text: Brewiarz, po łac. Breviarium (od wyrazu brevis — krótki), krótki zbiór modlitw, psalmów, pieśni, nauk, lekcyi Pisma św. i zdań ojców kościoła.


corpora: openbooks

text:
Tadeusz Boy-Żeleński

Pobudka grunwaldzka

ułożona na obchód przez Stow. STRAŻ POLSKA oraz ZWIĄZEK TURYSTYCZNY

Nuta: Nasz pan cysarz we Widniu stoi.

Król Jagiełło pod Grunwald wali

Z nim rycerze duzi i mali

Wszystkie gniazda sokole

Z panem Turskim na czole

Kto ma tylko *strój ćwiczebny*, rusza dziś w pole.

«Hej, Witołdzie, ślusuj sam bracie!

Czas już urwać łeb tej hakacie

Tyś jest żołnierz morowy

Poucinaj im głowy

Dopieroż zakwitnie w Polsce PRZEMYSŁ KRAJOWY!»

Gdzie rycerstwa zgraja okrutna

Z KORCZYŃSKIEGO namiot jest PŁÓTNA,

PŁÓTNA KORCZYŃSKIE

NA GACIE I NAMIOTY MA NA SKŁADZIE

BAZAR KRAJOWY, Rynek Główny.

Tam Jagiełło zasiada

Tam wojenna jest rada

I do swojej wiernej drużby tak król powiada:

«Niech przepadnie krzyżacka buta!

I ołówki pruskie Hardtmutha!

Gdzie bojowy wre zamęt

Gdzie gwar srogi i lament

Me rozkazy KARMAŃSKIEGO niesie ATRAMENT!

PIÓRA DO NAPEŁNIANIA

NIEZBĘDNE NA PLACU BOJOWYM

poleca

FABRYKA ATRAMENTU KARMAŃSKIEGO

obecnie G. Gorski, Kraków-Zwierzyniec.

Naostrzyć mi miecze jak brzytwy

BRZYTWY i MIECZE przyjmuje do ostrzenia

i uskutecznia takowe w przeciągu 24 godzin

L. KNAPIŃSKI, Św. Krzyża 7.

«I ruszajcie śmiało do bitwy

Chociaż który z was twarze

We krwi własnej umaże

DOBROWOLSKI nam dostarczy gratis BANDAŻE.

DOBROWOLSKI — PODGÓRZE

poleca znakomite

PASKI PRZEPUKLINOWE «WITOŁD».

«A gdy skończym z hordą przebrzydłą

Podajcie mi z firmą „TLEN” MYDŁO!

Ręce wszak obmyć muszę

Po tej krzyżackiej jusze

PUDREM HAYA twarz spoconą niechaj osuszę!

PUDER HAYA

DLA DZIECI, SOKOŁÓW I RYCERSTWA

poleca

Szymon Hay, aptekarz, c. k. dostawca dworu.

TAMŻE NIEZRÓWNANE

SPECYALNOŚCI GUMOWE

ZE ZNAKIEM OCHRONNYM

«KONIEC DYNASTYI».

«Gdy już trupem pole zaścielem

Zasiędziemy z wielkiem weselem

Będziem jedli bez przerwy

ŚLIŻYŃSKIEGO KONSERWY

A tymczasem sępom, krukom idźcie na żer wy!

GULASZ «JAGIELLOŃSKI» W PUSZKACH

poleca

fabryka konserw ŚLIŻYŃSKIEGO.

«Zaś po wojnie, Bogu ślub czynię

Ufundować zacną świątynię,

Wdzięczność naszą okażem

Ponad wielkim ołtarzem

W cenie kosztów ŻELEŃSKIEGO pięknym WITRAŻEM».

WITRAŻE DZIĘKCZYNNE

DLA PP.

ZWYCIĘZCÓW

*wykonuje po cenie kosztu*

KRAKOWSKI ZAKŁAD WITRAŻÓW

S. G. ŻELEŃSKI, SWOBODA 2.

Skończyły się wreszcie gonitwy

I ośmiogodzinny dzień bitwy:

Szczęśliwie się powiodło

Pod MAKOWSKIEGO SIODŁO

Nasza wiara przytroczyła te zgraję podłą.

SIODŁA «GRUNWALDZKIE»

Z KÓŁECZKAMI NA JEŃCÓW

POLECA

Makowski, Kraków, Floryańska 6.

Wraca do dom wojska huf mężny

Każdy ma swój BILET OKRĘŻNY

Wiwat armia siarczysta

Wiwat ziemia ojczysta

I niech żyje król Jagiełło, polski turysta!

-----


corpora: CEN

text:
Redukcja składki rentowej o prawie 50 zł miesięcznie obniży koszt prowadzenia działalności gospodarczej.

Dlatego od sierpnia przedsiębiorcy zapłacą niższe składki.

Osoby prowadzące własną działalność gospodarczą muszą w sierpniu zapłacić składki nie niższe od kwot:

* 317,29 zł - na ubezpieczenie emerytalne (tak jak dotychczas)

* 162,55 - na ubezpieczenie rentowe (dotychczas 211,31)

* 39,82 zł - na ubezpieczenie chorobowe (jak dotychczas)

* 39,82 - na Fundusz Pracy (jak dotychczas)

Ponadto osoby te muszą, po samodzielnym ustaleniu stopy procentowej, opłacić składki na ubezpieczenie wypadkowe.

Najczęściej wynosi ona 1,8% podstawy wymiaru, czyli obecnie 29,26 zł.

Przedsiębiorcy opłacają też składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawę jej naliczania stanowi w okresie czerwiec - sierpień zadeklarowana kwota, nie niższa niż 2053,34 zł.

Składka wynosi 9% tej kwoty, czyli 184,80 zł.

Osoby prowadzące własne firmy zapłacą za lipiec i sierpień do ZUS z tytułu wszystkich składek 773,55 zł, tj. o 48,76 zł mniej niż za czerwiec.

Do tej pory wpłacały z tytułu wszystkich składek 822,31 zł.


text:
Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Zbrodnie

Na rozhukanych koniach, wśród zamieci,

W wirze kurzawy kłębów, chrzęstu, łomu,

Wśród huraganów ryku, grzmotów, gromu,

Orszak fatalnych amazonek leci.

Lecą przez łany i stepy stuleci,

Przez pieśni zwycięstw, przez jęki pogromu,

Pośród wrzaw pychy, pośród milczeń sromu,

Przez zwały złomisk, przez ogrody kwieci.

Lecą w purpurach i szatach u ramion,

Trzymając w rękach lilie i pochodnie,

Krwią, łzami, błotem szlak ich dróg poplamion.

Jedne urocze, jak hurysy wschodnie,

Inne, jak furie, pełne wstrętnych znamion:

Na rozhukanych koniach lecą Zbrodnie.

-----


86 87 Rozdział 5.

Kampanie reklamowe w kształtowaniu wizerunku miasta Agnieszka Wiśniewska Reklama jest formą komunikacji marketingowej, w której koszty ponoszone przez nadawcę mają zapewnić mu wysoki zakres kontroli nad komunikatem docierającym do adresata.

Reklama, w zależności od wykorzystanego medium, może oddziaływać w sposób zintegrowany lub selektywny słowem, obrazem i dźwiękiem.

Jednocześnie mecha- nizm oddziaływania reklamy sprawia, że narzędzie to nadaje się szcze- gólnie do realizacji jakościowych celów komunikacyjnych - zasadne zatem jest jej wykorzystywanie w procesie kształtowania wizerunku 1 .

Przydatność tego narzędzia doceniają m.in. przedsiębiorstwa komer- cyjne, organizacje społeczne i – coraz częściej – miasta.

5.1.

Mission – wizerunek miasta jako cel kampanii reklamowych Miasta to konkurujące na rynku megaprodukty.

Osiąganie prze- wagi konkurencyjnej następuje poprzez odpowiednio sformułowaną i realizowaną strategię rozwoju, uwzględniającą atuty i słabości danego miejsca oraz szanse i zagrożenia w otoczeniu.

Szczególnym wyróż- nikiem każdego miasta jest jego marka – nazwa, herb, logo, historia i teraźniejszość, zabytki i współczesne osiągnięcia, dzieła natury i czło- 1 A. Grzegorczyk, Reklama, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2010, s. 28, 48.

Artykuł pochodzi z publikacji: Kreowanie wizerunku miast, (Red.) A. Grzegorczyk, A. Kochaniec, Wyższa Szkoła Promocji, Warszawa 2011

86 87 wieka, atmosfera – i wreszcie – sami mieszkańcy 2 .

Marka miasta, obej- mując wszystko, co tworzy dane miasto i co jednocześnie zaspokaja potrzeby różnych segmentów, stanowi ważny, strategiczny instrument konkurowania, a zatem także istotny przedmiot reklamy.

Skojarzenia, jakie nasuwają się w związku z daną marką, są często zasadniczą determinantą decyzji konsumentów 3 .

Celowe kształtowanie wizerunku miasta jest na rynku polskim zjawiskiem stosunkowo nowym, a jego rozwój wiąże się ściśle ze spojrzeniem na miejsca (dzielnice, miejsco- wości, kraj) jako na produkt (megaprodukt złożony z określonych sub- produktów) 4 .

Plany rozwojowe miasta stanowią podstawę dla strategii marki i strategii wykorzystania narzędzi komunikacji marketingowej do kreowania konkretnego wizerunku 5 .

Celowi temu służyły będą w szczególności kolejne kampanie reklamowe, których przekaz kon- sekwentnie naprowadzał będzie otoczenie na budowanie wyobrażenia o mieście, zgodnie z założeniami strategii marki – długookresowa kon- sekwencja warunkuje skuteczność działań wizerunkowych.

Niektóre miasta przy budowaniu strategii kształtowania wizerunku korzystają z usług zewnętrznych, profesjonalnych konsultantów, którzy z dystansem mogą ocenić dane miasta pod kątem zalet i wyróżników.

Wśród nich można wymienić Gdańsk.

Podstawą strategii marki Gdańsk stały się cechy tożsamości zdiagnozowane przez agencję DEMO Effec- tive Launching na zlecenie Urzędu Miejskiego.

Piramida tożsamości marki powstała na bazie tego, co w Gdańsku najbardziej wyraziste.

Historia Gdańska oraz jego położenie to, obok atrybutów kulturowych, główne filary tożsamości tej marki.

Osobowość, pozwalająca na roz- wój emocjonalnego stosunku do marki 6 , została opisana przez takie cechy, jak: odwaga, energia do działania, żywiołowy temperament, aktywność, ciekawość świata, wyobraźnia, radość.

Na podstawie takiej diagnozy zostało zaplanowane pozycjonowanie marki Gdańska jako miasta „wolnego duchem, miasta, które daje do myślenia, zmusza do działania, miasta szerokich horyzontów i otwartości na zmiany, okna 2 Por. A. Szromnik, Marketing terytorialny: miasto i region na rynku, Wolters Kluwer, Kraków 2008, s. 133.

3 : A. Grzegorczyk, „Wizerunek marki jako narzędzie oddziaływania rynkowego”, (w:) Instru- menty kształtowania wizerunku marki, (red.) A. Grzegorczyk, Wyższa Szkoła Promocji, Warsza- wa 2005, s. 150-151 4 A. Stanowiska-Traczyk, Kształtowanie wizerunku miasta na przykładzie miast polskich, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz – Olsztyn 2008, s. 105.

5 M. Czornik, Promocja miasta, Wyd.

Uczelniane Akademii Ekonomicznej, Katowice 2005, s. 61.

6 A. Kozłowska, „Reklama.

Od osobowości marki do osobowości konsumenta” (w: ) Instrumenty kształtowania wizerunku marki, op.cit, s. 125

88 89 na świat” 7 .

Obietnica marki to inspiracja i twórczy klimat.

Jako jeden z głównych celów opracowanej strategii marki uznano budowę silnej, prestiżowej marki na rynku globalnym – co wiąże się w dużym zakresie z adresowaniem wizerunkowych kampanii reklamowych do odbiorców poza granicami Polski.

Zgodnie z założeniami strategii marki działania komunikacyjne ukierunkowane są także na turystów, inwestorów, spo- łeczność lokalną oraz potencjalnych mieszkańców.

W strategii komu- nikacji dużą wagę przypisano staraniom o zdobycie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2016 (rys.1.).

Komunikując grupom docelowym swoje atuty, miasto stara się realizować cele, które w przypadku przedsiębiorstwa komercyjne- go zaliczone zostałyby do grupy celów sprzedażowych.

Zachęcając do odwiedzenia i skorzystania z oferty turystycznej, mobilizując do zainwestowania, zapraszając do stałego osiedlenia się – miasto chce zapewnić sobie wzrost zainteresowania swoją ofertą.

Warto zauważyć, że cele sprzedażowe miasta są silnie powiązane z celami wizerunkowy- mi.

Można mówić tu o zjawisku spirali efektów sprzedażowych i wize- runkowych.

Komunikowanie atutów oferty miejskiej i stymulowanie zainteresowania subproduktami miasta powoduje, że miasto zyskuje wizerunek atrakcyjnego miejsca.

Dalej, odpowiedni wizerunek powo- duje, że łatwiej jest realizować cele sprzedażowe.

Trudno zatem mówić o separacji celów sprzedażowych i wizerunkowych (co dla odmiany Rys. 1.

Reklama promująca Gdańsk jako kandydata do tytułu Eu- ropejskiej Stolicy Kultury 2016 Źródło: http://www.demo.com.pl, http://dziennikturystyczny.pl/2009/08/gdansk-promuje-sie-pro- jektem-wolnosc-kultury-kultura-wolnosci/ [02.04.2010].

7 http:// www.demo.com.pl [02.04.2010]

88 89 jest wskazane w przypadku kampanii reklamowych przedsiębiorstw przemysłowych bądź usługowych).

W marketingu terytorialnym kam- pania sprzedażowa wpływała będzie na wizerunek miasta, a kampania wizerunkowa mobilizowała będzie z kolei grupę docelową do skorzy- stania z oferty do niej kierowanej.

Stąd niekiedy kampanie sprzeda- żowe jednocześnie kreują wizerunek miasta – lub inaczej – kampanie wizerunkowe nakłaniają do skorzystania z jego oferty.

Przykładem kampanii realizującej cele sprzedażowe, kreującej jednocześnie wizerunek miasta, może być kierowana do potencjalnych i obecnych mieszkańców Gdańska w 2008 r. kampania reklamowa pod hasłem „Gdańsk.

Tu się żyje!” (rys.2).

Miała ona na celu przyciągnąć młodych, przedsiębiorczych, pełnych energii nowych mieszkańców.

Jednocześnie przekaz budował wizerunek Gdańska jako dynamiczne- go, atrakcyjnego miasta dla dynamicznych ludzi 8 .

Rys. 2.

Kampania reklamowa „Gdańsk.

Tu się żyje!”

Źródło: http://www.trojmiasto.pl/ [02.04.2010].

5.2.

Market – adresaci kampanii reklamowanych miast Adresatami komunikatów reklamowych w marketingu terytorial- nym są w najprostszej klasyfikacji turyści, inwestorzy i mieszkańcy 9 .

Do każdej z tych grup, zainteresowanej innymi aspektami produktu miejskiego, postrzegającej miasto i jego markę z perspektywy zaspo- kojenia swoich potrzeb, komunikowane mogą być w odmienny sposób wartości (tożsamość) marki.

Z drugiej strony pamiętać należy, że grupy te wpływają na rozwój miasta, a zatem pośrednio, korzystając z oferty 8 http://www.trojmiasto.pl/ [02.04.2010].

9 M. Florek, Podstawy marketingu terytorialnego, Wyd.

Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2006, s. 147.

90 91 marki, tworzą także jej wizerunek.

Każda z tych grup jest megaseg- mentem, w którym można wyodrębnić kolejne segmenty, uzasadniają- ce uwzględnienie pewnych dostosowań w kampaniach reklamowych, np. w zakresie szczegółowych celów wizerunkowych, formy przekazu, wykorzystanych mediów.

Najbardziej widoczne kampanie reklamowe kreują wizerunek miasta wśród turystów (krajowych, a niekiedy także zagranicznych) oraz mieszkańców (obecnych i potencjalnych) − patrz rys. 3.

Zróżni- cowanie segmentów stanowi wyzwanie dla kampanii reklamowych.

Zgodnie z założeniami strategii marki, wizerunek miasta kreowany w komunikatach reklamowych powinien być spójny.

Budowanie wizerunku dla każdego segmentu, bez zwracania uwagi na wizerunek kształtowany w pozostałych segmentach, może powodować pogorsze- nie spójności ogólnego wizerunku marki i co się z tym wiąże, utratę wiarygodności marki.

Dlatego tak ważne jest oparcie strategii komu- nikacji tożsamości (strategii kreowania wizerunku) na dobrze zaplano- wanej strategii marki, uwzględniającej pożądany wizerunek w różnych grupach docelowych, spójny z ogólnym wizerunkiem marki miasta na rynku globalnym.

5.3.

Message – komunikat o marce Ważnym zadaniem reklamy jest przedstawienie adresatowi informacji o docelowym pozycjonowaniu marki 10 .

Trafny komunikat Rys. 3.

Adresaci komunikatów reklamowych Źródło: opracowanie własne.

10 R. R. Kłeczek, A. Sagan, „Reklama jako instrument marketingowy wspierający wizerunek marki” (w:) J. Kall, R. Kłeczek, A. Sagan, Zarządzanie marką, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2006, s. 207

90 91 reklamowy powinien zwrócić uwagę, pobudzić wyobraźnię, podkre- ślić wyjątkowość miejsca, żeby docelowo wykreowany wizerunek stał się argumentem dla decyzji turystów, mieszkańców czy też inwe- storów.

Reklama ma komunikować atuty miejsca, które są pożądane jako cechy wizerunku w różnych segmentach.

Najlepiej, jeśli miasto posiada cechę stanowiącą atut w skali kraju, a nawet świata.

Taki atut staje się unikatową propozycją sprzedaży (unique selling proposition), wyróżnikiem, narzędziem zdobywania przewagi konkurencyjnej.

Czę- sto jednak miasto, mimo tożsamości decydującej o jego odmienności w stosunku do innych miejscowości, nie wyróżnia się niczym szcze- gólnym.

Jest to sytuacja, w której kombinacja cech tożsamości stanowi o odrębności podmiotu, jednak żadna z cech nie jest unikatowa w skali rynku, nie stanowi podstawy do osiągania za jej pomocą przewagi konkurencyjnej.

Miasto może wówczas próbować przejąć na własność pewną cechę 11 (nawet całkiem banalną, jak np. przyjazna atmosfera) – kojarząc ją w sloganie reklamowym z nazwą miasta.

Brak konkret- nych skojarzeń z marką powoduje, że z punktu widzenia nabywcy nie jest ona wyjątkowa – zostaje umieszczona zatem w zbiorze marek podobnych, przeciętnych 12 .

Skuteczna kampania reklamowa powin- na spowodować, że po pierwsze, miasto kojarzyło się będzie z daną cechą, a po drugie, cecha przywodziła będzie na myśl markę miasta 13 .

Taki mechanizm może zadziałać w przypadku Torunia, które hasłem „Toruń.

Gotyk na dotyk” jednocześnie pozycjonuje się jako miasto o bogatym dziedzictwie z tego okresu, a z drugiej strony przywłaszcza sobie cechę, powodując, że marka Toruń będzie kojarzona z pojęciem gotyk, budowle gotyckie 14 .

W przekazie reklamowym ważne jest nie tylko to, co się komuni- kuje, ale także, jak się to robi.

Jednym z elementów przekazu jest slogan − krótkie sformułowania, stanowiące kwintesencję przekazu.

Wysokie prawdopodobieństwo zapamiętania uzasadnia zabiegi podejmowane w celu takiego sformułowania sloganu, aby intrygując, zwracając uwagę i wyróżniając się na tle sloganów konkurencyjnych, niósł on jednocześnie ze sobą odpowiedni ładunek informacji wizerunkowych 15 .

11 Por. A. Ries, J. Trout, 22 niezmienne prawa marketingu, PWE, Warszawa 2000, s. 42.

12 A Grzegorczyk, Reklama, op.cit. s. 72 13 A. Kozłowska, Reklama.

Techniki perswazji.

Oficyna Wydawnicza Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2011, s. 330.

14 http://www.torun.pl [02.04.2010], M. Wrotniak, Slogany reklamowe polskich miast, http: //www.bankier.pl/wiadomosc/Slogany-reklamowe-polskich-miast-1878561.html [02.04.2010].

15 A. Kochaniec „Instrumenty wprowadzania marki na rynek” (w: ) Instrumenty... op.cit., s. 41.

92 93 W praktyce wizerunkowej reklamy miast stosowane są różne podejścia, zdeterminowane w pewnym sensie często faktem posiadania przez miasto (bądź nie) unikatowej cechy.

W związku z tym miasta mogą podkreślać sloganem swoją pozycję ośrodka, centrum, stolicy czegoś (,np. „Opole.

Stolica polskiej piosenki” 16 ); mogą chwalić się położe- niem, bogactwem, tradycją, produktem (np. „Bochnia.

Miasto soli” 17 ); określają się dość ogólnie jako wyjątkowe (np. „Magiczny Kraków” 18 ) lub całkiem zwyczajne, ale o pozytywnym wizerunku („Tychy.

Dobre miejsce” 19 ).

Dobry wizerunek pasuje do wielu miejsc – stąd taka informa- cja w sloganie nie pełni funkcji wyróżniającej, niemniej powtarzana w przekazie reklamowym nadal może przywoływać odpowiednie konotacje, budujące pożądany przez dane miasto wizerunek.

Slogany z tej grupy w przypadku marek miast są lepsze i gorsze, mniej bądź bardziej oryginalne a przez to mniej lub bardziej skuteczne.

Im bardziej dają do myślenia, skłaniają do poszukiwania informacji, zachęcają do interpretacji, tym lepiej.

Takie ogólne, często wieloznaczne slogany, są konkretyzowane później w przekazie poprzez argumenty wyjaśniają- ce ich wieloznaczność i dowodzące wyjątkowości danego miasta lub przynajmniej atrakcyjności.

Miasta, które charakteryzuje coś wyjątkowego, mogą przekazać to w krótkim, niekoniecznie jednoznacznym sformułowaniu.

Stopień zauważalności i zapamiętywalności, a także potencjał informacyjny sloganu, podnoszony jest poprzez grę słów, która z jednej strony może zwrócić uwagę adresatów, wywołać uśmiech, a z drugiej daje pole do interpretacji (np. „Ciechocinek uzdrawia poTężnie”) 20 .

Przykładem może być również Gdańsk, odwołujący się do nadmorskiego położenia − „Gdańsk.

Morze możliwości”.

Jest to slogan ciekawy ze względu na grę słów, niejednoznaczny, podkreślający w pierwszej kolejności (wprost) położenie geograficzne, a dopiero w interpretacji potencjał miasta.

Można zadać pytanie, czy dla tej marki to właściwa kolejność – morze to atut, a miasto ma swoją wyjątkowość w historii i w duchu wolności – jak to podkreśla obecna strategia tej marki („Duch wolno- ści, duch zmian” „ Wolność kultury.

Kultura wolności”) 21 .

Morzem 16 http://www.opole.pl/ [02.04.2010].

17 http://www.bochnia.pl/ [02.04.2010].

18 http://www.krakow.pl [02.04.2010].

19 http://www.tychy.pl [02.04.2010].

20 http://www.ciechocinek.pl [02.04.2010].

21 http://www.demo.com.pl [02.04.2010].

92 93 chwaliło się i chwali nadal wiele miejsc („Międzyzdroje.

Perła Bałty- ku” 22 , „Zachodniopomorskie morze przygody” 23 ), co w tym kontekście umniejsza znaczenie tej cechy, wykorzystanej wprost w sloganie rekla- mowym.

Z kolei podkreślenie ducha wolności drugoplanowym obra- zem morza jest zabiegiem budującym wyjątkowy wizerunek miasta w skali ogólnopolskiej, a nawet międzynarodowej.

Niekiedy zadaniem reklamy jest zwrócenie uwagi i zrobienie szumu wokół tematu poprzez przekaz, który drażni, bulwersuje lub przynajmniej intryguje.

Cel taki osiągnąć można poprzez zastosowa- nie kampanii teaserowej (drażniącej).

Niejasny lub kontrowersyjny komunikat może skłonić adresatów kampanii wizerunkowej miasta do poszukiwania informacji, dyskusji, wymiany poglądów na temat prze- słania tegoż komunikatu.

W niedługim czasie – zanim zainteresowanie opadnie – pojawia się druga odsłona z wyjaśnieniem – kreująca właści- wy wizerunek miasta.

Kampanie teaserowe niosą ze sobą jednak pewne ryzyko w zakresie realizacji założeń.

Ważne jest, aby druga odsłona dotarła do wszystkich tych, którzy odebrali komunikat „drażniący” i została jednoznacznie skojarzona jako kontynuacja pierwszego etapu kampanii.

Niedopatrzenie tych kwestii powoduje zatrzymanie adresa- ta na pierwszym etapie – „drażniącym” i niewprowadzenie go w etap „wyjaśnienia”.

Pojawia się zatem ryzyko zbudowania wiedzy adresata o marce miasta w oparciu o interpretacje niezgodne z założeniami całej kampanii wizerunkowej.

W 2008 roku w Łodzi i kilku innych miastach (w tym w Płoc- ku, Kielcach, Częstochowie i Krakowie) i w Internecie pojawiły się plakaty ze stereotypowymi opiniami na temat tego miasta („W Łodzi moja firma tonie…”, „Łódź mnie zawiodła…”, „Karierę w Łodzi zro - bię dzięki układom…”).

Ten etap kampanii wywołał oburzenie wśród części mieszkańców, wśród innej części zaciekawienie, zaintrygowanie – zgodnie z założeniami modelu kampanii teaserowej.

Druga odsłona dostarczyła wyjaśnień, dawała odpowiedź, a jednocześnie podstawę do przekazywania komunikatu dalej na zasadach marketingu wirusowego („Łódź mnie zawiodła... na ścieżkę kariery”, „Karierę w Łodzi zrobię dzięki układom… scalonym”, „W Łodzi moja firma tonie... w morzu zleceń”− rys.4.).

Tytuł kampanii to „Łódź przełamuje stereotypy” (w ramach kampanii „Młodzi w Łodzi”).

Celem była zmiana nega- tywnego wizerunku miasta.

Ewentualna konieczność wyprowadzenia 22 http://www.miedzyzdroje.biz [02.04.2010].

23 http://www.morzeprzygody.org [02.04.2010].

94 95 z etapu „drażniącego” przypadkowych, niebędących grupą docelową odbiorców komunikatu (np. przejeżdżających przez Łódź), mogła zostać zrealizowana poprzez dostępność obu odsłon w Internecie 24 .

Szum wokół kampanii reklamowej i − w konsekwencji − zwró- cenie uwagi na komunikat o wizerunku miasta, można osiągnąć także poprzez wykorzystanie reklamy porównawczej.

Reklama porównaw- cza może nawiązywać do konkurenta wprost, bezpośrednio wskazując różnice pomiędzy marką promowaną a konkretną marką konkurencyjną lub może pośrednio dawać do zrozumienia, jakie cechy wyróżniają ją spośród niewskazanych konkretnie (a jedynie poprzez sugestie) marek konkurencyjnych.

Z modelu reklamy porównawczej skorzystały władze Lublina w kampanii „Przeżyj studia.

Studiuj w Lublinie” (rys.5.), która została Rys. 4.

Dwie odsłony kampanii „Łódź przełamuje stereotypy” („Młodzi w Łodzi”) Źródło: B. Brzoskowski, Moja firma tonie, Łódź mnie zawiodła - o co chodzi?, http: //www.lodzcity.pl/wydarzenie/moja-firma-tonie-lodz-mnie-zawiodla-o-co-chodzi-foto, [02.04.2010].

24 B. Brzoskowski, Moja firma tonie, Łódź mnie zawiodła - o co chodzi?, http://www.lodzcity.pl/ wydarzenie/moja-firma-tonie-lodz-mnie-zawiodla-o-co-chodzi-foto [02.04.2010].

94 95 przeprowadzona w 2009 roku w Internecie.

Kreując wizerunek przy- jaznego studentom miasta, Lublin wykorzystał technikę porównania z innymi miastami akademickimi, nie wskazując wyraźnie żadnego z nich.

Przez zastosowane w przekazie symbole (np. Pałac Kultury) adresatowi przekazu sugerowano jednak, że miastem, z którym Lublin się porównuje, jest − postrzegana stereotypowo przez pryzmat dużego miasta i typowego dla niego mało przyjemnego, szybkiego i stresują- cego życia – Warszawa.

Lublin został pokazany jako miasto, w którym życie studenckie to przyjemność – w porównaniu z nim wizerunek Warszawy wypadł bardzo nieatrakcyjnie.

Kampania nabrała rozgłosu w mediach, co spowodowało zainteresowanie przekazem w grupie docelowej – a zatem wśród studentów i licealistów.

Kontrowersyjny film obejrzało kilkadziesiąt tysięcy internatów 25 .

Rys. 5.

Bannery reklamowe nawiązujące do filmu reklamowego „Przeżyj studia.

Studiuj w Lublinie Źródło: Anna Jasińska, Lublin walczy o studentów, http://www.mmlublin.pl/8178/2009/4/17/ lublin-walczy-o-studentow-wideo?category=video [02.04.2010].

25 http://www.mmlublin.pl/9627/2009/6/24/zlosliwy-film-rozpromowal-lublin--wideo?category- =news [02.04.2010].

96 97 Przełamywać stereotypy związane z wizerunkiem miast można także poprzez wykorzystanie standardowej kampanii reklamowej.

Warszawa, której wizerunek wśród mieszkańców różnych miast Polski pozostawia wiele do życzenia, została przedstawiona w profilowanych do mieszkańców różnych miejscowości przekazach reklamowych na billboardach (rys.6.).

W kampanii wizerunkowej budowany był wizerunek przyjaznej, bliskiej mieszkańcom innych miast Warszawy.

Sam pomysł wydaje się oryginalny i ciekawy.

Można by tu jednak dyskutować nad czytelnością przekazu w aspekcie zarówno perswazyjnym (czy nie wywołuje natu- ralnego buntu wśród adresatów – jest tylko slogan poparty statystyką, brak konkretnych argumentów, pokazujących za co Warszawa ma być lubiana) jak i wydawniczym – czytelność napisu na kolorowym tle 26 .

5.4.

Media – jak komunikat o marce miasta dociera do adresatów Ważnym elementem determinującym skuteczność reklamy (obok samego przekazu) jest kanał komunikacji.

Przekaz musi dotrzeć do adresata w takim miejscu, w takim momencie i w takiej formie, aby ten go zauważył i zapamiętał.

Często w reklamie wizerunkowej miast Rys. 6.

Reklama wizerunkowa Warszawy adresowana do miesz - kańców Łodzi Źródło: www.mmtrojmiasto.pl/4248/2009/1/10/warszawa-promuje-sie-w-trojmiescie?category- =depesze [02.04.2010].

26 http://www.mmtrojmiasto.pl/4248/2009/1/10/warszawa-promuje-sie-w-trojmiescie?category- =depesze [02.04.2010].

96 97 wykorzystywany jest outdoor i Internet.

Billboard zapewnia duży, nieselektywny zasięg w przypadku kampanii lokalnych (w przypad- ku kampanii wizerunkowych będzie to budowanie wizerunku wśród mieszkańców) w relatywnie krótkim czasie 27 , może być jednak sto- sowany na szerszą skalę.

Kampania „Warszawa da się lubić” objęła łącznie 721 plakatów w formie bilboardów i citylightów na terenach: Warszawy (176), Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (118), Kra- kowa (115), Poznania (87), Trójmiasta (82), Łodzi (50), Wrocławia (44), Lublina (35), Białegostoku (14) 28 .

Z kolei Internet, budując zasięg w oderwaniu od granic geogra- ficznych, stanowi jednocześnie jedno z popularniejszych obecnie źró- deł informacji – stąd jego rosnąca rola w komunikacji marketingowej miast 29 .

Do kampanii wizerunkowej nadaje się także prasa – zwłaszcza tytuły o zasięgu ogólnopolskim.

Telewizja natomiast jest wciąż słabo zagospodarowanym przez miasta środowiskiem, ale przy dużych budżetach pozwala miastu w krótkim czasie przekazać dużo informacji i – co ważne dla wizerunku − zaprezentować atmosferę miasta 30 .

Skuteczność kampanii w zakresie dotarcia przekazu do adresatów będzie wyższa, jeśli w kampanii uwzględnione zostaną różne media.

W takim przypadku należy mówić o efekcie synergii.

Przykładem integracji potencjału różnych mediów w kampanii reklamowej jest wspomniana wcześniej kampania Gdańska „Gdańsk.

Tu się żyje” (rys. 2.).

Wykorzystane zostały w niej billboardy w największych polskich miastach (Warszawa, Łódź, Katowice, Wrocław, Poznań, Kraków), bannery w Internecie (Edulandia.pl, Pracuj.pl), prasa („Newsweek”, „Przekrój”, „Polityka”, „Forum”), telewizja (ponad 70 emisji półminu- towego filmu reklamowego w TVN i TVN24) 31 .

Warte uwagi są kampanie reklamowe wykorzystujące media z grupy ambient.

Jest to otwarty zbiór mediów, które w założeniu docierają do adresatów w miejscach niestandardowych (optymalnie w takich, w których nie spodziewają się oni otrzymać komunikatu reklamowego, z racji tego, że miejsca te są poza zasięgiem mediów 27 D. Kalinowska, Odejść od konwencji, „Promocja miast i Regionów”, „Press”, nr 19, maj 2009, s. 4-5.

28 http://www.mmtrojmiasto.pl/4248/2009/1/10/warszawa-promuje-sie-w-trojmiescie?category- =depesze [02.04.2010].

29 Z. Kruczkiewicz, Skuteczna promocja, „Promocja miast i regionów”, „Media&Marketing”, luty-marzec 2009, s.11.

30 D. Kalinowska, op.

cit., s. 5-9.

31 http://www.trojmiasto.pl [02.04.2010].

98 99 tradycyjnych).

Oryginalność i pomysłowość formy przyciąga uwagę, wzbudza zainteresowanie, a przez to zwiększa szanse na odbiór komu- nikatu.

Przykładem zastosowania mediów z tej grupy w marketingu terytorialnym jest kampania Małopolski w Brukseli 32 .

Trzy rzeźby określone jako „uchofony” zostały postawione w Brukseli podczas organizowanych tam Dni Małopolski (rys.7.).

To niestandardowe medium emitowało opracowane cyfrowo dźwięki z regionu Małopolski (odgłosy natury, ulicy, dźwięki instrumentów ludowych i inne).

Pomysł ten zajął wysoką (czwartą) pozycję w rankingu na najdziwniejszy lub najbardziej absurdalny pomysł promocyjny, przy czym nie oceniano tu wpływu tej formy reklamy na wizerunek regionu 33 .

Z kolei w trzecim etapie kampanii wizerunkowej „Młodzi w Łodzi” (rok 2009) wykorzystane zostały tzw. handy (rys.8.).

Kon- tekst sytuacyjny powodował, że przekaz w zabawny sposób nawoły- wał do poparcia programu budującego pozytywny wizerunek miasta w grupie młodych osób 34 .

Rys. 7.

„Uchofon” jako nośnik komunikatu promującego region Źródło: Bartłomiej Kuraś, Najbardziej absurdalna reklama Małopolski http://krakow.gazeta.pl/ [02.04.2010].

32 D. Kalinowska, op.

cit.,, s. 8.

33 Bartłomiej Kuraś, Najbardziej absurdalna reklama Małopolski, http://krakow.gazeta.pl/, 02.04.2010.

34 http://mlodziwlodzi.pl/kampania/trzeci-etap-maj-2009/, 02.04.2010.

98 99 Rys. 8.

Handy jako nośniki przekazu reklamowego w kampanii „Młodzi w Łodzi” Źródło: http://mlodziwlodzi.pl/kampania/trzeci-etap-maj-2009/ [02.04.2010].

5.5.

Money – koszty kampanii a budżety promocyjne miast Koszty związane z promocją miasta to jedno z poważniejszych ograniczeń w procesie kreowania wizerunku marki.

Ograniczone budżety promocyjne często są związane z koniecznością dokonywania inwestycji w zakresie produktu miejskiego (określonych subproduk- tów).

Promocja nie jest postrzegana jako inwestycja, mimo że miasta coraz częściej zaczynają dostrzegać korzyści płynące z podejmowania działań promocyjnych.

Średnio na promocję samorządy przeznaczają koło 0,5% swojego budżetu 35 .

W 2009 roku miasta przeznaczyły na promocję: • Warszawa – ok. 24 mln zł 35 R. Stępowski, Rosną wydatki na promocję małych miast, http://samorzad.infor.pl/temat_dnia/ artykuly/387796,rosna_wydatki_na_promocje_malych_miast.html [03.04.2010].

100 101 • Łódź – ok. 18 mln zł • Gdańsk – 7,8 mln zł (dla porównania w 2001 – 1,2 mln zł) • Szczecin – ok. 5,7 mln zł.

• Sieradz – ok. 600 tys. zł (dla porównania w 2004 – 156 tys. zł) 36 .

W przypadku miast wojewódzkich budżet promocyjny obejmo- wać może kwoty rzędu kilku lub nawet kilkunastu milionów złotych.

Warto dodać, że promocja regionów może być dofinansowywana ze środków UE 37 .

Przykłady kosztów kampanii reklamowych miast zostały zapre- zentowane w tab.1.

Tab. 1.

Przykładowe koszty kampanii Kampania: “Gdańsk.

We makes things happen” Realizacja filmu ok. 260 000 zł Emisja 300 spotów w CNN 300 000 dolarów Kampania: „Przeżyj studia.

Studiuj w Lublinie” Film reklamowy 36 850 zł Trzy bannery reklamowe (wykonanie, emisja) 78 000 zł Szata graficzna oraz system zarządzania treścią serwisu Student.lublin.pl 60 634 zł Źródło: http://www.gdansk.pl, http://www.um.lublin.pl [03.02.2010].

5.6.

Measurement – co świadczy o skuteczności kampanii wizerunkowej Zanim reklama zostanie umieszczona w mediach, powinno się sprawdzić jej potencjalną skuteczność w budowaniu docelowego wize- runku marki.

Pozwoli to uniknąć sytuacji, w której poniesione koszty nie przyczynią się do powiązania marki z założoną pozycją w świado- mości adresatów reklamy.

Z punktu widzenia skuteczności reklamy, w kształtowaniu wizerunku marki miasta istotna jest weryfikacja kilku kwestii.

Jedną z nich jest stopień zapamiętania i rozpoznania reklamy, a w tym jej elementów werbalnych i wizualnych.

Skuteczna reklama powinna w tym zakresie zostać zauważona i pozostawić w pamięci adresata nazwę marki miasta i podstawowe informacje o niej (cechy 36 M. Janik, Marketing miast, „Promocja miast i regionów”, „Media&Marketing”, luty-marzec 2009, s. 4.

37 Ibid.

100 101 pozycjonowania).

Nie przesądza to jednak jeszcze o ukształtowaniu się pod wpływem reklamy pożądanego wizerunku.

W dalszej kolejności należy sprawdzić siłę przekonywania reklamy oraz jej zrozumienie przez odbiorców.

O potencjale perswazyjnym świadczyć mogą dekla- racje adresatów odnośnie preferencji wobec danej marki, natomiast o zrozumieniu – zgodność wypowiedzi respondentów z założeniami wizerunkowymi strategii marki miasta 38 .

Na koniec warto odnieść się nie tylko do reklamy jako wyselek- cjonowanej ekspozycji przekazu, ale także do tego, czy cała kampania została zauważona i wpłynęła na postrzeganie marki w grupie doce- lowej zgodnie z planami władz miasta 39 .

Ostatecznie o skuteczności kampanii reklamowej świadczyć będą odczucia i postawy mieszkań- ców oraz opinia o marce miasta w kraju, a w niektórych przypadkach także na świecie.

Silna marka o pozytywnym wizerunku, komunikująca wyjątkowość miasta i odróżniająca je od innych, wpłynie na decyzje turystów, inwestorów i mieszkańców (w tym także tych potencjalnych), potwierdzając skuteczność strategii przyjętej przez władze miasta 40 .

Podsumowanie Mechanizm oddziaływania reklamy sprawia, że narzędzie to nada- je się szczególnie do realizacji jakościowych celów komunikacyjnych.

Zasadne zatem jest jej wykorzystywanie w procesie kształtowania wizerunku.

Przydatność tego narzędzia coraz częściej doceniają miasta.

Celem artykułu jest analiza decyzji dotyczących kreowania wizerunku polskich miast poprzez działania reklamowe i ukazanie różnych taktyk stosowanych na poszczególnych etapach planowania i realizacji kam- panii reklamowych miast.

Artykuł został podzielony na części odpowiadające poszczegól- nym obszarom decyzyjnym w zakresie planowania i realizacji kam- panii reklamowej, zgodnie z formułą 6M.

Każda z części obejmuje analizę odpowiedniego wycinka reklamowej kampanii wizerunkowej różnych polskich miejscowości, będącej egzemplifikacją przełożenia teorii reklamy i kreowania wizerunku na praktykę marketingu teryto- rialnego.

38 R. Kłeczek, „Testy reklamowe” (w:) J. Kall i inni, op.

cit., s. 226-235.

39 Ibid.

40 Zofia Kruczkiewicz, Skuteczna promocja, „Promocja miast i regionów”, „Media&Marketing”, luty-marzec 2009, s.12.

102 103 Na każdym etapie planowania kampanii reklamowej miasta istnie- je szerokie pole do kreatywnych pomysłów.

Korzystając z teorii dostar- czanej przez literaturę przedmiotu oraz doświadczeń opisywanych na łamach prasy branżowej czy Internetu można prowadzić działania ukierunkowane na stworzenie wyróżniającego się, spójnego i atrakcyj- nego dla grup docelowych wizerunku miasta i tym samym zbudować silną markę terytorialną.

Opisywane przypadki kampanii reklamowych miast i decyzji podejmowanych w zakresie kreowania wizerunku przez miasta o różnych pozycjach i różnych uwarunkowaniach wewnętrz- nych, stanowią zbiór dobrych lub oryginalnych praktyk z zakresu wykorzystania reklamy w kreowaniu wizerunku polskich miast.

Słowa kluczowe: reklama, kampania reklamowa, kampania wizerun- kowa, 6M, planowanie kampanii reklamowej, tożsamość miasta Advertising campaigns in the city image creation Summary Mechanism of advertising makes this tool particularly suitable for the implementation of quality communication goals.

Therefore, it is widely used in image creation.

The usefulness of this tool is increasingly appreciated by cities.

This article aims to analyze the decision on creating the image of Polish cities through advertising and showing the different tactics used by cities at various stages of planning and execution of advertising campaigns.

The article is divided into sections corresponding to different areas of decision making in planning and implementing an advertising campaign, according to the 6M formula.

Each section includes an analysis of the corresponding segment of the advertising image campaign of various Polish cities, which is an exemplification of translating the theory of advertising and image creation to the practice of territorial marketing.

At each stage of planning an advertising campaign of the city there is a wide scope for creative ideas.

Using the theory provided by the literature and experiences described in the specialized press or the Internet one can carry out activities aimed at creating a distinctive, coherent and attractive target group for the city image and thus build

102 103 a strong territorial brand.

Reported cases of urban advertising campaigns and decisions taken in creating the image of the city with different positions and different internal conditions, constitute a collection of good and original practices in the use of advertising in shaping the image of Polish cities.

Keywords: advertising, advertising campaign, image campaign, 6M, planning an advertising campaign, the city identity Bibliografia 1.

Czornik M., Promocja miasta, Wyd.

Uczelniane Akademii Eko- nomicznej, Katowice 2005, s. 61.

2.

Florek M., Podstawy marketingu terytorialnego, Wyd.

Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2006, s. 147.

3.

Grzegorczyk A., Reklama, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2010 4.

Grzegorczyk A., „Wizerunek marki jako narzędzie oddziaływania rynkowego”, (w:) Instrumenty kształtowania wizerunku marki (red.) Grzegorczyk A., Wyższa Szkoła Promocji, Warszawa 2005 5.

Janik M., Marketing miast, „Promocja miast i regionów”, „Me- dia&Marketing” 2009, luty-marzec, s. 4.

6.

Kalinowska D., Odejść od konwencji, „Promocja miast i Regio- nów”, „Press” 2009, maj, nr 19, s. 4-5.

7.

Kall J., Kłeczek R., Sagan A., Zarządzanie marką, Oficyna Eko- nomiczna, Kraków 2006.

8.

A. Kochaniec „Instrumenty wprowadzania marki na rynek” (w:) Instrumenty kształtowania wizerunku marki, (red.) Grzegor- czyk A., Wyższa Szkoła Promocji, Warszawa 2005 9.

Kozłowska A., „Reklama.

Od osobowości marki do osobowości konsumenta” (w:) Instrumenty kształtowania wizerunku marki, (red.) Grzegorczyk A., Wyższa Szkoła Promocji w Warszawie, Warszawa 2005 10.

Kozłowska A., Reklama.

Techniki perswazji, Oficyna Wydawni- cza Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2011 11.

Kruczkiewicz Z., Skuteczna promocja, „Promocja miast i regio- nów”, „Media&Marketing” 2009, luty−marzec, s.11.

104 105 12.

Ries A., Trout J., 22 niezmienne prawa marketingu, PWE, Warsza- wa 2000.

12.

Stanowiska-Traczyk A., Kształtowanie wizerunku miasta na przy- kładzie miast polskich, Oficyna Wyd.

Branta, Bydgoszcz – Olsz- tyn 2008, s. 105.

13.

Szromnik A., Marketing terytorialny.

Miasto i region na rynku, Wolters Kluwer, Kraków 2008, s. 133.

Źródła internetowe: 1.

Brzoskowski B., Moja firma tonie, Łódź mnie zawiodła - o co cho- dzi?, www.lodzcity.pl/wydarzenie/moja-firma-tonie-lodz-mnie- zawiodla-o-co-chodzi-foto 2.

Kuraś B., Najbardziej absurdalna reklama Małopolski, http: //krakow.gazeta.pl/.

3.

Stępowski R., Rosną wydatki na promocję małych miast, http: //samorzad.infor.pl/ 4.

Wrotniak M., Slogany reklamowe polskich miast, www.bankier.pl/ wiadomosc/Slogany-reklamowe-polskich-miast-1878561.html 5. http://mlodziwlodzi.pl/kampania/trzeci-etap-maj-2009/ 6. http://www.bochnia.pl/ 7. http://www.ciechocinek.pl/ 8. http://www.demo.com.pl/ 9. http://www.krakow.pl/ 10. http://www.miedzyzdroje.biz/ 11. http://www.mmlublin.pl/9627/2009/6/24/zlosliwy-film-rozpro- mowal-lublin--wideo?category=news 12. http://www.mmtrojmiasto.pl/4248/2009/1/10/warszawa-promuje- sie-w-trojmiescie?category=depesze 13. http://www.morzeprzygody.org/ 14. http://www.opole.pl/ 15. http://www.torun.pl/ 16. http://www.trojmiasto.pl/ 17. http://www.tychy.pl/


corpora: wikisources-pl

text:
buk, bucze (zbiorowe, »leśny prowent z dąbrowia i bucza«), bukowy, Bukowina, Buków, Bukowiec; bukiew, buczyna; bukwica (bukwa, bukuwica) r. 1472, 'betonica', dla liści owłoszonych, jak u buku, przezwana, a od tej bukwicy przezwano i inne rośliny o podobnej skuteczności, n. p. kuroślep, biała bukwica, 'primula' i 'bellis perennis' (r. 1472 i magduszkami przezwane, z niem.).

Prasłowiańska pożyczka z niem., co od nas do Prusów przeszła; anglosas.

bōc, bōctrēo, 'buk', niemiec.

dawne buohha, dziś Buche (rodzaj niezgodny, żeński, nie męski, jak u Słowian); Buche zaś, to odpowiednik do łac. fagus (rodz. żeński), 'buk', grec.

fagos, 'dąb'.

Praniemiec.

postać była bōk; niem. ō w pożyczkach odpowiada słowiańskie u, (por. Dunaj i i.), więc o pożyczce niema co wątpić, lecz wszelkie wywody z faktu pożyczki wysnuwane (jakoby na prarodzinie Słowian buku nie było!) są mylne; buk nazywali Słowianie grabem (p.) i pożyczka niczego nie dowodzi.

— Buk nabrał i innego znaczenia: bukwy są 'litery', 'list', 'pismo' (por. rus.

bukwojed, 'pedant', bukwar, 'komenjusz', azbuka, 'abecadło'; słowień.

bukowski jezik, 'łacina', niby 'książkowy język'), ale i to znaczenie pożyczka z niem.: goc.

bōka, 'litera', bōkōs, 'list', 'książka', dziś Buch, Buchstabe.

Zachodni Słowianie tego nie mają, to cerk. i południowe; tylko u Załabian bükwy, 'książka' (i 'bukiew').


text:
Ahjasz, prorok, rodem z Silo, żył za Salomona.

Spotkawszy Jeroboama, opuszczającego dwór królewski, zatrzymał go, rozdarł płaszcz na 12 części, z tych dał mu 10, prorokując, że tak się rozpadnie królestwo Dawidowe i że on posiądzie dziesięć pokoleń (III Kr.

11, 31).

Na starość zaniewidział i mieszkał w rodzinném mieście, gdy przyszła do niego żona Jeroboama, radzić się o chorego syna; lubo była przebrana, poznał ją natychmiast i zapowiedział śmierć syna nieuchronną (III Kr.

14, 6).


text:
chrzyżmo, chryżmo, kryżmo, ‘św. olej do bierzmowania’, »chrzyżmować abo bierzmować«; cerk. chrizma z grec, chrisma, czes. krziżmo, z niem. chrismo; ch- wedle łac. chrisma (grec.

chriō, ‘mażę’, christos, ‘pomazaniec’).