corpora: wikisources-pl

text:
Volumina Legum.

Tom VII

Bespieczeństwo zewnętrzne, y konferencye z Ministrami sąsiedzkich Potencyi

zbiorowy

Konfederacya Generalna (1764)

Że zewnętrznego ubespieczenia warunek zależy naybardziey na utrzymaniu traktatow y przyiaźni z sąsiedzkiemi Potencyami, tedy skoro z naszey strony tychże traktatow y przyiaźni zupełne dzieie się zachowanie, spodziewamy się także, iż na żądanie nasze sprawiedliwie mieć będą względy; dla tego konferencye w rożnych okolicznościach zachodzących potrzebnę być sądziemy, y do traktowania sub praesidentia I. O. IMci Xcia Prymasa, y przy IchMciach PP.

Ministrach Status, z Ministrami Dworu Wiedeńskiego, naznaczamy; z Senatu: Przewielebnego IMci Xiędza Antoniego Ostrowskiego Biskupa Kuiawskiego, Wielmożnych Iana Wielopolskiego Sendomirskiego, Iozefa Sołłohuba Witebskiego Woiewodow, Rocha Zbiiewskiego Kaliskiego, Andrzeia Moszczeńskiego Inowrocławskiego, Urodzonego Iana Rostworowskiego Zakroczymskiego Kasztelanow.

Z stanu rycerskiego.

Z Małey Polski: Urodzonych Stanisława Małachowskiego Sandeckiego, Alexandra Ossolińskiego Drohickiego Starostow, Alexandra Morskiego Chorążego Przemyskiego, Leona Kuczyńskiego Stolnika Mielnickiego, Iacentego Iezierskiego Skarbnika Łukowskiego, Iana Steckiego Starostę Stawiskiego.

Z Wielkiey Polski: Michała Karczewskiego Podkomorzego Czerskiego, Stanisława Kossowskiego Sieradzkiego, Stefana Dęmbowskiego Płockiego, Antoniego Lasockiego Gostyńskiego, Antoniego Ponińskiego Kopanickiego, Iana Skarbka Tuszyńskiego Starostow.

Z Wielkiego Xięstwa Lit.

Krzysztofa Giedroyca Stolnika Wileńskiego, Karola Eydziatowicza Sędziego Ziemskiego Smoleńskiego, Ludwika Brońskiego Koniuszego Słonimskiego, Iozefa Prozora, Generała woyska W. X. Litew.

Iozefa Niesiołowskiego Cyryńskiego, Antoniego Tyszkiewicza Strzałkowskiego Starostow.

Z Ministrami Dworu Petersburskiego.

Przewielebnego IMci Xdza Ignacego Massalskiego Biskupa Wileńskiego, WW.

Kazimierza Dąbskiego Sieradzkiego, Stanisł.

Bernard: Gozdzkiego Podlaskiego Woiewodow.

Tadeusza Burzyńskiego Smoleńskiego, Stanisława Sługockiego Lubelskiego, Iozefa Hylzena Infantskiego Kasztelanow.

Z stanu rycerskiego, z Małey Polski: UU.

Stanisława Xcia Czartoryskiego Łowczego.

Franciszka Rzewuskiego Pisarza Polnego Koronnych, Kaietana Ilińskiego Starostę Zytomirskiego, Leona Swieykowskiego Stolnika Winnick: Tomasza Dłuskiego Łowczego Lubelsk.

Mikołaia Piaskowskiego Woyskiego Włodzimirskiego.

Z Wielkiey Polski: Iana Rostkowskiego Starostę Wiskiego, Szymona Dzierzbickiego Chorążego Łęczyckiego, Władysława Gurowskiego Kasztelanica Poznańskiego, Iozefa Suchorzewskiego Mieścickiego, Franciszka Podoskiego Rypińskiego, Iozefa Bystrego Hutowskiego Starostow.

Z Wielkiego Xięstwa Litewskiego: Antoniego Zabiełłę Łowczego, Ioz: Sosnkowskiego Pisarza W. W. X. Lit.

Rafała Oskierkę Marszałka Mozyrskiego, Ignacego Scypiona Lidzkiego, Iana Iozefowicza Orszańskiego Starostow, Iana Szadurskiego Stolnika Inflatskiego.

Z Ministrami Dworu Berlińskiego.

Z Senatu: Wielebnego Teodora Xcia Czartoryskiego Biskupa Poznańskiego.

WW.

Michała Massalskiego Wileńskiego, Hetmana Wiel.

W. X. Lit.

Tadeusza Ogińskiego Trockiego, Kasztelanow.

Andrzeia Zamoyskiego Woiewodę Inowroclawskiego, Iozefa Mielżyńskiego Poznańskiego.

Urodz.

Rocha Iabłonowskiego Wiślickiego Kasztelanow.

Z stanu rycerskiego, z Małey Polski: UUr.

Kazimierza Poniatowskiego Podkomorzego Koronnego, Iana Zamoyskiego Lubelskiego, Alexandra Buttlera Mielnickiego, Iozefa Wielopolskiego Lanckorońskiego, Ignacego Potockiego Gliniańskiego, Alexandra Borzęckieo Dolhańskiego, Starostow.

Z Wielkiey Polski: Iana Chryzostoma Kraiewskiego Instygatora Koronnego, Iacentego Małachowskiego Piotrkowskiego, Woyciecha Męcińskiego Wieluńskiego, Iozefa Młockiego Zakroczyńskiego Starostow.

Woyciecha Rydzyńskiego Stolnika Poznańskiego, Kazimierza Raczyńskiego.

Z Wielkiego Xięstwa Lit.

Antoniego Tyzenhauza Pisarza Wielkiego W. X. Lit.

Tadeusza Wawrzeckiego Stolnika Bracławskiego.

Ierzego Laparskiego Podstolego Upitskiego, Zenona Wisłoucha Miecz.

Brzeskiego Lit.

Iana Karola Zawiszę, Iozefa Chrapkowickiego Gen. M. Maiąc tym większą ufność łatwości Dworow Peterburskiego y Berlińskiego w tym wszystkim, co może być przydatne do dobrego o wspolne interessa porozumienia, że iako przez solenne deklaracye Ministrow swoich y przez skuteczne śrzodki przyrzekły nam, nie tylko prawom y wolnościom naszym, żadney krzywdy ani kraiowi naymnieyszego uszczerbku nie czynić, ale y owszem zachować one w zupełney całości, y zasłaniać, aby od nikogo naruszone nie były, tak istotnie dotrzymuią; za co wdzięczność w sercach naszych y wszelką sąsiedzkiey przyiaźni wzaiemność tymże Potencyom oświadczamy.

A że te konferencye dla ważności materyi, y krotkości czasu naznaczonych osob wraz z nami Seymuiących w czasie Seymu teraźnieyszego expedyowane być nie mogą, przeto o skutkach onychże IchMość PP.

Deputowani na przyszłym da Bog Seymie Electionis Rzeczpospolitą informować powinni będą.

Względem tytułu: Całey Rossyi, żądanego od Dworu Petersburskiego, ponieważ IchMość PP.

Poseł Wielki Extraordynaryiny y Minister Pełnomocny Rossyiscy dali formalną deklaracyą rękami swoiemi podpisaną, ktora słowo w słowo iest taka:

Declaratio.

Nos Hermannus Carolus Keyserling S. R. J. Comes, a Consiliis Suae Imperatoriae Majestatis Totius Russiae Intimus Actualis, S. Andreae, S. Alexandri Newski et Aquilae Albae Eques, Orator Extraordinarius et Plenipotentiarius, necnon Princeps Nicolaus Repnin Supremus Excubiarum Militarium Praefectus, Ordinis San.

Annae Eques, et Minister Plenipotentiarius apud Serenissimam Rempublicam.

Oppido constat, tabulas pacis anni 1686 Russiam inter et Serenissimam Rempublocam Polonam conclusas, satis abunde enumerasse Ditiones, Provincias et Terras, quae ab una et altera parte possessae et possidendae sunt, adeo ut hae nec dubio nec praetensionibus ullis subesse queant.

Metuuntur saepius, quae metuenda non sunt.

Quorum in censum titulus: Totius Russiae, jamjam venit.

Ne vero mens pia et voluntas amica Imperatricis Totius Russiae erga Serenissimam Rempublicam Poloniae Magnumque Ducatum Lithvaniae incognita et non perspecta maneat, vigore hujus ad factam requisitionem declaramus, Suam Imperatioram Majestatem, Dominam nostram Clementissimam, ex usu tituli: Totius Russiae, nec sibi, nec successoribus suis, neque Imperio suo, jus ullum in Ditiones et Terras, quae sub domine Russiae a Regno Poloniae Magnoque Ducatu Lithvaniae possidentur, eorumque subsunt Imperio, ullatenus vendicaturam, quin potius Serenissimae Reipublicae garantiam seu tuitionem jurium, immunitatum, aeque ac Ditionum et Terrarum, quae vel de jure possidendae sunt, vel actu possidentur, praestituram, et contra omnes, qui forsan turbare eas praesumerent, perpetuo manutenturam, tutaturamque esse.

Caetera spondemus, nos curaturos esse, quo intra spatium septem septimanarum, Sua Imperatoria Majestas, Domina nostra Clementissima, hanc declarationem propria manu ratihabeat, confirmetque.

In cujus robur et fidem, hunc declarationis actum subscripsimus, et indignibus nostris gentilitiis munivimus.

Actum Varsaviae die 23 mens: Maji anno 1764.

Hermannus Carolus Keyserling S. R. J. C. m. pp.

(LS.)

Nicolaus Princeps Repnin.

m. pp.

(LS.)

Y oraz przyrzekli prokurować w czasie siedmiu tygodni ratyfikacyą z podpisem własnym ręki y z pieczęcią Nayiaśnieyzsey Monarchini Swoiey; więc Ichmć Deputowani do konferencyi pilną baczność mieć będą w odebraniu podczas agituiących się negocyacyi takowey przyrzeczoney, iako naysolennieyzey deklaracyi, ażeby pomieniony tytuł: całey Rossyi, ktory z tytułem Imperatorowy Rzeczpospolita, przykładem inzsych dworow, przyznaie, granicom, gruntom, włanościom, possessyom Rzeczyposp., y przyłączonych Prowincyi, tudzież tytułom, y prerogatywom Krolow Polskich dotąd uzywanym, żadnego naymnieyszego uszczerbku nie przynosił; oraz in cursu negocyacyi postrzegać z wszelką przezornością y dokładnością, y domawiać się maią, aby tak pretensye wzselkie Rzeczyp., tudzieżdesideria Woiewodztw, Ziem y Powiatow, ktore Imć PP.

Posłowie Ichmciom PPnom Deputowanym do konferencyi podadzą, iako też injuriae privatorum z należytą y sprawiedliwą satysfakcyą uspokoione były.

Co do tytułu: Krola Pruskiego: dla dworu Berlińskiego, ponieważ Ichmć PP.

Poseł Wielki Pełnomocny, y Rezydent Pruscy, dali formalną deklaracyą rękami swoiemi podpisaną, ktorey słowa są:

Nos Carolus Princeps de Carolath S. R. I. Comes de Schoenaich etc.

Eques Ordinis Aquilae Nigrae, Suae Maiestatis Regiae Borussiae Generalis Exercituum locum tenens, Orator Extraordinarius et Plenipotentiarius, necnon Gedeon de Benoit ejusdem Regiae Maiestatis Legationum Consiliarius Actualis, et Resident apud Serenissimam Rempublicam.

Ex quo Serenissima Respublica Poloniae in corpore ad exemplum omnium aliarum Potentiarum titulum T\Regium Borussiae recognoscere decrevit, ea tamen lege, ne haec recognitio nec juribus, nec possessionibus Reipublicae sit damno vel praejudico: hinc nos infrascripti Sacrae Regiae Maiestatis Borussiae Ministri, vigore hujus declaramus, Suae Regiae Majestati nec animum, neque mentem esse, usu hujus tituli tractatibus et Conventionibus inter Illam et Serenissimam Rempublicam feliciter existentibus, quidquam praejudicii afferre, quin potius omnium Reipublicae jurium, aeque ac libertatum garantiam seu tuitionem praestituram et manutenturam esse.

Caetera spondemus nos operam impensuros esse, quo haec declaratio a Regia Sua Majestate propria manu ratihabeatur atque confirmetur.

Quorum in fidem hunc declarationis actum subscripsimus, et gentilitiorum insignium nostrorum sigillis munivimus.

Actum Varsaviae d.

27 Maij a. D.

1764.

C. P. D. Carolath mpp.

(L. S.)

G. D. Benoit mpp.

(L. S.)

Y oraz przyrzekli prokurować ratyfikacyą z podpisem własney ręki y pieczęcią Nayiaśnieyszego Pana swego; więc Ichmość Deputowani do konferencyi pilną baczność mieć będą w odebraniu podczas agituiących się negocyacyi takowey przyrzeczoney iako naysolennieyszey deklaracyi, ażeby pomieniony tytuł: Krola Pruskiego, ktory Rzeczpospolita, przykładem inzsych dworow, przyznaie, granicom, gruntom, własnościom, possessyom Rzeczyp.

y przyłączonych Woiewodztw, Ziem Pruskich, tudzież prawom, tytułom y prerogatywom Krolow Polskich dotąd używanym, żadnego naymnieyzsego uzsczerbku nie przynosił; oraz in cursu negocyacyi postrzegać z wszelką przezornością y dokładnością y domawiać się maią, ażeby tak pretensye wszelkie Rzeczyposp., tudziez desideria Woiewodztw, Ziem y Powiatow, ktore Ichmść PP.

Posłowie Ichmciom PP.

Deputowanym dla informacyi podadzą, iako też injuriae privatorum z należytą y sprawiedliwą satysfakcyą uspokoione były.


text: Archandrja, archandza, archandja, akandja, okindja, (z tur.),orszak, tłum, gawiedź.


corpora: CEN

text:
Na początku stycznia serwis LinkedIn.com zamieścił na swoich stronach ogłoszenie mówiące o poszukiwaniu w Polsce doświadczonego menadżera, który mógłby się zająć wprowadzeniem serwisu aukcyjnego eBay Poland na rynek.

Okazuje się, że już na dniach plany amerykańskiego giganta zostaną zrealizowane.

Prawdopodobnie, już we wtorek oficjalnie zostanie uruchomiona witryna eBay.pl, która obecnie prosi o podanie przez użytkownika hasła.

Wcześniej przekierowywała ona na witrynę eBay.com.

Jak dowiedziała się Gazeta.pl, w polskiej filii eBay ma pracować góra kilkanaście osób, głównie Polaków, oraz osoby zatrudnione w niemieckim eBay.

eBay jest międzynarodowym serwisem aukcyjnym z siedzibą w Kalifornii.

Zeszłoroczne przychody spółki, pochodzące głównie z prowizji od transakcji i aukcji, wyniosły 3,27 milardy dolarów.

eBay jest także właścicielem serwisu PayPal, umożliwiającego łatwą płatność na aukcjach serwisu.

Przypomnijmy, że domena PayPal.pl także jest zarejestrowana przez amerykańską firmę.

"Nie komentujemy informacji o wejściu eBay" - powiedział nam we wtorek Bartek Szambelan, rzecznik Allegro.pl.


text:
Prokurator Alicja Horn

Rozdział 11

Tadeusz Dołęga-Mostowicz

Rozdział 11

- Oj, kapitanie!

Ja jeszcze nie jestem gotowa! - zawołała Luba przez drzwi.

- Co?

Jeszcze? - z udawanym oburzeniem krzyknął Drucki.

- A co pan chciał pokazać?

- Swój nowy sprawunek, ale jeżeli pani nie jest gotowa, to do widzenia, wychodzę!

Zaczął tupać nogami i cichutko usiadł na krześle tuż przy drzwiach.

- Kapitanie!

Kapitanie! - wołała Luba, a nie usłyszawszy odpowiedzi, wpadła do salonu.

Była rzeczywiście nie ubrana: W kombinezce i w szlafroczku, który zdążyła nałożyć tylko na jedną rękę.

Nie spostrzegłszy Druckiego, przebiegła do drzwi prowadzących do jadalni i wychyliwszy głowę zza nich, wołała:

- Już, już, jestem gotowa, proszę wrócić.

Jednocześnie usiłowała zwalczyć opór drugiego rękawa.

Gdy w końcu udało się jej to, Drucki, nie ruszając się z miejsca, powiedział bardzo głośno:

- No, nareszcie!

- Ach! - przestraszyła się Luba.

- O, niedobry kapitan!

Jak można...

Podglądać mnie nie ubraną!

Podbiegła do niego i pochyliwszy się surowo groziła mu palcem.

Zaśmiał się i złapał ją za ręce.

Czy chwyt był za mocny, czy dywan jej się usunął, dość że zachwiała się, straciła równowagę i znalazła się u niego na kolanach.

Zastygła w bezruchu, nie puszczając jego ręki.

- Luba!... - ostrzegawczym szeptem powiedział Drucki.

Wybuchnęła śmiechem i zarzuciła mu ręce na szyję:

- Przestraszył mnie, to teraz musi uspokoić.

- Luba! - chrapliwie powtórzył Drucki.

Rozchyliła usta tuż przy jego wargach, oczy jej żarzyły się.

Nagie ramiona przesuwały się po szyi i karku.

Przywarły doń tak, że czuł przyśpieszony oddech jej piersi.

Zacisnął szczęki i odwrócił głowę.

Wówczas zaczęła mu szeptać do ucha, że wszystko nic, że niech świat się zawali, że służąca nie wejdzie, że już dłużej nie potrafi, że kochany, że to męczarnia, że niech się stanie, co chce...

Jej chciwe wargi przesuwały się gorącą smugą po jego twarzy.

Porwał ją nagle na ręce, zdusił w uścisku, zerwał się i zaczął chodzić po pokoju.

Oczy zachodziły mu mgłą, w piersi rzęziło, krew szalonym tętnem waliła w skroniach.

Nie czuł jej ciężaru, a przecież zataczał się, jak pijany.

Nie, to było ponad jego siły!

Oderwał przemocą jej ręce od siebie, rzucił się na fotel.

- Nie można tak, Luba... to straszne... nie można... - mówił przerywanym głosem - dałem twemu mężowi słowo...

Podeszła do niego:

- Więc co!

Więc co!

Więc nie dotrzymasz - szeptała, czepiając się jego rąk.

- Dotrzymam!...

Luba!...

Muszę dotrzymać i dotrzymam!...

- Dałeś słowo - nie ustępowała - że nie weźmiesz mnie...

No więc dobrze, dobrze...

Ale nie odmawiaj mi swoich pieszczot...

Przecież to wolno...

- Luba, ja oszaleję!

Czy ty nie rozumiesz?!...

- Nic nie rozumiem, nic nie chcę rozumieć - tuliła się do niego - mój cudny, mój najsłodszy...

Miał ręce gorące, jak płomień, a skóra jej była zimna jak marmur.

Miał wargi spieczone, usta jej były soczyste i wilgotne.

Ostry dzwonek telefonu obudził ich i otrzeźwił.

Słuchawka drżała w ręku Luby i głos jej drżał:

- Słucham?

- ...

- A, to ty?...

Co chciałeś?

- ...

- Mały na spacerze.

A ja zaraz wychodzę, bo przyszedł kapitan.

Idziemy razem.

- ...

- Dobrze.

I ja cię całuję.

A nie spóźnij się na obiad.

Drucki przetarł czoło, poszedł do jadalni, wypił duszkiem dwie szklanki wody i zapalił papierosa.

Luba pocałowała go w usta i pobiegła ubierać się.

Po kilku minutach zjawiła się gotowa.

- Pani Lubo - zaczął Drucki, lecz ona mu przerwała:

- Tylko nie morały, kapitanie, tylko nie morały!

- Jednak...

- Przecież to było takie niewinne, a takie cudne.

Chodźmy, chodźmy.

Zajrzała jeszcze do kuchni, wydała jakieś dyspozycje i wyszli na ulicę.

Przed bramą stał długi, popielaty jak mysz, dwuosobowy samochód, lśniący świeżym lakierem.

- Ach, jaki piękny samochód - zawołała Luba - ciekawa jestem, czyj to może być.

- Cacko - potwierdził Drucki.

- To pewnie Bauman kupił - domyśliła się Luba.

- Nie.

- Kapitanie!

- Tak - kiwnął głową - to jest właśnie ten nabytek, który chciałem pani pokazać.

- Cudowny!

- A zobaczy pani, jak chodzi!

Otworzył drzwiczki, pomógł jej wsiąść i sam zajął miejsce przy kierownicy.

- Jaka to marka? - zapytała go Luba.

- "Fould".

Sześć cylinderków.

- Musiał kosztować ładne pieniądze.

- Znacznie taniej - zaśmiał się Drucki - niż wygląda.

Pojechali do Wilanowa.

Za miastem wiosna była już w całej pełni.

Rozorana ziemia pachniała mocnym, intensywnym zapachem, przydrożne rowy zieleniły się runią.

Drzewa pokryte były pierwszym, drobniutkim liściem.

W Wilanowie pili mleko i jedli czarny, miodem pachnący razowiec.

Wracali do Warszawy w doskonałych humorach.

Wóz istotnie szedł doskonale, chociaż Drucki zauważył, że trzeba będzie podkręcić amortyzatory przy resorach.

Odwiózł Lubę do domu i wrócił do hotelu.

- Jest list do pana dyrektora - zatrzymał go portier.

W białej kopercie była tylko krótka kartka, pisana na maszynie:

"Czekam koniecznie dziś wieczorem - K."

- A więc przyszło - westchnął Drucki.

Punktualnie o ósmej był na Żoliborzu.

Brunicki czekał nań w hallu.

- Jestem - powiedział Drucki.

- Dziękuję ci - wskazał mu fotel profesor.

- Czy zniszczyłeś moją kartkę?

- Oczywiście.

- Musimy pomówić dłużej.

Może pozwolisz herbaty?

- Jeżeli nie zrobi ci różnicy, prosiłbym o mocną.

Profesor nacisnął dzwonek.

Natychmiast zjawił się kwadratowy brodacz i wysłuchawszy rozkazu, po chwili przyniósł tacę z herbatą.

- O jedno muszę cię prosić - zaczął profesor - mianowicie, o przyjęcie tego, co powiem, z dobrą wiarą, a zatem o niewypytywanie mnie o rzeczy, których sam nie powiem.

- Nie przyszedłem tu dla zaspokajania swojej ciekawości - kiwnął głową Drucki.

- Zatem rzecz się ma, jak następuje: przepisy prawne nie pozwalają na eksperymentowanie naukowe na pacjentach.

Wiesz dobrze, że pytaniem, jakie zadałem nauce i na jakie od lat szukam odpowiedzi, jest: czy tak zwane "zapatrzenie" jest możliwe?

- Wiem.

- Otóż kierowały mną pobudki, przyznaję, a ty, Bohdanie, wiesz to lepiej, niż ktokolwiek inny, osobiste.

Dlatego mógłbym być w niezgodzie z moją etyką, gdyby nie obojętność kwestii pobudek badań dla samej wiedzy.

Chodzi o rzecz zbyt doniosłą, zbyt wielką, bym moje czy twoje ewentualne skrupuły mógł tu brać pod uwagę.

Badania zaś mogą być prowadzone wyłącznie drogą eksperymentalną.

Do tego potrzebne mi są odpowiednie obiekty, dostarczeniem których ty musisz się zająć.

- Dostarczaniem... ludzi? - zapytał Drucki.

- Kobiet - potwierdził Brunicki.

- Kobiet?...

Wielu kobiet?

- Poczekaj.

Jak zapewne domyślasz się, dotychczas musiałem robić to sam.

Jednak z wielu względów było to niebezpieczne i zbyt często niecelowe.

Chodzi mi bowiem o kobiety wyłącznie ciężarne.

Nie będę ci wskazywał sposobów, do jakich musiałem się uciekać, by kobiety takie zdobyć.

Pozwolę sobie zwrócić twoją uwagę na dwa główne źródła: pierwsze to pokątne akuszerki, do których zwracają się z powodu ciąży, drugi - to brzegi Wisły, przejazdy kolejowe, ogrody publiczne itp., czyli miejsca najczęstszych samobójstw tych dziewcząt, które doznały tak zwanego zawodu miłosnego, a których warunki materialne czy rodzinne uniemożliwiają poród lub też sztuczne poronienie.

Rozumiesz?

Drucki zacisnął palce:

- I te mam dostarczać tobie?

- Nie te.

Wśród nich bywa bowiem wiele i takich, które inne powody pchają do samobójstwa.

Dlatego trzeba wybierać.

Trzeba najpierw upewnić się, że dany osobnik rzeczywiście znajduje się w odmiennym stanie.

Inaczej szkoda byłoby zachodu i narażania się na niebezpieczeństwo.

Poza tym trzeba wybierać kobiety młode, do trzydziestu lat, zdrowe, silne.

Najbardziej pożądany jest element inteligentniejszy, o wrażliwej psychice.

- Cóż z nim mam robić?

- Zadaniem twoim będzie odnalezienie odpowiedniego obiektu bez zwrócenia na siebie czyjejkolwiek uwagi i następnie dostarczenie go tutaj.

Ze względów bezpieczeństwa należy być szczególnie ostrożnym.

Dlatego przewóz pacjentki do tej willi musi się odbyć w stanie jej odurzenia.

Może być odurzona alkoholem, chloroformem, eterem lub też innymi środkami, w które cię zaopatrzę.

W każdym razie nie może ona zdawać sobie sprawy dokąd jest wieziona i gdzie się znajduje.

Normalnie nie gra to większej roli, są jednak wypadki, gdy zaniedbanie odurzenia może doprowadzić do nieobliczalnych następstw.

- I to wszystko, czego ode mnie żądasz?

- Niezupełnie.

Po kilku dniach będziesz musiał odszukać winowajcę ciąży i zdobyć jego fotografię oraz, o ile będzie to możliwe, podobizny jego rodziców i rodziców dziewczyny.

Nie przedstawia to wiele trudności, bowiem zazwyczaj po zniknięciu dziewczyny robi się awantura.

Interesują się fotoreporterzy, wywiadowcy policyjni, często detektywi prywatni.

Twoja osoba więc nie może ściągnąć niczyjej uwagi.

Profesor flegmatycznie zapalił papierosa i dodał:

- W przyszłości będę od ciebie oczekiwał jeszcze pewnych uprzejmości, ale na razie to wszystko.

Drucki wbił weń ponury wzrok:

- Trupy wywozić, co?

- Dlaczego trupy? - nieprzyjemnie roześmiał się Brunicki.

- Żadnych trupów nie będzie, upewniam cię.

- Więc daruj, jak sobie wyobrażasz moje i twoje własne bezpieczeństwo?

Przecież te nieszczęsne po opuszczeniu twego domu...

- Prosiłem cię - przerwał profesor - byś nie wypytywał.

Drucki wstał i zaczął wielkimi krokami chodzić po hallu.

Nie wierzył Brunickiemu.

Teraz najfantastyczniejsze przypuszczenia i obawy, jakie go trapiły po obietnicy danej profesorowi, zostały zdystansowane.

Ma spełniać haniebną rolę...

Oczywiście... najhaniebniejszą...

Zdobywać zaufanie nieszczęśliwych, okłamywać je i oddawać, wydawać w ręce Brunickiego i tego Japończyka... na diabli wiedzą jakie udręki.

- Dla dobra nauki - zbudziła się w nim perfidna refleksja.

- Ohyda - powiedział głośno.

- Skądże nagle taka wyczulona moralność? - z gryzącą ironią zapytał profesor.

- Ohyda - powtórzył Drucki.

- Więc... odmawiasz?

- Czekaj!

Powiedz mi tylko...

Daj mi słowo honoru, że ich nie zabijesz, że...

Profesor zatrzymał go ruchem ręki:

- Człowieku!

Nie potrzebuję ich zabijać!

Cóż zresztą zrobiłbym z trupami?

Przeciwnie, są zawsze najstaranniej pielęgnowane.

- Słowo honoru?

- Więc dobrze, daję ci słowo honoru - z irytacją powiedział Brunicki.

- Nie jestem bezmyślnym zwierzęciem, które zabija ludzi bez celu.

Ja nie tylko nie mam celu w śmierci tych kobiet, lecz chcę, by żyły w zdrowiu, szczęściu i wszelkiej pomyślności.

Rozmowa przeciągnęła się do późnej nocy.

Drucki zadzwonił do "Argentyny" i wydał kilka poleceń.

Kolację jedli we dwójkę.

Doktor Kunoki nie pokazał się wcale.

Drucki wyszedł zmęczony i wyczerpany nerwowo.

W najbliższych dniach miał się zająć swym nowym, obrzydliwym rzemiosłem.

Ostatecznie nie miał innego wyjścia.

Dał Brunickiemu solenną obietnicę i przyszedł czas jej dotrzymania.

Tego dnia dyrektor Winkler nie był usposobiony różowo.

Zaraz po jego zjawieniu się przekonał się o tym portier, który miał pecha właśnie dziś trochę podpić.

Następną ofiarą stał się inżynier Turman, któremu polecił odmówić dalszego kredytu.

Podczas tańca zespołowego elektromonter zapomniał kolejności efektów świetlnych i dowiedział się, że w Ameryce poznałby za to kolejność własnych zębów.

Panna Tecia została poinformowana, że karczochy lubią być pisane przez "ch", kiper, że może nie wydawać "Cristalu", gdy proszą go o "Cordon rouge", gospodyni zaznajomiła się z poglądami pana dyrektora na kwestię zamiatania kuchni, a Kazia usłyszała opryskliwe "odczep się".

Od początku nie pamiętano tu dyrektora w takim nastroju.

Na dobitek kazał podać sobie do gabinetu butelkę dżinu i pił kieliszek za kieliszkiem, nie zwracając uwagi na lękliwe spojrzenia Teci, straszliwie przygnębionej i zaniepokojonej stanem humoru szefa.

Drucki nie spał tego ranka wcale.

Położył się do łóżka i palił papierosy.

O dziewiątej był już na nogach.

Zatelefonował do banku, do jednego z dostawców, wreszcie do Załkinda, od którego dowiedział się, że Luba jest zachwycona jego samochodem.

- Przejadę się - pomyślał - to mi dobrze zrobi.

Poszedł do garażu, obejrzał silnik, sam nalał benzyny i wyprowadził wóz.

Wczesnym rankiem musiał padać deszcz, gdyż powietrze było czyste, a jezdnia wilgotna.

Ruszył przez Nowy Świat, skręcił w Aleję Trzeciego Maja i zaczął dodawać gazu.

Ponieważ złożył szybę, wiatr bił mu prosto w twarz.

Przez Most Poniatowskiego przeleciał, jak strzała, nie zwracając uwagi na groźną minę posterunkowego i w ciągu minuty był za miastem.

Strzałka na zegarze szybkości przesunęła się na setkę, sto dziesięć, sto dwadzieścia... trzydzieści...

Na szczęście szosa była dobra i prawie pusta.

Pęd powietrza zapierał mu oddech i wprost oślepiał.

Obraz mijanych drzew, zabudowań, ludzi, zlewał się w niewyraźną mgłę.

- Tak wyrżnąć się teraz o jakiś mur - myślał - sekunda i po wszystkim!

Nagle, na dość łagodnym zakręcie, ujrzał o kilkanaście metrów przed sobą stado krów.

Nie zmniejszył szybkości.

W lewo biegła wąska i nierówna droga polna.

Skręcił.

Wóz w podskokach wpadł na wyboje.

- Diabli wezmą maszynę - przemknęło mu przez głowę.

Gdyby nie ściskał w obu rękach kierownicy, wyleciałby w górę jak piłka.

- A niech wezmą!

Droga szła między wznoszącymi się po obu stronach zagonami, zwijała się w bezsensowne pętle i zbiegała do małej, szeroko rozlanej i na oko nie głębokiej rzeczułki, za którą dość stromo wznosiła się na pagórek.

Woda ze świstem wzbiła się dwiema szerokimi fontannami spod kół auta.

- Hoee! - krzyknął z całej piersi Drucki, nie słysząc własnego głosu.

Na szczęście dno było równe i choć mokry do ostatniej nitki, przejechał bród.

Z pagórka dojrzał małą wioskę, do której właśnie prowadziła droga i z furią zakręcił wprost na zorane pole.

Była to piekielna huśtawka, lecz prawie tego nie czuł.

Pędził wprost przed siebie na drewniany płot.

Tuż przed nim pochylił głowę i jeszcze dał gazu.

Deski nie musiały być grube i zbyt mocne, gdyż ani na sekundę nie zatrzymały auta.

Krótki trzask, brzęk rozbitego szkła reflektorów, zgrzyt po blasze maski i wóz wypadł na szosę.

Drucki zamknął gaz i nacisnął hamulce.

- Jestem wariat - powiedział głośno.

Nowiuteńki samochód wyglądał rozpaczliwie.

Emalia poodpadała, zderzaki były pogięte, zapasowe koło gdzieś zgubił i cały wóz pokryty był błotem.

Drucki roześmiał się:

- Kwalifikuję się wprost do Tworek.

Na szczęście silnik ani podwozie nie zostały uszkodzone, a przynajmniej auto szło nieźle, chociaż wszystko w nim brzęczało i zgrzytało.

- Trzeba je od razu oddać do remontu - pomyślał, jadąc wolno w stronę miasta - ze dwa tysiączki będzie kosztowała ta wariacka jazda.

Jednak nie żałował tego.

Auto było zniszczone, sam czuł znużenie wszystkich mięśni i ból w karku, lecz nastrój poprawił się znakomicie.

Ostatecznie, mógł to samo osiągnąć bez psucia samochodu.

Polatać po polu z wywieszonym językiem, czy postukać głową w ścianę...

- Boże drogi - chwycił się za głowę inżynier warsztatowy, gdy zobaczył, w jakim stanie jest wczoraj sprzedany, nowiuteńki wóz - co się stało?

Miał pan katastrofę?

- Nie - śmiał się Drucki - nie miałem.

Po prostu pański "Fould" dostał szału i ponosił mnie po wertepach.

- Jak to?!

Hamulce nie działały?

- Owszem, tylko tak bestia rwała, że nie miałem serca hamować.

Inżynier popatrzył na niego nieufnie, wymienił krótkie, porozumiewawcze spojrzenie z mechanikiem i powiedział:

- Aha!

- Myśli pan, że zwariowałem? - poważnie zapytał Drucki.

- Skądże, broń Boże! - bez przekonania zaprzeczył inżynier.

Nagle wpadł na pomysł nastraszenia inżyniera.

Niespodziewanie podskoczył w górę i ryknął:

- Wiwat!

- Może pan odpocznie? - nieśmiało zaproponował inżynier.

- Może szklaneczkę wody?...

Drucki wybuchnął śmiechem:

- No, niech się pan nie obawia, już mi lepiej.

Więc na kiedy spodziewa się pan wyreperować ten gruchot?

- Najmniej tydzień - zaopiniował inżynier, starając się trzymać możliwie daleko o niebezpiecznego klienta.

Temu jednak widocznie rzeczywiście przeszło, bo już całkiem rzeczowo i spokojnie zaczął mówić o szczegółach sprawy.

- Ale był pan zdenerwowany - z westchnieniem ulgi żegnał go inżynier.

- Panie kochany - powiedział Drucki po chwili namysłu - byłem piekielnie zdenerwowany i zaaplikowałem sobie tego bzika na odcięcie, jak mówili nasi dziadowie, humorów.

Wrócił do hotelu pieszo i położył się na kanapie.

Był bardzo zmęczony i natychmiast zasnął.

Gdy obudził się, było już ciemno.

Przebrał się i pojechał do "Argentyny".

Znowu był w normalnym, wesołym usposobieniu, żartował z personelem i śmiał się.

"Humory" zostały odcięte, jednak troska nie ustąpiła.

Najbliższe dni Drucki poświęcił obserwacjom "terenu" i przemyśliwaniu nad podjętym zadaniem.

W tym celu włóczył się po przedmieściach.

Postanowił ograniczyć się wyłącznie do samobójczyń.

Dlatego czytywał teraz kronikę wypadków w pismach sensacyjnych.

W Warszawie codziennie kilka młodych dziewcząt odbierało sobie życie.

Lecz jego prześladował pech.

Raz wprawdzie zobaczył młodą kobietę, wyglądającą na kucharkę, która miała bardzo smutną minę i siedziała na przejeździe kolejowym, lecz nie miała zamiaru rzucenia się pod pociąg, a bez zbytnich ceregieli przyznała się, że kiedyś spotykała się tu ze znajomym dróżnikiem, i teraz przychodzi na ten przejazd, bo "miło wspomnieć".

Brunicki dzwonił dwa razy w odstępach kilkudniowych, pytając o nowiny.

Wreszcie po tygodniu poszukiwań - udało się.

Szedł właśnie Ogrodową, gdy ujrzał pod latarnią wysoką, szczupłą brunetkę, liczącą drobne pieniądze.

Zwolnił kroku i czekał.

Po chwili wahania obserwowana otuliła się wełnianą chustką i weszła do pobliskiego składu aptecznego.

Drucki stanął przy oknie.

Sklepik był mały i wyraźnie widział obojętną minę sprzedającego i podniecony wyraz twarzy kupującej.

Buteleczka esencji octowej została ukryta pod chustą i dziewczyna wyszła.

Rozejrzała się niezdecydowanie dookoła, wreszcie skierowała się pośpiesznym krokiem w stronę placu Kercelego.

Drucki myślał, że tu się zatrzyma, lecz nie - skręciła na Młynarską.

Ulica była pusta.

Szedł szybko, bojąc się ją stracić z oczu, gdyż niemal biegła.

Zatrzymała się dopiero pod murem cmentarza i znowu się rozejrzała.

Widocznie czekała, aż on przejdzie.

- Panienko - zapytał - a nie wie panienka, która to może być godzina?

- Nie wiem - odpowiedziała drżącym głosem.

- Może ósma.

Stanął o kilka kroków od niej i powiedział żartobliwie:

- A to panienka nie boi się tak po ciemku tu, koło nieboszczyków?

Odwróciła się od niego:

- Niech pan mnie zostawi...

Nie mnie bać się nieboszczyków - dokończyła szeptem.

Drucki flegmatycznie zapalił papierosa, zgasił zapałkę i westchnął sentencjonalnie:

- Z żywymi zawsze lepiej.

- Jak komu.

- Każdemu - zapewnił Drucki.

- Idź pan swoją drogą - odezwała się nadspodziewanie opryskliwie i obrzuciła go smutnym spojrzeniem.

- Rzucił?... - zapytał krótko po pauzie.

Zakryła twarz chusteczką i zapłakała.

- Z panienki to niemądra dziewczyna - pokiwał głową - rzucił ten, będzie inny.

Mało to mężczyzn...

Jeszcze dla takiej młodej i ładnej...

A może wróci...

- A niech go piorun strzeli - wybuchnęła - niech go krew zaleje!

Nie potrzebuję jego.

Ani jego, ani nikogo!

Odejdź pan, czego się przyczepił?!

- No to po co sobie krzywdę robić? - nie zrażał się Drucki.

- Dałaby panienka spokój.

Żyć zawsze warto.

- Takiś pan mądry - szlochała - a co, panu zdaje się, że to dadzą człowiekowi żyć?

- Niby kto nie da?

- Wszyscy.

Rodzice z domu wypędzą, z pracy wyrzucą, palcami będą wytykać.

A i żyć trzeba, panna z dzieckiem - to nikt grosza nie da zarobić...

Takie są ludzie.

- I takie, i nie takie - reflektował Drucki - a zresztą, może jest jeszcze rada?

- Za późno już, za późno...

Drań obiecał żenić się - i żeni...

Tylko nie ze mną.

Cóż mi zostało, gdzie ja się podzieję, ot, chyba tu... za murem...

Wybuchnęła znowu płaczem.

Drucki bez ceremonii objął ją i pogładził po ramieniu:

- Cicho... cicho...

Ktoś idzie.

Rzeczywiście, przeszli obok nich dwaj robotnicy.

Gdy ich kroki ucichły, Drucki powiedział:

- Ja panienką się zajmę.

Wszystko zrobimy tak, że ani o porodzie nikt wiedzieć nie będzie, ani palcami wytykać.

Przestała płakać i wytarła nos w czystą, białą chusteczkę:

- Co też pan mnie buja...

- Nie bujam.

- A może pan z jakiej policji, czy z magistratu?

Roześmiał się.

- Ani z policji, ani z magistratu.

Ot, mam za dużo pieniędzy i chcę panience pomóc, bo i mnie ludzie pomagali.

Przełknął ślinę i pomyślał, że przecież nie skłamał.

Czy jemu ludzie inaczej pomagali?

Może z wyjątkiem Załkinda...

Dziewczyna spojrzała mu w oczy, a on opuścił powieki:

- Chodźmy.

Bez słowa szła obok niego.

- Niech panienka odda mi tę buteleczkę.

Spojrzała na niego podejrzliwie i stanęła:

- Co ja pana obchodzę? - zapytała.

- A co by panienka zrobiła, gdyby zobaczyła, jak jakieś dziecko wkłada rękę do ognia?

- No tak, ale ja nie jestem dzieckiem.

- Jesteś, mała, jesteś.

Znowu szli w milczeniu.

- Dokąd pan mnie prowadzi?

- Dokąd?

A no, najpierw musimy oblać naszą znajomość i szczęśliwe zakończenie niemądrych zamiarów.

- Ja tam nie piję - otuliła się w chustkę dziewczyna.

- Ja też nie - zaśmiał się Drucki - ale tak, raz jeden, na poprawienie humoru.

O, wejdźmy tu.

Nie opierała się.

Była to mała knajpka, taka, jakich pełno na Woli.

Kaflowa posadzka, wysypana trocinami, niskie okna, zaciągnięte żółtym perkalem, czerwony szynkwas i kilka stolików na żelaznych nogach.

Za szynkwasem stał gruby, baryłkowaty mężczyzna z wielką szramą na policzku i z zakręconymi po wilhelmowsku czarnymi wąsami, lśniącymi od fiksatuaru.

- Szanowanie - burknął takim tonem, jakby był śmiertelnie obrażony.

- Serwus, panie starszy - skinął mu głową Drucki, nie zdejmując kapelusza - zakrapiana wiśniówką i jakąś byczą zagrychę.

Siedli w kąciku.

Oprócz nich w knajpce był tylko stary dorożkarz, który nawet nie zwrócił na nich uwagi.

Dziewczyna mogła mieć dziewiętnaście, może dwadzieścia lat, ubrana była bardzo skromnie, lecz schludnie.

Drucki, chociaż do swoich wycieczek używał najbardziej zniszczonego ubrania spostrzegł, że i to budziło w jego towarzyszce estymę.

Gospodarz przyniósł wódkę, serdelki i dwa widelce.

- Ogórka? - zapytał.

- Daj pan ogórka.

Gdy wypili po tęgim kieliszku, dziewczyna westchnęła:

- Pan to naprawdę musi być dobry człowiek!

- Eeee tam, dobry...

- Z oczu panu dobrze patrzy - uśmiechnęła się blado.

- Panience jeszcze lepiej.

- Co tam mnie, ja się nie liczę...

Przepadłam...

- Zdrowie nasze kawalerskie - uderzył w jej kieliszek Drucki.

Po półgodzinie humor jej poprawił się.

Oddała buteleczkę z esencją octową, zaczęła opowiadać o sobie.

Była córką motorniczego z tramwajów, mieszkała na Pelcowiźnie z rodzicami, a pracowała w sklepie modniarskim na Ogrodowej, zarabiając trzy złote dziennie.

Tak ją los pokierował, bo miała być nauczycielką.

Skończyła szkołę powszechną i chcieli ją oddać do gimnazjum.

Ale przyplątał się drań bez sumienia i zawrócił jej głowę.

Głupia była i tyle.

Teraz za to odpokutuje.

A on żeni się z córką kelnera, z taką dziobatą Jadzią, co to psy na nią wyją, bo i ruda do tego.

- A on?

- Ma się rozumieć, ślusarz, u Lilpopa pracuje.

Może pan słyszał, Walendziak Józef, taki brunet.

- A może zjedlibyśmy coś gorącego? - zachęcał Drucki.

- Dobrze.

Tylko pieniędzy szkoda.

- Dużo mam, nie szkoda.

Wyjął stuzłotówkę i położył na stole.

- Panie starszy, może coś na gorąco?

- Albo kotlet wieprzowy, albo nic - zawarczał gospodarz.

- Każ pan zrobić dwa.

Ale, panie starszy, telefonu tu nie ma?

- Czego?

- Telefonu.

- Na rogu, w aptece - otarł nos rękawem, poprawił wąsy i poszedł do kuchni.

- Ja zaraz wrócę, sekundka - powiedział Drucki.

- Tylko proszę czekać!

Dobrze?

Dziewczyna kiwnęła głową.

- A gdzie się podzieję?

Będę czekać.

Tylko niech pan przyjdzie, bo jak nie, to ja nie mam czym zapłacić i do komisariatu mnie odprowadzą.

- Przecież zostawiam za siebie zastaw - zaśmiał się Drucki, podsuwając banknot pod talerz.

Roześmiała się i ona.

Alkohol robił swoje.

Pogładził jej podbródek i wyszedł.

Apteka była tuż i telefon wolny.

W kilku słowach rozmówił się z Brunickim, używając języka angielskiego, by aptekarz nie mógł zrozumieć.

Gdy wracał, przemknęło mu przez głowę, że dziewczyna zabrała pieniądze i ulotniła się.

Wbrew rozsądkowi, ucieszył się tym ogromnie.

Zastał ją jednak przy stoliku.

- O, wrócił pan! - zawołała prawie radośnie.

- Pijmy! - odpowiedział, nalewając kieliszek.

Była już prawie nieprzytomna, gdy wychodzili.

Wziął ją pod rękę, ulice były zupełnie ciemne i zanim doszedł do umówionego miejsca, nie był pewien, czy profesor przysłał samochód, tym bardziej, że szofer zgasił światła.

- Taksówką pojedziemy? - pytała, zataczając się.

- Taksówką - potwierdził, wciągając ją do auta.

Zasnęła prawie natychmiast na jego ramieniu.

Żuł między zębami przekleństwa.

Teraz może cofnąłby się, lecz auto mknęło z wzrastającą szybkością.

W niespełna kwadrans zatrzymali się przed bramą willi na Dębowej.

Czekano widocznie na nich uważnie, bo brama otworzyła się natychmiast.

Wóz zatoczył koło i stanął przed małymi drzwiami na tyłach willi.

Dwie postacie wynurzyły się z mroku.

Drzwiczki samochodowe otworzyły się z zewnątrz i Drucki usłyszał przytłumione pytanie Brunickiego:

- Przytomna?

- Nie.

Śpi.

- Alkohol?

- Tak.

- Dawaj ją tu.

Pomógł wydobyć bezwładną dziewczynę i chciał zamknąć drzwiczki, lecz dotknął czegoś wilgotnego.

To Japończyk mokrą serwetką wycierał klamki i poduszki wozu.

- Weź za nogi - szepnął Brunicki.

Szli, niosąc ją po omacku przez długi, ciemny korytarz.

Za nimi rozległ się warkot odjeżdżającego samochodu, trzaśnięcie klucza w zamykanych drzwiach i szybkie kroki Japończyka.

Dr Kunoki wyprzedził ich i zapalił światło.

Był to ładny, biały pokój, przypominający urządzeniem sanatoria i nieco pracownię malarską, gdyż okna umieszczone były w suficie.

Położyli dziewczynę na łóżku.

Japończyk zbadał jej puls, Brunicki przyniósł aparat do iniekcji i zastrzyknął jej pod skórę jakieś lekarstwo.

- Chodź - wziął pod rękę Druckiego.

Szli znowu korytarzem, mijając kilkoro drzwi, bliźniaczo podobnych do tych, za jakimi została nowa pacjentka profesora.

Wszystkie były obite grubym wojłokiem i nie miały klamek.

Przeszli obok pokoju kąpielowego, w którym słychać było pluskanie wody i płacz dziecka.

- Ty masz tu cały szpital - zauważył Drucki.

Przeszli dość dużą, ciemną salę, pobłyskującą z kątów niklowanymi aparatami.

Laboratorium czy też sala operacyjna.

Znowu korytarz, grube drzwi, które profesor otworzył kluczem i oto znaleźli się w znajomym hallu.

- Dziękuję ci - powiedział Brunicki.

- Karolu - przytrzymał jego dłoń Drucki - pamiętaj, że ona ma żyć.

- Będzie żyć - poirytowanym głosem odparł profesor.

- Teraz powiedz mi tylko, czy wszystko w porządku?

- Myślę, że tak.

- Nie śledzono cię?

- Tego jestem pewien.

- Nie będą mogli cię poznać?

Drucki zapewnił, że nie ma żadnych obaw.

- Dziś już za późno i ty pewno nie masz czasu - spojrzał na zegarek profesor - zatem może będziesz tak dobry i wpadniesz jutro koło południa do Kliniki Psychiatrycznej.

- Po co jeszcze?

- Muszę opisać szczegóły biograficzne, rodzinne itp. tej dziewczyny.

Teraz powiedz mi tylko, czy ona na pewno jest w ciąży?

- Na pewno.

- A który miesiąc?

- Pojęcia nie mam.

- Zamach samobójczy?

- Tak, chciała się otruć esencją octową.

Profesor odprowadził go aż do furtki i ostrzegł:

- Uważaj na ulicy.

- Nie bój się - skrzywił się Drucki - na tym znam się lepiej od ciebie.

Nikogo w pobliżu nie było.

Jednak nie wziął najbliższej taksówki, a wsiadł do tramwaju.

Po przejechaniu kilku przystanków wyskoczył, skręcił w boczną ulicę i tu dopiero wziął auto.

Gdy przebierał się, znalazł w kieszeni buteleczkę z esencją.

- Jednakże jestem nieostrożny - pomyślał.

Po drodze do "Argentyny" wrzucił buteleczkę do kosza na śmiecie.

- Panie dyrektorze - z uśmiechem przywitał go kasjer Justek - dzwonił mecenas Łęczycki i zamówił lożę.

- Co pan mówi! - ucieszył się Drucki.

- Zarezerwowałem dziewiątkę.

- Dziękuję panu.

Odzyskał dobry humor.

- Więc jednak przyjdzie - pomyślał.

Omylił się.

Alicja nie przyszła.

Łęczycki zjawił się z większym towarzystwem, lecz bez Alicji.

- To zacięta baba - z podziwem skonstatował w duchu Drucki.

Pił tej nocy i zburczał Kazię za natręctwo.

Wszakże wolał nie być sam i zabrał ze sobą do hotelu Tecię.

Starał się nie myśleć o swej dzisiejszej eskapadzie, lecz nie mógł w żaden sposób odpędzić wspomnienia tamtej dziewczyny.

Wreszcie alkohol i zmęczenie zrobiły swoje.

Wyprawił Tecię i zasnął kamiennym snem.

Obudziło go pukanie do drzwi.

Spojrzał na zegarek: - jedenasta, to pewno służący.

Ryknął:

- Proszę - i usiadł na łóżku, szeroko otwierając oczy.

W drzwiach stała Luba.

- O, kapitan jeszcze śpi? - zawołała swobodnie - dzień dobry.

- Luba! - powiedział z wyrzutem.

- Po co pani to zrobiła?

- Co? - zapytała z naiwną minką.

- NIech pani zejdzie do hallu i zaczeka.

Za pół godziny będę gotów.

Zaśmiała się i podeszła do łóżka:

- Miałam o panu lepszą opinię.

Sądziłam, że taki mężczyzna, jak pan, zawsze jest gotów...

Szczególnie, kiedy leży w łóżku i to w takiej ładnej piżamie.

- Luba!

Proszę się wynosić!

Usiłował swemu głosowi nadać możliwie groźne brzmienie, lecz ona wciąż się śmiała.

Patrzcie, jaki niegościnny!

No, nie przywita się pan ze mną?

- Nie przywitam się!

Zawinął się w kołdrę i z rozmachem odwrócił się twarzą do ściany.

Wówczas usiadła na łóżku i zdjąwszy rękawiczkę, przesunęła rozstawionymi palcami po jego włosach.

- Jedwab - powiedziała cicho.

- Luba!

Czy jedwab, czy szczecina, a zaraz wyskoczę i bez ceregieli dam ci w skórę.

- Nie wiedziałam - zaśmiała się - że kapitan jest sadystą.

Zsunęła kapelusik i zdjęła futro.

- Gorąco tu - zauważyła.

- Luba - zaczął tonem perswazji - po co pani to robi.

Przecież trzeba się zastanowić!

Jak można!

- Boże, jaki pan dziś nudny - westchnęła, znowu siadając na łóżku i pochylając się nad nim - przychodzi do niego piękna, młoda i spragniona kobieta, a on...

- A on wcale nie jest spragniony - przerwał Drucki.

- Nie? - zapytała z kokieterią.

- A nie!

Zupełnie nie!

Żebyś wiedziała, że przed chwilą miałem tu, w tym samym łóżku, młodą i piękną kobietę.

Powiedział to umyślnie.

Przypuszczał, że ją tym zrazi, lecz Luba jeszcze bliżej przysunęła się:

- Tak, tak, łóżko pachnie jeszcze jej perfumami, jeszcze jest ciepłe od jej pieszczot.

Jaka ona musiała być szczęśliwa!

Powiedz, czy była namiętna?

- Wiesz, Luba - oburzył się Drucki - że jesteś bezwstydna!

- Jestem, jestem, chcę być bezwstydna.

Powiedz, czy była ładniejsza ode mnie?

Ach, kapitanie, chciałabym chociaż wiedzieć, jak ją brałeś, jak jej ciało gięło się w twoich ramionach, jak oplatała cię sobą...

To musiało być piękne!...

Żywioł!

Płomień!

Huragan!

Wszystko, co ty robisz, musi być piękne i potężne...

Tuliła się do niego i jej gorący szept oblewał mu szyję.

- Luba, oszalałaś?

- Oszalałam!

Ach, jacy jesteśmy głupi i przesądni!

Czemu nie mogę upić się tobą!

Upić się do nieprzytomności!

Pojęcia nie masz, co dałabym za to, byś mi pozwolił tak leżeć przy tobie i patrzeć, jak bierzesz inną...

- Luba!

- Nie, nie, ty tego nie zrozumiesz, że to jest druga połowa rozkoszy...

Och, chciałabym być taka bezwstydna, taka rozkiełzana, rozpustna...

Wiesz, co byłoby moim marzeniem?

Żeby na twoich oczach oddawać się Borysowi, i na jego oczach tobie, i żeby była jeszcze druga kobieta, tak ładna i tak rozpustna, jak ja, i żeby...

Drucki usiadł i zawołał:

- Luba!

Ty jesteś chora!

Czy ty zdajesz sobie sprawę, że to jest wstrętne, co ty mówisz?!

- Upojne, oszałamiające...

Oplotła go ramionami i rozpaloną twarzą przywarła do jego piersi.

- Weź mnie, weź - szeptała urywanym głosem - bo się spalę na popiół...

Drapieżnymi chwytami zdarła z niego kołdrę i przywarła doń całym ciałem.

- Jak blisko jestem ciebie...

Jak cię czuję... kochany... kochany... kochany...

Głos przeszedł w rzężenie, w długi jęk, w krzyk i zemdlała - ramiona jej opadły.

Drucki zataczając się wstał i przetarł oczy.

Sam był nieprzytomny.

Dopiero po dłuższej chwili znalazł flakon z wodą kolońską i zaczął jej nacierać skronie.

- Luba!

Luba! - potrząsał nią.

Była bezwładna, i biała jak płótno.

- Co tu robić?

Poważnie zaniepokojony, chciał już dzwonić po pogotowie, gdy otworzyła oczy i uśmiechnęła się.

- Luba, czy lepiej pani?

Ruchem powiek przytaknęła.

Podał jej szklankę wody i przytrzymując głowę, wlał do ust kilka kropel.

Była jeszcze bardzo osłabiona, ale usiadła.

- Może kieliszek wina? - zaproponował.

- Dobrze.

Wypiła chciwie.

- Jeszcze? - zapytał.

- Proszę.

Gdy osądził, że jest jej już lepiej, zaczął perorę.

Mówił długo i bardzo przekonywająco.

Ona słuchała z uśmiechem i w końcu powiedziała:

- Chciałabym tak umrzeć, jak teraz zemdlałam.

Jeżeli w ten sposób odczuwa się śmierć, życie jest znacznie mniej warte, niż sądziłam.

- Kobieto!

Zlituj się nad sobą!

Trzeba przecież panować nad swoimi namiętnościami.

- Ja wyznaję inną zasadę - przecząco pokręciła głową - nie wiem, kto to powiedział, ale musiał być mądry: jedynym skutecznym środkiem zwalczania pokus jest ich zaspokajanie.

Czy to niesłuszne?

- Niesłuszne! - z przekonaniem zaakcentował Drucki i pomyślał, że sam wprawdzie zawsze postępował w ten sposób, lecz wcale przez to nie utrzymuje, że postępował słusznie.

Luba wstała i zrobiła kilka kroków.

- Nogi mi drżą, to dziwne - powiedziała z uśmiechem.

- No, widzi pani.

- Nie widzę - czuję.

Och, mój słodki!

Usiadła mu na kolanach i bezwładnie oparła głowę o jego policzek.

- Przyjdę tu jutro... pojutrze... co dzień będę przychodziła.

- Nie przyjdziesz! - rozgniewał się.

- Nie potrafię nie przyjść.

- Więc wyniosę się gdzie indziej i nie zostawię adresu.

- Widzisz, jakiś ty niedobry!

Drucki zdjął ją z kolan.

- Luba, musisz to zrozumieć.

Jestem mężczyzną i palnąłbym sobie raczej w łeb, niż mógłbym zostać twoim kochankiem.

Mam jedno słowo honoru!

Gdybym je złamał, gdybym twemu mężowi tak się odpłacił za jego przyjaźń i pomoc, uważałbym siebie za łajdaka.

Dlatego błagam cię, żebyś mnie zrozumiała.

Nie potrafię żyć, mając dla siebie pogardę.

- O, ty jesteś bardzo szlachetny!

- Nie o to chodzi - zirytował się - inaczej patrzę na szlachetność i moralność, niż inni.

Mam rację, czy oni ją mają, to moja sprawa.

Dość, że oświadczam ci kategorycznie: jeżeli jeszcze raz przyjdziesz do mnie, zmusisz mnie do wyjazdu.

Pojadę do Ameryki, czy do ciężkiego diabła i nie zobaczymy się więcej.

Daję ci na to słowo.

Zrozumiała, że dotrzyma groźby i rozpłakała się.

- Strasznie głupie jest życie - strasznie...

- No, nie płacz, Luba, to też nie jest mądre.

- Wiem - ocierała łzy.

- Chyba wiesz, że nie odpycham cię, bo nic dla ciebie nie czuję.

Chyba wierzysz, że robię to wielkim kosztem.

- Tym gorzej.

Och, te obrzydliwe przesądy!

Roześmiał się.

- Anarchistko!

- A żebyś wiedział!

Tonia jest idiotka ze swoim komunizmem.

Idiotka.

Burzy jedno więzienie, by wybudować sobie drugie.

Ja bym w ogóle to wszystko wysadziła w powietrze.

W drobne kawałeczki!

- I po co?

- Żeby była prawdziwa wolność!

- A cóż to jest prawdziwa wolność?

Luba zamyśliła się.

- Żeby każdemu wszystko było wolno.

- Jak to, wszystko?

Więc wolno byłoby na przykład, mnie zabić twego syna?

- A tak, wolno!

- Głupstwa gadasz, kochana Lubo, w największym więzieniu można być wolnym.

Patrz na mnie, ja właśnie jestem wolny, jak ptak.

- Ładna mi wolność.

Mówisz sam, że chciałbyś mnie mieć, a nie możesz, bo krępuje cię słowo, które dałeś Borysowi.

- Dałem je z własnej woli.

- Ale ono ci teraz ciąży.

- Nie.

- Jesteś, kapitanie, impertynentem!

- Źle mnie zrozumiałaś.

Mnie ciążyłoby bardziej złamanie słowa.

Widzisz, w tej chwili jestem szczęśliwy, że zdołałem zapanować nad sobą, gdyśMy byli tam - wskazał na łóżko.

- Kapitanie! - westchnęła żałośnie.

- Luba, bądź prawdziwym mężczyzną - powiedział ze śmiechem - a teraz zejdź do hallu.

Za kwadrans będę ubrany i odprowadzę cię.

Jak się czujesz?

Czuła się już dobrze.

Wstąpili do cukierni na kawę, po czym odwiózł ją do domu.

Rzeczywiście, nie przyszła ani nazajutrz, ani dni następnych.

Wstawał zresztą teraz znacznie wcześniej, gdyż auto już wyszło z remontu, dzięki czemu mógł robić wycieczki za miasto.

Czasem zabierał ze sobą Lubę, Tecię lub Tonię.

Kazia też kilkakrotnie napominała się, lecz zawsze zbywał ją wymówkami.

Dokuczała mu.

W ostatnich czasach nie odwiedzał jej wcale.

Dlatego ona wilkiem patrzyła na Tecię, a to znów odsuwało ją od Druckiego.

Była to sobota, dzień z najlepszą w "Argentynie" frekwencją i kasowo najmocniejszy.

Drucki przyszedł już o ósmej.

Przejrzał listę zamówień i wziął się do przeglądania korespondencji.

Przeważnie były to listy handlowe i miłosne.

Wśród nich znalazła się jednak duża, szara koperta, zaadresowana pismem maszynowym.

Wewnątrz zawierała arkusik papieru, również zapisany maszynowo i bez podpisu.

Ze zdziwieniem przeczytał:

"Dziś w nocy odbędzie się rewizja.

Proszę usunąć wszystko.

Pisze to nieznany panu przyjaciel.

Koniecznie spalić ten list".

Następowała data.

- Co za rewizja, u diabła?

Jakiś wariat, czy co?

Pomimo to list spalił.

Na próżno łamał sobie głowę, nie mógł pojąć, przed jaką rewizją go ostrzegano?

Z jakiej racji miano rewidować "Argentynę"?

I co ma usunąć?

Przecież nie ma tu tajnej gorzelni ani fabryki pieniędzy!

Jakby naprawdę powziął w tym względzie wątpliwości, obszedł cały lokal od piwnicy do balkonów.

Wszystko było w zupełnym porządku.

- Albo mistyfikacja - pomyślał - albo pomyłka, a raczej mistyfikacja.

No i kto w dodatku mógł go ostrzegać o rewizji?

W policji nikogo nie znał, a o takich rzeczach może wiedzieć tylko policja, czy tam inny sędzia śledczy.

Gości było coraz więcej.

Bawiono się świetnie.

Minęła druga, trzecia, czwarta...

- Oczywiście, mistyfikacja!

Drucki w swej wędrówce od stolika do stolika śmiał się, witał, przysiadał, gdy podszedł do niego kelner i szepnął do ucha:

- Panie dyrektorze, policja!

- Co?

- Policja.

Czym prędzej wybiegł do hallu, istotnie, pełno było policji mundurowej i ubranej po cywilnemu.

- Czy pan jest właścicielem tego lokalu? - zwrócił się do niego komisarz, tęgi brunet, którego nieraz widywał na ulicy.

- Ja - powiedział spokojnie - czym mogę panu służyć?

- Otrzymałem rozkaz przeprowadzenia tu rewizji.

- Rewizji? - udał zdziwienie Drucki - ależ, panie komisarzu, z jakiego powodu?

- Otrzymaliśmy rozkaz.

Jedyne, czym mogę panu służyć, to okazanie go na piśmie, jeżeli pan mi nie wierzy.

- Ależ wierzę w zupełności.

- Zatem zechce mi pan towarzyszyć.

W ciągu pięciu minut wszystkie drzwi zostały obstawione.

Wśród publiczności zapanowało niezadowolenie.

Służba szeroko otwierała oczy i była wystraszona.

Rewidowano lokal systematycznie, zaglądano do każdego kąta, ostukiwano ściany i podłogi, badano zawartość worków z kawą i cukrem.

Drucki uśmiechnął się tylko:

- To musiał być jakiś łajdacki donos.

Komisarz wreszcie wszedł do gabinetu Druckiego, wyprosił przerażoną pannę Tecię i zażądał kluczy od szafy ogniotrwałej i od biurka.

- Służę, oto klucze od kasy.

Biurko jest otwarte.

- Tu są pieniądze - powiedział komisarz, otwierając szafę pancerną - pan będzie łaskaw asystować przy rewidowaniu.

A to, jak się otwiera? - wskazał małą kasetkę.

- O tak - podniósł wieko Drucki.

Wewnątrz były kontrakty, kwity podatkowe itp.

Kasę zamknięto i przystąpiono do badania biurka.

W środkowej szufladzie, w której tkwił klucz, Drucki ujrzał ze zdumieniem dość dużą, płaską paczkę w żółtym papierze.

Wiedział na pewno, że takiej paczki nigdy nie miał w ręku i z całą pewnością nie wkładał jej do szuflady.

Na paczce przyklejona była drukowana etykieta:

"Tłuszcz roślinny Bix".

Wywiadowca, który ją wydobył, zamienił z komisarzem porozumiewawcze spojrzenie, które nie uszło uwagi Druckiego.

- Czy w kuchni "Argentyny" - zapytał lekko komisarz - używany jest ten tłuszcz roślinny?

- Bynajmniej, panie komisarzu, w ogóle nie używamy żadnych tłuszczów.

- Aha, więc to zapewne kupił pan na próbę.

- Bynajmniej, wcale nie kupowałem.

W ogóle widzę tę paczkę po raz pierwszy w życiu - odpowiedział spokojnie.

- Otworzyć - kazał komisarz.

W papierze było drewniane pudełko, a w pudełku mocno upakowane stały dwa rzędy flakonów z białym proszkiem.

Komisarz przymrużył oko i zaśmiał się:

- Ładny tłuszcz, co?...

- Morfina - zawołał wywiadowca.

Wszyscy funkcjonariusze policyjni, znajdujący się w gabinecie, stłoczyli się koło biurka.

- Dobry zapasik - odezwały się głosy, pełne zadowolenia.

- To nie należy do mnie - nie tracił spokoju Drucki.

- Wziął pan na przechowanie? - ironizował komisarz.

- Nie.

To zostało podłożone.

Komisarz usiadł i wyjął z teki papier.

- Podłożone?

No, oczywiście!

Zrozumiałe!

Zapewne ktoś z publiczności?

- Z publiczności - to wykluczone.

Publiczność nie ma tu dostępu.

- Zatem kogo pan posądza?

- Nikogo nie posądzam.

- No, dobrze, a kto z personelu ma tu dostęp?

Drucki wzruszył ramionami:

- Gdy ja jestem - każdy.

- A gdy pana nie ma?

- Gdy mnie nie ma, jest tu zawsze obecna moja sekretarka i często kasjer, pan Justek.

Więc ich pan podejrzewa?

- Bynajmniej, panie komisarzu.

Oczywiście, nieraz wchodzą tu i inni pracownicy.

Lecz nie mogą przecież zaglądać mi do biurka.

Ani kasjer, ani sekretarka, nie pozwoliliby na to.

Komisarz szybko robił notatki.

Mimo powagi, z jaką słuchał objaśnień Druckiego, widać było, że zupełnie mu nie wierzy.

Szepnął coś jednemu z policjantów i ten po chwili powrócił z panną Tecią.

Dziewczyna cała się trzęsła.

- Czy pani jest sekretarką dyrektora Winklera? - zapytał komisarz.

- Ja.

- Pani imię i nazwisko?

- Antonina Kruczewska.

- Czy pani zna tę paczkę? - pokazał jej zapakowaną już z powrotem morfinę.

- Owszem, znam.

- Tak?

Na pewno?

- Z całą pewnością, panie komisarzu.

Gdy dziś przyszłam do pracy, znalazłam ją na swoim stoliku przy maszynie.

- Ach tak?

A jak znalazła się w biurku?

- Sama ją włożyłam.

Zapanowała cisza.

Nikt nie spodziewał się takiej odpowiedzi.

- Powiada pani - odezwał się wreszcie komisarz - że pani ją włożyła do biurka.

W jakim celu?

- Żeby nie leżała na wierzchu.

Myślałam, że to paczka pana dyrektora, więc włożyłam do biurka do środkowej szuflady.

- A wie pani, co ta paczka zawiera?

- Owszem.

Jakiś tłuszcz roślinny.

- A dlaczego sądziła pani, że ta paczka jest własnością dyrektora?

Czy widywała pani u niego dawniej takie paczki?

- Nie.

Ale tu bywają tylko rzeczy pana dyrektora.

Pan kasjer nigdy by tu nic swego nie położył.

- Więc pani jest pewna, że takich paczek nie widywała pani dawniej?

- Ależ nigdy, panie komisarzu.

Jeszcze nawet powiedziałam panu Justkowi, że dziwię się, po co panu dyrektorowi ten tłuszcz.

- Więc i kasjer był przy tym?

- Tak jest.

Zeznania kasjera Justka potwierdziły to w zupełności.

Widział, jak panna Tecia wkładała paczkę do biurka.

Sprawa komplikowała się i komisarz widział się zmuszonym aresztować nie tylko dyrektora, lecz także jego sekretarkę i kasjera.

- Zatrzymuję państwa do dyspozycji sędziego śledczego.

Proszę się ubrać.

Decyzja ta była konieczna już nie tylko ze względu na znaleziony dowód rzeczowy, lecz i na to, że wśród bywalców, obecnych na sali, poznano sześć osób notowanych jako nałogowych morfinistów, którzy zapewne w "Argentynie" zaopatrywali się w narkotyki.

Trójkę aresztowanych przewieziono do Urzędu Śledczego i po przesłuchaniu zamknięto w oddzielnych celach.

Kasjer był zrozpaczony, Tecia zalewała się łzami.

Tylko Drucki nie przejmował się zbytnio.

Po pierwsze warunki, w jakich się obecnie znalazł, nie były dlań nowością, po drugie był pewien, że go uwolnią, po trzecie nie wątpił, że barman Grabowski da ostatecznie sobie radę z prowadzeniem "Argentyny" przez kilka dni.

Oczywiście, był to łajdacki podstęp, morfinę mu podłożono.

Kto to mógł zrobić i jaki w tym miał cel - Drucki na próżno usiłował domyślić się.

Łączyć się to musiało z autorem anonimu, lecz w jaki sposób?

I dlaczego?

Nie tracił ani na chwilę nadziei, że śledztwo szybko to wyjaśni.

W ciągu doby dochodzenie policyjne zostało zakończone i sprawa przeszła w ręce sędziego śledczego.

Gdy Drucki został do niego przyprowadzony, w poczekalni ujrzał oczekujących widocznie na przesłuchanie: portiera, dyrygenta orkiestry, kilku kelnerów, kwiaciarkę i parę osób z bywalców dancingu.

Sędzia, niski i dość otyły starszy pan z kozią bródką, robił wrażenie człowieka poczciwego.

Uprzejmie wskazał Druckiemu krzesło i rozpoczął badanie stylem rozmowy salonowej.

Drucki odpowiadał krótko i jasno, powtarzając zeznania, złożone policji.

Nie obawiał się niczego, nie bez słuszności przypuszczając, że nikomu nie przyjdzie na myśl zakwestionowanie autentyczności jego amerykańskich dowodów tożsamości.

- Sprawa zupełnie inaczej wyglądałaby dla pana - mówił sędzia śledczy - gdyby zapas morfiny, znaleziony w pańskim biurku, przeznaczył pan do wyłącznego swego użytku.

Czy pan nie używał morfiny?

- Nigdy, panie sędzio.

- Tym gorzej - westchnął sędzia - ale może miał pan zamiar?

- Żałuję bardzo, ale nie.

Podczas rewizji w zajmowanym przez pana numerze hotelowym znaleziono tę oto buteleczkę bez etykiety.

Co ona zawiera?

- Chloroform - bez wahania odparł Drucki.

- Aha, a do czego pan go używał?

Chloroform był przeznaczony do usypiania kobiet, na które polował dla Brunickiego.

Teraz należało szybko coś skomponować.

- Miewam silne bóle newralgiczne - powiedział - w klatce piersiowej.

Kilka oddechów chloroformem uspokaja je, pozwalając szybko zasnąć.

Sędzia widocznie nie znał się zupełnie na medycynie, gdyż wobec tego wyraził gotowość oddania flakonu dozorcy aresztu, który każdorazowo, w razie powtórzenia się przypadłości, mógłby wręczyć Druckiemu lekarstwo do użytku.

- Będę bardzo wdzięczny panu sędziemu - z uśmiechem zaczął Drucki - lecz mam nadzieję, że pan mnie w ogóle wypuści.

Sędzia rozłożył ręce:

- Na razie jest to niemożliwe.

- Więc może za kaucją?

- Zobaczymy za kilka dni.

Teraz będzie pan łaskaw podpisać swoje zeznania.

I proszę nie mieć do mnie żalu, że jeszcze dziś po południu będę pana trudził do siebie.

W ciągu najbliższych trzech dni Drucki był badany i konfrontowany niezliczoną ilość razy.

O ile mógł sobie wyrobić pogląd na stan swojej sprawy, nie przedstawiała się ona zbyt różowo.

Kasjer i panna Tecia zostali zwolnieni bez kaucji.

Jego zaś przetrzymywano.

Portier zeznał, że dyrektor Winkler dość często przychodził do lokalu z różnymi paczkami.

Z drugiej strony ustalono, że niektórzy goście "Argentyny" istotnie tam zaopatrywali się w morfinę, a chociaż nie chcieli powiedzieć, kto ją im wręczał, było zupełnie prawdopodobne, że załatwiał to dyrektor często przysiadający się do różnych stolików.

Twierdzenie aresztowanego, że paczkę mu podrzucono, na niczym się nie opierało, przeciw niemu świadczył zaś dowód rzeczowy pod postacią znalezionego narkotyku i cały szereg poszlak.

W tym czasie dowiedział się od uprzejmego sędziego, że był tu Załkind, by przyjęto od niego kaucję.

- Ów pan Załkind - śmiał się sędzia - musi być wielkim pańskim przyjacielem.

Ofiarowywał każdą kwotę przysięgając, że i głowę dałby za pana niewinność.

Czy to, czy też przeświadczenie o tym, że Drucki nie będzie chciał zbiec, wpłynęło wreszcie na decyzję sędziego: po tygodniu Drucki został wypuszczony za kaucją dwudziestu tysięcy złotych.

Pierwszą osobą, którą ujrzał po wyjściu na ulicę, była Luba.

Czekała na niego i teraz nie mogła mówić ze wzruszenia i radości.

Kurczowo przylgnęła do jego ramienia.

- Cóż tam dobrego? - zapytał.

- O, teraz wszystko już dobre! - patrzyła mu w oczy promiennym wzrokiem - jedziemy do nas na obiad.

Borys czeka, mrozi szampana.

- Aż taka uroczystość?

- Ogromna!

W taksówce zaczęła go całować:

- Kochany, słodki, biedactwo, tak się nacierpiał...

- Luba, chyba pani żartuje?!

Taki drobiazg!

Żebym tylko nie miał większych zmartwień!

- Tak, prawda.

Borys mówił, że kapitanowi byle czym nie zaleją sadła.

Kochany!

- Borys? - zrobił do niej oko.

- I Borys też.

Nie masz pojęcia, kapitanie, jak wysilał się, by ci pomóc!

On za ciebie dałby się porąbać.

Załkind stał na balkonie i już z daleka powiewał ku nim chusteczką, po czym, kulejąc bardziej niż zwykle, wybiegł aż na schody.

Mocno uścisnęli sobie dłonie.

- Hallo, old Jack! - powiedział Drucki.

- All right, John! - ochrypłym głosem odpowiedział Załkind.

A Luba stała tuż przy nich i czuła, że jej serce wyrywa się z piersi.

Weszli do salonu i mężczyźni długo nic nie mówili, siedząc naprzeciw siebie.

Luba, nucąc jakąś piosenkę, krzątała się w jadalni.

- Myślę, Jack, że mamy ładną wiosnę - zauważył Drucki.

- Dni robią się coraz dłuższe - dorzucił Załkind.

I obaj odchrząknęli.

- Wiecie - zawołała Luba, stojąc w drzwiach - że w tym musi być kobieta.

Głowę dałabym, że kobieta.

Chodźcie, już podaję.

- Bardzo możliwe - powiedział Załkind - bo przecież kapitan wrogów tu nie ma.

Co pan sądzi o tym, kapitanie?

- Jestem ciemny, jak tabaka w rogu.

- Ale prawda, Borys, że kapitan zostanie uniewinniony?

- Hmm...

Kto to może wiedzieć?

W każdym jednak razie mamy teraz dość czasu, by na własną rękę rzecz zbadać.

- A co, Jack, pan od początku byłeś pewny, że mi morfinę podłożono?

- No, naturalnie!

Po jakiego diabła zajmowałby się pan morfiną!

Przecież o pieniądze panu nie chodziło nigdy, kapitanie, a dla sportu?

To też nie pański rodzaj.

- A spirytus? - zaśmiał się Drucki.

- W spirytusie pluskały kulki, kapitanie!

Ba!

Alboż to i z armat nie walili do pańskiej "Aurory"?!

- Dobre były czasy, co, Jack?

- Ba!

- A poza tym - postukał się w czoło Drucki - byłbym skończonym idiotą, gdybym trzymał morfinę w biurku.

- Powiadam, że to jakaś kobieta - powtórzyła Luba.

- Niech się pan zastanowi, kapitanie, czy nie może tu w grę wchodzić kobieta?

Drucki roześmiał się.

- Za dużo ich wchodziłoby w grę - domyślnie odpowiedział Załkind.

- Ale! - zawołał Drucki.

- Wyobraźcie sobie, że na kilka godzin przed nadejściem policji otrzymałem anonim z ostrzeżeniem, że będzie rewizja.

- Anonim?

- Tak.

Podpisany był "dobry przyjaciel" czy coś w tym rodzaju i ostrzegał przed rewizją, radząc "usunąć wszystko".

- Ajajaj! - podrapał się po nosie Załkind.

- Właśnie!

Myślałem, że to jakaś mistyfikacja.

Miałem przecież zupełnie czyste sumienie.

- A kto mógł napisać?

- Diabli wiedzą.

- Bo ciekawe, że - jak tego dowiedziałem się po pańskim aresztowaniu, policja też otrzymała anonimową denuncjację na "Argentynę".

Tylko w tej denuncjacji było podane, że narkotyki znajdują się u sekretarki dyrektora.

- Skąd pan wie o tym, czy aby na pewno? - zdziwił się Drucki.

- Najpewniejsze.

Moja siostra dowiedziała się przez jednego wywiadowcę z urzędu śledczego.

Donos był napisany ręcznie i wysłany pocztą do prokuratora, a dopiero prokurator przesłał ten anonim policji.

W policji nawet bardzo by chcieli złapać tego, co anonim wysłał, bo daliby mu też bobu.

- Autorowi donosu?

- Tak.

Bo on, uważa kapitan, napisał, że dlatego zawiadamia wprost prokuratora, bo policja wzięłaby łapówkę i zatuszowała sprawę.

- Głowę dam, że to kobieta! - twierdziła Luba.

- No, a drugi anonim, ten do mnie z przestrogą?

Pani Luba zamyśliła się:

- Kto wie?

Może ta sama kobieta?...

- I opamiętała się w ostatniej chwili? - zapytał Drucki.

- Kobiety są nieobliczalne - powiedziała.

Jednak Załkind wykluczał taką możliwość.

Gdyby anonimy pochodziły z jednych rąk, obydwa byłyby pisane na maszynie.

- W każdym razie, kapitanie - ciągnął - teraz, gdy jest pan na wolności, znacznie łatwiej panu będzie wyszukać zamieszane w to osoby.

Dlatego też Drucki nie pojechał na Dębową.

Zadzwonił z mieszkania Załkinda do Brunickiego i zawiadomił profesora, że został wypuszczony za kaucją do czasu rozprawy sądowej.

Profesor ze swej strony również ostrzegał przed inwigilacją, tym samym dając do zrozumienia, że na razie rezygnuje z pomocy Druckiego.

- A czy wszyscy zdrowi? - zapytał ogólnikowo Drucki, myśląc o porwanej przez siebie dziewczynie.

- Bądź spokojny - zapewnił go Brunicki - wszystko jest w porządku.

- Nie będę się do ciebie odzywał, Karolu, póki ta rzecz się nie skończy.

- Jakie przewidujesz zakończenie?

- Jestem niewinny.

Podłożono mi, widocznie przez zemstę, tę morfinę.

- I ja tak myślałem - powiedział profesor.

- Może potrzebujesz pieniędzy?

- Nie, dziękuję ci.

- Więc życzę ci powodzenia.

- Serwus.

Położył słuchawkę.

Długo jeszcze rozmawiał z Lubą i z Borysem o swojej sprawie i o szkodach, jakie cała awantura wyrządzi "Argentynie".

- Obawiam się, że publiczność przestanie chodzić - martwił się Załkind.

- A ja nie przypuszczam.

Ci goście, co mnie znają, nie powinni uwierzyć w moją winę.

- Naturalnie! - zawołała Luba.

W hotelu portier i cała służba przyjęli Druckiego z dość chłodną rezerwą.

Kończył właśnie przebieranie się, gdy przyszedł do niego dyrektor hotelu.

- Strasznie przykra historia - zaczął.

- Przykra - wzruszył ramionami Drucki - ale skończy się dobrze.

- Ja też tak sądziłem - powiedział dyrektor z miną świadczącą, że wcale tak nie sądził.

- Czymże mogę panu służyć?

- Ja... tego... przyszedłem - jąkał się dyrektor - zapytać, czy szanowny pan nadal zatrzyma swój numer?...

Drucki wyprostował się i prosto spojrzał mu w oczy:

- Zatrzymam.

- A, no tak...

Bo myślałem...

- Nie dogadza to może panu? - zapytał z groźbą w głosie.

- Mnie? - uderzył się w piersi dyrektor - skądże, mnie?

- No to dobrze.

Jeżeli zaś komukolwiek to się nie podoba, przyślij go pan do mnie.

Ręczę panu, że mu... dogodzę.

- Che... che... - śmiał się dyrektor - pan to jest prawdziwym Amerykaninem.

I, doprawdy, źle mnie pan zrozumiał.

Skoro zamierza pan nadal zaszczycić nasz hotel...

- Zamierzam zaszczycić nadal - przerwał mu Drucki - a teraz żegnam pana.

- Moje uszanowanie panu.

Dyrektor, który przyszedł oczywiście z zamiarem wymówienia Druckiemu gościny, wyszedł z niczym.

Na dworze był dopiero zmierzch, gdy Drucki zjawił się w garażu.

Tu przeciwnie - powitano go z radością, a szofer, zarządzający garażem, odprowadził go na stronę:

- Proszę pana, był tu taki agent z Urzędu Śledczego i kazał mi do siebie telefonować, jak tylko pan poleci wyszykować wóz do dalszej drogi.

Takie szpicle, cholera! - zakończył z oburzeniem, zaprawionym odrobiną podziwu.

- Dziękuję panu - potrząsnął jego rękę Drucki - w żadną dalszą podróż się nie wybieram.

A teraz daj mi pan wóz.

Przewietrzę się trochę po tej ciupie.

- Z pana to morowy człowiek - zaśmiał się szofer - tak tu mówilim ze sobą, że panu i wszyscy diabli nie daliby rady.

Gdy wóz zniknął za bramą, szofer zwrócił się do pomocnika i wskazując głową w kierunku odjeżdżającego auta, powiedział:

- Złoty gość.

Już ja niejednego widziałem, na ludziach się znam, a ten to i swój chłopak, można powiedzieć, co to nie nawali i pan z panów całą gębą.

No, co stoisz, jak malowany?

Zamykaj!


text:
Wigilja Bożego Narodzenia

Rozdział IV

Drugi z trzech duchów

Karol Dickens

IV.

DRUGI Z TRZECH DUCHÓW.

Drugi z trzech duchów - rycina Johna Leecha z pierwszego wydania "Opowieści wigilijnej", 1843.

Przebudziwszy się znowu, Scrooge usiadł na posianiu, ażeby zebrać myśli, ale nie potrzebował sobie długo przypominać, że zegar wkrótce zapewne uderzy pierwszą po północy.

Czuł doskonale, że przyszedł do przytomności w tej chwili, w której miał poznać drugiego wysłańca Marley'a.

Przeczuwając, iż widmo lada chwila odsunie znów firankę jego łóżka, zebrał całą odwagę, i aby uprzedzić tę chwilę, sam odsłonił obie własnemi rękoma.

Teraz padł na poduszkę, powiódł wzrokiem dookoła i chciał odważnie spotkać widok ducha, nie okazując ani wzruszenia, ani zdziwienia.

Lecz choć przygotowany był na wszystko, nie spodziewał się tego, żeby nic nie było; dlatego też, gdy zegar wybił pierwszą, a duch się nie ukazał, porwał go dreszcz gwałtowny, i nie wiedział, co z sobą począć.

Nacóż się zdała odwaga, na co wszystkie przygotowania?

Pięć minut, dziesięć, kwadrans — nic.

Leżał sztywny na łóżku, gdzie zbiegały się, jak do punktu środkowego, rozstrzelone promyki czerwonego światła, które gdzieś zajaśniało, gdy zegar cyknął na uderzenie godziny.

Światło to niepokoiło go więcej, niż ukazanie się dwunastu duchów; nie pojmował jego znaczenia, nie zgadywał, skąd pochodzi, lękał się, czy przypadkiem on sam się nie pali i nie zwęgla w nieznanym ogniu.

Wkońcu wpadł na myśl, (mybyśmy to byli odrazu odgadli, nieprawdaż?) otóż, wpadł na myśl, że ognisko i źródło tajemniczego światła musi się znajdować w sąsiednim pokoju, gdyż patrząc na błyszczące smugi, widać było jak najwyraźniej, że wszystkie stamtąd płyną.

Ta myśl wyprowadziła go przecież z chaosu; podniósł się, wsunął na nogi pantofle i cichuteńko zmierzał do sąsiedniego pokoju.

W chwili gdy brał za klamkę, dziwny głos jakiś zawołał go po imieniu i wejść mu tam rozkazał.

Usłuchał.

Był w swoim własnym saloniku; bez najmniejszej wątpliwości — w swoim własnym, — lecz salonik ten uległ nadzwyczajnej zmianie.

Ściany i sufit przystrojone były wieńcami z zielonych liści, jak gdyby to był najpiękniejszy gaik.

Na kominie palił się wspaniały ogień, aż komin trzeszczał z podziwienia, za czasów bowiem Marley'a i Scrooge'a nie przywykł do podobnych zbytków.

Na podłodze leżały góry indyków, gęsi, wszelkiego rodzaju zwierzyny, drobiu, prosiąt, wędlin, szynek; sążniste kiełbasy, salcesony, pasztety, plumpuddingi, ryby — ale jakie? — aż ślinka idzie do ust! — pieczone kasztany, orzechy, złociste jabłka, gruszki, ogromne torty migdałowe, wazy pełne ponczu, dymiące parą o rozkosznej woni, niezliczone przysmaki.

Wszystko to stanowiło rodzaj wspaniałego tronu.

Na nim spoczywał olbrzym wesołej i ujmującej postaci.

Trzymał zapaloną pochodnię, podobną kształtem do rogu obfitości, a teraz podniósł ją w górę nad głowę, by oświetlić oblicze Scrooge'a, zaglądającego nieśmiało przez szparę.

— Wejdź — zawołało widmo — wejdź!

proszę.

Nie lękaj się, mój przyjacielu.

Scrooge wszedł z obawą, stąpając na palcach, i skłonił się głęboko.

Nie był to już szorstki, gburowaty sknera: poprzednie dwie wizyty zmieniły go bardzo, a choć spojrzenie widma było dobrotliwe, spuścił oczy z pokorą.

— Jestem duchem obecnej wigilji Bożego Narodzenia.

Przypatrz mi się.

Scrooge podniósł oczy i spojrzał na gościa.

Jakże ten niepodobny był do poprzedniego!

Obszerny płaszcz ciemno - zielony, oszyty białem futerkiem, zarzucony miał niedbale na ramiona, — pierś męską, nagą, odsłoniętą na zmiany powietrza, — nogi również nagie, — na skroniach wieniec ze świeżej choiny, poprzetykanej soplami błyszczącego lodu.

Długie i gęste włosy w bogatych pierścieniach spadały mu na ramiona; twarz szczera, oko jasne i wesołe, — cała postać tchnęła spokojem i zadowoleniem.

U pasa wisiał mu wprawdzie zardzewiały miecz starożytny, ale widocznem było, iż nie używał go nigdy.

— Nie widziałeś nikogo podobnego do mnie? — zapytał duch.

— Nigdy w życiu!

— Czyś nigdy nie podróżował z którym z moich starszych braci?

— Nie przypominam sobie.

Zdaje mi się, że nie.

A czy wielu masz braci, wielki duchu?

— Dotąd przeszło ich po ziemi tysiąc osiemset sześćdziesiąt[1] — odpowiedziało widmo, — a co rok przybywa mi nowy.

— Liczna rodzina, zauważył Scrooge - utrzymanie jej musi być bardzo kosztowne.

Widmo powstało.

— Duchu — rzekł Scrooge z pokorą, — prowadź mnie, gdzie ci się podoba.

Przeszłej nocy odbyłem już jedną wycieczkę i nie żałuję tego.

Przyznaję, że nie żałuję.

Wiele się nauczyłem, skorzystałem.

Jeśli chcesz mię oświecić, — jestem na twoje rozkazy.

— Dotknij mej sukni.

Scrooge uczepił się płaszcza.

Światło, choiny, indyki, gęsi, zwierzyna, prosięta, szynki, pasztety, ostrygi, plumpuddingi, poncz, owoce — wszystko zniknęło w oka mgnieniu.

Pokój, blask, noc zniknęły.

Byli na ulicy miasta w poranek wigilijny; Scrooge słyszał zgrzyt łopatek, któremi stróże zeskrobywali zmarznięty śnieg z chodników.

Fronty domów i okna wyglądały ciemno, odbijając od jednostajnej, białej powłoki śniegu, okrywającego dachy, i mniej czystej pierzyny na powierzchni ziemi, porysowanej w brózdy kołami ciężkich wozów i powozów.

Brózdy te, czyli koleje, krzyżowały się bezustannie, zwłaszcza na skrętach ulic; niebo było posępne.

Niepodobna powiedzieć, że Londyn wyglądał pięknie: powietrze ciężkie, mgliste, przesycone węglem, utrudniało oddychanie, nigdzie promyka słonecznego światła, — a jednakże na wszystkich twarzach jaśniała szczera radość, w oczach migały tak wesołe blaski, iż wątpię, czy najpiękniejszy dzień letni mógł się równać z tym szarym i zimnym porankiem.

Stróże, pracujący na ulicach lub zmiatający śnieg z dachów, byli w cudownym humorze: nawoływali się i przezywali pośród wybuchów śmiechu, rzucali jeden na drugiego śnieżne kule i pękali ze śmiechu, gdy niewinny pocisk spadł przypadkiem na głowę poważnie kroczącego policjanta.

Sklepy dopiero otwierano.

W tym widać było ogromne kosze kasztanów, soczystych gruszek, jabłek, pomarańcz, cytryn, stosy winogron, śliwek, — stamtąd płynął przyjemny zapach palonej kawy, — naprzeciwko u cukiernika piętrzyły się ciasta, cukry, paszteciki; — w innym fury zabawek, koni, arsenały nieszkodliwych mieczów, pałaszy, fuzji, nawet armat, i ślicznie przybrane choinki, sięgające wierzchołkiem okien pierwszego piętra.

Cuda!

Czary!

Dziwy!

Wtem rozległ się głos dzwonów, zwołujących na modlitwę.

Ze wszystkich domów wysypały się gromadki ludzi, w świątecznych strojach, dążąc poważnym krokiem do kościoła.

— Inni nie mieli czasu myśleć o nabożeństwie: tyle pracy!

Mój Boże!

Kuchciki i służące, gospodynie, nie mające dość obszernych kuchni, śpieszą do piekarzy z koszami ciasta, potraw i mięsiwa do upieczenia.

Duch opiekuje się nimi, gorliwie biega od kosza do kosza, zagląda, — stanął na rogu, przy wejściu do piekarni, podnosi okrywające kosze płótna i zasłony, nad każdym potrząsa swą jasną pochodnią, niby kropidłem, i rozkoszuje się miłym zapachem świątecznym.

Dziwna ta pochodnia — dwóch ludzi z ciężarami potrąciło się niechcący, więc zaczęli sobie wymyślać, — duch poskoczył w tę stronę, poruszył nad ich głowami pochodnią, i obaj w jednej chwili podali sobie dłonie, wołając: "Czyż to nie wstyd kłócić się w wigilję Bożego Narodzenia?

Mój Boże!

w takie uroczyste święto?!"

Zwolna ucichły dzwony, sklepy pozamykano, tylko z kominów bucha woń przyjemna dopiekających się potraw.

— Powiedz mi, dobry duchu — zapytał Scrooge — co za szczególną własność mają krople, spadające z twojej pochodni?

— Ich własnością: spokój, zgoda, zadowolenie; to moje błogosławieństwo!

— I udzielasz go wszystkim?

— Najwięcej ubogim, bo ci go najbardziej potrzebują.

Znajdowali się właśnie na przedmieściu Londynu.

Scrooge zauważył Iakże, iż olbrzymi duch z wielką łatwością mógł się pomieścić w najmniejszym kąciku.

Wszędzie mu było dobrze, mimo wyniosłej postawy; wszędzie, zarówno pod ubogą strzechą, jak pod sklepieniem pałacu, zachowywał nadprzyrodzoną godność i wspaniałość.

Umyślnie, czy przypadkiem, duch zaprowadził Scrooge'a wprost do mieszkania jego buchaltera.

Na progu się zatrzymał, skropił drzwi pochodnią, uśmiechnął się i pobłogosławił mieszkańców i mieszkanie Boba Cratchit.

Tak się nazywał buchalter Scrooge'a.

Wsunęli się niewidzialni.

Pani Cratchit, ubrana w "nicowaną suknię, przystrojoną niezbyt świeżemi wstążkami, nakrywała do stołu przy pomocy młodszej córki, panny Belindy Cratchit, podobnie jak matka wystrojonej; najstarszy syn, Piotr Cratchit, próbował widelcem, czy kartofle już dogotowane, i z powagą poprawiał wysokie rogi kołnierzyka, którego mu ojciec na dzisiejszą uroczystość pożyczył.

Dwoje innych Cratchitów, chłopczyk i dziewczynka, hałaśliwie wpadli do pokoju, krzycząc, iż poczuli koło piekarza przepyszny zapach gęsi, którą mama zaniosła tam do upieczenia.

Szaleli z radości na myśl o wybornych jabłkach i wyskakiwali koło stołu, chwaląc kucharski talent pana Piotra, który z nadętą miną dmuchał, poprawiał ogień, i podsuwał garnek, dopóki bełkotanie pod pokrywką nie zaświadczyło wymownie, że kartofle wybornie już ugotowane i można je odstawić na bok.

— Co się to znaczy, że się dziś wszyscy spóźniają? — odezwała się pani Cratchit — i ojciec z Tomaszkiem i Marta.

Przeszłej wigilji o tej porze była w domu od pół godziny.

— Jest Marta, mateczko! — zawołała młoda panienka, wchodząc w tej chwili do pokoju.

— Jest Marta! — powtórzyli chórem malcy.

— Wiwat!

żebyś wiedziała, co za gęś!

Wiwat!

Boże Narodzenie!

— Niech cię Bóg błogosławi, moje dziecko!

Cóż tak późno? — pytała pani Cratchit z macierzyńską troskliwością, zdejmując z niej kapelusz i okrycie i całując zaczerwienione od mrozu policzki.

— Dużo było roboty, mateczko, musieliśmy ją skończyć, — każdy chce mieć na święta nową suknię.

— Dobrze, dobrze, — już jesteś, — siadaj że przy ogniu, rozgrzej się, kochanie.

— Ojciec idzie — wykrzyknęli znowu malcy, którzy wszędzie byli i wszystko widzieli.

— Schowaj się, Marto, schowaj!

Marta się schowała.

Bob Cratchit z małym Tomaszkiem - rysunek Freda Bernarda, 1870.

Wszedł Bob[2] Cratchit, (buchalter, którego poznaliśmy już w kantorze), wszedł w ogromnym szaliku wełnianym na szyi — gdzie tam na szyi — na brzuchu, wisiał mu aż do kolan!

Wytarte suknie starannie miał oczyszczone, tak, iż mimo zniszczenia wyglądały dosyć porządnie; na ręku niósł Tomaszka.

Biedny Tomaszek kulał i chodząc, opierać się musiał na kuli.

— A gdzież Marta?

gdzie Marta? — zapytał Bob, — rozglądając się niespokojnie po pokoju.

— Jeszcze jej niema! — odpowiedziała pani Cratchit.

— Jakto, jeszcze nie przyszła? — zawołał, tracąc wesołość.

— Niema jej?

nie przyszła dotąd w wigilję Bożego Narodzenia?

Marta nie mogła dręczyć ojca dłużej, i wybiegając z kryjówki, rzuciła mu się na szyję, a mali Cratchitowie porwali Tomaszka i zanieśli go zaraz do kuchni, aby mógł zblizka usłyszeć piękny śpiew plumpuddingu, wydobywający się z rądla.

— Jakże się Tomaszek zachował w kościele? — spytała pani Cratchit.

— Jak anioł!

złote dziecko!

Jakiż on roztropny!

Niewątpliwie kalectwo przyczynia się do tego.

Pozbawiony rozrywek, właściwych dzieciom w jego wieku, zaczyna wcześniej myśleć.

A jakie myśli przychodzą mu do główki!

Wracając z kościoła, mówił mi, że ludzie patrzą na niego ze współczuciem i zapewne myślą o cudach i łaskach Narodzonego dzisiaj, który przywracał słuch głuchym, wzrok ociemniałym, a chromym i kalekom zdrowie.

Głos Boba drżał, gdy to mówił, a więcej jeszcze, gdy dodał, iż zdaje mu się, że dziecko coraz lepiej wygląda, dzięki Bogu.

Wtem dało się słyszeć tupotanie kuli: wszedł Tomaszek w towarzystwie brata i siostry i zasiadł na wysokiem krzesełku przy ogniu.

Bob zakasał rękawy, jak gdyby się mogły jeszcze bardziej zniszczyć, wziął imbiru, cytrynę, wcisnął ją w wazę gorącej wody, mieszał w jedną i w drugą stronę i przyrządził nakoniec dziwny napój, który cała rodzina nazywała grogiem.

— Niech i tak będzie.

— Tymczasem mała dwójka pobiegła po gęś do piekarza i wniosła ją w tryumfie.

Gdybyście widzieli radość, jaką wywołał jej widok, sądzilibyście pewnie, że gęś w Anglji jest najosobliwszem zjawiskiem, wobec którego o białym kruku nawet wspominać nie warto.

Rzeczywiście w tym domu gęś była jednym z siedmiu cudów świata.

Pani Cratchit odgrzała sos, przygotowany oddawna w ryneczce, pan Piotr z herkulesowym zamachem tarł na miazgę kartofle, panna Belinda wsypała do wazy mączki cukrowej.

Marta wycierała talerze, Bob przysunął do siebie Tomaszka, a malcy przystawiali krzesła do stołu dla wszystkich, nie zapominając o sobie, i zająwszy swe stanowiska, powkładali w usta puste łyżki, aby nie uledz pokusie i w dzień tak uroczysty nie zhańbić się lizaniem sosu.

Wreszcie podano potrawy, zmówiono modlitwę, pani Cratchit starannie obejrzała nóż, spróbowała go na paznogciu i otworzyła gęś mistrzowskiem cięciem.

Fontanna jabłek i gruszek wytrysnęła w obłokach pary, przy ogólnym okrzyku: wiwat!

Była to zresztą gęś niepospolita, zupełnie wyjątkowa.

Bob dawał słowo, że nie przypomina sobie nic podobnego.

Co też mówili u piekarza, kiedy ją zobaczyli?

Jej kruchość, zapach, taniość i inne zalety były przedmiotem powszechnej rozmowy i uwielbień; z kartoflami i sosem wystarczyć mogła dla dwóch rodzin.

— To prawda — rzekła pani Cratchit, spostrzegłszy u kogoś na talerzu kawałek nieogryzionej kosteczki.

— Niepodobna było zjeść całej.

— Panna Belinda odmieniła talerze, a pani Cratchit oddaliła się na chwilę, aby bez świadków otworzyć rądel z budyniem i wyjąć go na półmisek.

Było to dla niej nielada wzruszenie.

A nuż się nie uda — rozleci się przy wyjmowaniu?

A może złodziej zakradł się kominem i porwał drogocenny przysmak?

Na tym świecie wszystkiego spodziewać się można.

To byłoby okropne!

Nie, nie, to tylko żarty.

Budyń udał się wspaniale.

Gęsta para aż bucha, co za woń rozkoszna rozparzonej bielizny! (budyń owinięty był w serwetę).

Jaka mieszanina zapachów, przypominających jednocześnie pasztet i sąsiednią pralnię.

To, budyń!

Pani Cratchit wniosła go z twarzą rozpromienioną, skromnie spuszczając oczy: niezrównany, podobny do kuli armatniej, twardy, jędrny, pływający w jeziorze ognistej okowity, z zatkniętą zieloną gałązką choiny na pamiątkę Bożego Narodzenia.

Cudowny budyń!

Bob Cratchit oznajmił uroczyście, że od dnia ślubu podobne arcydzieło nie wyszło z rąk jego małżonki.

Ukończono wieczerzę, zdjęto obrus, podsycono ogień na kominku.

Grog, przygotowany przez Boba, był wyborny.

Na stole zastawiono jabłka, dwie pomarańcze, a w popiół wrzucono garść kasztanów.

Cała rodzina obsiadła kominek w półkole, przed Bobem ustawiono wszystkie kryształy rodzinne, mianowicie dwie szklanki rznięte i rzeźbiony kubek od wód mineralnych.

Cóż to szkodzi?

Grog smakował tak samo, jak w srebrnych puharach; kasztany trzeszczały w ogniu.

Bob powstał, podniósł w górę napełniony kubek i zawołał:

— Wesołych świąt, moje dzieci!

Daj nam, Boże, zdrowo i szczęśliwie doczekać przyszłej wigilji!

— Daj, Boże! — odpowiedzieli wszyscy chórem.

— Daj nam, Boże, wszystkim! — dokończył Tomaszek.

Siedział na wysokiem krzesełku przy ojcu.

Bob trzymał go za małą, wychudłą rączynę, jakby mu chciał okazać szczególne współczucie.

Gdy się mały odezwał, ojcu stanęły łzy w oczach; przycisnął go do siebie i obejrzał się trwożnie, gotów bronić dziecinę przed niewidzialnym wrogiem, gdyby mu ją chciał porwać.

— Duchu! — rzekł Scrooge z niezwykłem wzruszeniem, które zdradzał głos drżący, — czy Tomaszek żyć będzie?

— Widzę opuszczone miejsce przy kominku — rzekł duch — widzę w przyszłości, jak Bob ściska i okrywa pocałunkami kulę, a nie widzę jej właściciela.

Jeśli mój następca nie zmieni nic w obrazach, które mi się ukazują, dziecię umrze.

— Nie, nie, ja proszę! — mówił Scrooge.

— Błagam, ocal go!

— Poco?

Cóż za szkoda?

Zmniejszy przez to zbyteczną ludność, oddali chwilę przeludnienia!

Scrooge spuścił głowę, usłyszawszy własne wyrazy, które wyrzekł do dwóch nieznajomych, zbierających składkę dla biednych.

Był przejęty wstydem i żalem - zgnębiony

— Osądź sam siebie, człowieku bez serca — odezwał się duch z mocą.

— Osądź swoje bluźnierstwa.

Ty chcesz wyrokować, kto ma żyć, kto umierać?

Ty?

A może w oczach Boga mniej godnym jesteś życia, niż najsłabsza istota, niż ten kaleka nieszczęsny!

0 Boże, nędzny robak śmie dyktować prawa życia i śmierci dzieciom twoim, własnym braciom!

Scrooge upokorzony i wzruszony, zalał się łzami i drżał, jak liść osiny.

Nagle usłyszał wymówione swoje nazwisko.

— Zdrowie pana Scrooge — rzekł Bob, podnosząc szklankę.

— Słyszycie?

Zdrowie mego pryncypała, któremu zawdzięczamy byt i odpoczynek i tę wspaniałą ucztę.

— Zacny pryncypał, bardzo zacny!

rzeczywiście! — wykrzyknęła pani Cratchit, zaczerwieniona z gniewu.

— Chciałabym, żeby tu przyszedł, dałabym ja mu byt i odpoczynek!

Nie wiem, czyby tak prędko strawił ucztę, jakąbym mu wyprawiła!

— Moja kochana — rzekł Bob — dzieci!... wigilja Bożego Narodzenia!

— I w wigilję Bożego Narodzenia wstyd pić zdrowie takiego skąpca, sknery, tyrana, kamienia!

Ty wiesz o tem najlepiej, biedny mój Robercie, ty wiesz, jak się pastwi nad tobą, jak ci krew z żył wysysa!

— Moję życie! — rzekł Bob łagodnie — moje życie!

wszak to Boże Narodzenie!

— Dla ciebie mogę wypić i za jego zdrowie, przez wzgląd na dzisiejszą uroczystość.

Życzę mu świąt wesołych, szczęśliwego roku.

Lecz czy sprawiedliwa Opatrzność wysłucha moich życzeń, bardzo wątpię.

Dzieci za przykładem rodziców spełniły to zdrowie posłusznie, lecz w milczeniu, z niechęcią.

Scrooge był postrachem całej tej rodziny, a nazwisko jego, jak gromowa chmura, zawisło przez kilka minut nad tem poczciwem gronem.

Wszystkie twarze sposępniały.

Ale po chwili wróciła wesołość.

Bob oznajmił, że ma dla Piotra niezłe miejsce, które może mu przynieść ze dwanaście złotych tygodniowo.

Malcy śmieli się, usłyszawszy, że Piotr będzie zarabiał, tak jak ojciec.

Piotr zamyślił się głęboko, zmarszczył czoło, wysunął naprzód rogi kołnierzyka i układał plany, co zrobi z pieniędzmi, gdy zostanie posiadaczem kapitałów.

Marta, biedna szwaczka, opowiadała 7. kolei, jakie robi roboty, ile godzin dziennie pracuje; cieszyła się, że jutro będzie mogła spać dłużej.

Mówiła, że przed kilku dniami widziała hrabinę i młodego lorda, wzrostem i postawą przypominającego Piotrusia; Piotr zdumniał i wspaniale poprawił kołnierzyk.

Sądził przez chwilę, że jest lordem.

Wreszcie Tomaszek zanucił cienkim głosikiem balladę o zbłąkanem dziecięciu, zasypanem w śniegach.

Byli to ludzie prości, niezamożni, niewykwintni wcale w obejściu; nikt z rodziny nie był pięknym; ubrani skromnie, nawet biednie, gdyż suknie ich wytarte świeciły łatami, — a jednakże byli szczęśliwi, wdzięczni Bogu i mili ludziom.

Gdy Scrooge opuszczał izdebkę, wesołość ich wzrastała, w miarę jak duch skrapiał czarodziejską pochodnią każdy kącik, każdą osobę.

Długo stał nad Tomaszkiem, a odchodząc, spoglądał na dziecinę z miłością i politowaniem.

Noc była ciemna, śnieg padał płatami, ogień błyszczał we wszystkich oknach; Scrooge unosił się z duchem ponad ulicami miasta.

Najrozmaitsze sceny przesuwały się przed jego wzrokiem: tu wahające światło mówiło o skromnych przygotowaniach do uczty rodzinnej, — tam grono dzieci biegło na spotkanie powracających z miasta sióstr i braci krewnych, przyjaciół; gdzieindziej na roletach rysowały się sylwetki osób, siedzących już u stołu.

Sądząc po ruchu na ulicach, można byłoby przypuszczać, że w mieszkaniach nie pozostało nikogo, tymczasem widać było, iż prawie w każdym domu wyczekiwano gości.

Duch był uradowany, potrząsał pochodnią, rozlewając wszędzie wesołość i szczęście.

Nawet człowiek zapalający latarnie, którego bieg znaczyły nagłe wytryski światła na ciemnych ulicach, zaczął się śmiać serdecznie, gdy mijał tego pocieszyciela ludzkości.

Sam pewnie nie rozumiał przyczyny tej nagłej wesołości.

Skądże mógł przypuścić, że przypadkiem dotknął ducha Wigilji Bożego Narodzenia?

Wtem niespodzianie przestraszony Scrooge znalazł się wśród smutnego, pustego obszaru, zarzuconego złomami granitu.

Czy to cmentarz olbrzymów?

Mróz tamował bieg wody po kamieniach; mech i karłowate rośliny stanowiły jedyną ozdobę tej samotni.

— Gdzież jesteśmy? — zapytał Scrooge.

— Tam, gdzie żyją górnicy, którzy pracują we wnętrznościach ziemi.

I ci mnie znają.

Spojrzyj!

Światło zabłysło w okienku lepianki — pospieszyli w tę stronę.

Przeniknęli przez ścianę i ujrzeli w chatce wesołe towarzystwo.

Jakiś starzec, staruszka, ich dzieci, wnuki, sąsiedzi, wszyscy przybrani świątecznie, siedzieli dokoła stołu.

Starzec drżącym głosem zanucił kolędę, zgromadzeni powtarzali chórem każdą zwrotkę.

Duch błogosławił wszystkim.

—

Niedługo tu zabawił, kazał bankierowi trzymać się swojego płaszcza i poniósł go — gdzie?

zgadnijcie!

Poniósł ponad morze.

Scrooge tak był zajęty trzymaniem się płaszcza, że z początku nie spostrzegł zmiany; nagle zrobiło mu się jednak bardzo zimno, obejrzał się i ze zgrozą, z przerażeniem ujrzał niknący ostatni kres ziemi i nagie skały wybrzeża.

Odurzony rykiem bałwanów, rozbijających się z łoskotem nad otchłanią, stracił prawie przytomność, nie śmiał patrzeć na potężny żywioł, który w szale wściekłości zdawał się chcieć obalić i zburzyć ląd stały.

Na samotnej skale, sterczącej z pośród olbrzymich bałwanów, wznosiła się latarnia morska.

U stóp jej pięły się zwoje nieznanych roślin, u szczytu gnieździły się ptaki drapieżne, dzieci wiatru i burzy.

W tem okropnem napozór miejscu siedzieli dwaj strażnicy u prostego stołu, ściskając sobie wzajem twarde dłonie i, popijając grog, powtarzali z uśmiechem życzenia szczęśliwego roku.

Starszy, o poważnej i surowej twarzy, pociemniałej wśród burz i wichrów, wyglądał, jak miedziany poszczerbiony posąg, a gdy chropawym głosem zanucił pieśń dziką, można ją było wziąć za wycie wiatru.

Duch błogosławił ich i płynął dalej ponad przestwory wzburzonego oceanu, aż w szybkim biegu spuścili się wreszcie na pokład statku, miotanego burzą.

Duch ze Scrooge'm obiegał tu wszystkie zakątki: był u steru, u dzioba, w kajucie oficerów, majtków, na szczycie masztu, gdzie czuwały straże; każdego błogosławił, nad każdym potrząsał pochodnią, a każdy nucił natychmiast kolędę, wszyscy życzyli sobie świąt wesołych, mówili i myśleli o Bożem Narodzeniu, przypominali ubiegłe wigilje, spędzone w rodzinnem kółku, wyrażając pragnienie szczęśliwego powrotu do domu.

Wszyscy, źli i dobrzy, weseli lub smutni, zamieniali z sobą przychylne wyrazy, zapominali waśni, wymieniali imiona nieobecnych przyjaciół, krewnych, spodziewając się, że tam, na lądzie, tak samo o nich myślą, wspominają.

Scrooge wsłuchiwał się z uwagą w ich rozmowy, pomieszane z żałosnem wyciem wiatru, daremnie usiłując przebić wzrokiem ciemność, gdy nagle drgnął, posłyszawszy tuż za sobą znany śmiech, dźwięczny i głośny.

Był to śmiech jego siostrzeńca!

W tej chwili ujrzał się w ciepłym i czystym pokoju, jasno oświetlonym.

Obejrzał się zdumiony; duch stał przy nim i uśmiechał się też dobrotliwie, patrząc na młodego człowieka.

— Ha!

ha!

ha! — śmiał się siostrzeniec — ha!

ha!

ha!

Jeśli kto z was zna człowieka weselszego, któryby umiał śmiać się lepiej i serdeczniej, niż siostrzeniec Scrooge'a, proszę mi go przedstawić, radbym go bardzo poznać.

Myślę jednak, że niema takiego na świecie.

Podobno zaraźliwe są choroby i smutki, zapewniam was jednakże, iż wesołość i dobry humor udzielają się jeszcze łatwiej.

Jest to największa łaska Opatrzności.

Kto nie umie dzielić z bliźnimi wesela, ten ma truciznę w sercu.

Boję się takiego człowieka — to zbrodniarz lub samolub.

Siostrzeniec Scrooge'a nie był jednym ani drugim, to leż śmiał się wesoło i trzymał za boki; śmiała się jego żona, młoda i przystojna, śmiały jej siostry i przyjaciele domu.

Ha, ha!

ha!

brzmiało ciągle.

Cudowna muzyka!

— Daję wam na to słowo — mówił siostrzeniec Scrooge'a, — powiedział mi wyraźnie: — Boże Narodzenie głupstwo!

Czyście słyszeli coś podobnego w życiu?

Hal ha!

ha!

— Dla niego to niewesołe, Alfredzie — odezwała się młoda żona — należy go żałować, a nie wyśmiewać się z niego.

I sama śmiać się zaczęła.

Stary dziwak! — mówił Alfred — mógłby przecie być przyjemniejszym.

Jego wady dla niego są najcięższą karą, to też nie wyśmiewam się z niego, lecz z jego dziwactwa.

Czyż podobna nie śmiać się z tego?

— Podobno jest bardzo bogaty, Alfredzie?

tak mówiłeś mi kiedyś.

— A cóż mu z tego majątku, kiedy nie umie go użyć dla siebie, ani dla innych?

— Wiesz co, nie znam go, ale go niecierpię!

— Wszystkie kobiety potwierdziły to jednogłośnie.

— Ja nie mogę tego powiedzieć — rzekł Alfred.

— Najpierw jest bratem mojej ukochanej matki; a przytem komuż szkodzą jego gniewy i nienawiść całego rodzaju ludzkiego?

Nie kocham go, to prawda, lecz serdecznie go żałuję, gdy pomyślę że np. w tej chwili jest sam jeden w pustem mieszkaniu, jakby nie mógł zjeść z nami skromnego, obiadku?!

— Mnie się zdaje, że stracił bardzo dobry obiad — odezwała się młoda pani żartobliwie.

Wszyscy obecni przyznali jej słuszność.

Alfred tylko pokręcił głową i oświadczył, że niebardzo dowierza zdolnościom młodych gospodyń.

— Mniejsza o to — odpowiedziała — wkrótce się przekonasz, czy słusznie żałujesz tego sknerę.

— Żałuję go, bo stracił miły wieczór świąteczny i przyjemne nasze towarzystwo.

Nikt nie zaprzeczy, że jest ono weselsze, niż jego myśli, z któremi pozostał w tym wilgotnym, ciemnym i brudnym kantorze.

Wypchnął mię prawie za drzwi, a jednak powrócę tam za rok, aby znów mu złożyć te same życzenia.

Niech sobie wyszydza zresztą ten kochany zwyczaj obchodu wigilji Bożego Narodzenia, pewien jestem, że przed śmiercią zmieni zdanie, i doczekam się jeszcze, że kiedy mu powiem: "Wujaszku — życzę ci wesołych świąt", — odpowie mi: "Nawzajem!"

A chociażby mój upór doprowadził tylko do tego, żeby był trochę lepszym dla swego buchaltera i podniósł mu nędzną zapłatę — byłbym bardzo zadowolony.

Zdawało mi się wczoraj, że nie był tak twardy, jak zwykle.

Wszyscy na nowo wybuchnęli śmiechem z zarozumiałości siostrzeńca, lecz on nie pytał nawet, z czego się śmieją, i wtórował im całem sercem.

Po herbacie zajęto się muzyką: damy śpiewały, młodzież grała na fortepianie i skrzypcach, gospodyni na harfie; potem zaśpiewała jakąś piosenkę — (bardzo łatwą), ulubioną piosenkę jego zmarłej siostry.

Na dźwięk tej znanej, pełnej wspomnień melodji, cała przeszłość stanęła żywo oczach Scrooge'a, — rozrzewniony pomyślał, że gdyby słyszał ją częściej, może nie zerwałby wszystkich rodzinnych związków.

Następnie bawiono się w gry, a gdy spełniali przeróżne wiwaty, siostrzeniec zawołał nagle:

— Panowie i panie: "Za pomyślność wujaszka Scrooge".

— Niech i tak będzie! — wykrzyknęli wszyscy— "zdrowie samotnika!

zdrowie pana Scrooge!"

— Wesołych świąt i szczęśliwego roku!

Nie przyjął ode mnie życzeń, a jednak mu je posyłamy.

Zdrowie wujaszka Scrooge!

Scrooge był zachwycony.

Czuł się odrodzonym, szczęśliwym.

Byłby chętnie podziękował całemu towarzystwu i uścisnął siostrzeńca, gdyby mu duch pozwolił.

Lecz właśnie, gdy siostrzeniec wzniósł ostatni toast — wszystko zniknęło.

Scrooge i duch wędrowali znów dalej.

Zwiedzili wiele miejsc, okolic, mieszkań i gmachów.

Duch zatrzymywał się u łoża chorych, a ci zapominali o cierpieniu; odwiedzał wygnańców, a tym się zdawało, że są w ojczystej ziemi.

Zrozpaczony godził się z losem, w przytułkach, szpitalach, więzieniach duch zostawiał błogosławieństwo i pociechę, dając samolubowi przykład miłości bliźniego.

Noc musiała być długa, jeżeli to wszystko spełniło się w jej ciągu, lecz Scrooge wątpił o tem, zdawało mu się, że mnóstwo wigilji Bożego Narodzenia złożyło się na tę jedną.

W sobie nie czuł żadnej różnicy fizycznej, ale widmo starzało się widocznie.

Scrooge nie śmiał o tem mówić, lecz gdy wychodzili z jakiegoś domostwa, spostrzegł, że włosy ducha posiwiały.

— Czyż życie duchów jest tak krótkie? — spytał nieśmiało.

— Bardzo krótkie.

Moje życie kończy się tej nocy.

— Tej nocy?

— Tak, o północy.

Słuchaj, godzina się zbliża.

Zegar wybił trzy kwadranse na jedenastą.

Nędza i ciemnota - rycina Johna Leecha.

— Wybacz mojej ciekawości — rzekł nieśmiało Scrooge, — lecz widzę, że coś wysuwa się z pod twego płaszcza.

Co to jest?

— Patrz!

Z fałdów szaty odsłonił dwoje dzieci wynędzniałych, zmizerowanych, odrażających nędzą i niechlujstwem.

Dzieci uklękły u stóp ducha, trzymając się jego sukni.

— Patrz! — powtórzył duch, ukazując je skąpcowi.

Scrooge cofnął się na widok tego wcielonego nieszczęścia, chciał coś mówić, lecz słowa zamarły mu na ustach.

— Czyje to dzieci? — szepnął.

— Ludzi, — bracia twoi.

Jedno zwie się nędza, a drugie ciemnota.

Na ich czole wyryte wasze potępienie, nieuczynni bogacze!

Strzeżcie się!

Oświecajcie, i wspierajcie braci, bo inaczej biada wam!

biada!

— One potrzebują opieki, schronienia! — zawołał Scrooge, gotów do wszelkiej ofiary.

— Alboż to niema więzień, domów zarobkowych? — mówił duch z gorzką ironią, powtarzając wyrazy Scrooge'a.

Zegar uderzył północ.

Scrooge chciał coś powiedzieć, lecz ducha już nie było.

Gdy ostatni dźwięk zegaru rozpłynął się w powietrzu, obejrzał się wkoło i ujrzał zbliżającą się postać poważną, w ciemnej, powłóczystej szacie.

Przypisy

↑ Rok napisania tej książki.

↑ Bob — zdrobniale imię od Robert.


text:
A U NAS...

A kiedy u nas mgła ciężka pada,

Mnie do lazurów chwyta tęsknota,

Znika gdzieś pustka chmurna i blada,

Śni mi się droga słoneczna, złota...

A u nas mgła ciężka pada!

Śnią mi się lasy wiecznie zielone,

I róż kielichy, gdzie słońce składa

Swoje brylanty rankiem zroszone...

A u nas liść zżółkły pada!

Z nagiej gałęzi, ciężkiej od śniegu,

Śni mi się piewców wiosny gromada,

Gdzieś u piramid, na cudnym brzegu...

A u nas ptak martwy pada!

A kiedy u nas łza z oczu pada,

Słyszę śpiew dziewcząt, chłopców piosenki,

Dzwoni tamburyn ze śniadej ręki,

A fletnia słodko wtóruje rada...

A u nas łza z oczu pada!


text:
bluć, blwać, bluję (bezokolicznik bluć, chociaż już w r. 1500 zapisany, nowy; cerk. odmienia tylko blwati, blują, tak samo staroczes.); prasłowo; na Litwie o ‘ryku’, bliūti i bliauti, grec.

fleō i flyō, ‘wylewać, pleść’, apoflyein, o ‘czkawce’.

P. bluźnić, bluzgać; por. blwota, blwociny.


text:
arcy, ‘nader’, w złożeniach (np: arcyśmieszny), przejęte z łac. (a to z greck. archē, ‘początek’; w złożeniach: ‘nad-’), archiepiscopus = arcybiskup, archidiaconus = arcydziekan (skrócone ardziekan); arcyksiążę = Erzherzog, bo już w łacinie pojawia się arci- obok archi-; to zatrzymali z greckiego prawosławni: archijerej, archijepiskop.

Natomiast czeska spójka arci (t. j.

‘a rzeknij’), ‘przecież, tak’ (arcil, ‘potakiwacz’), por. nasze arzkąc, ‘mówiąc’, rodzimego początku.