corpora: sejm

text:
Druk nr 1699

Warszawa, 30 sierpnia 2013 r.

Prezydent

Rzeczypospolitej Polskiej

Pani

- o współdziałaniu w samorządzie

Dziekońskiego Sekretarza Stanu w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej

Łączę wyrazy szacunku

(-) Bronisław Komorowski

Projekt

1)

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1

Ustawa:

1) wzmacnia podstawy do współpracy mieszkańców podejmowanej w celu rozwoju

lokalnego i regionalnego;

2) określa niektóre formy współdziałania jednostek samorządu terytorialnego;

3) wprowadza zmiany ustaw określających ustrój jednostek samorządu terytorialnego oraz

innych ustaw, w szczególności w celu:

1)

2

a) wzmocnienia zasady generalnej właściwości jednostek samorządu terytorialnego

w sprawach publicznych o znaczeniu lokalnym i regionalnym,

b) określenia przejrzystych zasad odpowiedzialności organów wykonawczych jednostek

samorządu terytorialnego przed organami stanowiącymi tych jednostek oraz

c) usprawnienia nadzoru nad legalnością działania jednostek samorządu terytorialnego.

Art. 2

1.

Organy jednostek samorządu terytorialnego działają na rzecz pełnego udziału

mieszkańców i innych zainteresowanych podmiotów w planowaniu i realizacji zadań

publicznych służących zaspokajaniu potrzeb mieszkańców i rozwojowi poszczególnych

wspólnot samorządowych.

terytorialnego:

1) inicjują je na możliwie wczesnym etapie prac nad danym zagadnieniem;

2) stwarzają warunki do powszechnego udziału mieszkańców, w szczególności dbając

o to by nie utrudniać mieszkańcom uczestnictwa w tych działaniach;

3) zapewniają rzetelną, pełną i przedstawioną w sposób zrozumiały informację

o przedmiocie, zasadach i trybie planowanych działań;

4) informują o podjętych przy współudziale mieszkańców rozstrzygnięciach.

Art. 3

1.

Gminy, powiaty i województwa współdziałają ze sobą mając na uwadze konieczny

wzrost poziomu zaspokojenia potrzeb mieszkańców, stałe podnoszenie standardów

świadczenia usług publicznych, a także racjonalizację wydatków publicznych.

2.

Współdziałanie jednostek samorządu terytorialnego dotyczy zwłaszcza wspólnych

działań mających na celu rozwój lokalny lub regionalny oraz funkcjonowania tych

lokalnych systemów instytucjonalnych, w ramach których stykają się zakresy działania

gminy i powiatu, a także samorządu województwa, w szczególności w sprawach:

ochrony zdrowia, pomocy społecznej, oświaty, transportu zbiorowego i dróg

publicznych, bezpieczeństwa i porządku publicznego, usuwania odpadów i ochrony

środowiska.

3

Rozdział 2

Stowarzyszenia i komitety aktywności lokalnej

Art. 4

lokalnej wspólnoty samorządowej, w szczególności poprzez realizację inicjatywy lub

).

2.

Do stowarzyszeń aktywności lokalnej stosuje się przepisy dotyczące stowarzyszeń

3.

Stowarzyszenie aktywności lokalnej, w zakresie realizacji inicjatywy lokalnej, może we

4.

W stosunkach zewnętrznych stowarzyszenie reprezentuje przedstawiciel wskazany

w regulaminie stowarzyszenia.

Art. 5

1.

Stowarzyszenie aktywności lokalnej może otrzymywać:

1) dotacje celowe na dofinansowanie inwestycji objętych inicjatywą lokalną, o której

2) darowizny pieniężne i niepieniężne od osób fizycznych niebędących członkami

danego stowarzyszenia inicjatywy lokalnej;

3) darowizny od osób prawnych innych niż jednostki samorządu terytorialnego.

nie zostało złożone w formie aktu notarialnego, mogą być przyjmowane wyłącznie za

pośrednictwem rachunku bankowego.

3.

Odpowiedzialność z tytułu prawidłowego wydatkowania środków, o których mowa

w ust. 1, ponoszą solidarnie, całym swoim majątkiem wszyscy członkowie

205, poz. 1211, Nr 208, poz. 1241, Nr 209, poz. 1244 i Nr 232, poz. 1378.

4

stowarzyszenia aktywności lokalnej według stanu:

zadania publicznego;

4.

Wystąpienie ze stowarzyszenia nie zwalnia z odpowiedzialności, o której mowa w ust. 3.

Art. 6

1.

Komitet aktywności lokalnej jest dobrowolnym i samorządnym zrzeszeniem

utworzonym w celu niezarobkowego zrealizowania przedsięwzięcia służącego

zaspokojeniu zbiorowych potrzeb lokalnej wspólnoty samorządowej, polegających na

realizacji inwestycji i remontów, a w szczególności na budowie, rozbudowie i remoncie

2.

Do komitetów aktywności lokalnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące

stowarzyszeń aktywności lokalnej, z zastrzeżeniem ust. 3.

3.

Komitet aktywności lokalnej ulega rozwiązaniu z mocy prawa po zrealizowaniu celu, dla

którego został powołany.

Rozdział 3

Zespół współpracy terytorialnej

Art. 7

1.

Współpraca sąsiadujących jednostek samorządu lokalnego w zakresie zagospodarowania

znaczenie dla całego obszaru może być prowadzona w formie zespołu współpracy

terytorialnej, zwanego dalej „zespołem”, na zasadach określonych w niniejszym

rozdziale.

2.

Zespół tworzą gminy stanowiące ciągły przestrzennie układ osadniczy.

3.

W skład zespołu może wejść także powiat, o ile przynajmniej jedna gmina wchodząca

w jego skład jest członkiem zespołu.

z przynależnością do zespołu dotyczą jedynie terenu gminy albo gmin należących do

5

zespołu.

i związkach powiatów.

Jednakże przedsięwzięcie lub zadanie publiczne wykonywane

w związku celowym nie może równocześnie stanowić przedmiotu działalności zespołu.

Art. 8

2.

Zespół ma osobowość prawną.

3.

Samodzielność zespołu podlega ochronie sądowej.

4.

Zespół nie stanowi jednostki podziału terytorialnego państwa; może jednak stanowić

jednostkę klasyfikacyjną statystyki terytorialnej Unii Europejskiej.

Art. 9

jednostek samorządu lokalnego bezwzględną większością głosów ustawowego składu

każdej rady.

2.

Przystąpienie do zespołu kolejnej gminy lub powiatu wymaga podjęcia, wskazaną

w ust. 1, większością głosów, przez radę tej jednostki uchwały o przystąpieniu do

zespołu oraz zgody zgromadzenia zespołu.

3.

W uchwale o przystąpieniu do zespołu rada właściwej jednostki samorządu lokalnego

wyraża zgodę na podporządkowanie się tej jednostki statutowi zespołu oraz uchwałom

organów zespołu podjętym przed przystąpieniem tej jednostki do zespołu.

Art. 10

sposób prowadzenia rejestru zespołów oraz ogłaszania statutów zespołów, uwzględniając

dokumentację niezbędną do wpisania zespołu do rejestru, dane podlegające wpisowi oraz

sposób wykonywania zmian wpisów w rejestrze.

6

Art. 11

zawierającego ustalenia wiążące przy sporządzaniu studium uwarunkowań i kierunków

Art. 12

1.

Zakres działania zespołu może obejmować także, o ile statut lub uchwała zgromadzenia

tak stanowi, inicjowanie i rozwijanie współpracy członków zespołu na rzecz realizacji

oraz art. 14 ust. 1, a w szczególności:

1) programowanie strategii rozwoju obszaru zespołu;

uchwałami zgromadzenia zespołu;

3) organizowanie wykonywania lub wykonywanie zadań publicznych określonych

statutem lub uchwałą zgromadzenia, w tym prowadzenie przedsiębiorstw i innych

jednostek organizacyjnych oraz podejmowanie wspólnych przedsięwzięć, zwłaszcza

o charakterze infrastrukturalnym, mających znaczenie dla zespołu;

4) w zakresie, o którym mowa w pkt 3, stanowienie taryf i cen oraz warunków

korzystania z usług, jeżeli ustanawianie takich przepisów należy do zadania

publicznego przekazanego zespołowi;

5) pozyskiwanie z różnych źródeł i łączenie środków publicznych i prywatnych

niezbędnych do realizacji zadań zespołu;

6) promocja zespołu.

2.

Do zakresu działania zespołu należy koordynowanie działalności jednostek samorządu

art. 11.

3.

Jeżeli statut zespołu tak stanowi, do zakresu działania zespołu mogą również należeć

sprawy wspomagania gmin i powiatów w celu wyrównywania rażących dysproporcji

7

obszarze zespołu.

4.

Zespół może także podejmować zadania zlecone przez organy administracji rządowej lub

jednostki samorządu lokalnego, również nie należące do zespołu.

Przepis ust. 1 pkt 3 i 4

jednogłośnie, na podstawie uchwał rad gmin i rad powiatów należących do zespołu,

z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1.

6.

W uchwale o utworzeniu zespołu lub przystąpieniu do zespołu rada gminy (powiatu)

może zastrzec wyłączenie gminy (powiatu) z realizacji niektórych zadań wykonywanych

przez zespół na podstawie ust. 1 pkt 3.

Uchwałę w tej sprawie rada może także przyjąć

w terminie późniejszym, gdy zgromadzenie zespołu decyduje o podjęciu kolejnego

zadania na podstawie ust. 1 pkt 3.

W takim przypadku delegat gminy (powiatu) nie

bierze udziału w głosowaniu nad uchwałami zgromadzenia zespołu dotyczącymi tego

zadania.

Art. 13

tylko w tych sprawach i działaniach należących do zakresu działania zespołu, dla których

uprzednio na podstawie art. 11 lub art. 12 ust. 1 pkt 2, zostaną opracowane i uchwalone

programy lub plany.

Uprawnienia koordynacyjne mogą być stosowane wyłącznie dla

realizacji tych ustaleń programów lub planów, które zostały określone jako wiążące dla

gmin w uchwale zgromadzenia zespołu zatwierdzającej dany program lub plan, i jedynie

wówczas, gdy w uchwale tej zostały określone uprawnienia koordynacyjne, które mogą

być stosowane.

2.

Uprawnienia koordynacyjne zespołu mogą obejmować:

1) opiniowanie lub uzgadnianie, w zakresie określonym w ust. 1, projektów uchwał

organów stanowiących jednostek samorządu lokalnego należących do zespołu;

2) dokonywanie wraz z przedstawicielami jednostek samorządu lokalnego wspólnych

ustaleń w sprawach będących przedmiotem koordynacji;

3) rozpatrywanie, w trybie określonym w statucie zespołu, spraw spornych między

jednostkami samorządu lokalnego i wydawanie w tym zakresie rozstrzygnięć

8

wiążących strony sporu.

Nie dotyczy to sporów o właściwość, o których mowa w art.

4) ustalenie wymagań i standardów sprawozdawczych i przyjmowanie od jednostek

samorządu lokalnego sprawozdań i informacji o przebiegu prac oraz zrealizowanych

działaniach.

Art. 14

1.

Powiat nie może uczestniczyć w działaniach zespołu podejmowanych w sprawach nie

należących do zakresu działania powiatu, chyba że dotyczy to tych obszarów zarządzania

publicznego, w których zadania gmin i powiatów są względem siebie komplementarne.

2.

Jednostki samorządu lokalnego należące do zespołu uprawnione są do korzystania ze

świadczeń i działań zespołu oraz jego urządzeń i jednostek organizacyjnych.

Art. 15

Organami zespołu są:

1) zgromadzenie zespołu – jako organ stanowiący i kontrolny;

2) dyrektor wykonawczy – jako organ wykonawczy.

Art. 16

1.

Zgromadzenie zespołu składa się z delegatów wszystkich gmin i powiatów należących

do zespołu.

2.

Delegatem jednostki samorządu lokalnego jest odpowiednio wójt (burmistrz, prezydent

miasta) lub starosta.

3.

Delegat jednostki samorządu lokalnego może wyznaczyć swojego zastępcę.

4.

Przewodniczącego i wiceprzewodniczącego zgromadzenia wybiera zgromadzenie

w głosowaniu tajnym bezwzględną większością głosów.

Art. 17

Do wyłącznej właściwości zgromadzenia zespołu należy:

1) uchwalanie statutu zespołu oraz jego zmian;

2) wybór dyrektora wykonawczego;

3) uchwalanie budżetu zespołu oraz rozpatrywanie sprawozdania z wykonania budżetu;

9

4) określanie strategii rozwoju, a także programów działania i zadań zespołu oraz zasad ich

realizacji;

5) uchwalanie studium ramowego;

6) podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych zespołu, przekraczających zakres

zwykłego zarządu, dotyczących:

dyrektora wykonawczego,

c) zaciągania długoterminowych pożyczek i kredytów oraz udzielania poręczeń i

gwarancji,

wykonawczego w roku budżetowym,

zaciąganych przez kolegium wykonawcze zespołu w roku budżetowym,

przekraczającej granice ustalane corocznie przez zgromadzenie zespołu,

g) tworzenia i przystępowania do spółek, których działalność służy realizacji zadań

zespołu oraz rozwiązywania i występowania z nich,

wykonawczego,

organizacyjnych zespołu oraz wyposażania ich w majątek,

zespołowi;

7) stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawą lub statutem do kompetencji

zgromadzenia zespołu;

8) przyjmowanie sprawozdań dyrektora wykonawczego z jego działalności;

9) kontrolowanie dyrektora wykonawczego i jednostek organizacyjnych zespołu.

10

Art. 18

1.

Uchwały zgromadzenia zespołu są podejmowane podwójną większością głosów, chyba

2.

Warunek uzyskania podwójnej większości jest spełniony wówczas, gdy za przyjęciem

uchwały głosuje:

1) większość jednostek samorządu lokalnego, z zastrzeżeniem ust. 3,

oraz

2) taka liczba gmin, iż ich mieszkańcy stanowią większość ludności zamieszkałej

w granicach zespołu.

3.

Statut zespołu może określić, w oparciu o obiektywne kryteria, zróżnicowaną wagę

głosów przynależnych poszczególnym gminom lub powiatom w głosowaniu na

zgromadzeniu zespołu.

4.

Liczbę ludności poszczególnych gmin należących do zespołu oraz zespołu jako całości

ustala się na podstawie danych opublikowanych przez Główny Urząd Statystyczny

Art. 19

1.

Uchwały w sprawach studium ramowego podlegają zaopiniowaniu przez rady

poszczególnych gmin wchodzących w skład zespołu.

2.

Statut może określać inne sprawy, w których uchwała zgromadzenia musi być

poprzedzona zaopiniowaniem projektu przez organy stanowiące jednostek samorządu

lokalnego.

Art. 20

1.

Dyrektora wykonawczego zespołu wybiera zgromadzenie w głosowaniu tajnym

2.

Do zadań dyrektora wykonawczego należy dbałość o interesy zespołu, a w

szczególności:

1) przygotowywanie projektów uchwał zgromadzenia i konsultowanie ich z członkami

zespołu;

2) wykonywanie uchwał zgromadzenia oraz realizacja zadań powierzonych zespołowi,

a niezastrzeżonych do kompetencji zgromadzenia;

11

3) gospodarowanie mieniem zespołu;

4) zatrudnianie i zwalnianie dyrektora biura oraz kierowników jednostek

organizacyjnych zespołu;

5) kierowanie bieżącymi sprawami zespołu, z zastrzeżeniem ust. 5.

3.

Dyrektor wykonawczy reprezentuje zespół na zewnątrz.

4.

Obsługę prac zespołu i jego organów zapewnia biuro zespołu, którego organizację

określa regulamin ustalony przez dyrektora wykonawczego.

5.

Do dyrektora wykonawczego, skarbnika zespołu i pozostałych pracowników biura oraz

pracowników innych, niż spółki prawa handlowego, jednostek organizacyjnych zespołu –

stosuje się odpowiednio przepisy o pracownikach samorządowych.

Art. 21

1.

Uchwałę o wystąpieniu z zespołu podejmuje rada zainteresowanej jednostki samorządu

lokalnego większością 2/3 głosów ustawowego składu rady.

2.

Uchwała rady gminy (powiatu) o wystąpieniu z zespołu wchodzi w życie w terminie

następującego po upływie roku od dnia podjęcia uchwały.

w życie uchwały rady gminy (powiatu), o której mowa w ust. 1, przypada na dzień

1 stycznia.

Art. 22

1.

Mieniem zespołu stają się składniki mienia nabyte przez zespół w drodze czynności

prawnych lub przekazane ustawami.

2.

Jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej mogą przekazać lub

powierzyć zespołowi mienie do wykonywania jego zadań.

W przypadku powierzenia

szczegółowe zasady użytkowania i dysponowania mieniem określa umowa.

Art. 23

1.

Podstawą gospodarki finansowej zespołu jest budżet zespołu.

2.

Do budżetu zespołu stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące budżetu gminy.

12

) tryb uchwalenia budżetu zespołu

oraz rodzaj i szczegółowość materiałów uzupełniających, określa zgromadzenie zespołu.

4.

Skarbnika zespołu powołuje i odwołuje dyrektor wykonawczy.

5.

Skarbnik jest głównym księgowym budżetu zespołu.

Przepis art. 46 ust. 3 i 4 ustawy

Art. 24

1.

Dochodami zespołu są:

1) składki jednostek samorządu lokalnego, wnoszone w wysokości i w terminach

uchwalonych przez zgromadzenie zespołu ustalane na zasadach określonych w

statucie zespołu, z uwzględnieniem ust. 3 i 4;

2) dochody z majątku zespołu;

2.

Dochodami zespołu mogą być:

1) wpłaty jednostek samorządu terytorialnego przeznaczone na realizację zadań

publicznych wykonywanych przez zespół, w wysokości ustalonej przez

zgromadzenie zespołu;

2) wpłaty z budżetu państwa przeznaczone na realizację zadań zleconych przez organy

administracji rządowej;

3) dotacje i wpłaty z budżetu państwa, budżetu województwa lub funduszy celowych,

z uwzględnieniem pkt 5;

4) spadki, zapisy i darowizny;

5) inne dochody, w tym środki pochodzące z Unii Europejskiej i innych źródeł

zagranicznych.

terytorialnego nie może przekraczać w skali rocznej 1% dochodów własnych tej

jednostki uzyskanych w roku poprzedzającym rok, za który składka ma być uiszczona.

4.

Do składek oraz wpłat jednostek samorządu lokalnego mają zastosowanie przepisy

3)

13

).

Art. 25

1.

Akty organów zespołu podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego na ogólnych

zasadach, jeżeli wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skierowane do zespołu przez

zainteresowaną jednostkę samorządu lokalnego, okaże się bezskuteczne.

2.

Do ochrony interesów prawnych oraz uprawnień osób trzecich przed naruszeniami ze

Art. 26

2.

Z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy do nadzoru nad działalnością zespołu

o samorządzie gminnym.

Uprawnienia nadzorcze wykonują organy właściwe miejscowo

ze względu na siedzibę zespołu określoną statutem.

Art. 27

1.

W razie stwierdzenia, że jednostka samorządu lokalnego wchodząca w skład zespołu nie

przestrzega w swoich aktach uchwał organów zespołu, zgromadzenie, po wezwaniu tej

jednostki do usunięcia naruszenia prawa lub do zaniechania czynionych przez nią

naruszeń, może wnosić do wojewody o stwierdzenie nieważności aktu sprzecznego

z uchwałą organu zespołu albo o zastosowanie innego środka nadzorczego, zaś po

upływie terminu przewidzianego prawem dla podjęcia przez wojewodę stosownych

środków nadzorczych – o skierowanie skargi do sądu administracyjnego.

Przepis

niniejszy nie narusza uprawnień organów nadzoru do działania z urzędu.

2.

Jeżeli jednostka samorządu lokalnego wchodząca w skład zespołu:

1) nie wnosi składek lub wpłat należnych zespołowi;

2) poprzez inne swoje działania uniemożliwia lub znacząco utrudnia realizację zadań

4)

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz.U. z 2012 r. poz. 1101, 1342 i 1529 oraz z 2013 r.

poz. 35.

14

przez zespół

– zgromadzenie zespołu może, po dwukrotnym, bezskutecznym wezwaniu zobowiązanej

jednostki do uczestnictwa w tych pracach lub do wniesienia należnych i

wymagalnych składek lub wpłat, wykluczyć tę jednostkę z zespołu.

3.

W przypadku zaistnienia szkody przepisy ust. 1 i 2 nie uchybiają uprawnieniom zespołu

do dochodzenia odszkodowania.

Art. 28

1.

Zgromadzenie zespołu może postanowić o rozwiązaniu zespołu.

Uchwałę o rozwiązaniu

zespołu zgromadzenie podejmuje większością co najmniej 2/3 głosów pełnego składu

zgromadzenia, na podstawie uchwał rad gmin należących do zespołu, reprezentujących

nie mniej niż 75% mieszkańców zespołu.

Rada zainteresowanej gminy (powiatu)

podejmuje stosowną uchwałę większością 2/3 głosów ustawowego składu rady.

2.

Uchwała o rozwiązaniu zespołu określa termin, w jakim następuje rozwiązanie zespołu

oraz zasady jego likwidacji, w tym – zasady sukcesji zobowiązań zespołu, a także jego

mienia i praw na należące do zespołu jednostki samorządu lokalnego oraz zasady

likwidacji instytucji prowadzonych przez zespół lub ich dalszego działania po

rozwiązaniu zespołu.

3.

Uchwalone przez zespół akty prawa miejscowego pozostają w mocy na terenie ich

obowiązywania – do czasu zastąpienia przez akty ustanowione przez właściwe organy

jednostek samorządu lokalnego.

Art. 29

przepisy o związkach międzygminnych.

Rozdział 4

Konwent delegatów samorządu lokalnego w województwie

Art. 30

1.

Konwent delegatów samorządu lokalnego w województwie, zwany dalej „konwentem

wojewódzkim”, stanowi formę współdziałania samorządu województwa z jednostkami

samorządu lokalnego z terenu województwa dla realizacji celów wskazanych w strategii

rozwoju województwa w sposób uwzględniający potrzeby wspólnot samorządowych.

15

2.

Marszałek województwa przekazuje konwentowi wojewódzkiemu do zaopiniowania

w szczególności projekty:

1) strategii rozwoju województwa i jej zmian;

2) innych dokumentów planowania strategicznego, w tym regionalnego programu

operacyjnego oraz ich zmian;

3) projekt budżetu województwa.

3.

Osoba prowadząca obrady sejmiku województwa przed przystąpieniem do głosowania

projektu uchwały zaopiniowanej przez konwent wojewódzki informuje radnych o stanowisku

konwentu.

uchwały uznaje się za wydanie opinii pozytywnej.

5.

Działalność konwentu wojewódzkiego nie narusza właściwości organów jednostek

samorządu terytorialnego, których organy wykonawcze lub delegaci są członkami konwentu.

Art. 31

1.

W skład konwentu wojewódzkiego wchodzą:

1) prezydenci miast na prawach powiatu położonych w granicach województwa;

2) starostowie powiatów położonych w granicach województwa;

3) delegaci gmin z poszczególnych powiatów położonych w granicach województwa.

położonej w danym powiecie legitymujący się pisemnym poparciem wójtów (burmistrzów,

prezydentów miast) co najmniej połowy pozostałych gmin wchodzących w skład danego

powiatu.

3.

Każdy z członków konwentu wyznacza swojego stałego zastępcę informując o tym fakcie

przewodniczącego konwentu.

4.

W przypadku nieobecności na posiedzeniu członka konwentu, zastępcy, o którym mowa

5.

Członkom konwentu oraz ich zastępcom za pracę w konwencie nie przysługuje dodatkowe

wynagrodzenie.

16

Art. 32

1.

Konwent wojewódzki wybiera ze swojego grona przewodniczącego konwentu

składu konwentu, w głosowaniu tajnym.

2.

Do odwoływania i rezygnacji przewodniczącego i wiceprzewodniczącego konwentu stosuje

się odpowiednio przepisy dotyczące przewodniczącego i wiceprzewodniczącego sejmiku

województwa.

3.

W razie wakatu na stanowiskach przewodniczącego i wiceprzewodniczącego, obowiązki

przewodniczącego pełni przedstawiciel tej jednostki samorządu lokalnego, która liczy

najwięcej mieszkańców.

Art. 33

1.

Konwent wojewódzki obraduje na posiedzeniach zwoływanych przez

przewodniczącego w miarę potrzeby, także na żądanie co najmniej 1/4 pełnego składu

2.

Pierwsze posiedzenie konwentu zwołuje marszałek województwa w ciągu 90 dni po

3.

Przewodniczący konwentu przewodniczy obradom konwentu, ustala terminy

i porządek obrad kolejnych posiedzeń konwentu uwzględniając wnioski zgłaszane

przez członków konwentu, a także zapewnia obsługę organizacyjną i techniczną

konwentu.

Art. 34

2.

Uchwały podjęte przez konwent wraz z imiennym wykazem głosowań poszczególnych

członków konwentu albo ich zastępców podawane są do publicznej wiadomości w

Biuletynach Informacji Publicznej jednostek samorządu terytorialnego, których organy

Regulamin konwentu podlega ogłoszeniu we właściwym wojewódzkim dzienniku

urzędowym.

17

Art. 35

1.

Konwent wojewódzki może funkcjonować w ramach stowarzyszenia jednostek

samorządu terytorialnego, jako organizatora konwentu wojewódzkiego, na zasadach

określonych niniejszą ustawą.

2.

Organizatorem konwentu wojewódzkiego może być stowarzyszenie jednostek samorządu

terytorialnego, które łącznie spełnia następujące warunki:

1) jego członkami mogą być wyłącznie jednostki samorządu terytorialnego z jednego

województwa;

2) jego członkami jest co najmniej 60% jednostek poziomu gminnego w danym

województwie;

województwie.

3.

Statut organizatora konwentu wojewódzkiego określa szczegółowy tryb pracy konwentu

zapewniający w szczególności:

1) uczestnictwo w pracach konwentu wojewódzkiego jednostek samorządu

terytorialnego nie będących członkami organizatora konwentu wojewódzkiego na

równych prawach z członkami organizatora;

2) wyłonienie składu konwentu, zgodnego z art. 31 ust. 1, albo tryb głosowania spraw

należących do właściwości konwentu wojewódzkiego, w którym jeden głos

przysługuje występującym razem powiatowi i wszystkim gminom wchodzącym w

jego skład.

4.

Do konwentu wojewódzkiego funkcjonującego w ramach stowarzyszenia jednostek

samorządu terytorialnego nie stosuje się przepisów art. 32 i art. 34 ust. 3.

5.

Przewodniczącym konwentu wojewódzkiego funkcjonującego w ramach stowarzyszenia

jednostek samorządu terytorialnego jest przewodniczący zarządu organizatora konwentu

wojewódzkiego albo osoba piastująca jednoosobowy zarząd organizatora,

z zastrzeżeniem, że jeśli wymienione funkcje pełni marszałek województwa

przewodniczący konwentu wojewódzkiego jest wybierany w trybie art. 32.

18

Art. 36

1.

Status organizatora konwentu wojewódzkiego jest nadawany i cofany przez ministra

administracji publicznej uwzględni spełnianie przez stowarzyszenie jednostek samorządu

terytorialnego warunków określonych w art. 35 ust. 2 i 3.

3.

Rozporządzenie w sprawie nadania statusu organizatora konwentu wojewódzkiego jest

wydawane wyłącznie na wniosek zainteresowanego stowarzyszenia jednostek samorządu

terytorialnego poparty uchwałą walnego zgromadzenia (walnego zgromadzenia

delegatów) podjętą większością 2/3 głosów.

4.

Stowarzyszenie jednostek samorządu terytorialnego będące organizatorem konwentu

wojewódzkiego jest zobowiązane do przedkładania ministrowi właściwemu do spraw

administracji publicznej corocznie, nie później niż do 31 stycznia, informacji

dzień 1 stycznia roku, w którym składana jest informacja.

5.

Nieprzedłożenie informacji, o której mowa w ust. 1 lub niespełnienie warunków z art. 35

ust. 2 i 3, jest przesłanką do pozbawienia danego stowarzyszenia statusu organizatora

konwentu wojewódzkiego.

Art. 37

1.

Konwent wojewódzki może przedkładać organom województwa swoje stanowisko we

wpływa lub ma znaczenie dla wspólnot samorządowych na poziomie lokalnym.

2.

Członkowie konwentu mogą brać udział w posiedzeniach sejmiku województwa, komisji

sejmiku województwa oraz uczestniczyć w pracach innych ciał i zespołów

przygotowujących rozstrzygnięcia w sprawach projektów, o których mowa w art. 30

3.

Konwent może wyrażać swoje stanowisko wobec organów administracji rządowej albo

innych organów władzy publicznej we wszystkich sprawach dotyczących województwa,

o ile sprawy te wpływają lub mają znaczenie dla wspólnot samorządowych na poziomie

19

Art. 38

Przepisy niniejszego rozdziału nie uchylają i nie zastępują innych obowiązków

konsultacyjnych wobec jednostek samorządu lokalnego z terenu województwa, nałożonych

przez prawo na władze samorządu województwa lub organy administracji rządowej.

Rozdział 5

Zmiany ustaw ustrojowych samorządu terytorialnego

Art. 39

„1a.

Statut określa formy udziału mieszkańców w pracach organów gminy oraz może

określać inne formy uczestnictwa społecznego w życiu zbiorowym wspólnoty.”;

2) art. 4 otrzymuje brzmienie:

„Art.4.1.

Trwałość obszaru gminy i stabilność jej granic stanowiąc podstawę

spójności społecznej i dobrego funkcjonowania wspólnoty samorządowej

gminy podlegają ochronie prawnej.

2.

Nadanie gminie lub miejscowości statusu miasta, a także ustalenie i zmiana

granic miasta nie będącego gminą następuje w drodze rozporządzenia

Rady Ministrów wydanego na wniosek zainteresowanej gminy po

przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami.

Przy podejmowaniu

rozstrzygnięć w tej sprawie Rada Ministrów uwzględnia w szczególności

stan infrastruktury społecznej i technicznej na danym terenie oraz jego

układ urbanistyczny i charakter zabudowy.”;

3) uchyla się art. 4a i 4b;

4) w art. 4d:

a) wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Rada Ministrów nie przeprowadza zmian, o których mowa w art. 102b ust. 2

pkt 1, jeżeli:”;

b) pkt 2 otrzymuje brzmienie:

20

„2) gmina w zmienionych granicach lub gmina utworzona byłaby mniejsza od

najmniejszej pod względem liczby mieszkańców gminy w Polsce według

rozporządzenia, o którym mowa w art. 102b ust. 2.”;

5) art. 5 otrzymuje brzmienie:

osiedla i inne, z uwzględnieniem więzi społecznych i kulturowych, jak

również jednorodnego układu urbanistycznego, infrastruktury technicznej

lub charakteru zabudowy.

Jednostką pomocniczą może być również

3.

Statut gminy określa zasady tworzenia, łączenia, podziału oraz znoszenia

jednostki pomocniczej, w szczególności warunki, jakie powinien spełniać

wniosek mieszkańców w sprawie utworzenia jednostki pomocniczej.

Rada

gminy określając warunki wniosku mieszkańców realizuje prawo

mieszkańców do samoorganizacji i współuczestnictwa w realizacji zadań

gminy, zgodnie z zasadą pomocniczości.

4.

Uchwała rady gminy o odmowie utworzenie jednostki pomocniczej na

wniosek mieszkańców wymaga uzasadnienia.

5.

Od uchwały rady gminy o odmowie utworzenia jednostki pomocniczej na

wniosek mieszkańców przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

6) art. 5a otrzymuje brzmienie:

„Art. 5a 1.

W przypadkach przewidzianych ustawami są, a w innych sprawach

2.

Konsultacje stanowią sposób pozyskania opinii wspólnoty

21

samorządowej w ważnych sprawach jej dotyczących, w szczególności

wówczas, gdy przepisy prawa przewidują obowiązek przeprowadzenia

konsultacji.

3.

W konsultacjach mogą uczestniczyć wszyscy mieszkańcy, chyba że ze

względu na przedmiot konsultacji uzasadnione jest ograniczenie

konsultacji do grupy mieszkańców wyłonionej w oparciu o określone

kryterium, w szczególności fakt zamieszkiwania na określonym terenie.

4.

Osoby niebędące mieszkańcami lub inne podmioty mogą uczestniczyć

w konsultacjach, jeżeli realizacja ich ważnych interesów następuje na

obszarze jednostki samorządu terytorialnego przeprowadzającej

konsultacje.

6.

Przepisy dotyczące konsultacji nie uchybiają możliwości zasięgania

przez wójta opinii członków wspólnoty samorządowej w sprawach

bieżących”;

7) po art. 5a dodaje się art. 5aa – 5ad w brzmieniu:

„Art. 5aa.

1.

Konsultacje mogą być przeprowadzone z inicjatywy wójta, na

żądanie rady gminy lub na wniosek grupy mieszkańców.

2.

Konsultacje przeprowadza wójt.

3.

Wójt może, z uwzględnieniem odrębnych przepisów, zlecić

podmiotowi niebędącemu jednostką sektora finansów publicznych, w

szczególności organizacji pozarządowej, wykonanie określonych

czynności związanych z przeprowadzeniem konsultacji społecznych.

Art. 5ab.

1.

Szczególnym przypadkiem konsultacji jest wysłuchanie publiczne.

2.

Wysłuchanie publiczne stanowi sposób uzyskania opinii mieszkańców

gminy o projekcie uchwały rady gminy.

3.

Obowiązkowemu wysłuchaniu publicznemu podlegają:

1) projekt statutu gminy i zmian w statucie;

2) projekt uchwały budżetowej na kolejny rok budżetowy;

3) projekty uchwał w sprawie planowania rozwoju.

22

4.

Przedmiotem wysłuchania publicznego mogą być projekty innych niż

wymienionych w ust. 1 uchwał o istotnym znaczeniu dla wspólnoty

samorządowej; decyzję o przeprowadzeniu wysłuchania publicznego

podejmuje rada gminy w formie uchwały.

5.

Wysłuchania publicznego nie przeprowadza się w zakresie, w którym

treść uchwały stanowi wykonanie obowiązku ciążącego na radzie

gminy w szczególności wynikającego z orzeczenia sądu lub

rozstrzygnięcia organu administracji.

6.

W ramach wysłuchania publicznego:

1) umożliwia się zainteresowanym zapoznanie się z projektem

uchwały oraz złożenie opinii o projekcie oraz

2) przeprowadza się przynajmniej jedną dyskusję publiczną na sesji

rady gminy albo na posiedzeniu właściwej merytorycznie komisji

rady w obecności wójta lub upoważnionego przez niego

przedstawiciela.

projekt był przedmiotem wysłuchania publicznego, radni są

informowani przez przewodniczącego rady gminy o opiniach

złożonych w trakcie wysłuchania publicznego oraz o stanowisku wójta

wobec tych opinii.

Art. 5ac.

1.

Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji określa rada gminy w formie uchwały

stanowiącej akt prawa miejscowego.

1) minimalną liczebność grupy mieszkańców uprawnionych do głosowania w

wyborach do rady gminy uprawnionych do złożenia wniosku o

przeprowadzenie konsultacji;

2) minimalną treść wniosku mieszkańców o przeprowadzenie konsultacji oraz

kryteria i szczegółowy tryb rozpatrywania przez radę gminy takiego

wniosku;

3) tryb, formy i terminy informowania o terminie i sposobie przeprowadzenia

23

konsultacji;

4) sposób przeprowadzania konsultacji, w szczególności wykorzystania

środków komunikowania się na odległość;

5) sposób i szczegółowość informowania o wynikach konsultacji.

1) katalog spraw, w których przeprowadzenie konsultacji jest obowiązkowe;

2) obligatoryjność przeprowadzenia konsultacji, jeśli wniosek został złożony

przez odpowiednio liczną grupę mieszkańców;

3) inne niż określone w art. 5aa ust. 1 podmioty uprawnione do złożenia

wniosku o przeprowadzenie konsultacji.

Art. 5ad.

Rada gminy może, w formie uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, ustalać

także inne niż uregulowane w przepisach prawa powszechnie obowiązującego na

terenie kraju formy udziału mieszkańców w planowaniu i realizacji zadań

publicznych, określając jednocześnie szczegółowy tryb postępowania w takich

sprawach.”;

8) w art. 7:

„1a) polityki rozwoju i lokalnego rynku pracy,”;

„4.

Gmina określa samodzielnie sposób realizacji zadań własnych, chyba, że ustawa

stanowi inaczej ze względu na uzasadnioną konieczność zapewnienia

jednolitego sposobu realizacji określonego zadania w skali całego kraju.”;

9) w art. 10 w ust. 2 po wyrazach „związki międzygminne” dodaje się przecinek i wyrazy

„zespoły współpracy terytorialnej”;

przysługuje prawo obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej.

2.

Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza nie może dotyczyć uchwał, dla

wykonawczego do wniesienia projektu uchwały, w szczególności

24

budżetu, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ich

zmian.

3.

Statut gminy określa zasady i tryb wykonywania prawa obywatelskiej

inicjatywy uchwałodawczej, w szczególności:

z obywatelską inicjatywą uchwałodawczą, nie większą niż 15%

uprawnionych;

2) tryb postępowania z projektem uchwały wniesionym jako

obywatelska inicjatywa uchwałodawcza – mając na względzie jego

rozpatrzenie przez radę gminy bez zbędnej zwłoki,

3) uprawnienia wnioskodawców na etapie prac rady gminy nad

projektem uchwały.”;

11) art. 14 otrzymuje brzmienie:

że ustawa stanowi inaczej.

2.

Imienne wykazy głosowań radnych wraz ze wskazaniem przedmiotu

głosowania podawane są do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji

12) w art. 18:

a) uchyla się ust. 1;

b) w ust. 2:

rozpatrywanie sprawozdań z jego działalności oraz podejmowanie uchwały

w sprawie skwitowania z wykonywania zadań;”;

– pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) uchwalanie budżetu gminy;”;

25

„4a) planowanie polityki rozwoju, w szczególności uchwalanie strategii

rozwoju gminy”;

– w pkt 15 kropkę zastępuje się przecinkiem i po pkt 15 dodaje się pkt 16 w

brzmieniu:

„16) podejmowanie uchwał w sprawie przystąpienia do realizacji zadań

publicznych o znaczeniu lokalnym nieuregulowanych przez odrębne ustawy

oraz określenia sposobu realizacji takich zadań.”;

13) art. 18a otrzymuje brzmienie:

2.

Uprawnienia kontrolne rada gminy wykonuje w szczególności za pomocą

komisji rewizyjnej.

4.

Sposoby realizacji uprawnień kontrolnych, w szczególności tryb pracy

komisji rewizyjnej, określa statut gminy.

5.

Klub radnych jest zobowiązany zgłosić swojego przedstawiciela do komisji

rewizyjnej w terminie określonym w statucie gminy, pod rygorem

pominięcia przedstawiciela klubu w składzie komisji rewizyjnej.”;

14) w art. 19:

a) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

prowadzenie obrad rady, z zastrzeżeniem ust. 2a.

Przewodniczący może

przewodniczący najstarszy wiekiem.”;

„2a.

Przewodniczący rady działa w imieniu gminy przed sądem powszechnym w

26

postępowaniu, w którym przeciwnikiem procesowym gminy będzie lub jest

aktualny wójt tej gminy.”;

„Art. 20a.

1.

Projekty uchwał rady gminy są podawane do publicznej wiadomości poprzez

ich publikację w Biuletynie Informacji Publicznej; statut może określić

dodatkowo inny sposób podawania projektów uchwał do publicznej

wiadomości.

2.

Podanie projektów uchwał do publicznej wiadomości następuje nie później

niż w dniu przekazania tych projektów radnym.

3.

Każdy może złożyć uwagi do projektu uchwały podanego do publicznej

wiadomości.

Przewodniczący rady informuje radnych o złożonych

uwagach.”;

„1b.

Zakazy, o których mowa w ust.1, nie dotyczą stosunków prawnych wynikających

warunkach ogólnych lub świadczonych na rzecz gminy na warunkach ogólnych oraz

ustalonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego dla danego typu

czynności prawnych.”;

17) w art. 25:

„2a.

Pracodawcy radnego przysługuje prawo do zaskarżenia do sądu

administracyjnego uchwały rady gminy o niewyrażeniu zgody na rozwiązanie

stosunku pracy z radnym.”;

„4a.

Na zasadach ustalonych przez radę gminy radny może być delegowany na

szkolenia związane z wykonywaniem mandatu na koszt gminy.”;

27

18) art. 25a otrzymuje brzmienie:

dotyczy ono jego indywidualnego, cywilnoprawnego, majątkowego interesu

prawnego.”;

„1.

Wójt jest organem wykonawczym i zarządzającym gminy.”;

„2) funkcją starosty oraz członkostwem w organach jednostek samorządu

21) uchyla się art. 28a;

22) w art. 28b ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

miesięcy przed zakończeniem kadencji, może podjąć uchwałę o przeprowadzeniu

przyczyny odwołania.”;

23) w art. 30:

„1.

Wójt wykonuje zadania należące do samorządu gminy, nie zastrzeżone na rzecz

rady gminy.”;

b) w ust. 2:

- zdanie wprowadzające do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„2.

Do zadań wójta należy dbałość o interesy gminy, a w szczególności:”;

„1a) uczestniczenie w obradach sesji rady;

„2a) wykonywanie uchwał rady gminy;”;

„4.

Wójt przedkłada radzie gminy sprawozdanie z wykonywania zadań

28

przypisanych mu jako organowi wykonawczemu gminy, w szczególności z

realizacji uchwał rady, w tym strategii rozwoju gminy.

sprawozdaniem (roku sprawozdawczym).”;

24) po art. 30 dodaje się art. 30a-30c w brzmieniu:

„Art.30a.

1.

Komisja rewizyjna opiniuje przedłożone przez wójta: sprawozdanie z

wykonywania przez niego zadań organu wykonawczego, sprawozdanie

finansowe gminy oraz pod względem merytorycznym sprawozdanie z

wykonania budżetu gminy w terminie do 15 czerwca roku następującego po

roku sprawozdawczym.

2.

Przed wydaniem opinii w przedmiocie określonym w ust. 1 komisja

rewizyjna zasięga opinii poszczególnych stałych komisji rady gminy, a w

przypadku jednostek, których sprawozdanie finansowe zgodnie z przepisami

musi być zbadane przez biegłego rewidenta, zapoznaje się również z opinią

z tego badania.

3.

W oparciu o opinię dotyczącą poszczególnych sprawozdań komisja

następującego po roku sprawozdawczym opinię w sprawie udzielenia

wójtowi skwitowania.

sprawozdawczym rada gminy rozpatruje i zatwierdza:

1) sprawozdanie finansowe gminy,

2) sprawozdanie z wykonywania przez wójta zadań organu wykonawczego

gminy określonych w uchwałach rady gminy.

sprawozdawczym, rada gminy podejmuje uchwałę w sprawie skwitowania

dla wójta po zapoznaniu się z:

1) sprawozdaniem z wykonywania przez wójta zadań organu

29

2) sprawozdaniem z wykonania budżetu gminy;

3) sprawozdaniem finansowym gminy;

6) opinią komisji rewizyjnej.

3.

Jeżeli w trakcie roku sprawozdawczego doszło do zmiany na stanowisku

wójta, skwitowanie dla każdej z osób zajmujących to stanowisko udzielane

jest oddzielnie.

Art.30c.

1.

Uchwała w sprawie skwitowania jest podejmowana bezwzględną

większością głosów.

2.

Uchwała odmawiająca skwitowania musi zawierać szczegółowe wskazanie

powodów odmowy udzielenia skwitowania.

3.

Jeżeli w głosowaniu bezwzględna większość głosujących sprzeciwiła się

podjęciu uchwały w sprawie odmowy skwitowania uznaje się, że podjęta

została uchwała udzielająca skwitowania.

4.

Regułę z ust. 3 stosuje się odpowiednio do głosowania nad uchwałą w

sprawie udzielenia skwitowania, z zastrzeżeniem że rada gminy

bezpośrednio później zwykłą większością głosów uzupełnia treść podjętej

uchwały o odmowie skwitowania o elementy wskazane w ust. 2.”;

„7.

Wójt w celu wsparcia swoich działań może tworzyć ciała pomocnicze i doradcze oraz

określać ich zadania, a także zasady ich powoływania i działalności, z zastrzeżeniem,

że zadania utworzonych ciał nie mogą naruszać kompetencji organów gminy.

Zarządzenie wójta podlega publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej oraz w

sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie.”;

„Art.33a.

1.

Obsługę rady gminy i jej organów zapewnia wójt (burmistrz, prezydent

miasta) za pośrednictwem wyodrębnionego w strukturze urzędu gminy

stanowiska pracy, w tym niepełnoetatowego, lub wyodrębnionej komórki

30

organizacyjnej.

2.

Standardy obsługi, szczegółowe wymagania kwalifikacyjne oczekiwane od

osób zajmujących się obsługą rady, a także organizację i zasady

funkcjonowania obsługi rady określa rada gminy odrębną uchwałą przyjętą

na wniosek przewodniczącego rady.

zakresie merytorycznym podlegają wyłącznie przewodniczącemu rady.

4.

Czynności z zakresu prawa pracy, w tym nawiązanie i rozwiązanie

stosunku pracy z pracownikami biura rady, wymagają opinii

przewodniczącego rady.

Art.33b.

1.

W budżecie gminy tworzy się rezerwę celową z przeznaczeniem na

wydatki związane z opracowywaniem opinii i ekspertyz na potrzeby rady

gminy.

wyłącznie na wniosek przewodniczącego rady.”;

„2a.

Statut miasta na prawach powiatu w celu dekoncentracji zadań może przewidywać

podział miasta na jednostki pomocnicze – dzielnice.

Podział dotyczy terenu całego

miasta i każda jednostka pomocnicza utworzona w celu dekoncentracji zadań

otrzymuje do realizacji taki sam zakres zadań publicznych, w tym możliwość

wydawania decyzji administracyjnych.”;

„Art. 35a.

Organowi uchwałodawczemu jednostki pomocniczej przysługuje prawo

inicjatywy uchwałodawczej do rady właściwej gminy.

Przewodniczący rady

gminy projekt uchwały skierowany przez organ uchwałodawczy jednostki

dniem rozpoczęcia sesji rady Przepis art. 12a ust. 2 stosuje się

odpowiednio.”;

31

29) w art. 39 ust. 4 otrzymuje brzmienie:

należących do właściwości gminy, rada gminy może upoważnić również organ

wykonawczy jednostki pomocniczej albo przewodniczącego organu

których mowa w art. 9 ust. 1, które w tym zakresie stają się organami właściwymi

w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego.”;

30) w art. 40:

„Upoważnienie ustawowe wskazuje, że akt podejmowany jest w drodze uchwały

rady gminy stanowiącej akt prawa miejscowego.”;

b) w ust. 2 w pkt 4 po wyrazach „korzystania z gminnych” dodaje się wyraz

„instytucji,”;

„2a.

Rada gminy może wprowadzić ulgi w opłatach za korzystanie z gminnych

instytucji, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, również w przypadku

opłat ustalanych przez tę radę na podstawie przepisów odrębnych.”;

d) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

publicznego lub prywatnego, ochrony środowiska albo dla zapewnienia

czystości, porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego.”;

31) w art. 44:

uprawnień zainteresowanych gmin do dokonania między sobą rozliczeń

związanych z przeniesieniem własności lub innych praw, w szczególności dla

uwzględnienia poniesionych nakładów, zaś odnośnie do nieruchomości nie

32

służących celom użyteczności publicznej – biorąc pod uwagę ich wartość

rynkową.

Przepis art. 8 ust. 2b stosuje się odpowiednio.”;

usług, a także załatwianie indywidualnych spraw z zakresu administracji

publicznej, jeżeli ustanawianie takich przepisów lub wydawanie decyzji

administracyjnych należy z mocy ustawy do zadania publicznego przekazanego do

wykonania związkowi.

3b.

Gminy mogą także tworzyć związki z powiatami, jeżeli celem działania związku

jest wykonywanie zadań publicznych w dziedzinie należącej zarówno do zakresu

działania gminy jak i do zakresu działania powiatu.”;

33) w art. 70 ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:

„2.

Wójt może wyznaczyć na stałe osobę, która pod nieobecność wójta będzie

uczestniczyć w zgromadzeniu z prawem głosu.

lub opierać siłę głosu na określonych kryteriach.”;

„chyba, że statut ustala inny sposób obliczania tej większości.

Statut może także określać

przypadki, w których wymagana jest inna większość kwalifikowana i ustalać sposób jej

obliczania.”;

35) w art. 84 dodaje się ust. 4 w brzmieniu:

członków przed organami władz publicznych, w postępowaniu

sądowoadministracyjnym i w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym,

jeżeli ich statuty przewidują taką ich funkcję.”;

36) art. 87 otrzymuje brzmienie:

określonych przepisami ustaw.

2.

Nadzór powinien być sprawowany z zachowaniem zasady proporcjonalności

pomiędzy zakresem interwencji ze strony organu nadzoru a znaczeniem

33

interesu gminy, który ma chronić.”;

38) art. 91 otrzymuje brzmienie:

„Art.91.

1.

W przypadku podjęcia uchwały lub zarządzenia z naruszeniem prawa organ

zarządzenia w trybie określonym w art. 90, kieruje do właściwego w

sprawie organu gminy informację o stwierdzonych naruszeniach prawa.

Informacja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

wstrzymać w formie rozstrzygnięcia nadzorczego wykonanie uchwały lub

zarządzenia.

3.

W przypadku istotnego naruszenia prawa, w informacji, o której mowa

w ust. 1, organ nadzoru wstrzymuje wykonanie uchwały lub zarządzenia

i wyznacza termin na usunięcie naruszeń prawa, nie dłuższy niż 3 miesiące

od doręczenia informacji.

odmowie usunięcia istotnych naruszeń prawa lub od dnia bezskutecznego

rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały lub

6.

W przypadku otrzymania zawiadomienia o usunięciu istotnych naruszeń

organ gminy o odstąpieniu od wydania rozstrzygnięcia nadzorczego.

34

7.

W przypadku przedłożenia przez właściwy organ gminy w terminie,

naruszenia prawa, organ nadzoru może odstąpić od wydania rozstrzygnięcia

nadzorczego.

O odstąpieniu od wydania rozstrzygnięcia nadzorczego organ

nadzoru informuje właściwy w sprawie organ gminy w terminie 14 dni od

przedłożenia przez właściwy organ gminy wyjaśnień.

zawiadomienia lub wniosku do organów ścigania, bezpieczeństwa lub

kontroli.”;

39) art. 92 otrzymuje brzmienie:

„Art. 92.

Rozstrzygnięcie nadzorcze wstrzymuje wykonanie uchwały lub zarządzenia

40) w art. 93 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

własnym zakresie wydać rozstrzygnięcia nadzorczego, stwierdzającego nieważność

administracyjnego.”;

41) art. 96 otrzymuje brzmienie:

Ministrów, na wniosek wojewody, w drodze zarządzenia nadzorczego

35

nadzorczego, odwołuje wójta oraz powołuje komisarza, który do czasu wyboru

natychmiastowemu wykonaniu.”;

42) art. 97 otrzymuje brzmienie:

Prezes Rady Ministrów, na wniosek wojewody, może w drodze zarządzania

nadzorczego zawiesić organy gminy oraz powołać komisarza do pełnienia

wójta na kolejną kadencję.

Zarządzenie nadzorcze podlega natych-

miastowemu wykonaniu.

przedstawia organom gminy zarzuty i wzywa je do niezwłocznego

przedłożenia programu poprawy sytuacji gminy.”;

43) w art. 98 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.

Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy, w tym zarządzenia nadzorcze,

44) w art. 98a ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

art. 24k ust. 2 i 3 i art. 27 oraz przepisów art. 383 § 2 i 6, art. 387 § 1, art. 492 § 2

5)

), w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia

5)

1375 orz z 2010 r.

Nr 182, poz. 1228.

36

zarządzenie zastępcze.”;

Zmiany granic gmin

Art.102b.

1.

Obszar gminy powinien zapewniać jednostce samorządu lokalnego terytorium

2.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia:

1) tworzy, łączy, dzieli i znosi gminy, a także ustala ich granice,

2) ustala i zmienia nazwy gmin, a także siedziby ich władz

– biorąc pod uwagę, że trwałość obszarów gmin oraz stabilność ich granic,

wspólnot samorządowych podlega ochronie prawnej.

jednostki samorządu terytorialnego albo z urzędu.

Do postępowania tego, z

zastrzeżeniem przepisów ustawy niniejszej, stosuje się przepisy o wydawaniu

Art. 102c.

1.

Jeżeli ustawa niniejsza albo przepis szczególny nie stanowi inaczej, zmiana

granic gmin, łączenie gmin i ich podział, a także znoszenie gmin i tworzenie

nowych, następuje na zgodny wniosek zainteresowanych gmin lub za zgodą

37

gmin, których te zmiany dotyczą.

wniosku powiatów lub województw albo z urzędu; w takich przypadkach

przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem art. 102d i 102e.

3.

Jednakże, mimo zgodnych wniosków lub zgody zainteresowanych jednostek

przeprowadza się, o ile w ich wyniku miałoby dojść do utraty lub znacznego

osłabienia spójności społecznej w gminie lub powiecie albo ich zdolności

wykonywania zadań publicznych.

Art.102d.

Zmiana granic gminy w związku z odłączeniem części jej terytorium w celu

powiększenia terytorium sąsiedniej gminy może nastąpić z urzędu mimo braku

zgody zainteresowanej gminy, jednakże z uwzględnieniem przepisu art. 102b

ust. 1, jeżeli zmiana ta stanowi jedyną drogę rozwiązania istotnych społeczno-

gospodarczych problemów obszaru, których nie można załatwić w inny

sposób, w szczególności na gruncie współdziałania sąsiadujących gmin.

jednostki samorządu lokalnego, jeżeli wskutek:

1) zmian demograficznych i znacznego spadku liczby ludności, albo

2) istotnych zmian w zagospodarowaniu terenu będących następstwem

realizacji dużych projektów inwestycyjnych lub innych przedsięwzięć o

poważnych konsekwencjach przestrzennych, w tym – w systemie

osadniczym, albo

3) podziału gminy albo zmiany ich granic

– nastąpiła utrata, przez gminę, zdolności wykonywania zadań publicznych,

zaś z przeprowadzonych analiz wynika, że ten stan rzeczy jest bezsporny i

ma trwały charakter.

wykonywania zadań publicznych znajduje bezsporny wyraz w rażąco niskim,

nie odpowiadającym wymaganiom zawartym w ustawach, poziomie usług

publicznych świadczonych mieszkańcom, i jest to stan trwały, w szczególności

38

zaś uprzednie wezwania i działania oparte na przepisach art. 97 ustawy o

samorządzie gminnym, podejmowane co najmniej dwukrotnie w odstępie nie

mniejszym niż co dwa lata, nie przyniosły oczekiwanych rezultatów w postaci

istotnej poprawy poziomu usług.

3.

W przypadku zniesienia gminy dane terytorium zostaje w całości włączone do

sąsiedniej jednostki podziału terytorialnego państwa albo ulega stosownemu

podziałowi, z uwzględnieniem przepisów art. 102c i 102d.

Art.102f.

1.

Przy dokonywaniu przekształceń, o których mowa w art. 102c–102e:

1) zasięga się opinii zainteresowanych rad gmin, chyba że postępowanie

zostało wszczęte na podstawie ich zgodnego wniosku lub za ich zgodą, jeśli

zaś przekształcenia te równocześnie będą powodować zmianę granic

powiatów lub województw – odpowiednio zasięga się również opinii rad

powiatów i sejmików województw,

2) przeprowadza się konsultacje z mieszkańcami.

minister właściwy do spraw administracji publicznej lub na jego polecenie

właściwy miejscowo wojewoda.

Dotyczy to także zapytania o zgodę gminy lub

powiatu.

4.

W przypadku niezajęcia przez gminę lub powiat stanowiska w terminie 6

miesięcy od daty otrzymania zapytania o zgodę, uznaje się, że oznacza to

odmowę udzielenia zgody.

gmin przed podjęciem uchwał w sprawie wniosku, wyrażenia zgody lub

udzielenia opinii odnośnie do projektowanej zmiany.

6.

W przypadku, gdy zmiana ma polegać na wyłączeniu obszaru lub części

obszaru jednostki pomocniczej i jego włączeniu do sąsiedniej jednostki

pomocniczej w tej gminie lub do gminy sąsiedniej, konsultacje mogą zostać

39

ograniczone do:

1) mieszkańców jednostki pomocniczej objętej zmianą – przez odpowiednie

rady gmin,

Art.102g.

1.

W toku postępowania, o którym mowa w art. 102b ust. 3, minister właściwy do

spraw administracji publicznej zasięga opinii niezależnych i bezstronnych

ekspertów, w celu ustalenia, czy i w jakim zakresie zachodzą przesłanki

przeszkody w tym zakresie, a także – w jaki sposób projektowana zmiana

wpłynie na sąsiadujące gminy, powiaty lub województwa.

2.

Raport ekspertów jest udostępniany zainteresowanym jednostkom samorządu

terytorialnego i podlega podaniu do publicznej wiadomości a zainteresowane

jednostki samorządu terytorialnego mają prawo, w terminie 3 miesięcy od daty

otrzymania raportu, przedstawić swój udokumentowany pogląd w sprawie, do

którego autorzy raportu są zobowiązani ustosunkować się merytorycznie na

piśmie.

W przypadku utrzymującej się istotnej rozbieżności poglądów minister

może przedłożyć dokumentację sprawy do dodatkowej oceny dwóch

recenzentów.

3.

Po przeprowadzeniu postępowania minister właściwy do spraw administracji

publicznej zajmuje ostateczne stanowisko, które przedkłada zainteresowanym

gminom, zaś w przypadku gdyby dokonywane przekształcenia miały także

naruszać granice powiatów lub województw – również tym powiatom i

województwom.

4.

Stanowisko ministra właściwego do spraw administracji publicznej, o którym

mowa w ust. 3, posiada formę postanowienia.

Postanowienie to może zostać

zaskarżone przez zainteresowaną jednostkę samorządu terytorialnego do sądu

doręczenia.

Do czasu prawomocnego wyroku sądu, odrzucającego lub

oddalającego skargę, względnie do dnia, w którym bezskutecznie upłynie

40

termin do złożenia skargi, postępowanie w sprawie wydania rozporządzenia

określonego w art. 102b.

ust. 2 ulega zawieszeniu.

określone w niniejszym rozdziale zostało prawomocnie zakończone, a jeśli

prawomocne zakończenie postępowania nastąpiło po tej dacie – do 30 czerwca

roku następnego, przy czym zmiany, które są wprowadzane tym

rozporządzeniem, następują z dniem 1 stycznia kolejnego roku.”.

Art. 40

wprowadza się następujące zmiany:

3) uchyla się art. 3a-3c;

4) art. 3d otrzymuje brzmienie:

mieszkańcami powiatu.

2.

Do konsultacji z mieszkańcami powiatu stosuje się odpowiednio przepisy

dotyczące konsultacji z mieszkańcami gminy.

5) w art. 4:

41

„16a) polityki rozwoju”;

„3a.

Powiat określa samodzielnie sposób realizacji zadań własnych, chyba że

6) art. 6 otrzymuje brzmienie:

zawierać umowy z innymi podmiotami oraz – na zasadach określonych

spółek.

„2) starosta”;

„Art. 10a.

1.

Mieszkańcom powiatu mającym prawo wybierania do rady powiatu

przysługuje prawo obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej.

wniesienia projektu uchwały, w szczególności projektu budżetu albo jego

zmian.

42

rozpatrzenie przez radę powiatu bez zbędnej zwłoki,

projektem uchwały.”;

9) w art. 12:

a) pkt 2 otrzymuje brzmienie:

powiatu.”;

c) pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) stanowienie o kierunkach działania starosty, rozpatrywanie sprawozdań z jego

skwitowania z wykonania zadań”;

d) pkt 6 otrzymuje brzmienie:

„6) rozpatrywanie sprawozdania z wykonania budżetu”;

e) w pkt 8:

- lit. a) otrzymuje brzmienie:

których przedmiotem jest ta sama nieruchomość; do czasu określenia zasad

powiatu”,

- lit. d) otrzymuje brzmienie:

zaciąganych przez starostę oraz maksymalnej wysokości pożyczek i

poręczeń udzielanych przez starostę w roku budżetowym,”;

f) pkt 9 otrzymuje brzmienie:

43

„9) określanie wysokości sumy, do której starosta może samodzielnie zaciągać

zobowiązania”;

10) art. 13 otrzymuje brzmienie:

11) w art. 14:

b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3a.

Przewodniczący rady działa w imieniu powiatu przed sądem powszechnym w

postępowaniu, w którym przeciwnikiem procesowym powiatu będzie lub jest

aktualny starosta tego powiatu.”;

12) w art. 15:

a) ust. 7 otrzymuje brzmienie:

b) ust. 9 otrzymuje brzmienie:

44

„15a.

1.

Projekty uchwał rady powiatu są podawane do publicznej wiadomości poprzez

wiadomości.

Przewodniczący rady powiatu informuje radnych o złożonych

uwagach.”;

14) art. 16 otrzymuje brzmienie:

„Art. 16.

1.

Rada powiatu kontroluje działalność starosty oraz powiatowych jednostek

organizacyjnych.

2.

Uprawnienia kontrolne rada powiatu wykonuje w szczególności za pomocą

mowa w art. 14 ust. 1 oraz radnego wybranego na funkcję starosty.

15) w art. 21:

45

starosty niebędącego radnym.”;

b) ust. 4a otrzymuje brzmienie:

„4a.

Dieta nie przysługuje radnemu wybranemu na funkcję starosty.”;

„4b.

Na zasadach ustalonych przez radę powiatu radny może być delegowany na

d) ust. 7 otrzymuje brzmienie:

dotyczy to jego indywidualnego, cywilnoprawnego, majątkowego interesu

prawnego.”;

16) w art. 22 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

17) w art. 23:

a) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3.

Przepis ust. 1 nie dotyczy radnego wybranego na funkcję starosty”;

b) ust. 5 otrzymuje brzmienie:

18) w art. 25b:

46

b) ust. 3-4 otrzymują brzmienie:

„3.

Radni i ich małżonkowie oraz małżonkowie starostów, zastępców starostów,

sekretarzy powiatu, skarbników powiatu, kierowników jednostek

organizacyjnych powiatu oraz osób zarządzających i członków organów

zarządzających powiatowymi osobami prawnymi nie mogą być członkami

powołania na zastępcę starosty lub przed zatrudnieniem na stanowisku

sekretarza powiatu, powołaniem skarbnika powiatu, kierownika jednostki

organizacyjnej powiatu oraz osoby zarządzającej i członka organu

złożenia ślubowania przez radnego albo od dnia wyboru, zatrudnienia na

19) w art. 25c:

a) wprowadzenie do wyliczenia w ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„Radny, starosta, zastępca starosty, sekretarz powiatu, skarbnik powiatu, kierownik

47

imieniu starosty - staroście.”;

c) ust. 5 otrzymuje brzmienie:

zatrudnienia.

Do pierwszego oświadczenia majątkowego starosta, zastępca

imieniu starosty są obowiązani dołączyć informację o sposobie i terminie

dniem wyboru, powołania lub zatrudnienia.

Kolejne oświadczenia majątkowe są

d) ust. 13 otrzymuje brzmienie:

oświadczenia majątkowego radnego oraz wzór formularza oświadczenia

majątkowego starosty, zastępcy starosty, sekretarza powiatu, skarbnika

48

zm.)

.”;

20) w art. 25f:

„2) starostę, zastępcę starosty, sekretarza powiatu, skarbnika powiatu, kierownika

jednostki organizacyjnej powiatu, osobę zarządzającą, i członka organu

oświadczenia.”;

b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2.

Jeżeli starosta lub skarbnik powiatu nie złożą w terminie oświadczenia

c) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3.

Jeżeli zastępca starosty, sekretarz powiatu, kierownik jednostki organizacyjnej

złożą w terminie oświadczenia majątkowego, właściwy organ odwołuje ich albo

21) w art. 25h ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.

Starosta, zastępca starosty, skarbnik powiatu, sekretarz powiatu, kierownik

administracyjne w imieniu starosty w trakcie pełnienia funkcji lub trwania

49

22) art. 26 otrzymuje brzmienie:

„Art. 26.

1.

Starosta jest organem wykonawczym i zarządzającym powiatu.

2.

Starostą może być wyłącznie obywatel polski.

23) art. 27 otrzymuje brzmienie:

„Art. 27.

1.

Wyboru pierwszego starosty w kadencji rada powiatu dokonuje w ciągu 3

2.

Rada powiatu wybiera starostę bezwzględną większością głosów ustawowego

„Art. 27a.

1.

Starosta powołuje swojego zastępcę w drodze zarządzenia po zasięgnięciu

opinii rady powiatu.

2.

Rada powiatu wydaje opinię o kandydacie na zastępcę starosty w terminie 30

dni od dnia jego przedstawienia; niewydanie opinii we wskazanym terminie

3.

Zastępcą starosty może być wyłącznie obywatel polski.

4.

Funkcji zastępcy starosty nie można łączyć z:

1) pełnieniem funkcji i członkostwem w organie jednostki samorządu

terytorialnego, w szczególności z członkostwem w radzie powiatu, w

której dana osoba jest zastępcą starosty;

2) zatrudnieniem w administracji rządowej;

3) mandatem posła i senatora.

5.

Starosta odwołuje swojego zastępcę w drodze zarządzenia.

6.

Zastępca starosty przejmuje obowiązki starosty w przypadku zaistnienia

50

starostę.”;

25) art. 28 otrzymuje brzmienie:

„Art. 28.

Starosta i jego zastępca działają do dnia wyboru nowego starosty, z

zastrzeżeniem art. 29 ust. 5.”;

26) w art. 29:

„1.

Jeżeli rada powiatu nie dokona wyboru starosty w terminie określonym w art. 27

ust. 1, ulega rozwiązaniu z mocy prawa.”;

b) ust. 3a-5 otrzymują brzmienie:

4.

Jeżeli rada powiatu, wybrana w wyniku wyborów przedterminowych, o

przedterminowych.

Do dnia wyborów rady powiatu na kolejną kadencję oraz

wyboru starosty zadania i kompetencje rady i starosty przejmuje komisarz

27) uchyla się art. 30;

28) w art. 31:

przyczyny odwołania;

b) uchyla się ust. 4 i 5;

29) w art. 31a:

51

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

najbliższej sesji zwykłą większością głosów w formie uchwały.”,

b) uchyla się ust. 2,

30) w art. 31b:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.

W przypadku odwołania albo przyjęcia rezygnacji starosty rada powiatu

rezygnacji.

W przypadku niedokonania wyboru nowego starosty w terminie 3

stosuje się odpowiednio.”,

b) uchyla się ust. 2,

„3.

Starosta, który został odwołany lub którego rezygnacja została przyjęta, pełni

dotychczasowe obowiązki do czasu wyboru nowego starosty.”,

d) ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4.

Odwołanie starosty i przyjęcie rezygnacji starosty jest równoznaczne z

odwołaniem zastępcy starosty; zastępca pełni dotychczasowe obowiązki do

31) uchyla się art. 31c;

32) art. 32 otrzymuje brzmienie:

„Art. 32.

1.

Starosta wykonuje zadania należące do samorządu powiatu, niezastrzeżone

ustawą na rzecz rady powiatu lub powiatowych samorządowych jednostek

organizacyjnych”.

2.

Do zadań starosty należy dbałość o interesy powiatu, a w szczególności:

52

1) przygotowywanie projektów uchwał rady;

2) uczestniczenie w sesjach rady;

3) wykonywanie uchwał rady;

4) gospodarowanie mieniem powiatu;

5) wykonywanie budżetu powiatu;

6) zatrudnianie i zwalnianie kierowników jednostek organizacyjnych

3.

W realizacji zadań starosta podlega wyłącznie radzie powiatu.

4.

Starosta przedkłada radzie powiatu sprawozdanie z wykonywania zadań

przypisanych mu jako organowi wykonawczemu powiatu, w szczególności

33) po art. 32 dodaje się art. 32a-32c w brzmieniu:

„Art.32a.1.

Komisja rewizyjna opiniuje przedłożone przez starostę: sprawozdanie z

wykonywania przez starostę zadań organu wykonawczego, sprawozdanie

finansowe powiatu oraz pod względem merytorycznym sprawozdanie z

staroście skwitowania.

53

sprawozdawczym rada powiatu rozpatruje i zatwierdza:

1) sprawozdanie finansowe powiatu wraz ze sprawozdaniem z wykonania

budżetu,

wykonawczego powiatu określonych w uchwałach rady powiatu.

sprawozdawczym, rada powiatu podejmuje uchwałę w sprawie

skwitowania dla starosty po zapoznaniu się z:

2) sprawozdaniem z wykonania budżetu powiatu;

3) sprawozdaniem finansowym powiatu;

54

34) art. 33 otrzymuje brzmienie:

naruszać kompetencji organów powiatu.

Zarządzenie starosty podlega

35) w art. 34:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.

Starosta organizuje pracę starostwa powiatowego, kieruje bieżącymi sprawami

b) uchyla się ust. 2-3;

organizacyjny nadany przez starostę w drodze zarządzenia.”;

37) w art. 36 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

regulaminy organizacyjne nadane przez starostę w formie zarządzenia, chyba że

przepisy odrębne stanowią inaczej.”;

38) w art. 37 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

głosem doradczym.”;

39) w art. 38:

2.

Starosta może upoważnić swojego zastępcę, pracowników starostwa,

55

b) skreśla się ust. 2a;

40) w art. 40:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

rady powiatu stanowiącej akt prawa miejscowego.”;

„instytucji,”;

„3.

Rada powiatu może wprowadzać ulgi w opłatach za korzystanie z powiatowych

41) w art. 41 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

do ochrony życia lub zdrowia, mienia publicznego lub prywatnego, ochrony

niecierpiących zwłoki, może wydać starosta.”;

56

powiatu.”;

44) art. 50 otrzymuje brzmienie:

„Art. 50.

Obowiązkiem osób uczestniczących w zarządzaniu mieniem powiatu jest

45) w art. 60:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.

Za prawidłowe wykonanie budżetu powiatu odpowiada starosta.”,

b) wprowadzenie do wyliczenia w ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2.

Staroście przysługuje wyłączne prawo:”;

46) w art. 61 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

2.”;

47) w art. 65 po ust. 1 dodaje się ust. 1a i 1 b w brzmieniu:

zespołowi.

1b.

Powiaty mogą także tworzyć związki wspólnie z gminami i przystępować do

związków tworzonych przez gminy, na zasadach określonych w ustawie o

zakresu działania gminy.

Do takich związków przepisy ustawy niniejszej mają

samorządzie gminnym.”;

48) w art. 74 po wyrazach „z gminami” dodaje się przecinek oraz wyrazy „na zasadach

określonych w ustawie o samorządzie gminnym.”;

49) w art. 75 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

57

50) w art. 78 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

51) art. 79 otrzymuje brzmienie:

„Art.79.

1.

W przypadku podjęcia uchwały z naruszeniem prawa organ nadzoru,

zarządzenia w trybie określonym w art. 78, kieruje do właściwego w sprawie

organu powiatu informację o stwierdzonych naruszeniach prawa.

Informacja

powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

wykonanie uchwały lub zarządzenia w formie rozstrzygnięcia nadzorczego.

58

powiatu o odstąpieniu od wydania rozstrzygnięcia nadzorczego.

nadzoru informuje właściwy w sprawie organ powiatu w terminie 14 dni od

52) w art. 80:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

b) uchyla się ust. 2;

53) w art. 81 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

54) art. 83 otrzymuje brzmienie:

rozwiązać radę powiatu.

Rozwiązanie rady równoznaczne jest z

rozwiązaniem wszystkich organów powiatu.

W przypadku rozwiązania rady

59

nowych organów powiatu pełni funkcję tych organów.

starosta, wojewoda wzywa radę powiatu do zastosowania niezbędnych

nadzorczego, odwołuje starostę oraz powołuje komisarza, który do czasu

wyboru starosty pełni jego funkcję.

55) art. 84 otrzymuje brzmienie:

nadzorczego zawiesić organy powiatu oraz powołać komisarza do pełnienia

przez radę nowej kadencji.

Zarządzenie nadzorcze podlega

natychmiastowemu wykonaniu.

przedstawia organom powiatu zarzuty i wzywa je do niezwłocznego

56) w art. 85 ust 1 otrzymuje brzmienie:

„1.

Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące powiatu, w tym zarządzenia nadzorcze,

57) w art. 85a ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

25f ust. 2 i 3 i art. 26 ust. 2a i 3 oraz przepisów art. 383 §2 i 6, art. 387 § 1 ustawy,

60

rozwiązania umowy o pracę ze starostą, wicestarostą, sekretarzem powiatu,

„Rozdział 8a

Zmiany granic powiatów

„Art. 90b.1.

Obszar powiatu powinien zapewniać jednostce samorządu lokalnego

2) ustala i zmienia nazwy powiatów a także siedziby ich władz

funkcjonowania wspólnot samorządowych podlegają ochronie prawnej.

61

powiatu lub wyłączenie gminy lub gmin z powiatu i włączenie jej do powiatu

sąsiedniego albo połączenie powiatów następuje za zgodą zainteresowanych

powiatów.

2.

Przez łączenie powiatów należy rozumieć również włączenie miasta na prawach

powiatu do powiatu mającego siedzibę w tym mieście z równoczesnym

wygaśnięciem praw powiatu posiadanych dotychczas przez to miasto.

spójności społecznej w powiecie albo ich zdolności wykonywania zadań

lokalnego, jednakże z uwzględnieniem przepisu art. 90b ust. 1, jeżeli zmiana ta

szczególności – jeżeli głównym źródłem tych problemów jest malejąca zdolność

wykonywania zadań publicznych przez powiat, zaś zniesienie tego powiatu w

trybie określonym w art. 90e rodziłoby poważne, negatywne konsekwencje dla

gmin i mieszkańców likwidowanego powiatu.

62

3) podziału gminy lub powiatu albo zmiany ich granic

– nastąpiła utrata przez powiat zdolności wykonywania zadań publicznych,

wykonywania zadań publicznych, znajduje bezsporny wyraz w rażąco niskim,

1) zasięga się opinii zainteresowanych rad gmin i powiatów, chyba że

województw – również opinii sejmików województw,

63

celu włączenia jej do powiatu sąsiedniego, konsultacje mogą zostać ograniczone

przez sejmik województwa do obszaru powiatu, z którego ma nastąpić

wyłączenie.

naruszać granice województw – również tym województwom.

64

w art. 90b ust. 2 ulega zawieszeniu.

należących do właściwości powiatu, rada miasta na prawach powiatu może

upoważnić organ wykonawczy jednostki pomocniczej albo przewodniczącego

Art. 41

wprowadza się następujące zmiany:

a) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2.

Do zakresu działania województwa należą wszystkie sprawy publiczne o

znaczeniu regionalnym, nie zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.”;

b) dodaje ust. 3 w brzmieniu:

„Art. 5a.1.

Mieszkańcom województwa mającym prawo wybierania do sejmiku

województwa przysługuje prawo obywatelskiej inicjatywy

uchwałodawczej.

65

lub marszałka województwa do wniesienia projektu uchwały,

w szczególności budżetu, planu zagospodarowania przestrzennego

województwa albo ich zmian.

3.

Statut województwa określa zasady i tryb wykonywania prawa

w wyborach do sejmiku województwa mogącej wystąpić z obywatelską

przez sejmik województwa bez zbędnej zwłoki;

3) uprawnienia wnioskodawców na etapie prac sejmiku województwa nad

projektem uchwały.”;

odpowiedzialność,”;

5) w art. 8:

„1a.

W celu wspólnego wykonywania zadań publicznych województwa mogą tworzyć

związki celowe.”;

b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3.

Z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, do związków celowych województw oraz porozumień

stosuje się odpowiednio przepisy o samorządzie gminnym dotyczące związków

i porozumień międzygminnych.”;

66

c) w ust. 4 wyraz „Porozumienia” zastępuje się wyrazami: „Statuty związków celowych,

o których mowa w ust. 1a, oraz porozumienia”;

6) w art. 8b dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

7) art. 10a otrzymuje brzmienie:

2.

Do konsultacji z mieszkańcami województwa stosuje się odpowiednio przepisy

handlowego oraz przystępować do nich na zasadach określonych w odrębnej

ustawie.”;

9) w art. 14:

„1.

Do zakresu działania województwa należą w szczególności sprawy:”;

kraju.”;

67

10) w art. 18:

a) pkt 10 otrzymuje brzmienie:

województwa skwitowania z wykonania zadań”;

publicznych o znaczeniu regionalnym nieuregulowanych przez odrębne

ustawy oraz określanie sposobu realizacji takich zadań,”;

11) w art. 19:

imiennym, chyba że przepisy ustaw stanowią inaczej.”;

c) uchyla się ust. 3;

12) w art. 20:

a) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3.

Zadaniem przewodniczącego sejmiku województwa jest wyłącznie

organizowanie pracy sejmiku oraz prowadzenie obrad sejmiku, z zastrzeżeniem

„3a.

Przewodniczący sejmiku województwa działa w imieniu województwa przed

województwa będzie lub jest aktualny marszałek tego województwa.”;

68

„Art. 21a.

1.

Projekty uchwał sejmiku województwa są podawane do publicznej

wiadomości.

Przewodniczący sejmiku województwa informuje radnych

o złożonych uwagach.”;

14) w art. 24:

a) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3.

Na zasadach ustalonych przez sejmik województwa radnemu przysługują diety,

zwrot kosztów podróży służbowych, oraz prawo do bezpłatnego udziału w

szkoleniach związanych z wykonywaniem mandatu.”;

„3a.

Na zasadach ustalonych przez sejmik województwa radny może być delegowany

15) w art. 27 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

uchwały sejmiku województwa o niewyrażeniu zgody na rozwiązanie stosunku

16) art. 30 otrzymuje brzmienie:

„Art.30.1.

Sejmik województwa kontroluje działalność zarządu województwa oraz

2.

Uprawnienia kontrolne sejmik województwa wykonuje w szczególności za

69

województwa, przewodniczącego i wiceprzewodniczącego sejmiku

województwa oraz radnego będącego członkiem zarządu województwa.

„1.

Zarząd województwa jest organem wykonawczym i zarządzającym województwa.”;

18) uchyla się art. 34;

19) w art. 37 ust. 1 – 3 otrzymują brzmienie:

przyczyny odwołania.

3.

Odwołanie marszałka województwa następuje większością co najmniej 3/5 głosów

ustawowego składu sejmiku, w głosowaniu tajnym.

Głosowanie w sprawie

dnia zgłoszenia wniosku.

Jeżeli wniosek o odwołanie marszałka województwa nie

20) w art. 41:

a) w ust. 2:

„2.

Do zadań zarządu województwa należy dbałość o interesy województwa,

a w szczególności:”;

70

„4.

Zarząd województwa przedkłada sejmikowi województwa sprawozdanie

z wykonywania zadań, w szczególności z realizacji uchwał sejmiku.

„Art. 41a.

1.

Komisja rewizyjna opiniuje przedłożone przez zarząd województwa:

sprawozdanie z wykonywania przez zarząd województwa zadań organu

wykonawczego, sprawozdanie finansowe województwa oraz pod

województwa, a w przypadku jednostek, których sprawozdanie

rewizyjna przedkłada sejmikowi województwa w terminie do dnia 15

udzielenia skwitowania zarządowi województwa.

sprawozdawczym sejmik województwa rozpatruje i zatwierdza:

1) sprawozdanie finansowe województwa,

organu wykonawczego województwa określonych w uchwałach

sejmiku województwa.

71

sprawozdawczym, sejmik województwa podejmuje uchwałę w sprawie

skwitowania dla zarządu województwa po zapoznaniu się z:

sejmiku województwa;

2) sprawozdaniem z wykonania budżetu województwa;

3) sprawozdaniem finansowym województwa;

marszałka województwa, skwitowanie dla każdego z zarządów

działających pod przewodnictwem kolejnych marszałków udzielane jest

oddzielnie.

województwa bezpośrednio później zwykłą większością głosów

72

kompetencji organów województwa.

Uchwała zarządu województwa podlega

przyjęty.”;

„Art. 60a.

Obowiązkiem osób uczestniczących w zarządzaniu mieniem województwa jest

24) art. 82 otrzymuje brzmienie:

określonym w art. 81, kieruje do właściwego w sprawie organu samorządu

województwa informację o stwierdzonych naruszeniach prawa.

Informacja

rozstrzygnięcia nadzorczego wstrzymać wykonanie uchwały.

73

samorządu województwa o odstąpieniu od wydania rozstrzygnięcia

nadzorczego.

samorządu województwa wyjaśnień.

25) w art. 82a:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

26) w art. 82c ust. 1 otrzymuje brzmienie:

27) art. 84 otrzymuje brzmienie:

samorządu województwa.

W przypadku rozwiązania sejmiku województwa

74

zarząd województwa, wojewoda wzywa sejmik województwa do

województwa.

nadzorczego rozwiązuje zarząd województwa oraz powołuje komisarza,

który do czasu wyboru nowego zarządu województwa pełni jego funkcję.

28) art. 85 otrzymuje brzmienie:

samorządu województwa, Prezes Rady Ministrów, na wniosek wojewody,

sejmik województwa nowej kadencji.

Zarządzenie nadzorcze podlega

przedstawia organom samorządu województwa zarzuty i wzywa je do

75

Rozdział 6

Zmiany innych ustaw

Art. 42

się następujące zmiany:

stanowią inaczej.”;

2) w art. 229 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

Art. 43

) w art. 91d pkt 2 otrzymuje brzmienie:

Art. 44

i 1529) w art. 8 ust. 1 w pkt 2 lit. c otrzymuje brzmienie:

odpowiednio zarząd województwa albo starosta wykonuje uprawnienia z akcji lub

udziałów”.

6)

675..

76

Art. 45

wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 6 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

sejmiku województwa, po zasięgnięciu opinii starostów powiatów, na obszarze

miast.;

2) w art. 6a ust. 2 otrzymuje brzmienie:

3) art. 7 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

4) w art. 19:

„3) powiatowych – starosta”;

b) w art. 19 po ust. 4 dodaje się ust. 5a – 5g w brzmieniu:

„5a.

Drogi leżące w granicach miasta nie posiadającego praw powiatu mogą zostać

przekazane w zarząd miasta na wniosek burmistrza (prezydenta miasta),

w którym określa się odcinki dróg, o przekazanie których chodzi,

z wyłączeniem autostrad i dróg ekspresowych.

Przepis ust. 4 stosuje się

odpowiednio.

5b.

Przekazanie, o którym mowa w ust. 5a następuje w drodze porozumienia.

5c.

W przypadku odmowy zawarcia porozumienia przez dotychczasowego

zarządcę drogi, na wniosek burmistrza (prezydenta miasta) spór może zostać

77

skierowany do mediacji, a jeśli to nie przyniesie efektu – do arbitrażu.

5d.

Do arbitrażu, o którym mowa w ust. 5c stosuje się odpowiednio przepisy części

7)

)

5e.

Burmistrz (prezydent miasta) może przejąć zarządzanie wszystkimi drogami

leżącymi w granicach miasta nie mającego praw powiatu bez zgody

dotychczasowych zarządców, jeżeli przejmuje zarządzanie całą siecią drogową

bez roszczeń finansowych wobec dotychczasowych zarządców.

5f.

Przepis ust. 5e nie ma zastosowania do autostrad i dróg ekspresowych.

5g.

Zarządcą drogi może być także zespół współpracy terytorialnej.”;

5) w art. 21 ust. 1 wyrazy „i ust. 5” zastępuje się wyrazami „oraz ust. 5 i 5a”.

Art. 46

po art. 8 dodaje się art. 8a-8e w brzmieniu:

„Art. 8a.

1.

W powiatach mogą być tworzone powiatowe konferencje rozwoju

gospodarczego.

7)

78

2.

Zadaniem powiatowych konferencji rozwoju gospodarczego jest stworzenie

płaszczyzny współpracy między lokalną administracją samorządową a

podmiotami gospodarczymi mającej na celu wspieranie rozwoju

gospodarczego.

3.

Uprawnionymi do udziału w powiatowej konferencji rozwoju

gospodarczego są:

1) przedstawiciel każdej izby gospodarczej zrzeszającej co najmniej 30

przedsiębiorców mających siedzibę na terenie danego powiatu;

2) przedstawiciel każdej izby rzemieślniczej zrzeszającej co najmniej 30

rzemieślników prowadzących działalność na terenie danego powiatu;

3) przedstawiciel właściwej powiatowej rady izby rolniczej;

4) przedstawiciel każdego przedsiębiorcy zlokalizowanego na terenie

powiatu i zatrudniającego co najmniej 250 pracowników;

5) dwóch przedstawicieli podmiotów gospodarczych niezrzeszonych w

podmiotach wymienionych w pkt 1-3 i niespełniających warunków

określonych w pkt 4 – jeżeli zostali wybrani na otwartym zebraniu tych

podmiotów, a informacja o zebraniu była publicznie dostępna co najmniej

4.

Powiatowa konferencja rozwoju gospodarczego musi liczyć co najmniej 5

uprawnionych.

Art. 8b.

1.

Uchwałę o utworzeniu powiatowej konferencji rozwoju gospodarczego podejmuje

2 Uprawnieni mogą bez ograniczeń przystępować do powiatowej konferencji

rozwoju gospodarczego i rezygnować z uczestnictwa w niej.

3.

Informacja o utworzeniu powiatowej konferencji rozwoju gospodarczego jest

składana staroście.

podmioty tworzące powiatową konferencję rozwoju gospodarczego są

uprawnionymi w rozumieniu art. 8a ust. 3.

5.

Powiatowa konferencja rozwoju gospodarczego jest obowiązana przedkładać

79

staroście raz na dwa lata dokumenty, o których mowa w ust. 4 pod rygorem

uznania konferencji za rozwiązaną.

Art. 8c.

1.

Powiatowa konferencja rozwoju gospodarczego wybiera swoje prezydium.

2.

Powiatowa konferencja rozwoju gospodarczego pracuje na posiedzeniach, na

które mogą być zapraszane osoby spoza jej grona.

3.

Szczegółowy tryb pracy określa samodzielnie powiatowa konferencja rozwoju

gospodarczego.

4.

Koszty funkcjonowania powiatowej konferencji rozwoju gospodarczego ponoszą

podmioty w niej uczestniczące.

Art. 8d.

1.

Powiatowa konferencja rozwoju gospodarczego opiniuje:

1) projekty uchwał budżetowych powiatu i gmin wchodzących w jego skład;

gminy wchodzące w skład powiatu;

3) projekty studium kierunków i uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego

4) projekty strategii rozwoju powiatu i gmin wchodzących w jego skład.

dotyczących zmian w budżecie.

rozwoju gospodarczego przez odpowiednie organy w terminie umożliwiającym

wyrażenie opinii.

4.

Brak wyrażenia opinii przez powiatową konferencję rozwoju gospodarczego w

wyrażenie opinii pozytywnej.

Art. 8e.

1.

Przepisy art. 8a – 8e stosuje się odpowiednio do miast na prawach powiatu z

zastrzeżeniem ust. 2.

2.

Jeśli powiat ma siedzibę na terenie miasta na prawach powiatu możliwe jest

jedynie utworzenie powiatowej konferencji rozwoju gospodarczego obejmującej

teren powiatu i miasta na prawach powiatu.”.

80

Art. 47

obszarze województwa.

Wojewódzki inspektor ochrony środowiska informuje wójta,

burmistrza (prezydenta miasta), starostę i zarząd województwa o wynikach kontroli

Art. 48

8)

społecznych i obywatelskich, uzyskane z tytułu uczestnictwa w szkoleniach

związanych z pełnieniem tych obowiązków, do wysokości nieprzekraczającej w roku

Art. 49

) w art. 5c pkt 2 otrzymuje brzmienie:

miasta), starosta, zarząd województwa”.

Art. 50

8)

poz. 1342, poz. 1529 i poz. 1540 oraz z 2013 r. poz. 21.

9)

81

10)

przekazanych na finansowanie inicjatyw lokalnych - łącznie do wysokości

Art. 51

z 2012 r. poz. 1113) wprowadza się następujące zmiany:

„5a) zespołów współpracy terytorialnej,”;

„Art.9b.

Izby kontrolują pod względem legalności, w szczególności poprawności

rachunkowej i formalnej roczne sprawozdania z wykonania budżetów

jednostek samorządu terytorialnego i udzielają na tej podstawie absolutorium

organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego”;

4) w art. 13:

a) pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) wydawanie opinii o przedkładanych przez wójtów (burmistrzów, prezydentów

miast), starostów i zarządy województw informacjach o przebiegu wykonania

10

)

2013 r. poz. 21 i 613.

82

b) uchyla się pkt 5 i 8;

„1a) zatwierdzanie i odmowa zatwierdzenia sprawozdania z wykonania budżetu

jednostki samorządu terytorialnego ze względu na naruszenie kryterium legalności;

1b) udzielanie i odmowa udzielenia absolutorium organowi wykonawczemu jednostki

samorządu terytorialnego.”;

6) w art. 19 uchyla się ust. 3;

7) w art. 21 uchyla się ust. 2 i 3.

Art. 52

236) art. 10 otrzymuje brzmienie:

lokalnym;

1) objęcie udziałów lub akcji następuje w zamian za wniesienie nieodpłatnie

nabytego mienia;

2) spółka zajmuje się czynnościami bankowymi;

3) spółka zajmuje się działalnością doradczą, promocyjną, edukacyjną lub

83

4) spółka jest klubem sportowym;

5) utworzenie lub przystąpienie do spółki następuje w związku z realizacją

przyjętej przez właściwy organ stanowiący strategii rozwoju danej

jednostki samorządu terytorialnego.

3.

Jednostka samorządu terytorialnego może być wspólnikiem spółki kapitałowej

jeśli udziały lub akcje tej spółki nabyła w drodze darowizny, spadku lub zapisu.

4.

Jednostka samorządu terytorialnego może być członkiem towarzystwa

ubezpieczeń wzajemnych.”.

Art. 53

„5a.

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, marszałek województwa oraz starosta

mogą powierzyć wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) w drodze porozumienia

zarządzanie ruchem odpowiednio na drogach: krajowych, wojewódzkich, powiatowych

i gminnych.”.

Art. 54

wprowadza się następujące zmiany:

województwa ze starostą lub organem wykonawczym miasta na prawach powiatu.

Porozumienie w szczególności określa wielkość środków finansowych, które wnoszą

strony porozumienia, niezbędnych do prowadzenia działalności przez bibliotekę.”;

2) w art. 20a ust. 2 otrzymuje brzmienie:

1, na podstawie porozumienia starosty z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta).

84

Art. 55

z późn. zm.

11)

) w art. 39 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

ochrony konstytucyjnych wolności i praw lub akt ten miał poważne skutki dla

finansów publicznych.”.

Art. 56

12)

) w

art. 2 pkt 6a otrzymuje brzmienie:

„6a) starostów, zastępców starostów, skarbników powiatów, sekretarzy powiatów,

kierowników jednostek organizacyjnych powiatu, osoby zarządzające i członków

Art. 57

13)

) wprowadza się następujące zmiany:

1) art. 25b otrzymuje brzmienie:

„Art.25b.

Powiatowym zasobem nieruchomości gospodaruje starosta.

Przepisy art. 25

„Art. 56a.

Jednostka samorządu terytorialnego może przenosić na rzecz własnych osób

11)

12)

13)

1256, 1429 i 1529.

85

prawnych i własnych jednostek organizacyjnych prawo własności

nieruchomości albo oddawać im nieruchomość gruntową w użytkowanie

wieczyste.”

3) w art. 97:

a) ust. 4 otrzymuje brzmienie:

wykonawczy powiatu albo zarządu województwa.”;

b) ust. 5 otrzymuje brzmienie:

Art. 58

743) w art. 6 w ust. 1:

„3a) zasadniczego podziału terytorialnego państwa i podziałów terytorialnych

ustanowionych w celu wykonywania administracji niezespolonej oraz rejestru

podziałów terytorialnych państwa;”

2) pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) nazw jednostek osadniczych i obiektów fizjograficznych;”.

Art. 59

14)

) wprowadza się

następujące zmiany:

14)

86

„2a) teksty jednolite aktów wymienionych w pkt 1 i 2;”;

„4) aktów prawa miejscowego stanowionych przez organ stanowiący jednostki

samorządu terytorialnego – przewodniczący tego organu stanowiącego.”.

Art. 60

wprowadza się następujące zmiany:

terytorialnego.”;

2) art. 4 otrzymuje brzmienie:

wniosek co najmniej:

2.

Organ stanowiący właściwej jednostki samorządu terytorialnego może w

drodze uchwały ustalić progi procentowe niższe niż określone w ust. 1.

3) w art. 5 ust. 1c otrzymuje brzmienie:

(burmistrza, prezydenta miasta) podejmowana jest w trybie art. 28b ustawy, o

4) w art. 9:

87

stanowiącego lub na wniosek organu wykonawczego.

1b.

Wniosek organu wykonawczego o podjęcie uchwały w sprawie przeprowadzenia

referendum jest rozpatrywany w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia.”,

b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3.

W przypadku, gdy przedmiotem referendum lokalnego jest samoopodatkowanie

samorządu terytorialnego wskazuje również konkretny cel lub cele oraz

szczegółowo określa projektowane zasady samoopodatkowania a także ustala

okres, na jaki samoopodatkowanie ma być wprowadzone, z uwzględnieniem

przepisu art. 16a ust. 3.”;

„1) grupa co najmniej 15 mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego, którym

mieszkańców gminy, którym przysługuje prawo wybierania do rady gminy,”;

„1) jeżeli inicjatorem referendum jest grupa mieszkańców – nazwiska, imiona, adresy

którym mowa w art. 15, sporządza analizę skutków finansowych realizacji

ewentualnego rozstrzygającego wyniku referendum.

2.

Jeżeli realizacja rozstrzygającego wyniku referendum spowodowałaby

88

znaczną stratę finansową lub będzie niemożliwa ze względu na brak środków

finansowych, na żądanie organu wykonawczego jednocześnie z referendum

na wniosek mieszkańców przeprowadza się referendum w sprawie

samoopodatkowania.

3.

Skala samoopodatkowania musi być tak ustalona, by uzyskane z tego źródła

dochody nie były wyższe niż odpowiednio: przewidywana konieczna do

poniesienia strata finansowa wynikająca z realizacji ewentualnego

rozstrzygającego wyniku referendum lub przewidywane wydatki konieczne

do realizacji ewentualnego rozstrzygającego wyniku referendum.”;

9) po tytule rozdziału 8 dodaje się art. 48a w brzmieniu:

komisji do spraw referendum może być przeprowadzone kilka referendów

przeprowadzanych z inicjatywy organu stanowiącego jednostki samorządu

organu jednostki samorządu terytorialnego.”;

10) art. 55 otrzymuje brzmienie:

„Art. 55.

1.

Referendum jest ważne niezależnie od liczby uczestniczących w nim osób,

z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

3.

Referendum w sprawie samoopodatkowania jest ważne w przypadku, gdy

głosowania”.;

11) art. 59 ust. 5 otrzymuje brzmienie:

łatwo dostępnym dla mieszkańców, jednego z egzemplarzy protokołu głosowania w

obwodzie.”;

12) art. 65 otrzymuje brzmienie:

89

ogłoszenia wyników referendum, podejmuje czynności w celu realizacji

wyniku referendum zgodnie z jego rozstrzygnięciem, w szczególności przez

wydanie odpowiednich aktów normatywnych, bądź podjęcie innych działań,

z zastrzeżeniem ust. 2.

2.

Jeżeli przeprowadzone zostało referendum w sprawie samoopodatkowania

na pokrycie kosztów realizacji rozstrzygającego wyniku referendum

przeprowadzonego na wniosek mieszkańców, organy jednostki samorządu

terytorialnego są obowiązane podjąć czynności w celu realizacji

mieszkańców tylko wówczas, gdy nastąpiło pozytywne rozstrzygnięcie w

referendum w przedmiocie samoopodatkowania.

3.

Organy jednostki samorządu terytorialnego nie mogą podejmować działań

sprzecznych z rozstrzygającym wynikiem referendum w terminie 2 lat od

dnia ogłoszenia wyników referendum, jednak nie dłużej niż do końca

kadencji, chyba że działania takie są konieczne w związku ze zmianą

przepisów prawa.

4.

Jeżeli referendum przeprowadzone na wniosek mieszkańców zakończyło się

wynikiem rozstrzygającym, kolejne referendum na wniosek mieszkańców w

organów jednostki samorządu terytorialnego przed upływem 2 lat od dnia

ogłoszenia wyników referendum.”;

13) w art. 67 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

przeprowadzonym na wniosek rady gminy, przeciwko odwołaniu wójta

Art. 61

90

„Art. 33a.

Jednostka samorządu terytorialnego może być stroną lub uczestnikiem

postępowania na prawach strony także w przypadkach, gdy organ tej jednostki

Art. 62

15)

1) art. 5 otrzymuje brzmienie:

„Art. 5.

Opracowywanie projektów planów zagospodarowania przestrzennego

województwa, ramowego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania

przestrzennego obszaru zespołu współpracy terytorialnej, studium uwarunkowań

zagospodarowania przestrzennego jest projektowaniem zagospodarowania

przestrzennego, odpowiednio w skali regionalnej i lokalnej, w rozumieniu art. 2

16)

).”;

2) art. 7 otrzymuje brzmienie:

15)

405.

16)

poz. 1321, z 2010 r.

Nr 200, poz. 1326, z 2012 r. poz. 951.

91

współpracy terytorialnej dotyczących studium ramowego uwarunkowań i

3) w art. 8:

„5a.

Komisję urbanistyczną może także powołać zgromadzenie zespołu współpracy

terytorialnej jako organ doradczy dyrektora wykonawczego w pracach nad

studium ramowym uwarunkowań i kierunków zagospodarowania

przestrzennego.

Komisja ta może działać także na rzecz gmin i powiatów

należących do zespołu lub sąsiadujących z nim, z uwzględnieniem przepisu ust.

5, który wtedy stosuje się odpowiednio.”,

b) ust. 6 otrzymuje brzmienie:

zawodowe.”;

ramowego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania

studium ramowym – jeżeli obowiązuje.”;

5) w art. 11 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

92

uwzględniając ustalenia studium ramowego, jeżeli obowiązuje, a także planu

„Art. 13a.

1.

Zespół współpracy terytorialnej sporządza studium ramowe dla całego

obszaru zespołu, uwzględniając uwarunkowania istotne z punktu widzenia

obszaru jako całości.

2.

Studium ramowe określa w szczególności:

1) zasady i obszary rozwoju systemów komunikacji i infrastruktury

technicznej, w tym rozmieszczenie dróg publicznych, mających

znaczenie dla całości obszaru zespołu wraz z określeniem ich kategorii i

2) zasady i obszary ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu,

ponadregionalnych i regionalnych korytarzy ekologicznych, ochrony

współczesnej, mających znaczenie dla całości obszaru zespołu, w

szczególności w odniesieniu do sposobów realizacji infrastruktury

technicznej;

3) ustalenia wynikające z zasad rozwoju i ochrony obszarów, o których

3.

Ustalenia studium ramowego obejmują jedynie sprawy, co do których

dokonanie przesądzeń w skali całego obszaru zespołu jest niezbędne dla

właściwego ukierunkowania polityki przestrzennej gmin należących do

zespołu, ze względu na spójność przestrzenną i społeczno-gospodarczą tego

obszaru.

93

albo prezydenta miasta przy sporządzaniu studium uwarunkowań i

5.

W przypadku ustania członkostwa jednostki samorządu terytorialnego w

zespole studium ramowe zachowuje moc na obszarze tej jednostki do czasu

uchwalenia lub zmiany studium kierunków i uwarunkowań

zagospodarowania przestrzennego tej jednostki.

6.

W przypadku rozwiązania zespołu studium ramowe zachowuje moc na

obszarze poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego do czasu

zagospodarowania przestrzennego tych jednostek.

7.

Studium ramowe nie jest aktem prawa miejscowego.”

8.

Do studium ramowego stosuje się odpowiednio przepisy art. 11 – 13, 23 –30

i 32 – 33.”

jeżeli obowiązuje, studium ramowego, a także z przepisami odrębnymi,

8) w art. 17 w pkt 6 lit. b tiret pierwsze otrzymuje brzmienie:

„- wojewodą, zarządem województwa, starostą w zakresie odpowiednich zadań

rządowych i samorządowych”;

„1.

Plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on

ustaleń studium oraz, jeżeli obowiązuje, studium ramowego, rozstrzygając

tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna oraz wymagane

94

rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały.”;

„3a) budżet zespołu – jeżeli jest on w całości lub części bezpośrednią konsekwencją

zamiaru realizacji przez zespół inwestycji celu publicznego;”;

11) w art. 32 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

uwagę w szczególności zgodność studium albo planu miejscowego z wymogami

ramowego, jeżeli obowiązuje.”;

12) w art. 39 uchyla się ust. 6.

Art. 63

17)

) w art. 9o w ust. 3 w pkt 4 lit. h otrzymuje brzmienie:

„h) właściwych miejscowo zarządu województwa, starosty oraz wójta (burmistrza,

prezydenta miasta) – w odniesieniu do ochrony samorządowych obiektów

infrastruktury.”.

Art. 64

otrzymuje brzmienie:

„1.

Właściwy zarządca drogi składa wniosek, o którym mowa w art. 11a ust. 1, po uzyskaniu

prezydenta miasta).”.

Art. 65

17)

460 i 951oraz z 2013 r. poz. 628.

95

rozdział 2a w dziale II otrzymuje brzmienie:

„Rozdział 2a

Inicjatywa lokalna

lub inne zainteresowane osoby działając w formie komitetu aktywności lokalnej,

stowarzyszenia aktywności lokalnej, bądź za pośrednictwem organizacji

zwanego dalej w niniejszym rozdziale „wnioskiem”, w zakresie:

2.

Wniosek jest rozpatrywany w terminie wynikającym z uchwały, o której mowa

w art. 19d ust. 1, a jeśli uchwała taka nie została podjęta – w terminie

wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Art.19c.

1.

Gminy i powiaty corocznie mogą zabezpieczyć, w formie rezerwy celowej, w

swoich budżetach środki na dofinansowanie tych inicjatyw lokalnych, o których

remontowych.

2.

Dofinansowanie inicjatywy lokalnej następuje poprzez udzielenie

wnioskodawcom dotacji na podstawie umowy o wykonanie inicjatywy lokalnej.

96

przez prawo finansów publicznych – dopuszczalnego limitu wysokości rezerw

celowych budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

niż niewydatkowana w roku poprzedzającym kwota rezerwy.

Art.19d.

1.

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego w formie uchwały

stanowiącej akt prawa miejscowego określa:

1) tryb składania i rozpatrywania wniosków;

2) szczegółowe kryteria oceny wniosków uwzględniające w szczególności

wkład pracy społecznej w realizację inicjatywy lokalnej;

3) kryteria przyznawania dotacji na realizację zadania publicznego w formie

inicjatywy lokalnej.

1) wartość zadeklarowanych przez wnioskodawców świadczeń w formie

pieniężnej lub niepieniężnej, przy czym wartość ta nie może być mniejsza

niż połowa środków niezbędnych do realizacji danego zadania;

2) opinię organu stanowiącego właściwej miejscowo ze względu na miejsce

realizacji inicjatywy lokalnej jednostki pomocniczej gminy.

terytorialnego może określić zasady wydatkowania dotacji na realizację zadania

Art.19e.

1.

Organ wykonawczy danej jednostki samorządu terytorialnego informuje o

inicjatywy lokalnej, terminie i trybie składania tych wniosków, kryteriach ich

formie inicjatywy lokalnej oraz wysokości środków zabezpieczonych w

budżecie danego roku na dofinansowanie inicjatyw lokalnych.

97

ciągu miesiąca od dnia uchwalenia uchwały budżetowej.

2.

Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego na podstawie kryteriów,

komisji, ustala realizacja których z zaproponowanych inicjatyw lokalnych

otrzyma dofinansowanie z budżetu tej jednostki samorządu terytorialnego.

aparatu pomocniczego organu wykonawczego danej jednostki samorządu

terytorialnego w liczbie większej niż połowa składu komisji.

4.

Dotacja na dofinansowanie inicjatywy lokalnej nie może przekraczać wyrażonej

w złotych równowartości kwoty 100.000 euro.

5.

Łączna kwota środków finansowych przekazanych danemu podmiotowi na

realizację inicjatyw lokalnych w danej jednostce samorządu terytorialnego, w

6.

Do dokonania przeliczeń, o których mowa w ust. 3 i 4, stosuje się średni kurs

7.

Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego bezzwłocznie informuje

wnioskodawców o wynikach oceny wniosków oraz ustaleniach realizacja

budżetu danej jednostki samorządu terytorialnego.

Informacja ta jest

zamieszczana również w Biuletynie Informacji Publicznej.

8.

W przypadku naruszenia przez organ wykonawczy w toku działań, o których

mowa w ust. 1 i 2, kryteriów oceny wnioskodawcom przysługuje, w terminie 30

o ponowną ocenę wniosku.

Rozstrzygnięcie organu stanowiącego jest

ostateczne.

98

jednostki samorządu terytorialnego zawiera w formie pisemnej pod rygorem

nieważności, na czas określony, umowę o wykonanie inicjatywy lokalnej.

3.

Jeśli dana inicjatywa lokalna otrzymuje dofinansowanie z budżetu danej

zasady rozliczenia dotacji.

4.

Jeżeli w wyniku realizacji inicjatywy lokalnej powstaje trwały element

infrastruktury służącej zaspokajaniu zbiorowych potrzeb lokalnej wspólnoty

przekazania na własność danej jednostki samorządu lokalnego.

Art.19h.

Jeżeli realizacja inicjatywy lokalnej wymaga uprzedniego wykonania przez

wnioskodawców określonych działań, w szczególności zebrania odpowiednich

środków finansowych, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego

Art.19i.

1.

Na wniosek wnioskodawcy organ wykonawczy jednostki samorządu

terytorialnego udziela wnioskodawcy pomocy przy opracowaniu dokumentów

kosztorysu.

2.

Jednostka samorządu terytorialnego może udostępnić wnioskodawcy rzeczy

konieczne do wykonania inicjatywy lokalnej.

18)

).

18)

99

2.

Przy realizacji inicjatywy lokalnej polegającej na realizacji inwestycji lub prac

3.

Dotacja otrzymana przez wnioskodawców na realizację inicjatywy lokalnej nie

może zostać wydatkowana na:

1) zakup towarów lub usług od osób będących członkami podmiotu

realizującego inicjatywę lokalną lub ich krewnych do drugiego stopnia

włącznie i powinowatych do drugiego stopnia włącznie;

włącznie.”.

Art. 66

„2) mandatem radnego, mandatem wójta (burmistrza, prezydenta miasta), funkcją starosty

oraz z członkostwem w zarządzie województwa”.

Art. 67

w art. 112:

a) ust. 7 otrzymuje brzmienie:

„7.

Starosta zatrudnia kierowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, o

których mowa w ust. 8, zgodnie z wymogami określonymi w art. 122 ust. 1, po

b) ust. 7a otrzymuje brzmienie:

Nauczyciela, starosta powierza stanowiska kierowników placówek opiekuńczo-

100

wychowawczych i ośrodków adopcyjno-opiekuńczych zgodnie z wymogami art.

122 ust. 1 oraz wymogami określonymi na podstawie art. 81 ust. 10 pkt 6 oraz art.

rodzinie.”.

Art. 68

(Dz.U. Nr 90, poz. 759) w art. 19 w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jednym z wójtów (burmistrzów, prezydentów miasta), jednym ze starostów lub

członkami zarządu województwa.”.

Art. 69

prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012 r. poz. 83) w art. 3 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje

„2) wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo zarząd województwa - odpowiednio w

Art. 70

19)

1) art. 3 otrzymuje brzmienie:

„Art. 3.

1.

Politykę rozwoju prowadzą:

1) Rada Ministrów;

2) samorząd województwa;

3) samorząd powiatowy i gminny, z uwzględnieniem ust. 2.

2.

Politykę rozwoju prowadzą także zespoły współpracy terytorialnej, o których

19)

poz. 1644 oraz z 2012 r. poz. 1237.

101

mowa w ustawie współdziałaniu w samorządzie terytorialnym na rzecz

3.

Ilekroć w ustawie niniejszej mówi się o jednostkach samorządu lokalnego

albo o samorządzie gminnym lub powiatowym, albo o strategiach ich

rozwoju, rozumie się przez to także zespoły współpracy terytorialnej oraz

strategie ich rozwoju.”;

2) w art. 6:

„1a.

Projekty strategii rozwoju opracowywane przez jednostki samorządu lokalnego

podlegają konsultacjom z właściwym samorządem województwa.

1b.

Wstępne założenia a następnie projekty strategii, o których mowa w ust. 1a,

podlegają konsultacjom:

1) ze wszystkimi jednostkami samorządu lokalnego, których dotyczą, także

sąsiadującymi, w celu pełnego uzgodnienia w możliwie najszerszym

zakresie projektowanych ustaleń, w szczególności w zakresie zgodności z

programami rozwojowymi tych jednostek oraz polityką przestrzenną;

2) z partnerami społecznymi i gospodarczymi.”;

b) w ust. 2 po wyrazach: „o zasięgu krajowym”, dodaje się przecinek oraz wyrazy: „a w

przypadku podmiotów określonych w ust. 1a – w dzienniku o zasięgu regionalnym,”,

zaś po wyrazach: „o których mowa w ust. 1” dodaje się przecinek oraz wyrazy: „1a i

1b”;

w ust. 1b”

„1a i 1b”.

„4) strategie rozwoju lokalnego – dokumenty określające podstawowe

zgodą powiatu i wszystkich gmin leżących w jego granicach strategia rozwoju

powiatu może określać podstawowe uwarunkowania, cele i kierunki rozwoju

102

zarówno powiatu, jak i gmin.”;

4) po art. 14a dodaje się art. 14a

1

w brzmieniu:

„14a

1

szczególności:

1) diagnozę sytuacji społeczno-gospodarczej obszaru objętego strategią,

2) określenie celów strategicznych polityki rozwoju,

3) określenie kierunków działań podejmowanych dla osiągnięcia celów

4) listę głównych projektów infrastrukturalnych i innych przedsięwzięć o

5) prognozę wysokości środków publicznych i prywatnych niezbędnych dla

realizacji projektów i przedsięwzięć, o których mowa w pkt 4.

2.

Strategia rozwoju lokalnego nie może być sprzeczne ze strategią rozwoju

województwa oraz planem zagospodarowania przestrzennego województwa.

3.

Strategia rozwoju powiatu powinna uwzględniać przyjęte uprzednio strategie

rozwoju gmin oraz nie może być sprzeczna z miejscowymi planami

zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi na terenie powiatu.

4.

Strategia rozwoju gminy powinna uwzględniać przyjętą uprzednio strategię

rozwoju powiatu.

5.

W strategii rozwoju lokalnego wydziela się okres niewykraczający poza okres

Art. 71

20)

starosta.”.

Art. 72

20)

103

1458, z późn. zm.

21)

a) w pkt 1:

- lit. b otrzymuje brzmienie:

„b) w starostwie powiatowym: starosta,”;

m.st. Warszawy tak stanowi.”;

b) pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) powołania - zastępca wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zastępca starosty,

skarbnik gminy, skarbnik powiatu, skarbnik województwa;”;

2) w art. 9:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.

Pracodawcą starosty jest starostwo powiatowe.”;

b) uchyla się ust. 3;

3) w art. 36 dodaje się ust. 7 w brzmieniu:

4 ust. 1 pkt 1, przyznaje właściwy organ stanowiący w formie uchwały.

trzymiesięcznego średniorocznego wynagrodzenia osoby nagradzanej w

roku poprzedzającym rok, w którym nagroda została przyznana.

udzieleniem skwitowania.

4.

Nagroda roczna, o której mowa w ust, 1, może być przyznana jedynie

21)

104

wówczas, gdy osoba nagradzana spełniła kryteria ustalone przez organ

stanowiący.

najmniej rocznym i opierają się na jakości i efektywności realizacji

zadań.”;

„1.

Wójtom (burmistrzom, prezydentom miasta), starostom oraz marszałkom,

urlop wypoczynkowy.”.

Art. 73

22)

) po art. 57 dodaje się art. 57a i art. 57b w brzmieniu:

„Art. 57a.1.

Granice jednostek podziałów terytorialnych państwa ustanowionych w celu

wykonywania administracji niezespolonej powinny pokrywać się z granicami

jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa.

2.

Granice podziału terytorialnego ustanowionego w celu wykonywania

administracji niezespolonej nie mogą przecinać obszaru gminy ani powiatu.

Odstępstwo od tej zasady wymaga uzasadnienia poważnymi względami natury

przyrodniczej lub geograficznej, które powodują, że wykonywanie istotnych

zadań z zakresu danej administracji niezespolonej zostałoby uniemożliwione

lub znacznie utrudnione.

3.

W mieście na prawach powiatu może działać więcej niż jeden urząd skarbowy.

4.

Zmiany granic podziału terytorialnego ustanowionego w celu wykonywania

administracji niezespolonej wymagają uzgodnienia z ministrem właściwym do

22)

105

jednostek samorządu terytorialnego.

Dotyczy to także granic właściwości

miejscowej filii, delegatur i innych jednostek pomocniczych organów

administracji niezespolonej.

5.

W następstwie zmian granic jednostek zasadniczego podziału terytorialnego

następują bez zbędnej zwłoki zmiany granic podziałów terytorialnych państwa

właściwy do spraw administracji publicznej informuje każdorazowo ministra

właściwego o zmianach granic jednostek zasadniczego podziału terytorialnego

państwa, w związku z którymi powstaje obowiązek dostosowawczy.

6.

Przepisy ust. 2 zdanie pierwsze oraz ust. 3–5 stosuje się odpowiednio przy

ustalaniu właściwości miejscowej sądów powszechnych i organów

Prokuratury.

Art. 57b.1.

Rejestr podziałów terytorialnych państwa, zarówno zasadniczego jak i

podziałów ustanowionych w celu wykonywania administracji niezespolonej,

jawny i powszechnie dostępny.

2.

W rejestrze uwzględnia się także organizację terytorialną sądownictwa i

Prokuratury.

rejestru oraz szczegółowe obowiązki informacyjne właściwych organów.”.

Art. 74

inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego (Dz.U. Nr 42, poz. 340, z późn. zm.

23)

) w

art. 5 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

Art. 75

23)

106

skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu (Dz.U. Nr 84, poz. 700, z późn. zm.

24)

) w art. 6 w

prezydenta miasta)”.

Art. 76

wprowadza się następujące zmiany:

burmistrza, prezydenta miasta, starostę”;

„2a) zespoły współpracy terytorialnej,”;

3) art. 234 otrzymuje brzmienie:

stanowiącej akt prawa miejscowego:

1) może określić zasady i tryb zbierania opinii w tym uwag, sugestii i

wniosków, mieszkańców i innych zainteresowanych podmiotów do

planowanych wydatków i dochodów jednostki samorządu terytorialnego

oraz

2) określa tryb prac nad projektem uchwały budżetowej ustalając w

szczególności:

a) wymaganą szczegółowość projektu budżetu jednostki samorządu

budżetowej jednostki samorządu terytorialnego;

24)

107

zarząd przedłoży organowi stanowiącemu jednostki samorządu

terytorialnego wraz z projektem uchwały budżetowej uwzględniając

konieczność zawarcia w uzasadnieniu lub materiałach

informacyjnych odpowiedzi zarządu jednostki samorządu

terytorialnego na wnioski, sugestie i uwagi mieszkańców i innych

wydatków jednostki samorządu terytorialnego złożone w trybie i na

zasadach określonych uchwałą, o której mowa w pkt 1.”;

4) po tytule rozdziału 5 a przed art. 265 dodaje się art. 264a w brzmieniu:

„Art. 264a.

Zatwierdzenia wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego

dokonują:

1) w zakresie legalności – regionalna izba obrachunkowa;

2) w zakresie merytorycznym – organ stanowiący jednostki samorządu

terytorialnego w ramach oceny sprawozdania finansowego.”;

„2a) informację o stanie zobowiązań spółek prawa handlowego ze 100% udziałem danej

jednostki samorządu terytorialnego”;

6) w art. 270 uchyla się ust. 2-4;

7) po art. 270 dodaje się art. 270a w brzmieniu:

„Art. 270a.

1.

Regionalna izba obrachunkowa dokonuje oceny rocznego sprawozdania z

legalności w szczególności poprawności rachunkowej i formalnej w

2.

W przypadku negatywnej opinii o wykonaniu budżetu, regionalna izba

obrachunkowa w terminie określonym w ust. 1, podejmuje uchwałę w

sprawie nieudzielenia absolutorium organowi wykonawczemu danej

jednostki samorządu terytorialnego.”;

8) uchyla się art. 271.

Art. 77

108

(Dz.U. Nr 106, poz. 675 oraz z 2012 r. poz. 951, 1256 i 1445) w art. 51 w ust. 3 w pkt 3 lit. m

otrzymuje brzmienie:

„m) właściwego miejscowo zarządu województwa, starosty oraz wójta, burmistrza lub

prezydenta miasta”.

Art. 78

prezydenta miasta), o ile nie reprezentują inwestora,”.

Rozdział 7

Art. 79

Ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o zarządzie powiatu – rozumie się przez to

starostę.

Określone w dotychczasowych przepisach zadania i kompetencje zarządu powiatu

stają się zadaniami i kompetencjami starosty.

Art. 80

Art. 81

Do czasu ustalenia w statucie jednostki samorządu terytorialnego zasad i trybu wykonywania

prawa obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej stosuje się przepisy art. 82 – 87.

Art. 82

1.

Czynności związane z przygotowaniem projektu uchwały, jego rozpowszechnianiem,

projekt, wykonuje grupa inicjatywy uchwałodawczej, zwana dalej "grupą inicjatywną".

2.

Grupa inicjatywna liczy co najmniej:

jednak niż 100 osób – w przypadku inicjatywy kierowanej odpowiednio do rady

109

gminy albo rady powiatu;

2) 0,1% uprawnionych do głosowania mieszkańców województwa – w przypadku

inicjatywy kierowanej do sejmiku województwa.

3.

Grupa inicjatywna składa przewodniczącemu organu stanowiącego danej jednostki

samorządu terytorialnego wniosek zawierający:

1) dane członków grupy inicjatywnej ze wskazaniem ich imion, nazwisk, adresów

zamieszkania oraz numerów ewidencyjnych PESEL wraz z ich podpisami;

2) wskazanie pełnomocnika grupy inicjatywnej i jego zastępcy, z tym że

pełnomocnikiem i zastępcą może być wyłącznie osoba spośród członków grupy

inicjatywnej;

3) projekt uchwały.

Art. 83

bada poprawność formalną wniosku.

2.

W przypadku stwierdzenia uchybień przewodniczący organu stanowiącego wzywa

wnioskodawców do ich usunięcia w określonym przez siebie terminie, nie krótszym niż

14 dni, pod rygorem odrzucenia wniosku, wskazując na czym polegają uchybienia oraz

proponowany sposób ich usunięcia.

Odrzucenia wniosku dokonuje organ stanowiący

właściwej jednostki samorządu terytorialnego w formie uchwały.

3.

Grupa inicjatywna może wystąpić do organu stanowiącego o weryfikację wezwania, o

przez organ stanowiący.

4.

W sytuacji o której mowa w ust. 3, organ stanowiący właściwej jednostki samorządu

terytorialnego rozstrzyga o zasadności wskazania kwestionowanych uchybień

podejmując, na pierwszej sesji przypadającej po upływie 14 dni od dnia wystąpienia, o

5.

Jeżeli w wyniku procedury, o której mowa w niniejszym artykule, wniosek nie został

odrzucony przewodniczący organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego

bezzwłocznie wydaje grupie inicjatywnej potwierdzenie przyjęcia wniosku, od którego to

110

momentu grupa inicjatywna uprawniona jest do zbierania podpisów poparcia pod

projektem uchwały.

Art. 84

Przewodniczący organu stanowiącego przekazuje organowi wykonawczemu danej jednostki

samorządu terytorialnego przyjęty wniosek grupy inicjatywnej.

Art. 85

1.

Nie później niż po upływie 60 dni od dnia przyjęcia wniosku grupy inicjatywnej w trybie

art. 17, pełnomocnik wnioskodawców przedkłada przewodniczącemu organu

2.

Organ stanowiący jest zobowiązany rozpatrzyć przedłożony projekt uchwały, jeżeli

uzyskał on poparcie co najmniej:

gminy lub rady powiatu,

Art. 86

1.

Przewodniczący organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego

2, do porządku obrad sesji tego organu przypadającej nie później niż w terminie trzech

miesięcy od dnia przedłożenia przez pełnomocnika grupy inicjatywnej listy zebranych

podpisów.

2.

Pełnomocnik grupy inicjatywnej jest informowany o miejscu i terminie posiedzeń organu

stanowiącego i jego komisji poświęconych rozpatrywaniu obywatelskiej inicjatywy

uchwałodawczej w terminie nie krótszym niż termin, w którym o posiedzeniach tych

zawiadamiani są radni.

3.

Pełnomocnik grupy inicjatywnej może uczestniczyć z prawem zabierania głosu we

wszystkich pracach organu stanowiącego i jego komisji nad obywatelską inicjatywą

uchwałodawczą.

4.

Głosowanie nad projektem uchwały wniesionej jako obywatelska inicjatywa

111

uchwałodawcza odbywa się najpóźniej w terminie sześciu miesięcy od dnia przedłożenia

radni są zapoznawani z opinią organu wykonawczego o projekcie uchwały.

Art. 87

Do trybu uzyskania przez wnioskodawców informacji o liczbie mieszkańców jednostki

oraz zbierania podpisów osób popierających inicjatywę, a także trybu sprawdzenia spełnienia

Art. 88

Pierwszym rokiem budżetowym, w którym tworzy się rezerwę celową, o której mowa w art.

ustawą, jest rok budżetowy 2015.

Art. 89

W brzmieniu nadanym niniejszą ustawą przepisy:

Art. 90

dostosują swoje statuty i regulaminy do zmian wynikających z niniejszej ustawy.

Art. 91

stały się udziałowcami lub akcjonariuszami spółek na podstawie dotychczasowych

przepisów, mogą zachować nabyte udziały i akcje.

112

Art. 92

Istniejące w dniu wejścia w ż ycie niniejszej ustawy podziały terytorialne państwa

ustanowione w celu wykonywania administracji niezespolonej nie wymagają dostosowania

do granic jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa.

Art. 93

Art. 94

wybranych w dniu 21 listopada 2010 r.

Wyjaśnienie potrzeby i celu wydania ustawy

Wprowadzenie ogólne

Jednym z fundamentalnych założeń, które legły u podstaw III Rzeczypospolitej była

szeroko pojęta decentralizacja władzy publicznej.

Założenie to ucieleśnione w 1990 r.

w odrodzeniu gmin jako samodzielnych podmiotów prawa publicznego, znalazło swoje

ustrojowe umocowanie w obowiązującej Konstytucji.

Konstytucja RP z 1997 r. w art. 15 stanowi o tym, że ustrój terytorialny Rzeczypospolitej

Polskiej „zapewnia decentralizację władzy publicznej”, zaś art. 16 wskazuje, że „istotną

odpowiedzialność.

Regulacje te są zgodne z ratyfikowaną przez Polskę Europejską Kartą

Samorządu Lokalnego, która stwierdza, że samorząd terytorialny oznacza prawo

i zdolność społeczności lokalnej, w granicach określonych prawem, do kierowania

interesie ich mieszkańców.

Zgodnie z tym nurtem w roku 1998 nastąpiło utworzenie

samorządu powiatowego, który dopełnił polski samorząd lokalny oraz samorządu

regionalnego w województwach.

Podkreślić w tym miejscu należy, że istotą samorządu terytorialnego jest samodzielność,

wypływająca z urzeczywistnienia zasady pomocniczości.

To wspólnota samorządowa – za

pośrednictwem wybranych przez siebie władz – decyduje o tym, co jest zbiorową

potrzebą wymagającą zaspokojenia staraniem wspólnoty jako całości i przy pomocy

jakich narzędzi potrzeba ta będzie zaspokajana.

Chyba właśnie owa swoboda odróżnia

najwyraźniej samorząd XXI wieku od PRL-owskich rad narodowych związanych ściśle

z wytycznymi płynącymi bezpośrednio z centrali.

Tymczasem owa swoboda została w

znaczący sposób ograniczona poprzez ukształtowaną praktykę orzecznictwa sądowego.

Polskie doświadczenia minionych dwudziestu lat potwierdzają trafność poczynionych

założeń ustrojowych i reform na rzecz decentralizacji i rozwoju samorządności.

Dzięki

nim dokonany został poważny postęp społeczny i gospodarczy, wyrażający się w

znaczącym podniesieniu warunków życia ludności.

Samorząd terytorialny stał się trwałym

elementem naszego ustroju i w interesie powszechnym jest dalsze wspieranie jego

rozwoju.

Konieczne jest w szczególności przypomnienie i odbudowanie podstaw, na

których opiera się samorząd terytorialny – w tym na pierwszym miejscu zasady

samodzielności działania.

Obecnie Polska jest w okresie dynamicznych przemian.

Wynikają one tak z dokonywanej

transformacji ustrojowej, związanej z budową ustroju demokratycznego i zachodzącymi

w kraju przeobrażeniami społecznymi, gospodarczymi i technologicznymi, jak i ze zmian

2

w skali globalnej, europejskiej i światowej.

Dotyczą one ogromnej większości dziedzin

naszego życia i wymagają dostosowania do nich sposobu funkcjonowania państwa

i realizacji zadań publicznych.

W tych warunkach decentralizacja i rozwój samorządności

stają się kluczowym warunkiem sukcesu.

Siłą rozwoju w co raz większym stopniu jest

aktywność obywateli i przedsiębiorstw, a nie działalność państwa i jego administracji.

Zmieniają się też priorytety rozwoju.

W ostatnich dwudziestu latach Polska dokonała

ogromnego skoku, tworząc nowoczesną infrastrukturę techniczną.

Jakkolwiek jej stan nie

jest ciągle zadawalający i odpowiadający potrzebom obywateli, to jednak w coraz

większym stopniu priorytetem staje się rozwój elementów społecznych dla sprostania

nowym wyzwaniom.

Nie sposób nie zauważyć, że samorząd coraz szerzej podejmuje

zadania wynikające, czy to z własnych strategii rozwoju, czy to regionalnych programów

operacyjnych, czy wreszcie programów rządowych – w sposób, który jest wypadkową

ambicji i możliwości finansowych.

W działaniu samorządu coraz więcej jest miejsca na

podejście biznesowe, nie podlegające szczegółowej regulacji.

Podejście managerskie,

które oparte jest na programowaniu zadań, ocenie ryzyka, analizie korzyści, inżynierii

finansowej – jako przesądzającym o racjonalności danego przedsięwzięcia.

Wymaga to

też uzupełnienia narzędzi polityki rozwoju.

Konieczne jest wykształcenie nowych form

i sposobów działania, które uwzględnią przekształcenia społeczeństwa i wzrost jego

umiejętności, ale także oczekiwania społeczności lokalnych, aby uznać ich prawa do

realizacji ich zindywidualizowanych potrzeb.

Te wszystkie przemiany wymagają dokonania modyfikacji ustrojowych.

Ustrój bowiem

państwa musi odpowiadać tak tradycji i kulturze narodowej, jak i współczesnym realiom,

na który składają się rosnący poziom dojrzałości społeczeństwa, profesjonalizacja

samorządu i administracji samorządowej, rozwój gospodarczy, czy wreszcie poziom

techniki i organizacji.

Dlatego konieczne jest wprowadzenie też zmian do przepisów

prawnych regulujących działalność władz samorządowych i określających ich miejsce

w Państwie.

Wokół konieczności ich wprowadzenia toczyła się w Polsce dyskusja od kilku lat.

Jej wyniki zostały przedstawione Prezydentowi RP przez związki i stowarzyszenia

samorządowe we wrześniu 2010 r.

Te wnioski stworzyły impuls do rozpoczęcia prac nad

nowelizacją ustaw, które umożliwiłyby dostosowanie funkcjonowania władz

samorządowych do wymogów dnia dzisiejszego.

Efektem podjęcia w Kancelarii

Prezydenta RP prac legislacyjnych jest projekt niniejszej ustawy.

Współczesna administracja w znaczącym stopniu zmienia swoje oblicze i to zarówno na

płaszczyźnie zadań, jak i filozofii funkcjonowania.

W tym pierwszym obszarze w coraz

mniejszym stopniu zajmuje się sferą reglamentacyjno-porządkową, władczym

rozstrzygnięciem o prawach i obowiązkach obywateli; większość realizowanych zadań

należy obecnie do sfery administracji świadczącej, realizującej przede wszystkim

określone usługi publiczne na rzecz obywateli (np. z zakresu edukacji publicznej, ochrony

zdrowia, kultury), a w ostatnim czasie również sfery zarządzania rozwojem.

3

W szczególny sposób dotyczy to samorządu terytorialnego.

Musimy bowiem pamiętać, że

jednostki samorządu terytorialnego to lokalne lub regionalne wspólnoty samorządowe,

których członkowie w sposób oczywisty wiążą swoją lepszą przyszłość z rozwojem

swojej małej Ojczyzny.

Zasygnalizowane powyżej zmiany w zakresie zadań realizowanych przez administrację

mają bezpośrednie przełożenie na jej model.

Do historii przechodzi już model klasyczny,

weberowski, wywodzący się jeszcze z XIX-wieku.

W modelu tym administracja stanowi

władzę państwową, rozstrzygającą władczo o prawach i obowiązkach swojego petenta.

Dzisiaj konkurują – czy może trafniej należałoby powiedzieć: współistnieją – dwa

modele:

• model New Public Management, wywodzący się z krajów anglosaskich, a opierający

się na założeniu, że administracja jest dostawcą specyficznych usług.

Jeśli jednak

spojrzymy na administrację jako na usługodawcę, to naturalną konsekwencją będzie

silniejsze oparcie jej działań na rzecz interesu publicznego na praktykach

ukształtowanych w ramach sektora prywatnego.

Przekłada się to na ukierunkowanie

na misję i założone cele, standaryzację realizowanych zadań, czy wreszcie

ekonomizację działań połączoną z pomiarem ich efektów.

Ten kierunek obecnie

dominuje w nowoczesnej polskiej administracji, a znajduje swoje odbicie chociażby

w licznych uchwalanych strategiach rozwoju, wdrażaniu systemów zarządzania

jakością zgodnych z normami serii ISO 9000, czy toczącym się obecnie procesie

wdrażania budżetu zadaniowego.

Nie negując zalet koncepcji NPM – przejawiających

się chociażby w znacznie oszczędniejszym realizowaniu zadań i ukierunkowaniu na

satysfakcję obywatela – nie sposób nie dostrzegać jej wad.

Zbyt daleko posunięta

prowadzi bowiem do technokratyzmu i alienacji podmiotów zarządzających

ukierunkowanych w swoich działaniach wyłącznie na osiągnięcie odpowiednich

mierzalnych efektów.

Obserwacja ta staje się punktem wyjścia do kolejnego modelu;

• model Good Governance.

Uczynić w tym miejscu należy uwagę terminologiczną –

pod anglojęzycznym określeniem „Dobre Rządzenie” funkcjonują różnorakie

standardy dotyczące pożądanego sposobu realizacji zadań publicznych opracowane

Organizację Narodów Zjednoczonych.

Tutaj powołujemy się na ten ostatni, z którego

wynika, że administracja jest formą współdziałania w celu rozwiązywania problemów

społecznych.

Podejmowanie decyzji oraz działań w administracji publicznej musi

charakteryzować się angażowaniem wszystkich zainteresowanych stron,

praworządnością, przejrzystością, odpowiadaniem na potrzeby społeczne, dążeniem

do konsensusu, uwzględnianiem głosów mniejszości, efektywnością, jak również

szeroko rozumianą odpowiedzialnością wobec społeczeństwa (por. What is good

governance?, UNESCAP).

Kamieniem węgielnym jest uczestnictwo – wszyscy

obywatele powinni mieć stworzone możliwości współuczestniczenia w procesie

rządzenia, gdyż tylko w ten sposób można wyznaczać cele istotne dla społeczeństwa

4

jako całości.

Ten model odpowiada na poziomie doktryny politycznej demokracji

deliberatywnej, której zasadą jest dyskusja, dialog, deliberacja stanowiące sposób

kształtowania woli i opinii publicznej (por. Przewodnik po współczesnej filozofii

politycznej, p.zb. p.red. R.E.

Goodina, P.

Pettita, Książka i Wiedza, Warszawa 1998, s.

538-539).

Podkreśla się, że demokracja deliberatywna stanowi powrót do istoty

demokracji – jak wskazuje sama nazwa – rządów ludu, które odbywają się nie poprzez

formalne mechanizmy, ale rzeczywisty dyskurs nad bieżącymi problemami

dotykającymi społeczeństwo.

Jest ona zatem zalecana jako komplementarna

w stosunku do społeczeństwa obywatelskiego.

Podkreśla się przy tym, że ewentualne

wydłużenie procesu zarządzania na etapie podejmowania decyzji zostaje

skompensowane przez rozwiązanie na tym etapie konfliktów, które mogą negatywnie

wpłynąć na późniejszą realizację podjętej decyzji.

Właściwe zarządzanie publiczne wymaga zatem w dzisiejszych czasach odpowiedniego

zrównoważenia aspektów proefektywnościowych i partycypacyjnych.

W sposób

szczególny dotyczy to zasygnalizowanego wcześniej rozwoju lokalnego i regionalnego.

Rozwój lokalny (regionalny) nie jest celem samym w sobie.

Działania ukierunkowane na

rozwój podejmowane są w interesie konkretnej wspólnoty lokalnej (regionalnej), a zatem

nie mogą być ani planowane, ani realizowane w oderwaniu od społeczności, której mają

służyć.

Co prawda zgodnie z przepisami ustrojowymi wspólnota samorządowa może

podejmować decyzje zarówno w sposób bezpośredni (poprzez powszechne głosowanie w

wyborach i referendach lokalnych), jak i pośredni – za pośrednictwem wybranych

organów danej jednostki samorządu terytorialnego, to jednak nie można twierdzić, że sam

wyborczy werdykt upoważnia do rozstrzygania wszystkich kluczowych kwestii bez

bezpośredniego odwołania się do woli samej wspólnoty.

Zwiększona partycypacja

społeczna w takich przypadkach jest nie tylko zgodna z przedstawioną powyżej filozofią

Good Governance, lecz przede wszystkim jest odpowiedzią na wyraźnie wyrażane

społeczne oczekiwania ustalone w wyniku badań społecznych.

Na zlecenie Kancelarii Prezydenta RP Ośrodek Badania Opinii Publicznej przeprowadził

dwa badania sondażowe:

• w dniach 6-10 maja 2011 r. na losowej, reprezentatywnej próbie 1005 osób w wieku

• w dniach 21-27 czerwca 2011 r. na ogólnopolskiej losowej, reprezentatywnej próbie

W obu przypadkach zastosowana została technika CATI (wywiady telefoniczne

wspomagane komputerowo), zaś błąd statystyczny wyniósł ±3%.

Z obu badań wynika,

że Polacy chcą uczestniczyć w funkcjonowaniu swojej społeczności lokalnej, a także

potrzebują zmian w prawie oraz narzędzi, które ich udział w procesie decyzyjnym

w samorządzie zwiększą.

5

W ramach badania zapytano o konkretne narzędzia, jakie potencjalnie mogłyby być

wprowadzone do polskiego porządku prawnego.

I tak:

• na pytanie o zasadność uregulowania na poziomie ustawowym minimalnego zakresu

konsultacji społecznych jako formy zapytania obywateli o opinię dotyczącą decyzji

ważnej dla nich aż 81% udzieliło odpowiedzi twierdzącej.

8% pytanych uznało, że

zmiany w zakresie trybu przeprowadzania konsultacji nie są potrzebne, 10% nie miało

zdania, zaś jedynie 1% neguje sensowność istnienia mechanizmu partycypacji

społecznej w postaci konsultacji społecznych.

Co więcej, badanie wskazało, że Polacy

– w stopniu niemal powszechnym – są przekonani, że konsultacje społeczne powinny

być realizowane nawet jeśli spowoduje to wydłużenie czasu realizacji inwestycji bądź

podjęcia jakiejś decyzji.

Opinię taką wyraża w sumie aż 81% badanych.

Przeciwnych

konsultacjom, które mogłyby spowodować wydłużenie czasu realizacji, jest 15%

respondentów.

Mieszkańcy poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego wyżej

zatem niż czas realizacji inwestycji cenią sobie możliwość współdecydowania

o kształcie i sposobach rozwiązywania problemów ich dotyczących;

• prawie cztery piąte respondentów (79%) uznała za zasadne wprowadzenie instytucji

obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej.

Dziesięciokrotnie mniejsza grupa

badanych (8%) kwestionowała zasadność stworzenia obywatelskiej inicjatywy

uchwałodawczej.

Co dziesiąty pytany (11%) nie potrafił ocenić jej przydatności, zaś

co pięćdziesiąty (2%) uznawał ją za nieprzydatną z tego względu, że władze

samorządowe są wybrane po to, aby dbać o sprawne funkcjonowanie społeczności.

W trosce o odpowiadający potrzebom poszczególnych wspólnot rozwój, przedkładany

projekt ustawy przewiduje zatem zwiększenie partycypacji społecznej – jednakże w taki

sposób, aby jednocześnie nie powodować paraliżu decyzyjnego, czy uczynić z narzędzi

uczestnictwa cel sam w sobie, a nie narzędzie do skutecznego wyrażania potrzeb.

Zwiększona partycypacja społeczna ma na celu poprawę jakości planowania rozwoju.

Na

kolejnym etapie – etapie realizacji – kluczowa z kolei jest współpraca i to współpraca

odbywająca się na wielu płaszczyznach.

Na szczególne podkreślenie zasługują:

• współpraca w ramach danej jednostki samorządu terytorialnego: między wspólnotą

realizującą jako całość wspólnie wybrane cele, a poszczególnymi jednostkami

(osobami) mogącymi podjąć działania wspierające osiągnięcie tego właśnie celu.

Z tej

przyczyny przedkładana ustawa przewiduje zmiany w instytucji inicjatywy lokalnej –

włącznie ze stworzeniem możliwości powoływania stowarzyszeń i komitetów

aktywności lokalnej;

• współpraca między poszczególnymi jednostkami samorządu terytorialnego.

Należy

podkreślić, że zagwarantowana konstytucyjnie samodzielność jednostek samorządu

terytorialnego nie może być rozumiana jako zachęta do prób realizacji wszystkich

zadań publicznych własnymi siłami i odrzucenia korzyści płynących ze wspólnego

6

działania.

Współpraca jest zresztą zgodna z obecnymi trendami dotyczącymi

zarządzania publicznego.

Z punktu widzenia nauki o zarządzaniu administrację publiczną należy bowiem uznać za

jedną z rozległych organizacji.

W literaturze przedmiotu wyróżnia się trzy historyczne

typy konstrukcyjne takich organizacji (por. S.

Kojło, K.

Leszczyńska, S.

Lipski,

E.

Wiszczun, Nowe koncepcje koordynacji w systemie Multilevel Governance polityki

spójności, MRR, Warszawa 2009, s. 4-5):

1) model klasyczny (mechanistyczny), w którym organizacja jest porównywana do

złożonej maszyny.

Organizacja jest spójnym i racjonalnym mechanizmem ściśle

zdefiniowanych struktur dowodzenia, procedur współdziałania, kontroli i koordynacji.

Model ten dominował do około roku 1960;

2) model stochastyczny, kładący nacisk na związek pomiędzy organizacją i jej

otoczeniem zewnętrznym, a w konsekwencji na zdolność adaptacji organizacji do

szybko zmieniających się zewnętrznych warunków.

Model ten dominował w latach

1960-1980;

3) model sieciowy, w którym nacisk jest położony na dystrybucję i wymianę środków

między organizacjami i sposoby koordynowania takiej wymiany.

Każda organizacja

jest zmuszona do współpracy z innymi w celu uzyskania jej niezbędnych, a

jednocześnie ograniczonych zasobów.

Model ten jest obecnie dominujący.

Polska administracja publiczna nie może ignorować zachodzących w funkcjonowaniu

organizacji zmian.

Przywołany model sieciowy stał się zresztą fundamentem do unijnego

modelu sprawowania rządów, tzw. wielopoziomowego sprawowania rządów (multilevel

governance, MLG).

Komitet Regionów w Białej księdze w sprawie wielopoziomowego

sprawowania rządów stwierdził wyraźnie, iż pojmuje MLG jako skoordynowane działanie

Unii, państw członkowskich oraz władz regionalnych i lokalnych, oparte na partnerstwie

i służące tworzeniu i realizowaniu polityki Unii Europejskiej.

W konsekwencji Komitet

Regionów zaleca:

• wprowadzenie odpowiednich narzędzi służących wsparciu dla demokracji

uczestniczącej;

• utrwalenie praktyki partnerstwa zarówno w rozumieniu pionowym, między

samorządami terytorialnymi a rządem krajowym i Unią Europejską, jak i w

rozumieniu poziomym, między samorządem terytorialnym a społeczeństwem

obywatelskim, w szczególności w ramach dialogu społecznego.

W polskiej administracji, w tym administracji samorządowej, trudno jest dostrzec

jakiekolwiek poważniejsze znaki sieciowego podejścia do zarządzania.

Polski samorząd

terytorialny jest oparty na zasadzie rozłączności kompetencji poszczególnych poziomów

samorządu.

Fakt ten – przy uwzględnieniu konstytucyjnej gwarancji samodzielności – jest

niestety interpretowany przez wiele jednostek jako prawo do działania bez konieczności

7

uwzględniania realiów funkcjonowania innych.

Tymczasem takie podejście jest z gruntu

błędne – zarówno ze względów fundamentalnych wskazanych na wstępie, jak i z czysto

pragmatycznych:

• w ramach dużych systemów (np. ochrona zdrowia, oświata) realizowanych przez kilka

jednostek samorządu terytorialnego nie jest możliwe efektywne świadczenie usług

publicznych bez wzajemnego uzgodnienia kierunków ich realizacji.

Tytułem

przykładu – z punktu widzenia obywatela należy oczekiwać, że dziecko uczące się w

gimnazjum (prowadzonym przez gminę) języka francuskiego, będzie miało możliwość

kontynuacji nauki tego języka na poziomie liceum (prowadzonego przez powiat).

Inne

rozwiązanie prowadzi do marnotrawstwa tak środków publicznych przeznaczonych na

kształcenie, jak i indywidualnego zaangażowania ucznia;

• polityka rozwoju, w tym planowanie przestrzenne, nie może być wyłącznie

prowadzona metodą „od granicy do granicy”.

W takiej bowiem sytuacji okazuje się

np. że po dwóch stronach tej samej granicy jedna gmina planuje obszar rekreacji,

druga – obszar usługowo-przemysłowy.

Przedłożony projekt ustawy ma stanowić odpowiedź na deficyt mechanizmów

koordynacji i współdziałania.

Wprowadzane w nim rozwiązania – choć elementarne –

dają szansę na unowocześnienie modelu funkcjonowania polskiej administracji.

Niniejszy projekt stwarza okazję do dokonania – po ponad 20 latach funkcjonowania

samorządów gminnych i ponad 12 lat – powiatowych i wojewódzkich - szerokiej

diagnozy przepisów prawa ustrojowego, które prowadzą do problemów w codziennej

praktyce.

Celem przedłożonego projektu jest zatem również dokonanie zmian w

obszarach szczególnie często wskazywanych jako bariery w rozwoju i funkcjonowaniu

jednostek samorządu terytorialnego.

Ze względu na fakt, iż obszar ten zawiera liczne

szczegółowe rozwiązania, dokładna charakterystyka celu ich wprowadzenia zostanie

zamieszczona przy omawianiu poszczególnych zmian w kolejnej sekcji uzasadnienia.

Charakterystyka rzeczywistego stanu w dziedzinie, która jest unormowana oraz

Wzmocnienie mechanizmów współdecydowania społeczeństwa

Co prawda poszczególne ustawy ustrojowe przewidują możliwość przeprowadzania

konsultacji z mieszkańcami w sprawach ważnych dla danej jednostki samorządu

terytorialnego (odpowiednio art. 5a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 3d ust. 1

ustawy o samorządzie powiatowym oraz art. 10a ust. 1 ustawy o samorządzie

województwa), jednakże jest to – co do zasady – przepis niemożliwy do samoistnego

organ stanowiący w drodze uchwały.

W tych jednostkach samorządu terytorialnego,

w których uchwała taka nie została podjęta wystąpiły istotne problemy

8

z przeprowadzeniem konsultacji.

Sygnały takie wpływały do Kancelarii Prezydenta RP

ze strony licznych organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

W określonych przypadkach przepisy prawa nakazują przeprowadzenie konsultacji.

Przypadki te to:

• zmiana granic gminy i powiatu (art. 4a ust. 1 i art. 4b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy

• organizacja i zakres działania jednostki pomocniczej określane w statucie tej jednostki

(art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym);

• wniosek o ustalenie, zmianę lub zniesienie urzędowej nazwy lub opinia dotycząca

ustalenia, zmiany lub zniesienia urzędowej nazwy (art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19

We wszystkich wymienionych przypadkach ustalenie trybu przeprowadzenia konsultacji

pozostawione jest odpowiednim organom stanowiącym jednostki samorządu

terytorialnego.

Przedłożony projekt ustawy dokonuje zmian w przedstawionym powyżej stanie prawnym.

Dotyczące tej problematyki regulacje znajdują się odpowiednio w art. 2 oraz w przepisach

zmieniających – przede wszystkim poszczególne ustawy ustrojowe, jak również ustawę

o referendum lokalnym.

• Znajdujący się w rozdziale 1 art. 2 ustanawia obowiązek działania organów jednostek

samorządowych (art. 2 ust. 1).

Równie istotne jest ustalenie podstawowych zasad,

które muszą być w związku z tym honorowane.

Zasady te będą w szczególności

stanowiły wzorzec kontroli legalności uchwał organów jednostek samorządu

terytorialnego regulujących funkcjonowanie poszczególnych ustawowo umocowanych

form udziału mieszkańców (art. 2 ust. 2).

W odniesieniu do poszczególnych form współdecydowania mieszkańców o sprawach

publicznych przyjęto co do zasady konstrukcję polegającą na umieszczeniu przepisów

w ustawie ustrojowej gminnej, zaś w pozostałych ustawach ustrojowych – odpowiednich

odesłań.

9

Zgodnie z wprowadzonymi zmianami (podkreślić należy, że nawet w przypadku, gdy

poniżej scharakteryzowane są przepisy dotyczące gmin, to mają one również

zastosowanie do powiatów i województw – dzięki odpowiednim przepisom odsyłającym

zamieszczonym w ustawach ustrojowych dotyczących tych dwóch poziomów

samorządu):

• znacząco rozbudowano regulację dotyczącą konsultacji społecznych.

Przede

wszystkim należy wskazać na modyfikację zakresu podmiotowego uczestników

konsultacji – zgodnie z propozycją konsultacje nie będą musiały dotyczyć

każdorazowo całego obszaru gminy, a uprawnionymi do uczestnictwa nie będą

wyłącznie mieszkańcy.

W zależności od potrzeb konsultacje będą mogły być

będą w nich mogły uczestniczyć również osoby niebędące mieszkańcami lub inne

samorządu terytorialnego przeprowadzającej konsultacje (art. 39 pkt 6).

Projekt

rozstrzyga jednocześnie o kompetencjach podmiotów w zakresie zainicjowania

konsultacji, jak również ich przeprowadzenia (art. 39 pkt 7 w zakresie dodawanego do

ustawy art. 5aa) oraz precyzuje zakres spraw przekazanych do rozstrzygnięcia w

uchwale rady gminy dotyczącej trybu przeprowadzania konsultacji (art. 39 pkt 7

w zakresie art. 5ac);

• jako szczególną formę konsultacji przewidziano wysłuchanie publiczne rozumiane

Określono katalog projektów uchwał podlegających obowiązkowemu wysłuchaniu,

• wprowadzono instytucję obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej przyjmując, że

zasady i tryb jej wykonywania zostanie określony w statucie właściwej jednostki

samorządu terytorialnego (odpowiednio: art. 39 pkt 10, art. 40 pkt 8, art. 41 pkt 2

projektu).

Należy podkreślić, że celem uniknięcia sytuacji, w której wobec

bezczynności organu stanowiącego w zakresie nowelizacji statutu mieszkańcy byliby

tego prawa pozbawieni przewidziano w przepisach przejściowych regulacje mające

zastosowanie w takim przypadku (por. art. 81-87);

• jednoznacznie wskazano, że rada gminy może ustanawiać dodatkowe formy

o referendum lokalnym (art. 60).

Zaproponowane zmiany dotyczą:

• uwzględnienia zasady, iż w samorządzie lokalnym prawo do współdecydowania

wynika z faktu zamieszkiwania na danym obszarze, nie zaś posiadania obywatelstwa

konkretnego państwa.

W konsekwencji w miejscach, gdzie do tej pory w ustawie

stosowane było określenie „obywatel” zastępuje się je określeniem „mieszkaniec”;

10

• możliwości obniżenia przez organ stanowiący progów procentowych określających

skalę niezbędnego poparcia wniosku referendalnego;

• jednoznacznego przesądzenia, że uchwała w sprawie referendum może być również

podjęta na wniosek organu wykonawczego;

• rozszerzenia obowiązkowej treści uchwały dotyczącej referendum w sprawie

samoopodatkowania się mieszkańców o wskazania okresu, na jaki

samoopodatkowanie ma zostać wprowadzone;

• wskazania, że w jednym dniu, przy wykorzystaniu tych samych komisji

referendalnych, może być przeprowadzonych kilka referendów.

Możliwość taka nie

będzie jednak dotyczyła referendum przeprowadzanego w sprawie odwołania organu

jednostki samorządu terytorialnego – wyłączenie to ma na celu uniknięcie sytuacji,

w której rozstrzygnięcie merytoryczne może być wiązane z ustosunkowaniem się

do wniosku o odwołanie organu;

• zmiany kryteriów ważności referendum.

Obecnie referendum jest ważne, jeżeli wzięło

odwoływanego organu.

Regulacja taka sprawia, że referenda w sprawach innych niż

odwołanie organu są rzadkością, a jeszcze rzadziej są one ważne.

Tymczasem

referenda powinny być właśnie ukierunkowane na rozstrzyganie bieżących problemów

stojących przed jednostką samorządu terytorialnego.

W konsekwencji proponuje się

ogólne zniesienie progu frekwencji, co oznacza że referendum będzie ważne

niezależnie od liczby osób uczestniczących w referendum.

Wyjątek od tej zasady

dotyczy dwóch kategorii referendów: referendów w sprawie samoopodatkowania,

mieszkańców (zachowanie obecnego progu) oraz referendów w sprawie odwołania

wyborze tego organu (obostrzenie obecnego progu frekwencji);

• wprowadzenia mechanizmów chroniących finanse publiczne na etapie podejmowania

decyzji w referendum.

Przewiduje się zatem obowiązkowe sporządzania analizy

skutków finansowych realizacji ewentualnego rozstrzygającego wyniku referendum

przeprowadzanego na wniosek mieszkańców.

Jeśli w wyniku analizy okaże się, że

realizacja takiego wyniku mogłaby spowodować znaczną stratę finansową lub będzie

ze względu na brak środków niemożliwa lub znacznie utrudniona – na żądanie organu

wykonawczego równocześnie z referendum na wniosek mieszkańców będzie

przeprowadzane referendum w sprawie samoopodatkowania mieszkańców.

Realizacja

ewentualnego pozytywnego wyniku tego pierwszego będzie możliwa jedynie w

przypadku, gdy nastąpi pozytywne rozstrzygnięcie w referendum w sprawie

11

samoopodatkowania.

Proponowane rozwiązanie jest oparte na założeniu, że

mieszkańcy – żądając określonych rozwiązań przekraczających wydolność danej

jednostki samorządu terytorialnego – powinni konsekwentnie wziąć na siebie

finansową współodpowiedzialność.

Należy bowiem pamiętać, że jednostka samorządu

terytorialnego to nie same władze, lecz cała wspólnota;

• doprecyzowania sposobu wykonania rozstrzygającego wyniku referendum.

W obecnym stanie prawnym regulacja tej materii jest bardzo lakoniczna i ogranicza

się do art. 65 ustawy o referendum lokalnym, zgodnie z którym, jeżeli referendum

w celu jej realizacji.

Proponuje się rozbudowanie tego przepisu zgodnie z wzorem

Proponuje się zatem, by odpowiednie działania, w szczególności wydanie

odpowiednich aktów normatywnych, następowało nie później niż w terminie

3 miesięcy od dnia ogłoszenia wyniku referendum.

Jednocześnie przyjmuje się,

Opisane powyżej rozwiązania odnoszą się do współudziału mieszkańców w procesach

decyzyjnych, w szczególności w procesach planowania rozwoju.

Istotne jest jednak

również wzmocnienie skali współpracy obywateli w realizacji planów rozwojowych danej

jednostki samorządu terytorialnego.

Zaproponowane w projekcie zmiany w tym zakresie

dotyczą dwóch głównych kierunków: stworzenia nowych form organizacyjnych,

w których realizacja zadań może nastąpić oraz udoskonalenia przepisów dotyczących

inicjatywy lokalnej.

Skuteczne funkcjonowanie społeczeństwa obywatelskiego wymaga istnienia ram

prawnych umożliwiających realizację różnorakich społecznie istotnych celów.

Dotyczy to

w szczególności realizacji celów w najmniejszej skali – potrzeb bezpośredniego

otoczenia, czy też wspólnoty gminnej.

Niestety obecnie polski system prawny nie zawiera

dostatecznie bogatego wachlarza podmiotów, które takie cele mogłyby realizować.

W praktyce bowiem mamy:

• stowarzyszenia (rejestrowe) – posiadające osobowość prawną i rejestrowane w

Krajowym Rejestrze Sądowym,

• stowarzyszenia zwykłe – nieposiadające ani osobowości prawnej, ani zdolności

prawnej, rejestrowane w rejestrze prowadzonym przez starostę właściwego ze

względu na siedzibę stowarzyszenia.

Stowarzyszenie takie jest zatem w praktyce

grupą osób zorganizowaną w celu prowadzenia oznaczonej działalności (por.

12

214/01, publ.

OSA z 2003 r., z.

1, poz. 1).

Ze względu na swoją konstrukcję

stowarzyszenie zwykłe doznaje licznych ograniczeń – w szczególności nie może

Żadna z powyższych form prawnych nie nadaje się do realizacji drobnych przedsięwzięć

istotnych dla lokalnej wspólnoty samorządowej.

Forma stowarzyszenia rejestrowego jest

zbyt skomplikowana jak na przedstawione potrzeby, zwłaszcza jeśli aktywność członków

miałaby się ograniczać do pojedynczego, jednorazowego przedsięwzięcia.

Z kolei forma

stowarzyszenia zwykłego uniemożliwia korzystanie ze wsparcia ze środków publicznych.

Aby umożliwić uproszczoną realizację przez społeczeństwo obywatelskie drobnych

przedsięwzięć przy wsparciu środków budżetu gminy lub powiatu proponuje się

wprowadzić do prawa polskiego instytucję stowarzyszenia aktywności lokalnej,

plasującego się między stowarzyszeniem zwykłym a stowarzyszeniem (rejestrowym).

Przepisy z tym związane znalazły się w rozdziale 2 projektu (art. 4 i 5).

Status prawny stowarzyszenia aktywności lokalnej opiera się na modelu stowarzyszenia

zwykłego ze zmianami wprowadzanymi niniejszą ustawą.

Zmiany te dotyczą:

• nadania stowarzyszeniu mieszkańców zdolności prawnej.

Oczywistą konsekwencją

jest ustalenie zasad reprezentacji – proponuje się, by stowarzyszenie reprezentował

pełnomocnik wskazany w regulaminie;

• silnego powiązania stowarzyszenia z samorządem lokalnym.

Następuje to poprzez

ustawowe określenie celu, dla którego powoływane zostaje stowarzyszenie

aktywności lokalnej.

Celem tym jest niezarobkowe prowadzenie działań służących

• ustalenia, iż stowarzyszenia aktywności lokalnej mogą być finansowane ze znacznie

szerszego katalogu źródeł niż stowarzyszenia zwykłe.

Stowarzyszenia takie będą

bowiem mogły otrzymywać dotacje celowe na dofinansowanie inwestycji objętych

inicjatywą lokalną, darowizny pieniężne i niepieniężne od osób niebędących

samorządu terytorialnego.

Zmiana ta pociąga za sobą konieczność wprowadzenia

zasad odpowiedzialności członków za zobowiązania związane z wydatkowaniem

pozyskanych środków.

Proponowane jest rozwiązanie oparte na funkcjonowaniu

spółki jawnej – odpowiedzialność ponoszą solidarnie, bez ograniczenia całym swoim

majątkiem wszystkie osoby będące członkami stowarzyszenia mieszkańców w dniu

składania wniosku o realizację zadania publicznego.

Według wzorów dotyczących stowarzyszenia aktywności lokalnej proponuje się również

powoływanie komitetów aktywności lokalnej.

Mają one strukturę identyczną jak

stowarzyszenia różniąc się od nich rozwiązaniem ich z mocy prawa po zrealizowaniu

celu, dla którego komitet został powołany.

13

w swoim rozdziale 2a działu II zawiera uregulowanie inicjatywy lokalnej, tj. realizacji

konkretnego zadania publicznego przez mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego

na ich wniosek.

Obecne przepisy wymuszają jednak w praktyce realizację inicjatywy

lokalnej w oparciu o siły i środki finansowe zgromadzone przez mieszkańców; przepisy

nie mówią bowiem o możliwości współfinansowania ze środków publicznych inicjatywy

lokalnej.

Jest to niewątpliwie bariera wpływająca na niewielkie zainteresowanie instytucją

inicjatywy lokalnej.

Istota wprowadzanych zmian polega na stworzeniu mechanizmu, zgodnie z którym gminy

i powiaty corocznie mogą zabezpieczyć – w formie rezerwy celowej – w swoich

budżetach środki na dofinansowania inicjatyw lokalnych o charakterze inwestycyjnym lub

remontowym dotyczących budowy, rozbudowy lub remontu dróg, kanalizacji, sieci

wodociągowej, budynków i obiektów architektury oraz ochrony przyrody, w tym zieleni

w miastach i wsiach.

Utworzonej na ten cel rezerwy nie uwzględnia się przy obliczaniu –

celowych budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

Wsparcie ma formę dotacji, przy

100 tys. euro.

Zagadnienia związane ze współpracą i współdziałaniem jednostek samorządu

terytorialnego między sobą – podejmowaną w celu skutecznej realizacji przedsięwzięć

służących rozwojowi lokalnemu i regionalnemu – zawarte zostały w art. 3, w rozdziałach

3-4 oraz w odpowiednich fragmentach przepisów zmieniających.

Artykuł 3 stanowi przepis ogólny określający cele i zakres współdziałania jednostek

samorządu terytorialnego.

Współdziałanie ma mieć na uwadze konieczny wzrost poziomu

jest niezbędne przede wszystkim w zakresie wspólnych działań mających na celu rozwój

lokalny lub regionalny oraz w odniesieniu do tych systemów instytucjonalnych, w których

Poszczególne rozdziały regulują materię zespołów współpracy terytorialnej oraz

konwentu delegatów samorządu lokalnego w województwie.

Materię tą można podzielić

na dwie grupy.

W pierwszej z grup znajdują się wprowadzane mechanizmy koordynacyjne między

jednostkami samorządu terytorialnego.

Obecnie polskie prawo nie przewiduje tworzenia

takich mechanizmów pozostawiając swobodę w zakresie ich tworzenia swobodzie

funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego.

W przedłożonym projekcie

proponuje się powołanie konwentu delegatów samorządu lokalnego w województwie

(zwanego skrótowo konwentem wojewódzkim).

14

Podstawowym zadaniem samorządu województwa jest troska o rozwój regionalny.

Ograniczona skala możliwości sprawia, że przy wyznaczaniu celów rozwoju regionalnego

konieczna jest ich priorytetyzacja; przy zrozumieniu zróżnicowanych potrzeb określenie,

które przedsięwzięcia są kluczowe z punktu widzenia funkcjonowania regionu.

Priorytetyzacja zadań powinna być efektem konsensusu całej wojewódzkiej wspólnoty

samorządowej.

W świetle tego oczywisty staje się zakres działania konwentu

wojewódzkiego – współdziałanie dla wyznaczania i realizacji celów wskazanych

samorządowych.

Konwent wojewódzki jest tworzony na zasadzie terytorialnej

– z każdego powiatu, rozumianego nie jako jednostka samorządu, lecz określony obszar,

delegowany jest jeden przedstawiciel.

Może nim być zarówno jeden z wójtów

(burmistrzów, prezydent miasta), jak i starosta – w zależności od wyboru dokonanego

przez samych zainteresowanych.

Podstawową formą działania konwentu jest wyrażanie stanowiska we wszystkich

sprawach należących do kompetencji konwentu, w szczególności wobec rozstrzygnięć

i projektów działań organów tej jednostki, przy której działa konwent.

Ustawa określa,

które z projektów uchwał organów stanowiących muszą podlegać obligatoryjnemu

skonsultowaniu z konwentem.

Rozstrzygnięcia w konwencie zapadają zwykłą

Tworząc konwent wojewódzki przewidziano możliwość jego funkcjonowania nie jako

odrębnego podmiotu, lecz jako specyficznej formy działania regionalnego stowarzyszenia

jednostek samorządu terytorialnego.

Zaproponowane rozwiązanie ma na celu uniknięcie

dublowania struktur administracyjnych w przypadku istnienia sprawnie funkcjonującego

stowarzyszenia regionalnego.

Ustawa określa warunki jakie musi spełniać takie

stowarzyszenie i odrębności konstrukcyjne konwentu wojewódzkiego działającego przy

takim stowarzyszeniu.

Drugi regulowany obszar odnosi się do mechanizmów współpracy na szczeblu

wykonawczym – realizacji poszczególnych zadań publicznych.

Funkcjonujące dzisiaj

przepisy ustrojowe samorządu lokalnego przewidują, co prawda, tworzenie związków

międzygminnych i związków międzypowiatowych, jednakże są to związki celowe.

Powstają one w celu wspólnego wykonywania konkretnych i – co do zasady – należących

i art. 65 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym).

Prawa i obowiązki odpowiednio gmin

i powiatów uczestniczących w związku, związane z wykonywaniem zadań przekazanych

zatem regulacje umożliwiające tworzenie wspólnych związków jednostek samorządu

lokalnego – gmin i powiatów wyłonionych według kryterium terytorialnego.

Dostrzegając

potrzebę funkcjonowania takich podmiotów, ustawa niniejsza stwarza warunki prawne do

powoływania zespołów współpracy jednostek samorządu lokalnego.

15

Podkreślić należy, że proponowane w ustawie związki współpracy terytorialnej są –

zgodnie z zasadą pomocniczości – dobrowolne.

Należy przypuszczać, że zaproponowane

rozwiązanie sprawdzi się w tych miejscach, gdzie jednostki samorządu terytorialnego są

aktywne, a władze są skłonne do współpracy.

Choć ustawa nie narzuca arbitralnych

ograniczeń to, ze względu na konieczność konsensusu, proponowane rozwiązanie

sprawdzi się zapewne przede wszystkim w odniesieniu do zespołów położonych dookoła

miast małej i średniej wielkości.

Ze względu na skalę działania proponowane rozwiązania

mogą być natomiast niewystarczające dla dużych zespołów metropolitarnych.

Jeśli tak by

się stało, a brak współpracy byłby szkodliwy dla rozwoju gospodarczego Polski lub

całego regionu, nie można wykluczyć w przyszłości konieczności uchwalenia odrębnych

ustaw dedykowanych poszczególnym obszarom metropolitarnym.

Zespół współpracy terytorialnej mogą utworzyć gminy – zarówno miejskie, jak i wiejskie

– tworzące ciągły przestrzennie układ osadniczy.

W skład zespołu może wejść także

powiat, który obejmuje przynajmniej niektóre gminy tworzące zespół.

Utworzenie

– w porównaniu do związków – tryb przyjmowania do zespołu nowych członków.

Wymaga on uchwały organu stanowiącego zainteresowanej jednostki oraz zgody

zgromadzenia zespołu (a nie uchwał organów stanowiących wszystkich członków).

podjętych przed przystąpieniem tej jednostki do zespołu.

własną odpowiedzialność.

Do zakresu działania zespołu należy przede wszystkim

zadania podejmowane przez zespół mają charakter dobrowolny.

Ich podjęcie zależy od

wspólnej decyzji zainteresowanych samorządów lokalnych.

Z wprowadzeniem związków współpracy terytorialnej korelują zmiany w ustawie z dnia

dotyczące w szczególności określenia zakresu i trybu opracowywania przez zespół

studium ramowego.

Opisane powyżej zmiany dotyczyły płaszczyzny partnerstwa publiczno-publicznego.

Uwieńczone sukcesem plany rozwojowe wymagają jednak również współpracy ze strony

organizacji pozarządowych oraz przedsiębiorców.

Tymczasem, o ile obowiązujące

przepisy prawne przewidują instytucjonalny mechanizm kontaktów z organizacjami

pozarządowymi (rady pożytku publicznego), to brak jest analogicznych mechanizmów

w odniesieniu do sektora biznesowego.

Aby usunąć ten brak ustawa proponuje

16

umożliwiających tworzenie na szczeblu powiatów powiatowych konferencji rozwoju

gospodarczego (por. art. 46).

Powiatowa konferencja będzie płaszczyzną współpracy

wspieranie rozwoju gospodarczego.

Powiatowa konferencja będzie opiniowała projekty

tych uchwał – pochodzących tak z poziomu gminy, jak i powiatu – które mają

potencjalnie największy wpływ na rozwój powiatu.

Dopełnieniem opisanych powyżej rozwiązań, mających na celu wzmocnienie współpracy

ukierunkowanej na rozwój lokalny i regionalny, jest wzmocnienie pozycji samorządu

terytorialnego w prowadzeniu polityki rozwoju (art. 70 projektu).

W obowiązującym stanie prawnym do zadań jednostek samorządu terytorialnego należy

prowadzenia polityki rozwoju, ani żadne inne przepisy nie nakładają na jednostki

samorządu lokalnego obowiązku uchwalania kompleksowej strategii rozwoju, jak również

nie zawierają przepisów regulujących to zagadnienie.

Brak ten jest tym bardziej

widoczny, jeśli uwzględnimy że poszczególne przepisy branżowe nakazują uchwalanie

kilkunastu planów operacyjnych.

W tej sytuacji za niezbędne uznano wprowadzenie odpowiednich zmian w ustawie

o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Dodawane przepisy określają minimalny zakres

treściwy strategii rozwoju lokalnego (składa się nań: diagnoza sytuacji społeczno-

gospodarczej obszaru objętego strategią, określenie celów strategicznych polityki

strategicznych, lista głównych projektów infrastrukturalnych i innych przedsięwzięć

i przedsięwzięć) oraz określają zakres koniecznych uzgodnień strategii rozwoju

lokalnego.

Prócz swojego głównego celu, tj. wprowadzenia mechanizmów współpracy i

współdziałania podejmowanych na rzecz rozwoju lokalnego i regionalnego, ustawa

przewiduje usunięcie dostrzeżonych barier dla rozwoju i funkcjonowania jednostek

samorządu terytorialnego.

Choć obszar ten zawiera liczne zmiany o bardzo szczegółowym charakterze, to ich

wspólnym mianownikiem jest dążenie do wzmocnienia samodzielności jednostek

samorządu terytorialnego i właściwe rozłożenie kompetencji w ramach struktury

wewnętrznej poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego.

Wprowadzane zmiany dotyczą, co do zasady, wszystkich szczebli trzech poziomów

jednostek samorządu terytorialnego.

Wobec faktu, iż w chwili obecnej obowiązują trzy

niezależne ustawy ustrojowe, konieczne było równoległe wprowadzanie zmian.

Poniższa

17

tabela przedstawia korelację wprowadzanych zmian.

W dalszej treści uzasadnienia

omówiona zostanie materia proponowanych zmian.

18

Tabela wprowadzanych zmian w poszczególnych ustawach ustrojowych samorządu terytorialnego

Lp Materia

Zmiany w ustawie

o samorządzie

gminnym

art. 39 projektu

Zmiany w ustawie

o samorządzie

powiatowym

art. 40 projektu

Zmiany w ustawie

o samorządzie

województwa

art. 41 projektu

Zmiany w innych

ustawach

projekt

1.

Podkreślenie zasady samodzielności jst w realizacji zadań

własnych

pkt 8 lit. b

pkt 12 lit. b

pkt 5 lit. b pkt 9 lit. b

pkt 10 lit. b

2.

Zmiany zasad prowadzenia działalności gospodarczej przez

jst

pkt 6 pkt 8 art. 52

3.

Przyznanie ogólnej kompetencji w sprawach o znaczeniu

regionalnym

pkt 1

4.

Przeniesienie domniemania kompetencji w samorządzie

gminnym na wójta

pkt 12 lit. a

pkt 23 lit. a

5.

Korekta w systemie nadzoru pkt 36 – 44 pkt 51 – 57 pkt 24 – 28

6.

Zmiana zasad udzielania absolutorium pkt 21, 23 lit. c

i pkt 24

pkt 27 – 28

pkt 32 – 33

pkt 19 – 21 art. 51

7.

Podkreślenie uprawnień kontrolnych komisji innych niż

komisja rewizyjna

pkt 24 pkt 33 pkt 21

8.

Ustalenie konsekwencji niewskazania przez klub radnych

przedstawiciela do składu komisji rewizyjnej

pkt 13 pkt 14 pkt 16

10.

Obowiązek podawania do publicznej wiadomości

projektów uchwał

pkt 15 pkt 13 pkt 13

11.

Wprowadzenie głosowania imiennego pkt 11 pkt 10 pkt 11

12.

Obowiązek uczestnictwa w obradach rady pkt 23 lit. b pkt 32 pkt 20 lit. a

13.

Umocowanie przewodniczącego rady do występowania w pkt 14 lit. b pkt 11 lit. c pkt 12 lit. b

19

określonej kategorii spraw sądowych

14.

Zmiana zakresu wyłączeń radnego od głosowania pkt 18 pkt 15 lit. d pkt 14 lit. a

15.

Dopuszczalność zaskarżenia uchwały organu stanowiącego

o niewyrażeniu zgody na rozwiązania stosunku pracy z

radnym

pkt 17 lit. a pkt 16 pkt 15

16.

Możliwość delegacji radnych na szkolenia pkt 17 lit. b pkt 15 lit. c pkt 14 lit. c art. 48

art. 50

17 Przesądzenie o możliwości tworzenia przez organ

wykonawczy ciał pomocniczych i doradczych

pkt 25 pkt 34 pkt 22

18 Ujednolicenie wzorca staranności działania organu

wykonawczego przy zarządzaniu mieniem jst

pkt 44 pkt 23

19.

Możliwość reprezentowania jst przez ich stowarzyszenia pkt 35 pkt 49 pkt 6

20.

Zmiany porządkowe w związkach celowych i zespołach

współpracy terytorialnej

pkt 32 – 34 pkt 47 – 48 pkt 5

21.

Wprowadzenie obowiązku przesądzania w upoważnieniu

ustawowym o charakterze uchwały jako aktu prawa

miejscowego

pkt 30 lit. a pkt 40 lit. a

22.

Kompetencja do wprowadzania ulg w opłatach za

korzystanie z instytucji, obiektów i urządzeń użyteczności

publicznej

pkt 30 lit. c pkt 40 lit. c

23.

Wprowadzenie w powiatach monokratycznego organu

wykonawczego

pkt : 7, 22, 24

i 32

24.

Określenie zasad obsługi organu stanowiącego pkt 26

25.

Zmiany w sposobie funkcjonowania jednostek

pomocniczych

pkt 5 i pkt 29

26.

Inicjatywa uchwałodawcza jednostek pomocniczych pkt 28

20

27.

Możliwość podziału miasta na prawach powiatu na

jednostki pomocnicze w celu dekoncentracji zadań

pkt 27

28.

Uzupełnienie katalogu kompetencji pkt 8 lit. a pkt 5 lit. a

29.

Nowy tryb zmian w podziale terytorialnym pkt 2 – 4

i pkt 45

pkt 2 – 3

i pkt 58

art. 73

21

Kluczowe znaczenie ma tu przywrócenie blasku klauzulom generalnym dotyczącym

funkcjonowania samorządu.

jednostki działające w ramach społeczeństwa.

Zgodnie z tą zasadą art. 163 Konstytucji RP

innych jednostek samorządu terytorialnego.

Oznacza to podwójne domniemanie

kompetencji – na rzecz samorządu terytorialnego jako takiego i w ramach systemu tego

samorządu – na rzecz gminy.

Jednocześnie trzeba podkreślić, że ani art. 16 ust. 2, ani art.

163 Konstytucji nie zawierają klauzuli, iż określenie tych zadań należy do ustawodawstwa

zwykłego, gdzie należy poszukiwać szczegółowej podstawy prawnej.

W art. 16 ust. 2 zd.

2 Konstytucji stanowi się, że samorząd wykonuje przysługującą mu

część zadań publicznych „w ramach ustaw” – i jest to jedyny przepis Konstytucji tak

formułujący odesłanie do ustaw zwykłych.

Tymczasem praktyka organów nadzoru oraz orzecznictwo poszło w przeciwnym kierunku

upatrując konieczności wyraźnej podstawy prawnej i to wywodzącej się z przepisów

ustaw prawa materialnego.

Tytułem przykładu można tu przytoczyć:

• wyrok NSA z dnia 1 lutego 2002 roku, sygn.

III SA 3132/2001, publ.

LexPolonica nr

353762, w którym stwierdzono, iż wznoszenie pomników nie jest zadaniem własnym

gminy – negując tym samym prawo do upamiętnienia zdarzeń ważnych dla

społeczności lokalnej;

• wyrokiem NSA - Oddział Zamiejscowy w Lublinie z 17 marca 2000 roku, sygn.

I

SA/Lu 31/00, publ.

OwSS z 2001 r.

Nr 1, poz. 30, gdzie wskazano: „Nie można

podzielić zarzutu, iż z przykładowo wymienionego katalogu zadań gminy (art. 7 ust. 1

u.s.g.) oraz odesłania (art. 7 ust. 2) do ustawowej regulacji wskazania obowiązkowych

zadań gminy wynika, że gmina może przeznaczać środki finansowe na zaspokajanie

zbiorowych potrzeb wspólnoty, bez związku z ustawami szczególnymi

(przedmiotowymi).

W ramach gospodarki finansowej organom gminy wolno tylko

tyle, ile pozwalają im ustawy.”;

Powyższe przykładowe wyroki odmawiają znaczenia prawnego przepisowi art. 7 ust. 1 in

principio ustawy o samorządzie gminnym, a także – w związku z tym – przyjmują

W konsekwencji nastąpiło znaczące ograniczenie samodzielności decyzyjnej jednostek

samorządu terytorialnego, sprzeczne z podstawowymi założeniami aksjologicznymi tej

sfery funkcjonowania państwa.

Aby przeciwdziałać takiej sytuacji projekt proponuje, by

w ustawach ustrojowych w jednoznaczny sposób przypisać organowi stanowiącemu

22

publicznych o znaczeniu lokalnym (w gminach) lub regionalnym (w województwach) nie-

uregulowanych przez odrębne ustawy oraz określania sposobu realizacji takich zadań.

Ze zmianą tą skorelowane jest przyznanie województwom kompetencji generalnej do

wykonywania zadań o charakterze regionalnym – analogicznie do występującej dziś

kompetencji gmin do realizacji wszystkich zadań lokalnych nie zastrzeżonych na rzecz

innego podmiotu.

Wprowadzona zmiana umożliwi prowadzenie przez województwa

polityki rozwoju regionalnego bez konieczności każdorazowego poszukiwania wyraźnej

podstawy prawnej w ustawie szczegółowej.

Jednocześnie, aby uniknąć zbyt silnego ograniczania samodzielności jednostek samorządu

terytorialnego w wyborze sposobów wykonywania ich zadań – obserwowanego ostatnio

coraz częściej w praktyce legislacyjnej – wprowadza się regulacje, iż poszczególne

Z zagadnieniem samodzielności jednostek samorządu terytorialnego jest również

powiązana kwestia ograniczeń w prowadzeniu przez nie działalności gospodarczej.

Obecnie sytuacja w tym względzie jest bardzo zróżnicowana.

I tak: gminy mogą

prowadzić bardzo szeroko zakrojoną działalność gospodarczą, powiaty mają tą możliwość

ograniczoną wyłącznie do sfery użyteczności publicznej, z kolei województwa mają

przedmiotowo określony katalog sytuacji, w których działalność gospodarczą

wykraczającą poza zakres użyteczności publicznej prowadzić mogą.

Proponuje się

ujednolicenie zasad prowadzenia działalności gospodarczej przez poszczególne jednostki

samorządu terytorialnego.

W każdym przypadku byłoby to możliwe poza sferą

użyteczności publicznej; ponadto możliwe byłoby tworzenie spółek prawa handlowego

i przystępowanie do nich, o ile spełniony byłby choć jeden z warunków:

1) objęcie udziałów lub akcji miałoby nastąpić w zamian za wniesienie nieodpłatnie

2) spółka zajmuje się czynnościami bankowymi;

4) spółka jest klubem sportowym;

Regulacji dopełnia możliwość utrzymania udziałów lub akcji nabytych w drodze

darowizny, spadku lub zapisu (nawet jeśli cel spółki byłby czysto komercyjny) oraz

utrzymanie obecnie istniejącej możliwości tworzenia przez gminy spółek

23

(i przystępowania do nich) jeśli istnieją niezaspokojone potrzeby wspólnoty

uprzedniego podjęcia innych działań).

Dopełnieniem powyższych zmian jest umożliwienie jednostkom samorządu terytorialnego

swobodnego przenoszenia na rzecz własnych osób prawnych i własnych jednostek

organizacyjnych prawa własności nieruchomości (odpowiednio oddawania nieruchomości

gruntowej w użytkowanie wieczyste) - art. 57 pkt 2 projektu.

Konstruując system prawny samorządu terytorialnego należy rozstrzygnąć również

podział kompetencji między organ stanowiący, a organ wykonawczy.

Podział ten zależy

w szczególności od przyjętych przez prawodawcę preferencji aksjologicznych.

Większa

rola organu stanowiącego wskazuje na przyznanie priorytetu demokratyzmowi

podejmowanych działań; większa rola organu wykonawczego – sprawności działań.

Wspomniane preferencje w sposób szczególny znajdują swoje odbicie we wskazaniu

organu, któremu przysługuje domniemanie kompetencji.

Takie wskazanie w polskim

prawie samorządu terytorialnego nie jest konsekwentne.

Na poziomie samorządu gminnego domniemanie kompetencji dokonywane jest na rzecz

o ile ustawy nie stanowią inaczej.

Odpowiednio art. 30 ust. 1 określa, że wójt wykonuje

Odmiennie przedstawia się sytuacja w samorządzie powiatowym i samorządzie

województwa – tutaj bowiem domniemanie przemawia na rzecz organu wykonawczego.

Jako podstawę do tej tezy wskazuje się odpowiednio:

• w samorządzie powiatowym – art. 32 ust. 1 ustawy ustrojowej, zgodnie z którym

przepisami prawa (w projekcie proponuje się jednoznaczne potwierdzenie tego faktu);

• w samorządzie województwa – art. 41 ust. 1 ustawy ustrojowej samorządu

regionalnego, gdzie w sposób wyraźny zostało wskazane, że zarząd województwa

najsilniejsze – bo wywodzące z powszechnych, bezpośrednich wyborów – umocowanie

ma najsłabszą pozycję z punktu widzenia przyznanych zadań i kompetencji.

Jest to po

wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta nie poszły odpowiednie zmiany w prawie

ustrojowym.

Sytuacja wymaga zmiany – z tego też względu przedłożony projekt

w zakresie samorządu gminnego dokonuje przeniesienie domniemania kompetencji z

rady na wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

Czynione jest to z jednym wyjątkiem –

24

samorządu gminnego.

Ten bowiem samorząd, zgodnie z art. 164 ust. 3 Konstytucji,

jednostek samorządu terytorialnego.

Z kolei zgodnie z art. 163 samorząd terytorialny

innych władz publicznych.

Oznacza to, że gminy działają w granicach prawa, nie

potrzebując wyraźnej podstawy prawnej do podejmowanych działań niewładczych,

samodzielnie ustalając w tym zakresie realizowane zadania.

Kompetencje do określania

zakresu potrzeb społecznych nie powinny być pozostawione w gestii wójta (burmistrza,

prezydenta miasta).

Ustawa proponuje zatem, by decyzja o realizacji określonych zdań

pozostała domeną organu stanowiącego.

Temu celowi służy wprowadzana wyłączna

Dodatkową systemową gwarancją dla uszanowania klauzul generalnych mają być zmiany

proponowane w systemie nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego.

Zgodnie z

obecnymi regulacjami organy nadzoru mogą wkraczać w działalność samorządu jedynie

w przypadkach określonych ustawami.

Poza doprecyzowaniem, iż chodzi tu o „przepisy

ustaw” proponuje się wprowadzenie zasady sprawowania nadzoru – ma on być

strony organu nadzoru, a znaczeniem interesu jst, który ma podlegać ochronie.

Uszanowana zostaje jednocześnie samodzielność samorządu.

W miejsce

dotychczasowego modelu, w którym stwierdzenie sprzeczności z prawem rozstrzygnięcia

organu powodowało orzeczenie przez organ nadzoru o nieważności takiego

rozstrzygnięcia wprowadza się system sygnalizacji.

Właściwy organ jednostki samorządu

terytorialnego będzie miał możliwość we wskazanym czasie samodzielnego usunięcia

wskazanych przez organ nadzoru uchybień; dopiero w przypadku gdy tego nie uczyni, a

naruszenie będzie istotne organ nadzoru wyda rozstrzygnięcie nadzorcze.

Należy

podkreślić, że zaproponowane rozwiązania nie wprowadzają oportunistycznego modelu

nadzoru.

W przypadku istotnego naruszenia prawa organ nadzoru będzie bowiem

zobligowany do wstrzymania wykonania uchwały lub zarządzenia i wyznaczenia

odpowiedniego terminu na dokonanie odpowiednich zmian.

W tym miejscu wskazać należy na dalsze zmiany związane z doprecyzowaniem formy

rozstrzygnięć nadzorczych.

Bardzo istotna zmiana – ingerująca w kształt relacji między organem stanowiącym

a organem wykonawczym – dotyczy nowego modelu absolutorium.

Zgodnie z przyjętym

schematem konstrukcyjnym polskiego samorządu terytorialnego rady (gmin, powiatów,

sejmiki województw) są organami stanowiącymi i kontrolnymi, wójtowie (burmistrzowie,

prezydenci miasta), zarządy powiatów i województw – organami wykonawczymi,

odpowiedzialnymi w szczególności za wykonywanie uchwał rady.

Taki podział

kompetencji sugerowałby, że organy stanowiące mają odpowiednie umocowanie do

wiążącej oceny działań podejmowanych przez organy wykonawcze.

Tak jednak nie jest –

25

instytucja absolutorium, która winna służyć temu celowi, w obecnym stanie prawnym

sprowadziła się wyłącznie do oceny poprawności (i to niejednokrotnie poprawności

jedynie formalnej) wykonania budżetu.

Podkreśla to orzecznictwo sądowe – tytułem

przykładu można przytoczyć wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z 6 października 2006 roku, sygn.

III SA/Wa 2504/06, publ.

LEX

nr 276789, zgodnie z którym jeśli organ, do którego kompetencji należy udzielenie bądź

nieudzielenie absolutorium, nie wykaże i nie uzasadni, iż – w związku z niewykonaniem

zaistnienie dostatecznie rażących uchybień przy wykonywaniu budżetu jest mało

prawdopodobne – i to nawet wówczas, gdy nie zostały zrealizowane istotne dla wspólnoty

samorządowej zadania publiczne.

Stan taki skłania do zmiany modelu absolutorium i zbliżenia go do modelu

funkcjonującego w obszarze prawa handlowego w odniesieniu do zarządów określonych

kategorii spółek prawa handlowego.

Proponuje się zatem, by przy ocenie przez organ

stanowiący działań organu wykonawczego akcent został przeniesiony z badania

poprawności wykonania uchwały budżetowej, na poprawność realizacji zadań.

W konsekwencji proponuje się ukształtowanie dwuczęściowego modelu:

• za formalno-prawną kontrolę wykonania budżetu przez organ wykonawczy jednostki

samorządu terytorialnego i wynikające stąd udzielenie bądź nieudzielenie

absolutorium odpowiedzialne stałyby się regionalne izby obrachunkowe.

Wstępnej

oceny dokonywałyby składy orzekające; w przypadku negatywnej oceny – uchwałę w

sprawie nieudzielenia absolutorium dla organu wykonawczego wydawałoby kolegium

izby.

Uchwała taka byłaby podstawą do ewentualnego wszczęcia postępowania

związanego z odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów publicznych;

• organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego dokonywałby natomiast oceny

wykonania zadań i z tego tytułu udzielał organowi wykonawczemu skwitowania.

Organ wykonawczy w terminie do 30 kwietnia przedkładałby sprawozdanie

z realizacji zadań.

Sprawozdanie to byłoby oceniane – razem ze sprawozdaniem

finansowym i sprawozdaniem z wykonania budżetu (ale jedynie pod względem

merytorycznym) – przez komisję rewizyjną.

Uchwała w sprawie skwitowania byłaby

podejmowana w terminie do dnia 30 czerwca.

Zmiana charakteru oceny dokonywanej

przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego pociąga za sobą

rezygnację z wymogu uzyskiwania opinii właściwej regionalnej izby obrachunkowej

w sprawie skwitowania z zakresu nadzoru realizowanego przez regionalne izby

obrachunkowe.

Skoro bowiem skwitowanie przestaje być ściśle związane

z wykonaniem budżetu, nie ma podstaw by wymienione kompetencje pozostały przy

26

wyspecjalizowanych w sprawach finansowych organach nadzoru.

Należy też zwrócić

uwagę, że w proponowanym modelu możliwe są trzy rozstrzygnięcia – udzielenie

skwitowania, odmowa udzielenia skwitowania i nieudzielenie skwitowania

sprowadzające się de facto do niezajęcia przez radę wiążącego stanowiska.

Istnienie

trzeciej możliwości jest wynikiem konsekwentnie wprowadzonego warunku,

iż uchwała w sprawie skwitowania musi zapaść bezwzględną większością głosów.

Zmiana modelu oceny działania organu wykonawczego w sposób naturalny uzasadnia

zwiększone zaangażowanie poszczególnych komisji merytorycznych organu

stanowiącego w proces kontroli.

Jest to co prawda możliwe i w obecnym stanie prawnym,

jednakże przyjęta redakcja wywołała wykształcenie się praktyki szczególnej pozycji

komisji rewizyjnej.

Aby zerwać z tą praktyką proponuje się odpowiednie

przeredagowanie przepisów regulujących działalność kontrolną organów stanowiących.

Przedłożony projekt wprowadza liczne drobne zmiany ustrojowe i proceduralne.

Wymienić tu należy:

• doprecyzowanie charakteru stanowiska wójta, starosty i zarządu województwa

poprzez dopisanie, że nie stanowią oni jedynie organu wykonawczego danej jednostki

samorządu terytorialnego, lecz również organ zarządzający.

Jest to konieczne ze

względu na fakt, iż wiele kompetencji przypisanych prawem nie stanowi po prostu

wykonywania uchwał właściwego organu stanowiącego.

Ze wspomnianą zmianą

koreluje nowe ukształtowanie zakresu zadań organu wykonawczego.

Proponuje się

wyrażenie explicite, że zadaniem tego organu jest dbałość o interesy zarządzanej

jednostki samorządu terytorialnego.

Przepis taki w dłużej perspektywie czasu wymusi

aktywność osób piastujących funkcje zarządzające w samorządzie terytorialnym.

W efekcie zaproponowane zmiany pozwalają na zwiększenie oczekiwań wobec

właściwych organów;

komisji rewizyjnej.

Zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami organy stanowiące

poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego powołują komisję rewizyjną,

w skład której mają wchodzić przedstawiciele wszystkich klubów radnych.

Wprowadzenie takiego rozwiązania było uzasadnione koniecznością zachowania

reprezentatywności komisji mającej istotny wpływ na funkcjonowanie systemu

kontroli, w tym kontroli wykonania budżetu.

Przepis ten miał jednak charakter

gwarancyjny – chroniący kluby opozycyjne przed eliminowaniem w wyborach

zgłoszonych przez siebie kandydatów do komisji rewizyjnej.

Tymczasem Naczelny

Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2011 roku, sygn.

II OSK 2069/11

stwierdził – na gruncie przypadku pochodzącego z samorządu gminnego - że wymóg,

by w skład komisji rewizyjnej weszli przedstawiciele wszystkich klubów jest normą

bezwzględnie obowiązującą, a zatem uchwała rady powołująca komisję rewizyjną

w składzie innym niż ustawowy narusza prawo.

Z przepisu art. 18a ust. 2 ustawy

o samorządzie gminnym nie wynika w szczególności, by w skład komisji rewizyjnej

27

mieli wchodzić przedstawiciele tylko tych klubów, które są uczestnictwem w komisji

zainteresowane.

Doprowadziło to w niektórych jednostkach samorządu terytorialnego

– stojących przed koniecznością ponownego wyboru komisji rewizyjnej – do próby

paraliżowania prac przez mniejszościowe kluby, które odmówiły zgłoszenia

kandydata do składu komisji rewizyjnej.

Aby uniknąć takich sytuacji – zwłaszcza

w kontekście nadchodzącej nowej kadencji władz samorządowych – proponuje się

nałożenie na kluby radnych obowiązku zgłoszenia przedstawiciela do komisji

rewizyjnej – w terminie określonym w statucie właściwej jednostki samorządu

terytorialnego – pod rygorem pominięcia przedstawiciela tego klubu w składzie

komisji;

• wprowadzenie obowiązku podawania do publicznej wiadomości projektów uchwał.

Do tej pory przepisy prawa nie nakładały takiego obowiązku, co w istotny sposób

ograniczało przejrzystość funkcjonowania samorządu terytorialnego.

Proponuje się, by

podanie do publicznej wiadomości następowało za pośrednictwem Biuletynu

Informacji Publicznej (z prawem organu stanowiącego do wskazania w statucie

jeszcze innych form upowszechnienia) w terminie pokrywającym się z przekazaniem

projektu radnym.

Jednocześnie każdemu zostaje przyznane prawo złożenia uwag do

upublicznionego projektu uchwały;

• wprowadzenie jako zasady głosowania imiennego w organach stanowiących.

W dotychczasowym stanie prawnym kwestia odnotowywania sposobu głosowania

przez poszczególnych radnych była pozostawiona decyzji organu stanowiącego.

Wiele

jednostek samorządu terytorialnego wprowadziło tą praktykę m.in. w ramach

uczestnictwa w akcji Przejrzysta Polska.

Nadal liczna pozostała jednak grupa, która

praktyki takiej nie wprowadziła.

Tymczasem możliwość ustalenia sposobu głosowania

przez poszczególnych radnych sprzyja przejrzystości funkcjonowania samorządu,

a jednocześnie sprzyja kształtowaniu się poczucia odpowiedzialności radnych za

podejmowane decyzje.

Z tego też względu wprowadza się obowiązek podawania do

publicznej informacji w Biuletynie Informacji Publicznej imiennych wykazów

• wprowadzenie obowiązku uczestniczenia organu wykonawczego w posiedzeniu

organu stanowiącego, jeśli ten tego zażąda.

W dotychczasowej praktyce znane są

bowiem przypadki uchylania się od tego obowiązku z powołaniem się na brak

wyraźnej podstawy prawnej;

• umocowanie przewodniczącego rady do występowania w imieniu gminy w sprawach

sądowych, w których przeciwnikiem procesowym gminy będzie lub jest osoba

piastująca funkcję organu wykonawczego lub w nim zasiadająca.

W takich bowiem

wypadkach okazywało się, że formalnie ta sama osoba występuje po obu stronach

sporu – raz jako osoba prywatna, drugi raz jako reprezentant danej jednostki

samorządu terytorialnego;

28

• zmiana przesłanek wyłączenia radnego od głosowania.

W przypadku samorządu

gminnego i powiatowego w obowiązującym stanie prawnym przesłanka ta została

zredagowana jako powiązanie głosowania z interesem prawnym radnego.

Redakcja ta

doprowadziła do pojawienia się w orzecznictwie sądów administracyjnych linii

orzeczniczej nakazującej radnemu wyłączenie się od głosowań o charakterze

ustrojowym i wewnątrzorganizacyjnym.

Tytułem przykładu wymienić można wyrok

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 29 lipca 2009 r., sygn.

II

SA/Rz 444/09, publ.

LEX nr 560818 („Nie można zawęzić interesu prawnego,

o którym mowa w art. 25a u.s.g., do przepisów wyłącznie prawa materialnego.

Może

on wypływać również z przepisów prawa ustrojowego, do których należą przepisy,

z których wynika prawo radnego do ubiegania się o funkcję przewodniczącego rady

2010 roku, sygn.

II OSK 1865/09, publ.

LEX nr 560892 („Przepis art. 19 ust. 1 u.s.g.

wyborczym radnego danej rady gminy.”).

Kontynuacja tej linii orzeczniczej

doprowadziłaby do paradoksalnych sytuacji, w których np. wszyscy radni winni się

wyłączyć z głosowania dotyczącego wysokości przysługujących im diet.

Aby uniknąć

tej sytuacji w przepisach ustrojowych doprecyzowano, że obowiązek wyłączenia się

dotyczy jedynie interesu prawnego indywidualnego (tj. dotyczącego danego radnego

jako zindywidualizowanej osoby, a nie członka większego grona), cywilnoprawnego i

majątkowego.

Jednocześnie dokonano częściowego uzgodnienia brzmienia ustaw o

województwa w zakresie dopuszczalności wchodzenia przez radnych w stosunki

• przyznanie pracodawcy radnego prawa do zaskarżenia do sądu administracyjnego

Stosunek pracy radnych w obowiązującym obecnie stawnie prawnym jest szczególnie

chroniony; jego rozwiązanie wymaga wyrażenia zgody przez właściwą radę.

W praktyce zatem zdarzały się sytuacje, w której w imię grupowej lojalności

odmawiano wyrażenia zgody nawet w uzasadnionych przypadkach (ze zwolnieniem

dyscyplinarnym włącznie).

W takich sytuacjach pracodawca nie miał jasnej pozycji

procesowej;

• przesądzenie o możliwości delegowania radnych na szkolenia i zwolnienie ich w

związku z tym z konieczności odprowadzenia podatku od przychodu powstałego w

wyniku bezpłatnego uczestnictwa w szkoleniu.

Kształtująca się ostatnio bez zmiany

29

przepisów prawa nowa praktyka urzędów skarbowych w tej materii doprowadziła do

zauważalnego spadku zainteresowania radnych podnoszeniem kwalifikacji ze szkodą

dla jakości zarządzania publicznego;

i doradczych.

Zmiana ta jest dopełnieniem wcześniej omówionego pakietu związanego

z poprawą jakości współdziałania – ułatwi bowiem tworzenie instytucjonalnej

płaszczyzny współpracy z grupami i środowiskami istotnymi dla rozwoju lokalnego

i regionalnego w konkretnym stanie faktycznym;

mieniem jst.

Wzorzec taki jest co prawda określony w poszczególnych ustawach

ustrojowych, jednakże w każdej z nich odmiennie.

Aby uniknąć problemów mogących

pojawić się na tle wykładni opartej na owych różnicach proponuje się przyjęcie na

poziomie powiatów i województw obecnego wzorca stosowanego w gminach;

• przyznanie stowarzyszeniom jednostek samorządu terytorialnego prawa

stanie prawnym jednostki samorządu musiały zawsze w postępowaniach występować

samodzielnie.

Stanowiło to szczególny problem w przypadku spraw precedensowych,

gdzie wsparcie ze strony stowarzyszenia jst, zwłaszcza jednej z sześciu wiodących

korporacji samorządowych byłoby bardzo uzasadnione.

Tymczasem ostatnio Naczelny

Sąd Administracyjny odrzucił wniosek Związku Miast Polskich, który jako amicus

curiae chciał wesprzeć jedno ze swoich miast członkowskich.

Wprowadzana zmiana

oznacza, że we wspomnianym zakresie znikną wątpliwości, czy stowarzyszenia

jednostek samorządu terytorialnego mogą reprezentować w postępowaniach swoich

członków;

• stworzenie możliwości tworzenia związków celowych gminno-powiatowych, jeżeli

zarówno do zakresu działania gminy, jak i do zakresu działania powiatu,

wprowadzenie możliwości tworzenia związków celowych przez województwa oraz

zmiany porządkowe dotyczące funkcjonowania związków celowych, w szczególności

dotyczące zastąpienia kompetencji do wyznaczania przez radę gminy innego niż wójt

reprezentanta gminy na zgromadzeniu związku;

• przesądzenie, że w upoważnieniu ustawowym do wydania uchwały prawodawca

winien przesądzić, czy uchwała ta ma charakter aktu prawa miejscowego.

W obecnym

stanie prawnym informacja taka jest zamieszczana jedynie fakultatywnie, co prowadzi

do rozbieżności interpretacyjnych w zakresie kwalifikacji uchwał do grona aktów

prawa miejscowego;

30

negowały taką możliwość, co w negatywny sposób wpływało na prowadzenie

aktywnej polityki społecznej przez jednostki samorządu terytorialnego.

Wśród zmian wprowadzanych w jednej tylko z ustaw ustrojowych na pierwszym miejscu

– ze względu na swoją doniosłość – ma propozycja wprowadzenia w powiatach

jednoosobowego organu wykonawczego w miejsce dotychczasowego kolegialnego.

Projektując strukturę organizacyjną administracji publicznej należy rozstrzygnąć, czy ze

względu na swoją specyfikę dany organ powinien mieć charakter kolegialny, czy też

monokratyczny.

Jak wskazywane jest w doktrynie nauki administracji każdy z tych

systemów ma swoje zalety, ale też i wady.

Zaletą organów kolegialnych jest możliwość

większą obiektywność rozstrzygnięcia.

Odbywa się to jednak kosztem stosunkowej

powolności działania, trudności określenia odpowiedzialności za podjęte decyzje, czy

wreszcie większych środków utrzymywania organu.

W przypadku organów

jednoosobowych niewątpliwą ich zaletą jest duża operatywność i jasno określona

odpowiedzialność.

Odbywa się to jednak kosztem groźby arbitralności podejmowanych

rozstrzygnięć.

Pomimo predysponowania do bieżącego operatywnego zarządzania

organów jednoosobowych, w chwili odradzania samorządu terytorialnego w roku 1990

i tworzenia kolejnych dwóch poziomów samorządu w roku 1998 podjęta została decyzja

o powierzeniu roli organu wykonawczego we wszystkich jednostkach samorządu

organom kolegialnym – zarządom.

Rozstrzygnięcie to było podyktowane chęcią

włączenia w mechanizmy zarządzania publicznego maksymalnie szerokiej grupy osób.

W chwili obecnej – gdy coraz większą rolę odgrywa profesjonalizm kadry i konieczność

szybkiego reagowania na płynące z otoczenia wyzwania – podjęta niegdyś decyzja

wymaga weryfikacji.

Wprowadzenie monokratycznego organu wykonawczego w gminie

nastąpiło już w roku 2002; w niniejszym projekcie proponuje się rozciągnięcie tej zasady

również na szczebel samorządu powiatowego.

Nie przewiduje się natomiast obecnie

bezpośrednich wyborów starosty jako mogących stanowić potencjalne zarzewie konfliktu

między wybranymi w wyborach bezpośrednich jednoosobowymi organami

wykonawczymi gminy i powiatu.

Zasygnalizowana zmiana pociąga za sobą konieczność gruntownej nowelizacji zarówno

ustawy o samorządzie powiatowym, jak i poszczególnych ustaw prawa materialnego

(większość zmian ujętych w rozdziale 6 ustawy jest właśnie konsekwencją

monokratyzacji organu wykonawczego w powiecie).

Wśród nich należy wskazać na jedną

o charakterze merytorycznym.

W obowiązującym obecnie stanie prawnym regulamin

organizacyjny starostwa powiatowego przyjmowany jest przez radę powiatu.

Rozwiązanie

to jest sprzeczne z zasadami sprawnego zarządzania – podmiot mający opierać się

w swoim działaniu na danej strukturze organizacyjnej nie decyduje bezpośrednio o jej

kształcie.

Co więcej – jest to odmienność w stosunku samorządu tak do samorządu

gminnego, jak i samorządu województwa, gdzie regulamin organizacyjny urzędu jest

nadawany przez organ wykonawczy.

W związku z powyższym proponuje się

31

przeniesienie kompetencji do nadawania regulaminu organizacyjnego starostwa

powiatowego z rady powiatu na starostę.

Charakter porządkujący ma określenie zasad obsługi rady gminy.

Pracownicy

odpowiedzialni za obsługę organu stanowiącego pozostają pracownikami urzędu

odpowiednio wójta, starosty, marszałka województwa.

Zarówno przewodniczący rady

(sejmiku), jak i poszczególni radni nie dysponują żadnymi narzędziami wpływu na

wspomnianych pracowników.

Dobitnie wskazuje to np. rozstrzygnięcie nadzorcze

Wojewody Lubelskiego z 30 lipca 2009 roku, sygn.

NK.II.0911/313/09, publ.

Dz.Urz.

Lubel Nr 103, poz. 2349, gdzie wśród licznych tez znalazły się w szczególności

następujące:

• rada gminy nie ma żadnego upoważnienia do nakładania obowiązków na

jakiegokolwiek pracownika gminy ani do wydawania poleceń osobom, dla których

pracodawcą jest wójt.

Nie jest również uprawniona do zobowiązania wójta do

wydawania poleceń określonej treści swoim pracownikom;

• wójt powinien zapewnić obsługę rady, i faktycznie pracownicy, którzy będą się tym

zajmować będą wykonywać polecenia radnych, a w szczególności przewodniczącego,

ale nie stanowi to dla rady podstawy do wprowadzania w drodze regulacji statutowej

zasady podległości pracownika wobec przewodniczącego rady, bowiem

przewodniczącemu rady nie przysługują żadne uprawnienia wobec pracowników

urzędu gminy, a wszelkie kompetencje związane ze zwierzchnictwem służbowym

przysługują kierownikowi urzędu.

możliwym w gminach, gdzie wybór wójta jest niezależny od wyboru rady gminy – może

prowadzić do prób paraliżu działania organu stanowiącego.

Aby uniknąć takiej sytuacji

ustawa proponuje, aby obsługa rady i jej organów prowadzona była nadal poprzez urząd

gminy jednakże za pośrednictwem wyodrębnionego stanowiska pracy (komórki

organizacyjnej).

Pracownicy zajmujący takie stanowisko w zakresie merytorycznym

podlegaliby wyłącznie przewodniczącemu rady, zaś czynności z zakresu prawa pracy ich

dotyczące wymagałyby opinii przewodniczącego.

Standardy obsługi, szczegółowe

określić rada gminy w uchwale podjętej na wniosek przewodniczącego.

Dodać w tym miejscu należy, że dla stworzenia możliwości eksperckiego wsparcia rady

gminy w budżecie gminy ma być utworzona rezerwa celowa z przeznaczeniem na

uruchamiana przez wójta na wniosek przewodniczącego rady.

Ustawa przynosi też pewną korektę w zakresie przepisów dotyczących funkcjonowania

jednostek pomocniczych, w szczególności obowiązku konsultacji oraz wprowadzenia

inicjatywy uchwałodawczej jednostek pomocniczych.

32

Bardzo istotne zmiany dotyczą trybu dokonywania zmian w zasadniczym podziale

terytorialnym państwa.

W chwili tworzenia przepisów prawnych regulujących ustrój

samorządu terytorialnego nie wyrażono explicite zasady stabilności prawnej granic

poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego.

Zasada ta wydawała się bowiem

oczywista; tymczasem praktyka – ukształtowana w szczególności w oparciu o

orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – nie objęła zakresem zagwarantowanej

konstytucyjnie ochrony sądowej samodzielności jednostki samorządu terytorialnego,

w szczególności nienaruszalności jej terytorium bez dostatecznie ważkich powodów.

W konsekwencji obecnie corocznie w skali kraju podejmowanych jest kilka prób

przejęcia określonych terenów przez jedną jednostkę kosztem jednostki sąsiedniej.

Częstokroć motywowane jest nie tyle spójnością przestrzenną obszaru, lecz doraźnymi

potrzebami – taki jak np. przejęcie podmiotu obciążonego podatkiem od nieruchomości

w znacznej wysokości, czy uzyskaniem terenów rozwojowych.

Praktyki takie nie mają nic

wspólnego z ideą samorządności.

Aby ukrócić takie sytuacje przedłożony projekt ustawy

wprowadza wreszcie zasadę, iż stabilność granic jednostki samorządu terytorialnego

podlega ochronie prawnej, a zmiana granic określonej jednostki samorządu terytorialnego

będzie możliwa jedynie na zgodny wniosek obu jednostek, których zmiana granic ma

dotyczyć.

Odmienna sytuacja będzie co prawda nadal możliwa, lecz jedynie przy

spełnieniu znacznie zaostrzonych kryteriów.

W przypadku zmiany granic gminy z urzędu

niezbędne będzie wykazanie, że dokonana zmiana stanowiła jedyną drogę rozwiązania

zniesienie gminy z urzędu może nastąpić wówczas, gdy w sposób bezsporny i trwały

utraciła ona zdolność wykonywania zadań publicznych w konsekwencji enumeratywnie

wymienionych zdarzeń.

W proponowanym trybie przeprowadzania zmian istotnym novum jest wprowadzenie

wymogu zasięgnięcia opinii niezależnych i bezstronnych ekspertów, celem działania

zakresu zmian).

Wprowadzony zostaje również nadzór sądowy nad stanowiskiem ministra

w sprawie przewidzianej do dokonania zmiany terytorialnej.

Dodatkowo określone zostaje, że granice jednostek podziałów terytorialnych państwa

zasady prowadzące do przecięcia granic gmin lub powiatów dopuszczalne będzie jedynie

w przypadku występowania poważnych względów natury przyrodniczej lub geograficznej

– powodujących, że w przypadku zgodnego z zasadniczym podziałem terytorialnym

33

Jako ostatni nowy element wymienić należy utworzenie rejestru podziałów terytorialnych

państwa (tak zasadniczego, jak i podziałów pomocniczych, w tym podziałów na potrzeby

sądownictwa i Prokuratury) prowadzonego przez ministra właściwego do spraw

Nowelizacje innych ustaw (rozdział 6) zawierają – poza zmianami wynikającymi lub

powiązanymi z wcześniej wymienionymi – pięć samodzielnych, istotnych zmian:

1.

Ustalenie pozycji prawnej jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniach

administracyjnych i sądowoadministracyjnych, w których organem orzekającym w

pierwszej instancji był organ tej jednostki (art. 42 i art. 61 projektu).

W praktyce funkcjonowania samorządu terytorialnego – zwłaszcza na poziomie

samorządu gmin – występują sytuacje, w których wójt jako organ administracji

publicznej staje wobec prowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego

interesu prawnego gminy, której jednocześnie jest organem wykonawczym.

Często są

to postępowania dotyczące żywotnych interesów gminy, np. spraw własnościowych

(za przykład może tu służyć przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo

własności w przypadku, gdy grunt jest własnością gminy).

W takich przypadkach

ukształtowała się linia orzecznicza głosząca, że w sytuacji, gdy wójt jest uprawniony

do wydania decyzji w I instancji, gmina po prostu nie jest stroną (analogicznie w

przypadku starosty i powiatu).

Teza ta jest o tyle zaskakująca, że nie ma żadnego

bezpośredniego i wyraźnego oparcia w przepisach prawa – wynika ona jedynie

z bardzo daleko posuniętej interpretacji zasad ogólnych postępowania

administracyjnego i sądowoadministracyjnego (vide przegląd orzecznictwa w

G.

Kubalski, Wójt jako organ orzekający w postępowaniu dotykającym interesu

prawnego gminy, Samorząd Terytorialny z 2008 r., nr 1-2, s.72-85).

Obecny stan

prawny prowadzi natomiast do sytuacji, w której w wielu istotnych dla jednostek

samorządu terytorialnego sprawach całkowicie pozbawione są one możliwości obrony

swoich interesów.

Sytuacja, w której w imię możliwości szczególnej obrony własnych

praw na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, w trzech kolejnych instancjach

(jednej administracyjnej i dwóch sądowoadministracyjnych) jednostka samorządu

terytorialnego skazana jest na bierne obserwowanie działania strony przeciwnej,

bezwzględnie wymaga zmiany.

Aby przeciwdziałać wystąpieniu takiego skutku proponuje się wprowadzić do

Kodeksu postępowania administracyjnego przepis, który jednoznacznie przesądzi, że

nie ma przeszkód do prowadzenia przez organ jednostki samorządu terytorialnego

postępowania administracyjnego, w którym ta jednostka ma swój interes prawny.

W konsekwencji jednostce tej przysługuje prawo występowania przed organem II

instancji.

Naturalną konsekwencją jest możliwość skarżenia zapadłego rozstrzygnięcia

do sądu administracyjnego, jednakże celem uniknięcia jakichkolwiek wątpliwości

34

proponuje się wprowadzenie odpowiedniego przepisu do ustawy – Prawo

2.

Stworzenie możliwości orzekania przez Trybunał Konstytucyjny o wycofanych

z obrotu prawnego przepisach mających poważne skutki dla finansów publicznych

(art. 55 projektu).

Zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami Trybunał Konstytucyjny orzeka

wyłącznie o hierarchicznej zgodności obowiązujących aktów prawnych.

Utrata mocy

obowiązującej zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów

prowadzi do konieczności umorzenia postępowania.

Od tej zasady istnieje jeden

wolności i praw.

Takie ukształtowanie przepisów sprawia, że nie zostaje orzeczona

niekonstytucyjność przepisów rodzących poważne skutki dla finansów publicznych,

w szczególności finansów sektora samorządowego – o ile tylko prawodawca w porę

dokona ich nowelizacji.

Aby przeciwdziałać takiej sytuacji – szkodliwej z punktu

widzenia jakości polskiego prawa – proponuje się dopuścić możliwość orzekania

przez Trybunał Konstytucyjny w takich sytuacjach.

3.

Przywrócenie możliwości przyznawania nagród pracownikom samorządowym

pochodzącym z wyborów (art. 72 pkt 4 projektu).

W obecnym stanie prawnym pracownicy samorządowi zatrudnieni na podstawie

wyboru nie mogą otrzymywać nagrody rocznej.

Rozwiązanie takie – może i nośne

z punktu widzenia społecznego odbioru – nie wydaje się sprawiedliwe.

Projekt

proponuje zatem przywrócenie możliwości przyznawania nagrody rocznej

w wysokości nieprzekraczającej trzymiesięcznego średniorocznego wynagrodzenia

Aby uniknąć sytuacji, w której nagroda ta jest przyznawana w oparciu jedynie

o kryteria polityczne, proponuje się wprowadzić ograniczenie, zgodnie z którym

nagroda może być przyznana jedynie wówczas, gdy osoba nagradzana spełniła

kryteria ustalone przez organ stanowiący z wyprzedzeniem co najmniej rocznym,

a opierające się na jakości i efektywności realizacji zadań.

Rozwiązanie to powinno

jednocześnie wzmocnić skłonność do strategicznego zarządzania rozwojem i wymusić

przeprowadzanie regularnej oceny wskaźnikowej osiągniętych wyników.

4.

Uregulowanie zagadnień związanych z możliwością przekazania w zarząd miasta dróg

Możliwość taka istniała co prawda w świetle obowiązujących przepisów, jednakże

musiała się odbywać na podstawie zasad ogólnych.

W ustawie precyzuje się,

że przekazanie takie następuje na wniosek burmistrza na podstawie porozumienia.

spór może zostać skierowany do mediacji, a jeśli nie przyniesie to efektu – do

arbitrażu.

Dopuszcza się również przejęcie przez burmistrza (prezydenta miasta)

35

powiatu bez zgody dotychczasowych zarządców – jednakże taka zmiana

następowałaby na ryzyko i koszt przejmującego miasta, tzn. nie byłoby ono

uprawnione do żądania od dotychczasowych zarządów jakichkolwiek środków na

przejęte przez siebie drogi.

5.

Wprowadzenie możliwości ogłaszania tekstów jednolitych aktów prawa miejscowego

(art. 59 projektu).

Podstawowym przewidywanym skutkiem społecznym jest zwiększenie szans

rozwojowych poszczególnych wspólnot lokalnych i regionalnych.

Włączenie

społeczeństwa w proces decyzyjny w tym zakresie przełoży się na dalszą budowę

społeczeństwa obywatelskiego i lepsze urzeczywistnienie idei samorządności.

Podobny

skutek przyniosą zaproponowane w niniejszym projekcie mechanizmy współdziałania.

Ocenia się, że ustawa przyniesie pozytywne skutki gospodarcze.

Będą one wynikały

z jednej strony z udoskonalenia funkcjonowania systemu wspierania rozwoju

gospodarczego – prowadzącego do lepszego wykorzystania przysługujących Polsce

środków europejskich, zaś z drugiej strony – ze zwiększonego, dzięki nowym

mechanizmom współpracy i odbudowaniu zasady samodzielności, potencjału

rozwojowego.

Należy przyjąć, że w dłuższej perspektywie czasu skutki finansowe uchwalenia niniejszej

ustawy przyczynią się do uzyskania oszczędności w sektorze finansów publicznych.

Ustawa nie przewiduje żadnych istotnych wydatków z budżetu państwa.

Zmniejszenie

dochodów związane przesądzeniem na szczeblu ustawowym zwolnienia z podatku

dochodowego przychodu osób wykonujących czynności związane z pełnieniem

obowiązków społecznych i obywatelskich, uzyskanych z tytułu uczestniczenia w

szkoleniach związanych z pełnieniem tych obowiązków jest w praktyce niewielkie, gdyż

nawiązuje do wcześniej stosowanej przez lata praktyki funkcjonowania administracji

podatkowej.

Do końca 2009 r. przyjmowane było bowiem powszechnie, ż e przychód

związany z nieodpłatnym uczestnictwem radnych w szkoleniach nie podlega

opodatkowaniu.

Zmiana tej praktyki w 2010 r. przełożyła się na drastyczne zmniejszenie

liczby osób uczestniczących w szkoleniach.

Przyjmując, że po zmianie praktyki

administracji skarbowej w skali pojedynczej jednostki samorządu terytorialnego

ze szkoleń corocznie będzie korzystało 5 radnych.

W przypadku każdego z nich przychód

zwolniony z podatku na mocy ustawy można oszacować na poziomie 200 zł.

Przyjmując

opodatkowanie wg niższej stopy podatkowej (tj. 18%) stwierdzamy, iż skutki można

oszacować na ok. 250 tys. zł w skali całego kraju.

Ubytek w dochodach pojedynczej

przeciętnej gminy wyniesie ok. 90 zł (szacunek uwzględnia też fakt, że na terenie tej

gminy mieszka też radny powiatowy korzystający z analogicznego zwolnienia), zaś

przeciętnego powiatu – około 130 zł.

Podkreślić należy, że wyliczony powyżej ubytek

36

zostanie najprawdopodobniej zrekompensowany z naddatkiem w związku z większą

liczbą prowadzonych szkoleń – przekładającą się na wzrost wysokości podatku od

towarów i usług odprowadzanego przez firmy szkoleniowe.

Ustawa co prawda generuje pewne koszty dla sektora samorządowego, jednakże oczekuje

się, że zostaną one zrekompensowane przez oszczędności uzyskane w wyniku

racjonalizacji wydatków i likwidację barier obecnie utrudniających realizację zadań

publicznych.

Precyzyjne wyliczenie skutków finansowych przedłożonej ustawy dla

jednostek samorządu terytorialnego nie jest możliwe.

Wynika to przede wszystkim

z pozostawienia znacznej swobody jednostkom samorządu terytorialnego – i to zarówno

w odniesieniu do samego faktu podejmowania pewnych działań, jak i co do kształtu

poszczególnych wprowadzonych obligatoryjnych instytucji prawnych.

W przypadku, gdy

dane rozwiązania mają charakter fakultatywny (np. zespoły współpracy terytorialnej), nie

są one uwzględniane w analizie skutków finansowych – w związku z dobrowolnością

poniesienia związanych z nimi kosztów.

W przypadku instytucji obligatoryjnych, których

kształt ustalony zostanie przez jednostkę samorządu terytorialnego, możliwy jest jedynie

zgrubny szacunek, gdyż nie można określić precyzyjnie ani częstotliwości działań, ani

kosztów jednostkowych działania.

Przyjmuje się zatem, iż:

• dodatkowe koszty (wykraczające poza obowiązujący obecnie standard) związane

z realizacją konsultacji publicznych pojawią się w 5% gmin i powiatów oraz w

każdym z województw, zaś szacowany wzrost kosztów w skali roku wyniesie 5 tys. zł

w gminie, 10 tys. zł w powiecie i 20 tys. zł w województwie;

• wysłuchanie obywatelskie będzie generowało istotniejsze koszty jedynie wówczas,

gdy będzie się ono odbywało na odrębnym posiedzeniu organu stanowiącego, czy jego

komisji.

Przyjmując, że w 2010 r. bieżące koszty funkcjonowania organów

stanowiących wszystkich poziomów jednostek samorządu terytorialnego wyniosły

481,4 mln złotych, z czego 415 mln przypadło na diety radnych, to w przykładowej

gminie przeciętnej wielkości (gmina miejsko-wiejska licząca ok. 12 tys.

mieszkańców) dodatkowe koszty związane z zapisami rozdziału można oszacować na

2,5 tys. złotych, a w przykładowym – zbliżonym wielkością do przeciętnego -

powiecie (ok. 70 tys. mieszkańców) na 9 tys. zł;

• obywatelska inicjatywa uchwałodawcza pociąga za sobą jedynie koszty

ogólnoorganizacyjne (zakłada się, że będzie ona rozpatrywana jako jeden z punktów

porządku obrad sesji).

Wzrost kosztów z tym związanych szacowany jest na ok. 2%

nieosobowych kosztów funkcjonowania rady, co oznacza kwotę ok. 400 zł w

przeciętnej gminie i ok. 1200 zł w przeciętnym powiecie.

Oczekuje się, że koszty funkcjonowania instytucji wzmacniających udział mieszkańców

w podejmowaniu decyzji przez organy samorządu terytorialnego zostaną z naddatkiem

zrekompensowane przez oszczędności na etapie realizacji decyzji podjętych z szeroką

partycypacją mieszkańców.

37

Koszty finansowe pociągną za sobą niektóre rozwiązania wzmacniające współpracę

pomiędzy poszczególnymi poziomami samorządu terytorialnego.

Przybliżony roczny koszt funkcjonowania konwentu delegatów samorządu lokalnego w

województwie wyniosą po ok. 18 tys. zł rocznie na województwo i ok. 1200 zł na powiat.

Na kwotę tą składają się drobne koszty organizacji obsługi administracyjnej spotkań oraz

oddelegowanie pracownika do obsługi administracyjnej w wymiarze 1/3 etatu

(w większości powiatów prawdopodobnie nie będzie ono konieczne).

Zwiększone koszty powiatów zostaną – począwszy od kolejnej kadencji władz jednostek

samorządu terytorialnego – z naddatkiem pokryte oszczędnościami wynikającymi ze

zmiany charakteru organu wykonawczego w powiatach – z kolegialnego na

jednoosobowy.

Zakres tych oszczędności można oszacować na przynajmniej 120 tys.

złotych rocznie w przeciętnym powiecie (na kwotę tą składają się diety lub

wynagrodzenia członków zarządu oraz koszty ich obsługi administracyjnej).

Pewne koszty pociągnie za sobą obowiązek podawania w BIP wyników głosowań

imiennych, w gminach, które dotychczas nie publikowały takich informacji.

W przypadku

pojedynczej, przeciętnej wielkości jednostki samorządu lokalnego koszt ten nie

przekroczy kwoty 2000 zł rocznie, a w przeważającej większości wypadków będzie od

niego znacznie mniejszy.

Ostatecznie można oszacować, że skala kosztów związanych z przedłożonym projektem

ustawy wynosi:

• w przypadku budżetu państwa 0,00008% rocznych wydatków budżetowych;

• w przypadku przeciętnej gminy – 10 tysięcy złotych, w przypadku przeciętnego

powiatu – 38 tysięcy złotych, a w przypadku województwa – 40 tysięcy złotych.

Łącznie w skali kraju kwoty te stanowią ok. 0,01% wydatków jednostek samorządu

terytorialnego.

Dodatnie efekty finansowe – wskazane wyżej – przekraczają przytoczone koszty.

Podstawowym skutkiem prawnym uchwalenia proponowanej ustawy będzie jednoznaczne

rozstrzygnięcie licznych wątpliwości prawnych, jakie narosły w praktyce funkcjonowania

jednostek samorządu terytorialnego.

Szczegółowy zakres owych zmian został omówiony

w poprzedniej sekcji uzasadnienia.

Wskazanie źródeł finansowania

Konstrukcja ustawy zakłada, że nie wymaga ona wskazania dodatkowych źródeł

finansowania.

Wynika to zarówno z fakultatywnej i pozostawionej do ukształtowania

przez zainteresowane jednostki samorządu terytorialnego istoty większości

wprowadzanych instytucji, znikomości kosztów wynikających z obligatoryjnych

rozwiązań, a wreszcie ze wskazanych powyżej oszczędności.

38

Założenia projektów podstawowych aktów wykonawczych

Niniejsza ustawa przewiduje konieczność wydania trzech aktów wykonawczych.

Są to

odpowiednio:

sposobu prowadzenia rejestru zespołów współpracy terytorialnej oraz ogłaszania

statutów zespołów (art. 10 ust. 4).

Ze względu na analogiczny zakres regulacji należy

przypuszczać, iż rozporządzenie będzie oparte na obowiązujących obecnie –

ogłaszania statutów związków i rozporządzeniu tegoż samego Ministra z dnia 18

2) rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w zakresie wzoru formularza oświadczenia

majątkowego radnego oraz wzoru formularza oświadczenia majątkowego starosty,

starosty (art. 40 pkt 19 lit. d).

Zmiana w stosunku do obowiązującego obecnie

rozporządzenia polega wyłącznie na wykreśleniu z zakresu jego stosowania członków

zarządu powiatu – jako organu likwidowanego niniejszą ustawą;

3) rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów określające zasady prowadzenia rejestru

podziałów terytorialnych państwa oraz szczegółowe obowiązki informacyjne

właściwych organów (art. 73).

będzie następowało nadawanie i cofanie statusu organizatora konwentu wojewódzkiego

(art. 36 ust. 1).

Wydanie aktów wykonawczych na tej podstawie będzie wynikało

z potrzeb – rozporządzenie w sprawie nadania statusu będzie wydawane wyłącznie na

Projekt koncentruje się na zagadnieniach ustrojowych samorządu terytorialnego, które

pozostają w wyłącznej domenie państw członkowskich Unii Europejskiej.

Tym samym

39

Wyjątkiem jest tutaj zaproponowana w art. 65 zmiana ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r.

następuje wyłączenie ustawy – Prawo zamówień publicznych z toku realizacji inicjatywy

lokalnej polegającej na wykonaniu inwestycji lub prac remontowych.

Prawo zamówień

publicznych podlega prawu unijnemu.

Zwrócić jednak należy uwagę na fakt, iż dyrektywa

i usługi ma zastosowanie jeśli w szczególności spełnione są dwa kryteria: podmiot

zamawiający jest w przeważającej części finansowany ze środków publicznych, a wartość

zamówienia na roboty budowlane przekracza 4.845.000 EUR.

Jak wynika z

proponowanego brzmienia art. 19f ust. 4 i 5 próg ten w ramach inicjatywy lokalnej nie

może zostać osiągnięty.

Tym samym przyjąć należy, że w tym zakresie projekt jest

Informacja o konsultacjach społecznych projektu

Projekt ustawy był efektem prac Forum Debaty Publicznej „Samorząd terytorialny dla

Polski”, w którym uczestniczyli m.in. przedstawiciele Sejmu RP, Senatu RP, rządu,

instytucji centralnych, sądownictwa, administracji wojewódzkiej, regionalnych izb

obrachunkowych, związków i stowarzyszeń samorządowych, organizacji pozarządowych

oraz wielu ekspertów.

Projekt stał się przedmiotem konsultacji prowadzonych z przedstawicielami

ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego reprezentowanych

Niezależnie przeprowadzone zostały szerokie, publiczne konsultacje oparte o zasadę

jawności, równości i otwartości.

Narzędziami były tu spotkania odbywające się

w poszczególnych rejonach kraju, jak również zbieranie uwag za pośrednictwem strony

internetowej www.prezydent.pl.

Procedura konsultacji pozwoliła na zgromadzenie wniosków, opinii i sugestii od

wszystkich zainteresowanych osób i instytucji.

W toku prac nad projektem dołożono

starań by uwzględnić maksymalnie szeroki zakres zgłoszonych uwag i propozycji.

Na stronie internetowej Kancelarii Prezydenta RP znajduje się szczegółowy opis

przebiegu procesu konsultacji społecznych.

Z uwagi na istotną modyfikację zasad funkcjonowania organów jednostek samorządu

terytorialnego, jak również potrzebę umożliwienia adresatom ustawy zapoznania się

z nowymi regulacjami – proponuje się, by ustawa weszła w życie dniu wyborów do

40

Data wyborów, w drodze rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów, zostanie wyznaczona

obecnie funkcjonujących rad i sejmikó