text:
←Czwartek Pamiętnik pani Hanki

Sobota

Jestem w Krynicy.

„Patria” przepełniona.

To szczęście, że Toto zamówił dla mnie pokój.

Niestety, większe apartamenty wszystkie są zajęte.

Moc znajomych.

Wszyscy zapewniają, że bawią się znakomicie.

Pierwszą osobą, jaką spotkałam w hallu „Patrii”, była... miss Elisabeth Normann.

Schodziła właśnie do sali restauracyjnej na kolację.

Zdążyła już się opalić.

Nie bez przykrości muszę stwierdzić, że wygląda interesująco.

Przekonałam się jednak, że jej rude włosy są ufarbowane.

Kobiety rude nie opalają się tak dobrze, a najczęściej dostają piegów, których życzyłabym jej z całego serca.

Albo nie pamięta mnie z Warszawy (widziałyśmy się w „Bristolu” zaledwie kilka razy), albo świetnie umie udawać.

Jej zielone oczy prześliznęły się po mnie z doskonałą obojętnością.

Zdążyłam się już dowiedzieć, że mieszka na pierwszym piętrze i oczywiście ma apartament.

To mi trochę zepsuło humor.

Dyrektor obiecał, że gdy tylko zwolni się apartament na drugim piętrze, gdzie mieszka obecnie jakiś bogaty Niemiec z Górnego Śląska, przeznaczy go dla mnie.

Jestem trochę zmęczona podróżą i krakowskimi wizytami.

Człowiek nawet nie wie, ilu ma dalekich krewnych.

Jednak ten Toto ma gest.

Powiedziałabym nawet, że zrobiło to dobre wrażenie w hotelu: w moim pokoju oczekiwał mnie wielki bukiet róż.

Musiał to załatwić telegraficznie.

Kolację zjadłam u siebie.

Teraz notuję te kilka słów by czym prędzej wziąć kąpiel i położyć się do łóżka.

Z dołu dolatują dźwięki orkiestry.

Jestem ciekawa, czy ta cała Betty porobiła już tu znajomości.

Wyobrażam sobie, jakie ma stroje!

Jednak nie sądzę, bym się dała zdystansować.


corpora: wikisources-pl

text: Chowaciel, chowacz, 1) zachowawca, przechowywacz; 2) wychowawca.


text:
127.

Opornych Duchów krnąbrne rzesze —

Pan waszą bierność w czyn odmieni!

Trudno.

Musicie być zbawieni.

Gdyż ku Anielskich serc pociesze,

Stal przeciwności iskry krzesze

Z najtwardszych właśnie krzemieni.


text: Baraśnik, bareśnik, barysznik, stręczyciel, faktor, pośrednik.


text:
←Pieśń I Boska Komedia

Czyściec

Przekład: Antoni Robert Stanisławski.

PIEŚŃ TRZECIA.

Tymczasem, kiedy w tej ucieczce nagłej

Wszystkie się cienie rozbiegły po błoniu,

Dążąc ku górze, gdzie nas rozum pędzi,[1]

Jam do wiernego wrócił towarzysza,

Bo jakże mógłem iść dalej bez niego?

Któżby na górę wydźwignąć mnie zdołał?

Wódz był widocznie sam sobą zgryziony.[2]

O ty, przezacne i czyste sumienie,

Jak ci najmniejszy błąd doskwiera srodze!

Gdy stopy jego zbyły się pospiechu,

Co wszelkiej sprawy powadze uwłacza,

Myśl moja, przedtem zasklepiona w sobie,

Znów żądna wiedzy szerzej się rozwarła,

I znowu oczy zwróciłem ku górze,

Która najwyżej ku niebu się wspina.

Słońce, co za mną pałało czerwone,

Przed mą postacią łamało się cieniem:

Bo byłem tamą dla jego promieni.

Zauważywszy, że tylko przedemną

Ziemia czerniała, lękliwie spojrzałem

Na stronę, myśląc żem był opuszczony.

A Pocieszyciel mój wzburzony rzecze:

Przecz ta niewiara, nie ufasz mi chyba

Że jestem z tobą i że cię prowadzę?

Wieczór jest teraz, gdzie złożono ciało,

W którem mieszkając mógłem cień wydawać.

Z Brunduzy wzięte, dziś jest w Neapolu.[3]

Więc gdy ode mnie nie masz teraz cienia,

Nie dziw się, jak się nie dziwisz niebiosom,

Że swych promieni nie tamują wzajem.

Znosić katusze lodów i płomieni

Istotom takim każe Moc, co sprężyn

Czynności swoich odkryć nam nie raczy.[4]

Głupi, kto marzy, że rozum nasz może

Przebiegać ową przestrzeń nieskończoną,

Co trzy osoby łączy w jednej treści.

Rodzaju ludzki!

kontententuj się quia;[5]

Gdybyście bowiem wszystko widzieć mogli,

Radzić nie trzeba byłoby Maryi.[6]

A widzieliśmy bezpłodne pragnienia

Takich, co godni byli ich spełnienia;

Dziś to jest dla nich wiekuistą męką.

O Arystocie mówię i Platonie

I innych wielu...[7]” I pochylił głowę,

I nic już nie rzekł, i był zasępiony.

Tymczasem u stóp stanęliśmy góry,

I taką stromą znaleźliśmy skałę,

Że próżno chyże mielibyśmy nogi.

Najdziksze i najprzykrzejsze urwisko

Między Lericy a Turbją, to schody

Łatwe i jasne, z temtem w porównaniu.[8]

Wstrzymując kroki, Mistrz do siebie rzecze:

Któżto wie, kędy jest pochyłość taka,

By mógł wejść po niej, kto bez skrzydeł chodzi?”

Tymczasem, póki w dół spuściwszy oczy,

Mistrz badał myśli swoje względem drogi,

A jam dokoła skał rozważał szczyty,

Po lewej stronie tłum duchów się zjawił,

Którzy swe kroki ku nam poruszali

Nieznaczni prawie — tak szli opieszale.

Rzekłem do Mistrza: Podnieś oczy twoje:

Oto przychodzi, kto nam radę poda,

Jeśli sam w sobie znaleźć jej nie możesz.

Spojrzał on na mnie pogodnie i rzecze:

„Ruszajmy ku nim, bo zbyt wolno idą;

A ty, krzep w sobie nadzieję, mój synu.”

Już z tysiąc kroków zrobiliśmy może,

I duchy jeszcze były tak daleko,

Jako na dobry rzut kamienia ręką,

Gdy u skał twardych wysokiego brzegu

Wszystkie się nagle zwarły i skupione

Bez ruchu stały, jak zwyczajnie staje,

Patrząc przed siebie, kto niepewny drogi.

„O zmarli w Bogu!

o dusze wybrane:

W imie pokoju, którego, jak mniemam,

Czekacie wszyscy — ozwał się Wirgili —

Powiedzcie, gdzie jest pochyłość, po której

Wstąpim na górę, bo kto doświadczeńszy,

Temu dotkliwiej strata czasu boli.”

Jako owieczki wychodzą z zagrody

Po jednej, po dwie, po trzy, — inne zasię

Lękliwe stoją, pysk utkwiwszy w ziemię,

A potem wszystkie niewiedząc dla czego,

Robią jak pierwsza, a gdy się ta wstrzyma,

Reszta na grzbiet jej zwaliwszy się staje; —

Tak, stanowiący czoło szczęsnej trzódy,

Skromni w swych ruchach, wstydliwi na licu,

Widziałem, jako ku nam się pomknęli.

Gdy przodkujący ujrzeli, że światło

Po mej prawicy łamało się cieniem,

Który ode mnie na skał padał ściany,

Stanęli i wstecz cofnęli się nieco;

Nie wiedząc czemu, zrobili toż samo.

„Wyznaję, choć mnie o to nie pytacie,

Że ludzkie ciało widzicie; dla tego

Słoneczne światło po ziemi się łamie.

Niech was to wcale nie dziwi: lecz wiedzcie,

Że nic bez Woli, która z nieba idzie,

Szuka on jakby wdarł się na tę ścianę.”

Tak mówił Mistrz mój, a te dusze zacne,

Znak nam podając odwrócone dłonią,

„Wracajcie, rzekły i idźcie przed nami.”

W tem jedna do mnie: „Ktokolwiek ty jesteś,

Zwróć oczy na mnie, nie przestając kroczyć,

Przypomnij, czyś mnie nie widział tam kiedy?”

Jam się obrócił i spojrzał nań bystro:

Piękny był blondyn, szlachetnej postawy,

Lecz mu brew jednę rozdwoiła blizna.

Gdym się pokornie wymówił, że nigdy

Go nie widziałem, on rzecze: „Patrzajże!”

I ranę wskazał u góry swej piersi.

Potem z uśmiechem: „Manfred jestem, rzecze,[9]

Wnuk Cesarzowej Konstancji, i proszę,

Kiedy ztąd wyjdziesz, pójdź do córki mojej,

Tej rodzicielki nadobnej zaszczytów

Równie Sycylji jak i Aragony,

Objaw jej prawdę, gdy wieść inna kłamie.[10]

Kiedy me ciało dwukrotnie przebito

Śmiertelnym ciosem, z płaczem się udałem

Do Tego, który chętnie nam przebacza.

Straszne zaiste grzechy moje były;

Lecz nieskończonej dobroci ramiona

Wszystkich obejmą, kto się do nich garnie.

Gdyby ów Pasterz, którego z Casenzy

Wyprawił Klemens by polował na mnie,

Dobrze się wczytał był w tę bożą kartę,

Jeszczeby dotąd blizko Benewentu

Kości me były w przedmostowym wale,

Pod wierną strażą ciężkich jego murów.

Dziś słota płócze, wicher je zamiata

Wzdłuż ponad Verde, zewnątrz granic państwa,[11]

Gdzie przy zgaszonych światłach je zniesiono.

Klątwa ich wprawdzie tak nas nie pozbawia

Miłości wiecznej, by wrócić nie mogła,

Gdy źdźbło nadzieji jeszcze się zieleni.[12]

Ale kto krnąbrny wyrokom kościoła

Umiera, choćby się w ostatku kajał,

Zostawać musi zewnątrz tego kraju

Trzydzieści razy dłużej, niż zostawał

W uporze swoim, jeśli wyrok taki

Szczeremi modły nie będzie skrócony.

Rozważ więc, jakie sprawisz mi wesele,

Jeśli mej dobrej Konstancji objawisz

Jak mnie widziałeś i co mnie wstrzymuje;

Bo pomoc ztamtąd wielce czas pomyka.[13]”

Przypisy

↑ Ku górze Czyśca, jako miejscu oczyszczenia się od grzechów, pędzi człowieka rozum, niezaćmiony namiętnością.

↑ Wirgiljusz gryzł się tem, że i on nawet dał się uwieść pięknością śpiewu Caselli i na chwilę zapomniał o celu wędrówki swojej.

↑ Wirgiljusz umarł w Brunduzjum, później dopiero przeniesiono popioły jego do Neapolu, jak o tem świadczy napis u wnijścia do groty Pauzylipu:

Mantua me genuit: Calabri rapuere: tenet nunc

Parthenope: cecini pascua, rura, duces.

↑ Wirgiljusz, uprzedzając pytanie jakie mu Dante mógł zrobić, objaśnia, że jest to tajemnicą Boga, jakim sposobem istoty pozbawione ciała, mogą jednak uczuwać boleści fizyczne, na które skazani są grzesznicy.

↑ Według Arystotelesa dowodzenie może być dwojakie: jedno propter quod, czyli a priori, kiedy z poznanej przyczyny wnioskujemy o skutkach drugie quia, czyli a posteriori, kiedy ze skutków wnioskujemy o ich przyczynie.

— Wirgiljusz zaleca ludziom, aby się nie zagłębiali napróżno w badaniu istoty Boga, a byli zadowoleni rozpoznawaniem wszechmocności boskiej.

↑ To jest: gdybyście własnym rozumem wszystko pojmować mogli, nie potrzebowalibyście objawienia boskiego, które przyniósł wam Chrystus.

↑ Gdyby rozumem można było wszystkiego dochodzić, to zapewne godziło się marzyć o tem Platonowi, Arystotelesom i innym geniuszom starożytnego świata; a przecież ponieważ zeszli ze świata przed Chrystusem, nie doczekawszy się światła prawdziwej wiary, który by rozumy ich oświecił; dziś w przedsieniu piekieł dręczą się tem, że ich pragnienia nigdy zaspokojonemi być nie mogą.

(Che senza speme visano in disio.

Inferno, Canto IV.)

W liczbie tych duchów starożytnych znajduje się i Wirgiljusz, i dla tego, wspomniawszy o tem, zasępił się.

↑ Lerici i Turbia, dwa miasteczka w okręgu Genueńskim położone, między niemi leżą wysokie i strome góry.

↑ Jest to Manfred, król Neapolu i Sycylji, syn nieprawy cesarza Fryderyk II., którego, powodowany żądzą panowania, zabił, również jak i brata swojego Konrada.

Za takowe zbrodnie Kościół rzucił nań klątwę, na którą Manfred mało zważał.

— Król ten zginął w bitwie pod Benewentem, broniąc królestwo swoje przeciwko królowi francuzkiemu Karólowi Andegawskiemu.

Zwyciężca Karol nie pozwolił grzebać w poświęconym miejscu ciała swego przeciwnika, jako zmarłego pod klątwą Kościoła; ale żołnierze Karola ceniąc męztwo zabitego Manfreda, złożyli ciało jego w pobliżu przedmostowego wału i zniosłszy kamienie uformowali tym sposobem rodzaj pomnika.

Papież Klemens IV., kazał legatowi swemu, arcybiskupowi Cosenzy, odgrzebać zwłoki Manfreda i przy obrzędzie zgaszonych pochodni, zwykle używanym przy grzebaniu osób wyłączonych od Kościoła, wyprowadzić je za granice Królestwa Neapolitańskiego, które uważanem było za część Państwa Kościelnego.

↑ Córka Manfreda, również jak i babka jego nosiła imie Konstancji.

Była ona matką Fryderyka króla Sycylji i Jakóba króla Aragonji.

↑ Verde, rzeka na granicy Królestwa Neapolitańskiego.

↑ Klątwa papieżów i biskupów.

↑ To jest: modły żyjących wielce się przyczyniają do przyspieszenia wybawienia dusz w Czyścu bolejących.


corpora: openbooks

text:
Anton Czechow

Order

tłum.

A. W.

Nauczyciel progimnazjum wojskowego registrator kolegialny, Lew Pustiakow, sąsiadował ze swoim przyjacielem Ledieńcowem.

Do niego też skierował swe kroki rano w dzień Nowego Roku.

— Uważaj, Grisza, o co chodzi — powiedział po zwykłych życzeniach noworocznych.

— Nie byłbym cię trudnił, gdyby nie konieczna potrzeba.

Pożycz mi, mój drogi, na dzisiejszy dzień twego „Stanisława”.

Jestem dziś zaproszony na obiad do kupca Spieczkina.

A znasz przecież tego durnia Spieczkina, okropnie kocha się w orderach i niemal za łotrów uważa tych, u których nie dynda coś na szyi albo na piersi…

A prócz tego, ma dwie córki… wiesz, Nastia i Zina…

Zwracam się do ciebie, jako do przyjaciela…

Rozumiesz mnie.

Pożycz mi, z łaski swojej, twego orderu.

Wszystko to wypowiedział Pustiakow, jąkając się, rumieniąc i trwożnie spoglądając na drzwi.

Ledieńcow zaklął, ale się zgodził.

O godzinie drugiej po południu Pustiakow jechał w dorożce do Spieczkina i odchyliwszy trochę futra, spoglądał na swoją pierś.

A na piersi świecił pozłotą i połyskiwał emalią cudzy „Stanisław”.

…

Więcej jakoś szacunku nabiera się do siebie — rozmyślał nauczyciel — mała rzecz, kosztuje nie więcej, jak pięć rubli, a jaką sprawia furorę.

Przyjechawszy do Spieczkina, rozpiął futro i nie śpiesząc się, płacił dorożkarzowi.

Zdawało mu się, że dorożkarz, ujrzawszy jego szlify, guziki i „Stanisława”, skamieniał z zachwytu.

Pustiakow chrząknął z zadowolenia i wszedł do domu.

Zdejmując w przedpokoju futro, zajrzał do salonu.

Siedziało tam już przy podłużnym stole obiadowym z piętnaście osób i jadło obiad.

Słychać było gwar rozmów i brzęk talerzy.

— Kto tam dzwoni? — dał się słyszeć głos gospodarza.

— A!

to Lew Nikołaicz!

Prosimy.

Spóźnił się pan nieco — ale to nic nie znaczy…

Dopiero cośmy usiedli!

Pustiakow wypiął pierś, podniósł głowę i zacierając ręce, wszedł do salonu.

Ale tu ujrzał coś okropnego.

Przy stole, obok Ziny, siedział jego kolega służbowy, nauczyciel francuskiego, Tremblant.

Pokazać Francuzowi order — znaczyłoby to wywołać masę przykrych zapytań, znaczyłoby — zblamować się na całe życie..

Pierwszym odruchem Pustiakowa było albo zerwać order, albo uciec; ale order był mocno przyszyty, ucieczka zaś była już niemożliwa.

Błyskawicznym ruchem prawej ręki zakrył order, pochylił się, oddał niezgrabnie ogólny ukłon i nie podając nikomu ręki, usiadł na wolnym krześle, właśnie vis-à-vis swego kolegi Francuza.

…

Widocznie wstawiony — pomyślał Spieczkin, spojrzawszy na jego twarz roztargnioną.

Przed Pustiakowem postawiono talerz z zupą.

Wziął lewą ręką łyżkę, ale przypomniawszy sobie, że lewą ręką nie wypada jeść w przyzwoitym towarzystwie, wymówił się, że już jadł obiad i że mu się jeść nie chce.

— Ja już jadłem…

Merci… — wybełkotał.

— Byłem z wizytą u wuja Jelejewa i ten mnie namówił… tego… zjeść obiad.

Duszę Pustiakowa ogarnął smutek żałosny i wściekły gniew: od zupy rozchodził się ponętny zapach, a nad jesiotrem unosiła się niezwykle apetyczna para.

Nauczyciel spróbował zwolnić prawą rękę i zakryć order lewą, ale zaraz zrzekł się tego zamiaru.

…

Spostrzegą…

Ręka będzie przeciągnięta przez całą pierś — pomyślą, że chcę śpiewać.

Kiedyż już raz, na Boga, skończy się ten obiad.

Najem się w restauracji.

Po trzecim daniu nieśmiało jednym okiem spojrzał na Francuza.

Tremblant, mocno czymś zakłopotany, również patrzył na niego i też nic nie jadł.

Spojrzawszy na siebie nawzajem, jeszcze więcej się obaj zmieszali i oczy spuścili na puste talerze.

…

Spostrzegł, podlec — pomyślał Pustiakow.

— Z gęby mu patrzy, że spostrzegł.

To łajdak, denuncjant!

Zaraz jutro opowie dyrektorowi!

Gospodarze i goście zjedli czwarte danie, zjedli z łaski losu i piąte…

Wstał jakiś wysoki pan z szerokimi, włochatymi nozdrzami, garbatym nosem i zmrużonymi od urodzenia oczami.

Pogładził się po głowie i wyrzekł.

— E-e-e-e — eproponuję ewypić za rozkwit siedzących tu dam!

Biesiadnicy wstali z hałasem i wzięli do rąk kieliszki.

Głośne „hura!” rozległo się po wszystkich pokojach.

Pustiakow wstał i ujął swój kielich lewą ręką.

— Lwie Nikołajewiczu, oddajcie, z łaski swojej, ten kielich Nastasji Timofiejewnie — zwrócił się do niego jakiś mężczyzna, podając mu kielich — i namówcie ją, żeby wypiła.

W tym wypadku Pustiakow ku wielkiemu swemu przerażeniu zmuszony był puścić w ruch i prawą rękę.

Stanisław z pomiętą czerwoną wstęgą ujrzał nareszcie światło dzienne i zabłysnął.

Nauczyciel zbladł, pochylił głowę i nieśmiało spojrzał na Francuza, Ten zaś patrzył na niego osłupiałym pytającym wzrokiem.

Wargi jego uśmiechały się chytrze, a z twarzy powoli znikał wyraz zakłopotania.

— Juliuszu Augustowiczu — zwrócił się do Francuza gospodarz — niech pan poda tę butelkę swemu sąsiadowi!

Tremblant nieśmiało wyciągnął prawą rękę do butelki i… o szczęście!

Pustiakow ujrzał na jego piersi order.

I to nie „Stanisława” lecz „Annę”!…

Więc i Francuz poszachrował!

Pustiakow roześmiał się z zadowolenia, siadł na krześle i rozparł się szeroko.

Teraz już nie było potrzeby ukrywać „Stanisława”.

Obaj popełnili ten sam grzech — nie mógł więc już jeden drugiego zadenuncjować i skompromitować!…

— A-a-a!

hm — mruknął Spieczkin, ujrzawszy order na piersiach nauczyciela.

— Tek! — powiedział Pustiakow.

— Dziwna rzecz, Juliuszu Augustowiczu!

Jak mało było odznaczeń przed świętami.

Wielu u nas pracuje, a dostaliśmy tylko my — pan i ja.

Dziwna rzecz!

Tremblant potrząsnął wesoło głową i wystawił naprzód lewą klapę, którą zdobiła „Anna” trzeciego stopnia.

Po obiedzie Pustiakow chodził po wszystkich pokojach i pokazywał pannom order.

Było mu wesoło i lekko na duszy, chociaż głód nieco dokuczał.

…

Gdybym był przewidział taki obrót — myślał sobie, z zawiścią spoglądając na Tremblanta, który rozmawiał z gospodarzem o orderach — byłbym sobie przypiął „Włodzimierza”— że też się nie domyśliłem.

Ta jedna myśl tylko dręczyła go trochę.

Poza tym, czuł się zupełnie zadowolony.

-----


text:
6.

Panna-m, bo męża nie znam, alem przecie żona,

Bo żyje ten, któremu-m była poślubiona,

Wdowa-m, co dziwna, że nie przy żałobie.

Bo męża nie mam ni w trumnie ni w grobie.

To cud, żem prawa panna w prawdziwym małżeństwie.

To dziwniejsza, żem wdową przy moim panieństwie.

Ktoby temu nie wierzył, tego będę miała

Świadkiem, kogo dziewictwa panem będę znała.

(Podkomorzycowa Sendom.)