corpora: CEN

text:
Nad rozpisaniem referendum w sprawie prywatyzacji służby zdrowia zastanawia się rząd, a tymczasem w województwie lubuskim część szpitali już jest zarządzana przez prywatne firmy.

Radni powiatu świebodzińskiego właśnie zdecydowali się oddać lecznicę firmie z zewnątrz.

Zgłosiły się już trzy chętne przedsiębiorstwa.

Inny przykład to Skwierzyna.

Jeszcze kilka lat temu szpital w tym mieście miał poważne kłopoty finansowe.

„Szpital wyszedł na prostą, a pacjenci są zadowoleni” - powiedział się zarządzający szpitalem Adam Roślewski ze szczecińskiej firmy Know How.

Samorządowcy ze Wschowy wydzierżawili swój szpital.

Lecznica była w zeszłym roku na skraju bankructwa.

Powiat oddał go na 12 lat w prywatne ręce, a sam przejął 10 milionów złotych długu.

W szpitalu kupiono dużo nowego sprzętu, wyposażono blok operacyjny.

Niedługo remont przejdzie chirurgia, a w lecznicy pojawi się laparoskop.

Rząd rozważa przeprowadzenie referendum w sprawie prywatyzacji, jednak na razie na przeszkodzi stoi obawa, że prywatne firmy nie poradziłyby sobie z prowadzeniem wielooddziałowych specjalistycznych szpitali.


corpora: wikisources-pl

text:
Bannes Dominik, dominikanin hiszpański, professor teologji w Alcala, w Walladolid i w Salamance, um.

w Medina del Campo 1604 r., w 77 roku życia.

Był spowiednikiem św. Teresy, i napisał Kommentarz, w 6-ciu wielkich tomach in fol., na Summę św. Tomasza.

Pisał też kommentarze na Arystotelesa.

Pracom jego brak ścisłości.

Uważają go za ojca predeterminacji fizycznej (ob.

Łaska), mającej na celu pogodzenie wolności człowieka z łaską i wszechwiedzą Bożą.


corpora: openbooks

text:
Alojzy Feliński

Antoni Gorecki

Boże, coś Polskę…

Boże, coś Polskę przez tak liczne wieki

Otaczał blaskiem potęg i chwały,

Coś ją osłaniał tarczą swej opieki

Od nieszczęść, które przygnębić ją miały.

Przed Twe ołtarze zanosim błaganie:

Ojczyznę wolną racz nam wrócić, Panie!

Ty, któryś potem tknięty jej upadkiem

Wspierał walczących za najświętszą sprawę,

A chcąc świat cały mieć jej męstwa świadkiem

W nieszczęściach samych pomnażał jej sławę.

Przed Twe ołtarze… itd.

Niedawnoś wolność zabrał z polskiej ziemi,

A łez, krwi naszej popłynęły rzeki,

Jakże to musi być okropnie z tymi,

Którym ojczyznę odbierasz na wieki.

Wróć naszej Polsce świetność starożytną,

Użyźnij pola, spustoszałe łany,

Niech szczęście, pokój na nowo zakwitną,

Przestań nas karać, Boże zagniewany!

Boże, którego ramię sprawiedliwe

Żelazne berła władców świata kruszy,

Skarć naszych wrogów zamiary szkodliwe

Obudź nadzieję w każdej polskiej duszy.

Boże Najświętszy !

Przez Twe wielkie cudy

Oddalaj od nas klęski, mordy boju,

Połącz wolności węzłem Twoje ludy

Pod jedno berło Anioła Pokoju.

Boże Najświętszy, przez Chrystusa rany

Świeć wiekuiście nad braćmi zmarłymi.

Spojrzyj na lud Twój niewolą znękany,

Przyjmij ofiary z synów polskiej ziemi.

Boże Najświętszy, od którego woli

Istnienie świata całego zależy,

Wyrwij lud polski z tyranów niewoli,

Wspieraj szlachetne zamiary młodzieży.

Gdy naród polski dzisiaj we łzach tonie,

Za naszych braci poległych błagamy,

By ich męczeństwem uwieńczone skronie

Nam do wolności otworzyły bramy.

Jedno Twe słowo, wielki niebios Panie,

W chwili nas z prochów wskrzesić będzie zdolne.

A gdy zasłużym na Twe ukaranie,

Obróć nas w prochy, ale w prochy wolne!

-----

Tekst opracowany na podstawie: Śpiewnik polski, tom I, Lwów 1878

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Antoni Górecki, Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła


text:
Aleksjanie byli pobożném zgromadzeniem, zawiązaném w początku XIV w., w celu pielęgnowania chorych i grzebania umarłych, w czasach, kiedy czarna zaraza pustoszyła Europę.

Nazywali się też Cellites, od cella — grób, a aleksjanami od św. Aleksego, swego patrona, który w początkach V w. w Edessie (Syrja) odznaczył się swą dobroczynnością i swojém zaparciem się.

Mieszkali w północnych Niemczech i w Niderlandach i mieli wiele podobieństwa z beghardami.

Założyciel tego zgromadzenia nazywał się Tibia.

Pius II potwierdził to zgromadzenie 3 St.

1459 r., nakazując, aby składali śluby zakonne; dotąd bowiem żyli bez żadnych ślubów zakonnych.

Syxtus IV przepisał im regułę św. Augustyna (1472) i dał wiele przywilejów, zatwierdzonych później przez Juljusza II i Urbana VIII.

Zgromadzenie to prawie zupełnie zniknęło; garstka z nich znajduje się jeszcze w Akwizgranie, w Kolonji i w Düren.

Nazywano ich także Lollhardami, od lollen, co znaczy w języku ludowym śpiewać pieśni żałobne, po cichu nucić, i przez to często bywali mieszani z lollhardami heretykami, to jest wiklefjanami.

Około tego samego czasu, powstały aleksjanki albo siostry św. Aleksego, zwane także cellitkami albo siostrami czarnemi, w tym samym założone celu co i Aleksjanie.

Znajdują się one jeszcze w Niemczech (w Kolonji i w Düsseldorfie), w Belgii i we Francji.

Cfr.

P. Carl vom h.

Aloys, Kirchl.

Statistik, s. 501 Fehr, Mönchgesch. t.

1 s. 413.

X. M. G.


text:
10.

— Powiem ci — rzekł Voss Krystjanowi, — pod jakiem stale żyjesz wrażeniem.

Otóż jesteś, jak człowiek, który chcąc się zahartować, zrzuca nagle wszystko i wychodzi na mróz.

Jesteś jak człowiek ,który nie powąchawszy nigdy wódki, ni stąd, ni z owąd wlewa całą flaszkę fuzlu w gardło.

Oczywiście padasz na ziemię i zamarzasz na śmierć.

Ale gorsze jest to, że w głębi duszy czujesz wstręt.

Inaczej nawet być nie może.

Pierwiastki twej osobowości mają nad tobą władzę wbrew twej woli, dotykasz mnóstwa rzeczy brudnych, ordynarnych, brzydkich, o których przedtem nie wiedziałeś zgoła.

Potem siadasz, oglądając swe polerowane jeszcze paznokcie z obrzydzeniem, nie mając odwagi sięgnąć po szklankę z wodą, której dotykały usta brudne i spocone ręce.

Tak, tak, najbardziej żal ci rąk własnych.

A cóż ma za cel to wszystko, jeśli komuś żal własnych rąk?

Czyż istotnie ty sam leżysz na tej kanapie?

— Tak sądzę, Amadeuszu.

— Ja nie.

A jeśli zimno ci w nocy, czy ty sam istotnie rozniecasz ogień w tym piecu?

— A któżby inny?

Nauczyłem się lego, wszakże.

— Żali ty sam zaświecasz lampę, podczas gdy za naciśnięciem guzika ongiś jaśniały salony... czy jesteś to ty, we własnej osobie?

Nie i nie.

Spójrz, proszę, na tę zakopcona powałę... pfuj do licha!

O, jakiż musi w tobie tkwić niepokój, jaki tobą wstręt targa!

Czyż możesz sypiać po nocach?

A przebudzenie nie wydaje ci się zwidem złowrogim?

W pięknej swej odzieży idziesz w tłum, a każdy spostrzega niezwłocznie, że nie robił jej lani krawiec, a zaprasowane poprawnie spodnie wywołują szyderstwo.

Wydaje im się, że ich oszukujesz, bowiem największym w oczach biednych oszustem jest bogacz, grający rolę biedaka.

Choćbyś cały majątek rzucił do Sprewy, chyba że chodził będziesz w łachmanach, nie wezmą cię na serjo.

Rozgoryczasz ich tylko, bo uważają to za szarlatanerję i spleen.

Nie znasz ich, nie wiesz jak są zaniedbani i wygłodzeni od długich pokoleń i jak cię za to nienawidzą.

Nie znasz ich interesów, myśli, ni języka, oni zaś nie pojmą nigdy, by ktoś mógł wyrzekać się dobrowolnie lego, co jest, ich krwią serca oblewanem marzeniem i nadzieją, co jest podkładem ich marzeń, zazdrości i gniewu.

Pracują dziesięć, dwadzieścia, trzydzieści lat poto jeno, by oddychać i napełnić żołądek, a ty chcesz by uwierzyli, że tego tylko pożądasz ty, dla którego byli i są zwierzętami roboczemi bez imienia, dla którego rtęć i pył żelaza żre im płuca?

Miljony proletarjatu w codziennych, bezgłośnych walkach ginie za kapitał.

Palacze, czy murarze, tkacze, czy kowale, robotnicy szklarni, czy budujący maszyny, są to żołnierze przywaleni jarzmem służby.

Cóż tedy chcesz czynić?

Jakie bierzesz w rachubę siły duszy i jaki wymiar czasu?

Jesteś narazie graczem, który płaci znaczkami, niebaczny, że je wykupić niebawem musi.

— Wszystko to jest prawda! — przyznał Krystjan.

— A więc?

— W niczem jednak nie wpłynie na moje postępowanie.

— Jeszcze tydzień temu, takiego nabrałeś wstrętu do tej nory, że poszedłeś spać do hotelu Westminster.

— To prawda.

Ale skąd wiesz?

— To obojętne.

Czy chcesz zadusić swa duszę w tej atmosferze?

Poszukaj drogi wyjścia.

Ta Engelschall, jej matka i bral uczynią ci życie piekłem.

W ich szponach gorzej ci będzie, niż biedakowi w pazurach lichwiarza.

Wiesz chyba jakie żywią zamiary, bo dziecku byłoby to jasne.

Dlatego ostrzegam.

Oni i inni, z którymi się wdajesz, do coraz to większej doprowadzać cię będą rozpaczy.

— Nie boję się, Amadeuszu! — oświadczył Krystjan — Nie rozumiem tylko, — dodał zcicha — że to ty właśnie usiłujesz odwieść mnie od tego, co uznałem za słuszne i konieczne.

Voss odparł gwałtownie:

— Położyłeś mi deskę, po której mam dojść do brzegu, czemuż mnie chcesz strącić w przepaść, zanim tam slanę?

Bądź czem jesteś!

Nie zmieniaj się w cień w oczach moich!

Nie zabieraj deski, gdyż w takim razie nie wiem, co się stać może z nami oboma.

Twarz jego przybrała straszny wygląd, a zaciśnięte pięści drżały.


text:
Bolesław Śmiały syn Kazimierza Odnowiciela i Dobrogniewy, ur. 1041 r., wstąpił na tron 1058 r.

Król ten przedstawia się nam jako niepospolitych zdolności wojownik i monarcha, umiejący korzystać z zatargów postronnych książąt, w celu rozszerzenia i utwierdzenia wpływu polskiego, mianowicie w Węgrzech i na Rusi.

Zbiegły do Polski z synami Bela, książe węgierski, zięć Mieczysława II, wzywał pomocy siostrzeńca, przeciwko bratu Andrzejowi, który zaręczył syna swego Salomona z córką cesarza Henryka III († 1056) i ogłosił go następcą tronu.

Andrzej ufał w pomoc Henryka IV, który był bratem narzeczonej Salomona.

B. przeprowadził Belę do Węgier.

Andrzej wystąpił z nadesłanemi hufcami z Niemiec i Czech.

Szala zwycięztwa zdawała się przechylać na stronę Andrzeja.

Atoli porażony na głowę nad rzeką Cissą, spadł z konia i śmiertelną otrzymał ranę (r. 1061).

Ukoronowaniem Beli kończą się dzieje tej wyprawy.

B. zwrócił swój oręż przeciwko innemu sprzymierzeńcowi cesarza Henryka IV.

Wratysław, książę czeski, wstąpiwszy na tron po bracie Spitygniewie, nie chciał wyznaczyć działu bratu Jaromirowi, jako przeznaczonemu do stanu duchownego.

Ten znalazł schronienie i opiekę w Polsce.

B. w powrocie z Węgier, spotkał się z wojskami Wratysława.

Atoli ten nie przyjął wyzwania i ratował się, pod osłoną nocy, ucieczką.

Wkrótce zawarł Wratysław z Bolesławem przymierze, otrzymawszy za żonę siostrę jego Świętochnę (1063 r.).

W tymże czasie umarł Bela.

Zajęty był wtedy B. wyprawą przeciwko Prusakom, którzy nie płacili od pewnego czasu haraczu i najeżdżali pograniczne ziemie.

Rozgromił ich i nakłonił wielu z pogan do przyjęcia Chrztu św. Zastał B. po powrocie do Krakowa synów Beli: Gejzę, Lamberta i Władysława, którzy uciekli z Węgier, skoro cesarz przybył tamże z kilkoletnią siostrą Zofją, narzeczoną Salomona, i wprowadził go na tron.

Przeprowadził B. synów Beli do Węgier.

Stanęła wkrótce za jego staraniem ugoda pomiędzy braćmi.

Salomon otrzymał panowanie nad dwiema częściami kraju, Gejza z braćmi otrzymał trzecią (1065 r.).

Po powrocie do kraju, założył B. klasztor benedyktynów w Mogilnie.

Spokrewniony z książętami na Rusi, przez matkę Dobrogniewę i żonę Wisławę, córkę Wiaczesława, księcia smoleńskiego, przyjął B. udział w ich zatargach.

W skutku podziału państwa Jarosława W. pomiędzy synów, wyniknęły nieustanne spory i najazdy.

Wygnany z Kijowa najstarszy z synów Jarosława, Izasław, udał się pod opiekę Bolesława.

Nie odmówił on pomocy wujowi swej żony i wprowadził go do Kijowa 1068 r.

Wygnany powtórnie Izasław, błagał o pomoc 1073 r.

Z powodów dostatecznie nierozjaśnionych, nie uczynił B. zadość temu wezwaniu.

W następnym dopiero 1074 r. wypowiedział wojnę braciom Izasława, zdobył Przemyśl i zawarł przymierze w Włodzimierzu, na mocy którego zwrócono Polsce grody czerwieńskie (Bielowski, Monumenta I 370).

Ukończywszy pomyślnie wyprawę na Rusi, udał się B. do Węgier i osadził na tronie Gejzę, prześladowanego przez Salomona.

Czyn ten oburzył Henryka IV i Wratysława, których Salomon był wiernym sprzymierzeńcem.

Monarchowie ci toczyli właśnie w tej chwili spory ze Stolicą Apost. o inwestyturę.

Przeciwnie, B. w dobrym dotąd pozostawał stosunku z Ojcem ś., jak to okazuje się z listu Grzegorza VII z 1075 r.

W t. r. przysłał Ojciec ś. legata swego do Polski.

W wyprawie Bolesława na Czechy r. 1076 dopomagali mu Oleg i Światosław, ruscy książęta.

W końcu t.

r., w uroczystość Bożego Narodzenia, koronował się na króla, w przytomności 15 biskupów (Lambert Hersfeldski — Pertz V 255).

R.

1077 przypada ostatnia wyprawa Bolesława na Ruś.

Opisuje ją Długosz, lecz czerpie szczegóły z nieznanych źródeł.

Nestor podaje tylko, że Polacy przeprowadzili Izasława, gdy Wszewołod wystąpił przeciwko niemu z wojskiem.

Bracia spotkali się na Wołyniu i zawarli pokój, w skutku którego Izasław zasiadł na kijowskim tronie, 15 Lipca 1077 r.

(Nestor).

Postępując dalej za świadectwem Mistrza Wincentego i Długosza, dowiadujemy się, że w czasie tej ostatniej wyprawy wybuchło powstanie ludowe w Polsce.

Według opowieści kronikarza: niewolnicy uwodzili żony rycerzy, obwarowali miasta, zajęli siedziby swych panów i wracającym nietylko przystępu wzbraniali, lecz wojnę nawet wydali.

Rycerze samowolnie opuszczali obóz króla i srogo karali niewolników.

Król, według tegoż podania, wróciwszy do kraju, mścił się za zbiegostwo rycerzy, wyrzucał im obrazę majestatu, oskarżonym zaś o cudzołóztwo niewiastom kazał przystawiać szczenięta do piersi.

Szczegóły pomienionej powieści, jako niepoparte świadectwém współczesnego wypadkom pisarza, otwierają pole do wielu przypuszczeń, lecz nie wyjaśniają całego wątku sprawy.

Przyznając atoli wiarogodność powszechnego podania, krążącego w XII jako i w XIII w.

(Mistrz Wincenty i Żywotopisarz św. Stanisława), niezbitego dotąd żadnym innym pozytywnym dowodem, wyprowadzamy wnioski następujące: najprzód, że doraźne, niesprawiedliwe wyroki, oburzyły rycerstwo przeciwko królowi; następnie, że Stanisław z Szczepanowa, biskup krak., wystąpił z napomnieniami, później z pogróżkami przeciwko Bolesławowi.

Karcił mąż ten naganne obyczaje króla i domagał się odmiany w rządzie, stając w obronie zagrożonej sprawy wiary i obyczaju.

Gwałtowny umysł monarchy nie ścierpiał tych napomnień, więc, w przystępie gniewu, zamordował biskupa, odprawiającego Mszę Św., w kościele na Skałce 8 Maja 1079 r.

Czyn ten sprowadził na głowę Bolesława klątwę Kościoła i powszechne oburzenie narodu.

Zarzuty przeciwko św. Stanisławowi, podnoszone przez niektórych dzisiejszych pisarzy, nie opierają się na krytycznej podstawie.

Prawdopodobnem jest, że bp krakowski wzywał współdziałania innych biskupów, w sprawie obchodzącej ogół Kościoła.

Poczytali to stronnicy Bolesława za zdradę królewskiego majestatu.

Ztąd zapewne pochodzi owo wyrażenie w kronice Marcina Galla, które tak wielu różnych stało się źródłem domysłów.

Historjograf Bolesława Krzywoustego starał się widocznie zręcznym, dwuznacznym zwrotem, wywikłać z trudnego położenia mówiąc: „Ani bowiem uniewinniamy zdrajcę biskupa, ani pochwalamy króla, który zemścił się tak niegodnie“ (Neque enim traditorem episcopum excusamus, neque regem vindicantem sic se turpiter commendamus).

Cała zresztą hipoteza o spisku św. Stanisława z Czechami, nie poparta jest żadnym dowodem.

Wysnuto ją z owego wyrażenia Galla traditor i z podania kronikarza Dubrawjusza (1551), że Wratysław, ks. czeski, wraz z żoną Świętochną, siostrą Bolesława, nakłaniali go napróżno do poprawy obyczaju.

Jedyny źródłowy współczesny pisarz Marcin Gallus, unika bliższego wyjaśnienia sprawy, która więc znaną jest nam tylko na mocy podania późniejszych kronikarzy.

Dzieje Bolesława, po wygnaniu z kraju (1080 r.), pokryte są tajemnicą.

Wiemy tylko, że schronił się pierwiastkowo do Węgier.

Różne są podania o okolicznościach, poprzedzających chwilę jego skonu.

Najprawdopodobniej zakończył życie w Karyntji, w ossjackim klasztorze benedyktynów, gdzie odkryto grobowiec z napisem: „Rex Boleslaus Poloniae, occisor S. Stanislai Episcopi Cracoviensis.“ Pozostawił syna jedynego Mieczysława, który umarł w młodych latach.

Cf. Kronika Marcina Galla, Wincentego zwanego Kadłubkiem, Długosza, Nestor, Kozmas Pragski i inni.

Z nowszych opracowań wymieniamy Lelewela: „Stracono obywatelstwo stanu kmiecego w Polsce, a Bolesława Śmiałego upadek.“ To ostatnie w dziele: Polska wieków średnich II str. 185.

Najwięcej zastanawiano się nad stosunkiem Bolesława do św. Stanisława; Tadeusz Czacki, w przypiskach do historji Naruszewicza, wyd.

Mostowskiego; Maciejowski, w dziele: Polska aż do pierwszej półowy XVII w., pod względem obyczajów i zwyczajów, t. IV str. 282; August Bielowski, Monumenta Poloniae, t.

1, podał parę dokumentów, odnoszących się do tej epoki.

Maurycy Dzieduszycki, w rozprawie: Święty Stanisław, w obec dzisiejszej krytyki, zestawił spostrzeżenia różnych pisarzy, w przedmiocie stosunków Bolesława Śmiałego do św. Stanisława, i nader trafne wyprowadził z nich wnioski, wręcz przeciwne tym historykom, którzy, na moc swoich kunsztownych domysłów, wielkiego i świętego męża zamienić chcieli na intryganta i buntownika.

Cf. Przegląd Katol.

1871 r. n. 7.

8.

W.

Ch.


text:
Wincenty Pol

(Leci liście z drzewa…)

O luba Polsko!

krwią zbroczona niwo!

Los zajrzał twoim wawrzynom,

Ale im więcej jesteś nieszczęśliwą,

Temeś droższą twoim synom…

J. U. Niemcewicz

Leci liście z drzewa,

Co wyrosło wolne;

Znad mogiły śpiewa

Jakieś ptaszę polne:

Nie było — nie było,

Polsko, dobra tobie!

Wszystko się prześniło,

A twe dzieci w grobie.

Popalone sioła,

Rozwalone miasta,

A w polu dokoła

Zawodzi niewiasta.

Wszyscy poszli z domu

Wzięli z sobą kosy;

Robić nie ma komu,

W polu giną kłosy.

Kiedy pod Warszawą

Dziatwa się zbierała,

Zdało się, że z sławą

Wyjdzie Polska cała.

Bili zimę całą,

Bili się przez lato;

Lecz w jesieni za to

I dziatwy nie stało.

Skończyły się boje,

Ale pusta praca;

Bo w zagony swoje

Nikt z braci nie wraca.

Jednych ziemia gniecie,

A inni w niewoli,

A inni po świecie

Bez chaty i roli.

Ni pomocy z nieba,

Ani z ludzkiej ręki,

Pusto leży gleba,

Darmo kwitną wdzięki.

O Polska kraino!

Gdyby ci rodacy,

Co za ciebie giną,

Wzięli się do pracy

I po garstce ziemi

Z ojczyzny zabrali,

Już by dłońmi swemi

Polskę usypali.

Lecz wybić się siłą,

To dla nas już dziwy;

Bo zdrajców przybyło,

A lud zbyt poczciwy.

-----


text:
Awinjon, Avignon, Avenio Cavarum.

Miasto i jego obwód, formując hrabstwo Awinjońskie czyli Wenesseńskie (comitatus Vindascinus), w Prowancji, należącej poprzednio do hrabiów Tuluzy, w skutek wojny z albigensami, przeszły w posiadanie Papieży, od r. 1274 — 1790.

Awinjon był też rezydencją Papieży przez 70 lat z górą.

Kiedy rewolucja włączyła je do terrytorjum francuzkiego, r. 1801 Awinjon, jako miasto stołeczne departamentu Vaucluse, obrany został za metropolję, z biskupstwami: Montpellier, Nimes, Valence i Viviers.

Stolica biskupia Awinjonu sięga, podług tradycji, 70 r. po Chrystusie; miasto i jego terrytorjum zostało nawrócone do chrześcjaństwa przez św. Martę, siostrę św. Łazarza.

Według podania, pierwszym biskupem był tu św. Rufus, uczeń św. Pawła.

Liczba biskupów, których imiona zostały zachowane, dochodzi do 85.

Sykstus IV erygował r. 1475 w Awinjonie arcybiskupstwo.

W obręb tego arcybiskupstwa weszły dawne djecezje: Carpentras, Orange, Vaison, Apt i część biskupstwa Cavaillon.

Podzielone jest na 3 archidjakonaty, 4 archipresbyteraty i 22 dekanatów.

Dusz liczy 264,000.

Kanonicy, z przywileju nadanego przez Klemensa X, noszą ubiór chóralny, podobny do ubioru kardynalskiego, na pamiątkę pobytu Papieży.

Seminarjum, liczące około 65 alumnów, zostaje pod kierunkiem sulpicjanów.

Djecezja ma 9 probostw pierwszej klassy, 19 drugiej, 139 trzeciej klassy, 131 wikarjuszów i 34 kapelanów.

Prócz tego, są tu różnych reguł zakonnicy i zgromadzenia religijne.

Sobory.

1 Sobór r. 1080, odprawiony przez Hugona de Die, legata Stolicy Apostolskiej, złożył Acharda, uzurpatora stolicy arelateńskiej, i wybrał biskupa Gibelina.

2.

R.

1209, pod prezydencją legata Milo, przeciw albigensom.

Pierwszy kanon tego soboru wkłada na biskupów obowiązek częstego kazywania do ludu.

Inne zwalczają zepsucie obyczajów w Prowancji i herezje, wzbraniają żydom urzędów publicznych, bronią wolności Kościoła.

Krewni morderców wielu duchownych, mianowicie Piotra z Castelnau, zostali, aż do trzeciego stopnia, wyłączeni od beneficjów; mieszkańcy Tuluzy ekskommunikowani, razem z ich hrabią Rajmundem (Collect Conc., t. XI.

Hurter, Innocent III ad ann.

1209).

— 3.

R.

1279, pod prezydencją Piotra de Languissel, arcyb.

arelateńskiego, karci kradzieże kościelne, gwałty względem duchownych i lekceważenie cenzur kościelnych.

— 4.

R.

1282, pod prezyd.

Amalryka, arcyb.

arelat.

Jedenaście kanonów tego soboru nakazują święcenie niedzieli i odwiedzanie kościoła parafjalnego, przynajmniej w niedziele i święta.

— 5.

R.

1326 odbył się, w obecności Pap.

Jana XXII (Gall.

Christ, t. I).

W 59 kanonach podaje przepisy o własności i jurysdykcji kościelnej.

— 6.

R.

1337 ponowiono i utwierdzono dekrety poprzedniego soboru; obowiązano wiernych do kommunikowania na Wielkanoc, z rąk własnego pasterza.

Rozciągnięto do wszystkich duchownych post sobotni, na miejsce środowego.

Pap.

Benedykt XII był naówczas w Awinjonie (Gall.

Christ, t. I).

— 7.

R.

1457, pod prezyd.

Piotra, kardynała de Foix, arcyb.

arel., legata w Awinjonie.

Celem tego soboru było potwierdzenie dekretu 33 sessji soboru bazylejskiego, tyczącego się Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Panny.

Zabrania, pod karą ekskommuniki, podkopywać wiarę w Niepokalane Poczęcie i rozprawiać publicznie w tym przedmiocie.

Pasterze zostali zobowiązani oznajmić o tém swym wiernym (Coli.

Conc.

Labb. t. XIII). (v.

Guerber).


text:
256.

Rzecz to jest djable zawiła.

I nawet nie wiem, co człek na tem wskóra,

Choćby i doszedł: z potęg twórczych, która,

Czy ruch, czy siła,

Wpierw się zrodziła?

To jest: czy jaje było wprzód, czy kura?


text:
←Poniedziałek Pamiętnik pani Hanki

Między mną i Totem wszystko skończone.

Jestem z tego powodu bardzo zadowolona.

Należało tak postąpić już dawno.

Stało się to tak.

Obudziłam się bardzo wcześnie i włączyłam telefon.

O ósmej przyszedł fryzjer, w kwadrans potem zadźwięczał dzwonek aparatu.

Wzięłam słuchawkę, lecz okazało się, że to dzwoni Mirski.

Nic nie wiedział o tym, żeśmy się wczoraj z Totem poprztykali, gdyż zapytał, jakie mamy (to znaczy Toto i ja) projekty na dzisiejszy dzień.

Odpowiedziałam mu, że jeszcze nie wiem, gdyż Toto śpi.

– Jak to śpi? – zdziwił się.

– Przecież był tu u mnie przed godziną.

Oniemiałam.

Więc wstał i nie zatelefonował do mnie.

„Ano, dobrze – pomyślałam sobie.

– Obraziłeś się, więc się sam przeprosisz”.

Zaproponowałam Mirskiemu przejażdżkę sankami.

Zgodził się z radością.

O dziesiątej już byliśmy na dole.

W chwili gdy przejeżdżaliśmy koło kina, minęły nas sanki.

Nie uwierzyłam własnym oczom.

Siedział w nich Toto obok miss Normann.

Toto speszył się trochę, ale ukłonił mi się z chłodną emfazą.

Ponieważ ta wydra nie patrzyła w naszą stronę, mogłam i ja sobie pozwolić na demonstrację: ani drgnęłam.

Mirski zauważył, że nie odkłoniłam się, lecz o nic nie zapytał.

To było bardzo taktowne z jego strony.

Takiego zachowania się nie mogłam już Totowi przebaczyć.

Przeholował.

Wprost nie umiem opisać swojej wściekłości.

Nie o niego mi oczywiście chodziło, lecz o moją ambicję.

Tak mnie skompromitować!

I jeszcze afiszować się publicznie!

W pierwszej chwili powzięłam postanowienie, by natychmiast wyjechać, gdy się jednak trochę uspokoiłam, doszłam do przekonania, że byłoby to niezręczne.

Dałoby do zrozumienia Totowi, że mi na nim zależy.

Muszę zostać tu co najmniej dwa dni.

Nawet źle zrobiłam, że mu się nie odkłoniłam.

No, ale trudno.

Stało się.

Po powrocie do hotelu napisałam długi i bardzo serdeczny list do Jacka.

To jest najlepszy człowiek, jakiego znam.

Gotowam mu nawet wybaczyć tę bigamię.

Przynajmniej z jego strony nie czekają mnie takie niespodzianki, jak ze strony Tota.

Jadłam obiad z Larsenem.

To szczęście, że on przyszedł.

Ogromnie ułatwiło mi to sytuację.

Ta wydra była sama, a całe moje towarzystwo hałaśliwie ucztowało w końcu sali.

Udawałam rozbawioną, czym zdaje się, mój towarzysz był trochę przestraszony, gdyż opowiadał mi nudne rzeczy o Rosji i tamtejszych stosunkach.

Toto widocznie rozmyślnie usiadł plecami do sali.

Ciekawa jestem, w jaki sposób on im tłumaczy, że nie jesteśmy razem.

Na pewno wymyślił jakieś bardzo głupie kłamstwo.

Mniejsza zresztą o to.

Wróciłam do siebie.

Byłam bliska płaczu.

Coś niedobrze jest z moimi nerwami.

Nie mam się czemu dziwić co prawda.

Każda inna kobieta na moim miejscu po tylu przeżyciach dostałaby pomieszania zmysłów.

A tu jeszcze ten Toto.

Wreszcie o piątej raczył do mnie zatelefonować.

– Czym mogę służyć? – zapytałam zupełnie spokojnie.

– Czy mogę wstąpić do ciebie na chwilę?

Chciałbym z tobą pomówić.

– O czym? – powiedziałam takim tonem, że musiał przyjąć to jako stwierdzenie faktu, że zupełnie nie mamy o czym ze sobą mówić.

Zamilkł też na chwilę, a później odezwał się niepewnie:

– No, przecież w jakiś sposób musimy się porozumieć.

Już wprost dlatego, by nie wyglądało to dziko.

Ze względu na ludzi.

– Więc dobrze – zgodziłam się.

– Pod jednym wszakże warunkiem...

– Mianowicie?...

– Obiecasz mi, że nie będziemy mówili o niczym innym, jak tylko właśnie o formie zakończenia naszej przyjaźni.

– Przyrzekam ci to.

W pięć minut później przyszedł.

Po raz pierwszy przyjrzałam mu się zupełnie obiektywnie.

Wprost pojąć nie umiem, jak mogłam mieć z nim coś wspólnego.

On jest po prostu wulgarny.

Oczywiście na pewnym poziomie.

Ale wulgarny.

Superkoncentrat pospolitości.

Mógłby służyć jako foremka do fabrykowania takich właśnie ludzi jak on, pozbawionych jakiejkolwiek wewnętrznej treści, szablonowo ułożonych, dobrze urodzonych i niepotrzebnie istniejących.

Ukłonił się i nie wyciągnął ręki, widocznie w obawie, że mu swojej nie podam.

Obawa była bardzo uzasadniona.

Wskazałam mu fotel i sama usiadłam.

– Właściwie – zaczął – po twoim nieodkłonieniu się nie miałem już prawa odzywać się do ciebie.

Przyznasz jednak...

– Znajduję – przerwałam – że nie miałeś prawa już wcześniej.

– Co przez to rozumiesz?

– Rozumiem, że mogłeś uprzedzić o tej manifestacji, która wobec wszystkich ludzi zrobiłeś, afiszując się z tą lafiryndą.

Naraziłeś mnie na to, że Mirski zorientował się błędnie w sytuacji.

W jego oczach wyglądam na nieszczęśliwą i porzuconą przez ciebie, godną pożałowania istotę.

Tak się nie postępuje.

Oczywiście nie mam nic przeciwko temu, byś przed całą Krynicą popisywał się swoimi sukcesami u wszystkich międzynarodowych awanturnic, jakie tylko są na świecie.

To twoja sprawa.

Ale mogłeś przynajmniej mnie o tym uprzedzić.

Tak przynajmniej ja rozumiem przyzwoitość.

– Niestety, odebrałaś mi możność takiego uprzedzenia – powiedział.

– Wczoraj mało pięćdziesiąt razy telefonowałem.

Nie raczyłaś nawet podnieść słuchawki.

Kilka razy pukałem do drzwi.

Nie raczyłaś odpowiedzieć.

Cóż więc miałem zrobić?

– Mogłeś zatelefonować rano...

– Ach, tak?

Rano...

I po co?...

By przekonać się, czy ci zły humor nie przeszedł.

Jakąż miałem gwarancję, że zdobędziesz się na tyle łaski i zechcesz ze mną mówić?

Przyjeżdżam do ciebie i tylko dla ciebie.

Męczę się, nie śpię, a ty mnie tak przyjmujesz.

Nie, moja droga.

Nic sobie nie mam do wyrzucenia.

– Mniejsza o to.

Ja jestem odmiennego zdania.

Ale to już nie jest ważne.

– Właśnie – przyznał bezczelnie.

– A zatem?...

– Jakkolwiek czujemy do siebie żal... – zaczął.

Przerwałam mu:

– Nie czuję do ciebie żadnego żalu.

– Więc wszystko jedno, jak to nazwiemy.

– Wcale nie wszystko jedno.

Wychodząc z tego założenia, możesz swoim przyjaciołom opowiedzieć, jak rozpaczam.

– Hanko – spojrzał na mnie z wyrzutem.

– Wiesz przecież dobrze, że nigdy bym czegoś podobnego nie powiedział.

Że nigdy i z nikim o tobie nie mówiłbym w sposób inny, jak tylko w najprzyjaźniejszy.

– Nie mam na to najmniejszej gwarancji.

– Więc daję ci słowo.

Nie wiem, dlaczego mnie znienawidziłaś tak nagle, ale ja zachowam dla ciebie te same uczucia, które żywiłem zawsze.

Podniosłam brwi.

– Ach, co za rewelacja.

Żywiłeś dla mnie jakieś uczucia?

Nigdy bym tego nie przypuszczała.

Toto poruszył się nerwowo na fotelu i odezwał się tonem już zupełnie obrażonym:

– Mieliśmy nie mówić o przeszłości.

– To ty zacząłeś.

– Niech i tak będzie.

Ale już kończę.

Zatem chcę ci zaproponować, byśmy nasze stosunki ułożyli w sposób nie rzucający się ludziom w oczy.

Spotykamy się przecież tak często.

Nie mówię już o Krynicy, gdzie mieszkamy w jednym hotelu.

Ale i o Warszawie.

Po co mamy dawać żer plotkarzom?

Sądzę, że nie sprawia ci to szczególniejszej przykrości.

Przecież i tak witasz się z wieloma osobami obojętnymi lub z takimi, których nie lubisz.

Unikniemy gadania.

A to najważniejsze.

Chodzi mi tylko o zachowanie pozorów.

– To niezbyt zręcznie do tego się zabrałeś.

Pięknie zachowujesz pozory, gdy tak gwałtownie i publicznie atakujesz tę rudą Angielkę.

A nie zadajesz sobie trudu podczas obiadu, by się ze mną przywitać.

Zaprotestował gwałtownie:

– Byś ponownie nie odpowiedziała na mój ukłon?

Bądźże sprawiedliwa.

A jeżeli ci sprawia przykrość, że spędzam trochę czasu z tamtą panią, mogę z tego zrezygnować.

– Mnie?...

Mnie przykrość!...

Jesteś paradny.

A cóż mnie to może obchodzić?

Miej z nią nawet czternaścioro dzieci.

Twoja zarozumiałość przechodzi wszelkie granice.

Ja miałabym martwić się z tego powodu, że ty asystujesz komuś, czy zabiegasz o czyjeś względy.

Był okropnie zły, lecz nic nie odpowiedział.

Wobec tego oświadczyłam:

– Więc dobrze.

Zgadzam się na twoją propozycję.

Przy spotkaniach będziemy się zachowywali tak jak dawniej.

Oczywiście tylko w obecności ludzi.

Podkreślam tylko, że nikogo tym nie wprowadzimy w błąd, jeżeli jednocześnie będziesz się afiszował z tą kobietą.

To wyrzeczenie się niewiele by cię nawet kosztowało.

Zabawię tu najwyżej jeszcze dzień lub dwa.

– Nie kosztowałoby mnie w żadnym razie, chociażby dlatego, że ja wyjeżdżam jeszcze dzisiaj.

– Wyjeżdżasz? – zdziwiłam się.

– Dlaczego?

– Co za dziwne pytanie.

Przyjechałem tu przecież dla ciebie.

Spojrzałam nań podejrzliwie.

– A ona?

Również wyjeżdża?

Wyraźnie się zmieszał.

– Nie mam pojęcia.

Skądże mogę wiedzieć?

– Byłby to bardzo zabawny zbieg okoliczności – zaśmiałam się.

– Jak to? – zawołał z oburzeniem.

– Podejrzewasz, że umówiłem się z miss Normami i że wyjeżdżamy razem?!

– Nie interesuje mnie to – wzruszyłam ramionami.

– Nie masz za grosz serca.

– O, nie, mój drogi.

Mam go aż za wiele.

Jeżeli czegoś mi brak, jeżeli czegoś było mi brak, to właśnie rozsądku, gdy to serce źle lokowałam.

Nigdy nie umiałeś mnie docenić.

Zerwał się oburzony.

– Ja nie umiałem?

Ja?

Bądżże sprawiedliwa, Hanko.

Nikogo i niczego nie ceniłem tak w życiu, jak ciebie.

I ty o tym wiesz najlepiej.

Co prawda miał słuszność.

Nawet zanadto popisywał się swoją miłością do mnie.

Ostatecznie nie zasługiwał aż na tak bezwzględne potraktowanie tego wybryku z mojej strony.

Ani przez chwilę, ma się rozumieć, nie myślałam o przebaczeniu.

Doznałam od niego zniewagi, a o zniewagach mi wyrządzonych nie umiem zapominać, chociaż bynajmniej nie jestem mściwa.

Powiedziałam:

– Przypuśćmy, że tak było istotnie.

Ale mieliśmy mówić wyłącznie o zachowaniu decorum.

Więc cóż?...

Czy nie sądzisz, że byłoby wskazane, bym się pokazała przy kolacji z tobą i z całym twoim towarzystwem?

– Jak to przy kolacji?

Przecież przed kolacją wyjeżdżam.

– No, tak.

Miałeś taki zamiar.

Ale nic cię nie zmusza do tak nagłego powrotu.

Zawahał się.

– Oczywiście nic...

Chociaż z drugiej strony... właściwie... niektóre sprawy wymagają mojej obecności w Warszawie.

Ma przyjechać pan Gołębiowski ze sprawozdaniem.

Sam mu wyznaczyłem jutrzejszy dzień...

Nie wypadałoby...

– Pan Gołębiowski bywa w Warszawie co dwa tygodnie – zauważyłam chłodno – i siedzi w Warszawie po kilka dni.

Może poczekać.

– Są zresztą i inne rzeczy.

Wolałbym wyjechać dzisiaj.

– Więc wyjedź.

Niech ci się nie zdaje, że cię zatrzymuję.

Doskonale możesz to zrobić po kolacji.

Kręcił się na fotelu, jakbym go przygwoździła widelcem.

Teraz już nie miałam najmniejszej wątpliwości, że chodzi o miss Normann.

Najprawdopodobniej obiecał jej, że ją zabierze swoim samochodem.

Do tego żadną miarą nie mogłam dopuścić.

Byłby to dla niej triumf zbyt już wielki.

– Kazałem już spakować swoje rzeczy – westchnął Toto.

– Więc teraz każesz je rozpakować.

– Wymówiłem pokój.

Przy tym tłoku nie wiem, czy już ktoś nań nie czeka.

Nie miałbym gdzie nocować.

– Po cóż masz nocować?

Wyjedziesz przecież na noc.

Postanowiłam być nieustępliwa.

Niech ta wydra wie, że jeszcze ja tu mam coś do powiedzenia.

Toto był zupełnie zakłopotany.

Zerkał w moją stronę niepewnie i w duchu przeklinał pewno swój pomysł rozmówienia się ze mną.

Wiedziałam, że nie starczy mu odwagi na postawienie sprawy otwarcie.

Nienawidzę tego ciamajdy.

Prawdziwy mężczyzna na jego miejscu oświadczyłby mi po prostu:

– Nigdy nie zmieniam swoich planów.

Jeżeli zaś chcesz zachować pozory, służę ci.

Zejdziemy teraz razem na podwieczorek i pokażemy się wszystkim.

Toto kręcił guzik przy marynarce i milczał.

Zapytałam go:

– To chyba wszystko, cośmy mieli do omówienia.

Nieprawdaż?

– Tak.

Ale...

Z tym moim wyjazdem...

Udałam oburzenie.

– Jak to?

Robisz kwestię z kilku godzin?...

Wymagasz, bym dla zachowania pozorów zmuszała się do obcowania z tobą, bym świeciła oczyma przed wszystkimi po afroncie, który mi wyrządziłeś, a sam nie możesz się zdobyć nawet na taką drobną ofiarę jak odłożenie wyjazdu do wieczora?!

Wybacz, ale to już jest zbyt rażące!

Wstałam i dodałam stanowczo:

– Mniejsza zresztą o to.

Rozmowę uważam za skończoną.

Gdy zejdę na kolację i nie zastanę ciebie w sali restauracyjnej, zrozumiem, że nie zależy ci na decorum.

Wtedy oczywiście zostawiam sobie wolną rękę w oświetleniu wobec znajomych, zarówno tu jak i w Warszawie, przyczyn zerwania naszej znajomości.

Kiwnęłam mu głową, odwróciłam się i weszłam do sypialni.

Jeżeli mam być szczera, wcale nie wiedziałam, jak postąpi Toto.

Schodząc na kolację, byłam nawet bardzo podniecona oczekującą mnie niewiadomą sytuacją.

Na schodach koło pierwszego piętra zobaczyłam coś, co napełniło mnie niekłamaną radością.

Omal nie śmiałam się głośno: do pokoju miss Normann służba wnosiła jej walizy.

Zagadnęłam służącego:

– Czy to wprowadza się ktoś do panny Normann?

– Nie, proszę pani – odpowiedział mi.

– Tylko ta pani zamierzała wyjechać, a teraz się rozmyśliła i zostaje.

Wyjeżdża dopiero nocnym pociągiem.

Awanturnica!

Myślała, że wystarczy jej palcem kiwnąć, by sprzątnąć mi Tota sprzed nosa.

Nie tak łatwo, moja pani.

Ciekawa jestem, co Toto wymyślił, by usprawiedliwić się przed nią, co nakłamał?

Już on i jego dyplomacja!

Na pewno poznała się na wszystkich wykrętach, a chociażby się i nie poznała, to zobaczy mnie przy jednym stole z Totem, co powinno już jej wystarczyć.

A wieczorem może sobie spokojnie wyjeżdżać, gdyż postanowiłam Tota zatrzymać przez cały jutrzejszy dzień w Krynicy.

Przy dużym stole w końcu sali siedział stropiony, przygnębiony, poskromiony.

Musiał tu już czekać dość długo.

Mirski i inni też byli na swoich miejscach.

Gdy zbliżyłam się do ich stołu, wstali i może zbyt dobitnie manifestowali swoją radość „z powodu zażegnania konfliktów”.

Zwróciłam się do Tota, tak jakby między nami nigdy nic nie zaszło:

– Jestem ogromnie głodna.

I wypiłabym kieliszek jarzębiaku czy czegoś, co już mi sam wybierzesz.

Był tak zaskoczony moją swobodą i uśmiechem, że zdołał wybąkać tylko parę sylab.

Rozruszał się dopiero pod koniec kolacji.

Miss Normann w ogóle na dół nie zeszła.

Pewno jadła u siebie lub ze złości jeść nie chciała.

Pokazałam jej, że nie jestem byle gęsią.

I jeżeli w tej drobnej sprawie nie udało się jej nic wskórać, musi liczyć się ze mną jako z poważną przeciwniczką w sprawie ważniejszej.

Na dole w barze siedzieliśmy do trzeciej w nocy.

Cóż to za naiwny cymbał z tego Tota!

Rozkrochmalił się zupełnie, zapomniał o wyjeździe i przewracał do mnie oczy jak za najlepszych czasów.

Dałabym głowę, że obiecywał sobie bardzo wiele.

Chciałabym widzieć jego minę, gdy dowiedział się, że poszłam spać.

Wyszłam na chwilę z baru, zapowiadając, że zaraz wrócę.

No i oczywiście nie wróciłam.

Nasłuchiwałam dość długo, czy nie zapuka do moich drzwi, widocznie jednak zrozumiał i nawet nie próbował.

Jutro wieczorem wyjedziemy razem.


text:
Maria Dąbrowska

Boże Narodzenie

Bardzo tęskniliśmy do gwiazdki.

Dnie były coraz krótsze, a pogoda wilgotna i ciepła.

Wszystkie odgłosy dawały się słyszeć miękko i donośnie.

Koguty piały i biły skrzydłami.

Wiosna wychylała się ze swego ukrycia nieśmiało i żałośnie, a Gwiazdka oddalała się zasmucona.

A potem przychodził mróz i słychać było, że ona znów nadchodzi, tupiąc i dudniąc po zmarzłej ziemi.

Padał śnieg i miękką ścielił jej drogę.

Rano widać było śród bledniejących mroków, jak drogą za stawem długim rzędem idą ludzie na roraty.

Latarnie i kaganki, które nieśli, rzucały długie czerwone smugi poprzez staw, aż prawie do okien dworu.

I wielkie cienie kroczyły również do kościoła.

Wieczorem, zanim okiennice zamknięto, dzieci przybliżały się niezupełnie pewnym krokiem do okien i patrzyły, jak tam za nimi śni noc prześliczna, obojętna, wyraźna; jak na bladozłotym śniegu leżą granatowe cienie drzew i gałęzi, jak wysoko między białymi konarami wiszą drżące gwiazdy — a na największej wysokości, niedosiężny płynie złotosrebrzysty księżyc.

Nareszcie zamykano okiennice.

Wtedy dzieci zasiadały przy wielkim stole i zaczynały się roboty na choinkę.

Klajstrem z żytniej mąki kleił się pasek do paska.

Żółty z fiołkowym, czerwony z granatowym, zielony z szafirowym, srebrny ze złotym.

Długie, szeleszczące łańcuchy zarzucaliśmy sobie na szyję i siedzieliśmy dumni przy stole niby królowie dzikich plemion.

Opłatki zjawiały się w pierwszej połowie grudnia.

Przynosił je organista, którego poznawali wszyscy, ledwo się tylko ukazał w kasztanowej alei ze swym ogromnym koszem i ze swym kijem sękatym.

— Idą opłatki, dzieci.

— Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus — mówił organista, wchodząc prosto do jadalnego pokoju.

Wiało od niego śniegiem i mrozem, a od jego słów pachniało kolędą, choinką, Wigilią.

Na stole rozkładał opłatki.

Najpierw była gruba paczka dla rodziców, a złoty pasek papieru wyciskanego w gwiazdki przewiązywał ją na krzyż.

Na skrzyżowaniu jaśniała wielka gwiazda złocista, siedmioramienna.

Środek był z żelatyny, pod którą widniała betlejemska stajenka, ustawiona z papierowych figurek.

A po wszystkich rogach miała ta paczka złote gwiazdki i aniołki, podparte jedną rączką na obłoku.

Potem wydobywał pięć paczek dla dzieci.

Były to małe opłatki na specjalnej formie robione.

Wierzchni opłatek ozdobiony był także gwiazdkami i aniołkami, ale nie taki już paradny.

Wreszcie była paczka dla służby.

Ale obowiązkowo musiały być we wszystkich paczkach opłatki kolorowe — żółte, niebieskie i czerwone — na światy i gwiazdy choinkowe.

Opłatków było tyle, żeśmy je potem długo jedli jak łakocie, przypalając nad lampą.

Dzieci przepadały za przypalanymi opłatkami.

Ale też nie mniej zabierał organista do swego kosza — jajek, słoniny, sera, kiełbasy, chleba.

Uginał się pod ciężarem, gdy odchodził z powrotem.

Niedługo potem przyjeżdżał ksiądz proboszcz po kolędzie.

O, to już Gwiazdka była blisko.

Ksiądz Augustyn był stary i zgarbiony.

Sutanna jego zdawała się być jeszcze starsza i na plecach świeciła jak zwierciadło, a kolor miała całkowicie zrudziały, tak że czerwieniła się pod światło.

Ksiądz proboszcz zasiadał w salonie na starej kanapie i stukał w tabakierkę z czarnej laki, a potem niuchał długim czerwonym nosem, o przepaścistych nozdrzach.

Dzieciom, które chrzcił wszystkie, przywoził ksiądz co roku stale i nieodmiennie paczkę całusków.

Siedział długo i do późnego wieczora opowiadał o diabłach i czarownicach.

Opowiadał rzeczy tak straszne, że dzieci potem bały się spać.

Niebawem przyjeżdżał jeszcze ksiądz Eugeniusz, kwestarz od reformatów z miasta.

Był tam stary klasztor i trzech ostatnich zakonników, skazanych na wymarcie.

Ksiądz Eugeniusz był to tęgi, czerwony człek, mówił głośno i nigdy nikogo nie zasmucił swoimi gawędami.

Gdy przyjeżdżał, wino pokazywało się na stole, a opowiadania jego były weselsze niż opowiadania księdza proboszcza.

Każdemu umiał coś miłego powiedzieć.

Rady jego, proste i pełne czarującej trafności, wszystkim dopomagały.

Odjeżdżał niepróżną bryczką — a wtedy Gwiazdka nadchodziła już szybkimi krokami.

Któregoś dnia rodzice jechali do miasta po zakupy.

Gdy wyjeżdżali oboje, dom stawał się zaraz duży.

Nie można było dojrzeć końca pokojów, kuchnia i stancja służby wydawały się o sto mil odległe.

Wracali o zmroku i z głębi ciemnej nocy, jeszcze zanim się z karety wydobyli, szły do jadalnego pokoju bez końca paczki, paczki i paczki.

Wszystko to znikało w wielkim kredensie i w szafie jesionowej, a wreszcie ukazywała się matka i wołała przez wszystkie pokoje:

— Zimno!

zimno!

Wnętrze domu stawało się znowu malutkie i ciepłe.

Na dwa dni przed Wilią posyłano do boru po choinkę.

Czasem był już zmrok, a choinka nie przybywała jeszcze.

Dzieci smuciły się wtedy i przeczuwały tysiące nieszczęść.

Przychodził ojciec, zasiadał z dziećmi o szarej godzinie i pocieszał je.

— Już wyszedł stary Józef z nieba.

A tu śnieg po kolana.

Idzie, idzie starowina powoli…

Dzieciom serca biły jak dzwony.

Ale wnet dudniło coś za oknem.

To choinka jechała z lasu — i w aksamicie nocy słychać było przed domem donośne głosy, gdy ją ściągano z wozu.

Nazajutrz rano wnoszono choinkę do jadalnego pokoju.

Przynosiła ze sobą zapach lasu i zimy.

Stała mroźna, ciemna i zamyślona, wysoka — od podłogi do sufitu.

Dzieci chodzą koło niej i raz po raz dotykają ostrych zmarzniętych igieł.

Wieczorem po kolacji matka otwiera kredens.

Wstrzymujemy oddech.

— Macie tu figi, pierniki…

Cukierków chyba starczy, a orzechy się zaraz przyniesie.

A tu marcepanowe owoce.

Dzieci, nie zjadać!

Matka wysypuje na tacę część kredensowych skarbów.

Marcepanowych owoców jest tylko funt i nie wolno nikomu zjeść ani po jednej sztuce, aż póki przynajmniej dwa dni na choince nie powiszą.

— Przynieście mi koszyczek! — woła matka.

I dzieci lecą po koszyczek.

Zabierają go razem z włóczkową podstawką pod lampę i z matki szydełkową robotą.

Matka rozdzieliła między dzieci kolorową włóczkę, zaczyna się robota.

Do każdej sztuki przywiązać trzeba kawałek włóczki i zrobić pętelkę, żeby można było na choince powiesić.

A teraz ojciec idzie na górę po jabłka i orzechy.

Słychać go długo, jak chodzi tam i myszkuje, a nam serca się tłuką, gdy myślimy o ciemnych i zimnych czeluściach poddasza, o jego nieprzebrodzonych wertepach.

Potem ojciec sam lakiem klei złocone orzechy, po dwa, po trzy, po cztery, i wiąże jabłka.

Późno wieczorem matka odnosiła tace ze słodyczami do salonu i przykrywała je serwetą.

Dzieci drżały wewnętrznie od przeczuć.

Cieszyły się straszliwie i bały się, że się coś stanie.

A nuż jutrzejszy dzień okaże się nie Gwiazdką.

Był jednak Gwiazdką.

Jeszcze za oknem stała noc ciemna, śnieżna, gdy dzieci już się zrywały ze snu.

Otwierały okiennice i noc patrzyła w ciche nagrzane wnętrze domu, po którym snuły się i pełzały rubinowe blaski od zapalonych w piecu i na kominku ogni.

Przez okno z salonu widać było gwiazdę zaranną, jak brylantową lilię, z czarnych niebios kwitnącą.

Lampa, wisząca w jadalnym pokoju, kołysała się z lekka, a gdy kto przechodził, dźwięczały cieniutko wszystkie czarki, kieliszki i szklanki, wystawione odświętnie na kredens, jakby i one dygotały ze wzruszenia razem z dziećmi.

Za oknem noc bledniała, topiła się w pomarańczowych i fiołkowych mgłach i ogród wyłaniał się z cieniów, stojący sztywno w swych jasnobłękitnych śniegach, nieśmiały i uroczysty.

Gdy rozwidniło się zupełnie, a wszystkie lampy pogasły, przyjeżdżały siostry cioteczne ze swym ojcem.

Wyciągały z pudełek złotolice cacka na choinkę.

To było hasło.

Choinkę wnoszono do salonu, a jeszcze zanim ją postawiono, trzeba było umieścić na szczycie srebrzystą gwiazdę i anioła dmącego w puzon.

Potem zawieszało się jabłka, pod którymi z wolna i leniwie gięły się gałęzie choinki.

A gdy choinka była już ubrana i omotana w złote i srebrne nici, od ciepła w pokoju zaczynały wirować wielobarwne świecidła, pachnieć pierniki i figi.

Ach, figi!

— Czy wy pamiętacie jeszcze, jak pachną figi i daktyle wespół z igłami choinki?

Tymczasem znad stawu słychać już było głos ojca i matka brnęła po śniegu okutana od stóp do głów, między klombami róż owiniętych w słomę.

Dzieci nadziewały na siebie pośpiesznie włóczkowe kamasze i watowane szubki i biegły także.

Na stawie ludzie wlekli pod lodem sieć, krzycząc i nurzając ręce w przeręblach.

Wszystkim przywodził stelmach.

W ogóle nie było ważniejszej czynności we dworze, do której by nie używano stelmacha.

On zabijał wieprze, robił kiełbasy i kiszki, pilnował ważnych robót, jeździł za interesami, kierował połowem ryb, malował podłogi i tapetował ściany we dworze, kiedy zaszła potrzeba.

Gdy wszystko nad stawem ucichło, a ryby, klaszczące po wodzie cebra, zaniesiono do kuchni, ojciec szedł ze strzelbą na polowanie, żeby mieć szczęście cały rok.

Dzieci biegły jeszcze na łąkę, w podwórze, do ogrodu zobaczyć, jak jest wszędzie, kiedy przychodzi Gwiazdka.

Zbiegały się wszystkie psy i tańczyły przed dziećmi.

Kury chodziły ostrożnie w śniegu, wysoko podnosząc nogi.

Indyki, jęcząc, pochylone nieco w bok, wyciągnąwszy głowy, uciekały wielkimi, niezgrabnymi susami.

Wróciwszy do domu, dzieci stawały przed choinką zadziwione i nieśmiałe, tak była cała iskrząca i uroczyście piękna.

Na drugie śniadanie dawano śledzie, a potem zaczynało się popołudnie długie bez końca.

Dzieci chodziły z kąta w kąt, siadały przy oknach niespokojne, ciche i rozmarzone.

Zmrok nadchodził tak powoli.

Zdawał się już być blisko i cofał się znowu.

Dzieciom ćmiło się w oczach wytężonych.

Zamykały je i liczyły do stu, do dwustu, i myślały, że gdy je otworzą, będzie już ciemniej.

Było jaśniej.

Matka wciąż wychodziła do kuchni.

Ojciec siedział nieruchomo i milcząco w salonie.

Zdawał się nie widzieć domu i dzieci.

Myśli jego odlatywały daleko do dawnych lat, kiedy dwie Gwiazdki z rzędu spędzał w powstaniu i do lat jeszcze dawniejszych, szkolnych.

Nareszcie ojciec mówił: — Widzę już gwiazdę.

A jeśli było pochmurno, mówił:

— Muszą już być gwiazdy na niebie — i wstawał.

Wtenczas cicho i niespodziewanie zamykały się drzwi do salonu.

Teraz nadchodził święty Józef.

Jego dzieci nie mogły widzieć.

Siedziały w pokoju coraz to ciemniejszym, zestrachane i pełne lubych oczekiwań.

Drzwi otwierały się wreszcie.

Salon jaśniał, pachniał i krążył przed naszymi oczyma.

Szelest anielskich skrzydeł snuł się po całym domu, a choinka gorzała, tak jak goreje niebo gwiaździste — oczy mrużyły się, a serce topniało.

Dzieci wchodziły nieśmiało, zupełnie oszołomione.

Rodzice tak samo onieśmieleni przyciągali je za ręce i całowali.

Okiennice były otwarte i we wszystkich oknach jaśniały czarodziejskie choinki.

Dużo chwil cudnych upłynęło, zanim dzieci wreszcie spostrzegły podarunki pod choinką dla wszystkich ułożone.

Ojciec ujmował wtedy skrzypce, przygrywał na nich i śpiewał:

A wczora z wieczora, a wczora z wieczora

z niebieskiego dwora…

A gdy zaintonował pieśń:

Bóg się rodzi, moc truchieje…

dzieci wszystkie razem wybuchały nagle śpiewem, jak płaczem.

W drzwiach od jadalnego pokoju stała już cała służba, a także każdy, kto o tej porze do kuchni przyszedł.

Wobec tego ojciec kładł skrzypce, brał talerz, na którym leżały opłatki i wszyscy szli do kuchni.

Na wielkim stole były porozstawiane miski, a na nich piętrzyły się jabłka, orzechy i pierniki.

Musiała być porcja dla każdego — i z dworskiej kuchni, i z czeladniej.

Wszyscy się cisnęli, żeby się przełamać opłatkiem.

Potem dostawali ogromny kielich wódki, a ojciec do nich przepijał.

Przychodzili też włodarze, stelmach, ogrodnik, ale ci tylko opłatkiem się łamali i życzenia składali.

Nagle wszystkie dziewuchy, jakie były w kuchni, zaczynały wrzeszczeć, jakby je kto ze skóry obdzierał, a w oknach pokazywały się pyzate, czerwone gęby.

Nie były one straszne, kiedy wisiały jako maski na straganach w miasteczku, ale teraz, gdy się ruszały okropnie i wykrzykiwały za oknem, mogły się niejednemu włosy zjeżyć na głowie.

Dzieci uciekały co sił do pokoju.

Po chwili jednak wracały znowu i z jedną nogą na progu, patrzyły, jak wchodził do kuchni „gwiazdor” z wielką siwą brodą i pytał dzieci kucharki o pacierz.

Później myśmy się z rodzicami dzielili opłatkiem i nareszcie zasiadaliśmy do wieczerzy, podczas której matka drżała, aby dzieci nie udławiły się ością, a dzieci jadły ryby ze strachem i zdawało im się czasem, że się dławią.

Wtedy ojciec kazał im jeść dużo kartofli, i były zachwycone.

Do wieczerzy dzieci dostawały słodkiego muszkatołowego wina i prosiły o jeszcze.

W końcu zjawiały się bakalie — sen całego roku — słodycz daktyli pachnąca i ostra słodycz fig, aromatycznie szczypiące rodzynki, zimne marmoladki, wonne korzenne pierniki, a na końcu orzechy.

Duże włoskie orzechy jedliśmy z miodem, a małymi laskowymi graliśmy z ojcem w cetno i licho.

Po wieczerzy jeszcze raz zapalano świeczki — słodka nuda ogarniała wszystkich, jak zawsze po nasyceniu się wielkim szczęściem.

Półśniąc nad naszymi zabawkami — słyszeliśmy, jak we mgle, z obszarów nocy i mrozu płynie kolęda:

ciemna noc w jasnościach promienistych brodzi.

W blaskach tej nocy zaczynała tańczyć czerwona gwiazda — i chłopcy wszczynali pieśń o sianie.

Wynidź ty, książę, z złotego pokoja,

niech Go okryje sianem ręka twoja.

O siano, siano, o nieprzepłacone,

godne, byś w raju było pokoszone.

-----


text:
Prokurator Alicja Horn

Rozdział 23

Tadeusz Dołęga-Mostowicz

Rozdział 23

Sprawa braci Chorodowiczów była jedną z tych, które dają oskarżycielowi publicznemu możność nie byle jakiego popisu.

Wprawdzie śledztwo nie zdołało udowodnić im sutenerstwa, lecz przeszło trzydziestu świadków, przesuniętych przez ręce prokuratorki Alicji Horn zostawiło w tych rękach tyle poszlak, tyle ujemnych opinii i dyskredytujących świadectw, że wyrok skazujący dla nikogo nie był niespodzianką.

Sala, przepełniona złodziejaszkami, alfonsami, prostytutkami, pokątnymi akuszerkami i wszelkimi szumowinami przedmiejskimi, przyjęła wyrok milczeniem, notując w pamięci szczegóły, które kiedyś mogą się przydać do własnej obrony.

Alicja złożyła notatki i wyszła na korytarz, gdy zastąpiła jej drogę chuda, stara kobieta, którą już podczas rozprawy zauważyła pośród publiczności.

- Czego pani sobie życzy? - zatrzymała się Alicja.

- W jednej ważnej sprawie, proszę wielmożnej pani prokuratorowej, w bardzo ważnej sprawie...

- No?

- Ale musowo w cztery oczy, bo to nie byle co...

- Czy w związku ze sprawą Chodorowiczów?

- Jakby tak, i jakby nie.

- Proszę za mną - rzuciła Alicja.

Miała jeszcze prawie godzinę czasu i postanowiła dowiedzieć się, o co tej podejrzanej kobiecie chodzi.

- Proszę - wskazała jej krzesło przed biurkiem.

- Bo to ja wiem coś, co pani prokuratorowej może się przydać - zaczęła babina, wpychając pod zrudziały kapelusz kosmyk siwiejących włosów.

- Zaraz - przerwała Alicja - przede wszystkim, jak się pani nazywa?

Kobieta zerwała się na równe nogi:

- A to po co pani prokuratorowej.

Ja tam sama do niczego rąk maczać nie chcę.

Już dość w życiu nacierpiałam się przez te sądy i policję.

Ja z uczciwości przyszłam, nie żeby co...

- Proszę się nie niepokoić - zatrzymała ją Alicja - jednak rozumie pani, że muszę wiedzieć, z kim mam do czynienia?

Pani chce mi coś ważnego zeznać i chce, bym uwierzyła, a przecież nie mogę wierzyć komuś, kto nawet swojego nazwiska się wstydzi.

- Boże drogi, toż nie wstydzę się, tylko ja tu nie mam nic do rzeczy.

Ot, przysłuchiwałam się rozprawie i temu, co wielmożna pani prokuratorowa mówiła, i myślę sobie: - o, taka, to znaczy się wielmożna pani, to i najważniejszym nie przepuści, tylko do kryminału zamknie.

Dlatego ośmieliłam się, a nie to, broń Boże, żeby samej w to włazić.

- Czemu pani nie zwróciła się do Urzędu Śledczego czy do komisariatu?

- Właśnie, proszę wielmożnej pani, dlatego, że myślałam sobie, że z panią prokuratorową, jak to z kobitą, łatwiej się dogadam i mojej krzywdy pani nie zechce, a po drugie, że to w ogóle kobieca sprawa...

- Więc dobrze - powiedziała Alicja - obiecuję pani, że jej nazwiska w to nie wmieszam, ale mnie proszę je powiedzieć.

No?

Kobieta skurczyła się i wybąkała:

- Niech tam będzie...

Bufałowa jestem, Jadwiga - zerknęła spod oka na Alicję i dodała - teraz to już pani wie.

Cóż, nie zapieram się, karana sądownie, ale przysięgam Bogu, że co za Paszczukównę, to niesłusznie.

Sama głupia szydełkiem próbowała i urządziła się.

Ja już nic poradzić nie mogłam.

Nie mówię, że przy Malinowszczance nie byłam winna.

Owszem.

Wiedziałam, że ryzyko wielkie, ale sama uparła się, że to ślub za dwa miesiące...

One takie wszystkie, a później człowiek za nie cierpi...

- Pani jest akuszerką?

- A cóż mam być?

Szlachcianka jestem, z ziemian, ale ot, tak na ciężki chleb się zeszło...

- Cóż więc pani ma do powiedzenia?

Bufałowa pociągnęła nosem i rzeczowym ruchem podsunęła swoje krzesło.

- Aha, otóż widzi pani, sama nie wiem, po co on takie upodobania ma, żeby koniecznie była w ciąży, a i to dla niego ważne, żeby to było pierwsze zajście...

- Sekunda - przerwała Alicja - któż to jest?

- Niby on?

Ano, musi być bogaty.

Pieniędzy ma jak lodu i własnym samochodem jeździ, a sam brunecik, taki ni młody, ni stary, ale niczegowaty, i w binoklach, a jakże...

- To nawet jego nazwiska pani nie zna?

- A skądże mam znać, Boże drogi, on cwany i żadnego pozoru nie daje, nijakich śladów.

Przyjedzie, dziewuchę obejrzy, chloroformem albo czym takim uśpi i ten jego szofer zaraz w płachtę i do auta.

A on tylko zapyta, a kto ona, a co, w którym miesiącu, a czy nie wiadomo z kim, pieniądze odliczy i już go nie ma.

- Zaraz.

Więc on po prostu kupuje od pani ciężarne dziewczęta?

- Boże drogi, a któż mówi, że ode mnie?! - przestraszyła się Bufałowa - od innych, a ja wiem, bo to w jednym fachu, rozchodzi się między ludźmi.

- No, przypuśćmy, że tak jest.

Więc, powiada pani, że ma samochód.

Czy nie przyszło pani na myśl zauważyć jego numer?

- A jakże, na pamięć umiałam i na karteczce miałam zapisane, ale, jak na złość, karteczka gdzieś się zapodziała, a ja jak z pamięci zabrałam się zapisywać, to ze strachu, żeby nie poplątać, wszystko mi się we łbie pokiełbasiło.

I teraz nijak nie mogę sobie przypomnieć, czy to 87.653, czy 78.356, czy jakoś podobnie.

Ale że na początku albo 87 albo 78, to mur...

Alicja szybko zrobiła notatkę i zapytała:

- Jak wygląda to auto?

- Czarne, wielkie, a na przodku trzy złote korony i coś napisane...

- Może Reenclar?

- O, jakby tak.

- Torpedo, czy limuzyna?

- A Bóg jego wie - rozłożyła ręce akuszerka.

- Otwarte, czy kareta? - zmieniła pytanie Alicja.

- Nie kareta, toż mówię, auto.

Niby zrobione na karetę, ale auto.

Póki jeszcze pamiętałam numer, to poszłam do urzędu ruchu kołowego i pytam: czyje?

A tam taki powiada: - a paniusi jaki zakichany interes, przejechał paniusię, czy co?...

To ja mu powiadam, że po pierwsze, że żadna paniusia, gbur taki, a w ogóle to co?

Tajemnica wielka?...

A na drugi dzień to posłałam szwagra i on dowiedział się, że to jakiegoś generała i przepisany na Poznań.

Alicja niecierpliwie poprawiła się w fotelu:

- A ten pan nie jest generałem?

- Skąd jemu do wojska.

Cherlak taki, a przy tym mnie się widzi, że musi być doktor, bo na tym to się zna i po łacinie sobie zapisuje i pyta fachowo.

- No i cóż robi z tymi dziewczętami?

Bufałowa rozłożyła ręce:

- Pewno jakieś świństwa, nie bez tego, żeby nie było tam rozpusty.

- A dziewczyny, kiedy wracają do domu, co mówią?

- Otóż to, że nic nie mówią, bo nigdy nie wracają.

Poszła i przepadła, jak kamień w wodę.

Po kilku miesiącach to czasem która napisze, że do Ameryki wyjechała, albo jeszcze gdzie dalej, ale czy kto uwierzy?...

Ja bym tam złamanego grosza nie dała, że on je żywe puszcza.

Głupi byłby.

Jak nie ukatrupi, to po co by tajemnicę robił i tyle forsy bulił?

A może co ładniejsze to i na handel puszcza?

Kto jego tam wie...

- A w jaki sposób pani daje mu znak, że ma odpowiednią pacjentkę?

Akuszerka wzruszyła ramionami:

- Że tam pani prokuratorowa wciąż na mnie!

Ja tam tem się nie zajmuję, co mi po tem?

Alicja zaśmiała się i robiąc dobroduszną minę, powiedziała:

- Niech pani Bufałowa nie boi się.

Co między nami, to między nami.

Przecież i teraz już wiem, że pani dostarczała mu ten towar.

Gdyby chodziło mi o panią, to ja kazałabym panią zamknąć, ale myślę, że pani po to przyszła do mnie, by za coś zemścić się na tamtym jegomościu.

Obiecałam, że pani nie aresztuję i może pani śmiało wszystko mówić.

Więc, w jaki sposób porozumiewała się pani z nim?

Bufałowa otworzyła ogromną, zniszczoną torebkę, wydobyła z niej zatłuszczony karteluszek i powiedziała:

- Niech już będzie.

Muszę wierzyć pani prokuratorowej, bo komu miałabym wierzyć?...

Otóż między nami taka jest umowa, że jak mam u siebie taką, co przyszła się psuć i chce, żeby po cichu, żeby nikt nie dowiedział się, a nikogo, kto by się o nią upomniał w Warszawie nie ma, to ja piszę do "Kurierka" ofertę na jego ogłoszenie, niby, ot taką:

Podała kartkę Alicji.

Niewprawnym pismem zabazgrany karteluszek zawierał następującą treść:

"Oferta pod kwit nr 2718-f.

- Mam do sprzedania szafę dębową.

Proszę telefonować dziś (albo podać datę) 118-64".

- Pani ma telefon?

- Gdzie tam, to numer domu i mieszkania.

Ja mieszkam na Pańskiej pod 118.

Tylko taka umowa z nim, żeby wiedział, do kogo ma zajechać.

Bo on nie tylko ode mnie widać bierze.

Więc rzucam taką ofertę do "Kurierka", a przed zamknięciem bramy on przyjeżdża i jeżeli mu się dziewczyna spodoba, to zabiera, ale jest wybredny.

Nie każdą chce.

- Czy on tę kartkę pisał? - zapytała Alicja.

- Nie, on tylko dyktował.

- Zatem doskonale - spojrzała na zegar Alicja.

- Pomyślę o tym wszystkim i zajmę się tą sprawą.

Niech pani przyjdzie do mnie jutro o dziesiątej rano.

- Dobrze, proszę wielmożnej pani prokuratorowej, będę punktualnie...

Tylko jedno chciałam zapytać...

- No?

- Czy dostanę za to jaką nagrodę?... ja nie z chciwości, a z biedy, strasznie ciężko w dzisiejszych czasach grosz zarobić...

Alicja przyrzekła, że w razie pomyślnych wyników śledztwa wystara się dla niej o nagrodę.

Wracając do domu rozważała ewentualne pobudki, jakimi mógł się kierować ów poławiacz ciężarnych kobiet i doszła do przekonania, że musi to mieć związek z jakąś sektą religijną lub też z erotycznym zwyrodnialstwem.

W każdym razie nie miała powodów podejrzewać Bufałowej o mistyfikację.

Nie wyrobiła sobie jeszcze dokładnego obrazu sprawy, ani tym mniej koncepcji dochodzeń, jednakże pomyślała, że najprostszym sposobem zdemaskowania zbrodniarzy byłoby podstawienie agentki policyjnej.

Myślała właśnie o tym, siadając do obiadu, gdy Julka odezwała się, patrząc w talerz:

- Chciałam ci powiedzieć, że otrzymałam posadę...

- Jaką posadę? - wbiła w nią spojrzenie Alicja.

- Kancelistki, w biurze Domu Handlowego B. Załkind i S-ka.

- Z czyjejże to protekcji?

- Z niczyjej - poczerwieniała Julka - przeczytałam ogłoszenie w dzienniku i zwróciłam się do nich...

Zaległo milczenie i Julka po długiej przerwie dodała:

- Mam pracować w dziale korespondencji.

Dają mi pensję trzysta osiemdziesiąt złotych, więc będę mogła się z tego utrzymać...

Alicja wybuchnęła śmiechem:

- Wiesz, że mogłabyś się zdobyć na tyle przyzwoitości, by mnie w tak naiwny sposób nie okłamywać!

Czy naprawdę uważasz mnie za tak łatwowierną do tego stopnia, że ci uwierzę, że bez protekcji zaofiarowano tobie tak wielką pensję?...

Zresztą, mniejsza o to, od kiedy obejmujesz tę "posadę"?

- Od pierwszego - cicho odpowiedziała Julka.

W oczach miała łzy.

Alicja chciała jeszcze zapytać, kiedy wobec tego Julka się wyprowadzi, lecz pohamowała się i przeszła do swego pokoju.

Była pewna, że nie obeszło się tu bez pomocy Druckiego, że Julka najbezczelniej w świecie nie tylko wymyka się jej z rąk, lecz zabiera jej i jego.

O nie - zacisnęła pięści - oni jeszcze nie wiedzą, kto jest Alicja Horn!...

Przede wszystkim Julka, jako niepełnoletnia, będzie musiała zastosować się ściśle do woli opiekunki, a zatem pojedzie pod Pińsk.

Byle tam prędzej zwolniło się miejsce.

Zresztą, jeżeli nie tam, to pojedzie gdziekolwiek, lecz w Warszawie nie zostanie za żadną cenę.

Zapukano do drzwi i weszła Józefowa.

- Czego Józefowa chce? - ostro zapytała Alicja.

- Ja względem panienki - szeptem zaczęła staruszka, starannie zamykając za sobą drzwi.

- Bo o co chodzi?

Służąca zbliżyła się do niej i potrząsnęła głową:

- Niedobrze jest z naszą panną Julką, proszę pani, niedobrze.

Już od przyjazdu była taka niewyraźna, cięgiem płacze, nocami bredzi, przez sen krzyczy, a dniem to albo listy pisze, albo telefonuje i wciąż płacze.

Nie mówiłam nic, bo myślałam, że nie moja rzecz, pani sama zauważy...

- Słusznie Józefowa myślała - sucho ucięła Alicja - zauważyłam i nie widzę w tym nic nadzwyczajnego.

Kobieta smutno machnęła ręką:

- Żeby to tak było, ale Boże broń, zdaje się, że szykuje się nam wielkie nieszczęście i wstyd wielki...

- Co Józefowa plecie?! - zerwała się Alicja.

- Mówię, co wiem.

Pani to teraz rzadko w domu, a z panienką mniej jakoś, ale ja to widzę, o, widzę...

Toż sama mam wnuczęta, wiem.

Ślepy zauważyłby, dziewczyna w oczach mizernieje, chudnie, ma zawroty głowy, skarży się na mdłości...

Alicja chwyciła ją za ramię:

- Proszę zaraz mówić, co Józefowa wie?

- A ot, już od dawna patrzę i myślę sobie: może być, nie daj Boże, tak, ale może być i całkiem zwyczajnie, z nerwów znaczy się.

Wiadomo, w tym wieku dziewczyńska rzecz.

Aż tu, ze cztery dni temu będzie... nie, będzie pięć, akuratnie mówię pięć, bo to w sobotę, zaraz po nieszporach, wracam, a panienka zapłakana, opowiedziała mi swoje zmartwienie.

Alicja nie spodziewała się tej wiadomości.

Wprawdzie nie wątpiła, że Julka żyje z Druckim, lecz wprost nie przyszło jej na myśl, że sprawy mogły zajść aż tak daleko.

Ogarnęła nią jakaś zawziętość, jakaś wręcz radość.

Oto żmija, którą wychowała na własnej piersi, poniesie zasłużoną karę...

Ani przez jedną chwilę nie żałowała Julki.

Wychodząc po obiedzie na aleję Szucha, wstąpiła do kuchni:

- Józefowa chciała jechać na urlop do siostry? - zapytała.

- Tak, proszę pani, pod Grójec.

- Więc jutro Józefowa może jechać.

- A jak będzie z usługą?

- Już dam sobie radę, proszę jutro po południu jechać.

Druckiego zastała, jak często ostatnimi czasy, znudzonego i zamyślonego.

Ożywiał się tylko w chwilach podniecenia, poza tym był milczący i zniechęcony.

Alicja nie wątpiła, że wszystkiemu winna jest Julka.

Nawet jego pieszczoty stały się jakieś inne, bardziej gwałtowne, niespodziewane, a czasem aż do bólu brutalne.

Próbowała wypytywać go o interesy, lecz zbywał ją niechętnymi półsłówkami.

Coraz rzadziej zgadzał się zabierać ją do "Argentyny", wymawiając się ogólnikowo i nawet nie zadając sobie trudu wynalezienia prawdopodobnych usprawiedliwień.

- Wszystko się zmieni - powtarzała sobie Alicja - wszystko się poprawi, gdy tylko nie będzie między mną a nim Julki.

Tego wieczora wcześniej niż zwykle pożegnał Alicję:

- Mam ważną sprawę - mruknął, a spojrzawszy na zegarek zerwał się i zaklął: - Psiakrew, jeszcze się spóźnię...

Nakładając kapelusz widziała w lustrze, że wyjął z szuflady rewolwer i wsunął do tylnej kieszeni.

Wyszli razem.

Przed bramą stał jego "Fould", z którego teraz wyskoczył chłopiec garażowy i zameldował:

- Bak pełny, proszę pana i motor w zupełnym porządku.

Resory pan Jurkowski podciągnął na fest.

- Dziękuję ci - uśmiechnął się doń Drucki - jutro koło ósmej wieczór przyjdź tu po wóz.

- Daleko jedziesz? - zapytała Alicja.

- Nie wiem, w każdym razie jutro wieczorem wrócę, jeżeli oczywiście diabli mnie nie wezmą.

Do widzenia.

Pocałował jej rękę, siadł przy kierownicy i ruszył, nie obejrzawszy się za siebie.

Alicja, wracając do domu, wyraźnie usłyszała przez otwarte okno głos Julki: rozmawiała przez telefon...

Oczywiście z nim!

Musiał przy wyjeździe z miasta zatrzymać się i zatelefonować do Julki...

Nie, tej męczarni miała Alicja już ponad swoje siły!

Noc spędziła bezsennie na rozpaczliwych i przesyconych żądzą zemsty rozmyślaniach.

Gdy wstała, była już całkiem spokojna i opanowana o tyle, że potrafiła prawie ciepło przywitać się z Julką.

W pół godziny później była już w Sądzie.

Powzięte postanowienie miało w psychice Alicji własność kompletnego usprawniania pracy myślowej.

To, co przez szereg długich tygodni napełniało jej mózg chaosem sprzeczności i zwątpień, układało się teraz w logiczne, proste wiązania, w których nie mogło być błędu.

O dziesiątej przyszła Bufałowa.

Wprowadzającemu ją woźnemu Alicja oświadczyła, że dziś nikogo nie przyjmie i zamknęła drzwi na klucz.

Minęły dobre dwie godziny, zanim otworzyły się drzwi i woźny zobaczył wychodzącą interesantkę, która w wielkim pośpiechu zbiegała po schodach.


text:
Akatist, Acathistus (hymnus), z greckiego Ἀκάθιστος (od ἀ — bez i καθίζειν — siedzieć), hymn Kościoła greckiego na cześć N. M. Panny; tak nazwany, iż śpiewa się w stojącej postawie.

Cztery jego części pojedyńczo śpiewają się w 4 pierwsze soboty wielkiego postu; w piątą zaś (wigilja Zwiastowania N. M. P., według kościoła grec.) cały ak.

razem.

Ztąd i samo święto Zwiast.

N. M. P. zowie się świętem Akatistu.

Autorstwo tego hymnu przypisują Jerzemu z Pizydji (ob.) w VII w.

Powodem było ocalenie Konstpola od napadu Awarów (ok. r. 626), za przyczyną N. M. P., podczas gdy Herakljusz ces. walczył z Persami.

Pochwały, oddawane tu Boga Rodzicy, dowodzą, jak dawną i wielką jest Jej cześć w Kościele.

W liturgji słowiańskiej nazywa się ten hymn Akafist.

Ob. Corporis Historiae Byzant.

Nova Appendix (ed.

Fogginius).

Romae, 1777, p.

75...


text:
73.

Patrzcie na tego panicza —

Bogaczem czuć go o staje!

Wesołe ma obyczaje —

Zkąd bierze? — rzecz tajemnicza.

No — z przyjemnością pożycza,

Lecz tylko gwałtem oddaje.

Gdy dług do serca przytuli,

Żyje jak ryba w wód szumie.

Któż tę Alchemię zrozumie?

— Polak — powiada — najczulej

Dać — to da, aż do koszuli —

Lecz oddać — to on nie umie.


text:
CLXXXIX.

Sferami zremię w koło obległemi

Ozdobić, niebo duchy chwalebnymi,

Skłonność w żywiołach rozliczna miarkować,

A ich niezgodą świat w ozdobie chować,

Słońcu dzień, chwilę księżycu dać nocną, 5

Wieszać na wietrzech zasłonę obłoczną,

Wiatr kiełznać, czynić, że rosy i lody

Hojne oddają człowieku dochody,

Rzeki tą puścić stroną, drugie ową,

Człeka ozdobić rozumem i mową, 10

Dać żywot czuły źwierzęciu niememu,

Zmysł jakikolwiek i władzą każdemu, —

Twych to rąk władza, twoje własne, Boże,

To sprawy, skąd wzrok niedołężny może

Znać, jakoś, Panie, moc niezwyciężny, 15

Nas miłujący, w pociechach potężny.


text:
Charles Cros

W knajpie

tłum.

Stefan Napierski

Marzeniem: nie zawsze jadać,

Ale żartować, pić, gadać,

Gdy noc zapada;

Na dnie szklanki śledzić rysy,

Śmiać się z was, dumne cyprysy,

Mogiło blada!

Nie przeczyć racji nikomu

I w niczym, kiedy tam w domu

Znów zupa stygnie;

Zapomnieć, o, wielkie słowa,

Że kędyś tacza się głowa

Dzieci w malignie.

Mija się, gubiąc wśród drogi,

Przyjacioły, mija wrogi,

Czułości płoną!

Lepiej zagrać sobie w kości,

Słowa to chwyty miłości,

Z której się kona.

Ich — nigdy nic nie przemienia,

Znalazłem w chwilach natchnienia

Smętek tych rzeczy,

Których nie pojmą gamonie:

Wzgardliwy, przybieram skronie

W laur, który przeczy.

-----