corpora: wikisources-pl

text:
3.

— Masz pan co nowego, panie Girke, spytał Wahnschaffe.

Spojrzawszy w tę twarz, dostrzegł w niej znane sobie doskonale cechy zachłanności, żądzę posiadania, sukcesu i niewzruszonej decyzji na każde upokorzenie i każdą nikczemność.

— Pisemne relacje pańskie nie zadowolniły mnie, dlatego poprosiłem pana do siebie, by wytyczyć pewną metodę postępowania w danej sprawie.

Ten frazes miał zakryć niepewność i wstyd tajnego radcy.

Girke usiadł.

— Staraliśmy się usilnie... — zaczął chrapliwym akcentem berlińskim — mamy dużo materjału.

Jeśli pan radca pozwoli, mogę służyć niezwłocznie.

Dobył notesu i przewracał kartki.

Miał uszy wielkie, odstające, jakby przystosowane do zawodu.

Wypluwał spiesznie słowa, połykając części zdań.

Co chwila spoglądał nerwowo na zegarek, łyskając niepewnie oczyma.

Wyglądał, jak pijany, szalonem tempem stolicy, jak człowiek, który nie ma czasu spać, ni jeść i dręczony jest nieustannem czyhaniem na dzwonki telefonu, listy, depesze i dzienniki.

Jął mówić szybko, a monotonnie.

— Apartament przy Kronprinzenufer został zatrzymany, ale syn pana radcy był tam w ciągu ubiegłego miesiąca tylko cztery razy.

Lokatorem istotnym jest, zdaje się, student medycyny Amadeusz Voss.

Tą osobistością zajmujemy się stale, stosownie do zlecenia.

Wydatki tego młodzieńca są niesłychane, wobec jego pochodzenia i notorycznego ubóstwa.

Wiemy zresztą z jakich czerpie źródeł.

Jest rzeczywiście zapisany na medycynę, podobnie jak i syn pana radcy.

— Dajmy na razie pokój temu Vossowi! — przerwał wymownemu detektywowi, pod brzemieniem niepewności i wstydu.

— Doniosłeś mi pan, że syn mój zajmował jedno po drugiem kilka mieszkań.

Gdzież teraz osiadł?

Girke przerzucił parę kartek.

— Do usług! — powiedział.

— Dochodzenia nasze tworzą spoisty łańcuch faktów.

Z Kronzprinzenufer przeniósł się, wraz z pewną kobietą, o której posiadamy również szczegółowe i pewne wiadomości, na Bernauerstrasse, obok dworca szczecińskiego, stamtąd na Fahrbellinerstrasse 16, dalej na ul. Jabłońskiego 3, na Gaudystrasse, tuż przy placu musztry, a w końcu na Stolpische Strasse u wylotu Riesener Strasse.

Znamiennem jest nietylko tak częste zmienianie mieszkań, ale pogarszanie się ich ciągłe, rzec można proletaryzacja ich.

Da się tu zauważyć pewien, tajemny, a rozmyślny plan i cel.

— I pozostał przy Stolpische Strasse?

— Tak jest.

Mieszka tam od dwudziestego lutego, wynajmując dwa pomieszczenia.

Jedno dla siebie, drugie zaś dla owej kobiety.

— Ta ulica leży daleko, w północnej części miasta, | nieprawdaż?

— Mniej więcej na peryferji.

Na zachód i dalej ku północy są niezabudowane place, od wschodu wiedzie ul. Gustawa Adolfa w stronę Weisensee.

Wokoło są fabryki.

Jest to okolica niezdrowa i brzydka i niepewna.

Dom wybudowany przed sześciu dopiero laty, znajduje się w opłakanym stanie.

W części frontowej mieszka czterdzieści pięć rodzin, w oficynie pięćdziesiąt dziewięć, a są to przeważnie robotnicy, kramikarze, łaziki, podnajemcy, żebracy, słowem podejrzane egzystencje.

Na trzeciem piętrze mieszka wzmiankowana już kobieta, Karen Engelschall, zajmując dwa umeblowane pokoiki i kuchnię.

Meble są własnością wdowy Spindler.

Czynsz miesięczny wynosi ośmdziesiąt marek zgóry płatnych.

Kobieta owa nie gotuje sama, ale ma posługaczkę, młodą dziewczynę Izoldę Schirmacher, córkę krawca.

Syn pana radcy mieszka na parterze od frontu u niejakiego Giseviusa, strażnika nocnego w fabryce Borsiga.

Mieszkanie składa się z nędznie umeblowanej izby i przyległej komórki, o jednem oknie, gdzie stoi tylko kanapa do spania.

Oczy tajnego radcy rozwarły się pod wrażeniem nieopisanego przerażenia.

— Cóż to znaczy, na miłość boska? — wykrztusił z trudem.

— Istna zagadka, łaskawy panie radco tajny.

W całej praktyce mojej nowość zupełna.

Można się tylko domyślać, o ile nie utracimy nadziei, że same wydarzenia przyniosą jakieś wyjaśnienie.

Opanowując się wreszcie, przybrał tajny radca minę urzędową, chłodną i spytał:

— Jakie pan zebrałeś informacje odnośnie do owej kobiety?

— Właśnie miałem o tem mówić.

Wszystkie antecedencje wyszły na jaw.

Trudna to była rzecz i musieliśmy funkcjonarjuszów naszych wysyłać na miejsce.

Nie da się określić stanu i zawodu jej ojca, gdyż narodziny były nielegalne.

Matka pochodzi z Fryzji, przebywa w Oldenburgu, jako gospodyni w małej posiadłości wiejskiej, potem żyła z pewnym pensjonowanyin poborcą podatków, a po jego śmierci założyła sklep z perfumerją w Hanowerze.

Ale nie wiodło jej się.

W roku 1895 została skazana na trzy miesiące więzienia, w Clewe za oszustwo i sprzeniewierzenie.

Polem, aż do roku 1900 ślad znika, a jawi się znowu w Berlinie.

Mieszkała tam naprzód w Rixdorfie, potem przy Treptowerstrasse, Briisselerstrasse za szpitalem Virchowa.

Niejednokrotnie była podejrzywana o kuplerstwo, ale nie karano jej z braku dowodów.

Zameldowana jest, jako właścicielka zakładu cerowania maszynowego, w rzeczywistości jednak żyje z wróżbiarstwa i kładzenia kabały, co sądząc po stopie życia, musi jej się opłacać.

Ma tylko dwoje dzieci, ową Karen i dwudziestosześcioletniego syna Nielsa Henryka, znanego policji nicponia, który wchodzi ciągle w konflikt z prawem.

Córka, Karen w młodych już latach zeszła na bezdroża, w czem musiała wziąć udział matka.

Gdy miała siedmnaście lat, pewien holenderski kapitan kupił ja za pięć guldenów i zabrał ze sobą.

Urodziła dwoje nieślubnych dzieci, jedno w r. 1897 w Kielu, a drugie 1901 r. w Królewcu, ale zmarły one niedługo polem.

Przebywała dalej w Bremie, Szlezwigu, Hanowerze, Ivuxhaven, Szczecinie, Elberfeldzie i Hamburgu, wszędzie niemal poci dozorem policji.

W Hamburgu właśnie spotkał ją syn pański i zabrał, w okolicznościach jakie przedstawić miałem zaszczyt w relacji z czternastego lutego.

Girke zaczerpnął tchu, pełen podziwu dla własnego, tak kunsztownie zbudowanego dzieła.

Potem, nic zauważywszy skamieniałych rysów Wahnschaffcna, ciągnął dalej:

— Przybywszy do Berlina, odwiedziła matkę i odtąd matka bywała we wszystkich mieszkaniach, począwszy od Kronprinzenufer do Stolpische Strasse.

Nieraz się pokłóciły.

Niels Henryk bywał także u siostry, wyciągał z niej pieniądze i przepijał.

Dwunastego b. m. dał mu syn pański pewną kwotę, a dnia czternastego b. m. wieczór, pod mieszkaniem Vossa kilkanaście sztuk złota i banknot.

Voss towarzyszył dnia tego synowi pańskiemu przez czas dłuższy, rozmawiając z nim w sposób porywczy, niemal gniewny.

Lokatorowie domu przy Kronprinzufer twierdzą zgodnie, że Voss zachowuje się wobec syna pańskiego nieraz napastliwie i nawet beszta go.

Tajny radca pobladł aż tak, że mu zbielały wargi i chcąc to ukryć, podszedł do okna.

— Cóż należało uczynić?

Czy jąć się ostateczności?

Kuratela nie mogła zmyć hańby, ale koniecznem było wkroczyć, opanować, zapobiec i utaić.

— Czy obcuje jeszcze z kimś innym, podejrzanym?— wykrztusił ze ściśniętego gardła.

— Nie! — odparł detektyw.

— Oczywiście wspiera różnych biedaków w domu, czy na ulicy i rozmawia z nimi.

Pilnie uczęszcza na wykłady i pracuje także w d om u.

Ale trzyma się zdała od kolegów, którzy nań patrzą z zaciekawieniem.

Przed dwoma dniami był u niego pan v.

Thiingen, który stanął w Hotel de Romę.

Nie wiem jeszcze, czy wizyta owa miała jakieś skutki.

Tajny radca nachmurzył się i rzekł:

— Zakupiłem cały nieruchomy i ruchomy majątek mego syna, a sumę ogólną, trzynaście i pół miljona przekazałem do Banku Państwa.

Brak mi środków legalnych dla skontrolowania w jaki sposób odbywa się użytkowanie tego kapitału.

Czy wydatkowane są tylko procenty, czy może ubywa samego majątku i w czyje to idzie ręce.

Zależy mi bardzo na tych informacjach.

Na wzmiankę o miljonach, dreszcz szacunku przejął Girkego.

Skulił się i spytał dla dokładności:

— Czy synowi pana radcy, poza ową sumą trzynastu i pół miljonów przypada jeszcze jakaś renta roczna?

Wahnschaffe potwierdził skinieniem.

— Firma płaci ją w ratach kwartalnych, do filjii Banku Drezdeńskiego.

— Pytam dlatego tylko, by zdać sobie sprawę z sytuacji! — rzekł Girke.

— Wobec tak potężnych środków, postępowanie pana Krystjana Wahnschaffe jest niezmiernie dziwne.

Jada w małych garkuchniach i nie używa nigdy auta, czy dorożki.

Rzadko wsiada w tramwaj, a najczęściej przebywa pieszo bardzo znaczne przestrzenie i to zarówno dniem, jak i nocą.

Na te słowa drgnął tajny radca.

Uczyniły na nim silniejsze wrażenie, niż wszystkie inne wieści detektywa.

— Będę się starał zaspokoić wszelkie życzenia pana radcy! — zapewnił Girke.

— Punkt ostatni przedstawia znaczne trudności, ale postaram się, by firma Girke et Graurock zaszczytnie je pokonała.

Na tem skończono rozmowę.


corpora: openbooks

text:
Adam Mickiewicz

Sen

Chociaż zmuszona będziesz mnie porzucić,

Jeżeli serca nie zmienisz w kochaniu,

Rzucając nawet nie chciej mnie zasmucić

I rozstając się, nie mów o rozstaniu!

Przed smutnem jutrem, niech jeszcze z wieczora

Ostatnia spłynie na pieszczotach chwilka;

A kiedy przyjdzie rozstania się pora,

Wtenczas trucizny daj mi kropel kilka.

Do ust twych usta przycisnę; powieki

Zamykać nie chcę, gdy mię śmierć zamroczy;

Niechaj rozkosznie usypiam na wieki,

Całując lica, patrząc w twoje oczy.

A po dniach wielu czy po latach wielu,

Kiedy mi każą mogiłę porzucić,

Wspomnisz o twoim sennym przyjacielu

I zstąpisz z niebios, aby go ocucić.

Znowu mię złożysz na twem łonie białem,

Znowu mię ramię kochane otoczy;

Zbudzę się, myśląc, że chwilkę drzemałem,

Całując lica, patrząc w twoje oczy.

-----

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Dorota Kowalska, MadFlunkey i Metodo, Paulina Ołtusek, Aleksandra Sekuła


text:
***

Wiersz ze zbioru "Poezje".

Seria IV, 1900

Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Czemu ty, słońce, świecisz

i budzisz życie?...

Czemu ty, wielka wodo,

budzisz tęsknotę?...

Czemu ty, wietrze górski,

smutkiem przepełniasz?...

Czemu się dwoje ludzi

spotyka z sobą?...

Czemu się serca z sobą

uściskiem wiążą?...

Czemu się smutek rzeką

na ludzi toczy?...


text:
Guillaume Apollinaire

(O, jak się trapię…)

tłum.

Stefan Napierski

O, jak się trapię, zamknięty w te mury,

W odór nagości nieświeży;

Mucha przez papier, potrącając wióry,

Po liniach nierównych bieży.

Kim będę, Boże wielki, znający boleści,

Któryś udzielił ich hojnie;

Użal się oczu moich, w których szloch szeleści,

Krwi, tętniącej niespokojnie.

Wszystkich serc, których rozpacz w ściany białe tłucze,

Miłości, co towarzyszy,

Niechaj się w lochu mrocznym rozwagi wyuczę

Łańcuchów, dzwoniących w ciszy.


text:
Chamard Franciszek, benedyktyn, ur. w Cholet, djec.

Anjou, d.

16 Kwiet.

1828; profesję zakonną wykonał 15 Sierp.

1856 r. w opactwie ś.

Marcina w Liguge (Locogiacum).

Opisał żywoty świątobliwych Andegaweńczyków (Les saints personnages de l’Anjou, Angers 1868 3 t.) i Hist. du diocèse du Poitiers (ma wyjść dopiero).

Album Benedictinum ed.

Ed. Hipelius 1869.

X. W. K.


text:
Volumina Legum.

Tom VII

Approbacya zamiany gruntu Pomiecin

zbiorowy

Konfederacya Generalna (1764)

Approbacya zamiany gruntu Pomiecin.

Zamianę gruntu pustego Pomiecin nazwanego, za część dziedziczną we wsi Syrokach w Woiewodztwie Rawskim, w Ziemi Sochaczewskiey leżącey, między Ur. Iozefem Łuszczewskim Sędzią Ziemskim Sochaczewskim z iedney, a konwentem Warszawskim OO. Dominikanow z drugiey strony, praecedente consensu Romano, grodownie uczynioną, approbuiemy.


text:
Daj kwiatek

Eliza Orzeszkowa

Jak się zdarza z wielu starymi ludźmi, Chaita, przez śmierć lub oddalenie potraciła wszystkich swoich...

Jedni pomarli, drudzy odjechali daleko, inni zobojętnieli... wśród własnych trosk i licznych przywiązań, zapomnieli o niéj...

Wtedy kobieta w białéj sukni wesoło i razem głęboko jakoś popatrzyła mu w oczy, potém odłączyła od bukietu swego sporą część kwiatów i podała je dziecku.

— Czego przychodzicie do mnie o tak późnéj porze?

czy stało się u was jakie nieszczęście?

— Taką widać jest wola Przedwiecznego, wyrzekać na nią wzbrania nam zakon nasz — surowiéj nieco odparł mężczyzna i zapytał: — Czego chcecie ode mnie?

I zaczęła w istocie trząść się na całém ciele, jak gdyby miała febr


text:
Abstrakcja.

Świadomość ducha naszego upewnia nas, że pojęcia nasze nie leżą gotowe już w umyśle, lecz że je dopiero w sobie wytwarzamy, urabiamy i rozszerzamy.

Ale dusza nasza pojęcia te wytwarza nie z własnej istoty swojej, bo w takim razie musiałaby być Duchem Bezwzględnym, który i rzeczywistość i możliwość wszelką z własnej pojmuje istoty, dla tego, że ta istota jest bytem nieskończonym i wszelkiego skończonego bytu przyczyną.

Duch nasz, jako skończony i ograniczony, rzeczywistość pojmuje nie z siebie, ale o ile ona na niego oddziaływa.

Oddziaływanie to odbywa się przez zmysły, które przekazują umysłowi wrażenia świata widzialnego.

Ale z wrażeń tych umysł otrzymuje tylko obrazy przedmiotów, w całej rozmaitości ich cech i właściwości przygodnych.

Dopiero przez zestawienie i połączenie w jedno cech wspólnych pewnego szeregu przedmiotów podobnych, a przeto przez odrzucenie cech szczegółowych, jakiemi się one pomiędzy sobą wyróżniają, umysł dochodzi do ujęcia w nich obejmującej je jedności, do ich ogółu, do ich rodzaju, do pojęcia ich wspólnej istoty.

Usuwanie to uwagi od cech szczegółowych, jest abstrahowaniem; abstrakcja zaś jest pojęciem, w którém giną różnice szczegółowe, a pozostają tylko cechy wspólne, ogólne.

Np. w pojęciu człowieka, giną wszelkie szczegółowe własności europejczyka, negra, mongoła, uczonego, prostaczka, pana, żebraka, żołnierza, kobiety, dziecięcia i t.

d., a pozostają cechy im wszystkim wspólne, mianowicie: cielesność i rozumność, bo każdy człowiek przez to jest człowiekiem, że jest syntezą ciała i rozumnej duszy.

Odróżnić jednak tu należy abstrakcję empiryków, którzy idąc za Lockiem, formowanie pojęć wywodzili całkowicie z wyobrażeń zmysłowych, przez wyłączanie różnic pomiędzy niemi zachodzących, a zatrzymywanie cech wspólnych.

Wprawdzie pojęcie, przez które poznajemy istotę rzeczy, jest ogólne, wszelako nie znaczy to, abyśmy w wielu rzeczach szukali dopiero cech wspólnych i te cechy brali za istotę rzeczy pojedynczej, ale że myśl, którą pojmujemy istotę rzeczy pojedyńczej, przedewszystkiém to w sobie zawiera, co rzecz pojedyńcza ma z innemi wspólnego.

Pojęcie, za pomocą którego ujmujemy istotę rzeczy, dla tego jest ogólne, że przez nie nie tylko jeden pewien przedmiot, ale wiele innych może być pojętych; i to, co przez to pojęcie myślimy, istota rzeczy, jest ogólne, ponieważ w wielu rzeczach, wprawdzie nie co do liczby, ale co do własności jest jedno i to samo.

Powszechność i konieczność pojęcia opiera się na tém, że umysł może odwrócić się od przygodnych własności przedmiotu i jego konkretnej rzeczywistości, a ująć jego istotę w zarysach ogólnych; że jako niematerjalna siła poznania, może, z wyłączeniem przypadkowości rzeczy pojedyńczej, uchwycić w niej to, co wszystkim tego rodzaju rzeczom jest wspólne i co przeto w każdej pojedyńczej rzeczy jest prawem określającém jej istnienie, jej objaw.

Władza ta duszy nazywa się władzą abstrahowania.

Duch nasz podobny do Twórczego, Bezwzględnego Ducha, może odszukać te myśli, jakie Bóg złożył w swojém stworzeniu, ale, z powodu naszej skończoności i ograniczoności, odczytywać je możemy tylko w ogólnych zarysach.

Wielkie więc jest znaczenie abstrakcji w nauce, ale strzedz się należy, aby się umysł w niej nie obłąkał, aby wyobraźnia wszystkim umysłowym oderwaniom nie przypisywała oddzielnego, rzeczywistego bytu.

Tak w dawnej fizyce zimno, ciepło, suchość, wilgoć, były istotami jakiemiś, podobnie jak u niektórych filozofów substancjalny byt swój miały rodzaje i gatunki, jako pojęcia powszechne (ob.

Realizm i Nominalizm).

Abstrakcyjny monoteizm jest przeciwieństwem monoteizmu chrześciańskiego: istotę Bożą pojmuje on bowiem jako najwyższą, abstrakcyjną jedność, głuchą i bezduszną.

Attrybuty, które tę abstrakcyjną jedność określają, nie tkwią w jej naturze, ale występują dopiero z jej stosunku do świata.

Bóg nie jest tu istotą wolną, duchem twórczym, nieograniczonym, ogarniającym wszystko, lecz przeciwnie, ograniczonym przez stojący po za nim świat, przez wynikające ze stosunku ze światem swoje attrybuty.

Abstrakcyjny monoteizm prowadzi konsenkwentnie do dualizmu albo do emanatyzmu (ob.).

Monoteizm taki leży w systematach Platona, neoplatoników Plotyna i Proklusa, a także Filona; w nowszych czasach Leibnitza, Szlejermachera i Lückego.

N.


text:
Charles Baudelaire

Wodotrysk

tłum.

Adam [Zofia Trzeszczkowska] M-ski

Biedaczko, znużyłaś oczęta,

Więc ich nie podnoś, moja miła,

I leż niedbale wyciągnięta,

Tak, jak cię rozkosz zaskoczyła.

Wodotrysk szemrze śród podwórza

I dniem, i nocą nie umilka,

On upojenie me przedłuża,

Jakie wieczorna dała chwilka.

Woda snopem tryska,

Jak kwiatów tysiące,

W które Febe ciska

Swe barwy mieniące, —

I w deszcz się rozpryska,

W wielkie łzy błyszczące.

Tak duch twój, gdy w nim rozgorzały

Rozkosznych żądz pożary,

W przestworza rwie się szybki, śmiały,

Niebios go wabią czary,

To znów roztapia się w żałości

I spływa łzą tęsknoty

Po niewidzialnej pochyłości,

Aż w głębie mej istoty.

Ty, którą noc tak wdziękiem stroi!

O!

słodko mi, gdy rozmarzony,

Skłoniwszy skroń ku piersi twojej,

Słucham wód skargi nieskończonej!

O, błoga nocy, wodo śpiewna,

Księżycu, drzewa, co tak drżycie:

Ta wasza tęskność, czysta, rzewna —

Jest to miłości mej odbicie.

-----


corpora: sejm

text:
KANCELARIA SEJMU

(nr 114)

z dnia 8 stycznia 2014 r.

k.n. 3

Pełny zapis przebiegu posiedzenia

Komisji Spraw Zagranicznych (nr 114)

8 stycznia 2014 r.

gorza Schetyny (PO), przewodniczącego Komisji, zrealizowała następujący

– zaopiniowanie kandydata na stanowisko ambasadora RP – pani Barbary

Tuge-Erecińskiej;

W posiedzeniu udział wzięła Henryka Mościcka-Dendys podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw

Przewodniczący poseł Grzegorz Schetyna (PO):

Dzień dobry.

Witam serdecznie w nowym roku.

Otwieram posiedzenie Komisji.

Witam panią minister Henrykę Mościcką-Dendys.

Porządek obrad obejmuje dwa

punkty merytoryczne i sprawy bieżące: zaopiniowanie kandydata na stanowisko amba-

sadora RP – pani Barbary Tuge-Erecińskiej, rozpatrzenie projektu planu pracy Komisji

który przygotowaliśmy do konsultacji.

Przyjęlibyśmy go na następnym posiedzeniu.

Jeśli byłyby jakieś sugestie zmian, będziemy je uwzględniać.

Przechodzimy do realizacji pkt 1.

Poproszę panią minister o przedstawienie kandy-

datury pani Barbary Tuge-Erecińskiej na stanowisko ambasadora nadzwyczajnego i peł-

nomocnego RP w Republice Cypryjskiej.

Bardzo proszę, pani minister.

Podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Henryka Mościcka-Dendys:

Panie przewodniczący, Wysoka Komisjo.

Bardzo dziękuję.

Nie ukrywam, że jest to dla

mnie nie tylko ogromna przyjemność, ale i zaszczyt, zaprezentować państwu kandyda-

turę pani ambasador Barbary Tuge-Erecińskiej na stanowisko ambasadora RP w Repu-

blice Cypryjskiej.

Panią ambasador traktuję jako jedną z moich osobistych mistrzyń

w zawodzie.

Jest dla mnie wielkim honorem towarzyszenie jej dzisiaj.

Pani ambasador jest państwu niewątpliwie znana, gdyż dwukrotnie pełniła funkcję

i stosunków międzynarodowych.

Tuż po studiach, jeszcze w latach 80., podjęła pracę

w dziale zagranicznym Biura Krajowego NSZZ „Solidarność”, w którym odpowiadała

przede wszystkim za współpracę „Solidarności” ze skandynawskimi związkami zawo-

dowymi.

Następnie, po wprowadzeniu stanu wojennego, była aktywnym członkiem pry-

masowskiego komitetu pomocy osobom pozbawionym wolności.

Kolejnym etapem jej pracy zawodowej było zatrudnienie w agencji konsularnej Szwe-

cji, Danii i Norwegii, w której pełniła funkcję honorowego sekretarza.

Później przez kilka

lat była związana z urzędem miasta Gdańska na stanowisku pełnomocnika ds. stosun-

ków z zagranicą.

Następnie rozpoczęła pracę w MSZ.

W latach 1991-1997 pełniła funkcję

ambasadora RP w Sztokholmie.

Po powrocie do kraju była dyrektorem Departamentu

Europy, a następnie podsekretarzem stanu w MSZ.

4 k.n.

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

Komisji sPraw Zagranicznych (nr 114)

Od 2001 do 2005 r. przebywała w Kopenhadze, pełniąc funkcję ambasadora RP

w Królestwie Danii.

Po powrocie z placówki została powołana na stanowisko sekreta-

rza stanu.

Z tego miejsca wyjechała na kolejną placówkę, pełniąc obowiązki ambasa-

dora nadzwyczajnego i pełnomocnego RP w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Bryta-

nii i Irlandii Północnej.

Misję tę pełniła do sierpnia 2012 r.

Po powrocie objęła funkcję

pełni do dzisiaj.

Pani ambasador jest skandynawistką.

Zna biegle angielski, norweski i szwedzki.

Tym

razem wymogi służby zagranicznej kierują panią ambasador bardziej na południe.

Będę

wdzięczna za pozytywne zaopiniowanie tej kandydatury.

Dziękuję bardzo.

Przewodniczący poseł Grzegorz Schetyna (PO):

Dziękuję bardzo.

Bardzo proszę panią ambasador o przedstawienie koncepcji pracy.

blice Cypryjskiej Barbara Tuge-Erecińska:

Dziękuję, Wysoka Komisjo.

Cypr nie leży w centrum politycznych i gospodarczych inte-

resów Polski.

Jak zakładam, to samo o relacjach z Polską może powiedzieć ambasador

celem misji, jak wszystkich polskich dyplomatów za granicą, jest i będzie wzmacnia-

nie pozycji Polski w kraju urzędowania, z uwzględnieniem wszystkich różnic pomię-

dzy naszymi krajami, począwszy od wielkości obu krajów (mój poprzednik na stanowi-

sku ambasadora na Cyprze określił, że jest to powierzchnia odpowiadająca wielkością

Opolszczyźnie), poprzez potencjał ludnościowy, wielkość gospodarek, położenie geogra-

ficzne, po doświadczenia historyczne i sąsiedztwo, które wpływa na to, w jaki sposób

Polska i Cypr definiują swoje interesy narodowe.

Pomimo odległości geograficznych i niekiedy politycznych istnieją duże możliwości,

aby rola Polski wzrastała w tym kraju, a współpraca dwustronna rozwijała się.

Dzięki

wspólnemu sprawowaniu prezydencji w trio Polska – Dania – Cypr nasze kraje mogły

poznać się znacznie lepiej niż to było w przeszłości.

Poznali się politycy, a poprzez liczne

kontakty ekspertów została nawiązana szeroka sieć relacji pomiędzy urzędami.

Two-

rzy to znakomitą bazę do dalszego rozwoju wzajemnych relacji i do definiowania pro-

jektów, które będą służyły obu krajom.

Świadczy o tym niedawna wrześniowa wizyta

pani minister w Republice Cypryjskiej, której jednym z konkretnych efektów jest prze-

kazanie stronie polskiej w końcu ubiegłego roku propozycji porozumienia – memoran-

dum of understanding w dziedzinie współpracy energetycznej.

Ta propozycja znajduje

się w fazie oceny właściwych urzędów.

Wydaje się, że może stanowić dobrą podstawę

do kontaktów eksperckich pomiędzy naszymi krajami w tak ważnym obszarze zarówno

dla Cypru, jak i dla Polski.

Mówiąc o stosunkach dwustronnych, chciałam odnotować fakt, że współpraca pomię-

dzy parlamentami znacznie wyprzedziła swoją intensywnością kontakty pomiędzy RP

a Cyprem.

Bardzo aktywna była już w drugiej połowie lat 90.

Chciałam wyrazić nadzieję,

że rozwój tej współpracy będzie nadal dynamiczny.

Biorąc pod uwagę powyższe, z zachowaniem ostrożnego optymizmu i pożądanego

realizmu, mam nadzieję, że materiał, który Wysoka Komisja otrzyma przy okazji prezen-

tacji następnego kandydata na ten urząd, w części dotyczącej współpracy dwustronnej

będzie bądź szerszy, bądź bardziej znaczący, jeśli chodzi o warstwę merytoryczną.

Oprócz dobrej woli i klimatu politycznego na powodzenie i skuteczność współpracy

wpływają też uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne partnerów.

Klimat i wola

współpracy jak najbardziej istnieją, o czym przed chwilą mówiłam.

Uwarunkowania

wewnętrzne i zewnętrzne zostały bardzo obszernie przedstawione Komisji w materiale

przesłanym przez MSZ.

Dlatego też odniosę się do tych zagadnień w sposób skrótowy,

a potem równie zwięźle przejdę do nakreślenia głównych obszarów misji.

Na uwarunkowania wewnętrzne polityki cypryjskiej wpływa przede wszystkim

spuścizna historyczna wyspy – i to zarówno sprzed 1960 roku, w którym Cypr uzyskał

k.n. 5

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

niepodległość, jak i nieco późniejsza.

Jak wiadomo, od 1964 r. na wyspie nieprzerwa-

nie stacjonują siły pokojowe ONZ, są liczne – jest tam ok. 920 żołnierzy i policjantów.

Obecnym przedstawicielem sekretarza generalnego jest Amerykanka Lisa Buttenheim.

Siłami zbrojnymi dowodzi generał chiński.

Trwający podział wyspy rzutuje zarówno na jej politykę wewnętrzną, jak i zewnętrzną,

przekładając się na sytuację mieszkańców obu części.

Wyspa, znana jako miejsce naro-

dzin Afrodyty – bogini miłości i pokoju, kojarzy się raczej z „problemem cypryjskim”.

Od 2012 r. powszechne jest drugie negatywne skojarzenie, czyli kryzys cypryjski.

W 2012 r. nastąpiła zapaść ekonomiczna Republiki Cypryjskiej.

Trudna sytuacja trwa

w dalszym ciągu.

Szacuje się, że w tym roku gospodarka zmniejszy się o około 9%.

Bez-

robocie wzrasta najszybciej w całej UE.

W tym roku osiągnie ok. 17%.

Niestety, przewi-

dywania na najbliższe dwa lata nie są pozytywne.

W tym i przyszłym roku Cypr będzie

jedynym państwem członkowskim Unii Europejskiej, który nie wyjdzie z recesji.

Kolejnym czynnikiem wpływającym na uwarunkowania wewnętrzne wyspy jest

zmiana polityczna, jaka dokonała się w tym roku.

Wybory prezydenckie wygrał Nikos

Anastasiadis.

Dokonała się również zmiana rządu z opcji lewicowej, a właściwie komu-

nistycznej, na prawicową.

Na uwarunkowania zewnętrzne Cypru wpływa przede wszystkim położenie geogra-

ficzne wyspy, która znajduje się blisko granic trzech kontynentów.

Jednocześnie na obsza-

rach bliskich wyspie nastąpiło zdecydowane pogorszenie sytuacji makroekonomicznej,

jak i w zakresie bezpieczeństwa w regionie.

Dwa kraje, które tradycyjnie odgrywają naj-

większą rolę w działaniach dwóch społeczności podzielonego Cypru – Grecja i Turcja,

znajdują się w odmiennej sytuacji.

Grecja, jak wiadomo, w dalszym ciągu przeżywa kry-

zys gospodarczy, wywołujący także perturbacje polityczne.

Turcja boryka się ze swoimi

problemami.

Nie ulega jednak wątpliwości, że pozycja Turcji w regionie wzrasta, a wraz

z tym turecka asertywność w polityce zagranicznej.

Tradycyjnie dużą rolę w polityce Republiki Cypryjskiej odgrywają bliskie związki

z Federacją Rosyjską, a w ostatnim czasie, w związku z kryzysem, istotną rolę odgrywa

trojka, czyli Komisja Europejska, Europejski Bank Centralny oraz Międzynarodowy

Fundusz Walutowy, który kształtuje i egzekwuje program reform gospodarczych oraz

społecznych.

Sytuacja kryzysowa sprawia również, że Cypr intensywnie poszukuje part-

nerów, którzy byliby inwestorami i wspieraliby wzmocnienie gospodarki cypryjskiej.

Elementem, który wpływa zarówno na sytuację wewnętrzną, jak i zewnętrzną, jest

potwierdzenie istnienia złóż węglowodorów pod dnem morskim wokół Cypru.

Począt-

kowe nadzieje związane z tym odkryciem były olbrzymie.

Cypryjczycy widzieli siebie

w roli niemal potentatów.

Przeprowadzone badania i odwierty, szczególnie w tzw. bloku

XII wyłącznej strefy ekonomicznej, niestety nie potwierdziły bardzo optymistycznych

oczekiwań cypryjskich, jeśli chodzi o wielkość złóż.

Ostatnio szacunki spadły do 3,1

tryliona stóp sześciennych.

Niemniej zainteresowanie badaniami dna morskiego jest

znaczące.

Powoduje to, że Cypr stara się dokonać delimitacji wyłącznej strefy ekono-

micznej z państwami sąsiednimi.

W niektórych przypadkach – Egiptu i Izraela – to już

się powiodło.

Inna jest sytuacja z Syrią i Libanem, który nie ratyfikował porozumienia.

Budzi to napięcia i kontrowersje w relacjach z Turcją, która w ogóle nie uznaje wyłącz-

nej strefy ekonomicznej Cypru.

Można powiedzieć, że ten czynnik, który obecnie wydaje się mieć charakter destabi-

lizujący, potencjalnie, gdyby partnerzy zechcieli porozumieć się z pożytkiem dla swoich

państw, może mieć pozytywne znaczenie.

Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania, chciałam krótko nakreślić podstawowe

obszary działalności ambasadora RP w Republice Cypryjskiej.

Zwykle formułuje się

je w pięciu obszarach.

Jeden dotyczy jak najlepszego wykorzystania potencjału ludzkiego

i technicznego dla realizacji zadań.

Podstawowe cztery dotyczą dziedziny: politycznej,

ekonomicznej, działań wizerunkowych i promocyjnych, konsularnej i polonijnej.

Jeśli chodzi o sferę polityczna, niewątpliwie budowanie wizerunku Polski jako

ważnego partnera Cypru w UE jest zadaniem naczelnym.

Kryzys na Cyprze znacząco

wzmacnia zainteresowanie Polską, krajem, który z sukcesem przeszedł transformację

gospodarczą i cieszy się stałym wzrostem ekonomicznym.

6 k.n.

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

Kluczowe będzie uzyskiwanie zrozumienia i poparcia Republiki Cypryjskiej dla celów

polskiej polityki zagranicznej.

W wielu obszarach priorytetowych dla polskiej polityki

zagranicznej nasze cele nie są do końca zbieżne.

Jeśli chodzi o politykę sąsiedztwa, wia-

domo, że dla Polski ma znaczenie wymiar wschodni, jakkolwiek pozostajemy aktywni

w wymiarze południowym.

Przywiązujemy wagę do współpracy UE – NATO, która przez

Cypr w dużej mierze jest postrzegana poprzez pryzmat konfliktu z Turcją.

Dyploma-

cja polega nie tylko na przekonywaniu przekonanych, ale także na wyjaśnianiu różnic

w postrzeganiu problemów przez poszczególne państwa i budowaniu innego podejścia,

zrozumienia, a przynajmniej neutralnej życzliwości.

Istotne będzie podtrzymanie dialogu politycznego polsko-cypryjskiego, bazującego

na kontaktach nawiązanych podczas sprawowania prezydencji.

Podałam przykład poro-

zumienia dotyczącego współpracy energetycznej.

Ważnym zadaniem będzie analiza sytuacji wewnętrznej i polityki zagranicznej Cypru,

w tym w szczególności możliwości ewentualnego zjednoczenia wyspy, wpływu kryzysu

finansów publicznych i sektora bankowego na sytuację wewnętrzną oraz politykę

zagraniczną, a także przyglądanie się aktywności państw trzecich na terenie Republiki

Cypryjskiej w kontekście sytuacji wewnętrznej tego kraju oraz problemów w regionie.

Jeśli chodzi o dziedzinę gospodarczą, będę zainteresowana wspieraniem polskich

przedsiębiorstw i umacnianiem ich pozycji konkurencyjnej na rynku cypryjskim.

W tym

celu chciałabym wykorzystać potencjał reaktywowanej w końcu października ubiegłego

roku Polsko-Cypryjskiej Izby Gospodarczej.

Do reaktywowanej Izby przystąpiło 20

przedsiębiorstw zarejestrowanych w Republice Cypryjskiej.

W znacznej części są one

związane z sektorem usług finansowych.

Mam nadzieję, że działalnością Izby zainte-

resuje się Krajowa Izba Gospodarcza i że pojawią się polskie przedsiębiorstwa, które

zechcą utworzyć polską filię Izby.

Kolejny obszar działań to wykorzystanie zainteresowania Republiki Cypryjskiej

doświadczeniami Polski w obszarze energetycznym do ustanowienia płaszczyzny współ-

pracy w tym obszarze.

Strona cypryjska w czasie rozmów z panią minister w sposób

szczególny sygnalizowała zainteresowanie powstaniem terminalu gazu płynnego na pol-

skim wybrzeżu, ponieważ Cypryjczycy sami chcieliby taki terminal zbudować.

Obecnie

szacunkowe dane dotyczące zasobności złóż wydają się nie do końca przemawiać za eko-

nomicznym uzasadnieniem takiej inwestycji, niemniej rząd Cypru uważa, że istnieje

szansa, aby terminal powstał.

Będziemy obserwowali rozwój sytuacji gospodarczej, w tym implementację reform,

które zostały zasugerowane przez trojkę, a także proces prywatyzacji, który ma się roz-

począć w 2016 r. i będzie obejmował znaczące przedsiębiorstwa – od telefonii po zarząd

portów.

W dziedzinie dyplomacji publicznej i kulturalnej chciałabym propagować osiągnię-

cia Polski w ostatnim 25-leciu.

Bieżący rok stwarza okazję do wykorzystania ważnych

rocznic i budowania pozycji Polski jako najważniejszego partnera Cypru w Europie

Środkowowschodniej.

Wspieranie turystyki do Polski, a przez to polskiej historii, kul-

tury i walorów przyrodniczych to działanie ukierunkowane nie tylko na Cypryjczyków,

ale także licznych rezydentów tej wyspy, niejednokrotnie zamożniejszych od rodowitych

Cypryjczyków.

Istnieje duży potencjał do promowania możliwości studiów w języku angielskim

na polskich uczelniach, a także do wspierania obecności oraz dorobku polskich archeolo-

gów na wyspie, którzy są obecni od 1964 r., kiedy to niezapomniany prof. Michałowski

został zaproszony, żeby wybrać tereny do badań.

Obecnie zarówno przedstawiciele Uni-

wersytetu Jagiellońskiego, jak i Warszawskiego są zaangażowani w pasjonujący projekt.

W dziedzinie konsularnej i polonijnej istotne będzie zapewnienie sprawnego funkcjo-

nowania urzędu i skutecznego udzielania pomocy polskim obywatelom, w tym bieżący

monitoring sytuacji polskich pracowników na rynku miejscowym, reagowanie w przy-

padku występowania negatywnych, dyskryminujących zjawisk.

Obecnie w Republice

Cypryjskiej przebywa ok. 2800 Polaków, nie wliczając pracowników sezonowych, i ok. 300

osób uznawanych za stałą Polonię.

Zamierzam wspierać ich inicjatywy, a zwłaszcza dzia-

k.n. 7

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

łalność sobotniej szkoły polskiej.

Podkreślam znaczącą i pozytywną rolę polskiej misji

katolickiej.

Konkludując, w poprzednich latach, kiedy dane mi było stawać przed Komisją Spraw

Zagranicznych, aby zaprezentować się jako kandydatka do wyjazdu, proporcja materiału

dotyczącego kraju urzędowania do relacji dwustronnych była zdecydowanie inna.

Świad-

czy to o różnej roli, jaką odgrywa polska dyplomacja.

Czasami wymiar dwustronny, nie-

zwykle ważny, bywa mniej istotny niż wiedza pozyskana w ciekawym i ważnym miejscu

dla polityki światowej.

O Republice Cypryjskiej myślę po części jak o wieży widokowej,

z której ciekawie będzie obserwować, co się dzieje na samej wyspie, ale i to, co widać

z jej terenu w najbliższym, trudnym, ważnym dla polskiej polityki zagranicznej regionie.

Dziękuję bardzo.

Bardzo proszę o pytania.

Pan przewodniczący Gałażewski.

Dziękuję bardzo.

Miło było słyszeć o dobrej współpracy polsko-cypryjskiej na płaszczyź-

nie parlamentarnej, gdyż przez dwie kadencje byłem przewodniczącym grupy polsko-

-cypryjskiej.

Maksymalny poziom zainteresowania wzajemnego skończył się wraz zakoń-

czeniem sprawowania wspólnej prezydencji.

Teraz zainteresowanie dwustronne osłabło.

Mam pytanie do pani minister.

Przez pewien czas chyba nie było ambasadora

na Cyprze.

Nie?

Zatem był schowany.

Jeden z poprzednich ambasadorów był bardzo

aktywny.

Jeden z ambasadorów twierdził, że Cypr nie jest najważniejszą placówką i w związku

z tym miał poważne trudności w rozwiązywaniu problemów robotników sezonowych

z Polski.

Informował, że nie było pieniędzy na pochówek lub przygotowanie transportu.

To rodziło poważne problemy dla placówki.

Czy te problemy nadal występują?

Jaka jest

sytuacja obecnie?

Drugie pytanie kieruję do pani ambasador.

Na Cyprze obecni są polscy archeolodzy,

choć pracują oni głównie po stronie tureckiej.

Jak kształtują się relacje Nikozji z czę-

ścią turecką?

Podobno łatwiej jest przejść na stronę turecką.

Ambasador prosił, żebym

schował paszport dyplomatyczny i przechodził okazując dowód osobisty.

Jaka jest teraz

sytuacja i jakie są prognozy na przyszłość?

Przewodniczący poseł Grzegorz Schetyna (PO):

Dziękuję.

Pan poseł Szczerski, bardzo proszę.

Dziękuję bardzo.

Mam trzy krótkie pytania do pani ambasador.

Po pierwsze, chciałbym

zapytać, jak liczna jest kadra konsularna ambasady?

Liczba Polaków na Cyprze są znacz-

nie waha się w ciągu roku.

Tanie linie lotnicze dowożą setki Polaków tygodniowo.

Czy,

zdaniem pani ambasador, obsada konsularna jest odpowiednia?

Pytanie drugie.

Rozumiem, że formalnie nie uznajemy tureckiej części Cypru, ale czy

występuje jakaś forma opieki nad obywatelami polskimi, którym coś się stanie po stronie

tureckiej?

Kwestia trzecia.

Na Cyprze zostało wiele śladów brytyjskiej obecności, jak chociażby

ruch lewostronny, jednak obecnie dominują napisy w języku chińskim i rosyjskim.

Czy

pani ambasador dostrzega potencjał zwiększenia polskiej obecności?

Cypr potrzebuje

kapitału i każdy ma możliwość wejścia na ten rynek.

Działalność deweloperska Rosjan

i Chińczyków jest na gigantyczną skalę.

Ogromne tereny nadmorskie są wykupywane

przez podmioty z tych dwóch krajów.

Czy dostrzega pani szanse dla Polski w tej sferze?

Dziękuję bardzo.

Dziękuję.

Pan przewodniczący Iwiński.

8 k.n.

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

Poseł Tadeusz Iwiński (SLD):

Dziękuję.

Pierwsze pytanie kieruję do pani minister.

Czy jest właściwe, aby tak doświadczoną

osobę, która była sekretarzem stanu w MSZ, a także ambasadorem w kluczowych pań-

stwach, jak Wielka Brytania, Szwecja czy Dania, wysyłać nie tylko do innego kręgu

geograficznego, ale do państwa o mniejszym znaczeniu w polskiej polityce zagranicz-

nej.

Jeszcze 20 lat temu nie mieliśmy ambasadora na Cyprze.

Ambasador w Grecji był

akredytowany na Cyprze.

Pani minister użyła sformułowania „drogi prowadzą”.

Drogi mogą prowadzić wędrow-

ców, którzy nie wiedzą, dokąd one zmierzają.

W polityce kadrowej MSZ i innych resortów

to nie drogi prowadzą, nie rzuca się kości, tylko prowadzona jest świadoma polityka.

czonego dyplomaty?

To samo pytanie kieruję do pani ambasador.

Mam świadomość, że jest to pytanie deli-

katne, ale kluczowe.

Cypr to kraj, w którym kiedyś Polak był przedstawicielem ONZ, w którym byli nie-

gdyś obecni polscy żołnierze.

Czy mamy dane, ilu Polaków straciło depozyty bankowe

podczas kontrowersyjnej operacji przejmowania jednego z dwóch głównych banków?

Było to zresztą sprzeczne z prawem.

Czy mamy dane na ten temat?

Cypr jest miejscem

rozmaitych lokat.

Ponadto wojna w Jugosławii przez wiele lat była finansowo prowa-

dzona z Cypru.

Jest to państwo leżące na styku trzech kontynentów, gdzie dokonują się

operacje mało delikatne, często brutalne.

Czy wykorzystujemy właściwie bardzo dużą grupę absolwentów polskich uczelni?

Oni

kończyli dwa rodzaje studiów – rolnictwo oraz weterynarię i w mniejszym stopniu medy-

cynę.

Działa stowarzyszenie cypryjsko-polskie.

Grupuje ono ludzi dobrze sytuowanych.

Zawsze odnoszę wrażenie, że w zbyt małym stopniu korzysta się z tego potencjału.

Czy

będzie to pani brała pod uwagę w swojej pracy?

Dziękuję.

Przewodniczący poseł Grzegorz Schetyna (PO):

Pan poseł Munyama, bardzo proszę.

Poseł Killion Munyama (PO):

Dziękuję bardzo.

W lipcu 2012 r. przyjęliśmy umowę o unikaniu podwójnego opodatko-

wania.

Jak pani ocenia efekty tej ważnej umowy po półtora roku jej funkcjonowania?

Czy

możemy spodziewać się zwiększenia obrotów gospodarczych pomiędzy Cyprem a Polską?

Dziękuję.

Przewodniczący poseł Grzegorz Schetyna (PO):

Poseł Jarosław Sellin (PiS):

Istnieje obiegowa opinia publicystyczna, że Cypr może odgrywać w przyszłości rolę

„konia trojańskiego” Rosji w Unii Europejskiej.

W dokumencie MSZ zwraca się uwagę

na ten problem, oczywiście, posługując się innym językiem, mianowicie, że na Cyprze

jest wielkie zaufanie do Moskwy, że Cypr pozostaje w orbicie wpływów politycznych

i ekonomicznych Rosji.

Chciałbym zapytać, czy coś się zmienia w tej materii, choćby ze względu na sojusz

gazowy z Izraelem i nadzieję na wydobywanie gazu w szelfie śródziemnomorskim.

Czy

to zakłóca relacja Cypru z Rosją?

Czy Cypr zajął stanowisko w sprawie poniżenia, jakiego doznała Unia Europejska

w Wilnie przed miesiącem, w czasie szczytu Partnerstwa Wschodniego, czyli fiaska

umowy stowarzyszeniowej z Ukrainą na skutek działań Rosji?

Przewodniczący poseł Grzegorz Schetyna (PO):

Dziękuję.

Czy są jeszcze pytania?

Jeśli nie, poproszę o udzielenie odpowiedzi.

Pani mini-

ster, bardzo proszę.

k.n. 9

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

Podsekretarz stanu w MSZ Henryka Mościcka-Dendys:

Bardzo dziękuję, panie przewodniczący.

Wysoka Komisjo, postaram się bardzo krótko

Jeśli chodzi o obecność ambasadora, naszym ostatnim ambasadorem był pan Dobro-

wolski.

Został odwołany z dniem 15 grudnia, zatem nie będzie żadnej ponadstandardo-

wej przerwy.

Pani ambasador przygotowuje się do wyjazdu.

Będziemy mieli klasyczną

z punktu widzenia MSZ formułę zmiany ambasadorów.

Co do obsługi konsularnej i tych najtragiczniejszych wydarzeń, czyli np. konieczności

transportu zwłok, ten problem nie wynika z procedur konsularnych.

To jest kwestia odle-

głości geograficznej i transportu.

Rzeczywiście, są to kosztowe operacje.

Nie są to przy-

padki szczególnie absorbujące polskich konsulów, gdyż szczęśliwie są one rzadkie.

Pani

ambasador zapewne powie szerzej o opiece konsularnej.

Mówił pan o pracownikach sezonowych, którzy są zatrudnieni w branży budowlanej

i hotelarskiej.

Dotyczy to również naszych archeologów, którzy zwykle wyjeżdżają latem

na misje archeologiczne.

Często problemy wynikają z niedocenienia różnicy klimatu

i temperatur.

Problemy zdrowotne są pochodną różnic klimatycznych.

Przechodząc do pytania pana posła Szczerskiego.

Jeśli chodzi o status północnej czę-

ści wyspy, nie uznajemy jej jako odrębnego bytu państwowego, ze wszystkimi z tego

tytułu wynikającymi konsekwencjami.

Co roku uprzedzamy polskich turystów, którzy

wybierają się na tamtą część wyspy, że to jest formalnie podmiot nieuznawany przez Pol-

skę.

Wszelkie ryzyko, które ponoszą, jest ich własne.

Czasem mamy problemy lądowań

w tamtej części wyspy.

Lotnisko nie jest uznawane w świetle standardów międzynaro-

dowych.

Klęska planu Annana przed przystąpieniem wyspy do UE spowodowała bardziej prag-

matyczne podejście.

Jest większa otwartość i zdecydowanie łatwiej przekracza się dziś

granicę czy też strefę demarkacyjną.

Jest to znacznie łatwiejsze także z punktu widzenia

mieszkańców wyspy, co umożliwiło rozwój ekonomiczny północnej części Cypru.

Miało

to kolosalne znaczenie.

To był obszar dotknięty poważnymi problemami ekonomicznymi.

Odpowiem na pytanie posła Iwińskiego – dlaczego pani ambasador tym razem udaje

się na Cypr?

Mam wrażenie, że odpowiedź może być dwojaka.

Praca w MSZ ma w sobie

coś ze służby.

Jest to również dowód na to, że Polska poważnie podchodzi do relacji

z Cyprem i widzimy potencjał rozwoju naszej współpracy, który w dobie kryzysu wzra-

sta.

Pani ambasador dużo mówiła o współpracy w zakresie energetyki.

To jest tylko jeden

z obszarów, w których dostrzegamy możliwości rozwoju naszych kontaktów.

Współ-

praca gospodarcza jest oczywista.

Kryzys na Cyprze powoduje większe zainteresowanie

ze strony polskich inwestorów.

Trochę odkrywamy tamtą część świata.

Ponadto wyspa ma niesłychanie interesujące położenie geograficzne, które dziś,

z punktu widzenia geopolityki i rozwoju relacji w regionie, jest ważne i ciekawe z pol-

skiego punktu widzenia.

Dziękuję bardzo.

Dziękuję bardzo.

Poproszę panią ambasador o zabranie głosu.

Kandydatka na ambasadora RP Barbara Tuge-Erecińska:

Dziękuję.

Odnośnie do współpracy parlamentarnej, ruch jest po stronie cypryjskiej.

Będę zachę-

cać, żeby pomimo kryzysu doszło do zaproszenia grupy polsko-cypryjskiej.

Na czele

grupy po stronie cypryjskiej stoi przewodniczący rządzącej partii Wiec Demokratyczny.

Z tego samego ugrupowania jest wiceprzewodniczący, który w randze ministra jest rzecz-

nikiem rządu.

Partia ta w rodzinie partii europejskich należy do tego samego ugrupo-

wania co Platforma Obywatelska.

W kontekście poszukiwania przez Cypr możliwości

odbudowy gospodarczej jest jak najlepszy moment, żeby do takiego spotkania doszło.

Uzupełniając krótko wypowiedź pani minister odnośnie do pomocy konsularnej, pro-

blem związany ze sprowadzeniem zwłok do kraju i pochówkiem nie dotyczy tylko Repu-

bliki Cypryjskiej.

Występuje wszędzie, gdzie wyjeżdżają Polacy, jeśli są nieubezpieczeni.

Przypominamy, że należy się ubezpieczyć, gdyż zdarzają się nieszczęścia.

Za te nieszczę-

10 k.n.

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

ścia Skarb Państwa nie płaci, natomiast zawsze służby konsularne starają się w jak

najbardziej przyjazny, życzliwy sposób doprowadzić do sprowadzenia zwłok do kraju.

Placówka jest bardzo niewielka.

Ma bodajże 7 etatów, łącznie z szefem placówki.

Poseł Tadeusz Iwiński (SLD):

W notatce jest mowa o 8 etatach.

Kandydatka na ambasadora RP Barbara Tuge-Erecińska:

Osoby zatrudnione na placówce posiadają także uprawnienia konsularne.

W razie

potrzeby jest zatem większa grupa osób, żeby służyć pomocą naszym obywatelom.

Działa

też sieć współpracy konsularnej w regionie.

Wiadomo, kto z jakiego regionu mógłby przy-

jechać, żeby wesprzeć służbę konsularną.

Oczywiście, nie będzie tam mógł wykonywać

działań konsula, natomiast będzie mógł odciążyć konsula w różnych zadaniach.

Z rapor-

tów konsularnych, które analizowałam, i z rozmów z kolegami w Departamencie Konsu-

larnym, wynika, że obecny stan pionu konsularnego jest wystarczający.

Jeśli chodzi o obecność rezydentów, których liczbę ocenia się na ok. 20% mieszkań-

ców, to nieustannie największą grupą są Brytyjczycy, których jest ok. 80 tys. 10 tys.

mieszka w północnej części wyspy.

Około 300 tys. osób pochodzących z Cypru mieszka

w Wielkiej Brytanii.

Jest to zastałość z czasów dawnych, ale prawdą jest, że pojawiają się

przedstawiciele innych narodowości – Rosjanie, Chińczycy.

Widziałam ciekawe informa-

cje dotyczące dwóch ostatnich lat.

O ile w 2012 r. rezydenturę cypryjską uzyskało dwu-

dziestu kilku obywateli chińskich, o tyle w 2013 r. było ich 475.

Można się spodziewać,

że ta tendencja będzie wzrostowa.

Wymogi są niezbyt trudne do wypełnienia przez ludzi

bardziej zamożnych – zakup nieruchomości wartości 300 tys. euro oraz wpłacenie ok. 3

tys. euro na konto bankowe.

Struktura ludnościowa w Republice Cypryjskiej zmienia się i będziemy się temu przy-

glądać.

Jakkolwiek Cypr pozostaje poza Schengen, są prowadzone prace grupy roboczej

UE, które miałyby na celu wypracowanie ułatwień dla rezydentów państw członkow-

skich UE do podróży.

Z dużym zainteresowaniem będziemy przyglądali się tym pracom

oraz dokumentom, jakie Republika Cypryjska wystawia swoim rezydentom.

Nie zabiegając i nie dążąc do tego, żeby rezydentów Cypru zasilali Polacy, mamy jed-

nak na uwadze, że problemy gospodarcze Cypru oraz załamanie się rynku budowlanego

stwarzają możliwości dla polskich firm i przedsiębiorstw.

Istotnym obszarem współpracy

jest remont floty, która jest zarejestrowana pod banderą cypryjską.

Odpowiadam na pytanie pana posła Iwińskiego.

Pani minister już udzieliła odpowie-

dzi.

Mogę powiedzieć, że gdy usłyszałam tę propozycję, to skojarzyła mi się dosyć popu-

larna reklama jednej z firm kosmetycznych, która kończy się stwierdzeniem: „bo jesteś

tego warta”.

Na pytanie, ilu Polaków straciło depozyty, nie mogę odpowiedzieć, gdyż nie mam

informacji.

Jeśli chodzi o polskie firmy działające na Cyprze, to z mojej wiedzy wynika,

że straty były nieznaczne.

Poseł Tadeusz Iwiński (SLD):

Może warto, żeby przed wyjazdem skonsultowała się pani z panem ministrem Rostowskim.

Kandydatka na ambasadora RP Barbara Tuge-Erecińska:

Jeśli pan minister znajdzie czas, z przyjemnością to zrobię.

Dziękuję za zwrócenie mojej uwagi na istnienie stowarzyszenia absolwentów polskich

uczelni na Cyprze.

W ostatnich latach studiuje w Polsce kilkudziesięciu studentów.

Być

może w przeszłości ta grupa była większa.

Zainteresuję się tym, gdyż jest to ciekawa

grupa, na którą zapewne można liczyć we współpracy.

Jeśli chodzi o umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, to jej najważniejszą rolą

jest to, że wprowadziła przejrzystość do transakcji finansowych i spraw majątkowych

dotyczących przedstawicieli obu społeczności.

Ułatwiło to życie polskim marynarzom.

Jeśli chodzi o Rosję w kontekście polityki Republiki Cypryjskiej, to nie posunę się

poza dyplomatyczne zdania, które zostały zapisane w materiale.

Niewątpliwie od wielu

lat rola Rosji w wymiarze ekonomicznym i politycznym jest bardzo istotna.

Niedawno

odbyła się wizyta grupy ministrów cypryjskich w Moskwie.

Podpisano kolejne umowy

k.n. 11

Pełny ZaPis PrZebiegu Posiedzenia:

dotyczące współpracy.

Minister finansów stwierdził, że relacje miedzy Republiką Cypryj-

ską a Rosją nie były nigdy tak dobre.

Istnieją jednak fakty i przesłanki, które wydają się

świadczyć, że nie do końca Federacja Rosyjska uzyskuje łatwo to, na czym by jej zależało.

Są oczekiwania ze strony rosyjskiej stałego wydzierżawienia lotnisk na terenie Cypru,

z których do tej pory Rosja korzystała na zasadzie okazjonalnego użyczenia.

Nie było

w tej sprawie pozytywnej odpowiedzi władz cypryjskich.

Niewątpliwie kwestia zasobów węglowodorów w tym regionie ma istotne znaczenie.

Gdyby tylko Cypr, Turcja i Grecja potrafiły się porozumieć, to niewątpliwie sytuacja tych

krajów oraz Izraela i innych państw Lewantu byłaby znacznie lepsza.

Zdajemy sobie

sprawę, że tego rodzaju porozumienie nie byłoby po myśli Federacji Rosyjskiej.

Przewodniczący poseł Grzegorz Schetyna (PO):

Dziękuję bardzo.

Czy są dalsze pytania?

Jeśli nie, to przeprowadzimy procedurę głoso-

wania.

Przeproszę panią ambasador na chwilę.

Poddaję pod głosowanie kandydaturę pani Barbary Tuge-Erecińskiej na stanowi-

za pozytywnym zaopiniowaniem tej kandydatury?

(13) Kto jest przeciw?

(0) Kto się

wstrzymał?

(2).

Poproszę o zaproszenie pani ambasador.

Dziękuję bardzo.

Stwierdzam, że Komisja pozytywnie zaopiniowała pani kandyda-

turę.

Serdecznie gratuluję.

Punkt 2 obejmuje rozpatrzenie projektu planu pracy.

Umówmy się, że do końca przy-

szłego tygodnia poczekamy na państwa propozycje.

Plan przyjmiemy na następnym

posiedzeniu Komisji.

Rozumiem, że jest zgoda.

Dziękuję bardzo.

Zamykam posiedzenie Komisj


text:
Angielskie ziele, powszechnie używane w kuchni polskiej do potraw mięsnych, do ryb, marynat, do polewek (zup) i wogóle tam, gdzie pieprz się używa, a to dla przyjemnego zapachu, bądź w całości ziarn, bądź utarte na proszek.

Jest ono owocem drzewa, rosnącego w Ameryce i noszącego dziś botaniczną nazwę Eugenia Pimenta, a u Lineusza — Myrtus Pimenta.


text: bet, przeważnie tylko l. mnoga: bety, u Potockiego: »spisz w betach jako buba«; z niem. Bett.


text:
Max Elskamp

Jasna niedziela

tłum.

Bronisława Ostrowska

Dzisiaj, przy jasnej niedzieli,

Pogoda wkoło i słońce…

I sady ptactwem grające,

Dzisiaj, przy jasnej niedzieli.

—

I dziewcząt gromadki w bieli,

I miasta w oddali szarej…

Flandria skroś drzewne konary

Z lazurem morskiej topieli.

Święcą to wszyscy anieli:

Michał z jaskółek chorały,

I Gabriel w skrzydłach swych cały!

— Wszyscy niebiescy anieli.

Zaś w dole, pod błękitami,

Dziś jeno szczęśliwi sami

Śmieją się w słońcu… parami…

Do życia pod błękitami.

Dzisiaj, przy jasnej niedzieli,

— Młynarze w młynach posnęli —

Dzisiaj, przy jasnej niedzieli,

Kończę mą piosnkę — Bóg z wami.

-----


text: arcydzięgiel, ‘angelica archangelica’, łączy łac. archi- (arcy-) z pol. dzięgielem (p.), jak np. arcydzieło.


corpora: CEN

text:
Użytkownicy Linuksa znów mają problem z iPodami.

Nowe egzemplarze z serii Nano, Classic oraz Touch zawierają zmiany w bazie iTunesDB, które na razie nie pozwalają zarządzać nimi przez aplikacje inne niż iTunes.

Do niezwykłej popularności produktu przyczynił się sklep muzyczny Apple – iTunes, a także design, strategia marketingowa i sprzedaży, zwłaszcza na rodzimym rynku.

iPod jest obecnie najpopularniejszym odtwarzaczem na świecie, dominującym rynek amerykański, wielokrotnie przewyższającym sprzedaż nawet takich firm jak Creative czy Sony.


text:
Ze wzgędu na kryzys energetyczny w Japonii, TEPCO poprosiło swoich 23 największych klientów, głównie fabryki chemiczne zakłady metali nieżelaznych, o ograniczenie zużycia energii elektrycznej.

Jeden z klientów, zakłady chemiczne Showa Denko, całkowicie wstrzymały produkcję.

W telewizji wyemitowano również spoty zachęcające pracodawców i pracowników do oszczędzania prądu.

Japońskie stowarzyszenie marketów poprosiło też 31 sieci handlowych zaopatrujących się w prąd u TEPCO, o ograniczenie zapotrzebowania na prąd.

Pobór mocy z elektrowni należących do TEPCO, 61,5 mln kW, graniczy z ich wydolnością, 65 mln kW.


text:
Główny Urząd Statystyczny poinformował, że bezrobocie pod koniec czerwca tego roku spadło do 12,4% z 13% w maju

Sprawdziły się wcześniejsze szacunki Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej według których stopa bezrobocia miała spaść w czerwcu 2007 roku właśnie do 12,4%.

W ubiegłym roku były 4 województwa, w których stopa bezrobocia utrzymywała się powyżej 20 % podczas gdy teraz nie ma ani jednego.

Dodatkowo jak twierdzi profesor Józef Oleński, prezes GUS spadek bezrobocia najszybciej następuje w tych regionach, gdzie wskaźnik ten jest najwyższy.

Oleński stwierdza również, że mimo poprawy na rynku pracy bezrobocie nadal utrzymuje się na wysokim poziomie.

Szczególnie widoczna jest stagnacja w grupach o wysokim poziomie bezrobocia, a także wśród osób powyżej 50 roku życia i młodych.


text:
Bernard, apost. pomorski, ksiądz hiszpański, konsekrowany przez Paschalisa II na biskupa pomorskiego, w ubogiéj odzieży pustelnika, mając do pomocy tylko kapelana, rozpoczął w 1122 r. głoszenie chrześcjaństwa między poganami Pomorza.

Dziki lud z niedowierzaniem patrzył na wysłańca niebios w łachmany ubranego, i szydził z niego.

Kiedy Bernard udał się do miasta Julina i zamierzał obalić stojące tam drzewo, które krajowcy za siedzibę opiekuńczego bóstwa uważali, mieszkańcy powstali przeciwko niemu i wsadziwszy go na okręt, razem z kapelanem i tłumaczem, puścili na morze, aby zamiast ludzi ryby nawracał.

Zasmucony takim rezultatem wyprawy, Bernard udał się do Bambergu i tu wstąpił do klasztoru.

Za jego poradą, sprawę nawracania Pomorzan do pomyślnego końca doprowadził bogobojny i światły biskup Otto.

Cf. Andreae (w drugiej połowie XV wieku) abbat.

St. Michael.

prope Bamberg., Vita St. Ottonis, episc. bamberg.

Ludwig, Scriptor.

rerum episc.

Bamberg.

(Alzog).


text:
ambaje, przestarzałe, jeszcze bardziej niż androny, używane dla rymu i w 19. w.

(Fredro, z nowych Bunikiewicz i i.), ‘bajki, plotki, niedorzeczności’; przeszły od nas i na Ruś (»androny jadą« u Gogola): obie nazwy od kołowania drogą, zaułkami, łac. ambages ‘zakręty’, włosk. androne, ‘długie korytarze czy uliczki’; androny prawią lub stroją r. 1698 i 1703 (dawniejszych cytat nie znam).


text:
Dzieła poetyckie Tom 4

Jan Kasprowicz

Towarzystwo Wydawnicze E. Wende i Sp. (T. Hiż i A. Turkuł), Warszawa, 1912


text:
156.

Gdy nad tobą zwątpień moce

Skrzydeł mrok rozpostrą,

Ty się trzymaj ostro.

I choć klęska w pierś twą grzmoce,

Z sobą samym walcz w pomroce

Unguibus et rostro!

A gdy święcąc walk twych znoje,

Jak przed błyskiem korda

W puch lecąca Horda,

Poszły precz gdzieś złości twoje —

To się pięścią bijąc w zbroję

Wołaj: — Sursum corda!

Bo w ten szyk, co w boju słynie

Walką bez przyłbicy,

Wódz promienno-licy

Dał ci na to wejść jedynie,

Byś mógł w śmierci rzec godzinie:

— Veni — vidi — vici!


text:
Adam Mickiewicz

Żywila

Powiastka z dziejów litewskich

Przedmowa

Przyjaciel lat dziecinnych ojca mojego, przypomniawszy sobie w tych czasach, iż jeden z najpierwszych jego utworów był drukowany w ówczesnych pismach periodycznych wileńskich, odszukał go i przysłał mi kopię, którą podzielić się z publicznością poczytuję sobie za obowiązek.

Jest to zaledwo szkic tylko, ale miłośnicy poezji jak miłośnicy sztuk pięknych zawsze wyłącznym uczuciem otaczali szkice ręką mistrzów kreślone.

Powiastkę dzisiejszą uważać można za pierwszy rys wielkiego poematu.

Żywila ukazała się bezimiennie, w numerze 123 „Tygodnika Wileńskiego”, dnia 28 lutego 1819 r.

(Ojciec mój wówczas zaledwo 20 rok życia kończył) pisana językiem starodawnym, do tytułu dodana była wskazówka, że podanie wyjęto ze starożytnych rękopismów polskich, udzielonych redakcji przez P.S.F.Z. Taż sama myśl natchnęła później Grażynę i Wallenroda, a widać w niej nawet tenże sam sposób obrobienia przedmiotu.

Pod gniotem cenzury podejrzliwej, poeci nasi często byli zmuszeni uciekać się do roli bajko-pisarza, który nie mogąc wprowadzić na scenę ludzi, daru mowy zwierzętom udziela, i tak za pomocą przypowieści wykłada prawdy lub rozwija uczucia, wygnane z dziedziny życia politycznego.

Z wyłącznym talentem i dowcipem używał tego sposobu Julian Niemcewicz.

Ojciec mój, kreśląc obowiązki względem ojczyzny, nieraz bohaterów poematów swoich szukał w odległych dość epokach, aby ich słowa, zupełnie dla rodaków przezroczyste, w oczach nieprzyjaciela zdawały się być tylko prostą historią.

Takie utwory utrzymywały miłość Ojczyzny i nienawiść obcego jarzma.

Władysław Mickiewicz

Paryż, 21go maja 1868 r.

Żywila

Grekowie i rzymskiej historiej pisarze dosyć nam ku zbudowaniu podali o cnotliwych a prawie męskiego serca białych głowach, więc i Litwie naszej na podobnych nie zeszło przykładach; gdyby jedno kto w dziejach ony wypatrzyć, a złotym piórem okryślić chciał: ale wżdy widząc, iż nikt o tym jako żywo nie myśli, wziąłem przed się ile ze mnie będzie, krótką historyjkę ze staroświeckich ksiąg wyjętą, po prostu wam przełożyć.

Około lata Pańskiego 1400 panowało w Nowogródku, Słonimie i Lidzie możne i potężne książę na imię Koriat, u tego zasię była córka jedynaczka, arcy-nadobna niewiasta; zwano ją Żywila, to jest Diana: gdyż i gładkością prawie cudną boginiej tej równała się, i myślano pospolicie, iż ku małżeńskim ślubom znaczne wstręty miała; bo gdy książęta a pany możne z dalekich stron przysyłali posły, upraszając ją sobie ku małżeństwu, wszystkim stale wzbraniała się: stąd wieść szła, iż w panieńskim stanie do końca żywota być chce.

Ano wcale inaksze były tych uporów przyczyny.

Księżniczka Żywila od czasu niejakiego rozmiłowała się skrycie Litwina Poraja, męża z rycerskim sercem, który przez swe wyśmienite przewagi wojenne mocno był księciu Koriatowi spodobany; i w niebycie jego rząd nad wszem państwem sprawował, skąd nietrudno mu było z lubownicą swoją tajemne schadzki miewać, gdzie by miłości swoje wynurzali i wzajemnie się pocieszali.

Stało się, iż krótko potem wrócił z wojny książę Koriat i zasmucił się niepomału, wielką w kochanej córce swoiej upatrując przemianę.

One łzy, one wzdychania, one bladości, one lękania się i drżenia ustawiczne przed ojcem, dały mu wszystko, jako było, wyrozumieć.

„Córko odrodna — zawołał — wiodła cię rozpusta a wszeteczność, iż zhańbiłaś na wieki dom ojcowski, idź precz sprzed oblicza mego; i ty, i kto cię na tę niecnotę zaprawił, śmiercią okrutną pomrzecie”.

Jakoż wytrąbiono z urzędu po mieście, iż kto by wymienił gamrata księżniczki Żywili, abo o nim lice jakowe powziął, bogato udarowan odejdzie.

Alić trąbienie na świat poszło, gdyż nikt nie był, co by o skrytych miłościach onych coś wiedział, abo wiedząc, Koriatowi doniósł.

Księżniczka Żywila była w szczególnym zamiłowaniu u sług i poddanych swoich, a na rycerza Poraja, który pokutnie nieszczęścia swego płakał, a na dworze w wesołą twarz ubrać się umiał, żadne jako żywo nie przyszło podejrzenie.

Widząc tedy Koriat, iż wszystkie jego posłuchy i śledzenia nie skutkują, a w jedno nic się obracają, mocno na córkę swoją nastawal, wielkie grozy czyniąc; ale ona statecznie w cierpliwości stała.

„Ojcze mój — pry — znam, iżem winna znacznej winy, karaj mnie, otoć jestem, znam, iżem niegodna znaleźć u ciebie miłosierdzie; przedsię drugiej duszy niewinnej gubić z sobą nie mogę, abych ciężej jeszcze Bogów nie obraziła”.

Książe zatem spuścił nieco z onych pierwszych srogości, jął się pochlebstwa, i złość w mowie jedwabnej przykrywając, obiecowal jej dobrym słowem, iż grzech przepuści, aby jedno wszetecznika, co by zacz był, mógł wiedzieć.

Żywila milczała, łzami i szlochaniem odpowiadając.

Książę tedy zagniewawszy się gniewem wielkim, kazał jedyną córę swoją w łańcuchy wsadzić i do lochu pod straż wrzucić, skąd miała być niedługo wywiedziona do tracenia.

I maż kto style, aby podołał opisać lamenty i ciężkie smętki a płacze, które stąd po wszem mieście powstały; bo księżniczkę Żywilę naród w przedniej, jakoby bóstwo jakie, miał uczciwości, i jakoby matkę kochaną miłował, iż rada ubogie ludzie wspierała, a srogi przeciwko poddanym umysł książęcy łagodziła.

Szedł tedy lud w gromadach wielkich na dworzec pański, gorzko płacząc a żebrząc miłości ze strony ubogiej księżniczki.

Przedsię nic uprosić nie możno.

Onego czasu także na pograniczu trwały wojny między ruskimi kniaziami a Litwą.

Iwan, uzbierawszy siła wojsk wszelakich, miasta ubiegał, ogniem i mieczem następował; tak iż nim się o tym wieść rozbiegła, mnogość ludu a krwie uczciwej psował, zasię szybko nadciągnąwszy, niedaleko miasta obozy rozłożył.

Działo się tu dniem przed świętami Peruna; nazajutrz miano tracić księżniczkę Żywilę.

Poraj od Koriata z garstką przebranego rycerstwa słany był, ażeby wstręty jakowe nieprzyjacielowi czynić, zaczem by obrony przyzwoito u murów nastawiono.

Ten, chociaż z daleko ogromniejszym a srogim sobie napastnikiem sprawę miał, przedsię serca nie tracąc, na ludzie jego bez sprawy lada jako ciągnące z takę mocą a gwałtem wielkim padł, iż je na głowę poraziwszy do kosza wegnał, i przyszłaby dnia owego zguba ostateczna na Rusiny, gdyby noc potrzebie końca nie dała.

Poraj, nic nie mieszkając, nieprzyjacioły wojski swymi obsaczył, sam do miasta z radosną nowiną bieżał.

Odprawowano w mieście wesele wielkie.

Koriat naprzeciw Poraja z niemałym pocztem wyjechał, cześć mu wszelaką wyrządzając i obrońcą swoim zowąc, więc i do zamku społem na ucztę z sobą zaprosił, a gdy się sami jedni znaleźli, Poraj jako stał, upadł do nóg książęcia, szerokimi słowy wierność a stateczność swoją wywodząc: „Atoć książę i panie mój, poraziłem nieprzyjacioły twoje porażką znaczną, i dadzą li Bogowie do małego szczętu wygubić ich, w tym zasię to za nagrodę sowitą mieć chcę, abyś córki twej jedynej nie tracił, a mnie ją z łaski swej w małżeństwo oddał; za którą łaskę twoją, krwią i majętnością, ile ze mnie jest, odsługować nie chybię”.

Książe wmiast dobroci niechęć pokazował, i takimi słowy rzekł: „Poraju, napełniłeś mnie weselem i smętkiem; raduję się słysząc o tak zacnych posługach twoich, a zasię przecz wymagasz, co jest nad moc moją?

Owe święte a wielkie przodki nasze, książęta litewskie, wiesz jako córek swoich poddanym za mąż nie dawali, a źle z tym jest, kto krwie swej niedbały, na lekkość ją puszcza; więc i z tym, kto się powodzeniem w pychę wbija a zbytnie wyżej, niż nań przystało, sięga.

Lepak i to imo się puszczając, córka moja wyrodna domu książęcego godność iście splamiła…

Wierzyć nie chcę, abyś jej do takowej sromoty przywódcą był.

Wżdy skąd by się tak nagła ku tej wszetecznicy miłość twoja wzięła?

Nie rozumiem.

Zaś i z tych gołych podejrzeń oczyścić się musisz; na ten czas obaczę, co z tym mam czynić.

Po rozhoworze takowym rozeszli się obadwa na pozór łaskawie, obadwa gniewy wewnątrz złamali i pokryli.

Poraj niewdzięcznością pańską do żywego poruszony, a prawie gromem rażony, przeczuł, iż zło nad nim wisi, zemstę przeto głęboko w sercu zasadzoną warzył.

Książe też rozumiał o Poraju, iż krom wątpliwości, przez ów z księżniczką nierząd i przez rycerskie szczęście, stolicę pana swego chce posiąść.

Dlatego przemyślał, jakoby mu żywot wzięty być mógł, teraz uczynić tego nie śmiejąc, snać by się rozruch nie stał pomiędzy ludem, który Poraja po mieście obrońcą wykrzykiwał; zaczem ku wytłuczeniu do reszty nieprzyjaciół prawica Poraja jeszcze potrzebną była.

Działo się to w noc przed świątkami Peruna; nazajutrz miała być tracona księżniczka Żywila.

Iwan tymczasem porażony i ściśniony srodze, wyglądał rychło mu czas ostateczny zabłyśnie i wszelkiej nadziei próżen biedził się, nie wiedząc, jaką lepszą radę wziąść przed się.

Gdy i oto drabanci obozowi wbieżeli mówiąc, iż mąż niejaki, w czarnej zbroi, do obozu jechał, a słuchania książęcego prosi.

Kazano go wpuścić.

Szedł więc i rzekł: „Kniaziu Iwanie, Poraj jestem, którym ludzie twe dwakroć pobił i ciebie obsaczonego zewsząd trzymam, a otoć przychodzę oddać w ręce twe miasto z księżęciem jego, i ze wszystkimi dostatki i wojskiem jego.

Masz mnie jedno przysiąc przysięgę wielką, iż ludzi mieczem i ogniem psować nie będziesz, a iż księżniczka pewna, w mieście więziona, żoną mi dana być musi ze wszelakim bezpieczeństwem”.

Już się zabierało na brzask przede dniem święt Peruna, a dnia onego miała być tracona księżniczka Żywila.

Nagle hałas i zgiełk nad spodziw wielki rozszedł się po wszem mieście; co żwawsi obywatele, zastawiając się onej gwałtownej napaści, gardła dali.

Innych trwogą potłumiono, tak iż poddanność nieprzyjaciołom uczynić musieli.

Poraj wybija więzienie i znajduje (zgroza mówić) ulubioną swoją bladą, półżywą, na lichym posłaniu, lada jako porzuconą, w ciemnicy.

Obaczywszy Poraja, zemglała.

Niesiono ją zatem na ulicę, aby jakokolwiek ocucić, a ducha jej przywołać.

Ratowano, a ona się nie czuła; zbiegł się lud to widząc, i stało się wołanie i krzyk wielki; ano przedsię nie czuła.

Nareszcie wdzięczne oce otwierając, cudowała się mocno, widząc w około ciżbę ludu i zbrojne męże nieprzyjacielskie.

Na on czas Poraj przystąpiwszy, rzekł: „Złóż twoje bojaźni, najmilsza, to są bojownicy Iwana, zemściciela krzywd naszych, którego opieka z nas nie zejdzie”.

Żywila to usłyszawszy, dobrze znowu nie zemglała, potem zasię nagle miecz od boku Poraja wychwyciwszy, tak silnie sztychem w piersi mu uderzyła, iż na skroś przepadł.

„Zdrajco – wołając — tak li u ciebie małą była ojczyzna, iż ją dla trochę tej gładkości zaprzedałeś?

Człowieku beze czci, tak li odpłaciłeś za moje stateczne miłości?

A zaś wy obywatelowie, przecz stoicie jakoby nie do was mówiono, przecz nie obrócicie na tych oto zbójców gniewu i zemsty waszej?”

To mówiąc, z mieczem na nieprzyjacioły blisko stojące godziła; czym lud wszystek, jakoby kto ogniem po nich rzucił, poruszony, dopadłszy co kto mógł, z broniami i mieczami, na Rusiny, nic takowego nie spodziewające się, bieżał.

Wytępiono ich moc wielką, po domach i ulicach, resztę żywcem brano a więziono.

Żywila przybiegłszy, kędy Koriat z tarasu świeżo wypuszczony stał, „Ojcze mój!” zawołała i padła bez duszy.

Pochowano ją pod Mendogową górą, kędy kopiec usypano i drzewa na pamiątkę sadzono.

Staruszkowie dziękując Panu Bogu wszechmogącemu, iż ich na hańbę a urągowisko nieprzyjaciela nie podał, powtarzają dziatkom swym imię Żywili.

-----

Tekst opracowany na podstawie: Adam Mickiewicz, Żywila.

Powiastak z dziejów litewskich, Księgarnia Luxemburgska, Paryż 1866.


text:
II.

A czemuż wy, chłodne rosy,

Na ziemi?

Co ta nocka sypie łzami

Przez pole

I policzył łzy, co płyną

Na rolę...

Strachby było, z tego siewu

Żąć żniwo,

Przyjdzie słonko na niebiosy

Wschodzące

I wypije bujne rosy


text:
Buchowski Benignus, benedyktyn, napisał wiele pieśni pobożnych p. n. Cantus et luctus.

R.

1712 wydał w Krakowie: B. Buchowski benedectini Tynecii lyricorum epigrammatum et rythmorum poëmata.


text:
CXIX.

Jakoż cię chwaląc, Panie,

Siędę przy lutniej swojej?

Jak rozpuszczę śpiewanie,

Gdyż ty wymowie mojej

Rozum, głos dawasz z wiecznej władzej twojej.

5

Śmiertelna myśl nie może,

(Acz barzo na to śmiała)

I podobieństwem, Boże,

Dosiądz, jaka twa chwała,

Nie tylko, żeby ją co zdobić miała.

10

W naczynie, Panie, ciasne

Taka władza nie wpadnie,

By wschód i zachód jasne,

I jak nadzieja władnie,

Maluczką skierką oświeciło snadnie.

15

Jak słonecznej światłości

Oko się przypatrować

Nie może, tak krewkości

Ludzkie próżno gotować

Myśl mają, słowa, twe chwały zachować.

20

Twej zacności, wysoki,

Nie widzą ni dochodzą

Naszych zmysłów przeskoki;

Bo promienie zachodzą,

Które ćmią oczy i wzrokowi szkodzą.

25

Lecz gdy ty swej świecącej

Mnie udzielisz jasności,

Obłok spędzisz ślepiący[1]

Tak, bym był tej godności,

Jak duchy, co tu żyły w twej miłości — 30

To pójdę w nocy, we dnie,

Twe imię rozsławiając,

W koliczny kraj i średnie,

Dusze te zwoływając,

Co się wzbłąkały, żądzej dogadzając.

35

Źródło wieczne i żywe,

Które skoki różnymi

Puszczasz światło prawdziwe

W te, które w niebo swymi

Sposoby wwabiasz i czynisz własnymi, 40

Oczyść serce z ciemności,

Które miąższa zasłona

Tych świeckich obłudności

Ślepi!

Daj, aby ona

Wesoło mogła, co dziś tak zemdlona, 45

Źrenica widzieć ciebie

I łaski obiecane;

Sam z sobą walcząc, z siebie

Zwycięstwo mieć żądane,

Tu zszedłszy, k tobie nieść zmysły wezwane!

50

Przypisy

↑ poprawiam ze: „ślepiącej“.


text: bambry, ‘chłopi z pod Bamberga, szwabi’, w Poznańskiem.