text:
Józef Czechowicz

ampułki

Nad pogrzebem balkony chorągwie i trumna

w chmurze samolot

w porównaniu z człowiekiem który to zrozumiał

lokomotywa ekspresu — nie kolos

we wsiach młocarnie nie dziwią krów,

piosnka kabaretu od płotu do płotu

jedyna rzeczywistość udręczeń ma coś ze snów

każdy nie wierzyć jest gotów

Reklama ryczy za reklamą

sygnał świeci do sygnału

z ostrych gwizdawek i kłębów pary wzlotu

znać tempo życia wciąż to samo

mimo szybkości obrotów

kilkadziesiąt milionów łańcuchów

ciągnie świat pomału

wiadomo że nie ma prawieczystej jedni no i duchów

w niezliczone dla oka strony

rozpełza się życia proces

wszędzie miliony biliony tryliony

straszliwe noce

Nory wilgną od płaczu nędzy

w kawiarniach małej mieścinie na froncie

tryska śmiechami literatura

w pałacu zielony stolik stosy pieniędzy

Gdybym to mógł zamącić

już bym był górą

Patrzcie

za zamkniętymi drzwiami

może naprawdę kolorowe drogi się palą

dlaczegóżby wszystko co jest

nie mogło się zmienić wraz z nami

w świętość zapach ampułki Graala

-----


corpora: wikisources-pl

text:
— Aleksander V, poprzednio Piotr Philargi nazwany, urodził się na greckiej wyspie Kandji, z bardzo ubogich rodziców; nie znał ani rodziców, ani żadnego krewnego, tak wcześnie zupełnym został sierotą.

Żebrzącym, zajął się pewien Włoch, franciszkanin, na Kandji przebywający, nauczył go po łacinie i umieścił w tamecznym klasztorze franciszkanów.

Spostrzegłszy talent, dobroczyńca ów wziął go z sobą do Włoch, gdzie młodzieniec pobierał nauki przez czas jakiś, a potém udał się do Oxfordu.

Tam oddawał się studjom przez lat wiele, potém w Paryżu, gdzie wkrótce został najznakomitszym nauczycielem filozofji i teologji.

Według opowiadania Platiny (De vitis Pont. in vita Alex.

V), napisał bardzo cenioną książkę o sentencjach Lombarda, a także zyskał wielki rozgłos, jako mówca i kaznodzieja.

Z tego powodu Jan Galeazzo Visconti, książę medjolański, powołał go do siebie, często jego radą się posługiwał i wysyłał na dwór cesarza Wacława, gdzie młody doktor chlubnie wywiązywał się z poleconego sobie zadania.

Za protekcją księcia, Piotr Philargi uzyskał biskupstwo Wicencji, potém Navarry, 1402 r. został arcybiskupem medjolańskim, następnie Innocenty VII przyozdobił go kapeluszem kardynalskim; nakoniec, 26 Czer.

1409 r. przez kardynałów zebranych na soborze w Pizzie, jednozgodnie obrany został Papieżem.

Był to mąż wielkich przymiotów duszy, bardzo wstrzemięźliwy i dobroczynny, tak, iż słusznie mógł o sobie powiedzieć: „byłem bogatym biskupem, ubogim kardynałem, a jestem do żebractwa doprowadzonym Papieżem“.

Że sobor pizański, pod jego kierunkiem, do żadnego nie doszedł rezultatu, nie jego było winą, gdyż znaczna liczba świeckich monarchów odmówiła mu uznania, obstając ciągle przy Papieżach: Grzegorzu XII i Benedykcie XIII, których sobor pizański odsądził od Stolicy.

Szczególnie Władysław, król neapolitański, okazał się zaciętym przeciwnikiem Aleksandra i zbrojną ręką wtargnął do państwa Kościelnego.

Z tego niebezpieczeństwa uratował Aleksandra, znający się na sztuce wojennej, kardynał Baltazar Cossa, legat boloński; zyskał jednak przez to wielką przewagę nad Papieżem, a nawet więził go w Bolonji.

Um.

tam Aleksander 3 Maja 1410, po niecałym roku panowania.

Są przypuszczenia, jakkolwiek nie stwierdzone historycznie, że go otruł Cossa, który po nim nastąpił, i jako Jan XXIII smutną sławę zyskał w historji.


text:
Literae confirmationis articulorum Henrico Regi antea oblatorum.

STEPHANUS

Dei gratia, Electus Rex Poloniae, Magnus Dux Lithvaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Kijoviae, Volhyniae, Podlachiae, Livoniaeque, etc. necnon Transylvaniae Pinceps.

Significamus universis et singulis, praesentibus et futuris, per Spectabilem et Magnificum, Joannem Tarło de Szczekarzowice, Palatinum Lublinensem, et Capitaneum Pilznensem: ac Magnificos et Generosos, Georgium Mniszek de Magna Kunczyce, Incisorem Regni, ac Sanocensem et Socaliensem Capitaneum, Albertum Starzechowski de Starzechowice, Succamerarium Leopoliensem, Palatinidem Podoliae, Nicolaum Jazlowiecki de Buczacz, Palatinidem Russiae, et Capitaneum Lubaczowiensem, Joannem de Ostrorog, Martinum Lwowski ab Ostrorog, Joannem Plaza de Mstyczow, Georgium Niemsta de Krzczeńcyce, Adamum Gorayski da Goray, Stanislaum Laszcz de Strzemielesz, Stanislaum Pstrokonski: Joannem Beldowski, Joannem Radzieiowski, Oratores ab Ordinibus Regni Poloniae, et Magni Ducatus Lithvaniae, in Transylvaniam ad invitandum Nos ad Regnum missos, oblatos Nobis esse publico nomine articulos, seu leges ab Ordinibus in Electione Henrici Regis de Repub: sancitos, quarum exemplum lingua Polonica, qua sunt perlatae,

sequitur.

1.

Rady Koronne, Rycerstwo y Stany wszelakie Korony Polskiey, y Litewskiego narodu, także y inszych wszytkich Państw do Korony należących, to sobie u Nas warowali.

A My ustawiamy, y za prawa wieczne mieć chcemy, iż za żywota naszego, My y Potomkowie nasi Krolowie Polscy, y ciż Wielkie Xiążęta Litewskie, Ruskie, Pruskie, Mazowieckie, Żmudzkie, Kijowskie, Wołyńskie, Podlaskie, Inflantckie, y innych Państw nie mamy mianować, ani obierać, ani obierania iakiego składać żadnym sposobem, ani kształtem wymyślonym, Krola na Państwo, sukcessora naszego, wsadzać.

A to dla tego, aby zawzdy wiecznemi czasy po ześciu naszym, y Potomkow naszych, wolne obieranie Krola zostawało wszem Stanom Koronnym.

Dla czego y tytułu Haeredis używać nie mamy, ani Potomkowie nasi Krolowie Polscy.

2.

A iż tey zacney Kororie narodu Polskiego, Litewskiego, Ruskiego, Inflantskiego, y innych iest nie mało dissidentes in religione, przestrzegaiąc napotym iakich sedycyi y tumultow, z tey przyczyny rozerwania abo niezgody religyi.

Warowali to sobie niektorzy obywatele Koronni Konfederacyą osobliwą, że w tey mierze in causa religionis maią w pokoju bydź zachowani, ktorą My im obiecuiemy trzymać w cale, czasy wiecznemi.

3.

A w sprawach Koronnych ktore się dotykać będą osoby naszey y dostoieństwa naszego poselstw do cudzych kraiow wysyłania, y cudzych także poselstw słuchania y odprawowania, woysk iakich abo żołnierzow zbierania abo przyimowania, My y Potomkowie nasi nic zaczynać y czynić nie mamy, bez rady Rad Koronnych oboyga narodu, spraw Seymowi należących niwczym nie wzruszaiąc.

A wszakoż te poselstwa ktoreby się Rzeczypospolitey nie dotykały, a mogły bydź wedle ich czasu y potrzeb odprawowane: tedy te mamy y będziem mogli zawsze odprawować, za wiadomością Panow Rad Koronnych oboyga narodu, ktorzy przy Nas mieszkać będą.

4.

O woynie albo ruszeniu pospolitym, nic zaczynać nie mamy, mimo pozwolenie Seymowe wszech Stanow, ani za granice Koronne oboyga narodu Rycerstwa Koronnego woiennym obyczaiem wywodzić żadnym sposobem, ani prośbą naszą Krolewską, ani płaceniem piąci grzywien super hastam, My, y Potomkowie nasi Krolowie Polscy, nie mamy, y słowem naszym Krolewskim przyrzekamy.

Wszakże ieślibyśmy za uchwałą Seymową ruszenie pospolite uczynili, iednak nie dłużey mamy dzierżeć poddanych naszych na mieyscu, tam kędy im wiciami ostatecznymi, to iest, listy woiennymi, czas y miejsce, oznaczemy, iedno dwie niedzieli.

A ieślibyśmy za pozwoleniem wszech Stanow, za granice poddane swe wywieść chcieli, a oni Nam tego dobrowolnie dozwolili: tedy na każdego zosobna iezdnego, żadney osoby nie wyimuiąc, także y szlachcica pieszego woynę służyć powinnego, powinniśmy im dać niż się z granic ruszemy po piąci grzywien, a nie mamy ich dłużey trzymać na żołdzie tych piąci grzywien, iedno ćwierć roku.

Rozdziału żadnego na części woysk, tak wielkiego iako y małego, nie czyniąc między nimi.

A ieślibyśmy ich do dwu niedziel nie ruszyli za granice, tedy przy Nas dłużey trwać nie będą powinni.

A czasu woyny będziemy potrzeby wszytkie kosztem swym odprawować, iako działa, prochy, puszkarze, draby, y straż wszelaką.

5.

Granice Koronne oboyga narodu, y wszystkich Państw do Korony należących, od wtargnienia nieprzyiaciela wszelakiego, obroną opatrować nakładem naszym mamy, y powinni będziemy, y Potomkowie nasi, zostawuiąc kwartę w mocy wedle statutu Polskiego.

6.

Często się też to przytrafiać może, iż między tak wielą Senatorow, sentencye, zdania, y rozumienia bydź mogą rożne, a nie na wszem zawzdy zgodne w sprawach wszelakich: przeto My y potomkowie nasi, władzą swą nic konkludować nie mamy, ale się co napilniey starać, abyśmy wszytkie do iedney sentencyi przywieść mogli, uważaiąc wszytkie wywody ich, ktoreby się z prawem, wolnościami pospolitemi, y z więtszym pożytkiem Rzeczyposp: pokazowały, a ktoreby wolnościom, prawom, y swobodom wszystkim Państwom nadanym, przeciwne nie były.

A ieślibyśmy ich do iedney a zgodney sentencyi przywieść nie mogli, tedy przy tych konkluzya nasza zostawać ma, ktorzyby się nabliżey ku wolnościom, prawom a zwyczaiom, wedle praw każdey Ziemie, y dobremu R. P. skłaniali, okrom spraw Seymowych, ktore się zwykłym obyczaiem, z wiadomością y przyzwoleniem wszech Stanow odprawować maią.

Gdyż to iest rzecz pewna y doświadczona, iż sama iedna Osoba Krolewska, u tak wielkich Państw tego Krolestwa, wszytkim sprawom zdołać nie może, zaczymby y w nierząd, u w niebespieczeństwo Korona wpaść mogła.

Przeto ustawiamy, y za wieczne prawo mieć chcemy, aby każdego Seymu Walnego naznaczeni y mianowani byli z Rad Koronnych osob szesnaście, tak z Polski iako y z Litwy, y innych Państw do Korony należących, z wiadomością wszech Stanow, ku innym urzędnikom Koronnym Polskim y Litewskim, ktorzyby przy Nas ustawicznie byli, przestrzegaiąc osoby y dostoieństwa naszego, wolności pospolitey, bez ktorych rady y wiadomości nic My y potomkowie nasi, czynić nie mamy, ani będziemy mogli w sprawach potoczych (nie wzruszaiąc nic Seymowych.)

A ci Panowie będą powinni przestrzegać, aby we wszystkich sprawach nic się nie działo contra dignitatem nostram, y przeciw prawu pospolitemu: z czego potym będą powinni respondować na Sejmie Walnym blisko przyszłym.

A wszakże każdemu z Panow Rad Senatorow, przyiechać do Nas ilekroć ktory raczy, y obecnie mieszkać, wolno ma bydź, y do tey sprawy, y do każdey inney, iako Rady przypuszczamy, y o wszystkim radzić y wiedzieć powinni będą: także ci Deputaci nic przed żadnym z nich mieć nie będą więcey, okrom tego, iż iuż oni do czasu swego obecnie powinni będą mieszkać przy Nas.

Nie zaniechywaiąc obyczaiu starego, opisowania listy naszemi ad Consiliarios absentes, gdy się co takiego trafi: naznaczenie tych Senatorow na Seymie ma bydź zaraz osob 16, na każde pułroka osob 4 ieden z Biskupow, ieden z Woiewod, a dwa z Kasztellanow, a maią iść koleią iako w Radzie siedzą.

A ieśliby ktory w swey koleiey zostać niechciał, albo per aliquod legale impedimentum nie mogł, aby sie zaraz temże na Seymie opowiedział, a inszy ex ordine na iego mieysce necessario naznaczony był: a ci maią mieć opatrzenie ze skarbu naszego, y potomkow naszych.

Biskupi z Ruskich kraiow, y inni świeckiego stanu Senatorowie, każdy na swe pułroka po piąci set złotych, A panowie duchowni kraiow Polskich tego nie potrzebuią, gdyż są dobrze opatrzeni.

7.

Seym Walny Koronny we dwie lecie nadaley ma bydź składan, a gdzieby tego była pilna a gwałtowna potrzeba Rzeczyposp: tedy za radą Panow Rad oboyga Państwa, iako czas y potrzeba Rzeczyposp: przynosić będzie, powinni go składać będziemy.

A dłużey go dzierżeć nie mamy, nadaley do sześci niedziel: a przed takowemi Seymy w Polszcze wedle zwyczaiu, a w Litwie wedle Statutu Wielkiego Xięstwa Litewskiego, Seymiki Powiatowe bydź maią, iako w Kole, y w Korczynie, Seymik Głowny bywa, także w Litwie w Wołkowisku Głowny Seymik bydź ma.

Na ktore Seymiki przez Posły swe, potrzeby przypadłe zwykłym obyczaiem oznaymiać mamy.

8.

Obiecuiem też słowem naszym Krolewskim, iż My y Potomkowie nasi, sygnetu żadnego używać nie mamy, ani pieczęci osobney w sprawach Rzeczypospolitey należących, tam intra quam extra Regnum, iedno Koronnych pieczęci, ktore przy Kanclerzach y Podkanclerzach są, tak Polskich, iako y Litewskich.

9.

Urzędy Koronne oboyga narodu w cale zachowane bydź maią, także y Dworskich urzędow umnieyszać y zatłumiać nie mamy, ale owszem ludziom statecznym, godnym, y zasłużonym, oboyga narodu, a nie obcym, gdybykolwiek wakowały, powinni będziem dawać.

10.

Aby wątpliwość żadna około gruntow szlacheckich nie była, wolne zawzdy ze wszemi pożytkami ktoreby się kolwiek na ich grunciech pokazowały; też y kruszcze wszelakie, y okna solne, zostawać maią: a My y Potomkowie nasi, przekazywać im nie mamy, czasy wiecznemi, wolnego używania.

11.

Także obiecuiemy iż wykładow nie przypuścimy, ani wywodow żadnych z prawa obcego, ani daniny z Przodkow naszych dobr prawem dziedzicznym nadanych, aby miały bydź za lenna poczytane, tylko na ktorychby stało mianowicie, że są nadane jure feudali.

12.

Starostowie pogranicznych y sądowych zamkow, y miast głownych, także y miasta głowne ktore Starostow nie maią, przysięgać Krolowi y Krolestwu maią, iż tempore Interregni, zamkow y miast, spuszczać nie maią ku szkodzie Rzeczypospolitey nikomu inszemu, iedno Krolowi wolnie za zezwoleniem wszech obranemu, y koronowanemu, pod utraceniem poczciwości, gardła, y maiętności.

13.

Korona Krolestwa Polskiego, ma być w skarbie Koronnym w Krakowie chowana, przez Pana Podskarbiego Koronnego, za pieczęciami y kluczami Senatorów tych, to iest: Kasztellana Krakowskiego, Woiewodę Krakowskiego, Poznańskiego, Wileńskiego, Sęndomirskiego, Kaliskiego y Trockiego; ktorzy iey otwarzać nie maią, iedno za zezwoleniem spolnym wszech Rad Koronnych, y Stanow.

A wszakoż niebytność ktorego z nich, prze chorobę, abo inne legale impedimentum przekazać nie ma spolnego zezwolenia: owszem absens, za obwieszczeniem innych Senatorow, powinien tamże klucz swoy do innych kolegow przesłać.

A ieśliby ktorego śmierć zaszła, tedy inni kolegowie praesentes moc maią zamek iego otworzyć, y pieczęć odeprzeć.

14.

Sprawiedliwość pospolitą sądową niektore kraie Korony Polskiey sobie zwoliły, zdeymuiąc ią z osoby naszey, czego My im dozwalamy, y hamować nie mamy, z tym dokładem, że innym ktorzyby chcieli także u siebie postanowić, wolno bydź ma zawzdy: a poprawa iey ma bydź wolna za spolnym ich dozwoleniem.

Y ieśliby się im zdało zasię ią na osobę naszę Krolewską włożyć, tedy ią powinni będziem na się przyiąć, My y Potomkowie nasi.

Także też Panowie, Rady wszystkie, y Stany Wiekiego Xięstwa Litewskiego, y Ziem, Wołyńskiey, Kijowskiey, Bracławskiey, ktore się prawem Litewskim sądzą, to tymże sposobem postanowili, iż do Seymu przyszłego na Koronacyą naszę złożonego, praw swych poprawić, y obyczay sprawiedliwości między sobą postanowić maią.

A iako oni między sobą postanowią, y na co się większa część tych, ktorzy się prawem Litewskim sądzą, zgodzi, to My wszystko przy Koronacyi naszey poprzysiądz powinni będziemy, y na potem także praw swych y sądów poprawować im będzie wolno zawzdy.

15.

Osobliwie to waruiemy, iż podatkow, ani poborow żadnych na imionach naszych Krolewskich, y Rad Duchownych, także ceł nowych na miastach naszych w Polszcze y w Litwie, y we wszytkich Ziemiach do Korony należących, składać y postanawiać nie mamy, bez dozwolenia wszech Stanow na Seymie Walnym.

Ani też monopolia rzeczy tych, które z Państw Koronnych, tak Polskich jako Litewskich pochodzą, ustawiać dopuścić nie mamy.

16.

A iż na małżeństwie naszym wiele R. P. należy, tedy obiecuiemy, y przyrzekamy za się y za Potomki nasze Krole Polskie, nigdy nic nie stanowić, ani przed się brać, około małżeństw naszych, mimo wiadomość y przyzwolenie Rad Koronnych oboyga narodu.

A okrom takowych przyczyn ktore pismem y słowem Bożym są wyrażone, żadnych okazyi do niemieszkania powinnego w małżeństwie, abo do rozwodu, szukać sobie nie będziemy.

17.

Kondycye wszytkie przez Posły nasze imieniem naszym podane y umocnione, wypełnić wszytkie powinni będziemy, y słowem naszym przyrzekamy to wszytko, y coby iednokolwiek ieszcze wolności praw swych Stany Koronne oboyga narodu Nam przy Koronacyi podali, przyimuiemy, y przyiąć mamy, poprzysiądz, utwierdzić, y na potomne czasy mocno trzymać, wypełniać powinni iesteśmy, y obiecuiemy, pod wiarą y przysięgą naszą, słowem naszym przyrzekamy, utwierdzamy, na wieczne czasy.

A ieślibyśmy (czego Boże uchoway) co przeciw prawom, wolnościom, artykułom, kondycyom wykroczyli, abo czego nie wypełnili: tedy obywatele Koronne oboyga narodu, od posłuszeństwa y wiary Nam powinney, wolne czyniemy.

18.

Stanowiono y pisano to wszystko przez Rady Koronne oboyga narodu, Rycerstwo y Stany wszech Państw do Korony należących, na Seymie pospolitym Electionis pod Warszawą przy wsi Kamionney, dnia dwudziestego maia, roku Bożego, tysiącnego, pięćsetnego siedmdziesiątego trzeciego.

Quos quidem articulos seu leges, in omnibus earum punctis et conditionibus approbandas, roborandas, et confirmandas duximus, approbamusque, roboramus, et confirmamus per praesentes literas nostras: decernentes eas perpetuae, indubiae, ac inviolabilis firmitatis robur obtinere debere, promittentesque, sub juramento, illas in praedictis omnibus earum punctis et conditionibus, sine ulla excusatione et exceptione, firmiter, inconcusse, et inviolabiliter tenere, observare, adimplere, et exequi, et teneri, observari, adimpleri et exequi facere.

Praeterea promittimus, si ultra has leges, seu articulos suprascriptos Ordines, aliquas alias de Republ: in Conventu Regni Andreioviae, vel Cracoviae, circa Coronationem nostram sancient, et Nobis offerent, approbare, roborare et confirmare, exequique, ac adimplere sine ulla exceptione.

Dantes potestatem insuper Cancellario et Vice Cancellario Regni, pro tempore existentibus, ut postquam, Deo favente, feliciter in Regnum Poloniae venerimus, hanc eorundem articulorum, seu legum confirmationem, ac confirmationem de facto articulorum et legum, quae ante Coronationem nostram, Andreioviae vel Cracoviae sancientur, sub sigillo Regni Poloniae, Ordinibus, Terris, ac subditis nostris, qui eam requirent, non expectato alio mandato nostro, uterque vel alter eorum extradat, non obstante ulla exceptione, seu quovis in contrarium mandato.

Quod vero ad articulum inter caeteros in conventu Electionis Henrici Regis latum, de matrimonijs Regum attinet: cum jam sit constitutum, postulantibus, nostris Oratoribus, de matrimonio nostro cum Serenissima Principe Anna Serenissimi olim Principis Domini Sigismundi Augusti Sorore, id quod hac de re jam constitutum est, et inter caeteras conditiones oblati Regni Nobis propositum, voluntarie et libenter, bona fide adimplere pollicemur.

In cujus rei fidem literas hasce manu nostra subscripsimus, sigillumque nostrum quoad praesens in Transylvania utimur ijs appendi jussimus.

Actum et datum in summo templo civitatis nostrae Maggyes, sub ipsis Comitijs Generalibus, octava mensis Februarij, anno Domini, millesimo, quingentesimo, septuagesimo sexto.

Praesentibus Spectabilibus, Magnificis, Generosis ac Egregijs, Joanne Tarło de Szczekarzowice, Palatino Lublinensi, et Capitaneo Pilznensi, Georgio Mniszech de Magna Kończyce Incisore Regni, ac Sanocensi et Sokaliensi Capitaneo, Alberto Starzechowski de Starzechowice, Succamerario Leopoliensi, Palatinida Podoliae.

Nicolao Jazłowiecki de Buczacz, Palatinida Russiae, et Capitaneo Lubaczoviensi.

Joanne de Ostrorog, Martino Lwowski ab Ostrorog, Joanne Płaza de Mstyczow, Georgio Niemsta de Krzeczencyce, Adamo Gorayski de Goray, Stanislao Łaszcz de Strzemielec, Stanislao Pstrokonski, Joanne Beldowski, Joanne Radzieiowski, Oratoribus Regni Poloniae.

Item Spectabilibus, Magnificis, Generosis, Domino Christophoro Bathori de Sumlio, Comite perpetuo Comitatus Biorien: Fratre nostro observan.

Christophoro Hagemas de Beregzo, Comite perpetuo Comitatus Zołnok mediocris, etc.

Stephano Bathori juniori de Sumlio, et Nepote nostro, Samuele a Zborow, aulae nostrae familiari, Valentino Teorego de Eminig, Comite perpetuo Comitatus Huniad: ac aulae nostrae familiari: Georgio Bamfy, Lozoncy Capitaneo, aulae nostrae familiarium, et Consiliario nostro; Ladislao Geflaffy de Ratoth Consiliario nostro, Alexandro Kendy de Lona, Consiliario nostro, Ladislao Chaki Karetzeg, Stephano Tompa Bano nostro, districtuum Karansebes et Lugas: Volphango Bomfi, Comite Comitatus Dobocen: Balthasaro Iakchi de Kusaly, aulae nostrae familiari: Francisco Kendy de Ratnot, Comite Comitatus de Kikeleo: Stephano Apaffi, Praefecto arcis nostrae Fogaras: Volphango Bethlen, Blasio Kamoty, et Thoma Thorni, aulae nostrae familiaribus: Nicolao de Visselen, Emerico Suliog de Zopor, Magistris, Protonorarijs nostris: Gabriele Vites, Comite Comitatus Torden: Gabriele Peokri de Petrovinia, Nicolao Valkai, Gabriele Chaki de

Palota, Georgio Vas de Czegie, et Joanne Cheffei de Nozali, Comitibus Comitatus Kolosien.

Michaele Kornis de Erdeo, Zentigeorgij Comite fodinae nostrae salium Siculicalium: Francisco et Emerico Lazar, Judicibus Regijs, Sedis nostrae Siculicalis Maros: Volphango Kornis de Zentphal, et Michaele Petki, Sedis Siculicalis, Udvarseli, Judicibus Regijs: Augustino Heiduig, Regio Judice Cibinien: Proceribus, Dignitarijs, Officialibus, ac Nobilibus Poloniae et Transylvaniae, et alijs quam plurimis omnium Statuum et Ordinum Regni nostri, Transsilvaniae, et partium Ungariae sibi annexarum, Legatis.

Stephanus Electus Rex.

Martinus Berzevicejus, Procancell.

Pacta conventa


corpora: CEN

text:
Nielegalna demonstracja indywidualnych przedsiębiorców spotkała się z ostrą reakcją służb porządkowych.

Jak podaje białoruskie radio Swoboda na swojej stronie internetowej, około dwutysięczna manifestacja przed siedzibą rządu w Mińsku została spacyfikowana przez białoruskie służby specjalne.

Protest odnosił się do ograniczeń nałożonych na prywatnych przedsiębiorców.

Chodzi tu o ustawę wprowadzoną ostatnio przez reżim Łukaszenki uniemożliwiającą zatrudnienie większej ilości osób w prywatnym przedsiębiorstwie.


text:
Chodzić, nóg nie umywszy

Chodzić, nóg nie umywszy – moralia Wacława Potockiego Chodzić, nóg nie umywszy

Na toż drugi raz

Chwalą stąd zakonników inszy, ja nie mogę,

Że i lecie, i zimie boso chodzą w drogę,

Boso i do kościoła, by największe mrozy.

Od Mojżesza, pomvślę, przejęli tej fozy,

Któremu, gdy przystąpić miał do ziemie święty,

Kazał Bóg zdziać obuwie i obnażyć pięty.

Jużby to musiała być powszechna reguła

I wszytkich do kościoła księży z botów zuła.

Profanowali by go wszyscy księża poty,

Póki ci nie nastaną, co zrucają boty.

Pewnieć nie od Chrystusa, świętym świadczę Janem,

Że był obuty, stojąc do krztu nad Jordanem.

Na cóż było trzewiki, brnąc w rzekę, zdejmować,

Których się Jan niegodnym sądzieł rozwięzować?

Podobniej ci by przejąć od niego tę modę,

I od Mojżesza wąsy zapuścić i brodę.

Ani apostołowie męczyli ciał zimie:

Żaden z nich w śnieg, żaden w mróz obuwia nie

Z przystojnością i z samą spór wiodąc natorą. [zdejmie,

Ale je futrem, nogi ogrzewają skorą.

Dosyć szpetnie, że bose, w oczach; a nuż i te,

Brudne i uszargane, nie będą umyte?

Nie wiedzieć, co pierwej myć, co pierwej ucierać:

Twarz, czy ręce, czy nogi?

Czas darmo zabierać.

Na toż drugi raz.

Nie boso, lecz zruciwszy zdeptane baczmagi,

W samych mesztach dla swoich meczetów powagi

Bez broni na znak skruchy Turcy do nich kroczą,

Choć we krwi ludzkiej ręce po łokcie ubroczą.

Opak by przypowieści chrześcijanom zażyć:

Boty obuć na nogi, a serce obnażyć,

Żeby nie było na niem żadnej zmazy zgoła;

Ręce nie wodą tylko, idąc do kościoła,

Ale myć niewinnością: precz gniewy, precz swary!

Kto chce, żeby przyjęte jego były dary.

Inaczej weźm je nazad.

O, jakoż ich wiele

Płócze i za kościołem ręce, i w kościele,

Dopiero bić, dopiero przestawszy się swarzyć,

Łajać, swarzyć, przysięgać!

Chcą Boga obdarzyć

Temiż rękoma, co je i ukrwawi drugi.

Kwituje ich z ofiary, kwituje z przysługi.


text:
14.

Karuzel.

Poprośmy gospodynią domu, u której w gościnie bawimy, o łaskawe pożyczenie talerza.

Gościnna pani domu z chęcią poświęci talerz, byleby się goście zabawili.

Z pewnością będzie miała obawę, że talerz się stłucze, ale już tyle razy składała w ręce nasze i szkła droższe, potrzebne do eksperymentów, i wszystko w całości, bez uszkodzenia oddaliśmy, więc i tym razem zręczności naszej zaufa.

Nie koniec na tem; poprośmy jeszcze o wysoką zakorkowaną butelkę, naturalnie próżną, dwa korki, cztery równe widelce i igłę.

Ostatnią utkwijmy ostrym końcem w korek butelki.

Obydwa pozostałe korki przekrajmy wzdłuż ostrym nożem na równe połówki.

Utkwijmy w nie widelce pochyło i zawieśmy w równych odległościach na talerzu, jak to na rysunku

uwidoczniono.

Następnie talerz z wiszącemi równolegle widelcami postaw na igle.

Po krótkich wysiłkach środek talerza odnajdziesz, tak że cały talerz spocznie na końcu igły.

Kiedy ci się to udało, zacznij z lekka na niego dmuchać; talerz zacznie się obracać; a gdy dmuchanie przyspieszysz, coraz to prędzej będzie się obracał.

Dmuchaj tak długo, aż obawy uprzejmej gospodyni się nie ziszczą...


corpora: openbooks

text:
Kazimiera Zawistowska

Jesienną nocą

O, przyjdź ty do mnie — bom dziwnie samotna!

Noc się nade mną rozełkała słotna,

I dziwnie jestem w tej nocy samotna…

Strugami deszczu mży mgielna szaruga.

Noc, pełna cieni, wystygła i długa,

Przedzgonnych psalmów snując hymn pokutny,

Łka w strunach deszczu w rytm niezmiernie smutny,

W mgłach odrętwiałych łka swój hymn pokutny.

I jak wid śmierci leci mi nad głową

Ta noc rozgrana ulewą deszczową…

Więc przyjdź ty do mnie — przyjdź w tę ciszę mroczną,

A oczy moje przy tobie odpoczną,

Oczy zasnute mgieł oponą mroczną.

I wzlecę w jasne oczu twoich głębie

Jako za światłem tęskniące gołębie.

I spiję niebo z gwiazd złotymi ćwieki,

I przymknę pjane rozkoszą powieki,

Wypiwszy niebo z gwiazd złotymi ćwieki.

-----


text:
Fryderyk Hölderlin

Połowa życia

tłum.

Stefan Napierski

Żółtymi gruszami zwisa

I pełne dzikich róż

Wybrzeże w głębię jeziora.

Wy, nadobne łabędzie,

Pijane od pocałunków,

Nurzacie wzniosłe łby

W święte i trzeźwe wody.

Biada mi, skąd wezmę, gdy

Zapada zima, kwiatów, i skąd

Słoneczny blask

I cienie ziemi?

Mury sterczą

Bezmowne i zimne, na wietrze

Brzęczą chorągwie.

-----


text:
blask, bleszczyć (stale w 16. i 17. w., wydawcy psują to na błyszczeć, u Reja, Potockiego i i.), blaskowy, »blaskie abo białe oczy«, »blaskooki, blaskaty, szyl« r. 1500 o ‘zezowatym’, ponieważ mówiono dawniej: »blask jest do czego«, ‘stronię od czego’ (»uderza blask«, ‘razi’), odblask.

Prasłowo; cerk. blěsk, z odmienną wokalizacją blisk- i blĭsk- (do blĭsk- możnaby odnieść nasze bleszczeć zamiast *blszczeć), i o ‘błyskaniu’; niem. bleich, lit.

blyszkēti, ‘błyszczeć’, blyszkau, ‘zbladłem’.

Por. błysk i lścić się.[1]


text:
←Pieśń I Boska Komedia

Czyściec

←Pieśń II Boska Komedia

Czyściec

Pieśń III

Dante Alighieri Pieśń IV→

Nie mogąc odnaleźć drogi na górę czyśćcową, Wergili i Dante przyłączają się do grona dusz, z których jedna, król Manfred, opowiada im swoje dzieje.

1 Gdy tak po polu rozbiegła się rzesza

Tęsknym spojrzeniem w szczyty zapatrzona,

Dokąd rozumem duch wiedzion pośpiesza,

4 Ja się tuliłem do wiernego łona;

I jakże mógłbym sam jeden pozostać?

Któż by pod górę podparł me ramiona?

7 Lecz on miał człeka zgryzionego postać:

O ty, sumienie zacne, trwożne błędu,

Najlżejszą winą każące się chłostać!...

10 Gdy stopy jego powolniły pędu,

Co wszystkim sprawom dostojeństwo kradnie,

Pragnienie moje z ciasnego oprzędu

13 Skupionej myśli szerszy kręg owładnie;

Za czym źrenice obracam na górę,

Co wyżej wszystkich ziemskich gór się kładnie.

16 Słońce, co z tyłu czerwonością gore,

Przede mnie rzuca złamane promienie,

Spotkawszy w mojej osobie zaporę.

19 Myśląc, żem został sam, bo nie dwa cienie,

Lecz tylko jeden widniał plamą ciemną,

W bok przestraszone rzuciłem spojrzenie,

22 A mój Cieszyciel: „Czemu drżysz daremno?

-

Szepnął, postacią zwróciwszy się całą.

—

Nie ufasz, żem tu?

Nie idziesz to ze mną?

25 Podwieczerz schodzi, gdzie spoczywa ciało,

Co odeń dawniej padał cień ten samy;

Neapolowi Brindisi je dało.

28 Ze kształt mój ciemnej nie odrzuca plamy,

Nie dziw się bardziej niż niebiosom, kędy

Nie kładzie promień promieniowi tamy.

31 Niemniej ból cierpieć i mrozy, i swędy

Ciałom, jak moje, każe Moc żywota,

Niewybadana ludzkimi obłędy.

34 Darmo się człowiek w tej nadziei miota,

Że swym rozumem szlaki poodwija,

Którędy działa Trójjedna Istota.

37 Rodzie człowieczy, dość tobie ad quia!

Gdyby wszechwiedzą ludzkość była mocna,

Przecz by Synaczka rodziła Maryja?

40 Znana ci mężów tęskność bezowocna,

W których by mogła być uspokojona

Tą wiedzą, a tak przejmuje ich do cna —

43 Arystotela myślę i Platona

I innych wielu..."

Czoło schylił blade,

Zmilkł, a twarz jego była zasępiona.

46 Wtem już pod góry przyszliśmy posadę.

Spojrzę, opoka takim pionem sterczy,

Że stopy po niej darmo piąć się rade.

49 Najdziksza między Turbią a Lerici

Droga wyda się, że jak schody proście

Wstępuje, wobec tej spadzistej perci.

52 „I któż odgadnie, którędy tam dojście —

Wykrzyknął Wódz mój, zatrzymując kroku —

Gdy komu pierze u ramion nie roście?"

55 A kiedy stał tak, nachyliwszy wzroku,

I badał drogę, ścieżki nieświadomy,

Mnie, którym patrzał po kamiennym stoku,

58 Zjawił się w lewo od ścieżyny stromej

Czet duchów; spojrzę, prosto ku nam kroczy

Tak wolno, że się wydał nieruchomy.

61 „Podnieś — do Mistrza mówię — podnieś oczy:

Oto się zbliża, skąd ci rada znidzie,

Skoroś nieświadom tych skalistych zboczy".

64 Spojrzał, nie barwił lic w fałszywym wstydzie,

Lecz rzekł: „Podejdźmy, zbyt kroczą pomału;

A ty miej, synu, nadzieję na widzie".

67 Jeszcze dalekość onego oddziału

Liczyła milę rzymskiego mierzenia,

Czyli odległość procarskiego strzału,

70 Kiedy się nagle skupił u kamienia

I sparł o góry wysoczystą ścianę,

Jak czekający ktoś, pełen wątpienia.

73 „O błogokreśne duchy, o wybrane,

Przez uciszenie owo — rzekł Wergili —

Co od was wszystkich jest oczekiwane —

76 Powiedzcie, gdzie tu stok góry się chyli?

Aby wyjść na szczyt, którą brać nam stronę?

Kto świadom celu, żal mu każdej chwili".

79 Jak owce schodzą przez koszary bronę

Po jednej, po dwie i po trzy, niezwinne,

Postawające, w ziemię zapatrzone:

82 Co pierwsza czyni, za nią czynią inne,

Na grzbiet się kupią idącej na przodzie,

Nie wiedząc czemu, proste i niewinne,

85 Tak szli duchowie w onej świętej trzodzie,

Postępujący śladem przewodnika,

W licach wstydliwi i przystojni w chodzie.

88 Ledwie spostrzegli, że jasność promyka

Po prawej stronie mej cieniem się dzieli,

A cień złamany na krawędzi znika,

91 Zawahali się i w tył się cofnęli,

A wszyscy inni, którzy szli za nimi,

Nie wiedząc czemu, równie przystanęli.

94 „Ciekawość waszą, o duchowie niemi,

Uprzedzę; człeka widzicie, nie marę;

Przez niego promień łamie się na ziemi.

97 Nie dziwujcie się, ale dajcie wiarę,

Że z Łaską Bożą, co go prze i broni,

Przychodzi ściany te zwyciężyć stare".

100 Tak Mistrz.

„Wracajcież przed nami ku toni",

Mówiła do mnie ta zacna drużyna,

Znak dając grzbietem odwróconej dłoni.

103 „Ktokolwiek jesteś —jeden z nich poczyna —

Idąc, odwróć się, spojrzyj w lice moje

I pomyśl dobrze, kogo-ć przypominia".

106 Więc spojrzę bystro, źrenice nim poję:

Pański był w ruchach, piękny, z płowym włosem,

Lecz miał brew jednę przeciętą na dwoje.

109 Toż mu pokornym odpowiadam głosem:

„Nie znam cię".

— „Patrzaj — rzekł pan jasnobrody

I pierś ukazał naznaczoną ciosem.

—

112 Wiedz — dodał, krasząc uśmiechem jagody —

Jam jest Konstancji wnuk, Manfred, a tobie

Zlecam, gdy zejdziesz między ziemian grody,

115 Donieś mej córze, przez którą w ozdobie

Stoi Sycylia i kraj Aragonu,

Żem jest tu, jeśli wątpi.

W mej osobie

118 Gdy dwa utkwiły ciosy w chwili skonu,

Do tej, co grzechy przebacza człowiecze,

Łkaniem się wzniosłem, błagając pardonu.

121 Zbyt ciężkie były me grzechy, nie przeczę;

Lecz Łaska Boża, przestronna ogromnie,

Garnie, kto tylko do niej się uciecze.

124 Gdyby Kosenzy pasterz, co go po mnie

Posłał był Klemens z łowczymi pachoły,

Pamiętał o tym, czego snadź nie pomnie,

127 Dziś bym leżące widział me popioły

U Benewentu, pod mostu głowicą,

W straży mogilnych głazów; tak na gołej

130 Ziemi deszcz myje i wiatry je sycą

Wzdłuż Verde rzeki, na obcym majdanie,

Pod zagaszoną rzucone gromnicą.

133 Lecz się nie mrozi klątwą Prakochanie

Do tyla, aby wesprzeć mię nie miało,

Póki źdźbło bodaj nadziei ostanie.

136 Prawda, że czyje w klątwie kona ciało,

Choć opamięta się w grzechu nareszcie,

Musi zostawać za czyśćcową skałą,

139 Ile w uporze trwał, tyle — trzydzieście;

Chyba modłami waszymi skrócicie

Termin katuszy wy, co tam jesteście.

142 Pomyśl, jak możesz wzmóc mię znamienicie,

Wieści zanosząc mojej drogiej córze

O tym zakazie i mym tu pobycie.

145 Tak potrzebujem was ziemian — my w górze".


text:
W czerwcu 2007 r., w Polsce, ogłoszonych zostało 18 047 przetargów i zleceń na usługi, wykonanie oraz dostawy (bez sprzedaży), z czego ponad 68%, tj. 12 398 ogłoszeń dotyczyło szeroko pojętej branży budowlanej.

Porównując wyniki czerwca b.r. i maja b.r. zauważyć można spadek liczby ogłoszeń o ponad 1 300 sztuk.

Przetargi z branży budowlanej, ogłoszone w czerwcu b.r., dotyczyły głównie drogownictwa (26% ogłoszeń) oraz obiektów budowlanych (14% ogłoszeń).

Na trzecim miejscu pod względem popularności znalazły się przetargi dotyczące prac wodno-kanalizacyjnych (13% ogłoszeń).

Najwięcej przetargów pochodziło z województwa mazowieckiego (1 966 ogłoszeń), śląskiego (1 637 ogłoszeń) i dolnośląskiego (1 194 ogłoszenia).

Najmniej przetargów budowlanych w czerwcu b.r. pochodziło natomiast z województwa podlaskiego (277 ogłoszeń).


text:
Bartold Karol, jezuita, professor akad. wileńskiej, wydał: Imagines principum regumque Poloniae, Brunsb.

1721, a później 1740 w Warszawie.

Sentencji dosyć, historycznej wartości żadnej.


text:
Albo mi ptaszkowie

Albo mi ptaszkowie — utwór Marii Konopnickiej Albo mi ptaszkowie — wydanie z 1883 roku (ze zbioru Poezye.

Serya druga)

VIII.

Swoje skrzydła dajcie,

Albo mi przed chatą

Nocką nie śpiewajcie!..

Ani ja w tęsknicy

Wytrwać sercem mogę...

Ani z wami lecieć

W oną ciemną drogę!

Oj nie tak się trzyma

Własny cień człowieka,

Jako smutek tego,

Co przed nim ucieka!..

Chodziłem za pługiem,

Chodziłem za broną...

A wszędy poniosłem

Duszę zasmuconą!

Żebym takie miejsce

Wiedział na tej ziemi,

Gdzie tęskność nie trafi

Ze łzami swojemi;

Tobym tam przez lato

Chociaż pasał konie,

I wesołe pieśnie

Śpiewał na wygonie!..

Hej!..

IX.

Albo mi ptaszkowie

Ani ja w tęsknicy

Oj nie tak się trzyma

Chodziłem za pługiem,

Duszę zasmuconą.

Żebym takie miejsce

Ze łzami swojemi, —

Tobym choć przez lato

Szedł tam pasać konie

I wesołe pieśnie

Śpiewać na wygonie...

Hej!...

IX.

Albo mi ptaszkowie

Ani ja w tęsknicy

Ani z wami lecieć

W oną ciemną drogę!

Oj, nie tak się trzyma

Chodziłem za pługiem,

Chodziłem za broną...

A wszędy poniosłem

Duszę zasmuconą.

Żebym takie miejsce

Tobym choć przez lato

Szedł tam pasać konie,

I wesołe pieśnie

Śpiewać na wygonie...

Hej!...


text:
Jacob i Wilhelm Grimm

Chata w lesie

tłum.

Bolesław Londyński

Pewien biedny drwal mieszkał z żoną i trzema córkami w maleńkiej chatce tuż przy brzegu samotnego lasu.

Jednego poranka, gdy chciał odejść do roboty, rzecze do żony:

— Przyślij mi obiad przez najstarszą dziewczynę do lasu, bo inaczej nie zdążę wykończyć wszystkiego.

Ażeby nie zmyliła drogi — dodał — wezmę z sobą worek prosa i będę sypał ziarno po drodze.

Gdy słońce stanęło nad środkiem lasu, dziewczyna z garnkiem pełnym zupy, puściła się w drogę.

Ale wróble polne i leśne, skowronki, zięby i czyżyki wydziobały już od dawna proso i dziewczę trafić na żaden ślad nie mogło.

Szło więc na los szczęścia ciągle przed siebie, dopóki słońce nie zaszło i nie zapadła noc.

Drzewa szumiały w ciemnościach, sowy hukały i strach zaczynał dziewczynę ogarniać.

Aż oto spostrzegła w oddali światło błyszczące pomiędzy drzewami.

Muszą tam ludzie mieszkać… pomyślała sobie i poszła w kierunku światła, sądząc, że ją tam zatrzymają na noc.

Niebawem zbliżyła się do chaty, w której okna były oświetlone.

Zastukała, a głos ochrypły zawołał ze środka:

— Proszę wejść!

Dziewczę wstąpiło na ciemny próg i drzwi otwarło ostrożnie.

— Śmiało! — zawołał tenże głos, a gdy otworzyła drzwi szeroko, spostrzegła, że siedzi tam przy stole stary, siwiuteńki człowiek, z twarzą opartą na obu dłoniach, a jego biała broda rozpościera się po całym stole, prawie aż do samej ziemi.

Pod piecem leżały trzy istoty żywe: kogucik, kurka i pstrokata krowa.

Dziewczę opowiedziało staremu swoją przygodę, i prosiło o nocleg.

Człowiek odrzekł:

Kogutku, kurko,

A i ty, krowo,

Co odpowiecie

Na takie słowo?

— Duks! — odpowiadało wszystko troje, a miało to znaczyć: — Zgoda, my przystajemy.

Starzec zagadał znowu:

— Tu jest chata bogata.

Idź do pieca i zgotuj nam wieczerzę.

Dziewczyna znalazła przy piecu obfitość wszelkich zasobów i przyrządziła dobrą strawę.

Ale nie pomyślała o inwentarzu chaty.

Zaniosła pełną misę do stołu, przysiadła się do starca, zaczęła jeść i nasyciła się do woli.

Gdy już miała dość, spytała:

— Mój ojcze, jestem zmęczona, gdzie jest łóżko, na którym mogłabym się położyć i wyspać?

Członkowie zapomnianego inwentarza odrzekli:

Bez nas jadłaś ze starym,

Bez nas piłaś do syta,

Idźże sobie na pole,

Tam twój nocleg — i kwita.

Ale stary rzecze:

— Wyjdź tylko na schody, gdy je miniesz, trafisz tam na pokój z dwoma łóżkami, wzrusz sienniki i pokryj je świeżymi prześcieradłami, to i ja przyjdę się tam położyć.

Dziewczyna weszła na górę, a gdy sienniki wzruszyła, łóżka świeżo posłała, legła na jednym z nich, nie czekając wcale na starca.

Ale po niejakiej chwili, przyszedł staruszek, oświetlił dziewczynę latarką i pokręcił głową.

A gdy spostrzegł, że twardo zasnęła, otworzył drzwi w podłodze i wpuścił ją do piwnicy.

Drwal wrócił późnym wieczorem do domu i zaczął robić żonie wymówki, że go na cały dzień pozostawiła o głodzie.

— Jam wcale nie winna — odparła żona — dziewczyna poszła ze strawą i musiała pewno zabłądzić, ale jutro wróci.

O świcie drwal wstał i miał się znowu udać do lasu, zażądał przeto, ażeby żona wysłała mu obiad przez drugą córkę.

— Wezmę tym razem worek soczewicy.

Jej ziarnka są większe, niż ziarnka prosa i dlatego łatwiej je spostrzeże i drogi nie zmyli.

W południe, dziewczyna poszła do lasu ze strawą, ptaki leśne wybrały wszystkie ziarnka co do jednego i nie zostawiły z nich ani śladu.

Dziewczyna błąkała się po lesie aż do późnej nocy i znowu trafiła na chatę starca, którego poprosiła o przytułek nocny.

Starzec o białej brodzie, zwrócił się znowu do inwentarza pod piecem i pyta:

Kurko, kogutku,

A i ty krowo,

Co odpowiecie

Na takie słowo?

— Duks! — odparły znowu, i wszystko stało się tak samo, jak dnia poprzedniego.

Dziewczyna sporządziła dobrą strawę, jadła i piła ze starym, ale nie dała nic zwierzętom.

A gdy się zapytała, gdzie ma się przespać, usłyszała taką odpowiedź z ich strony:

Ale stary wskazał jej nocleg na górze.

Gdy zasnęła, przyszedł stary, popatrzył na nią, pokręcił głową i wrzucił ją do piwnicy.

Na trzeci dzień mówi drwal do żony:

— Przyślij mi obiad przez trzecie dziecko, które było zawsze dobre i posłuszne; z pewnością wytrwa na dobrej drodze i nie pójdzie śladem sióstr swoich.

Matka nie chciała zgodzić się i rzekła:

— Mam więc stracić najukochańsze dziecko?

— Nie bój się… — odrzekł drwal.

— Dziewczyna nie zabłądzi, ma ona dość sprytu i rozsądku.

Wezmę z sobą groch, to przecie ziarno większe jest od prosa i od soczewicy.

Ono wskaże jej drogę.

Ale gdy dziewczyna wyszła z koszem na ręce, gołębie leśne już dawno powybierały ziarnka grochu i biedaczka nie wiedziała, dokąd się ma udać.

Bardzo ją to zmartwiło, bo ciągle myślała, że ojciec będzie głodny, a matka niepokoić się zacznie, gdy ona długo nie wróci.

W końcu, gdy mrok zapadł, spostrzegła światło i przyszła do chaty w lesie.

Poprosiła bardzo uprzejmie, ażeby ją przyjęto na noc, a starzec o długiej, siwej brodzie zwrócił się znowu do zwierząt swoich pod piecem:

Kurko i kogutku,

I ty, piękna krowo,

Co mi odpowiecie

Na dziewczyny słowo?

— Duks! — odrzekły.

Dziewczyna przystąpiła do pieca, przy którym leżały zwierzęta, popieściła się z kurką i kogucikiem, głaszcząc je po gładkich piórkach; pstrokatą krowę podrapała między rogami.

A gdy na polecenie starca, przyrządziła doskonałą zupę i postawiła misę na stole, rzekła:

— Mam ja jeść sama, a te dobre zwierzęta nic nie mają dostać?

Na dworze jest wszystkiego w bród, muszę się wpierw o strawę dla nich postarać.

Poszła, przyniosła jęczmienia dla kurki i kogutka, a krowie dała soczystego siana.

— Jedzcie ze smakiem, kochane zwierzątka — rzekła — a jeżeli macie pragnienie, to dostaniecie także świeżej wody.

Co rzekłszy, przyniosła kubeł wody, a kogucik i kurka wskoczyły na brzeg kubła, piły wodę dzióbkami i podnosiły łebki do góry, jak to ptaki piją, a i pstrokata krowa wciągnęła w siebie łyk potężny.

Po nakarmieniu zwierząt dziewczyna usiadła do stołu i zjadła to, co jej stary zostawił.

Niebawem kogucik i kurka wtuliły łebki pomiędzy skrzydełka, a pstrokata krowa mrużyła tylko ślepie.

Wtedy dziewczyna spytała:

— Czy my nie pójdziemy spać?

Kogutku, kurko,

Krowo, kochanie,

Co odpowiecie,

Na to pytanie?

— Duks! — odpowiedziały zwierzęta.

Z nami jadłaś, z nami piłaś,

A że dla nas dobrą byłaś,

Więc gdy szukasz tu pomocy,

My ci życzym dobrej nocy.

Więc poszła dziewczyna po schodach na górę, wzruszyła sienniki i poduszki, dała świeżą bieliznę, a gdy już było wszystko gotowe, przyszedł stary, położył się na jednym z łóżek, a wielka broda sięgała mu aż do stóp.

Dziewczyna położyła się na drugim łóżku, zmówiła pacierz i zasnęła.

Spała spokojnie aż do północy.

Wtem wszczął się taki hałas w domu, że się obudziła.

Wszystko zaczęło dygotać, drzwi rozwarły się z trzaskiem i uderzyły o ścianę, ganek zachwiał się, schody zatrzeszczały, aż nareszcie zrobił się taki huk, jak gdyby się cały dach zapadł.

Ponieważ jednak wkrótce uspokoiło się wszystko i dziewczynie nie stało się nic złego, leżała więc spokojnie i zasnęła znowu.

Gdy nazajutrz przebudziła się, był dzień jasny, ale cóż ujrzała!?

Leżała w wielkiej sali i wszystko dokoła tchnęło królewskim przepychem.

Na ścianach rosły na zielonym tle złote kwiaty.

Łóżko było z kości słoniowej, kołdra z czerwonego aksamitu, a na krześle obok stały pantofelki wspaniałe, wyhaftowane perłami.

Dziewczyna myślała, że to sen, ale weszło trzech służących, bogato ubranych, którzy spytali o rozkazy.

— Wyjdźcie sobie tylko — odrzekła dziewczyna.

— Ja zaraz wstanę i nagotuję zupy dla wszystkich i nakarmię śliczną kurkę, ślicznego kogutka i śliczną pstrokatą krówkę.

Myślała, że starzec już wstał i spojrzała na jego łóżko, ale zamiast niego ujrzała tam obcego mężczyznę.

Gdy mu się bardziej przyjrzała, zauważyła, że był młody i piękny.

Człowiek ten obudził się, podniósł głowę i rzekł:

— Jestem synem królewskim i byłem zaczarowany przez pewną wiedźmę w starego, siwiuteńkiego staruszka w lesie.

Nikogo nie mogłem mieć przy sobie oprócz trojga ze służby, zmienionych w koguta, kurę i krowę.

Zaklęcie miało być zdjęte nie wcześniej, aż zjawi się u nas dziewczyna tak dobrego serca, że nie tylko okaże swą życzliwość ludziom, ale i zwierzętom.

Tą dziewczyną ty jesteś!

Dziś o północy zostaliśmy zwolnieni z czarów przez ciebie, a stara chata w lesie zamieniła się znowu w mój pałac królewski.

Gdy oboje wstali, syn króla powiedział teraz lokajom, że mają przywieźć ojca i matkę dziewczyny na uroczystość jej zaślubin.

— Ale gdzie są moje dwie siostry? — spytało dziewczę.

— Zamknąłem je w piwnicy, a jutro mają być wyprowadzone do lasu i mają służyć u węglarza dopóty za proste dziewki, dopóki się nie poprawią i nie nauczą miłosierdzia dla biednych zwierząt.

-----


text:
Bartliński, herb polski.

Na tarczy w polu błękitnem, na pieńku o dwuch sękach, stoi sowa ze skrzydłami wzniesionemi do lotu.

Na hełmie korona szlachecka bez szczytu.

Pieczętuje się nim rodzina Bartlińskich de Walenbach, pochodząca z Pomorza, o czem wzmiankuje konstytucja sejmowa z r. 1632.

Herbem tym pieczętują się także Czerniewscy z Bartlina.


text:
Activitas, posłowie ziemscy, dopóki nie obrali marszałka sejmowego, nie mogli nic radzić prawomocnie.

Dla odróżnienia tych dwóch chwil zebranego sejmu, t. j. przed obraniem i po obiorze marszałka, pierwszy stan nazywano inactivitas, t. j. nieczynny, a drugi activitas, stan sejmu czynny.


text:
172.

Dzierżący w dłoni Rajskie klucze —

Wtem, uderzając w skrzydła krucze,


text:
Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Podczas wiatru z Tatr

Dumny, nieuskromiony, witaj mi, żywiole!

zawsze ciebie kochałem ze wszystkich najwięcej!

na twym łonie się duch mój kołysał dziecięcy,

tyś mi pierwszą muzyką był słyszaną w świecie,

kiedyś od Tatr przylatał przez lasy i pole — —

dumny, nieuskromiony, witaj mi, żywiole!

Kochałem ciebie zawsze!

bo na twoim grzbiecie,

jako na oceanu powłoce rozdętej,

nie śmią siadać i płynąć żeglowne okręty;

bo niszczysz i niweczysz wszelką ludzką siłę,

dumny, nieuskromiony, pyszny elemencie!

bo przeplatasz, jak demon, wielką ziemską bryłę

i nigdzie nie jest kres twój — i nigdzie poczęcie.

Wieczny i bezgraniczny, niczym nie zamknięty,

lecisz przez cichych niebios gwiezdne firmamenty,

i niczemu nie bratni, z niczym nie związany,

wszystkiemu wszędzie obcy, sam jeden dla siebie:

pustynie, miasta, sioła, góry, oceany,

wszystko masz u stóp swoich, wędrując po niebie!

Ty jesteś dusz najsłodszą, najlepszą muzyką!

Jako na wolę marzeń, na twą zdana wolę

dusza leci: im więcej obcą się uczuje,

im będzie samotniejszą, im dalej lot chyży

poniesie ją w pustynię szeroką i dziką:

tym więcej jest królewską i tym leci wyżej!

Niechaj się tam na dole tłum ludu kotłuje,

niechaj wstają geniusze i w ducha mozole

podnoszą głuchy odmęt ludzkiej masy w górę,

aż runie w dół ich pracę zawalić, jak lawa;

niechaj się ludzkość cała jednym piekłem stawa,

lub dusze jak anioły świecą białopióre;

niech wojna grody niszczy, mór sioło po siole

obraca w pustkę cichą, lub niech kwitną sady

i złotym plonem lata świat się cały cieszy;

niech życie będzie świętem dla ludzkiej gromady;

niechaj się sam Duch zjawi pośród ludzkiej rzeszy

i rozwiesi nad światem swych rąk aureolę;

ty, z niczym niezwiązany i obcy wszystkiemu,

krążysz, li tylko Prawu podległy swojemu,

dumny, nieuskromiony, wspaniały żywiole!

-----