w tejże "Argentynie".

Za radą Załkinda Drucki tegoż dnia przeprowadził się do hotelu "Bristol" i rozlokował się na noc w wygodnym, czystym i szerokim łóżku.

Już sam nie traktował poważnie swoich obiekcji co do zawarcia tej oryginalnej spółki z Załkindem.

Da sobie na pewno radę i pokaże Warszawie, jak ma wyglądać nocny lokal, który musi mieć powodzenie!

Rekordowe!

Już zasypiając przypomniał sobie nieznajomą z cukierni.

Czyżby rzeczywiście nigdy jej przedtem nie widział?...

- Ale rasowa bestia...


text:
159.

W koło was, najotwarciej,

Gdy słów ich wstyd nie karci,

A są, pod wami, i — nad wami.


text:
Tadeusz Miciński

Serenada

Indyjskie zwiewne kwiaty, kwitnące raz w sto lat —

o piękna, wyjdź z komnaty,

jak księżyc spoza krat.

Na harfie gram Ci słowa,

które się lśnią jak żar —

czemuż Cię otchłań chowa

i Ty nie wstajesz z mar?

Ach, głupcy nie szaleją —

powiedział biedny Wil —

w nim bogi płaczą, lwy się śmieją

z przelotnych szczęścia chwil.

A smutek go pożerał

do Imogeny lic

i kwiaty z drzew odzierał,

rzucając w nicość — nic.

Wyjdź do mnie, o królewno,

choć mam żebraczy strój —

a rzeką gwiazd ulewną

firmament olśnię Twój.

Lecz biedne drzewko zsycha,

umarły siejąc kwiat —

i piosnka we mnie ścicha

jak więzień spoza krat.

-----


text:
ciężki, ciężka, ‘brzemienna’, ciężyć, ciężar, ciężarna, ciężarowy, ciężkość, uciążliwy; prasłowo; cerk. tężĭk, tężest’, tężawa, tęgost’, ‘ciężar’, czes. tieżký, tiż, tihota, ‘ciężar’ (tężar’ albo tężak u innych Słowian znaczy ‘robotnika’ tylko, nie ‘brzemię’, jak u nas), rus.

tiażikij, tiażołyj (u dzisiejszych pisarzy i ludowe cze- lub cziżołyj), tiaga (‘waga ziemi’ w bylinach), tiagota, ‘ciężar’.

Co do pnia, p. ciąg; z samem ciężki (cerk. otęg-cziti, ‘ociężyć’; od tego tęg- z przyrostkiem -ĭk, tężĭk) por. lit.

tingus, ting(ē)ti, o ‘ociężałych’, ‘leniach’, duńskie tung, ‘ciężki’.

Dawniej: »nie byłem ciężek«.


text:
Anton Czechow

Dzieło sztuki

tłum.

A. W.

Trzymając pod pachą paczkę, owiniętą w Nr. 223 „Wiadomości Giełdowych”, wsunął się Sasza Smirnow do gabinetu doktora Koszelkowa.

— Ach, cóż za miły gość! — zawołał doktor.

— Jakże się czujemy?

Co pan powie nowego?

Sasza mrugnął oczyma, przyłożył rękę do serca i drżącym głosem zaczął:

— Mama się kłania i pozdrawia…

Jestem jej jedynakiem i pan uratował mi życie, wyleczył z niebezpiecznej choroby…

Nie wiemy, doprawdy, jak panu dziękować…

— Dosyć już, dosyć — bronił się doktor, nie posiadając się z radości.

— Uczyniłem tylko to, co każdy inny uczyniłby na moim miejscu.

— Jestem jedynakiem i pan uratował mi życie…

Jesteśmy ludzie biedni i oczywiście, nie możemy opłacić pańskiego trudu i… bardzo nam wstyd, panie doktorze, chociaż jednak mama i ja… jedyny syn… usilnie prosimy przyjąć w dowód wdzięczności… tę rzecz, która…

Rzecz bardzo cenna, ze starego brązu… dzieło sztuki.

— Niepotrzebnie — bronił się doktor — no, i po cóż mi to?

— Nie, niech pan doktor nam nie odmawia — bełkotał Sasza — rozwijając paczkę.

— Odmową obraziłby pan i mamę, i mnie…

Rzecz bardzo ładna… ze starego brązu…

Mamy ją jeszcze po ojcu nieboszczyku i przechowywaliśmy jak najdroższą pamiątkę.

Ojciec mój skupował stare brązy i sprzedawał amatorom.

Teraz ja z mamusią zajmujemy się tym samym…

Sasza rozwinął papier i z dumą postawił przedmiot na stole.

Był to nieduży kandelabr ze starego brązu kunsztownej roboty.

Wyobrażał grupę: na piedestale stały dwie postacie kobiece w strojach Ewy, w pozach, dla opisu których brak nam śmiałości.

Postacie uśmiechały się zalotnie i sprawiały w ogóle takie wrażenie, że można by sądzić, że gdyby nie obowiązek podtrzymywania świecznika, zeskoczyłyby z piedestału i zrobiłyby w pokoju coś takiego, o czym nawet myśleć nie wypada.

Spojrzawszy na ten dar, doktor podrapał się z lekka za uchem i potarł nos.

— Tak, rzecz naprawdę prześliczna — wybełkotał — ale jakby to powiedzieć, nie tego… trochę zanadto nieliteracka…

To już nie dekolt, lecz licho wie, co takiego…

— Panu się to nie podoba?

— Sam wąż-kusiciel nie wymyśliłby nic gorszego…

Przecież postawić na stole taką… tego… fantasmagorię, znaczyłoby całe mieszkanie zapaskudzić.

— Jak pan dziwnie sądzi o sztuce — obraził się Sasza.

— Przecież to dzieło sztuki, niech się pan przyjrzy.

Tyle w tym piękna, że duszę opanowuje niezwykłe uczucie i łzy duszą w gardle.

Patrząc na tak piękną rzecz, zapomina się o wszystkim na ziemi.

Niech pan zwróci uwagę, jak wiele w tym ruchu ekspresji…

— Wszystko to doskonale rozumiem — przerwał doktor — ale niech pan sam osądzi: u mnie tu przecież dzieciaki biegają, bywają damy…

— Oczywiście, patrząc na to piękne dzieło sztuki z punktu widzenia tłumu — rzekł Sasza — przedstawi się ono zupełnie w innym świetle.

Ale niech pan doktor stanie ponad tłumem, tym bardziej, że odmowa głęboko zasmuciłaby mnie i mamusię.

Jestem jedynakiem, pan uratował mi życie…

Oddajemy panu najdroższą naszą rzecz i… żałuję tylko, że nie ma pary do tego pięknego kandelabra.

— Dziękuję bardzo, jestem szczerze wdzięczny…

Proszę kłaniać się mamusi, ale naprawdę, niech pan osądzi, u mnie tu dzieciaki biegają, damy bywają.

Zresztą, niech zostanie, pan tego i tak nie zrozumie.

— I tłumaczyć nie warto — ucieszył się Sasza.

— Niech pan ten kandelabr tutaj postawi, tutaj, koło wazonu.

Jaka szkoda, że nie ma pary!

Jaka szkoda!

Do widzenia, panie doktorze.

Po wyjściu Saszy, doktor długo drapał się za uchem i rozmyślał.

…

Rzecz doskonała, ani słowa — myślał — wyrzucić — szkoda… a zostawić u siebie — niemożliwe…

Hm…

To dopiero łamigłówka!

Komu by ją podarować?

Po długim namyśle przypomniał sobie dobrego znajomego, adwokata Uchowa, któremu był winien za prowadzenie sprawy.

…

Doskonale — pomyślał doktor.

— Jemu, jako przyjacielowi, nie wypada wziąć ode mnie pieniędzy, więc będę zupełnie w porządku, jeżeli mu coś zaniosę.

Odwiozę mu to paskudztwo, jest nieżonaty, lekkomyślny…

Bez zwłoki przeto doktor ubrał się i pojechał z kandelabrem do Uchowa.

— Jak się masz, przyjacielu — rzekł, zastawszy adwokata w domu…

— Przyszedłem podziękować ci za twoją pracę.

Nie chcesz pieniędzy, to przynajmniej weź to.

Przepiękna rzecz.

Ujrzawszy świecznik, adwokat wpadł w nieopisany zachwyt.

— A to dopiero! — zaśmiał się.

— Niech ich diabli!

Że też ludzie wymyślą coś podobnego.

Nadzwyczajne!

Zachwycające!

Skąd ci to wydostał?

— Wyraziwszy swój zachwyt, adwokat spojrzał lękliwie na drzwi, powiedział:

— Tylko, bracie, zabieraj swój prezent.

Nie mogę tego przyjąć.

— Dlaczego? — przeląkł się doktor.

— A dlatego…

U mnie tu bywa matka, klienci… nawet przed służącą byłoby mi wstyd.

— Nie, nie, nie… nie myśl nawet o odmowie, to byłoby świństwo.

Obraziłbym się.

— Żeby choć zamazane było albo listki figowe poprzyczepiane…

Ale doktor machnął rękami, wybiegł szybko z mieszkania przyjaciela i zadowolony, że mu się udało pozbyć przedmiotu, pojechał do domu.

Po jego wyjściu, adwokat obejrzał świecznik, obmacał go ze wszystkich stron i podobnie, jak doktor, długo łamał sobie głowę, co zrobić z podarunkiem.

…

Rzecz prześliczna — myślał — wyrzucić — szkoda, a trzymać u siebie — nieprzyzwoicie.

Najlepiej komuś podarować…

O, zaniosę ją dziś wieczorem komikowi Szaszkinowi.

Lubi, kanalia, takie rzeczy, a dziś nawet jest jego benefis…

Uchow zrobił, jak postanowił.

Wieczorem kandelabr, starannie owinięty, wręczony został Szaszkinowi.

Przez cały wieczór w garderobie komika było pełno mężczyzn, którzy przychodzili oglądać prezent.

Cały czas słychać było w garderobie hałas i śmiech, podobny do rżenia koni.

Jeżeli do drzwi zbliżała się która z aktorek i pytała: — „Czy można?” — natychmiast dawał się słyszeć ochrypnięty głos komika: — „Nie, nie, jestem nieubrany!”

Po przedstawieniu komik wzruszył ramionami i mówił:

— Gdzież ja to świństwo podzieję?

U mnie przecie artystki bywają.

Fotografię — to jeszcze do szuflady schować można, a z tym?…

— A niech pan sprzeda — poradził fryzjer.

— Tu niedaleko mieszka jedna staruszka, która kupuje stare brązy.

Spytać się tylko trzeba o Smirnową, ją tam każde dziecko zna.

Komik usłuchał…

W dwa dni później doktor Koszelkow siedział w swym gabinecie i przyłożywszy palec do czoła, rozmyślał o kwasach żółciowych — nagle otworzyły się drzwi i do pokoju wpadł Sasza Smirnow.

Uśmiechał się i cała jego postać promieniała szczęściem.

W ręku trzymał coś owiniętego w gazetę.

— Panie doktorze — zaczął, nie mogąc złapać tchu.

— Niech pan sobie wystawi moją radość.

Udało nam się znaleźć parę do pańskiego kandelabra.

Mamusia tak się ucieszyła.

Jestem jej jedynym synem.

Pan mi uratował życie…

I Sasza, drżąc z wdzięczności, postawił przed doktorem świecznik.

Doktór otworzył usta, chciał coś powiedzieć, ale nie powiedział nic: mowę mu odjęło…

-----