text:
Uzasadnienie

Blisko dziesięcioletnie funkcjonowanie sądownictwa administracyjnego pod rządami reformujących je ustaw z 2002 r., stosownie do wymogów Konstytucji RP z 1997 r., dowodzi zasadności przeprowadzonych reform.

W szczególności stworzono szeroki dostęp obywateli do wymiaru sprawiedliwości, zapewniając jednocześnie dużą sprawność postępowania sądowoadministracyjnego.

Tym niemniej zmieniające się uwarunkowania sądowej kontroli administracji publicznej (wyższe standardy gwarancji, wolności i praw obywatelskich z jednej strony, z drugiej zaś oczekiwania coraz większej sprawności ich osiągania) rodzą potrzebę modyfikacji przyjętych rozwiązań w tym zakresie.

Bieżącą odpowiedzią na to zapotrzebowanie były kolejne nowelizacje ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).

Liczne nowelizacje przedmiotowej ustawy wymownie dowodzą potrzeby głębszej zmiany przyjętego systemu sądowej kontroli administracji publicznej.

Wartościami równie ważnymi jak zapewnienie praworządności staje się skuteczność i sprawność kontroli sądowej.

Obywatel oczekuje coraz łatwiejszego dostępu do sądu administracyjnego oraz szybkiego uzyskania finalnego rozstrzygnięcia w sprawie.

I aczkolwiek w tym zakresie dokonał się istotny postęp, to oczekiwania obywateli ciągle rosną.

Nie mogą więc pozostać niezauważone.

Stawia to projektodawcę przed istotnymi wyzwaniami.

Wychodząc naprzeciw tym wyzwaniom przedkładany projekt nowelizacji Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zmierza w kierunku głębszej reformy systemu sądowej kontroli administracji publicznej.

Wprowadzając zmiany projekt pozostawia regulacje, które sprawdziły się w polskich warunkach i jako takie dobrze funkcjonują.

Projektowane zmiany nie obejmują zatem miejsca sądownictwa administracyjnego w systemie ustrojowym państwa.

Miejsce to wyznaczone przepisami Konstytucji RP, jest adekwatne do roli sądownictwa administracyjnego w demokratycznym państwie prawa.

Sprawdził się konstytucyjnie kształtowany model wyodrębnionego (poza nadzorem judykacyjnym SN) dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego.

Co do zasady dobrze funkcjonuje model orzekania kasacyjnego.

Jednakże w wielu przypadkach można dostrzec potrzebę orzekania merytorycznego, tak aby wpłynąć na przyspieszenie finalnego rozstrzygnięcia w sprawie.

Propozycje zmian, zawarte w projekcie, idą w kierunku merytorycznego orzekania przez sądy administracyjne w ramach wykonywanej kontroli działalności administracji publicznej.

Na podstawie dodanego do zmienianej ustawy art. 145a, sąd będzie mógł zobowiązać organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, a rozstrzygnięcie nie pozostawiono uznaniu organu.

W przypadku niewydania decyzji lub postanowienia w określonym przez sąd terminie, strona będzie mogła wnieść skargę, żądając wydania orzeczenia stwierdzającego istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub obowiązku.

Powierzenie sądom administracyjnym wypełniania funkcji merytorycznego orzekania w sferze wykonywania władzy publicznej w zaproponowanej w projekcie ustawy formie nie narusza zasady podziału i równoważenia władz publicznych, sprowadza się bowiem do rozstrzygania sporów o naruszenie lub o realizację praw podmiotowych jednostki.

Sądy administracyjne wydając rozstrzygniecie w kontradyktoryjnym procesie nie będą zastępowały władzy wykonawczej w kształtowaniu i wykonywaniu polityki administracyjnej, lecz w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości będą pełniły rolę gwaranta ochrony i realizacji praw oraz wolności jednostki w obszarze wykonywania zadań administracji, zapewniając tym samym konstytucyjne prawo do rzeczywistego dochodzenia naruszonych praw na drodze sądowej.

Proponowane zmiany są w dużej mierze wynikiem analizy praktyki orzeczniczej sądów administracyjnych w ramach systemu dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego.

Przewidziane w niej rozwiązania mają umocowanie w dorobku orzecznictwa sądów administracyjnych.

Zmiany opierają się na fundamentalnych założeniach sądownictwa administracyjnego, wynikających z postanowień Konstytucji RP, a w szczególności z art. 45, art. 77 ust. 2, art. 176 i art. 184.

Po pierwsze, celem zmian jest usprawnienie, uproszczenie i zapewnienie szybkości postępowania przed sądem administracyjnym, zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji.

W tym zakresie należy wskazać w szczególności na zmiany dotyczące zwiększenia zakresu orzekania reformatoryjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 188), wyposażenie wojewódzkiego sądu administracyjnego w uprawnienia merytorycznego orzekania w przypadku kontroli decyzji i postanowień administracyjnych (art. 145a), wprowadzenie uprawnień samokontrolnych sądu pierwszej instancji umożliwiających uwzględnianie skarg kasacyjnych (art. 179 § 2), rozszerzenie uprawnień orzeczniczych referendarzy sądowych (art. 30 § 2, art. 49 § 4, art. 79 § 4, art. 128 § 2, art. 234 § 4), wprowadzenie możliwości zawiadamiania stron o wniesieniu skargi i możliwości złożenia wniosku o przystąpienie do postępowania sądowoadministracyjnego przez obwieszczenie, w przypadku skarg na akty podejmowane w postępowaniach z udziałem znacznej liczby stron, prowadzonych na podstawie ustaw specjalnych (art. 33), czy też rozszerzenie zakresu spraw, które mogą być rozpoznawane w trybie

uproszczonym (art. 119 pkt 3 i 4).

Wyżej wymienione propozycje istotnie modyfikując obowiązujące konstrukcje procesowoprawne, nie ograniczają, co należy podkreślić, szeroko rozumianego prawa jednostki do sądu.

Po drugie, proponowane zmiany wiążą się z uwzględnieniem ustaleń Trybunału Konstytucyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawach związanych z postępowaniem przed sądami administracyjnymi.

W szczególności należy zwrócić uwagę na proponowane rozwiązanie w zakresie określenia przesłanki wyłączenia sędziego (art. 18 pkt 6a), a także wprowadzenia konstrukcji umożliwiającej rozpoznanie przez sąd skargi pomimo uchybienia terminu do wezwania organu administracyjnego do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3).

Kolejna, trzecia kategoria proponowanych zmian, zmierza do wyeliminowania rozbieżności w obecnym orzecznictwie sądowym dotyczącym wykładni przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Należy pamiętać, że skarżący, uruchamiając kontrolę działalności administracji, zainteresowany jest nie tylko jak najszybszym uzyskaniem orzeczenia sądu administracyjnego, ale także otrzymaniem zgodnego z prawem rozstrzygnięcia organu administracyjnego, które definitywnie załatwi sprawę administracyjną.

Prawo do sądu traci na znaczeniu, gdy wikła zainteresowanego w przewlekłe, długotrwałe procesy i poza nakładem energii i środków finansowych nie przynosi żadnego rezultatu.

Przepisy ogólne

Uzasadnienie zmian do art. 3 § 2 pkt 3

Wymienione w tym przepisie, jako będące przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela (art. 34 § 2 powołanej ustawy) mają charakter incydentalny.

W tych przypadkach w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona poprzez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej (postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów).

Proponowane zmiany nie naruszają praw podmiotowych jednostki i sensu instytucji, których dotyczą.

Aktualnie obowiązująca treść art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. daje podstawy do zaskarżania do sądu administracyjnego wszelkich czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym takich jak pozostawienie podania bez rozpoznania (postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Bk 180/10 oraz postanowienie NSA z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 2624/10).

Proponowana zmiana spowoduje wykluczenie możliwości zaskarżania tego typu czynności.

W takiej sytuacji prawo do sądu zagwarantowane zostanie poprzez zaskarżenie bezczynności organu administracyjnego.

Proponowane ograniczenie kontroli aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa odnosi się do czynności i aktów podejmowanych w ramach postępowania administracyjnego oraz w ramach postępowań uregulowanych w dziale IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, czyli w postępowaniu podatkowym, w czynnościach sprawdzających i w kontroli podatkowej.

Celem proponowanej zmiany jest wykluczenie zaskarżania do sądu administracyjnego poszczególnych aktów lub też czynności podejmowanych w ramach sformalizowanych procedur.

Zmiana ta nawiązuje do stanowiska zajętego w doktrynie, że nadmierne rozszerzanie granic kontroli sądowoadministracyjnej może mieć wpływ na standard ochrony zabiegających o nią podmiotów.

W literaturze przedmiotu przyjmuje się niekiedy, że w interesie skarżącego lepiej jest odczekać aż sprawa „dojrzeje” do rozpoznania przez sąd administracyjny, który – w sytuacji bezpośredniej i rzeczywistej ingerencji w sferę praw i wolności jednostki – będzie mógł zagwarantować realną, a nie przedwczesną, czy też pozorną ochronę prawną.

Ochrona ta miałaby być realizowana pośrednio, przy okazji rozpatrywania skargi na inne akty lub czynności organów administracji, a więc wtedy gdy można w pełni ocenić skutki i znaczenie kwestionowanych zachowań.

W związku z przyjętą na gruncie Ordynacji podatkowej zasadą tzw. „milczącej interpretacji” bezprzedmiotowe było stwarzanie w obecnym brzmieniu art. 3 § 2 pkt 8 możliwości zaskarżenia do sądu bezczynności w załatwieniu wniosku o udzielenie indywidualnej interpretacji podatkowej, która w praktyce nie może wystąpić.

Ze zmianą omawianego przepisu jest powiązane proponowane nowe brzmienie art. 149 P.p.s.a.

Uzasadnienie zmian do art. 3 § 4

Dodanie w art. 3 § 4 ma charakter częściowo porządkujący (zdanie pierwsze), częściowo merytoryczny (zdanie drugie).

Dopuszczalny zakres sprawowania przez sądy administracyjne kontroli legalności „pisemnych interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego”, wydawanych według reguł wprowadzonych w Ordynacji podatkowej od dnia 1 stycznia 2005 r. i obowiązujących do dnia 30 czerwca 2007 r., wywoływał wątpliwości.

Stan ten doprowadził do podjęcia uchwały z dnia 8 stycznia 2007 r., sygn. akt I FPS 1/06, która przesądziła, że kontrola taka poza płaszczyzną procesową, obejmuje poprawność merytoryczną dokonanej interpretacji.

Na zasadzie analogii zapatrywania te zostały przeniesione na stan prawny obowiązujący od dnia 1 lipca 2007 r., z którym to dniem ww. interpretacje zostały zastąpione „pisemnymi interpretacjami przepisów prawa podatkowego (interpretacje indywidualne)”.

Wskazane zatem stało się normatywne uregulowanie kwestii zakresu sądowej kontroli takich interpretacji.

Uściślona przy tym została kwestia zarzutu naruszenia prawa materialnego w sferze jego zastosowania, albowiem przy interpretacjach indywidualnych możemy jedynie mówić o „niewłaściwej ocenie co do zastosowania przepisu prawa materialnego”, gdyż przy wydawaniu tego rodzaju aktu nie dochodzi do takiego jak w postępowaniu jurysdykcyjnym procesu stosowania prawa materialnego.

Z kolei nowym rozwiązaniem przy zaskarżaniu interpretacji indywidualnych jest wprowadzenie dla wojewódzkiego sądu administracyjnego związania zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Jest to wyjątek od ogólnej zasady zawartej w art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W konsekwencji konieczna była również modyfikacja brzmienia art. 134 § 1 P.p.s.a.

Zasadniczym motywem zaproponowanego rozwiązania jest wzgląd na charakter zaskarżanego aktu (por. art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i 2 Ordynacji podatkowej).

Jest on wydawany na wniosek, w którym podmiot go składający ma obowiązek wyczerpująco przedstawić zaistniały stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe oraz przedstawić własne stanowisko w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

Z kolei interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny; od uzasadnienia prawnego można odstąpić, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie.

Natomiast w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym.

W istocie zatem przy wydawaniu interpretacji indywidualnej dochodzi po pierwsze, do „stworzenia” okoliczności poddawanych kwalifikacji prawnej wyłącznie przez samego wnioskodawcę, oraz po drugie, do wyrażenie przez Ministra Finansów stanowiska w zakresie takich zapatrywań prawnych, co do których wypowiada się wnioskodawca.

Tylko i wyłącznie one są przedmiotem oceny z punktu widzenia ich poprawności w sferze prawa podatkowego.

Oznacza to, że jeśli wydana interpretacja indywidualna, do której przecież podmiot ją uzyskujący nie musi się w ogóle stosować z uwagi na brak związania jej treścią, nie odpowiada jego zapatrywaniom prawnym, to tylko i wyłącznie ten podmiot powinien decydować i wskazywać w jakim zakresie oczekuje jej weryfikacji przez sąd administracyjny.

Proponowane rozwiązanie czyni zatem zadość przesłance uzasadnionej ochrony sądowej.

Nie bez znaczenia jest również to, że tego rodzaju sprawa może dotyczyć także zdarzeń wymyślonych przez wnioskodawcę, a w konkretnym postępowaniu podatkowym o określenie lub ustalenie zobowiązania podatkowego, osoba taka będzie mogła nadal prezentować własne zapatrywania prawne i ewentualne odmienne oceny organów podatkowych poddać kontroli sądu administracyjnego.

Uzasadnienie zmian do art. 6

Z uwagi na zrównanie przez ustawodawcę uprawnień doradców podatkowych i rzeczników patentowych z uprawnieniami adwokatów i radców prawych w zakresie wnoszenia skarg kasacyjnych należało uprawnienia procesowe doradców podatkowych i rzeczników patentowych zrównać z uprawnieniami (obowiązkami) wskazanymi w art. 6, art. 42 § 2, art. 66 § 1, art. 104, art. 140 § 2, art. 163 § 2 oraz w art. 210 § 1 i § 2 P.p.s.a., a odnoszącymi się do adwokatów i radców prawych.

Uzasadnienie zmian do art. 15

Zgodnie z obecną regulacją spory kompetencyjne oraz spory o właściwość są rozpatrywane przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie.

Proponowana zmiana jako zasadę przewiduje rozpatrywanie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporów kompetencyjnych na posiedzeniach niejawnych.

Dotychczasowa praktyka i charakter tego typu spraw wskazuje, że rozpoznawanie ich na rozprawach jest niecelowe.

Uzasadnienie zmian do art. 18

W świetle aktualnej treści art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. sędzia jest wyłączony w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.

Wprowadzenie tego przepisu do ustawy było konsekwencją wyroku TK z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt.

SK 6/07.

Aktualna redakcja powyższego przepisu jest jednakże niejasna i prowadzi do zbyt szerokiego rozumienia przesłanek wyłączenia sędziego.

Następstwem takiego stanu rzeczy są trudności ze „skompletowaniem” składu orzekającego w większości wojewódzkich sądów administracyjnych.

Zmiana redakcji powołanego przepisu ma na celu jego dostosowanie do stanowiska wynikającego z powołanego wyroku TK.

W proponowanym brzmieniu art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. użyto określenia „postępowanie administracyjne nadzwyczajne” i „postępowanie administracyjne zwyczajne”, jako powszechnie używanego w doktrynie, z uwagi na trudności w wyliczeniu taksatywnym.

Uzasadnienie zmian do art. 22

Obecnie brak jest regulacji w przedmiocie ponownego wniosku o wyłączenie sędziego opartego na tych samych okolicznościach.

Ma to ten skutek, że ponowny wniosek poddawany jest tej samej procedurze, której podlega wniosek spełniający wymogi ustawowe, ponieważ rozpoznaje się go na posiedzeniu niejawnym przez sąd w składzie trzech sędziów, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 2).

Podobna sytuacja dotyczy wniosków o wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu.

Wiąże się to ze znacznym wydłużeniem postępowania.

Proponuje się, aby kolejne wnioski o wyłączenie sędziego lub wszystkich sędziów danego sądu, niezawierające podstaw wyłączenia albo oparte na tych samych okolicznościach, podlegały odrzuceniu, a na postanowienie w tym przedmiocie nie przysługiwało zażalenie.

Zaproponowane rozwiązanie jest wzorowane na art. 531 K.p.c. w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 28 kwietnia 2011 r.

Uzasadnienie zmian do art. 25

Obowiązująca definicja zdolności sądowej jest zredagowana zbyt wąsko, pomija bowiem zdolność sądową organu administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

Proponowana zmiana rozszerza tę definicję poprzez dodanie organu jako podmiotu mającego zdolność sądową.

Zmiana ta skoreluje treść art. 25 § 1 z art. 32 P.p.s.a.

Uzasadnienie zmian do art. 33

Wprowadzenie § 1a ma na celu zniesienie obowiązku indywidualnego zawiadamiania przez sąd wszystkich uczestników postępowania, jeżeli w toku postępowania administracyjnego strony były zawiadamiane w trybie obwieszczenia lub publicznego ogłoszenia.

Taki tryb publicznego ogłaszania przewidują jako zasadę wszystkie specustawy (drogowa, kolejowa, gazowa, powodziowa, Euro 2012, lotniskowa oraz atomowa).

Ponadto w postępowaniach prowadzonych w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, czy wydania pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli liczba stron przekracza 20, to są one zawiadamiane o decyzji i innych czynnościach poprzez obwieszczenie.

Obecnie sąd administracyjny ma bezwzględny obowiązek zawiadamiania wszystkich stron, pomimo że w postępowaniu administracyjnym strony były zawiadamiane o aktach lub czynnościach w drodze obwieszczenia.

W tego typu postępowaniach liczba uczestników jest znaczna, natomiast czynny udział w postępowaniu sądowym zazwyczaj bierze kilka osób.

Obowiązek indywidualnego powiadamiania wszystkich uczestników postępowania nałożony na sąd istotnie wydłuża postępowanie, wymaga dużego nakładu pracy i powoduje duże koszty.

Proponuje się zatem, aby sąd powiadamiał tylko tych uczestników, którzy zgłosili wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie, nie później niż przed otwarciem rozprawy.

Zmiana koreluje z proponowanym dodaniem § 4 w art. 54 P.p.s.a., zobowiązującym organ do zawiadomienia stron w drodze obwieszczenia o wniesieniu skargi i o możliwości złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

Proponuje się ponadto, aby odmowa dopuszczenia do udziału w sprawie miała formę postanowienia, na które służy zażalenie (art. 33 § 1b P.p.s.a.).

Postanowienie takie byłoby wydawane, jeżeli dopuszczenia do udziału w postępowaniu żąda osoba uczestnicząca w postępowaniu administracyjnym, dla której wynik rozpatrzenia skargi nie wpływa w żaden sposób na jej prawa i obowiązki.

Zmiana w § 2 przewiduje rozpatrywanie wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu osób, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym oraz organizacji społecznych na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.

Rozpatrywanie takich wniosków na posiedzeniach jawnych znacznie wydłuża postępowanie.

Proponowana zmiana nie narusza praw podmiotów, o których mowa w art. 299 § 1 P.p.s.a., czyli mających miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą.

Uzasadnienie zmian do art. 35

W orzecznictwie pojawił się problem w kwestii interpretacji powyższego artykułu, z uwagi na fakt, że wymienia on strony postępowania mogące być reprezentowane przez pracownika, przy czym pomija w swej regulacji organ.

Przyjmowano, że nie jest skuteczne udzielenie pełnomocnictwa procesowego pracownikowi urzędu obsługującego organ lub upoważnienia na podstawie art. 268a K.p.a., ponieważ przepis ten dotyczy postępowania administracyjnego.

Celowe zatem jest wprowadzenie regulacji prawnej wskazującej osoby mogące reprezentować organ w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Uzasadnienie zmian do art. 37

Zmiana podyktowana jest koniecznością wyeliminowania rozbieżności w orzecznictwie na temat, czy pełnomocnictwo o odpowiedniej treści, znajdujące się w aktach administracyjnych, dołączonych do akt sądowych, jest dokumentem wystarczająco wykazującym umocowanie pełnomocnika, który sporządził skargę.

Tytułem przykładu wskazać należy, że pozytywnej odpowiedzi, na tak postawione pytanie, udzielił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FSK 531/05.

Odmienny pogląd ten sam Sąd wyraził w postanowieniu z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 413/09, wskazując na konieczność wystosowania przez sąd wezwania do pełnomocnika o przedstawienie pełnomocnictwa celem dołączenia go do akt sądowych.

Uzasadnienie zmiany do art. 52

Proponowana zmiana wiąże się z wątpliwościami dotyczącymi charakteru czternastodniowego terminu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a., w którym strona musi uprzednio wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa, aby móc skutecznie wnieść skargę na akt lub czynność w odniesieniu, do których ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia.

W orzecznictwie wyłoniły się wątpliwości co do tego, czy jest to termin prawa procesowego, czy materialnego.

W kwestii tej wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku siedmiu sędziów z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt I FPS 5/10, wskazując na procesowy charakter terminu.

Istota zmiany polega na wskazaniu sądu jako wyłącznie właściwego do oceny, czy istnieją przesłanki do przywrócenia przedmiotowego terminu.

Sąd nie będzie w tej materii wydawał jednak odrębnego rozstrzygnięcia, a uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, będzie skutkowało merytorycznym rozpoznaniem skargi.

Uzasadnienie zmiany do art. 54

Zmiana w art. 54 § 2 P.p.s.a. polega na zastąpieniu sformułowania „od dnia jej wniesienia” określeniem „od dnia jej otrzymania”, jako rozpoczęcia biegu trzydziestodniowego terminu wyznaczonego organowi na przygotowanie odpowiedzi na skargę, skompletowanie akt sprawy i przesłanie ich do sądu.

Początek terminu do przekazania akt przez organ sądowi administracyjnemu wyznaczać powinna data rzeczywistego otrzymania skargi przez ten organ.

Przepis doprecyzowuje, że obowiązkiem organu jest przesłanie uporządkowanych i kompletnych akt.

Zmiana w § 3 ma na celu wyeliminowanie występujących w praktyce przypadków, że organy administracyjne w sytuacji wydania decyzji w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a., w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi nie przesyłają sądowi skargi wraz z aktami sprawy.

To z kolei stwarza problemy w realizacji obowiązku wynikającego z art. 201 § 1 P.p.s.a.

Przepis ten stanowi bowiem, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a.

Bez akt sprawy i bez skargi, co do zasady, nie jest możliwe określenie wartości przedmiotu zaskarżenia, która to wartość stanowi podstawę do obliczenia kosztów zastępstwa procesowego.

Odpowiednie zastosowanie § 2 wprowadzi obowiązek przekazania sądowi w terminie trzydziestu dni decyzji autokontrolnej oraz skargi wraz z aktami.

Proponowane rozwiązanie ma na celu zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie wystąpieniu przypadków, w których sąd wyda orzeczenie, nie dysponując informacją o wydaniu decyzji autokontrolnej.

Propozycja dodania w art. 54 § 4 P.p.s.a. koresponduje z rozwiązaniami zaproponowanymi w art. 33 P.p.s.a.

Uzasadnienie zmian do art. 57

W sytuacjach, kiedy warunkiem wniesienia skargi jest uprzednie wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 i 4 P.p.s.a.)

wyłaniał się praktyczny problem, czy skarżący ma obowiązek wykazania tego faktu w skardze.

Badanie tej przesłanki przez sądy istotnie wydłuża proces rozpatrywania tego rodzaju skarg.

Dlatego też proponuje się wprowadzenie jako obligatoryjnego elementu skargi przedstawienia dowodu wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.

Niezałączenie do skargi dowodu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do usunięcia tego braku (art. 49 § 1 P.p.s.a.), będzie prowadziło do jej odrzucenia.

Propozycja zmierza do usprawnienia postępowania i należytego przygotowania sprawy na etapie czynności wstępnych sądu.

Uzasadnienie zmian do art. 58

Proponowana zmiana art. 58 P.p.s.a., polegająca na dodaniu w § 1 pkt 5a, usunie rozbieżność związaną z istnieniem podstawy prawnej odrzucenia skargi, gdy przepis szczególny wprowadza konieczność kwalifikowanego naruszenia interesu prawnego lub uprawnień wnoszącego skargę na takie akty.

Obecnie takie wątpliwości istnieją w odniesieniu do skarg na uchwały i akty organów jednostek samorządu terytorialnego.

Zmiana ma na celu zsynchronizowanie przepisów P.p.s.a. z przepisami innych ustaw, m.in. z art. 93 ust. 1, art. 101 ust. 1 i art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r.

Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.), które określają przedmiot skargi do sądu administracyjnego, krąg podmiotów posiadających legitymację do wniesienia skargi w tych sprawach i przesłanki tej legitymacji.

Uzasadnienie zmian do art. 61

Zmiana ma na celu określenie, w którym momencie dochodzi do utraty mocy wstrzymania wykonania zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu lub czynności.

W świetle aktualnego stanu prawnego ochrona tymczasowa upada w momencie wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji, zarówno uwzględniającego skargę jak i oddalającego skargę.

Wydaje się, że o wiele bardziej uzasadnione jest wprowadzenie regulacji przewidującej, co do zasady brak możliwości wykonania zaskarżonego aktu lub czynności do czasu uprawomocnienia się wyroku.

W świetle proponowanych zmian w przypadku uwzględnienia skargi wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc w dniu wydania wyroku.

W sytuacji natomiast wyroku oddalającego skargę wstrzymanie to traci moc dopiero z dniem uprawomocnienia się tego wyroku.

Wprowadzenie tej zmiany spowoduje, że w przypadku oddalenia skargi w sprawie, w której wcześniej sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, nie będzie konieczności ponownego zwracania się o wstrzymanie jej wykonania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy.

Natomiast w przypadku wyroku uwzględniającego skargę zastosowanie znajdzie zasada wynikająca z art. 152 P.p.s.a.

Uzasadnienie zmian do art. 66

Zaproponowana zmiana wprowadza obowiązek doręczania pism sobie nawzajem przez profesjonalnych pełnomocników w zakresie projektowanego art. 66 § 2, wzorowany na art. 132 § 1 K.p.c.

Uzasadnienie zmian do art. 72

Zmiana polega na zastąpieniu użytego w art. 72 § 1 P.p.s.a. potocznego pojęcia „dorosły domownik” pojęciem „pełnoletni domownik”, co usunie wątpliwości w interpretacji tego przepisu.

Postępowanie przed sądem pierwszej instancji

Uzasadnienie zmian do art. 112

Zgodnie z art. 112 P.p.s.a. grzywna może być nałożona tylko w razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu.

Wprowadza się możliwość wymierzenia grzywny także w sytuacji niewykonania przez organ zarządzeń przewodniczącego.

Ponadto sąd będzie miał możliwość wymierzenia takiej grzywny z urzędu, a nie tak jak jest dziś tylko na wniosek strony.

Powyższa zmiana ma na celu wprowadzenie instrumentu zdyscyplinowania organu.

Uzasadnienie zmian do art. 119

W świetle aktualnego stanu prawnego warunkiem rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym w określonej kategorii spraw jest wniosek strony o rozpoznanie sprawy w tym trybie, przy braku sprzeciwu pozostałych stron.

Taka regulacja w wielu przypadkach uniemożliwia rozpoznanie w trybie uproszczonym spraw, które ze względu na swój charakter nie wymagają przeprowadzenia rozprawy.

Celem tej zmiany jest rozszerzenie możliwości zastosowania trybu uproszczonego do spraw dotyczących skarg na postanowienia oraz skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania.

Są to te kategorie spraw, w których z zasady stan faktyczny jest oczywisty, dlatego postuluje się aby sąd mógł z urzędu rozpatrywać takie sprawy w tym trybie.

Możliwość rozpatrywania tych spraw w trybie uproszczonym skróci czas ich rozpatrywania – co ma szczególne znaczenie przy rozpatrywaniu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania oraz wyeliminuje konieczność kierowania na rozprawę spraw dotyczących skarg na postanowienia wpadkowe

Uzasadnienie zmian do art. 120

W związku z rozszerzeniem katalogu spraw rozpatrywanych w trybie uproszczonym należało zapewnić stronie jak najlepszą ochronę jej interesów przy orzekaniu w takiej sprawie, co uczyniono poprzez rozpatrzenie sprawy w składzie trzyosobowym.

W ten sposób strona ma gwarancję, że pomimo braku rozprawy, jej sprawa będzie wnikliwie zbadana.

Uzasadnienie zmian do art. 125

Obecne rozwiązanie umożliwiające sądowi zawieszenie postępowania z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym, nieuwzględniające postępowania toczącego się przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nie znajduje uzasadnienia.

Zmiana ta wydaje się być oczywista, jeśli uwzględni się ostatnią zmianę art. 124 § 1 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r.; Dz.U. Nr 36, poz.196).

Na mocy ww. ustawy od dnia 10 kwietnia 2010 r. obligatoryjną przesłanką zawieszenia postępowania sądowego jest przedstawienie przez sąd w tym postępowaniu pytania prawnego do TK lub TSUE.

Uzasadnienie proponowanej zmiany koresponduje z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie (zob. m.in. postanowienie NSA z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 141/11).

Uzasadnienie zmian do art. 128

Rozwiązanie polega na powierzeniu referendarzom sądowym kolejnej czynności, jaką jest zwrócenie się do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku.

Jest to wyrazem przyświecającej całej nowelizacji zasadzie rozszerzenia kompetencji referendarzy sądowych na czynności niebędące wymierzaniem sprawiedliwości.

Zmiana ma na celu zwiększenie uprawnień referendarzy sądowych i jednocześnie usprawni przebieg postępowania, ponieważ nie będzie potrzeby angażowania sędziego czy przewodniczącego wydziału do występowania o ustanowienie kuratora spadku.

Uzasadnienie zmian do art. 130

W doktrynie zaobserwowano, że brak odpowiedniej regulacji, która po upływie dłuższego czasu pozwalałaby na umorzenie zawieszonego postępowania z uwagi na śmierć strony (art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), stanowi niewątpliwą lukę.

W praktyce bowiem występują sytuacje, gdy postępowania zawieszonego z tej przyczyny, jeśli nie zgłoszą się jej następcy prawni, a nie ma podstaw do wystąpienia do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku (art. 128 § 2 P.p.s.a.), nie można zakończyć.

Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej umorzenie postępowań zawieszonych z uwagi na śmierć strony po upływie lat pięciu od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny.

Rozwiązanie to wzorowane jest na art. 182 § 1 K.p.c.

Ma to na celu zakończenie spraw, które przez wiele lat są zawieszone z uwagi na śmierć strony i braku zgłoszenia się następców prawnych.

Ponadto przewiduje się zmianę układu redakcyjnego przepisu, co uczyni go bardziej czytelnym.

Uzasadnianie zmian do art. 131

Powyższa zmiana usuwa rozbieżności, jakie zaistniały w kwestii interpretacji art. 194 § 1 pkt 3 P.p.s.a. dotyczącego zaskarżalności postanowień w przedmiocie zawieszenia postępowania.

Literalna treść tego artykułu wskazywała, że zażalenie przysługuje na postanowienie o zawieszeniu postępowania oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania.

A contrario - zażalenie nie przysługuje na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania i na postanowienie o podjęciu postępowania.

Tymczasem zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie, prezentowana była również odmienna interpretacja powyższego artykułu, wskazująca, że zażalenie nie przysługuje wyłącznie na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania.

Zmiana powoduje konieczność skreślenia pkt 3 w art. 194 § 1 P.p.s.a.

Uzasadnienie zmian do art. 134

Proponowane wprowadzenie, w odniesieniu do skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego, związania sądu zarzutami skargi – art. 3 § 4 P.p.s.a spowoduje konieczność doprecyzowania granic kontroli sądu administracyjnego, uwzględniając kolejne kryterium określone w tym przepisie.

Uzasadnienie zmian do art. 139

Powyższa zmiana koresponduje z treścią art. 45 ust. 2 Konstytucji, który przewiduje zasadę publicznego ogłaszania wyroków.

Rozszerzenie możliwości wydawania przez sądy administracyjne wyroków na posiedzeniu niejawnym uzasadnia uregulowanie takiej procedury.

Udostępnienie wyroku w sekretariacie sądu przez okres 14 dni zapewni w sposób pełny realizację powołanej zasady konstytucyjnej.

Dodać należy, że przepis ten wzorowany jest na art. 418a K.p.k.

Uzasadnienie zmian do art. 141

Proponuje się aby w wyjątkowych sytuacjach ze względu na zawiłość sprawy termin ten mógł zostać przedłużony przez prezesa sądu na czas oznaczony nie dłuższy jednak niż trzydzieści dni.

Przepis ten wzorowany jest na regulacjach przyjętych w sądownictwie powszechnym.

Uzasadnienie zmian do art. 145

Zmiana ta koresponduje z zasadą wyposażenia sądów administracyjnych w ograniczoną kompetencję do wydawania rozstrzygnięć zastępujących akt administracyjny albo nakazujących organowi wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści.

Jedną z form realizacji tej zasady jest wprowadzenie możliwości umarzania przez sąd postępowania administracyjnego, w ramach którego został wydany zaskarżony akt.

Powyższe jest podyktowane względami ekonomiki procesowej.

Obecnie w sytuacji, kiedy sąd, uchylając zaskarżoną decyzję lub postanowienie uzna, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego, przekazuje sprawę organowi w celu wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, co bezzasadnie wydłuża całe postępowanie.

Proponuje się, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania.

Uzasadnienie zmian do art. 145a

Proponowany przepis przyznaje sądom administracyjnym kompetencję do określenia w wyroku uwzględniającym skargę sposobu załatwienia sprawy, a nawet przyszłego rozstrzygnięcia, jeżeli będą to uzasadniały okoliczności sprawy, co jest związane z realizacją jednego z głównych założeń nowelizacji, mających na celu wyposażenie sądów administracyjnych w możliwość merytorycznego orzekania w sprawie.

W obowiązującym stanie prawnym sąd, orzekając wyłącznie kasacyjnie zawiera w wyroku jedynie ocenę prawną i wskazówki co do dalszego postępowania.

Celem proponowanej zmiany jest przyznanie sądowi uprawnienia w kwestii zobowiązania organu do wydania decyzji lub postanowienia o wskazanym rozstrzygnięciu, w określonym przez sąd terminie.

Jeżeli okoliczności sprawy będą uzasadniały wydanie powyższego orzeczenia, sąd będzie zobligowany nie tylko uchylić zaskarżony akt, ale również wskazać wiążącą sposób załatwienia sprawy albo jej rozstrzygnięcie.

Zmiana ta przyznaje w konsekwencji sądowi administracyjnemu prawo do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, a nie tylko ograniczenia się do uchylenia zaskarżonego aktu.

Uprawnie sądu będzie wyłączone jedynie, gdy przepisy pozostawiają rozstrzygnięcie uznaniu organu.

Powyższa propozycja wpisuje się w ogólną tendencję występującą w europejskich systemach prawnych przejmowania przez sądy administracyjne merytorycznego orzekania w sprawie.

Wkroczenie przez sąd w takiej szczególnej formie w domenę uprawnień organu jest w proponowanym przypadku uzasadnione względami efektywności i sprawności postępowania (ekonomiki procesowej) i pozwala skarżącemu zdecydowanie szybciej uzyskać merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Istotne jest również, że nowa regulacja zapobiega także przypadkom niewykonania wytycznych sądu.

W praktyce zdarza się, że sprawa dwu lub trzykrotnie wraca do sądu, bo organ, bądź nie chce uznać wskazanego przez sąd kierunku wykładni przepisów prawa będącego podstawą rozstrzygnięcia, bądź też nie przestrzega zaleconych przez sąd wymogów przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego w sprawie.

W przypadku niewydania w zakreślonym przez sąd terminie decyzji lub postanowienia o wskazanym rozstrzygnięciu, strona będzie miała prawo wnieść skargę z żądaniem wydania orzeczenia stwierdzającego istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub obowiązku, a także wymierzenia organowi grzywny.

Nowym rozwiązaniem jest też możliwość zasądzenia przez sąd od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości od 1.000 złotych do 10.000 złotych jako swoistego zadośćuczynienia za niewykonanie wyroku.

Oprócz roli rekompensacyjnej, groźba zasądzenia wynagrodzenia będzie wzmacniała gwarancje terminowego wykonania orzeczeń sądowych przez organy.

Wprowadzając możliwość przyznania sumy pieniężnej wzorowano się na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, z późn. zm.).

Uzasadnienie zmian do art. 146

Obecna regulacja nie daje jednoznacznej odpowiedzi, w których przypadkach sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi.

Przyjmując, że kontrola nad działalnością organów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, należałoby eliminować z obrotu interpretacje indywidualne, w których sąd stwierdziłby jakiekolwiek odstępstwo od litery prawa.

Tymczasem, w toku postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej, jak również w niej samej, niejednokrotnie występują naruszenia przepisów prawa, które co do zasady nie wpływają na prawidłowość rozstrzygnięcia.

Praktyka orzecznicza wskazuje, że sądy przy kontroli interpretacji w pewnym sensie stosują analogię z art. 145 P.p.s.a.

W związku z powyższym zasadnym jest wprowadzenie stosownych zmian w tym zakresie, tj. wskazanie w § 1 art. 146 P.p.s.a., że art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio.

Z kolei zmiana proponowana w § 2 art. 146 P.p.s.a. wynika z braku możliwości stosowania tego przepisu przez sąd do skarg na interpretacje podatkowe.

Uzasadnienie zmian do art. 149

W obecnym stanie prawnym sąd rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania rozstrzyga według stanu sprawy na dzień orzekania.

Uwzględnienie takich skarg polega bowiem co do istoty na zobowiązaniu organu do wydania aktu, interpretacji lub dokonania czynności w określonym terminie.

Aktualna treść art. 149 P.p.s.a. powoduje, że jeżeli po wniesieniu skargi organ wydał akt albo dokonał czynności, sąd umarza postępowanie, pomimo że uprzednio organ przez kilka lat przewlekle prowadził postępowanie.

Często spotykaną praktyką organów jest zatem wydawanie decyzji już po wniesieniu skargi na bezczynność.

Taki stan rzeczy uniemożliwia sądowi uwzględnienie takiej skargi, ponieważ w dniu orzekania sprawa została już załatwiona.

W konsekwencji strona nie może uzyskać orzeczenia sądu potwierdzającego, że doszło do rażącej bezczynności czy przewlekłości postępowania.

Tymczasem taki wyrok jest koniecznym warunkiem dochodzenia odszkodowana w trybie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz, 173, z późn. zm.).

W związku z powyższym proponuje się przyznanie sądom kompetencji do stwierdzania, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby zobowiązywania do wydania aktu lub dokonania czynności.

Taka regulacja stworzy realny system ochrony obywateli przed przewlekłym prowadzeniem postępowania w powiązaniu z powołaną ustawą o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych.

Sąd będzie mógł oddalić skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostaje w bezczynności lub przewlekłości.

Ponadto w przepisie art. 149 § 1 P.p.s.a. proponuje się wykreślić zwroty dotyczące interpretacji podatkowych w odniesieniu do bezczynności, ponieważ konstrukcja tej instytucji prawnej, poprzez przyjęcie rozwiązania, zgodnie z którym w razie niewydania interpretacji indywidualnej w terminie uznaje się, że w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania interpretacji, została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska wnioskodawcy w pełnym zakresie tzw. milcząca interpretacja (art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej), powoduje bezprzedmiotowość orzekania o bezczynności organu w tych przypadkach.

Uzasadnienie zmian do art. 151

Zmiana artykułu w tym zakresie pozwoli uniknąć m.in. sytuacji, w której skarga obejmuje cały akt, a wyrok sądu odnosi się wyłącznie do części decyzji lub postanowienia, która zostaje przez sąd uchylona lub co do której stwierdzono nieważność, nie rozstrzygając o pozostałym zakresie skargi.

Obecne brzmienie przepisu nie daje jasnej podstawy do zawarcia w sentencji orzeczenia rozstrzygnięcia co do pozostałej części skargi, w związku z tym w orzecznictwie zdarzają się przypadki orzeczeń odnoszących się wyłącznie do kwestionowanej części zaskarżonego aktu.

Zmiana zapewnia ponadto spójność art. 151 z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a przewidującego możliwość uchylenia decyzji lub postanowienia w całości lub w części.

Uzasadnienie zmian do art. 152

Aktualna treść tego artykułu wywoływała wątpliwości w doktrynie co do tego, czy rozstrzygnięcie o wykonalności uchylonego aktu lub czynności stanowi obligatoryjny element każdego wyroku uwzględniającego skargę.

Z. Kmieciak w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 591/04 (ONSA i wsa 2004 r., nr 2, poz. 32) wyraził pogląd, że rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 152 stanowi obligatoryjny element każdego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego uwzględniającego skargę (zob. OSP 2005, z.

4, poz. 50, s. 207).

Autor uważa, że użyty w komentowanym przepisie zwrot: "w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie akt lub czynność nie mogą być wykonane" należy traktować jako synonim określenia: "czy i w jakim zakresie zawieszona jest moc (skutek prawny) aktu lub czynności".

W tej sytuacji to, czy konkretny akt poddaje się wykonaniu w sensie czynienia użytku z uprawnienia bądź wypełnienia obowiązku z niego wynikającego, "nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, o którym stanowi wymieniony przepis" (tamże, s. 209).

Zmiana powyższego przepisu wprowadza jako ustawową zasadę „zawieszenia” skutków uchylonego aktu lub czynności do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Sąd będzie mógł jednak, kierując się okolicznościami sprawy, w wyroku rozstrzygnąć o tym, że akt lub czynność wywołują skutki prawne.

Z zakresu tej regulacji zostały wyłączone akty prawa miejscowego, np. plany miejscowe.

Uzasadnienie zmian do art. 153

Proponowana nowa redakcja art. 153 P.p.s.a ma na celu usunięcie wątpliwości co do zakresu związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Wprowadzenie w tym przepisie sformułowania o związaniu sądów jak i organów, oznacza że wyrokiem takim będzie związany w sprawie zarówno wojewódzki sąd administracyjny jak i Naczelny Sąd Administracyjny.

Obecne brzmienie tego przepisu mogło wywoływać wątpliwości co do związania Naczelnego Sądu Administracyjnego oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku sądu pierwszej instancji, w sytuacji kiedy Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku oceniającego legalność ponownie wydanej w sprawie decyzji.

Należy podkreślić, że zmiana ta zagwarantuje stronom pewność, że ocena prawa wynikająca z prawomocnego wyroku nie będzie wzruszona w kolejnych orzeczeniach sądowych.

Uzasadnienie zmian do art. 154

W związku z kompleksowym uregulowanie w art. 149 P.p.s.a. sprawy sposobu załatwienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., wykreślono w art. 154 wyrazy „oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności”, ograniczając zastosowanie tego artykułu jedynie do przypadku niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Obecnie dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu, gdy sąd administracyjny uchylił przykładowo decyzję organu drugiej instancji, a organ ten nie załatwił sprawy pomimo upływu ustawowego terminu zarówno z jednego, jak i z drugiego środka Rozwiązanie takie w praktyce budziło wiele wątpliwości.

W obecnie obowiązującym stanie prawnym brak jest instrumentu dyscyplinowania organów ignorujących wystąpienia sygnalizacyjne.

Proponowany § 3 daje sądowi możliwość wymierzenia grzywny w związku z nierozpatrzeniem wystąpienia i niepoinformowaniem o zajętym stanowisku.

Grzywna byłaby wymierzana na zasadach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Uzasadnienie zmian do art. 157

Obecna regulacja nie określa skutków uchybienia terminu co do zgłoszenia wniosku o uzupełnienie wyroku.

W związku z tym należy ten przepis uzupełnić.

Na gruncie postępowania cywilnego SN w postanowieniu z dnia 28 listopada 1989 r., sygn. akt I CZ 270/89 (Lex nr 8999) wyraził pogląd, że wniosek o uzupełnienie wyroku, złożony przez stronę po upływie terminu przewidzianego w art. 351 § 1 K.p.c., podlega odrzuceniu.

Postępowanie kasacyjne i zażaleniowe

Jednym z celów nowelizacji, jak już podniesiono w części wstępnej uzasadnienia, jest usprawnienie postępowania kasacyjnego.

Zaproponowane zmiany zmierzają do nadania postępowaniu kasacyjnemu właściwej rangi i stworzenia warunków do sprawnego funkcjonowania kontroli instancyjnej.

Należy podkreślić, że projektowane rozwiązania mają na celu upodobnienie tego postępowania do unormowań przyjętych w innych systemach europejskich.

Usprawnieniu postępowania kasacyjnego ma służyć wprowadzenie mechanizmu autokontrolnego przed sądem pierwszej instancji, który uznając skargę za oczywiście uzasadnioną będzie mógł sam orzec w sprawie, bez konieczności angażowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ponadto zakłada się poszerzenie sytuacji, w których skargi kasacyjne będą rozpatrywane na posiedzeniu niejawnym, co usprawni i przyśpieszy proces ich załatwienia.

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom społecznym proponuje się również aby zasadą postępowania kasacyjnego stało się orzekanie reformatoryjne przez Naczelny Sąd Administracyjny, co wyeliminuje istniejącą obecnie w zbyt szerokim zakresie zasadę kasacyjnego orzekania i przekazywania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadnienie zmian do art. 173

Zmiana w art. 173 P.p.s.a. polega na wyłączeniu z postępowania kasacyjnego spraw dotyczących kwestionowania postanowień o odrzuceniu skargi w przypadkach, gdy:

- skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.);

- nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.);

- skarga pomimo wezwania nie została prawidłowo opłacona (art. 220 § 3 P.p.s.a.).

Postanowienia wydawane w takich sytuacjach, mimo że kończą postępowanie, mają charakter ściśle procesowy, a w praktyce zasadzają się na stosunkowo łatwo identyfikowalnych okolicznościach faktycznych i prawnych.

Stąd ich zaskarżanie za pomocą wysoce sformalizowanej skargi kasacyjnej nie jest celowe.

Z podobną sytuacją mamy do czynienia w odniesieniu do postanowień o umorzeniu postępowania, wydawanych w oparciu o przesłanki ujęte w art. 161 § 1 P.p.s.a.

Uzasadnione jest zatem zaskarżanie takich postanowień w trybie zażaleniowym.

Skutkuje to wprowadzeniem odpowiednich zmian do art. 194 § 1 P.p.s.a. (nowe pkt 1a i 1b).

Uzasadnienie zmian do art. 175

Dodanie § 4 i § 5 w art. 175 P.p.s.a. generalnie wzorowane jest na art. 871 K.p.c. i ma na celu spowodowanie większej profesjonalizacji postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Istota tej zmiany polega na wprowadzeniu tzw. przymusu adwokacko - radcowskiego przy podejmowaniu wszelkich czynności w toku całego postępowania kasacyjnego.

W związku z obowiązującym modelem tego postępowania, w zakresie wnoszenia skargi kasacyjnej za pośrednictwem wojewódzkiego sądu administracyjnego, stanowiska stron powinny być przedstawiane przez osoby legitymujące się uprawnieniami dającymi rękojmię ich prezentowania na odpowiednim poziomie merytorycznym.

Mając na uwadze, że wymogi te spełniają także inne podmioty zawodowo lub naukowo zajmujące się prawem (np. sędziowie, profesorowie nauk prawnych), należało równolegle wprowadzić właściwe dla nich odstępstwa.

Jednocześnie w sprawie uzyskania tzw. prawa ubogich w związku z postępowaniem kasacyjnym zasadne było pozostawienie możliwości działania bezpośrednio samych stron, zwłaszcza, że elementem tego prawa może być ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.

Uzasadnienie zmian do art. 176

Nowe brzmienie art. 176 P.p.s.a. jest zasadniczo oparte na rozwiązaniu przyjętym w art. 3984 K.p.c.

W § 2 wyszczególniono elementy skargi kasacyjnej, których pominięcie stanowi usuwalny brak formalny.

Z uwagi na rozszerzenie możliwości rozpoznawania skarg kasacyjnych na posiedzeniach niejawnych (vide zmiana w art. 182 § 2) wymóg, aby już na etapie wnoszenia takiej skargi strona określała, czy zrzeka się prawa do rozprawy, powinien w istotny sposób przyspieszyć rozpatrywanie skarg kasacyjnych.

Uzasadnienie zmian do art. 177

Dotychczasowa praktyka orzecznicza wskazuje, że przyznanie pełnomocnika z urzędu w związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej częstokroć wiąże się z koniecznością rozpatrywania wniosków o przywrócenie terminu do jej wniesienia, które co do zasady są uwzględniane.

U podstaw takiej praktyki przyjmuje się bowiem założenie, że strona, wykazująca się dbałością o własne interesy procesowe przez złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w związku z planowanym złożeniem środka zaskarżenia przed upływem terminu do jego wniesienia, nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji związanych z obiektywnym czynnikiem, jakim jest upływ czasu do momentu ustanowienia jej profesjonalnego pełnomocnika.

Wprowadzenie § 3 w art. 177 P.p.s.a. powoduje, że w przypadku złożenia - przed upływem „zwykłego” terminu przewidzianego dla strony do wniesienia skargi kasacyjnej - skutecznego wniosku o ustanowienie pełnomocnika, następuje przesunięcie daty rozpoczęcia biegu takiego terminu.

Zgodnie z projektowaną zmianą termin ten zacznie biec z upływem siedmiu dni liczonych od daty doręczenia postanowienia o przyznaniu prawa pomocy organowi właściwego samorządu zawodowego, który wyznacza stronie konkretnego pełnomocnika.

Należy zakładać, że proponowane rozwiązanie wyeliminuje konieczność wydawania istotnej części postanowień dotyczących przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Dzięki niemu strony powinny skorzystać na zwiększonej szybkości postępowania międzyinstancyjnego.

W tym zakresie przyczyni się to również do lepszego wykorzystania potencjału orzeczniczego.

Uzasadnienie zmian do art. 178a

Nowoprojektowany przepis art. 178a P.p.s.a. ma na celu wydatne usprawnienie postępowania w przypadku, gdy nastąpi cofnięcie skargi kasacyjnej na etapie pozostawania jeszcze sprawy w wojewódzkim sądzie administracyjnym.

Przyznanie w takiej sytuacji kompetencji do umorzenia postępowania kasacyjnego sądowi pierwszej instancji wyeliminuje konieczność przekazywania akt sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu i oczekiwania na ich zwrot po formalnym rozstrzygnięciu tego Sądu, co dotychczas było niezbędne do zakończenia sprawy.

Ponadto, wtórnie spowoduje odciążenie Naczelnego Sądu Administracyjnego od wydawania tego rodzaju postanowień.

Biorąc przy tym pod uwagę, że postanowienia wydawane przez wojewódzkie sądy administracyjne będą pochodną działania samych stron (cofnięcia skargi kasacyjnej), przewidziana jednocześnie ich zaskarżalność w drodze zażalenia nie powinna wygenerować dodatkowych spraw w sądzie drugiej instancji.

Uzasadnienie zmian do art. 179

Proponowany § 2 w art. 179 P.p.s.a.

umożliwia wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu dokonanie samokontroli zaskarżonego wyroku lub postanowienia, od którego przysługuje skarga kasacyjna.

Aktualnie uprawnienia samokontrolne sądu pierwszej instancji przewiduje art. 195 § 2 P.p.s.a., jednakże wiążą się one z wniesieniem środka zaskarżenia w postaci zażalenia.

Dzięki proponowanemu rozwiązaniu sądy te uzyskają uprawnienie do uwzględniania także skarg kasacyjnych, a w konsekwencji do ponownego rozpoznania i rozstrzygania spraw.

Uchylenie zaskarżonego wyroku lub postanowienia, od którego przysługuje skarga kasacyjna i ponowne rozpoznanie sprawy będzie mogło mieć miejsce wówczas, gdy wojewódzki sąd administracyjny uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione lub w razie stwierdzenia przez ten sąd przesłanki nieważności postępowania.

Podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione w szczególności, jeżeli sąd „od razu”, „na pierwszy rzut oka” ocenia jako uzasadnione zarzuty i żądania zawarte w skardze kasacyjnej.

Proponowana regulacja, wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej, podyktowana jest względami ekonomiki postępowania.

W przypadkach nią objętych nastąpi znaczne przyspieszenie czasu rozpoznawania skarg kasacyjnych i to bez potrzeby angażowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Orzeczenie wydane w następstwie rozpoznania sprawy w ramach samokontroli podlegać będzie zaskarżeniu na zasadach ogólnych, co oznacza, że przysługiwać od niego będzie skarga kasacyjna, wnoszona i rozpoznawana na zasadach określonych w art. 173 - 192 P.p.s.a., z wyłączeniem ponownego zastosowania art. 179 § 2 P.p.s.a.

Uzasadnienie zmian do art. 181

Zmiana w art. 181 P.p.s.a. polegająca na dodaniu § 2 ma charakter doprecyzowujący.

Kwestia sposobu rozstrzygania w przypadku złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia w praktyce orzeczniczej budziła uzasadnione wątpliwości, czego wyrazem jest uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt II FPS 1/07.

Uzasadnienie zmian do art. 182

Zmiana w art. 182 § 2 P.p.s.a. ma na celu poszerzenie zakresu rozpoznawania skarg kasacyjnych od wyroków na posiedzeniu niejawnym i to bez względu na charakter podstaw kasacyjnych, a więc także przy naruszeniu prawa materialnego.

Taki sposób orzekania nie pozostanie przy tym w dyspozycji Naczelnego Sądu Administracyjnego, lecz będzie zależał wyłącznie od woli stron, a mianowicie o ile tylko strona wnosząca skargę kasacyjną zrzeknie się w niej rozprawy (oświadczenie w tym przedmiocie albo wniosek przeciwny stanowić ma wymóg formalny takiej skargi - art. 176 § 2 P.p.s.a.), a pozostałe strony nie będą temu oponować.

W sprawach takich Naczelny Sąd Administracyjny, pomimo posiedzenia niejawnego, będzie orzekał w składzie trzech sędziów.

Kwalifikowany skład Sądu służyć ma zapewnieniu dokonania kontroli wyroku przy zachowaniu analogicznych standardów, jak przy rozpoznawaniu skarg kasacyjnych od wyroków w pozostałych przypadkach objętych ustawą (art. 181 P.p.s.a.).

Uzasadnienie zmian do art. 188

Zmiana brzmienia art. 188 P.p.s.a. zdecydowanie rozszerza możliwości reformatoryjnego orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, a więc orzekania bezpośrednio także co do samej skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Obecna regulacja, jak wskazuje praktyka, jest w tym zakresie zbyt wąska, gdyż uzależnia rozpoznanie takiej skargi przez sąd kasacyjny od braku naruszenia przepisów postępowania o potencjalnie istotnym wpływie na wynik sprawy.

W związku z tym proponuje się, aby jedyną przesłanką dopuszczalności wydania orzeczenia reformatoryjnego było dostateczne wyjaśnienie istoty sprawy.

Takie podejście zmierza zatem do wprowadzenia jako zasady reformatoryjnego orzekania w postępowaniu kasacyjnym.

Oczekuje się, że także usprawni ono i przyspieszy postępowanie sądowoadministracyjne.

Uzasadnienie zmian do art. 193

Uzupełnienie brzmienia art. 193 P.p.s.a. o zdanie drugie modyfikuje sposób uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji.

W takim przypadku Naczelny Sąd Administracyjny będzie miał możliwość ograniczenia wymogów, jakie musi spełniać uzasadnienie w stosunku do wzorca przewidzianego w art. 141 § 4 P.p.s.a..

Uzyska bowiem fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez wojewódzki sąd administracyjny mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Stan faktyczny odnoszony do przytoczonych przepisów prawa oraz wyjaśnianej podstawy prawnej będzie tym, który został przedstawiony i przyjęty w zaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji.

Uzasadnienie zmian do art. 194

Dodanie w art. 194 w § 1 pkt 1a i 1b jest konsekwencją zmian zaproponowanych w obrębie art. 173 § 1 P.p.s.a. polegających na wyłączeniu możliwości zaskarżenia skargą kasacyjną postanowień o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2 - 4 i art. 220 § 3 P.p.s.a. oraz postanowień o umorzeniu postępowania w ramach art. 161 § 1 P.p.s.a..

W zamian proponuje się, aby środkiem zaskarżenia inicjującym kontrolę instancyjną w tej kategorii spraw było zażalenie, które odpowiada procesowemu charakterowi wyżej wymienionych rozstrzygnięć.

Uchylenie pkt 3 w art. 194 § 1 P.p.s.a. ma związek ze zmianą dokonaną w art. 131 P.p.s.a. (dodanie drugiego zdania).

Przewidziano w nim bezpośrednio zaskarżalność w drodze zażalenia postanowienia zawieszającego postępowanie i postanowienia odmawiającego podjęcia zawieszonego postępowania.

Wprowadzenie zaś pkt 5a jest konsekwencją zmiany w art. 157 P.p.s.a., która przewiduje wydanie postanowienia o odrzuceniu wniosku o uzupełnienie wyroku w przypadku nieterminowego jego złożenia.

Uznano, że tego rodzaju postanowienie o charakterze formalnym powinno być zaskarżalne, podobnie jak postanowienie merytoryczne negatywnie załatwiające taki wniosek.

Zmiana § 4 w art. 194 P.p.s.a.

ma na celu wprowadzenie do postępowania zażaleniowego w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej analogicznie do rozwiązań, jakie przyjęto w nowych przepisach § 4 i § 5 w art. 175 P.p.s.a. dla postępowania kasacyjnego oraz czynności procesowych związanych z tym postępowaniem podejmowanych przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Uzasadnienie zmian do art. 195

Dodanie § 3 w art. 195 P.p.s.a. ma na celu uzupełnienie luki, jaką jest brak regulacji prawnej dotyczącej sytuacji, gdy postępowanie zażaleniowe stanie się bezprzedmiotowe jeszcze przed wojewódzkim sądem administracyjnym (np. strona złoży zażalenie na postanowienie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, a następnie zostanie wydany wyrok uwzględniający skargę).

W takim przypadku sąd ten będzie umarzał to postępowanie, bez konieczności przekazywania zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Uzasadnienie zmian do art. 197

Zmiana brzmienia § 2 w art. 197 P.p.s.a. ma charakter porządkowy.

W istocie bowiem oddaje treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010r., sygn. akt I GPS 1/10, w brzmieniu: „W razie uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego zażaleniem postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub zarządzenia przewodniczącego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie ma zastosowania art. 185 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a.”.

Referendarze sądowi

Intencją proponowanych zmian jest przekazanie referendarzom sądowym wojewódzkich sądów administracyjnych niektórych zadań niesądowych – a zatem niebędących wymierzaniem sprawiedliwości sensu stricte – stanowiących jedynie konieczny element rozstrzygnięcia sprawy i dotychczas powierzonych przez ustawodawcę przewodniczącym wydziałów orzeczniczych.

W przypadku natomiast spraw z zakresu prawa pomocy jako zasadę przyjęto właściwość orzekania przez referendarzy sądowych.

Obecnie w myśl regulacji P.p.s.a. czynności referendarzy sądowych ograniczają się jedynie do prowadzenia postępowań mediacyjnych (art. 116 § 1 P.p.s.a.) i o przyznanie prawa pomocy (art. 258 P.p.s.a.).

Zwiększenie uprawnień i kompetencji referendarzy sądowych w proponowanym zakresie stanowiłoby krok ku zbliżeniu ich obowiązków z obowiązkami referendarzy sądowych w sądach powszechnych.

Proponuje się podobne rozwiązania, jakie zostały przyjęte w Kodeksie postępowania cywilnego.

Proponuje się przypisanie referendarzom sądowym następujących kompetencji:

- wnioskowanie o ustanowienie kuratora na wniosek strony przeciwnej;

- wydawanie zarządzeń o pozostawieniu pisma bez rozpoznania w sytuacji nieuzupełnienia braków formalnych;

- wnioskowanie o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej;

- wnioskowanie do sądu o ustanowienie kuratora spadku;

- wydawanie postanowień o stwierdzeniu prawomocności;

- wzywanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej;

- .wydawanie zarządzeń o zwrocie akt administracyjnych organowi.

Proponowane rozszerzenie uprawnień przyznanych referendarzom sądowym przyczyni się do przeciwdziałania nadmiernemu obciążeniu sędziów.

W ten sposób projektowana regulacja stanowi wykonanie zalecenia nr R (86)12 Komitetu Rady Ministrów Rady Europy dla państw członkowskich z dnia 12 września 1986 r. dotyczącego środków zapobiegania nadmiernemu obciążeniu sądów i jego zmniejszenia.

Wskazano w nim, że jednym ze sposobów realizacji celów określonych w ww. zaleceniu jest stopniowe zmniejszanie obciążenia sędziów zadaniami pozaorzeczniczymi (pkt II zalecenia).

Dodatkowo postuluje się rozpatrywanie niektórych spraw (o mniejszym znaczeniu lub w określonej dziedzinie) osobom (organom) innym niż sądy (pkt III zalecenia).

Wprowadzane zmiany w pełni realizują ten cel.

Dodatkowe kompetencje przyznane referendarzom sądowym na mocy projektu nie wykraczają poza ramy określone w powyższym dokumencie Rady Europy.

Co więcej są zbieżne z przykładami zadań pozaorzeczniczych wymienionymi w załączniku do tego zalecenia.

Ponadto należy podkreślić, że organizacja sądownictwa administracyjnego, w tym określenie zakresu uprawnień referendarzy sądowych, nie podlega harmonizacji na szczeblu prawodawstwa Unii Europejskiej.

Państwa Członkowskie posiadają w tym zakresie prawo do samodzielnego kształtowania tych zagadnień, w związku z przysługującą im autonomią proceduralną.

Wprowadzane zmiany nie są sprzeczne z postanowieniami Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Przyznane na mocy nowelizacji uprawnienia nie są czynnościami będącymi „sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości” w rozumieniu Konwencji.

Tym samym nie budzą one wątpliwości co do ograniczenia prawa do sądu, chronionego na podstawie art. 6 Konwencji.

Uzasadnienie zmian do art. 167a

W celu lepszego wykorzystania kwalifikacji referendarzy sądowych wzorem sądownictwa powszechnego przyznano im dalsze kompetencje obejmujące sprawy niezwiązane z wymierzeniem sprawiedliwości, inne niż sprawy z zakresu prawa pomocy.

Dlatego zachodzi konieczność uchylenia art. 258 § 3 P.p.s.a. i wprowadzenie regulacji mającej zastosowanie ogólne, a nie tylko do prawa pomocy.

W związku z tym wprowadzono możliwość zaskarżania orzeczeń referendarza sądowego, utrzymując dotychczasową nazwę tego środka zaskarżenia (sprzeciw).

W tym przedmiocie wzorowano się na art. 39823 K.p.c.

W proponowanym przepisie przyjęto zasadę, że sprzeciw nie ma charakteru dewolutywnego, gdyż rozpoznaje go sąd, przy którym działa referendarz sądowy, a więc właściwy wojewódzki sąd administracyjny.

Ponadto proponuje się przyjęcie anulującego skutku sprzeciwu, polegające na tym, że w wyniku wniesienia sprzeciwu, sąd rozpoznawałby sprawę jako sąd pierwszej instancji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Uzasadnienie zmian do art. 169

Obecnie artykuł 169 P.p.s.a. stanowi, że prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony oraz w przypadku, o którym mowa w art. 286 § 1 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym, a dopóki akta sprawy znajdują się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym - ten Sąd.

Po pierwsze, proponuje się odciążenie NSA od obowiązku stwierdzenia prawomocności.

Po drugie, proponuje się rozważenie możliwości uzupełnienia powyższej regulacji w ten sposób, że prawomocność orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnego stwierdzać mogliby także referendarze sądowi na posiedzeniu niejawnym.

Uzasadnienie zmian do art. 249a

Wątpliwości w orzecznictwie budzi kwestia, jakiej treści rozstrzygnięcie powinien wydać sąd administracyjny lub referendarz sądowy w sytuacji, gdy strona skarżąca cofnie wniosek w przedmiocie prawa pomocy albo po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu – czyli po formalnym wszczęciu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy – uiści należny wpis w sprawie.

W wyniku zmiany wprowadzona zostanie podstawa do umorzenia postępowania w sprawie prawa pomocy.

Nie uzyskuje akceptacji praktyka umarzania postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w przypadku zaistnienia ww. zdarzeń.

Podkreśla się, że art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. dotyczy jedynie umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn.

Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do postępowań wpadkowych.

Uzasadnienie zmian do art. 252

W związku z przypadkami świadomego podawania przez osoby wnioskujące o przyznanie prawa pomocy nieprawdziwych okoliczności o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, konieczne jest wprowadzenie regulacji, zgodnie z którymi składanie przez stronę oświadczeń w tym przedmiocie następuje pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Przepis art. 233 § 6 Kodeksu karnego rozciąga odpowiedzialność za składanie fałszywych zeznań również na składanie fałszywych oświadczeń.

Należy jednak pamiętać, że podanie przez stronę, nawet w sposób świadomy, nieprawdziwych okoliczności nie rodzi odpowiedzialności karnej, jeżeli strona nie zostanie uprzedzona o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 233 § 2 Kodeksu karnego).

W związku z tym składający oświadczenie byłby w takich przypadkach zobowiązany do zawarcia w nim klauzuli, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Klauzula zastąpi pouczenie o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Należy podkreślić, że przesłanką pociągnięcia do odpowiedzialności karnej jest umyślne wprowadzenie sądu w błąd (w formie zamiaru bezpośredniego lub ewentualnego, tzn. że sprawca musi chcieć oświadczyć nieprawdę lub zataić prawdę albo przewidywać taką możliwość i z tym się godzić).

Nieświadome, niezamierzone, czy przypadkowe złożenie nieprawdziwego oświadczenia, chociażby sprawca mógł błędu uniknąć, jak też działanie lekkomyślne nie wypełniają podmiotowych znamion omawianego przestępstwa (por. wyrok SN z dnia 15 stycznia 1999 r., sygn. akt II KKN 129/97, Orz.

Prok. i Pr.

1999, nr 9, poz. 1 oraz A. Marek Kodeks karny Komentarz, Warszawa 2010).

Uzasadnienie zmian do art. 254

Zmiana jest powiązana z wprowadzeniem w art. 258 § 1 P.p.s.a. jako zasady rozpoznawania spraw związanych z prawem pomocy przez referendarzy sądowych.

Uzasadnienie zmian do art. 256

Wydanie przez Radę Ministrów rozporządzenia na podstawie art. 256 pkt 1 P.p.s.a. będzie związane jedynie z koniecznością uzupełnienia obecnie obowiązującego aktu wykonawczego o klauzulę, o której mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a. i jest konsekwencją zmian wprowadzonych w tym artykule.

Uzasadnienie zmian do art. 258

Zmiana w § 1 polega na wprowadzeniu jako zasady orzekania w sprawach wymienionych w § 2 przez referendarzy sądowych.

Wydaje się, że niecelowe jest angażowanie sędziów do rozpatrywania spraw związanych z prawem pomocy.

Proponowana regulacja wzorowana jest na rozwiązaniach przyjętych w sądownictwie powszechnym.

Zmiana art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. powiązana jest ze zmianą w art. 249 § 2 P.p.s.a., wprowadzającą podstawę do umorzenie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy.

Ponadto rozszerza się uprawnienia referendarzy do wydawania postanowień w przedmiocie cofnięcia prawa pomocy.

Przyznanie tych kompetencji referendarzom sądowym powoduje konieczność uchylenia art. 263 P.p.s.a., zastrzegającego uchylenie przyznanego prawa wyłącznie do właściwości sądu.

Natomiast uchylenie § 3 związane jest z uregulowaniem tej kwestii w art. 167a.

Proponowany § 4 przewiduje również możliwość rozpoznania w szczególnie uzasadnionych przypadkach wniosku o prawo pomocy przez sąd.

Od postanowienia wydanego przez sąd przysługiwałoby zażalenie do NSA.

Uzasadnienie zmian do art. 260

Regulacja wzorowana jest na treści art. 39823 K.p.c.

W sprawach związanych z prawem pomocy wniesienie sprzeciwu nie powodowałoby automatycznej utraty mocy postanowienia lub zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego.

Sąd rozpoznawałby ten sprzeciw w ramach quasi - zażaleniowego postępowania.

Jest to wprowadzenie swoistego poziomego mechanizmu zaskarżalności, co odciąży NSA od rozpatrywania zażaleń na postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, a jednocześnie rozpatrywanie sprzeciwu w składzie trzech sędziów sądu pierwszej instancji nie pozbawi stron gwarancji ochrony jej praw.

Koszty postępowania

Uzasadnienie zmian do art. 206

Zmiana ta ma na celu umożliwienie odstępowania od zasądzenia kosztów w całości lub w części w uzasadnionych przypadkach.

Do tej pory możliwość taką miał tylko Naczelny Sąd Administracyjny (art. 207 P.p.s.a.).

Uzasadnienie zmian do art. 232

Przepis ten precyzuje termin, w którym następuje zwrot z urzędu uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego lub cofniętego.

Zwrot całości uiszczonego wpisu następuje tylko wtedy, gdy pismo zostało odrzucone lub cofnięte przed rozprawą.

Uzasadnienie zmian w art. 234

W orzecznictwie zarysowała się rozbieżność co do kwestii dopuszczalności wezwania strony do uiszczenia opłaty kancelaryjnej pod rygorem jej ściągnięcia na podstawie art. 234 § 2 P.p.s.a. w przypadku, gdy strona złożyła wniosek o doręczenie odpisu wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem, a wymagana opłata kancelaryjna przy jego zgłoszeniu nie została przez nią uiszczona (m.in. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 510/11).

W celu usunięcia wątpliwości zasadnym wydaje się jednoznaczne przesądzenie o konieczności wezwania strony do uiszczenia opłaty.

Czynności te nie mają charakteru orzeczniczego i mogą być powierzone referendarzom sądowym.

Uzasadnienie zmian do art. 239

Propozycję dodania w § 1 pkt 1 lit. g uzasadnia fakt, że jedynym źródłem dochodu uchodźców są na ogół świadczenia przyznane w ramach procedury uchodźczej, a więc skarżący w całości pozostają na utrzymaniu Państwa Polskiego z uwagi na niemożność podjęcia legalnej pracy.

W okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 lipca 2011 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczyło się ponad 100 postępowań w zakresie przyznania prawa pomocy cudzoziemcom starającym się o przyznanie statusu uchodźcy i tylko w 3 przypadkach – z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny, czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a wnioskodawca nie wykonał w zakreślonym terminie wezwania na podstawie art. 255 P.p.s.a. do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywanych przez niego okoliczności – Sąd odmówił przyznania prawa pomocy.

Podobnie w sprawach dotyczących dodatków mieszkaniowych – z uwagi na to, że dotyczą one najuboższej grupy społeczeństwa, uzasadnione jest wprowadzenie wprost zwolnienia w tej kategorii spraw (§ 1 pkt 1 lit. h), a nie kwalifikowanie ich jako spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej – jak to ma miejsce obecnie.

Natomiast projektowany przepis § 2 jest wzorowany na art. 104 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i został dopasowany do specyfiki postępowania sądowoadministracyjnego.

Potrzeba wprowadzenia tego unormowania wynika z treści art. 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2010 r.

Nr 234, poz. 1536, z późn. zm.), dającego organizacjom pożytku publicznego prawo zwolnienia od opłat sądowych na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

Sformułowanie „w ich własnych sprawach” jest wzorowane na treści art. 240 P.p.s.a.

Uzasadnienie zmian do art. 243

Uchylenie § 2 w art. 243 P.p.s.a. wynika z faktu, że nie ma żadnego uzasadnienia aby pełnomocnik ustanowiony z urzędu był automatycznie również pełnomocnikiem w postępowaniu egzekucyjnym.

Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez organy administracji.

Jako odrębne postępowanie jest poddane kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a.

Uzasadnienie zmian do art. 250

Zmiana uwzględnia zgłaszane postulaty wprowadzenia możliwości obniżenia wynagrodzenia przyznawanego pełnomocnikowi z urzędu w sytuacjach, gdy wkład jego pracy jest niewspółmiernie niski do wysokości przewidzianego wynagrodzenia.

Uzasadnienie zmian do art. 253

Proponowana regulacja ma na celu usprawnienie procesu ustanawiania pełnomocników z urzędu, aby nie prowadziło to do opóźnień w rozpatrzeniu sprawy.

Zmiana ta jest powiązana z art. 177 § 1 P.p.s.a. i zmianą art. 177 § 3 P.p.s.a., które przewidują, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu zaczyna biec od dnia wyznaczenia pełnomocnika, co zgodnie z nowoprojektowanym § 2 do art. 253 P.p.s.a. następuje nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia o przyznaniu prawa pomocy.

Uzasadnienie zmian do art. 261

Zmiana ta powoduje, że od zażaleń i sprzeciwów wydawanych w sprawie prawa pomocy nie pobiera się opłat sądowych.

Wznowienie postępowania

Uzasadnienie zmian do art. 276

Zmiana doprecyzowuje sposób odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej w ramach instytucji wznowienia postępowania.

Przepisy powyższe będą miały zastosowanie do skargi o wznowienie postępowania (ocena spełnienia wymogów formalnych skargi o wznowienie).

Natomiast przy rozpoznawaniu skargi będą miały zastosowanie przepisy o postępowaniu przed tym sądem, który wznowił postępowanie (nowe brzmienie art. 282 § 2 P.p.s.a.).

Uzasadnienie zmian do art. 280 i 281

Zmiany w tych przepisach korygują błędne określenie skargi o wznowienie postępowania „wnioskiem”.

Uzasadnienie zmian do art. 282

Zmiana ma na celu sprecyzowanie na podstawie jakich przepisów następuje uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania, poprzez wskazanie, że uwzględnia się skargę, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie, tj. wojewódzkim sądem administracyjnym albo Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Ponadto przepis ten wskazuje rodzaje rozstrzygnięć, jakie mogą być podjęte po rozpoznaniu sprawy w następstwie wznowienia postępowania.

Ocena skutków regulacji

1.

Wskazanie podmiotów, na które oddziałuje ustawa.

Projektowana ustawa dotyczy w szczególności sędziów, referendarzy sądowych i pracowników sekretariatów zatrudnionych w sądach administracyjnych.

Ma ona jednocześnie wpływ na sprawność funkcjonowania tych sądów, a tym samym oddziałuje na strony postępowań sądowoadministracyjnych.

3.

Wpływ regulacji na rynek pracy.

Projektowana ustawa poprzez usprawnienie i przyśpieszenie postępowania sądowoadministracyjnego poprawi konkurencyjność gospodarki oraz ułatwi funkcjonowanie przedsiębiorstw

5.

Wpływ na rozwój regionalny.

6.

Delegacje ustawowe:

7.

Zgodność z prawem Unii Europejskie


corpora: wikisources-pl

text:
Podróż do środka Ziemi

Rozdział XI

Juliusz Verne

Wieczorem wyszedłem na krótką przechadzkę nad brzegiem morza, lecz wróciłem wcześnie do domu, a położywszy się w łóżku zbitem z ordynarnych desek, zasnąłem głęboko.

Po przebudzeniu się, usłyszałem stryja głośno rozmawiającego w sali sąsiedniej; zerwałem się z pościeli, aby iść coprędzej do niego.

Pan Lidenbrock w duńskim języku prowadził rozmowę z jakimś ogromnym i barczystym chłopem, wyglądającym na Herkulesa.

Bystry wzrok jego zapowiadał intelligencyę; oczy miał błękitne, wyraz ich myślący; długie włosy, które w Anglii uchodziłyby za rude, spadały na atletyczne ramiona.

Ruchy miał zręczne, lecz bardzo mało i oszczędnie ich używał; wszystko w nim objawiało nader spokojny i łagodny temperament, a pewność siebie widoczna w całej postawie, dawała odrazu to przekonanie, że człowiek ten własną pracą, wystarczał na swe potrzeby, od nikogo nic nie potrzebował, i robiąc swoje nie dbał o resztę świata.

Uwagi moje nad charakterem tego Islandczyka, wyprowadziłem ze sposobu, w jaki słuchał namiętnej mowy profesora.

Stał najspokojniej z rękami na krzyż założonemi, odpowiadał przecząco lub twierdząco, ale tylko skinieniami głowy.

Słowem, oszczędność gestów doprowadzał do skąpstwa.

Patrząc na tego człowieka, trudnoby doprawdy odgadnąć w nim myśliwego z rzemiosła; zrozumiałem jednak rzecz całą, skoro mnie p. Fridriksson objaśnił, że ten spokojny człowiek poluje tylko na kaczki edredonowe, których puch stanowi największe bogactwo wyspy, a do zbierania onego, rzeczywiście nic potrzeba być nadto ruchliwym.

Na początku lata samica pomiędzy skałami fiordów[1] buduje dość wysokie gniazdo, które wyścieła delikatnemi piórkami, wyrwanemi z pod własnej piersi.

Wtedy to myśliwiec przychodzi i zabiera gniazdo, a samica na nowo rozpoczyna swą pracę i to powtarza się dopóty, póki jej starczy delikatnego puchu; potem samiec wydziera z siebie pierze i to już pozostaje w gnieździe, bo myśliwiec nie jest nań łakomy, jako na produkt nie mający tak wielkiej wartości w handlu; tym sposobem gniazdo jest gotowe, samica siada na niem i znosi jaja, pisklęta się wykluwają, a na rok przyszły, znowu w ten sam sposób powtarza się polowanie na puch edredonowy.

Ptastwo tego gatunku nie wybiera na usłanie gniazda skał spadzistych i nieprzystępnych, z tego też powodu rzemiosło takiego myśliwca nie jest uciążliwe, i z niewielkim trudem dość znaczne zapewnia korzyści.

Wracając do naszego myśliwca, powiem że ta surowa, milcząca i flegmatyczna figura, nosiła nazwisko Hans Bjelke, a przychodził jako przyszły nasz przewodnik, z rekomendacji profesora Fridrikssona.

Cała jego postać, ułożenie i ruchy, dziwny stanowiły kontrast z powierzchownością mojego poczciwego stryja.

Pomimo to, łatwo się ze sobą porozumieli; ani jednemu, ani drugiemu nie chodziło o cenę, bo jeden gotów był przyjąć co mu dadzą, drugi dać tyle, ileby zażądano.

Ugoda więc tu była bardzo łatwą do zawarcia.

Hans zobowiązał się nas zaprowadzić do wioski Stapi, leżącej na południowym brzegu półwyspu Sneffels, u stóp samego wulkanu.

Według obliczeń mojego stryja, była to odległość około dwudziestu dwóch mil, którą wypadało nam przejść w ciągu dwóch dni.

Lecz gdy się dowiedział, że mowa jest o milach duńskich (po 24,000 stóp), musiał odstąpić od pierwotnego obliczenia, a w rezultacie wypadło, że mając na względzie brak dobrych dróg, podróż trwać musi od siedmiu do ośmiu dni.

Cztery konie były zamówione, do przewiezienia nas i bagaży.

Hans według swego zwyczaju miał iść piechotą; znał on doskonale tę część wybrzeża i przyrzekł doprowadzić nas drogą, jak może być najkrótszą.

Według umowy zawartej ze stryjem, Hans obowiązany był nietyko doprowadzić nas do Stapi, ale jeszcze pozostać przy nas w obowiązkach przez cały czas wycieczki naukowej, za wynagrodzeniem trzech rixdalerów na tydzień (około 30 złp.), z tem wyraźnem zastrzeżeniem, że zapłata będzie mu uiszczana tygodniowo i koniecznie w każdą sobotę.

Wyjazd oznaczony był na dzień 16 czerwca.

Stryj chciał przewodnikowi dać zadatek, lecz ten nie przyjął pieniędzy, odpowiadając jednym wyrazem „Effer”, co jak mi stryj wytłomaczył, znaczyć miało później.

Hans po skończeniu umowy natychmiast wyszedł.

– Wyborny człowiek – zawołał stryj – ale ani się domyśla codownej roli, jaką mu przy nas odegrać wypadnie w przyszłości.

– Więc on nam towarzyszyć będzie do…

– Tak jest Axelu, do samego środka ziemi.

Jeszcze przed podróżą zostawało nam całe czterdzieści ośm godzin, które użyliśmy na poczynienie rozmaitych przygotowań i najdogodniejsze rozmieszczenie przedmiotów, sprzętów, narzędzi, broni, zapasów żywności i t. p.

Z narzędzi zabieraliśmy ze sobą:

1) Termometr stustopniowy Eigela, wskazujący sto pięćdziesiąt stopni, co według mego zdania, było albo za wiele, albo za mało.

Za wiele, jeśli trafimy tam na ciepło topiące, bo w takim razie ugotujemy się i bez termometru; za mało, jeśli nam przyjdzie mierzyć stopień temperatury źródeł lub innych materyi, znajdujących się w stanie topnienia.

2) Manometr o zgęszczonem powietrzu, tak urządzony, aby wskazywał ciśnienie wyższych warstw, wywierane na atmosferę poziomu morza.

Barometr zwyczajny nie wystarczyłby na ten wypadek, gdyż ciśnienie atmosferyczne zwiększać się musi, w miarę zagłębienia się pod powierzchnią ziemi.

3) Chronometr fabryki Boissonas (młodszego) w Genewie, dokładnie zastosowany do Hamburskiego południka.

4) Dwie busole: zboczeń i nachyleń.

5) Lunetę nocną.

6) Dwa przyrządy Ruhmkorffa, które za pomocą strumienia elektrycznego, wydają światło dające się przenosić z wszelkiem bezpieczeństwem i nie wiele miejsca zabierające[2].

Arsenał nasz składał się z dwóch karabinów fabryki Purdley Mordley More et Comp., i dwóch rewolwerów Colt’a.

Nie mogłem zrozumieć, dla czego mój stryj koniecznie w broń się zaopatrywał, gdy trudno było przypuścić abyśmy pod ziemią napotkali dzikich ludzi i zwierzęta.

Profesor jednak wielką do broni przywiązywał wagę, a oprócz tego zabrał jeszcze niemały zapas bawełny strzelniczej nieprzemakalnej, która posiada znacznie większą siłę rozprężliwości, aniżeli proch zwyczajny.

Z narzędzi i różnych przyborów mieliśmy: dwie łopaty, drabinę jedwabną, trzy mocno okute kije, siekierę, młotek, gwoździe i haki żelazne, i długi sznur z węzłami.

Wszystko ta stanowiło sporą pakę, gdyż drabina sama miała trzysta stóp długości.

Oddzielną pakę stanowiły zapasy żywności, które w mięsiwie prasowanem, biszkoptach i sucharach, wystarczyć mogły na blizko sześć miesięcy czasu; z napojów mieliśmy trochę wódki jałowcowej, lecz wody brak zupełny.

Stryj cieszył się, że mamy flaszki i manierki, licząc na źródła w których będziemy mogli czerpać wodę, a wszelkie uwagi moje o możliwej nieobecności źródeł pod ziemią, lub o ich temperaturze, pozostały bez skutku.

Dla dokładności w wyliczeniu naszych przyborów podróżnych, dodać jeszcze muszę, że mieliśmy i apteczkę przenośną i znaczny zapas środków pomocniczo-chirurgicznych, na wszelki wypadek, jak: bandaże; szarpie, kompresy, nożyczki, lancety; a we flaszeczkach dextrinę, alkohol do ran, octan ołowiu w płynie, eter, amoniak, i t. d.

i t.

d., wreszcie materyały potrzebne do przyrządów Ruhmkorffa.

Stryj mój nie zapomniał także o zapasie tytuniu, prochu myśliwskiego i hupki, a w trzosie którym był opasany, znajdowała się dostateczna ilość monety złotej, srebrnej i papierowej.

Zaopatrzeni byliśmy także w sześć par butów nieprzemakających, powleczonych smołą i gumą elastyczną.

– Tak odziani, obuci i zaopatrzeni, możemy bezpiecznie puścić się w najdalszą podróż – rzekł do mnie stryj zacierając ręce, a mnie dreszcz zimny przebiegł po całem ciele.

Cały dzień 14-ty zeszedł nam na przygotowaniach; przed wieczorem byliśmy na obiedzie u barona Trampe, w towarzystwie burmistrza i doktora Hyaltalin, najznakomitszego w całym kraju lekarza.

Pan Fridriksson nie był zaproszonym z powodu pewnych nieporozumień z gubernatorem, w jakiejś kwestyi administracyjnej.

Nie rozumiałem ani jednego słówka z całej rozmowy, prowadzonej na tym obiedzie półurzędowym.

Stryj mówił bezustannie.

Nazajutrz przygotowania w zupełności zostały ukończone.

Nasz uprzejmy gospodarz podarował stryjowi, nieporównanie lepszą od Hendersona mapę Islandyi, zrobioną przez p. Olaf Nikolas Olsen, według podziałki 1/480000, wydaną kosztem i staraniem Towarzystwa Literackiego.

Mapa ta wykonaną była według wskazań i prac geodezycznych p. Scheel Frisac, a przeto dla każdego mineraloga stanowiła nabytek nieoceniony.

Ostatni wieczór spędziliśmy na serdecznej gawędce z p. Fridriksson, dla którego w sercu miałem dużo sympatyi.

Noc przespałem niespokojnie.

O piątej ano zbudziło mnie rżenie koni.

Ubrałem się naprędce i wybiegłem na ulicę.

Hans kończył pakowanie naszych tłomoków; robota szła mu bardzo zręcznie, choć naprawdę nie wiele się ruszał.

Stryj więcej krzyczał niż robił, a przewodnik wcale prawie nie zważał na jego rozkazy.

Na szóstą godzinę wszystko było gotowe.

Pan Fridriksson uścisnął nas serdecznie.

Stryj gorąco dziękował mu za gościnność i przyjaźń, jakich nam dał liczne dowody.

Ja pożegnałem go, najlepszą na jaką zdobyć się mogłem łaciną; potem siedliśmy na siodła, a p. Fridriksson jako ostatnie pozdrowienie, rzucił mi na drogę ów wiersz, który Wirgiliusz jakby umyślnie dla nas, podróżników nieświadomych swej drogi, napisał:

Et quacumque viam dederit fortuna sequamur[3].

↑ Tak nazywają we wszystkich krajach skandynawskich wązkie zatoki morskie.

↑ Przyrząd Ruhmkorffa składa się ze stosu Bunzena wprowadzonego w działanie za pomocą dwuchromianu potażu, nie wydającego przykrego zapachu; cewka indukcyjna łączy elektryczność przez stos wywiązaną, z latarnią szczególnego składu.

W tej latarni znajduje się wężownica szklarnia, w której zrobiono próżnię, a wprowadzono następnie kwas węglany lub azot.

Kiedy przyrząd jest czynnym, gaz staje się świetlnym, wydając światło białawe i ciągłe.

Stos i cewka umieszczone są w torbie skórzanej, którą podróżny ma przez siebie przywiązaną na pasie.

Latarnia umieszczona zewnątrz, bardzo dostatecznie oświeca w największej ciemności i dozwala postępować bez obawy wybuchu, pośród najzapalniejszych gazów, i nie gaśnie nawet w największych głębinach wodnych.

↑ Idźmy drogą, jaką nam los nadarzy.


text:
brać, biorę (i bierzę), bierze; brać i wezbrać się (w drogę do...), wybrać się; częstotliwe bierać, z dawnego birać, w złożeniach z przyimkami: zabierać itd.

Znaczyło pierwotnie 'nieść', jak łac. i grec.

ferō; p. brzemię.

Znaczenie przenosi się wielokrotnie, por. niem. ge-bären, Ge-bärde, Ge-bühr; lit.

birti, 'sypać się', berti, 'wiać zboże'.

Przeważnie o złożone czasowniki oparł się trojaki szereg wyrazów, rzeczowników głównie:

1) Od brać, brany: branka, braniec, ubraniec, 'giermek', biblja; wybraniec, w psałterzu; »wybraniecka piechota« Batorego.

2) Od biorę: bierny; spadkobierca; odbiór (odbiorca); zbiór (zbiornik); obiór; ubiór; wybiór (wybioryczny, 'wyborowy'; ale wybiórki przeciwnie: 'odpadki'); rozbiór.

Rzeczowniki te, nie pierwotne, zastąpiły widocznie (por. zbiór lub ubiór) dawniejsze, mianowicie owe pierwotnego szeregu:

3) bor (greckie foros, 'danina', litew.

baras, 'gromada'), t. j. do pierwiastku bher z wokalizacją na -o, np. pobór, poborca; wybór, wyborowy, wyborny, wyborca, wyborczy; zabór, zaborczy; zbór, zastąpione przez zbiór, zachowane w znaczeniu 'synodu', 'synagogi', t. j.

'zgromadzenia'; zborowy.

4) Czwarty szereg, od częstotliwego birać, wyjątkowo ocalał w dawnym języku: obirki.

P. bierka, biernia, brzemię, sobór, ubiór.


corpora: CEN

text:
Zarząd Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa zdecydował 15 grudnia o budowie terminalu ciekłego gazu ziemnego (LNG), czyli gazoportu w Świnoujściu.

Do wyboru były dwie lokalizacje - Świnoujście i Gdańsk.

Wiceprezes PGNiG Tadeusz Zwierzyński powiedział, że o lokalizacji inwestycji przesądziły m.in.: szybsza możliwość uzyskania terenu pod budowę - ziemia jest własnością portu, gminy i nadleśnictwa, krótszy transport drogą morską (z Norwegii) i większe zapotrzebowanie na gaz - bliskość m.in. Zakładów Chemicznych w Policach.

Prezydent Świnoujścia, Janusz Żmurkiewicz powiedział, że budowa gazoportu jest szansą na inwestycje komunalne w mieście, jego szybszy rozwój oraz podniesienie prestiżu także jako bałtyckiego portu morskiego.

Z decyzji zadowolony jest także wojewoda zachodniopomorski, Robert Krupowicz podkreślając, że jest to jedna z najważniejszych inwestycji w dziedzinie bezpieczeństwa gospodarczego Polski.

Po spełnieniu warunków formalno-prawnych będzie możliwe przystąpienie do budowy, której początek przewidziano na rok 2008, a jej zakończenie w 2011 r.