corpora: wikisources-pl

text:
Bajorek, nitki lub druciki złote albo srebrne, kręcone zwykle w sznureczki, do haftów, frendzli i różnych szmuklerskich ozdób używane.

W pisarzach XVIII wieku czytamy: „Gdy ma klejnoty, to przecie musi znać co djament, co bajorek“.

— „Kapelusz upstrzony w bajorki, w paletki“.

Dotąd lud krakowski używa bajorku do ozdoby kapeluszy męskich i wieńców weselnych dla dziewcząt.

Wyraz, pochodzący zapewne z włoskiego bagliore — blask oślepiający, przyszedł niegdyś do Polski ze strojami cudzoziemskimi.


corpora: CEN

text:
Od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej, czyli od 1 maja 2004, wykorzystała ona prawie 15 mld zł unijnych dotacji.

Resort Rozwoju Regionalnego poinformował, że w maju z unijnej kasy Polska wzięła ponad 1,03 mld zł na zrealizowane projekty.

Jest to kwota wyższa o 230 mln zł niż w kwietniu tego roku.

Najwięcej pieniędzy trafia do samorządów w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (337,4 mln zł) i do firm realizujących inwestyce drogowe jak również do przedsiębiorstw inwestujących w mosty oraz bezpieczeństwo na drogach w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Transport (191 mln zł).

Polscy przedsiębiorcy, samorządy i urzędy pracy wykorzystały w sumie do końca maja 45,8% kwoty.

Czas na wykorzystanie reszty przyznanych pieniędzy mija z końcem 2008 roku.

Obecnie są już podpisane umowy na wykorzystanie 95% unijnych pieniędzy (31 mld zł).

W latach 2007 – 2013 Polska może dostać kolejne pieniądze w ramach polityki spójności – w grę wchodzi suma ponad 67 mld euro.

Żeby mogły napłynąć nowe pieniądze Komisja Europejska musi zatwierdzić programy zawierające plany na wykorzystanie nowych funduszy.

Rząd liczy, że nastąpi to już we wrześniu.


text:
* * *

DON RODRYGO

Przyszedłem, by Cię żegnać.

SZIMENA

Żegnać?

Po śmierć idę.

Szukam w tej walce zgonu, spragnionego zdawna.

SZIMENA

SZIMENA

Odkądże to Rodrygo laury rzuca wzgardą?

Wszakci dopiero po nie sięgał dłonią hardą.

ojcu wydarte laury, laury tobie dały.

wszak ci ta moja sława, twój gniew na mnie ściąga.

Starczy jeźli powiedzą: kochał był Szimenę.

Żywiło mnie kochanie, zabiło kochanie.

(wybiega).

SZIMENA

Rodrygo stój!

Rodrygo, jeźli pamięć droga, —

Jeźli czułość kochanka uścisk mój pamięta, —

Uwolń mnie od Don Sansza.

—

(wybiega)

SCENA 2.

INFANTKA

1.

Czyli ten ogień, którym płonę,

ten żar co serce ściska,

czyli ta łezka kryształowa, —

co u różanych powiek błyska,

znaczą czułości me stracone?

Rodrygo godzien wziąść mnie żonę.

Lecz jakoż sięgnie mojej ręki?

Wszak ci na stopniach stoję tronu,

dla mnie li tylko królewicze;

rycerzy godna pokłonu,

w poczet zalotnych ich nie liczę.

Choć dla Rodryga serce bije,

Miłość i czułość w sobie skryję:

zamilkaj serce dziewicze.

— — —

2.

A jednak, jednak serce puka

w książęcej mej katanie...

Czyli mam chwytać szczęście moje,

czy uśpić to kochanie?

Dziwne mnie trapią niepokoje.

Darmo wybiegu rozum szuka

wśród dziwów tej zagadki:

Rodrygo rycerz taki gładki,

Rodrygo rycerz taki sławny,

ród jego starodawny.

On, chociaż może godzien tronu,

tronu li tylko będzie sługą.

Ze sercem walczyć będę długo.

W poczet zalotnych go nie liczę.

miłość i czułość w sobie skryję.

Zamilkaj serce dziewicze.

— —

3.

O Boże, Boże!

Szczęście moje!?

Komu w małżeństwo mnie oddadzą,

Komu oddadzą mnie w zamęźcie:

i król i stany nad tem radzą.

Zapewne króla mnie przeznaczą.

Rodrygo wliczon między wodze;

zwycięztwa jego tyle znaczą.

Ah los mnie trapi srodze.

W królewskiej rodzę się kolebie:

prawa mi każą cenić siebie.

Choć chcę Rodryga cenić wyżej,

przed się go zawsze widzę niżej,

ledwo u stopni tego tronu,

na którym obok ojca stoję,

do hołdu wzwykła i pokłonu.

4.

Godzien mnie.

Dziwne staczam boje.

Wszakże Szimenę kocha zdawna.

Cóż, że mną szarpią niepokoje?

Ich miłość była dla mnie jawna.

Nie ja przeszkodą wśród nich stoję,

bo nawet ojca krew przelana

miłości onych nierozprzęga.

Snać jest więc miłość tą potęgą,

że aż od niebios — piekieł sięga.

Zamknięta mego losu księga.

Snać przeznaczenie samo każe,

abym ich wrogich i zwaśnionych

sama powiodła przed Ołtarze.

Dla niej się zrzekam mego Cyda,

lecz czyli serce mnie nie wyda?

W poczet zalotnych go nie liczę;

choć dla Rodryga serce bije,

miłość i czułość w sobie skryję:

Zamilkaj serce dziewicze.

SCENA 3.

INFANTKA, ELEONORA.

Cóż główka zadumana?

Czy znowu zasępiona,

Księżniczko ukochana?

INFANTKA

Jestem uspokojona.

ELEONORA

I sądzę, że zupełnie.

Serce się ochłodziło

z pragnienia, co dziś zrana

jeszcze niepokoiło.

Miłość, nadzieją żyje:

z nadziei zgonem — kona.

Nie myśleć o Rodrygu,

bo sprawa to stracona.

Szimena go wyzwała,

by walczył z jej rycerzem.

W tej walce albo zginie...

INFANTKA

Alboli żyw ostanie?

Zwycięzkim dlań puklerzem

wobec Don Sansza broni

ów postrach dziś się stanie,

co Maurów przed nim goni,

co Maurów przed nim ściga

we zgrozie i popłochu,

jakby za nimi biegła

Marsowych lwów kwadryga.

Tu dla mnie się zaczyna

udręki dawna dróżka,

zła jesteś dla mnie wróżka.

Jeżeli żyw powróci...

ELEONORA

Mężem Szimeny będzie.

Wszak wiesz, że tak rzecz głosi

królewskich słów orędzie.

Nadzieja więc stracona.

Przyznaj księżniczko szczerze,

że czas, by serce zmienić.

Kochanka inna bierze.

Cóż masz się dlań rumienić?

INFANTKA

Jakiejże to nadziei

zawcześnie chcesz mi wzbraniać?

Mimo że znam orędzie,

które król ojciec głosił

przed całym swoim dworem;

to jednak, gdybym chciała

przełamać ojca wolę,

w lot rzecz mą bym zyskała

i łzami i uporem.

Amor to, nie kto inny,

podstępu by mnie uczył;

Amor, co zawsze czynny,

kochanków jest postrachem.

ELEONORA

Co słyszę?

Więc królewna,

kwiat kastylskiego tronu,

Kastylskiej blask korony,

orlę, co w lotach winno

o wież potrącać dzwony;

królowi harfa śpiewna,

na górne strojna tony;

Infantka, której prawem

Królewskie ślubić rody:

myśl cudzym zwodzi gachem,

że piękny i że młody?

Szimena tu użyła

podstępu i chytrości;

Don Sansza gdy wybiera,

to dla tej świadomości,

że od Rodryga słabszy

siłą i doświadczeniem,

niesprosta mu na rękę

biegłością ni ramieniem.

Rachuba w tem się kryje,

fałszywość jej złośliwa:

by, zwiódłszy serce czyje,

zbyć trwogi w łatwym boju

i zemstę swą ukoić

w pozornych larw spokoju.

—

Tak zdradą i obłudą

chce zyskać poklask dworu.

Dług, cieniom ojca winny,

zbyć chytrze dla pozoru.

I serce oszukaniem

uciszyć i upoić.

Czyliż przystało tobie

w to błędne wstąpić koło?

Przypomnieć musisz sobie,

coś winna urodzeniu.

Żeś winna iść na przekór

żądzy i uniesieniu.

Żeś z tych, którym w kościele

przy świętem namaszczeniu,

przy wielkiem dzwonów biciu,

chorałów dźwięcznem pieniu,

koroną wieńczą czoło.

Bóg dla cię ześle mężem

monarchę, księcia, króla

w purpurze, w złotogłowiu

pod gwiazd iskrzących skłonem.

Skłoni się po twą rękę

przed ojca możnym tronem.

Cóż ci rycerski sługa,

choćby i sam Rodrygo?...

INFANTKA

Sługa?!

Rodrygo panem!!

Rodrygo — to potęga!!!

Choć przyklęknął kolanem

Przed ojcem i przed królem;

we szczęściu potarganem

sławę zdobywa — bólem!

Imieniem »Cyd« przydanem

gdy Maurów króle wiąże,

by z jego szły rydwanem,

dosięga głową tronu;

wart więcej czci pokłonu,

niżeli król, czy książę!

To on!

Ten zdawna upragniony,

mój rycerz, Święty Jerzy!!

Wódz, na którego naród czeka!

W którego naród cały wierzy!

Kocham go, już niekryję

miłości, ni się wstydzę;

nie mojem to zadaniem

by zwodzić serce czyje.

Ogień ten wielki widzę,

gdy niem dziś sama płonę:

Żegnajcie, — bądźcie zdrowe

miłości sny szalone!

Po życie sięgnę nowe:

we szczęściu ludu mego

w bólu i łzach święcone.

(oddalają się).

SCENA 4.

SZIMENA, ELWIRA.

O Boże, Boże, mocny Boże.

W rozsterce, wciąż w rozsterce.

Sama się własną wolą trwożę:

wola zabija serce.

O dolo, dolo, sroga dolo,

czyż kochać mam mordercę?

Żądze mię palą, myśli bolą;

sama się własną trwożę wolą:

w rozsterce, wciąż w rozsterce.

O Boże, Boże, mocny, Boże, —

wola zabija serce!

W tej chwili walka tam się waży;

straszliwe te zaloty:

Jeden co przydan mnie do straży,

zaś drugi serca pan i duszy

i sprawca mej sromoty.

Jeżeli walka się powiedzie,

mych łez popłyną, zdroje.

Jeżeli zginie mój kochanek,

los złamie szczęście moje.

Pośrodku dwu przepaści stoję,

myśl błądzi nieprzytomnie.

Dwaj zalotnicy, walczą o mnie.

Los łamie szczęście moje.

O Boże, Boże, mocny Boże!

W rozsterce, wciąż w rozsterce,

próżno się lękam, próżno trwożę,

wola zabija serce.

ELWIRA

Walka, co trwogą cię przejmuje,

nadzieję jednak wnosi.

Wyniku walki nie zgaduję,

lecz wiem, co rozkaz króla głosi.

Rodrygo tobie się dostanie;

lub ojciec pomstę zyska.

Przyznaję, że się sprawa plącze,

nie widzę szczęścia zblizka;

lecz przeznaczenie, snać łaskawe,

nadzieją dla cię zdala błyska.

Mówisz, że w błędnem stoisz kole,

klniesz własną zlękłą myśl i wolę.

Wśród zawieruchy tej i burzy,

mimo że rozpacz serce nuży,

snać przeznaczenie zbyt łaskawe,

jednak nadzieją krasi sprawę.

Zwycięzca mężem twoim będzie.

Królewskie głosi tak orędzie.

Jeźli Don Sanszo...

SZIMENA.

Zmilcz!

Przeklęcie!

Niech szpadę złamie mu nieszczęście.

Wprzódy na marach mnie zobaczy,

niż z nim idącą w zamężcie!

Don Sanszo, rycerz mój, najmita,

użyty za narzędzie

niech o zapłatę mnie nie pyta,

bo precz odprawion będzie!

Złość jeno z moich ócz wyczyta,

gniew ścigający wszędzie.

Maską pozoru byłam skryta,

biorąc go na obrońcę.

Dziś larwa fałszu ze mnie zmyta,

niech prawdy świeci słońce.

Kocham Rodryga, oń się trwożę;

ponad przepaścią stoję.

O Boże, Boże, mocny Boże.

Los łamie szczęście moje.

Gdzież tu nadzieja dla mnie błyska?

Ni zdala dostrzedz jej, ni zblizka.

Chyba już dla mnie świat zamkniony,

choć życie we mnie płonie jasno;

gwiazdy radości mojej gasną,

żywot jak sen prześniony.

Jako te mary snu złowrogie,

widzę postacie sobie drogie:

cień ojca z krwi okrutną raną.

Widzę Rodryga...

ELWIRA.

Ach Szimeno!

Szimeno, strzeż się, byś tej chwili

przez los nie była ukaraną.

Rycerze twoi się złożyli.

Szpada o szpadę iskry trąca.

Zaloty się roztrzygną krwawo.

A ty obłędna, krwi pragnąca,

strzeż się, Szimeno, wyzwać losu;

by bóstwo cię niewysłuchało,

darząc, prędkiego darem ciosu.

SZIMENA.

Elwiro!

— Boże!

już się stało...!

— —

SCENA 5.

DON SANSZO, SZIMENA, ELWIRA.

DON SANSZO

(przyklęka)

Obowiązany, u stóp twoich miecz ten składa.

SZIMENA

O zdrajco, o zuchwały, zabójco, o biada!

Jakież szaleństwo rękę twoją wiodło?

Zabiłeś moją miłość.

Czyś mniemał zwiedziony,

Rodrygo tylko jeden dla mnie uwielbiony.

Zabiłeś go!

Wybuchaj miłości niewolna!

Jużem zapędu mego hamować niezdolna!

morderco, tobież dane pomścić ojca mego

przekór mnie, gdy zabiłeś kochanka mojego.

Rozpętaj się miłości, miłości niewolna,

jużem mego zapędu hamować niezdolna!

(powstaje)

Chciej wysłuchać —

SZIMENA

Smiesz mówić?!

Zbójco bohatera,

twoja to dłoń podstępna żywot mu wydziera!

Chciej wysłuchać.

(wchodzą: Król i Dwór)

SCENA 6.

DON DIEGO, DON ALONZO, SZIMENA, ELWIRA.

SZIMENA

(do Króla)

O Panie, dziś maskę mą rzucę.

Jedyną utraconą, miłość dzisiaj nucę.

I to wiecie, jakośmy wzajem się kochali.

całe jedyne szczęście wydzierając życiu,

niewiedząc czego pragnę, niewiedząc w co wierzę.

Don Sanszo za wyrokiem ma mnie wziąść za żonę:

zbyt to surowe prawo, dla mnie zasądzone.

Niechaj raczej w klasztoru zacisze skazana,

niezaznam już małżonka, ni żadnego pana!

Aż kiedyś Bóg nas złączy nieszczęsnych oboje.

wolę nieroztrzygniętą tę walkę zostawić,

niżelibym się z tobą krwawo miał rozprawić.

Walczyłeś dla Szimeny; przez to cię szanuję.

Gdy zaś królewski rozkaz doń mnie powołuje,

jako żem cię zwyciężył przy pierwszem złożeniu.

Uczyniłem, jak żądał.

Słuchać mnie niechciała.

Mnie obaczywszy z mieczem nieszczęsna myślała,

żem ja Rodryga zabił.

DON SANSZO, DON ALONZO, SZIMENA,

ELWIRA, INFANTKA, ELEONORA,

DON RODRYGO.

INFANTKA

(prowadząc Don Rodryga ku Szimenie)

Zwól by ręce księżniczki łezki twe otarły.

Żyw przed tobą, którego sądziłaś: umarły...

Żyw i tobie przeznaczon za rygorem prawa.

Czas, co najcięższe rany, goi i ulecza,

równo rany serdeczne, jak i rany miecza.

byś opłakała ojca, łzami wdzięcznej córy.

Ale za czas powrócisz, by dotrzymać wiary

twemu sercu dziewicy.

(do Rodryga)

Dla cię Wojewodo,

szlachetny Cydzie, bojem wsławiony tak młodo,

nowe obmyślam trudy; już naprzód zgaduję,

jak zwycięztw chciwa ręka Maurów chyżo szczuje.

Skoroś ich precz odgonił od naszych wybrzeży,

Powiedziesz zbrojne hufce.

Ogniem i żelazem

kraj ich wyniszczysz cały.

Przed twoim obrazem,

przed twem imieniem, »Cyda«, pierzchnie wróg struchlały.

Ufam, zwycięzki, wrócisz.

Twój król na cię czeka.

Może Bóg wróci szczęście, które dziś odwleka.

Niech rozgłos surm donośny obwieści ludowi,

Żem wojsk mych województwo powierzył »Cydowi«.

(Odgłos trąb).

Przypi


text:
←Poniedziałek Pamiętnik pani Hanki

Tadeusz Dołęga-Mostowicz Wtorek, wieczorem→

Jezus Maria, co ja teraz pocznę?!

Jak mam postąpić?

Wiem, że jeżeli zrobię tak, jak nakazuje mi sumienie – popełnię zbrodnię.

Jeżeli tak, jak nakazuje mi obowiązek – popełnię podłość, i to podłość w stosunku do człowieka, który nie tylko mi nigdy nic złego nie zrobił, lecz który kocha mnie tak prawdziwie i tak głęboko.

Z rana przyszła paczka z poczty.

Zdziwiłam się bardzo z dwóch powodów.

Po pierwsze, paczka była żywnościowa, a po drugie, nadana została z Kowla przez jakąś zupełnie mi nie znaną Zofię Patrycz.

To mnie tak zaintrygowało, że postanowiłam otworzyć ją sama.

Moje zdumienie jeszcze bardziej wzrosło, gdy wewnątrz znalazłam dwie oskubane kury.

Już chciałam zawołać Józefa, by to zabrał do kuchni, gdy między tymi obrzydliwościami dostrzegłam kopertę.

Serce zabiło mi mocno.

W tej chwili już wiedziałam, że to Robert.

I nie omyliłam się.

Przez długą chwilę wahałam się, co mam z nią zrobić (z tą kopertą).

Nie było na niej adresu.

Obejrzałam jeszcze raz opakowanie paczki.

Stanowczo adresował ją ktoś inny.

Jakaś kobieta o niewprawnym charakterze pisma.

W dodatku ohydnym anilinowym ołówkiem.

Na dobitkę kury pachniały surowym mięsem czy też po prostu nie były już świeże.

Zrobiło mi się mdło.

Zostawiłam je w jadalni i zamknęłam się w buduarze.

Stanowczo miałam prawo otworzyć kopertę.

Tu ani major, ani pułkownik nie mogą żywić do mnie żadnych pretensji.

Skądże mam przypuszczać, że to od Roberta.

Jaki mężczyzna wysyłałby damie z towarzystwa zdechłe kury?

Rozerwałam kopertę i wypadł z niej kluczyk.

Mały, precyzyjny kluczyk.

Oprócz tego wewnątrz była jakaś legitymacja i list.

Ponieważ nie wiem jeszcze, jak postąpię i co z tym wszystkim zrobię, a list ten jest jednym z najpiękniejszych, jakie kiedykolwiek w życiu otrzymałam, przepisuję go poniżej:

Hanko!

To jest straszne, gdy mężczyzna, gdy silny mężczyzna musi wyciągać ręce o pomoc do kobiety, którą pragnąłby otoczyć pancerzem bezpieczeństwa, osłonić przed wszystkim, co zranić by mogło jej subtelną wrażliwość, zakłócić jej spokój, wnieść dysonans w pogodę jej dni.

Rozpacz mnie ogarnia, że muszę to zrobić, i nic na świecie nie usprawiedliwia mnie, nawet to, że Cię tak bardzo, że Cię tak do szaleństwa kocham.

Raczej może to być uważane za jeszcze jeden kamień, który spada na moją biedną głowę i na moje zdruzgotane życie.

Muszę tak postąpić.

Wysłuchaj mnie teraz.

Niespodziewanie zwaliło się na mnie nieszczęście.

Nieszczęście, którego rozmiarów ja sam jeszcze ogarnąć nie mogę.

Musiałem nagle, dla ratowania własnego życia, uciekać z Warszawy.

Nie zdążyłem zabrać nawet podręcznej walizki.

Nawet pieniędzy.

Dzięki przypadkowo spotkanym ludziom nie umarłem jeszcze z głodu.

Co się ze mną stanie jutro czy za godzinę – przewidzieć nie mogę.

A tu jeszcze ta miłość, która przepala mi serce, ta ogromna i beznadziejna tęsknota za Tobą.

Ta miłość, którą muszę narazić na tak brutalną próbę.

Wiem, że mi nie odmówisz.

Lecz wiem jednocześnie, że wystawiam Ciebie, jedyna, która jesteś moim największym skarbem, na możliwe przykrości.

Dlatego błagam Cię, zachowaj jak najdalej posuniętą ostrożność.

Niech nikt nie wie, zaklinam Cię, o tym liście ani słowa.

Prośba moja jest taka: w Banku Północno-Wschodnim mam sejf.

Przysyłam Ci kluczyk od niego.

Załączam również legitymację z hasłem.

Pójdź tam i wyjm całą zawartość.

Są to dwie paczki.

W jednej znajdują się papiery inżynierskie z planami pewnej fabryki, którą zamierzałem budować, w drugiej pieniądze.

Zabierz to do siebie i ukryj starannie.

W drodze do banku i w samym banku staraj się nie zwracać na siebie uwagi.

Odzyskanie tych paczek przedstawia dla mnie niesłychaną wartość, może wartość mego życia.

Jeżeli posłyszysz o mnie coś złego, możesz wierzyć wszystkiemu.

Możesz mnie potępić i wykląć ze swojej pamięci.

Jestem na wszystko gotów.

Może jestem nawet tego wart, chociaż znam Cię i wiem, że nikogo nie osądzisz nie wysłuchawszy go przedtem, nie poznawszy tego splotu tragedii, który pchnąć go mógł w innym kierunku, niż pragnęłoby jego serce.

Wiele klęsk przeżyłem w życiu, największą jednak przeżywam teraz, gdy zawisła nade mną groza utraty Ciebie, właśnie w tym momencie, gdy zamierzałem usunąć wszystko to, co nas dzielić mogło.

Kocham Cię, i jeżeli dowiesz się o mojej śmierci, wiedz o jednym: jeżeli umrę, umrę z Twoim imieniem na ustach.

– Robert.

Trzęsły mi się ręce, gdy kończyłam czytanie tego listu.

Więc jednak nie zawiodłam się na tym człowieku.

Wiedziałam, co w nim cenię.

To jest prawdziwy mężczyzna.

Pomyśleć tylko, że wówczas, gdy mu się dobrze powodziło, ani razu nie powiedział mi, że mnie kocha.

A mógł przecież wtedy liczyć na bardzo wiele.

I z listu tego wynika, że wiązał ze mną duże nadzieje.

Może spodziewał się, że dla niego się rozwiodę.

Odważył się wyznać mi miłość wtedy dopiero, gdy już wszelkie nadzieje zostały przekreślone.

To jest człowiek z charakterem.

Czułam, że powinnam bez namysłu zrobić wszystko, o co mnie prosi.

Tego żądał mój instynkt kobiecy.

Jeden Bóg wie, jakie okropieństwa mogły go pchnąć na złą drogę.

Jeden Bóg wie, ile dobra mogę mu wyświadczyć, ułatwiając mu powrót do uczciwego życia.

Czy wolno mi nawet zastanawiać się nad tym?...

Z drugiej jednak strony strach mnie przejmuje na myśl, że miałabym w domu te jego papiery i pieniądze.

Ktoś ze służby czy Jacek mogą to znaleźć.

I dlaczego żąda, bym je zabrała do siebie?

Przecież bezpieczniejsze są w banku.

A poza tym ten major.

Tyle groźby było w jego spojrzeniu, gdy wymagał ode mnie, bym natychmiast zawiadomiła go, jeżeli tylko Robert da o sobie znać.

Widocznie nie są to bagatelne sprawy, skoro tamta biedna dziewczyna popełniła samobójstwo.

Zdaje mi się, że wciąż widzę przed sobą jej zsiniałą twarz.

To okropne, że ludzie się zajmują tymi wszystkimi ohydnymi sprawami.

I dlaczego ja, właśnie ja muszę być w nie wmieszana?!

Jak postąpić?...

Stryjowi Albinowi nie mogę się z tym zwierzyć.

Zresztą straciłam wiarę w jego rozum od chwili, gdy nie umiał rozwikłać zagadki owego listu.

Jeżeli o mnie chodzi, jestem przekonana, najmocniej przekonana, że ta sprytna kobieta wodzi go za nos, jak sama chce i umie świetnie się maskować.

Może w ogóle nie jest żadną cudzoziemką.

Mężczyźni wobec sprytnej kobiety tracą cały swój krytycyzm i dają się wyprowadzić w pole, jak małe dzieci.

Zdaje mi się, że polega to na tym, że motywy i pobudki naszego postępowania komentują według własnej logiki.

A to jest najzawodniejszy sposób.

Nie mogę się oderwać myślami od Roberta, który gdzieś na dalekiej prowincji musi kupować nieżywe kury, by móc mi dać znać o swojej tragedii, by móc mi wyznać swoje uczucia, by móc prosić mnie o ratunek.

Robercie!

Jeżeli kiedyś – któż może wiedzieć – jeżeli kiedyś będziesz czytał te słowa, pamiętaj, że całym sercem byłam przy tobie.

Nie wiem jeszcze, jak postąpię.

Sama nie umiem zdobyć się na decyzję.

Ale czuję, że gdyby mi nie zabrakło hartu i siły, spełniłabym twoje żądania.

Mój Boże, już pierwsza, a o dwunastej mam miarę.

Z tego wszystkiego jeszcze mi nie wykończą sukni na bal w ambasadzie.


text:
Amazjasz, I. syn i następca Joasa, króla judzkiego (IV Kr.

12, 21; 14, 1.

2 Paral.

24, 27; 25, 1).

Początkowo podobny był do ojca, szanował wiarę ojców, nie z całego jednakże serca, bo nie zniósł przecież wprowadzonych przez poprzednika ofiar na wyżynach.

Morderców swego ojca śmiercią ukarał.

Napadnięty przez Idumejczyków, prowadził z nimi pomyślną wojnę, zdobył nawet ich stolicę Petra, ale pokłonił się ich bogom i pomimo przestróg proroka, któremu pogroził biczowaniem, składał im ofiary (IV Kr.

14, 17.

2 Paral.

25, 5—16), przez co ściągnął na siebie niełaskę Bożą i powodzenia już dalej nie miał w niczém.

Dumny swojém zwycięztwem nad Idumejczykami, wyzwał niebawem do walki izraelskiego króla Joasa, ale został od niego pobity pod Bet-Szemesz i do niewoli wzięty.

Joas część murów Jerozolimy zniszczył, złoto, srebro i inne kosztowności świątyni i skarbu królewskiego zabrał, a nadto potomstwo królewskie, jako zakładników, do Samarji uprowadził (IV Kr.

14, 8.

2 Par.

25, 17).

Amazjasz wypuszczony z niewoli, panował jeszcze lat 15.

W 29 roku panowania, niechęć ku niemu w narodzie wzrosła do tego stopnia, że w Jerozolimie sprzysiężono się przeciwko niemu: uszedł tedy ze stolicy do Lachis, lecz doścignięty i zabity został.

Następcą jego był Azarjasz (IV Kr.

14, 21.

2 Par.

55, 25).

2. pogański kapłan w Bethel, który, przed królem Jeroboamem II, deuuncjował proroka Amosa, chcąc sparaliżować jego posłannictwo w Bethel; ale celu swojego nie osiągnął (Amos 7, 10).

(Welte).


text:
Benedyktyni w Polsce.

Nawrócenie i utwierdzenie swoje w wierze chrześcijańskiej Polska zawdzięcza w znacznej części apostołowaniu benedyktynów.

Szli w te strony missjonarze z Korbji (Genebrard, Chronographia lib.

4), z Czech (Kadłubek, Miechowita) i z Węgier.

Św. Wojciech (ob.) i brat jego Gaudenty (r. 993), Andrzej Żórawek (ob.), Benedykt (ob.) męczennik (990 r.) należeli do tego zakonu.

Podług dawnych podań, już za Mieczysława I usadowili się benedyktyni na Łysej górze, gdzie klasztor Świętokrzyski]] (ob.) wystawił Bolesław Chrobry (1006 r.), sprowadziwszy zakonników z Monte-Cassino.

Dytmar merseburgski pod r. 1005 wspomina, że cesarz Henryk III, ścigając cofającego się przed Niemcami Bolesława Chrobrego, posunął się z wojskiem od opactwa, benedyktyńskiego w Międzyrzecu (ad abbatiam quae Mezerici dicitur).

Byli więc Benedyktyni w Lechji i przed Chrobrym, który ich w szczególną wziął opiekę.

Bruno (ob.), benedyktyn i arcybiskup, męczennik, z 18 współbraćmi, popierany przez Chrobrego, apostołuje w Prusach, Inflantach i na Rusi, dochodzi aż Pieczyngów (Hiferding w Ruskoj Biesiedie n. 1, 1856 r.).

Benedykt, Mateusz, Jan, Izaak i Krystyn (ob.

Braci pięciu), benedyktyni, przelewają także krew swoją w Polsce (1010).

Po pierwszych, męczeńską śmiercią zeszłych u nas benedyktynach, osiadają oni nie na ustroniach, jak to robili pierwotnie, ale w miejscach bezpiecznych, na zamkach warownych, jak za Bolesława już (Łysa Góra, Tyniec), tak i później za Kazimierza.

Wśród krwawych zamieszek po śmierci Mieczysława Gnuśnego (1034), benedyktyni musieli ucierpieć wiele, kiedy Kazimierz Odnowiciel odbudowywa na nowo klasztor tyniecki (1044) i sprowadza znowu benedyktynów z zagranicy, z Klunjaku.

Tenże król fundował opactwo lubuskie (ob.) na Szląsku, oddane później (r. 1175) cystersom przez Bolesława Wysokiego, księcia wrocławskiego.

Królowie i magnaci zakładali klasztory nowe, lub uposażali dawne, jako ogniska Pobożności i nauki dla kraju.

Nad wszystkiemi powagą swoją górował 1) klasztor tyniecki, którego opat nosił nazwę arcy-opata (archiabbas) i uważał się za przełożonego wszystkich klasztorów benedyktyńskich w prowincji gnieznieńskiéj (Długosz, Hist.

I.

3 ad a.

1044); później jednak w zależności od Tyńca, pozostały: a) opactwoorłowskie na Szląsku, w djecezji wrocławskiej, niegdyś 12 miast posiadające; pod koniec XVI w. majątek opactwa zajął książe cieszyński, zakonnicy rozpędzeni przez protestantów, odzyskali wprawdzie 1631 r. kościół, ale opactwo upadło; b) klasztor w Starych Trokach, w djecezji wileńskiej, za-ozony 14l0 przez księcia Aleksandra Witolda; r. 1842 klasztor ten dany duchowieństwu świeckiemu; c) prepozytura w Kościelnej Wsi, pod Kaliszem; klasztor założył tu 1209 r.

Mieczysław Stary; d) prepozytura w Uniejowie, w archidjecezji gnieźnieńskiej (dziś w djecezji kujawsko-kaliskiej), fundowana r. 1370 przez Jarosława Skotnickiego, arcyb.

gniezn.; e) prepozytura tuchowska, w djecezji krakowskiej, inkorporowana do opactwa tynieckiego 1468.

2) Opactwo świętokrzyskie miało prepozytury; a) w Koniomłotach, b) w Wąwolnicy i c) w Słupi.

3) Opactwo sieciechowskie (ob.

Sieciechów) miało prepozytury: a) w mieście Sieciechowie, b) w Radomiu, c) w Puchaczowie i d) szpital w Stężycy.

4) Opactwo w Mogilnie, w djecezji gnieźnieńskiej, o 4 mile od Gniezna, fundowane 1065 r. przez Bolesława Śmiałego, po zwycięztwach nad Węgrami, Niemcami i Czechami odniesionych; benedyktyni byli tu z Tyńca sprowadzeni.

5) Opactwo w Lubiniu, w województwie Poznańskiém, fundowane 1113 r. przez Michała, pana na Krzywinie, z rodu Habdanków.

Bielski (lib.

2 f.

140) mylnie fundację tego opactwa przypisał Mieczysławowi, 1175 r.

Miało ono prepozytury.

a) w Jeżowie z XII w., b) w Gostyniu (w Poznańskiem), c) w Chojnatach i d) w Kissowie.

6) Opactwo płockie, fundowane ok. r. 1270 przez Jana, księcia mazowieckiego (choć wprzód sprowadził tu benedyktynów bp Werner, 1166—1170) [1], miało prepozytury: a) rawską, b) przybyszowską, c) zamską i d) lentowską.

Na żądanie księeia Michała Poniatowskiego, bpa płockiego, w skutek rozkazu papiezkiego, benedyktyni płoccy zmuszeni byli klasztor swój i kościół odstąpić (20 Czerwca 1781) na użytek seminarjum djecezjalnego, sami zaś po różnych klasztorach się tułali, dopóki 1802 r. nie otrzymali na własność klasztoru po jezuitach w Pułtusku.

Na Litwie, oprócz klasztoru trockiego, mieli benedyktyni klasztory: 7) w Horodyszczu niedaleko Pińska, fundowany przez Karola Kopeć, wojewodę trockiego, 1659 r.

Benedyktyni byli tu sprowadzeni z Monte-Cassino, i ztąd niekiedy klasztor ten nazywano Castrum Cassinum; 8) pod Nieświeżem, fundowany przez Księcia Michała Kazimierza Radziwiłła 1673 r., i 9) w Mińsku, fundowany przez chorążynę mińską Stetkiewiczowę r. 1700.

Niezależność pojedyńczych klasztorów, bogactwa, a za niemi idące kommendy opackie (ob.

Opactwo), jak gdzieindziej tak i u nas przyczyniły się do upadku życia duchowego w klasztorach benedyktyńskich.

Wcześnie też wyzwolili się benedyktyni od ciężaru nauczania młodzieży.

Łukaszewicz, w swojej Historji szkół (I 6), przypuszcza, że już w końcu XIII w. nie było u nas szkół benedyktyńskich.

Przeciwko zupełnemu upadkowi zakonu chcieli gorliwsi bronić się, za pomocą połączenia wszystkich opactw w jednę kongregację (Szczygielski, Aquila p.

221).

Niegdyś, jedni uważali się za należących do kongregacji klunjackiej (jak tynieccy), inni, do kassyńskiej (jak sieciechowscy), ale związek ten zamienił się niebawem na czysto nominalny, a wreszcie i nominalnym nawet być przestał.

Pomimo usiłowań gorliwych zakonników, kongregacja benedyktyńsko-polska przyszła dopiero do skutku 1709 r.

Odtąd studja filozoficzne i teologiczne były w klasztorach, które kapituła kongregacji wskazała, nie zaś jak poprzednio w każdym klasztorze opackim oddzielnie.

Życie jednak żywsze już się nie rozbudziło, dla podniesienia nauki w zakonie brano nawet nauczycieli z innych zakonów; ale wkrótce wybiła ostatnia dla starych opactw benedyktyńskich godzina.

Supresja dotknęła najprzód opactwo tynieckie (1815), które się dostało pod panowanie Austrji, a następnie i dwa opactwa w królestwie, świętokrzyskie i sieciechowskie (17 Kwietnia 1819 r.).

Zostali jedynie benedyktyni w Pułtusku, którzy do r. 1830 mieli szkołę.

Klasztor ten suprymowany został 1864 r.

↑ Jest podanie, iż dawniej, jeszcze Poraj, brat św. Woieiecha osadził benedyktynów na Winiarach pod Płockiem ok. 1015 r.

(Nic.

Zalaszowski, Jus Regni Polon.

1887).