corpora: wikisources-pl

text: cytryna, dawniej (15. i 16. wiek) lemonją nazywana, skąd do dziś nazwa limonady, z łac. citrus; cytrynat już 1472 r.; niem Zitrone, czes. citron, serb. citrun.


text: Andrzej Lubelczyk z Bochni, kanonik lwowski, wydał w Krakowie r. 1540: Tumuttuaria responsio in libellnm Ph. Melanchtonis de Ecclesiae auctoritate impie editum.


corpora: openbooks

text:
Jean Moréas

Młoda dziewczyna mówi

tłum.

Bronisława Ostrowska

Cząbry rzekły: kocha ciebie tak,

Że do stóp twych padł, jak ranny ptak!

Na dzień przyjścia zładź mu się i zwól.

— «Nie schlebiajcie, próżne cząbry pól:

Zmiłuj się Bóg nad mą duszą!

»

Stokroć rzekła: Czemu dałaś mu

Całą wiarę dziewiczego snu?

Serce jego przepalone rdzą…

— «Późno, stokroć, szepczesz radę twą!

Szałwie rzekły: zbądź czekania mąk,

Innych ramion go kolebie krąg…

— «Szałwie smutne, szałwie we łzach ros!

Chcę was wszystkie dzisiaj wpleść w mój włos!

-----


Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 153 TEKSTY Barbara Ostafin Kalila i Dimna Edycje i rekopisy dziela OpowieúÊ o sowach i krukach pochodzi ze s≥ynnego zbioru bajek zwierzÍcych Kalila i Dimna, reprezentujπcych typ literatury ëzwierciad≥o dla w≥adcyí (F¸rstenspiegel).

O podstawie Kalili i Dimny ñ PaÒczatantrze, sanskryckim zbiorze piÍciu, jak nazwa wskazuje, opowieúci tak pisa≥ przed blisko pÛ≥wieczem E.

S≥uszkiewicz Ö...popularnoúciπ ustÍpuje on tylko Biblii, bo doczeka≥ siÍ 200 wersji w kopie (dos≥ownie) jÍzykÛw.î 1 PaÒczatantra, a raczej najstarsza zachowana jej redakcja, Tantra- khayaika, doczeka≥a siÍ przek≥adÛw takøe polskich.

Z sanskrytu t≥uma- czone przez E.

S≥uszkiewicza fragmenty publikowane by≥y w ÖPrzeglπdzie Orientalistycznymî.

Istnieje teø przek≥ad ca≥ego zbioru dokonany, niestety nie z sanskrytu, ale z wersji niemieckich, francuskich i angielskiej.

2 Opo- wieúci Kalili i Dimny odbiegajπ od sanskryckiego pierwowzoru.

Mimo zachowania wielu podstawowych wπtkÛw pojawiajπ siÍ nowe lub zmienio- ne przypowieúci.

NiektÛre z nich stanowiπ ilustracjÍ do nauk ca≥kiem innej opowieúci aniøeli pierwowzÛr.

3 Ponad te zmiany, Kalila i Dimna bogatsza jest o inne opowieúci pochodzenia indyjskiego, perskiego i dodane na grun- cie arabskim.

1 Por. E.

S≥uszkiewicz, PaÒczatantra, ÖPrzeglπd Orientalistycznyî, 2 (18) 1956.

2 PaÒczatantra czyli mπdroúci Indii ksiπg piÍcioro, przek≥ad W. Markows- ka, A. Milska, Warszawa 1984.

3 Dobrym przyk≥adem takich zmian jest OpowieúÊ o ascecie i ichneumonie, ktÛra w Kalili i Dimnie jest niezaleønπ opowieúciπ, a w PaÒczatantrze przy- powieúciπ do ostatniej, piπtej opowieúci.

Nie wspominam tutaj o zmianach po- szczegÛlnych wπtkÛw i epizodÛw.

W odrÛønieniu od PaÒczatantry, Kalila i Dimna nie mia≥a wspÛ≥czeú- nie szczÍúcia do przek≥adÛw na jÍzyk polski, nawet niebezpoúrednich.

Jedynie we wczesnych latach osiemdziesiπtych ubieg≥ego stulecia ukaza≥y siÍ t≥umaczenia dwu opowieúci 4 i dwu przypowieúci 5 ze zbioru.

OpowieúÊ o sowach i krukach moøna odnaleüÊ juø w PaÒczatantrze, ale arabska wersja, choÊ jej przes≥anie odpowiada sanskryckiemu pierwo- wzorowi, zasadniczo rÛøni siÍ od indyjskiego orygina≥u.

Ca≥y zbiÛr ma budowÍ ramowπ i w≥aúnie wielu przypowieúci ilustrujπcych dawane tutaj nauki, a jednoczeúnie otwierajπcych kolejne ramy trudno by szukaÊ w PaÒ- czatantrze.

Zamieszczony przek≥ad jest wiÍc pierwszym polskim t≥uma- czeniem tej jednej z najstarszych i najd≥uøszych opowieúci Kalili i Dimny.

W úwiecie arabskim Kalila i Dimna cieszy siÍ niezmiennie wielkim powodzeniem.

Moøna by zatem oczekiwaÊ, øe spora liczba kolejnych jej wydaÒ idzie w parze z dba≥oúciπ o wiernoúÊ najstarszym manuskryptom.

Niestety, utwÛr dzieli los wielu klasycznych úredniowiecznych dzie≥, w ktÛre bezwzglÍdnie ingeruje cenzura obyczajowa i religijna w imiÍ fa≥szy- wie rozumianej moralnoúci.

W imiÍ tych zasad okaleczono niejedno arab- skie wydanie KsiÍgi tysiπca i jednej nocy, wierszy AbË NuwÇsa, a nawet Al-Mutanabbiego.

Dlatego podstawπ tego przek≥adu jest stosunkowo stare, ale jedno z najpe≥niejszych wydaÒ dzie≥a, opracowane przez L. Cheikho La version arabe de Kalilah et Dimnah díaprès le plus ancien Manuscrit arabe datÈ, Beyrouth 1923, w oparciu o Ûwczeúnie najstarszy, osobiúcie przez wydawcÍ znaleziony rÍkopis pochodzπcy z 1339 roku.

Wydanie z 1923 roku nie jest pierwszπ edycjπ tekstu przygotowanπ przez L. Cheikho, pierwsza ukaza≥a siÍ w Bejrucie w 1905 roku.

Natomiast ta, ktÛra stanowi podstawÍ niniejszego przek≥adu jest jej poprawionπ ñ revue et corrigÈe ñ przez samego wydawcÍ, wersjπ.

Warto poúwiÍciÊ kilka s≥Ûw rÍkopisowi, ktÛry wykorzysta≥ L. Cheikho.

Znalaz≥ go w monasterze DÇr aö-äÜr, w miejscowoúci po≥oøonej oko≥o 30 kilometrÛw na po≥udniowy wschÛd od Bejrutu.

Manuskrypt nie zawiera kilku opowieúci, ktÛre juø w czasie jego opracowywania uznane by≥y za czÍúci Kalili i Dimny.

Najwaøniejszπ z nich jest wstÍp, w ktÛrym mowa o przyczynach powstania ksiÍgi i jej wczesnej historii.

Jednakøe, wszystkie brakujπce opowieúci L. Cheikho w≥πczy≥ do swojej edycji wykorzystawszy tzw. rÍkopis paryski, edycjÍ tekstu S. de Sacy oraz rÍkopisy, ktÛre po- Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 154 4 Asceta i ichneumon, ÖAs-Sadakaî 1983 (22), Ma≥pa i øÛ≥w, ÖAs-Sadakaî 1984 (37-38) obydwa przek≥ady Iwony NatkaÒskiej 5 OpowieúÊ o kobiecie i niewolniku, OpowieúÊ o zarzπdcy, jego øonie i o sokolniku, ÖPrzeglπd Orientalistycznyî, 3 (119) 1981, przek≥ad J. Danecki.

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 155 s≥uøy≥y Th. Nˆldekemu do przygotowania Die Erz‰hlung von Maeuse- koenig und seinen Ministern, Gˆttingen 1879.

Ta ostatnia opowieúÊ, O krÛlu myszy i jego ministrach, zosta≥a, jak utrzymuje Cheikho, nies≥usznie przypisana przez Th. Nˆldekego Ibn al-Muqaffie.

We wstÍpie do swojej edycji, Cheikho zaznacza, øe opracowywany rÍkopis wydaje siÍ byÊ najbardziej wierny pierwszemu arabskiemu przek≥adowi z pahlawi.

Po pierwsze, øaden ze znanych mu rÍkopisÛw nie jest tak bliski wersji syryjs- kiej (nowoaramejskiej), a wiÍc tej, ktÛra powsta≥a przed przek≥adem arab- skim w VI wieku z zaginionej obecnie wersji pahlawijskiej.

Po drugie, jÍzyk tej redakcji, w niektÛrych ustÍpach niejasny, w innych niedoskona≥y, przypomina jÍzyk Ibn al-Muqaffy z jego innych dzie≥.

Trudno siÍ nie zgodziÊ z refleksjπ L. Cheikho dotyczπcπ jÍzyka jego edycji, dlatego w≥aúnie jπ wybrano za podstawÍ niniejszego przek≥adu.

Obok wykorzys- tanej jako podstawa edycji istnieje jeszcze jedno bardzo wartoúciowe wydanie tego dzie≥a przygotowane przez ëAbd al-WahhÇba ëAzzÇma (Kair 1941).

Zosta≥o opracowane w oparciu o rÍkopis starszy od rÍkopisu L. Cheikho, bo pochodzπcy z 1221 roku.

Jednakøe, po wnikliwej lekturze obu tekstÛw moøna wskazywaÊ na wersjÍ L. Cheikho jako na starszπ i bliøszπ pierwszej arabskiej wersji.

Egipskie wydanie zosta≥o wykorzystane do poniøszego przek≥adu pomocniczo i wszystkie istotniejsze rÛønice zaznac- zone sπ w przypisach.

Marginalnie skorzystano takøe z dwu okrojonych, wspÛ≥czesnych wydaÒ dzie≥a.

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 156 OpowieúÊ o sowach i krukach Rzek≥ krÛl Dabszalim do filozofa Bajdaby.

ñ Onegdaj opowiedzia≥eú mi przypowieúÊ o Braciach Czystoúci mi≥ujπcych siÍ i pomagajπcych sobie wzajemnie.

A teraz opowiedz mi, jeúli znasz, przypowieúÊ o wrogu, ktÛremu nie wolno daÊ siÍ zwieúÊ, nawet gdyby Ûw otwarcie dobroÊ i pokorÍ okazywa≥.

Powiedzia≥ filozof: ñ Kto da siÍ zwieúÊ przebieg≥emu nieprzyjacielowi, ktÛrego wrogoúÊ jest znana, temu przytrafia siÍ to, co przytrafi≥o siÍ krukom 1 ñ A jakøe to by≥o?

ñ spyta≥ krÛl.

Filozof odpar≥: ñ OtÛø zdarzy≥o siÍ, iø w pewnej krainie na jednej z gÛr ros≥o ogromne drzewo o powyginanych konarach, najpotÍøniejsze ze wszystkich potÍø- nych drzew.

Na owym drzewie znajdowa≥o siÍ gniazdo tysiπca krukÛw, nad ktÛrymi panowa≥ krÛl spoúrÛd nich obran.

Na tej samej gÛrze by≥a teø siedziba tysiπca sÛw, rÛwnieø podleg≥ych krÛlowi spoúrÛd nich samych wybranemu.

Pewnej nocy krÛl sÛw okaza≥ od dawna skrywanπ nienawiúÊ, jaka nieprzerwanie trwa≥a miÍdzy sowami a krukami.

Wraz ze swymi sowami napad≥ na kruki, wiele z nich zabi≥ i wiele rani≥.

Kiedy nasta≥ ranek, krÛl krukÛw zgromadzi≥ swych poddanych i rzek≥ do nich: ñ Wszak wiecie, jak wy ucierpieliúcie przez sowy, a jak ucierpia≥y one!

Jak wielu wúrÛd was jest zabitych, rannych, z wyskubanymi piÛrami z 1 W obydwu wydaniach KalÜli i Dimny, ktÛre wykorzystano do niniejszego przek≥adu, sugeruje siÍ w tym miejscu, øe kruki ponios≥y klÍskÍ przez to, øe da≥y siÍ zwieúÊ przebieg≥emu wrogowi.

Tymczasem, jak jasno wynika z treúci ca≥ej opowieúci, to sowy pad≥y ofiarπ przebieg≥oúci krukÛw.

Ten brak logiki wynika prawdopodobnie z powtarzanego przez kopistÛw b≥Ídu i\lub nieuwagi wydawcÛw, ktÛrzy w øadnym miejscu nie zwrÛcili na to uwagi czytelnika.

Fragment ten mÛg≥ wyglπdaÊ tak jak w z naukowego punktu widzenia nieprzydatnym, bo okrojonym o liczne przypowieúci, wydaniu bejruckim z 1980 roku: ...temu przytrafia siÍ to, co przytrafi≥o sowom ze strony krukÛwî.

(Por. KalÜla wa-Dimna, BayrËt 1980, s. 137, a tak˝e inne bejruckie wydanie z 1983, s. 264).

g≥Ûw, skrzyde≥ czy ogonÛw!

Ale najgorsza z tego wszystkiego jest, pod≥ug mnie, zach≥annoúÊ sÛw, a takøe to, iø znajπ po≥oøenie waszego gniazda, sπ odwaøniejsze, jak to doúwiadczyliúcie, i nie odstπpiπ od was.

Rozwaøcie wiÍc bez poúpiechu waszπ sytuacjÍ.

A by≥o wúrÛd nich piÍÊ krukÛw znanych wszystkim z zalet swego umys≥u.

Kruki zwyk≥y by≥y zdawaÊ siÍ na nie w swych sprawach i uciekaÊ siÍ do nich z tym, co siÍ im przytrafi≥o. KrÛl zaú zwyk≥ by≥ zwracaÊ siÍ do nich z problemami, korzyúÊ z ich rozumu czerpiπc.

Rzek≥ wiÍc krÛl do jed- nego z nich: ñ Jaka jest twoja rada w tej sprawie?

Powiedzia≥ kruk: ñ To, co doradzi≥bym, juø siÍ sta≥o. Najlepszy bowiem sposÛb na zaciÍtego wroga, ktÛrego podstÍpem pokonaÊ nie moøna, to ucieczka przed nim.

Rzek≥ krÛl do drugiego: ñ A jakie jest twoje zdanie?

Ten odpar≥: ñ Co do ucieczki, na ktÛrπ Ûw wskaza≥, to nie sπdzÍ, øeby s≥usznym by≥o opuúciÊ nasz kraj, naszπ ojczyznÍ i ukorzyÊ siÍ przed wrogiem juø po pierwszej klÍsce, jaka nas dotknÍ≥a.

Zbierzmy raczej si≥y i przygotujmy do walki z naszym nieprzyjacielem.

Wyúlemy zwiadowcÛw, by wiedzieÊ, jakie ma wobec nas zamiary.

WystrzegaÊ siÍ bÍdziemy jego powrotu i orÍøa 2 , ale gdy siÍ zbliøy spotkamy go gotowi do walki.

BÍdziemy naÒ nacieraÊ, zewrπ siÍ nasze i jego szeregi, wzmoøemy czujnoúÊ i tak przez jakiú czas wroga odpieraÊ bÍdziemy, aø nadejdzie nasza szansa.

Jeúli to siÍ nam jednak nie uda, wtedy uciekniemy, nadziejÍ majπc na zrozumienie.

ZwrÛci≥ siÍ krÛl do trzeciego: ñ Jaka jest twoja rada?

Ten rzek≥: ñ Nie zgadzam siÍ z tym, co ci dwaj powiedzieli.

ChcÍ, byú czujnoúÊ szpiegÛw wzmÛg≥ i zwiadowcÛw wúrÛd wroga dzia≥ajπcych, byúmy zdo- byli informacje i poznali czy nasz nieprzyjaciel nie chce pokoju lub czy nie przyjπ≥by od nas okupu.

I jeúli w tym dojrzymy korzystne wyjúcie, to nie widzÍ przeszkÛd, by zawrzeÊ pokÛj na warunkach okupu, ktÛry im zap≥a- cimy.

Tedy oddalimy od nas z≥o i bÍdziemy bezpieczni w naszej ojczyünie.

Wszak to w gestii krÛlÛw leøy, gdy sami upadku siÍ bojπ, a wola walki Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 157 2 Tak jest w edycji Cheikho ëudda ñìaparaturaî, ÖbroÒî, ÖorÍøî, Öwyposa- øenieî, natomiast w wydaniu egipskim oraz obu wspÛ≥czesnych bejruckich jest ©Üra Önieuwagaî, Öniedbalstwoî, Ölekcewaøenieî, Ög≥upotaî.

u wrogÛw ich siÍ wzmaga, krajowi grozi zniszczenie, ludowi zaú zag≥ada, aby okup p≥acili, swe dobra ratujπc, kraj i lud.

Rzek≥ tedy krÛl do czwartego ze swych ministrÛw: ñ Co sπdzisz o takim pokoju?

Ten odpar≥: ñ Nie jest to dobre wyjúcie.

Opuszczenie naszego kraju, cierpliwe znoszenie wygnania i niedogodnoúci takiego øycia lepszym jest bowiem niüli okazywanie szacunku i pokory wzglÍdem wroga, od ktÛrego jesteúmy szlachetniejsi i godniejsi.

Co wiÍcej, wiem, øe jeúli im okup zaoferujemy, nie poprzestanπ na tym, a øπdaÊ bÍdπ coraz wiÍcej, bez umiaru.

Wszak powiadajπ: Zbliø siÍ nieco do swego wroga i zaczerpnij z tego korzyúÊ, ale zbytnio nie podchodü, by siÍ Ûw nie rozzuchwali≥, twe wojska nie os≥ab≥y, a ty byú poniøon nie zosta≥.

Przyk≥adem tego tyczka pionowo do s≥oÒca wzniesiona, gdy jπ nieznacznie przechylisz jej cieÒ siÍ zwiÍkszy, ale gdy zbytnio jπ pochylisz, cieÒ jej mniejszym siÍ stanie.

Tak i wroga naszego nie zadowoli nieznaczne zbliøenie, zatem jedynym dla nas wyjúciem jest walka i cierpliwoúÊ.

Odezwa≥ siÍ krÛl do piπtego: ñ CÛø ty doradzi≥byú: walkÍ, pokÛj czy emigracjÍ?

”w powiedzia≥: ñ Jeøeli chodzi o walkÍ to sπdzÍ, iø nie jest ona wyjúciem dla tego, kto jej nie podo≥a.

Wszak powiadano: Kto nie rozezna si≥ swoich ni swego wroga i walczy z tym, komu rÛwnym nie jest, ten sam siebie nadwerÍøa.

MÍdrzec bowiem nie lekcewaøy si≥y swego wroga, zaú ten, co tak czyni, sam siÍ oszukuje, a kto siÍ oszukuje, nie jest bezpiecznym.

My bardzo sÛw siÍ boimy, nawet gdyby i odstπpi≥y od walki z nami.

A ja obawia≥em siÍ ich jeszcze przed napaúciπ na nas.

Wszak rozsπdny nie czuje siÍ bezpiecznym przed wrogiem w øadnym wypadku.

Jeúli ten jest daleko ñ nie ma pewnoú- ci, øe nie powrÛci, jeúli blisko ñ nie ustrzeøe siÍ przed jego napaúciπ.

Jeúli dzia≥a otwarcie ñ nie jest pewien, øe go odeprze i cierpieÒ zada, a jeúli sam jeden dzia≥a ñ nie zabezpieczy siÍ przed jego podstÍpem.

Najbystrzejsi nie w walce szukajπ sposobu, a znajdujπ inne niø ona rozwiπzanie.

Walka kosztÛw wymaga, po pierwsze zatraca dusze i wiele rzeczy, choÊby majπ- tek czy s≥owa 3 .

Niechøe wiÍc walka z sowami nie bÍdzie dla ciebie roz- wiπzaniem.

Kto walczy z tym, ktÛremu sprostaÊ nie jest w stanie, sam siÍ oszukuje 4.

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 158 3 W egipskim wydaniu zdanie to jest sformu≥owane trochÍ inaczej, ale sens pozostaje ten sam, brakuje jednak wyrazu Ös≥owoî.

4 W wersji podstawowego rÍkopisu wykorzystanego przez Cheikho jest Ökto

Powiedzia≥ krÛl: ñ Jeøeli walkÍ odrzucasz, cÛø radzisz czyniÊ?

Odpar≥: ñ Dysputuj i rady zasiÍgaj, albowiem w≥adca tak czyniπcy dziÍki nara- dom z mÍdrcami takie zwyciÍstwo osiπga, jakiego nie zapewni≥oby mu ni wojsko, ni starcie, ni orÍø liczna.

Rozwaøny krÛl dziÍki dysputom, naradom oraz opiniom ministrÛw pomnaøa swÛj rozsπdek, tak jak wody morza zyskujπ dziÍki wodom rzek.

Dla rozsπdnego nie jest tajemnicπ waga w≥asnego po≥oøenia i po≥oøenie wroga, moment odpowiedni do walki z nim, tok myúli jego i jego intrygi.

Czas ca≥y przemyúliwa te zagadnienia, jedno po drugim, przewidujπc to, co chcieÊ bÍdπ stronnicy, z ktÛrych pomocy skorzysta i úrodki, jakimi dysponuje.

Kto tak rozsπdnym nie jest, komu nie sπ dane rady mπdrych ministrÛw, ktÛre mÛg≥by przyjπÊ, ten rych≥o swπ sprawÍ zaprzepaúci, nawet gdyby los mu sprzyja≥.

£aska, bowiem nie jest udzia≥em g≥upcÛw czy wyrachowanych, ale przeznaczona jest rozwaønemu s≥uchajπcemu mÍdrcÛw.

I ty, krÛlu, podobnie, szuka≥eú u mnie rady w troskach, chcÍ ci zatem odpowiedzieÊ po czÍúci sekretnie, a po czÍúci jawnie.

Oto, czego nie chcÍ skrywaÊ ñ nie jestem zwolennikiem walki, ani teø okazania pokory przez okupu zap≥atÍ, czy uradowania wroga wiecznym uniøeniem.

Wszakøe szlachetny mÍdrzec wybierze úmierÊ, broniπc siÍ wytrwale nad øycie pohaÒbionym i nies≥awπ okrytym.

SπdzÍ, iø nie powinieneú zwlekaÊ z rozwaøeniem naszej sprawy, niech nie bÍdzie ona poniechana czy zlekcewaøona, albowiem zw≥oka i lekcewaøenie to poczπ- tek s≥aboúci.

Co siÍ zaú tego tyczy, co sekretnie chcÍ ci przekazaÊ, niechøe tajemnicπ zostanie.

Powiadajπ bowiem: KrÛl zwyciÍstwo odnosi rozsπd- kiem, rozsπdek trzeüwoúciπ umys≥u zdobywa, a jasny umys≥ dziÍki zacho- wywaniu tajemnic, dziÍki pos≥aÒcom w s≥owa ws≥uchanym, obserwatorom bieg i rezultaty rÛønych postÍpkÛw badajπcym lub dziÍki konfrontacjom i dysputom.

Kto dotrzymuje tajemnic, ten jednπ z dwÛch korzyúci pozyskaÊ moøe; albo osiπgnie to, czego pragnπ≥, albo, pob≥πdziwszy, wybawi siÍ od straty i ujmy.

Dlatego Ûw, kto sekret posiada, winien mieÊ doradcÍ zaufa- nia godnego, ktÛremu powierzy swπ tajemnicÍ i ktÛry pomÛc mu zdo≥a podjπÊ postanowienie.

Jeøeli szukajπcy rady mÍdrszym jest od doradcy, to i tak powiÍkszy swπ wiedzÍ dziÍki wiedzy tamtego, jak ogieÒ zwiÍksza blask swÛj po dodaniu t≥uszczu.

Doradca zaú winien byÊ w zgodzie Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 159 widzi ca≥oúÊ kaüni ten widzi dobroî.

Cheikho zaznacza, øe ta fraza, nieznacznie odbiegajπca od kontekstu, jest tylko w jego manuskrypcie, dlatego tutaj podana jest wersja z innego, wykorzystanego przez autora edycji pomocniczo.

Wydanie egip- skie podaje wersjÍ: Ökto widzi tylko kaüÒ, nie widzi ca≥ego dobraî.

z szukajπcym rady, dowodzπc prawoúci swych s≥Ûw, øyczliwym byÊ winien, kiedy uúwiadamia mu jego b≥πd, jeúli Ûw go pope≥ni.

Musi teø byÊ giÍtkim w kwestiach wπtpliwych, pÛki wspÛlnie nie dojdπ do zgody.

Jeøeli doradca takim nie bÍdzie, to jest on dla szukajπcego rady na rÛwni z wro- giem, jak cz≥owiek wysy≥ajπcy diab≥a przeciwko innemu, a w zaklÍciach bieg≥ym nie bÍdπc, sam siÍ oszukuje i porwan zostaje.

Jeúli zaú krÛl potrafi tajemnic dochowaÊ, dobraÊ ministrÛw, wzbudziÊ strach wúrÛd poddanych, jeúli daleki od tego, by wyjawiÊ, co w duszy kryje, jeúli nie obca mu dobroÊ, ani doskona≥oúÊ, jeøeli mÍdrcem potÍønym siÍ jawi 5 , jeúli skπpym w nagradzaniu nie jest, ani zbyt rozrzutnym, wtedy zdo≥a zachowaÊ te dobrodziejstwa, jakie mu dano.

Tajemnice sπ rÛønej rangi: dostÍpne dla pewnej grupy, dla dwÛch osÛb, sπ takie, z ktÛrych ca≥y narÛd korzysta.

Ta zaú do takich naleøy, w ktÛre wtajemniczone mogπ byÊ cztery uszy i dwa jÍzyki.

Powsta≥ zatem krÛl, oddali≥ siÍ z nim i o rady prosi≥, a wúrÛd innych spraw zapyta≥ i o to: ñ Czy wiesz, co by≥o poczπtkiem wrogoúci miÍdzy nami i sowami?

Ten rzek≥: ñ Tak.

Jedno s≥owo wypowiedziane przez kruka.

Zapyta≥ krÛl: ñ Jakøe to by≥o?

PrzypowieúÊ Rzek≥ kruk: Powiadajπ, øe pewne stado ptakÛw nie mia≥o krÛla.

Zebra≥o siÍ zatem wokÛ≥ sowy, by obraÊ jπ krÛlem, a gdy w trakcie tego zgromadzenia poja- wi≥ siÍ kruk, jeden z ptakÛw powiedzia≥: ñ Poczekajcie na tego kruka, poradzimy siÍ go w naszej sprawie.

I tak kruk zbliøy≥ siÍ do nich, a one poprosi≥y go o radÍ.

Wtedy kruk rzek≥: ñ Gdyby wyginÍ≥y ptaki, znik≥y pawie, øurawie, kaczki, go≥Íbie, to i wtedy nie bylibyúcie zmuszeni, by sowÍ obraÊ na krÛla, najszpetniejszego z ptakÛw, najpodlejszego, najg≥upszego, najbardziej do gniewu skorego, pozbawionego litoúci.

A do tego chorobπ chronicznπ poraøonego i úlepego Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 160 5 Ö... jeøeli mÍdrcem potÍønym bÍdzie ...î ñ tak jest w wydaniu egipskim.

W wydaniu Cheikho ten passus nieznacznie k≥Ûci siÍ z ca≥ym zdaniem: Ö ...jeøeli nie wybawi siÍ od niego mÍdrzec opiniπ...î.

za dnia.

Jednak najgorsza z tego wszystkiego jest jego g≥upota i z≥y charak- ter.

Nie czyÒcie jej krÛlem i obejdücie bez niej w waszych sprawach 6.

Winnyúcie zrobiÊ to, co zajπc, ktÛry utrzymywa≥, øe ksiÍøyc jest jego w≥adcπ i swÛj spryt wykorzystujπc, jakoby jego pos≥anie wype≥ni≥.

Ptaki zapyta≥y: ñ A jak to by≥o?

PrzypowieúÊ Powiedzia≥ kruk: ñ Powiadajπ, øe jednπ z ziem, od lat naleøπcπ do s≥oni, dotknÍ≥a susza, zmala≥y zapasy wody, wysch≥y ürÛd≥a, a s≥onie odczuwa≥y wielkie pragnie- nie.

Poskarøy≥y siÍ wiÍc swojemu krÛlowi.

Ten rozes≥a≥ w poszukiwaniu wody pos≥aÒcÛw i goÒcÛw na wszystkie strony.

Kilku z nich powrÛci≥o i donios≥o mu, øe w takim to a takim miejscu znaleüli w ürÛdle, zwanym ksiÍøycowym, wiele wody.

Tedy krÛl s≥oni wraz ze swymi s≥oniami skierowa≥ siÍ do tego ürÛd≥a, by siÍ zeÒ napiÊ.

A ziemia ta naleøa≥a do zajÍ- cy, s≥onie zaú zadepta≥y zajπce w ich norach i kryjÛwkach.

Zebra≥y siÍ zatem zajπce wokÛ≥ swego krÛla i powiedzia≥y mu: ñ Wszak wiesz, co przytrafi≥o siÍ nam ze strony s≥oni, ratuj nas zanim wrÛcπ, bo jeúli powrÛcπ do wodopoju to nas zniszczπ.

Powiedzia≥ krÛl: ñ Niech przybÍdπ do mnie wszyscy spoúrÛd waszych mÍdrcÛw, ktÛrzy majπ jakiú pomys≥.

Wtedy wystπpi≥ zajπc zwany Fajruz 7 , ktÛrego obycie i mπdroúÊ krÛl by≥ juø pozna≥ i rzek≥: ñ Jeøeli wolπ krÛla bÍdzie, by wys≥aÊ mnie do s≥oni, a wraz ze mnπ zaufanego, ktÛry widzieÊ i s≥yszeÊ bÍdzie, co ja zrobiÍ i powiem, aby zdaÊ mu z tego sprawÍ, niech tak uczyni.

KrÛl zajÍcy odpar≥: Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 161 6 W wersji egipskiej zdanie to brzmi nieco inaczej: ÖPokierujcie waszymi sprawami bez niej, wykorzystujπc swojπ wiedzÍ i rozum.î.

NastÍpnie jest tekst, ktÛrego nie daje wydanie Cheikho: ÖJeøeli krÛl bÍdzie g≥upi, a jego ministrowie mπdrzy, to i tak osiπgnie cel, dope≥ni wiedza, dzie≥o jego powodzeniem cieszyÊ siÍ bÍdzie, a krÛlestwo trwaÊî.

7 S≥Ûw Özwany Fajruzî nie ma w edycji Cheikho, a sπ w egipskiej.

Tutaj zosta≥y wprowadzone, poniewaø w wydaniu Cheikho zajπc w nastÍpnych partiach dialogowych tak w≥aúnie jest nazywany, a podanie wczeúniej imienia zajπca u≥atwia czytelnikowi zrozumienie tekstu.

ñ Tyú jest naszym zaufanym, doceniamy ciebie i twπ mπdroúÊ, ufamy twym s≥owom.

Odpraw siÍ zatem do s≥oni i donieú im ode mnie to, co chcesz, postÍpuj wedle swej wiedzy.

Wiedz wszakøe, iø to wedle po- s≥aÒcÛw i ich mπdroúci ocenia siÍ mπdroúÊ wysy≥ajπcego i wiele z jego spraw.

Musisz byÊ giÍtkim i øyczliwym, bo przecieø to pos≥aniec zmiÍkcza serca, jeúli z umiarem postÍpuje, a czyni je twardymi, gdy granice prze- kracza.

KsiÍøycowπ nocπ odprawi≥ siÍ zajπc, aø dotar≥ do s≥oni.

Nie chcia≥ zbytnio siÍ zbliøaÊ, aby go nie zadepta≥y, same tego nie chcπc.

Wspiπ≥ siÍ na wzgÛrze i zawo≥a≥: ñ KrÛlu s≥oni, wys≥a≥ mnie do ciebie ksiÍøyc, a pos≥aniec jeno przekazuje i nie godzi siÍ go potÍpiaÊ, choÊby i mocne s≥owa jego.

KrÛl s≥oni zapyta≥: ñ Jakie to pos≥anie?

Powiedzia≥ tedy Fajruz: ñ KsiÍøyc rzecze, iø ten, kto zna przewagÍ swej si≥y nad s≥abszymi, zaúlepion 8 wzglÍdem silnych bywa i wtedy w≥asna si≥a jest mu zgubπ.

A ty pozna≥eú przewagÍ w≥asnej si≥y nad innymi zwierzÍtami i to ciÍ zwiod≥o co do mnie.

Zbliøy≥eú siÍ do mego ürÛd≥a, ktÛre nazwane jest moim imieniem, wraz ze swymi s≥oniami pi≥eú z niego wodÍ, zanieczyúci≥eú jπ i zmπci≥eú.

Przeto zwracam siÍ do ciebie i ostrzegam, byú nie waøy≥ siÍ wrÛciÊ, bo ciÍ oúlepiÍ i zgubiÍ.

Jeøeli zaú wπtpisz w moje pos≥anie, to dalejøe, idü teraz do ürÛd≥a, a ja ciÍ tam spotkam.

KrÛla s≥oni zdziwi≥y s≥owa Fajruza, uda≥ siÍ wiÍc wraz z nim do ürÛd≥a.

Spojrza≥ na nie i ujrza≥ odbite úwiat≥o ksiÍøyca.

Fajruz powiedzia≥ mu: ñ Zaczerpnij swπ trπbπ trochÍ wody, obmyj twarz i pok≥oÒ siÍ ksiÍ- øycowi.

A kiedy trπba zanurzy≥a siÍ w wodzie, poruszy≥a jej taflÍ i wyda≥o siÍ, øe úwiat≥o zadrøa≥o, zwrÛci≥ siÍ wiÍc do Fajruza: ñ Co siÍ sta≥o twojemu krÛlowi, czy nie sπdzisz, øe siÍ rozgniewa≥ bo zanurzy≥em trπbÍ w wodzie?

Ten odpar≥: ñ Tak, oddaj mu pok≥on.

S≥oÒ pok≥oni≥ siÍ ksiÍøycowi i wyrazi≥ skruchÍ za to, co uczyni≥ i obieca≥ mu, øe nie powrÛci do tego ürÛd≥a on, ani øaden z jego s≥oni.

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 162 8 Tutaj wykorzystano wydanie egipskie z czasownikiem i©tarra ÖbyÊ zaúle- pionymî, ÖbyÊ wprowadzonym w b≥πdî, podobnie jest w obu wydaniach bejruc- kich.

Natomiast edycja Cheikho daje czasownik a©Çra ÖwzbudzaÊ zazdroúÊî.

Zdanie to brzmia≥oby: Ö...kto zna przewagÍ w≥asnej si≥y nad s≥abszymi i zazdroúÊ wúrÛd silnych wzbudza, temu w≥asna si≥π jest zgubπî i, jak wynika z kontekstu, wydaje siÍ byÊ mniej logiczne.

Powiedzia≥ kruk: A do tego, co wspomnia≥em o sowie jest jeszcze kilka innych jej sprawek jak oszustwo, podstÍp i zdrada, a z≥y to krÛl zdradliwy.

Kto ulega w≥adzy zdrajcÛw i poddaje siÍ ich osπdom, temu przytrafia siÍ to, co spot- ka≥o s≥owika 9 i zajπca, ktÛrych rozsπdza≥ kot-postnik.

Zapyta≥ krÛl: ñ Jakøe to by≥o?

PrzypowieúÊ Powiedzia≥ kruk: ñ Mia≥em brata 10 wúrÛd s≥owikÛw, ktÛry mieszka≥ u podnÛøa gÛry, a jego gniazdo by≥o nieopodal drzewa, na ktÛrym mieúci≥o siÍ moje.

CzÍsto siÍ spotykaliúmy i odwiedzaliúmy po sπsiedzku.

Razu pewnego zniknπ≥ mi z oczu i nie wiedzia≥em, gdzie siÍ uda≥.

Jego nieobecnoúÊ tak siÍ prze- ciπga≥a, iø myúla≥em, øe zginπ≥.

Miejsce s≥owika zajπ≥ zajπc, nie mam pojÍ- cia, co tam porabia≥.

Przebywa≥ tam przez jakiú czas, gdy zdarzy≥o siÍ, øe s≥owik powrÛci≥ do swej nory, a zastawszy w niej zajπca powiedzia≥: ñ To jest moje miejsce, wiÍc odejdü stπd.

Zajπc odpar≥: ñ Mieszkanie jest w moich rÍkach, a ty roúcisz sobie doÒ prawo!

Jeøeli jest po twojej stronie, to siÍ na nie powo≥aj.

S≥owik na to: ñ Miejsce jest moje i mam na to oczywisty dowÛd.

Zajπc odrzek≥: ñ Potrzebujemy zatem sÍdziego.

Wtedy s≥owik powiedzia≥: ñ Nieopodal, nad brzegiem morza mieszka bardzo poboøny kot.

Modli siÍ ca≥ymi dniami, nie krzywdzi zwierzπt, nie przelewa krwi, d≥ugi czas poúci bez przerywania.

Øyje jeno o wodzie i trawie.

Chodü ze mnπ do niego tej nocy, to ci osπd wyda.

Zajπc odpar≥: ñ Dobrze.

Udali siÍ wiÍc razem, a ja podπøy≥em za nimi, by zobaczyÊ tego post- nika i jego dla nich wyroki.

Kiedy przybyli doÒ, opowiedzieli mu swojπ historiÍ.

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 163 9 Arabskie Ösifridî, to jeden z gatunkÛw s≥owika, zwany teø abË malÜ….

10 W wydaniu egipskim ÖMia≥em sπsiada...î.

Wtedy kot rzek≥: ñ StaroúÊ mnie juø dopad≥a, moje uszy przyg≥uch≥y tak, øe prawie nie s≥yszÍ 11 , podejdücie siÍ do mnie, abym wys≥ucha≥ was z bliska.

PowtÛrzyli mu zatem swojπ opowieúÊ, a on powiedzia≥: ñ Zrozumia≥em to, co mi opowiedzieliúcie i zacznÍ od rady, zanim osπd w waszej sprawie wydam.

Nie szukajcie niczego poza prawdπ, albowiem prawdy szukajπcy szczÍúcie posiπdzie, nawet gdyby wyrok przeciw niemu by≥ wydan, szukajπcy zaú k≥amstwa bÍdzie odtrπcony 12 .

Pan úwiata tego za nic ma doczesne dobra, pieniπdze, przyjaciela, wyjπtkiem sπ dobre uczyn- ki, jakie mu ofiarujesz.

MÍdrzec ma prawo czyniÊ wysi≥ki w poszukiwaniu tego, co zachowa dla siebie i poøytek przyniesie, wszystko zaú inne mier- ziÊ go winno.

I tak majπtek jest dla niego na rÛwni z b≥otem.

Kobiety, ktÛrych powúciπgnπÊ nie sposÛb, na rÛwni ze ømijami stawia 13 .

Ludzi zaú, zwaøywszy dobro, jakie dla nich pragnie i z≥o, jakiego im nie øyczy, rÛwnymi sobie poczytuje.

I tak im prawi≥, a oni tym zjednani, doÒ siÍ przybliøali, gdy nagle skoczy≥ na nich, zagarnπ≥ do siebie i obu zg≥adzi≥.

Powiedzia≥ kruk: ñ SowÍ do tego, co wam opisa≥em, cechuje jeszcze podstÍpliwoúÊ i perfidia.

Nie decydujcie siÍ krÛlem jej obieraÊ.

Ptaki przyjÍ≥y s≥owa kruka i nie obra≥y sowy krÛlem 14 .

Wtedy sowa zwrÛci≥a siÍ do kruka: ñ Zemúci≥eú siÍ na mnie srogo.

Nie wiem, czy dozna≥eú wczeúniej z mej strony jakiegoú z≥a, ktÛrym zas≥uøy≥abym sobie na to.

Jeúli nie, to wiedz, øe topory tnπ drzewa, a te odrastajπ i powracajπ do úwietnoúci, miecz tnie miÍso i koúci, a te zabliüniajπ siÍ i zrastajπ, rany zaú jÍzykiem zadane nie gojπ siÍ nigdy.

Grot strza≥y niknie w ciele, ale moøna go usunπÊ.

Podobne grotom sπ s≥owa, lecz jeúli serca siÍgnπ ni usunπÊ je, ni wydobyÊ.

Na kaødy øar jest remedium: p≥omieÒ wodπ ugasisz, truciznÍ antidotum, namiÍtnoúÊ zbliøeniem, smutek wytrwa≥oúciπ, lecz øaru nienawiúci ugasiÊ nie sposÛb.

Wy, spo≥ecznoúÊ krukÛw, zasadziliúcie miÍdzy nami drzewo niezgody na zawsze.

S≥owa te sowa wypowiedzia≥a ze z≥oúciπ i oddali≥a siÍ uraøona.

Kruk zaú øa≥owa≥ tego, co mu siÍ wyrwa≥o i mÛwi≥ do siebie: Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 164 11 W edycji egipskiej dodatkowo jest jeszcze Ö...wzrok os≥ab≥...î.

12 W tekúcie egipskim zamiast Öodtrπconyî jest Öpokonanyî ar.

mahzËm.

13 Tego zdania nie ma w wydaniu egipskim.

14 W tym miejscu w edycji egipskiej jest zdanie: ÖA sowa by≥a obecna i s≥ysza≥a s≥owa krukaî.

ñ S≥owami, ktÛre przywo≥a≥em, nienawiúÊ wznieci≥em do siebie i mego narodu.

Nie mia≥em wiÍkszego prawa od innych ptakÛw na nie i nie powi- nienem zajmowaÊ siÍ sprawπ ich krÛla.

ByÊ moøe wiele widzia≥o to, co i ja widzia≥em, i wiedzia≥o, co i ja wiedzia≥em, a od s≥Ûw na ten temat pow- strzymywa≥ je strach przed tym, czego ja siÍ nie ba≥em i przewidzenie tych konsekwencji, jakich ja pod uwagÍ nie wziπ≥em. SzczegÛlnie, gdy s≥owa prosto w twarz padajπ.

Zaiste s≥Ûw rzuconych przez mÛwiπcego prosto w twarz s≥uchajπcemu, s≥Ûw, ktÛre nie sπ dlaÒ mi≥e, bo wywo≥ujπ nienawiúÊ i øal, nie godzi siÍ zwaÊ s≥owami a truciznπ.

MÍdrca, nawet gdy pewien jest swych s≥Ûw i racji, nie powinno ponosiÊ tak, by úciπgnπ≥ na siebie wrogoúÊ i nienawiúÊ, dufajπc w swπ mπdroúÊ i si≥Í.

Podobnie, majπc odtrutkÍ nie pije trucizny, wierzπc w swe antidotum.

Racja jest po stronie ludzi czynu, nawet gdy niedoskona≥a ich zaimprowizowana mowa, to ich doskona≥oúÊ w doúwiadczeniu i efektach spraw siÍ przejawia.

MÛwcy zaú sam jeno odg≥os przemowy splendoru nie doda, nawet gdy mowa jego zadziwia spontanicz- noúciπ i piÍknem opisu 15 .

A jam rzek≥ s≥owa, ktÛre dobrych wynikÛw nie przyniosπ, a przecieø nie g≥upota mnie do nich oúmieli≥a, by g≥os w sprawie waøkiej zajπÊ nie poradziwszy siÍ wprzÛdy nikogo, ni rozwaøywszy wielo- kroÊ.

I wiem, iø kto rady u mπdrych nie zasiÍgnie, zastanawiajπc siÍ i rozwaøajπc sprawÍ wielokrotnie, nie ukryje stanu umys≥u swojego.

Jak i ja obejúÊ siÍ mog≥em bez tego, co dzisiaj osiπgnπ≥em i co siÍ mi przytrafi≥o. Tak kaja≥ siÍ kruk i w koÒcu odszed≥.

I to jest to, o co mnie zapyta≥eú ñ przyczyna, od ktÛrej zaczÍ≥a siÍ wro- goúÊ miÍdzy sowami i krukami.

Powiedzia≥ krÛl: ñ Pojπ≥em to.

Powiedz przeto, czego nam trzeba.

Doradü nam ca≥π mocπ rozsπdku twego, co sπdzisz czyniÊ mamy w sprawie miÍdzy nami a sowami.

Odrzek≥ kruk: ñ Co siÍ tyczy walki, to zajπ≥em juø stanowisko i wyrazi≥em swojπ niechÍÊ do niej.

Mam jednak nadziejÍ, øe zdo≥am dziÍki podstÍpowi wyjúÊ z opresji.

Wszakøe w≥adcy w waøkich sprawach sprytnie uciekali siÍ do podstÍpu i zdobywali to, co pragnÍli i to, na co liczni by siÍ nie porwali.

Jak grupa oszustÛw, ktÛrzy tak oszukali ascetÍ, øe odeszli z jego koz≥em. Zapyta≥ krÛl: Jak to by≥o?

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 165 15 Tego zdania nie ma w edycji egipskiej.

PrzypowieúÊ Powiadajπ, øe pewien asceta naby≥ t≥ustego okaza≥ego koz≥a, aby z≥o- øyÊ go w ofierze.

Szed≥ z nim, wiodπc go, a dostrzeg≥a ascetÍ grupa oszus- tÛw, ktÛrzy zmÛwili siÍ, øeby go okpiÊ.

Jeden z nich ukaza≥ mu siÍ i rzek≥: ñ Hej asceto!

CÛø to za pies jest z tobπ?

WkrÛtce pojawi≥ siÍ inny i zapyta≥: ñ Hej asceto!

SπdzÍ, øe chcesz chyba z tym psem polowaÊ.

W koÒcu wyszed≥ nastÍpny i stwierdzi≥: ñ Doprawdy, myúlÍ, øe ten cz≥owiek w szaty ascety odzian wcale ascetπ nie jest, przecieø asceci nie prowadzajπ psÛw!

Rzek≥ do siebie asceta: ñ ByÊ moøe ten, co mi to sprzeda≥, czar rzuci≥ na moje oczy.

Uwolni≥ wiÍc koz≥a i pozostawi≥, a oszuúci wziÍli go i podzielili miÍdzy sobπ.

Przytoczy≥em ci tÍ przypowieúÊ, bo mam nadziejÍ, øe dziÍki podstÍpo- wi korzyúÊ osiπgniemy.

MyúlÍ tak: niech rozgniewa siÍ na mnie krÛl i odda pod rozkazy dowÛdcom swych wojsk.

Niechøe zostanÍ pobity i podzioba- ny, aø krwiπ sp≥ynÍ.

Niechøe moje piÛra i ogon porwane zostanπ, w koÒcu niech porzucon bÍdÍ u podnÛøa drzewa.

KrÛl niech z wojskami oddali siÍ na to, a na to miejsce, pÛki nie podstÍpu do koÒca nie doprowadzÍ 16 , a potem tak sprawπ pokierujÍ jak umiem.

Zrobiono tak, a krÛl wraz ze swoi- mi krukami oddali≥ siÍ na miejsce, ktÛre mu tamten opisa≥.

WkrÛtce nocπ przyby≥y sowy, nie zasta≥y krukÛw i nie zauwaøy≥y teø kruka leøπcego u stÛp drzewa.

Poczπ≥ siÍ tedy obawiaÊ, øe odejdπ nie spostrzeg≥szy go i prÛøne bÍdπ jego cierpienia, zaczπ≥ wiÍc jÍczeÊ i mam- rotaÊ, aø go us≥ysza≥a jedna z sÛw.

Kiedy wszystkie go dojrza≥y, powiado- mi≥y swojego krÛla, a ten zbliøy≥ siÍ doÒ w otoczeniu sÛw, aby dowiedzieÊ siÍ o kruki.

A gdy podszed≥, rozkaza≥ sowom, aby zapyta≥y go, kim jest i gdzie podzia≥y siÍ kruki.

Powiedzia≥ kruk: ñ Jestem tym a tym, synem tego a tego.

A jeøeli chodzi o to, o co mnie spyta≥eú w kwestii krukÛw, to nie sπdzÍ, byú widzπc mnie w tym stanie, uzna≥ za kogoú, kto zna tajemnice.

Rzek≥ krÛl sÛw: Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 166 16 W tym miejscu w wydaniu egipskim nastÍpuje zdanie ÖUcieknÍ siÍ do pod- stÍpu przeciwko sowom i w podstÍpie bÍdzie ich zguba, pokierujÍ sprawπ jak umiem.

Potem powiadomiÍ ciebie o ich po≥oøeniu.

Osiπgniemy nasz cel, jak BÛg da.î

ñ To jest minister krÛla krukÛw i jego doradca.

Zapytajcie go, z jakiego powodu uczyniono mu siÍ to, co uczyniono.

Odpar≥ kruk: ñ Moje racje uznali za g≥upie i tak mi uczynili.

KrÛl spyta≥: ñ A cÛø to za g≥upota by≥a?

Powiedzia≥ kruk: ñ Kiedy dosz≥o do waszego z nami starcia, krÛl nasz zwrÛci≥ siÍ do nas po radÍ i rzek≥: ñ Kruki, co radzicie czyniÊ?

A ja mia≥em juø pomys≥ i powiedzia≥em: ñ Uwaøam, øe nie macie si≥y na walkÍ z sowami, sπ one odwaøniejsze od was, a ich serca mÍøniejsze.

Dlatego wyjúcie dla was w dwÛch sprawach siÍ mieúci: poprosiÊ o pokÛj i zaoferowaÊ okup.

Dobrze, jeúli przyjmπ to od was, jeúli nie, to uciekaÊ w úwiat przyjdzie.

Pouczy≥em teø kruki, øe walka z wami dla was jest korzyúciπ, a zgubπ dla nich, pokÛj zaú najlepszym, co z waszej strony moøe im byÊ przeznaczone.

Nakaza≥em pokorÍ i przyk≥ad da≥em mÛwiπc: ñ WrÛg silny, ktÛrego mÍstwu ni odwadze nie sprostacie, wart jest uniøenia.

Czyø nie widzicie, øe üdüb≥o trawy przed silnym wiatrem siÍ ratujπc, ca≥kiem siÍ sk≥ania dziÍki swej giÍtkoúci i gibkoúci?

Tedy roz- gniewa≥y ich me s≥owa i rzek≥y, iø chcπ walki, a mnie oskarøy≥y i powie- dzia≥y nie.

Odrzuci≥y moje racje oraz rady i takim oto torturom podda≥y.

Kiedy krÛl sÛw us≥ysza≥ to, co powiedzia≥ kruk, zwrÛci≥ siÍ do jednego ze swoich ministrÛw: ñ Co sπdzisz na temat tego kruka?

Ten rzek≥: ñ Nie ma innego wyjúcia jak tylko pospiesznie go zabiÊ 17 , on jeden bowiem lepszy jest od ca≥ej krukÛw gromady.

Zabicie go sporπ korzyúciπ dla nas i wytchnieniem od jego rozsπdku i przebieg≥oúci, a jego strata dla krukÛw ciÍøkπ bÍdzie.

MÛwiπ wszak: Kto sprawÍ waønπ dokonaÊ jest w stanie, a straci okazjÍ, ten nie podo≥a jej ponownie.

Kto poszukuje szansy do czynu i ona bÍdzie mu dana, zaniedba jednak jego wykonania, to przej- dzie sprawa i nie powrÛci doÒ szansa.

Kto swego wroga os≥abionego i w nÍdzy znajdzie, a odeÒ siÍ nie uwolni, to øa≥owaÊ nie przestanie, gdy szukaÊ go bÍdzie i gotowaÊ siÍ, lecz pokonaÊ nie zdo≥a.

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 167 17 Wydanie egipskie daje w tym miejscu pe≥niejszπ charakterystykÍ ministra krukÛw: ÖJest on najpotÍøniejszym spoúrÛd towarzyszy krÛla krukÛw, jemu najbliøszym, najmÍdrszym, i nie ma bieglejszego odeÒ w oszustwieî.

ZwrÛci≥ siÍ krÛl do innego ze swych ministrÛw: ñ A ty co sπdzisz o tym kruku?

Ten znÛw odpar≥: ñ MyúlÍ, øe nie naleøy go zabijaÊ, wrÛg uniøony, bez si≥y zas≥uguje na to, by mu mi≥osierdzie okazaÊ, ochroniÊ i wybaczyÊ.

Szukajπcy schronienia i w bojaüni zas≥uguje na zaufanie i udzielenie azylu.

Wszak bywa, øe cz≥owieka zbliøa do wroga sprawa niewielkiej wagi, jak siÍ to zdarzy≥o z≥odziejowi, ktÛry nie chcπc, sprawi≥, øe øona pewnego kupca mÍøowi swemu uczucie okaza≥a.

Zapyta≥ krÛl: ñ Jak to by≥o?

PrzypowieúÊ Powiedzia≥ minister: ñ Powiadajπ, øe pewien bardzo bogaty, lecz stary kupiec, nie na tyle jed- nak, by byÊ nienawidzonym przez kobiety 18 , mia≥ piÍknπ, m≥odπ øonÍ, ktÛrπ bardzo kocha≥.

Ona go nienawidzi≥a, nie mog≥a siÍ zdobyÊ na wype≥nianie swych obowiπzkÛw wzglÍdem niego, ani zaspokajanie wielu innych jego potrzeb.

Kupiec wiedzia≥, co ona w duszy skrywa, ale zwiÍksza≥o to tylko jego mi≥oúÊ.

Pewnej nocy z≥odziej wdar≥ siÍ do domu kupca, a kiedy siÍ tam dosta≥, zasta≥ kupca úpiπcego, ale jego øona nie spa≥a.

Przerazi≥a siÍ z≥odzie- ja, przypad≥a do kupca i przylgnÍ≥a doÒ.

Jej objÍcia zbudzi≥y go i powiedzia≥: ñ Czemu zawdziÍczam tÍ ≥askÍ?

A kiedy zobaczy≥ z≥odzieja, domyúli≥ siÍ, øe sprawi≥a to obawa przed intruzem, krzyknπ≥ wiÍc doÒ: ñ Hej, z≥odzieju!

Moøesz zabraÊ co chcesz; moje pieniπdze i dobra, bowiem tobie zawdziÍczam, øeú wzbudzi≥ w tej kobiece takie do mnie uczucia, øe mnie w objÍcia wziÍ≥a 19 .

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 168 18 Tak prze≥oøono tutaj zwrot laysa mufarrikan.

Cf.

farraka ÖnienawidziÊ siÍî stosowane w odniesieniu do mÍøczyzny i kobiety nienawidzπcych siÍ wzajemnie (A. de Biberstein Kazimirski, Dictionaire arabe-français, Le Caire 1879, sv. fara- ka) lub, jak podaje Lane, mufarrik: ÖmÍøczyzna nienawidzony przez kobietyî, mufarrika: Ökobieta nienawidzona przez kobietyî (E.W. Lane, Arabic-English Lexicon, London Edinbourgh 1863, sv. faraka) 19 W wydaniu egipskim pojawiajπ siÍ nieznaczne rÛønice, uleg≥oúÊ kupca wobec øony i jej postawa sπ bardziej wyraziste, np. ÖPowiadajπ, øe pewien bogaty kupiec, podesz≥y w latach, mia≥ m≥odπ øonÍ.

On pe≥en by≥ oddania do niej, troszczy≥ siÍ o jej sprawy i sprawy jej potomka.

Ona go nienawidzi≥a z powodu jego staroúci i odmawia≥a mu pos≥ug.î

NastÍpnie krÛl zwrÛci≥ siÍ do trzeciego ze swych ministrÛw w sprawie kruka.

Ten rzek≥: ñ Uwaøam, øe naleøy daÊ mu schronienie i polepszyÊ jego warunki, poniewaø przydatny on bÍdzie do dania ci szczerej rady.

MÍdrzec bowiem uwaøa za pewne zwyciÍstwo niesnaski pomiÍdzy wrogami.

Kto wykorzys- ta jednego wroga przeciw drugiemu i nieporozumienia miÍdzy nimi osiπga korzyúÊ takπ, jakπ osiπgnπ≥ asceta dziÍki nieporozumieniu miÍdzy z≥odzie- jem a szatanem.

Zapyta≥ krÛl: ñ Jak to by≥o?

PrzypowieúÊ Powiedzia≥ minister: ñ Powiadajπ, øe pewien asceta dosta≥ od jakiegoú cz≥owieka mlecznπ krowÍ.

Uda≥ siÍ wiÍc do domu, wiodπc jπ ze sobπ.

W úlad za nim szed≥ z≥odziej, ktÛry chcia≥ mu jπ wykraúÊ, a towarzyszy≥ mu szatan pod postaciπ cz≥owieka.

Tedy ozwa≥ siÍ z≥odziej do szatana: ñ Ktoú zacz?

Ten odpar≥: ñ Jestem szatanem, chcÍ iúÊ za tym ascetπ, a kiedy ludzie zasnπ, porwÍ go i zaduszÍ 20 .

A z≥odziej na to: ñ A ja chcÍ úledziÊ tego cz≥owieka aø do jego domu, byÊ moøe zdo≥am ukraúÊ tÍ krowÍ.

Poszli wiÍc razem i wieczorem dotarli za nim na miejsce.

Asceta wszed≥ do domu i wprowadzi≥ krowÍ do obejúcia, po czym zjad≥ wieczerzÍ i zasnπ≥.

Wtedy z≥odziej zaniepokoi≥ siÍ, øe jeøeli szatan zacznie od porwania ascety, zanim on weümie krowÍ, asceta zacznie krzyczeÊ, na jego g≥os zbiorπ siÍ ludzie, a on nie zdo≥a ukraúÊ krowy.

Powiedzia≥ zatem: ñ Poczekaj zanim nie wyprowadzÍ krowy, a potem cz≥owiek jest twÛj.

Podobnie szatan zaniepokoi≥ siÍ, øe jeøeli z≥odziej zacznie, to ktoú wyczu- je jego obecnoúÊ, obudzi ascetÍ, a on nie zdo≥a go porwaÊ 21 .

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 169 20 Ten fragment w edycji egipskiej wyglπda nastÍpujπco: ÖJestem diab≥em. ChcÍ porwaÊ duszÍ tego ascety, kiedy ludzie usnπ uduszÍ go i odejdÍ z jego duszπî, nastÍpnie krÛtki fragment nieobecny w edycji Cheikho: ÖI zapyta≥ diabe≥: ñ A tyú kto?î Powiedzia≥ ñ ÖJestem z≥odziejemî.

21 To zdanie z wydania egipskiego ñ ÖZaniepokoi≥ siÍ diabe≥, øe jeøeli zacznie z≥odziej, to obudzi ascetÍ, ten pocznie krzyczeÊ, zgromadzπ siÍ na to ludzie i nie bÍdzie w stanie go porwaÊî.

Powiedzia≥ zatem: ñ Poczekaj na mnie, porwÍ ascetÍ, a potem zajmiesz siÍ krowπ.

I tak jeden nie chcia≥ ustπpiÊ drugiemu, ich k≥Ûtnia przeciπga≥a siÍ, w koÒcu z≥odziej krzyknπ≥ do ascety: ñ Hej, asceto!

Obudü siÍ, ten szatan chce ciÍ porwaÊ.

A szatan zawo≥a≥: ñ Zbudü siÍ asceto, ten z≥odziej chce wykraúÊ twojπ krowÍ.

Na ich g≥osy zbudzi≥ siÍ asceta i jego sπsiedzi.

Tak wybawi≥ siÍ od nich, a øaden nie osiπgnπ≥ tego, co zamierza≥.

Uciekli pe≥ni z≥oúci i za- wiedzeni 22 .

Kiedy Ûw trzeci zakoÒczy≥ swojπ opowieúÊ, odezwa≥ siÍ pier- wszy, ten, ktÛry doradza≥, aby zabiÊ kruka: ñ WidzÍ, øe was ten kruk omami≥, a jego s≥owa i b≥aganie zwiod≥y.

ZlekcewaøyÊ rozum chcecie i pob≥πdziÊ w istotnej spawie.

Powoli, bez poú- piechu z tym rozwiπzaniem!

Przyjrzyjcie siÍ mπdrym, ktÛrzy swoje i cudze sprawy znajπ.

Niech nie opuszcza was rozsπdek, bo bÍdziecie jak starcy, ktÛrzy bardziej niø wy zawierzajπ temu, co s≥yszπ, aniøeli temu, co wiedzπ.

Jak cieúla, ktÛry k≥am zada≥ temu, co widzia≥ i wiedzia≥, a zawierzy≥ temu, co s≥ysza≥ i da≥ siÍ omamiÊ i okpiÊ.

Powiedzia≥ krÛl: ñ Jakøe to by≥o?

PrzypowieúÊ Powiedzia≥ minister: ñ Powiadajπ, øe pewien cieúla mia≥ øonÍ, ktÛrπ kocha≥, ale ona mia≥a teø zwiπzek z innym mÍøczyznπ.

Dowiedzia≥ siÍ o tym ktoú z rodziny cieúli i nie omieszka≥ go powiadomiÊ.

Cieúla pragnπ≥ siÍ o tym przekonaÊ, rzek≥ tedy do swojej øony: ñ MuszÍ udaÊ siÍ do wsi odleg≥ej od naszej o kilka farasangÛw aby za≥atwiÊ pewnπ sprawÍ dla w≥adcy i pozostanÍ tam przez kilka dni.

Przygotuj mi zatem jedzenie.

Kobieta ucieszy≥a siÍ z tego i przygotowa≥a mu prowiant.

Kiedy nadszed≥ wieczÛr powiedzia≥ do niej: ñ Sprawdü drzwi twojego domu i strzeø go, dopÛki nie wrÛcÍ za parÍ dni.

Wyszed≥, a ona patrzy≥a za nim, pÛki nie przekroczy≥ obejúcia.

Wtedy schyli≥ siÍ, wszed≥ do pokoju kobiety, w ktÛrym znajdowa≥o siÍ jej ≥oøe i Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 170 22 W ca≥ej przypowieúci sπ teø inne drobne rÛønice pomiÍdzy wykorzystany- mi tutaj wydaniami, nie majπ jednak øadnego znaczenia jeúli chodzi o jej wymowÍ nauk.

wúlizgnπ≥ siÍ pod nie.

Kobieta zaú wys≥a≥a do swego kochanka takπ wiado- moúÊ: Przybπdü do mnie, bo cieúla uda≥ siÍ w jakiejú tam sprawie i nie bÍdzie go przez pewien czas.

Przyszed≥ do niej mÍøczyzna, nakarmi≥a go i napoi≥a, wreszcie Ûw posiad≥ jπ na ≥oøu.

D≥ugo oddawali siÍ rozkoszy tak, øe cieúlÍ zmorzy≥ sen, zasnπ≥, a jego nogi zaczÍ≥y wystawaÊ spod ≥Ûøka i kobieta je zobaczy≥a.

Przekonawszy siÍ o tej haÒbie, wyszepta≥a do mÍø- czyzny te s≥owa: ñ Podnieú g≥os i zapytaj mnie, czy kocham ciebie czy mÍøa.

MÍøczyzna zapyta≥ jπ o to, co chcia≥a, wtedy odpar≥a mu: ñ Kochany, co pchnÍ≥o ciÍ do tego pytania?

Czyø nie wiesz, øe my kobiety po to tylko potrzebujemy kochankÛw, by zaspokoili nasze poøπ- danie, nie baczymy ani na ich dobrodziejstwo, ni na charakter, ni na øadne podobne sprawy.

A gdy z ktÛrymú zaspokoimy nasze pragnienia, to staje siÍ jak inni ñ obcy.

Co zaú siÍ mÍøa tyczy, to jest on rÛwny bratu czy ojcu, a BÛg karze kobietÍ, dla ktÛrej mπø jej samej rÛwnym nie jest.

Nie chcÍ, abyú wspomina≥ o tym ponownie.

Kiedy cieúla us≥ysza≥ te s≥owa od swojej øony ogarnÍ≥o go wspÛ≥czu- cie, zap≥aka≥ i poczu≥ dla niej litoúÊ.

Uwierzy≥ w jej mi≥oúÊ i nie przestawa≥ czuÊ obrzydzenia, øe jπ skrzywdzi≥.

Nie porzuci≥ jednak swego miejsca, pÛki nie zaczÍ≥o úwitaÊ i pÛki nie upewni≥ siÍ, øe kochanek juø sobie poszed≥.

Po czym wyszed≥ spod ≥oøa i zasta≥ swojπ øonÍ pogrπøonπ we únie, siad≥ wiÍc u wezg≥owia i poczπ≥ jπ wachlowaÊ, pÛki siÍ nie obudzi≥a.

Wtedy rzek≥: ñ åpij ma kochana, wszak noc spÍdzi≥aú pracowicie.

Gdyby nie to, øe nie chcÍ ciÍ martwiÊ by≥aby miÍdzy mnπ a tym mÍøczyznπ k≥Ûtnia i po- waøny zatarg 23 .

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 171 23 W edycji egipskiej przypowieúÊ ta ca≥kowicie zosta≥a pozbawiona frywol- noúci, a to dziÍki zabiegowi zmiany charakteru jednego z bohaterÛw i przyczyny jego spotkaÒ z øonπ cieúli.

Zmiany wprowadzone sπ na tyle ciekawe, øe warto ca≥π przypowieúÊ tutaj przytoczyÊ: ÖPowiadajπ, øe pewien cieúla mia≥ øonÍ, ktÛrπ kocha≥.

Dosz≥o jednak do niego, øe kiedy go nie ma w domu, przychodzi do niej jej ojciec, a ona podrobionymi kluczami otwiera dlaÒ skarbiec mÍøa, wtedy on ze skrzynki zabiera tyle pieniÍdzy, ile zechce.

Cieúla zapragnπ≥ siÍ o tym przekonaÊ, rzek≥ tedy do swojej øony: ñ MuszÍ udaÊ siÍ do wsi odleg≥ej od naszej o kilka farasangÛw, aby za≥atwiÊ pewnπ sprawÍ dla w≥adcy i pozostanÍ tam przez kilka dni.

Przygotuj mi zatem jedzenie.

Kobieta ucieszy≥a siÍ z tego i przygotowa≥a mu prowiant.

Kiedy nadszed≥ wieczÛr, powiedzia≥ do niej: ñ Sprawdü drzwi twojego domu i strzeø go, dopÛki nie wrÛcÍ za parÍ dni.

Wyszed≥, a ona patrzy≥a za nim pÛki nie przekroczy≥ obejúcia.

Wtedy schyli≥

Opowiedzia≥em ci tÍ przypowieúÊ chcπc, byú nie by≥ jak Ûw cieúla k≥am zadajπcy temu, co widzia≥ i wiarÍ dajπcy temu, co us≥ysza≥ od swej øony.

Nie dowierzajcie s≥owom kruka i pamiÍtacie, øe liczne wrogi nie sπ w stanie zaszkodziÊ swojemu przeciwnikowi z oddali, pÛki jeden nie zbliøy siÍ doÒ na wyciπgniÍcie rÍki.

I zaprawdÍ, uprzednio tak nie obawia≥em siÍ krukÛw, pÛki nie zobaczy≥em tego i nie wys≥ucha≥em waszych o nim wy- wodÛw.

Jednak krÛl sÛw i liczni jego ministrowie nie zwracali uwagi na jego s≥owa.

W≥adca zaú rozkaza≥ przenieúÊ kruka na ich miejsce i traktowaÊ go dobrze i wspania≥omyúlnie.

Minister, ktÛry doradza≥, øeby go zabiÊ, powiedzia≥: ñ Jeøeli ten kruk nie zostanie zabity, to niechøe jego status bÍdzie rÛwny statusowi wroga, ktÛrego z≥a naleøy siÍ wystrzegaÊ, a jego samego obawiaÊ, jest on bowiem przebieg≥y i szczwany.

SπdzÍ, øe szuka schro- nienia tutaj nie dla pokoju z nami, ale by nas zgubiÊ.

Lecz krÛl nawet nie zwrÛci≥ uwagi na jego s≥owa, a krukowi nie skπpi≥ ani swej ≥aski, ani dobra.

Kruk zaú, kiedy ten go odwiedza≥, odzywa≥ siÍ doÒ najczulszymi s≥owy, jakie tylko znalaz≥, a do sÛw zwraca≥ siÍ tak, iø z dnia na dzieÒ wzrasta≥o ich zaufanie, przyjaüÒ, zaøy≥oúÊ i wiara.

Pewnego dnia, kiedy goúci≥a u niego grupa sÛw, a wúrÛd nich i ta, ktÛra opowiada≥a siÍ za zabiciem go, ozwa≥ siÍ w te s≥owa: Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 172 siÍ, wrÛci≥ do domu innymi drzwiami, wszed≥ do skarbca i wúlizgnπ≥ siÍ pod ≥Ûøko øony.

Kobieta zaú wys≥a≥a do swego ojca takπ wiadomoúÊ: Przybπdü do mnie, bo cieúla uda≥ siÍ w jakiejú sprawie i nie bÍdzie go jakiú czas.

Przyszed≥ do niej ojciec, nakarmi≥a go i napoi≥a, wreszcie otworzy≥a dlaÒ skrzynkÍ mÍøa, a on wziπ≥ tyle, ile mu siÍ podoba≥o. A potem rozmawiali aø do pÛ≥nocy.

CieúlÍ zmorzy≥ sen, zasnπ≥, a jego nogi zaczÍ≥y wystawaÊ spod ≥Ûøka i kobieta je zobaczy≥a.

Przekonawszy siÍ, øe jest üle, wyszepta≥a do swojego ojca te s≥owa: ñ Podnieú g≥os i zapytaj mnie, czy kocham ciebie czy mÍøa.

Ojciec zapyta≥ jπ o to, co chcia≥a, wtedy odpar≥a mu: ñ Ojcze, co pchnÍ≥o ciÍ do tego pytania?

Czyø nie wiesz, øe my kobiety, kiedy tylko wchodzimy do domu mÍøa, przedk≥adamy go nad wszystkich, nawet nad brata czy ojca?

BÛg karze kobietÍ, dla ktÛrej mπø jej samej rÛwnym nie jest.

Nie chcÍ, abyú wspomina≥ o tym ponownie.

Kiedy cieúla us≥ysza≥ te s≥owa od swojej øony ogarnÍ≥o go wspÛ≥czucie, zap≥aka≥ i poczu≥ dla niej litoúÊ.

Uwierzy≥ w jej mi≥oúÊ i nie przestawa≥ czuÊ obrzy- dzenia, øe jπ skrzywdzi≥.

Nie porzuci≥ jednak swego miejsca, pÛki nie zaczÍ≥o úwitaÊ i pÛki nie upewni≥ siÍ, øe jego teúÊ juø sobie poszed≥.

Po czym wyszed≥ spod ≥oøa i zasta≥ swojπ øonÍ pogrπøonπ we únie, siad≥ wiÍc u wezg≥owia i poczπ≥ jπ wachlowaÊ, pÛki siÍ nie obudzi≥a.

Wtedy rzek≥: ñ Ucieszy≥a mnie twoja odpowiedü dana ojcu.

Gdyby nie to, øe nie chcÍ ciÍ martwiÊ, by≥aby miÍdzy mnπ a nim k≥Ûtnia i powaøny zatarg.î

ñ Niech jeden z was doniesie ode mnie krÛlowi, øe kruki wyrzπdzi≥y mi ogromnπ krzywdÍ, okry≥y mnie haÒbπ i torturowa≥y.

Moje serce nie spocznie pÛki swego zamiaru wzglÍdem ich nie spe≥niÍ.

Rozwaøa≥em to, ale nie jestem w stanie tego dokonaÊ.

Jam kruk, ale dosz≥o do mnie od nie- ktÛrych bliskich krÛlowi, øe tego, kto mu niemi≥y ogniem spala, czyniπc przy tym Bogu wielkπ ofiarÍ.

WÛwczas o co Ûw poprosi, bÍdzie mu dane.

I jeúli zamys≥em krÛla jest, øeby kazaÊ mnie spaliÊ, to poproszÍ mego pana, by zmieni≥ mnie w sowÍ, abym wziπ≥ rewanø i ugasi≥ pragnienie zemsty na mym wrogu, gdy postaÊ sowy przybiorÍ.

Na to odezwa≥a siÍ sowa, ktÛra doradza≥a, aby go zabiÊ: ñ Dobro, ktÛre okazujesz i z≥o, ktÛre skrywasz, podobnym ciÍ czyni do szlachetnego wina o wspania≥ym zapachu, piÍknej barwie, do ktÛrego dola- no truciznÍ.

Czyø sπdzisz, iø gdybyúmy potraktowali ciÍ ogniem, to istota twa i charakter sp≥onÍ≥yby wraz z tobπ?

Czyø nie obrÛcisz siÍ w to, czym by≥eú uprzednio, przybierajπc uprzedni kszta≥t i naturÍ jak mysz, ktÛra szu- kajπc mÍøa wybiera≥a spoúrÛd s≥oÒca, ob≥oku, wiatru czy gÛry, ale odrzu- ci≥a to wszystko i poúlubi≥a szczura.

Zapytano go: ñ Jakøe to by≥o?

PrzypowieúÊ Powiedzia≥a sowa: ñ Powiadajπ, øe BÛg przychyla≥ ucha do prÛúb pewnego poboønego ascety.

Jednego dnia siedzia≥ on na brzegu rzeki, gdy przelecia≥a nad nim kania w swych szponach dzierøπca mysz.

Nagle mysz wypad≥a ze szponÛw do stÛp ascety, a ten ulitowa≥ siÍ, podniÛs≥ jπ i zawinπ≥ w rÍkaw, chcπc zabraÊ jπ do swego domu.

Jednak zaczπ≥ niepokoiÊ siÍ, øe uciπøliwym dla jego rodziny bÍdzie jej wychowanie.

Poprosi≥ zatem Pana, aby zamieni≥ jπ w dziewczynÍ.

Zosta≥a ona obdarzona dobrociπ i urodπ, a asceta uda≥ siÍ z niπ do swego domu i powiedzia≥ øonie: ñ Oto moja cÛrka, traktuj jπ jak w≥asnπ.

Tak teø czyni≥a, aø dziewczyna osiπgnÍ≥a dwunasty rok øycia.

Tedy asceta rzek≥ do niej: ñ CÛrko moja!

Oto dojrza≥aú juø i potrzebny ci mπø.

Wybieraj zatem spoúrÛd ludzi lub duchÛw, a ja ciÍ za tego wydam.

Ona rzek≥a: ñ Chcia≥abym mÍøa bardzo silnego.

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 173

Tedy odpar≥: ñ ByÊ moøe, øe chcesz S≥oÒce.

I zwrÛci≥ siÍ do S≥oÒca: ñ Oto moja piÍkna dziewczyna, jest u mnie na rÛwni z rodzonymi dzieÊmi.

Chcia≥bym oddaÊ ci jπ za øonÍ, bo prosi≥a o mÍøa silnego i wszechmocnego.

S≥oÒce powiedzia≥o: ñ WskaøÍ ci silniejszego ode mnie.

Oto ob≥ok, ktÛry zakrywa mπ jas- noúÊ i gÛruje nade mnπ.

Poszed≥ wiÍc asceta do ob≥oku i powtÛrzy≥ po- przednie s≥owa.

Wtedy ob≥ok odpar≥: ñ WskaøÍ ci tego, kto silniejszy i mocniejszy ode mnie, oto wiatr, ktÛry targa mnπ tam i z powrotem.

Poszed≥ wiÍc asceta do wiatru i powtÛrzy≥ poprzednie s≥owa.

Wtedy wiatr rzek≥: ñ PokaøÍ ci, kto silniejszy ode mnie, oto szczyt, ktÛrego nie jestem w stanie poruszyÊ.

Poszed≥ zatem asceta do szczytu i powtÛrzy≥ poprzednie s≥owa, a szczyt powiedzia≥: ñ Ja wskaøÍ ci, kto silniejszy ode mnie.

Oto szczur, ktÛry drπøy we mnie norÍ, a ja nie jestem w stanie go powstrzymaÊ.

ZwrÛci≥ siÍ wiÍc asceta do szczura: ñ Czy poúlubisz tÍ dziewczynÍ?

Ten odpar≥: ñ Jakøe jπ poúlubiÍ, jam jest ma≥y, a moja nora wπska.

Wtedy dziew- czyna poprosi≥a ascetÍ, by zwrÛci≥ siÍ do swego Pana, aby w mysz jπ za- mieni≥.

Ten przysta≥ na to, poprosi≥ swego Pana, by w mysz jπ zamieni≥, a szczur jπ poúlubi≥.

I tak wrÛci≥a do swych poczπtkÛw 24 .

A jest to przy- powieúÊ o tobie, ty oszuúcie!

Ale krÛl, ani øadna z jego sÛw nie zwrÛci≥a uwagi na te s≥owa.

Trak- towa≥y kruka uprzejmie, okazywa≥y szacunek, on, z kolei, wszed≥ z nimi w zaøy≥oúÊ, odros≥y mu piÛra, uty≥, polepszy≥o mu siÍ i pozna≥ to, co chcia≥ poznaÊ, dowiedzia≥ siÍ tego, co chcia≥ siÍ dowiedzieÊ.

W koÒcu potajemnie powrÛci≥ do krukÛw i powiedzia≥ ich krÛlowi: ñ Z radoúciπ powiadamiam ciÍ, iø zakoÒczy≥em to, co chcia≥em u nich wype≥niÊ.

A to, co pozosta≥o, od was zaleøy.

Jeøeli do≥oøycie staraÒ i Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 174 24 Edycja egipska podkreúla ten fakt i uzupe≥nia: ÖI tak wrÛci≥a do swej pier- wotnej postaci i poúlubi≥a szczura.î.

bÍdziecie sumienni w waszej sprawie, to bÍdzie koniec z krÛlem sÛw i jego wojskami.

Powiedzia≥ krÛl krukÛw: ñ Jesteúmy na twoje rozkazy, rozkazuj nam co chcesz.

Rzek≥ kruk: ñ Sowy sπ w tym, a tym miejscu, a w dzieÒ gromadzπ siÍ na gÛrze w tym a tym, a ja znam miejsce, w ktÛrym znajduje siÍ wiele suchego drew- na na opa≥.

Niech wiÍc kaødy z krukÛw przyniesie do wejúcia dziupli, ktÛrπ zajmujπ sowy za dnia, tyle drewna, ile zdo≥a unieúÊ.

Nieopodal tej gÛry jest stado owiec, udam siÍ tam i wezmÍ od nich ogieÒ, przyniosÍ go do wejúcia dziupli i rzucÍ na nagromadzone drewno.

A wtedy pomÛøcie ñ nie zaprzes- taÒcie biÊ mocno skrzyd≥ami wzniecajπc i wzbudzajπc ogieÒ, dopÛki nie zajmie siÍ drewno.

WÛwczas sowy, ktÛre wylecπ w ogniu, sczeznπ, a te, ktÛre pozostanπ, zabije dym.

Zrobi≥y tak i zniszczy≥y sowy, nastÍpnie powrÛci≥y do swojej ojczyzny bezpieczne i bez uszczerbku.

WkrÛtce krÛl krukÛw odezwa≥ siÍ do tego kruka: ñ Jak znios≥eú towarzystwo sÛw?

Wszak dobrym ciÍøko w z≥ych sπ- siedztwie.

Powiedzia≥ kruk: ñ Tak doprawdy bywa, ale mπdry, jeøeli w sprawie wielkiej wagi dzia≥a, a obmierz≥ej, ze strony ktÛrej obawia siÍ klÍski i nieszczÍúcia dla siebie i swego narodu, nie boleje nad niedogodnoúciami, ale nadziejÍ w wyniku pok≥ada.

Nie uwaøa tego za nieszczÍúcie, nie wynosi siÍ 25 , a pokornym jest wobec sobie niøszego, pÛki celu nie dojdzie.

A z rezultatu dzia≥ania, ktÛry dziÍki swemu rozsπdkowi i cierpliwoúci osiπgnπ≥, dumnym jest.

Rzek≥ tedy krÛl: ñ Powiedz mi coú o mπdroúci sÛw.

Odezwa≥ siÍ kruk: ñ Nie odnalaz≥em mπdrych, z wyjπtkiem tej, ktÛra namawia≥a, aby mnie zabito 26 .

By≥y mniej ode mnie rozsπdne, kiedy nie przejrza≥y mojego zamys≥u i nie pamiÍta≥y, øe wúrÛd krukÛw wysokπ mam rangÍ, uchodzπc za mÍdrca.

Nie obawia≥y siÍ zatem podstÍpu i zasadzki z mojej strony.

A wszakøe ten rozsπdny doradca, znajπcy dziÍki swej rozwadze, co w duszy kryjÍ, mÛwi≥ im i dawa≥ radÍ, lecz odtrπci≥y jego wiedzÍ.

Same rozsπdnymi Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 175 25 Tutaj niewielka rÛønica w tekúcie egipskim, zamiast Önie wynosi siÍ...î jest Ö...nie jest mu obmierz≥ym øyÊ z tym, kto niøszy od niego, pÛki celu nie dojdzieî.

26 Ten fragment wzmocniony jest w wydaniu egipskim: Ö...ktÛra pragnÍ≥a, by mnie zabito i podburza≥a je do tego wielokrotnie.î.

nie bÍdπc, mÍdrca wiedzy nie przyjÍ≥y.

Nie by≥y wzglÍdem mnie ostroøne, a swych tajemnic przede mnπ nie kry≥y.

I powiedzia≥: ñ KrÛl zas≥uguje na to, by chronione przed podejrzenia wzbudzajπcym by≥y jego sekrety i sprawy, by nie zbliøano siÍ do jego miejsc tajemnych i rzeczy, ni do ksiπg jego, ni wody, ni naczynia, w ktÛrym siÍ myje, ni do ≥oøa, poúcieli, szat, ni do jego wierzchowcÛw, broni, jad≥a, napojÛw, ni do lekarstw jego, z≥ota, pachnide≥, ni do ziÛ≥ wonnych 27 .

KrÛl krukÛw powiedzia≥: Zatem krÛla sÛw, jak sπdzÍ, zgubi≥y jedynie jego zadufanie i s≥aboúÊ umys≥Ûw jego ministrÛw.

Odpar≥ kruk: ñ To prawda.

Wszak zwyk≥o siÍ mÛwiÊ: Rzadko kto uciskiem zwyciÍ- øa 28 , jak ma≥o kto nadto poøπdliwym wobec kobiet bÍdπc, haÒbπ siÍ nie okrywa, ma≥o kto miarÍ w jedzeniu przebrawszy, nie cierpi, ma≥o kto z≥ymi ministrami obarczon, w niebezpieczeÒstwo nie popada.

MÛwiπ teø: Niech wynios≥y nie oczekuje dobrego s≥owa, z≥odziej licznych przyjaciÛ≥, üle wychowany szlachectwa, skπpiec ≥askawoúci, zawistny umniejszenia grzechÛw, ani zadufany, nieuwaøny krÛl, kiepskimi ministrami otoczon, niech nie liczy na umocnienie swego krÛlestwa.

Powiedzia≥ teø krÛl: ñ Znosi≥eú trud wielki oddanie dla sÛw, udajπc i pokorÍ im okazujπc.

Odpowiedzia≥ na to kruk: ñ By≥o jak mÛwisz.

Znosi≥em to jednak, nadziejÍ w dobrych zyskach pok≥adajπc.

Zwyk≥o siÍ mawiaÊ: Nie utrudzi cz≥owieka wroga na plecach düwiganie, gdy w korzystne wyniki tego wierzy.

MÛwiπ teø: Kto bierze na siebie ciÍøar, zyskÛw z tego oczekujπc, ten zniesie to, jak ømija znosi≥a øab na grzbiecie düwiganie.

Zapyta≥ krÛl: ñ Jak to by≥o?

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 176 27 W edycji Cheikho nie ma tutaj zdania: ÖUfaÊ powinien tylko uczciwemu powiernikowi, ktÛrego wnÍtrze i zewnÍtrze nie sπ zepsute.

DziÍki temu wszyst- kiemu nie zbliøy siÍ doÒ øaden wrÛg, chyba, øe pozyska zaufanie.

Bo kiedy ufnoúÊ bÍdzie stronnikiem wroga, ten dojdzie do tego, czego pragnieî, ktÛre daje wersja egipska.

28 Wydanie egipskie uzupe≥nia tutaj: Ö...nie przekracza granic...î

PrzypowieúÊ Powiedzia≥ kruk: ñ Powiadajπ, øe pewna ømija zestarza≥a siÍ i zniedo≥Íønia≥a, nie by≥a w stanie polowaÊ, zatem nie mog≥a zdobywaÊ poøywienia.

Razu pewnego wype≥z≥a mozolnie i z wysi≥kiem na poszukiwania 29 , aø dotar≥a do stawu pe≥nego øab, do ktÛrego by≥a przychodzi≥a ongiú, by na nie polowaÊ.

Leg≥a nieopodal stawu, pozÍ g≥Íbokiego przygnÍbienia przyjmujπc.

Wtedy odezwa≥a siÍ do niej jedna z øab: ñ Czemuø to widzÍ ciÍ smutnπ?

Ta odpar≥a: ñ Jakøe tu smutnπ nie byÊ, skoro przez øycie ca≥e polowa≥am na øaby, ale teraz cierpiÍ na pewne schorzenie i sπ mi one zakazane.

Nawet gdybym wiele spotka≥a, to nie waøy≥abym siÍ ich tknπÊ.

Øaba oddali≥a siÍ i obwieú- ci≥a swemu krÛlowi to, co us≥ysza≥a od ømii.

Wtedy krÛl øab przystπpi≥ do ømii i zapyta≥ jπ: ñ Jak siÍ to sta≥o?

Ømija odpar≥a: ñ Nie wolno mi wziπÊ øadnej øaby poza tπ, ktÛrπ krÛl mi ofiaruje.

Ten rzek≥: ñ A dlaczego?

Powiedzia≥a: ñ Kilka nocy temu podπøa≥am w úlad za øabπ, aby jπ z≥apaÊ, aø zagna≥am jπ do domu pogrπøonego w ciemnoúci, naleøπcego do jednego z ascetÛw.

Ona tam siÍ dosta≥a, a ja za niπ.

W domu zaú znajdowa≥ siÍ syn ascety, natrafi≥am na jego palec i, sπdzπc, øe to øaba, ukπsi≥am, a ch≥opiec zmar≥.

Wype≥z≥am z domu pospiesznie, ale asceta podπøa≥ za mnπ i krzyknπ≥: ñ Jak ty niesprawiedliwie zabi≥aú mego syna, tak ja ciebie przeklinam, byú poniøonπ zosta≥a, byú wierzchowcem dla krÛla øab by≥a, by øaby zaka- zane ci zosta≥y, byú jeúÊ ich nie mog≥a poza tym, co krÛl øab ci ofiaruje.

Zatem przysz≥am do ciebie, øebyú mnie jako wierzchowca uøywa≥ i radoúÊ z tego czerpa≥.

KrÛl øab zapragnπ≥ dosiπúÊ ømii, sπdzπc, øe zaszczytem i wyrÛønieniem dlaÒ to bÍdzie.

Dni kilka ømii dosiada≥ w koÒcu powie- dzia≥a: ñ Wszak wiesz, øe ciπøy nade mnπ zakaz przeklÍty, do ≥owÛw zdatna Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 177 29 W edycji egipskiej: ÖRazu pewnego wype≥z≥a w poszukiwaniu poøywienia dla siebieî.

nie jestem poza tym, co ty mi przeznaczysz, przydziel mi wiÍc porcjÍ, z ktÛrej øyÊ bÍdÍ.

KrÛl odpar≥: ñ Na øycie me!

Zaiste, tobie, memu wierzchowcu konieczna jest por- cja, z ktÛrej øyÊ bÍdziesz.

I rozkaza≥, by dnia kaødego wybierano i wysy- ≥ano jej dwie øaby, dziÍki czemu øy≥a.

W niczym jej nie ujmowa≥o uniøenie wobec nikczemnego wroga, a czerpa≥a z tego korzyúci, majπc øycie i wikt zapewnione.

Takie teø i by≥o moje cierpienie, ktÛre znieúÊ musia≥em, zdo≥awszy tÍ wielkπ korzyúÊ osiπgnπÊ, co zag≥adÍ naszemu wrogowi przynios≥a, a nam od niego wytchnienie.

Powiedzia≥ krÛl: ñ WidzÍ, øe wroga ≥atwiej ≥agodnoúciπ i podstÍpem powaliÊ niüli har- doúciπ.

Wszakøe ogieÒ z ca≥π swego podmuchu si≥π i furiπ, gdy drzewa dosiÍga, nie strawi wiÍcej niø to, co nad ziemiπ.

Woda, zaú delikatnoúciπ i ch≥odem swym i tego, co pod ziemiπ siÍgnie.

MÛwiπ: Czterech rzeczy zlekcewaøyÊ ni trochÍ nie wolno: ognia, choroby, wroga i d≥ugu.

Odezwa≥ siÍ kruk: ñ Wszystko to minÍ≥o dziÍki krÛla fortunie i jego rozwadze.

Wszak powiadajπ: Jeúli dwÛch o szczÍúcie zabiega, wygrywa ten, ktÛry mÍøniej- szy.

Gdy rÛwni sπ mÍstwem, ten, ktÛry mÍdrszy, jeúli i w tym sπ rÛwni lep- szym ten, kogo pomocnicy doskonalsi, a gdy i w tym zrÛwnani, to ten, ktÛremu szczÍúcie sprzyja.

MÛwiπ teø: Kto wojuje z rozwaønym i mπdrym krÛlem, ktÛremu liczni s≥uøπ, z takim, ktÛrego nie zepsujπ godnoúci i nie zaskoczy nieszczÍúcie, ten sam dla siebie zguby szuka 30 .

SzczegÛlnie gdy Ûw w≥adca tobie podobny, o krÛlu sprawy znajπcy, okazjÍ do czynÛw, czas na okazanie si≥y, delikatnoúci, gniewu, radoúci, poúpiechu i powúciπgli- woúci.

O krÛlu, na teraüniejszoúÊ patrzπcy i na konsekwencje swych czynÛw.

KrÛl rzek≥: ñ Aleø nie, to sta≥o siÍ dziÍki twojemu rozsπdkowi i rozwadze.

Wszak jeden mπø ≥acniej zniszczy wroga niø orÍø bez ludzi.

Co mnie jednak dziwi to d≥ugoúÊ twego u sÛw pobytu.

S≥ucha≥eú ich grubiaÒstw, widzia≥eú je, a nie uroni≥eú ni s≥owa.

Na to rzek≥ kruk: ñ Przez czas ca≥y na wzglÍdzie mia≥em twoje wychowanie, o krÛlu!

Czyni≥em sobie przyjaciÛ≥mi i bliskich i dalszych uprzejmoúciπ, delikat- Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 178 30 Wydanie egipskie wzmacnia tutaj grozÍ sytuacji zdaniem: ÖSam sobie úmierÊ gotujeî.

noúciπ, przyk≥adu z nich braniem, zgodnoúciπ i podporzπdkowaniem siÍ im. MÛwiπ przecieø: Ten, kto sprawÍ ma z wrogiem, chce jego szkody i zguby, winien na czele swych pragnieÒ delikatnoúÊ i pokorÍ postawiÊ 31 .

Powiedzia≥ krÛl: ñ ZaprawdÍ s≥owa twe prawdziwe, tym bardziej, øe nie mia≥eú tam pomocnika.

Odpar≥ kruk: ñ Powiadajπ, øe cz≥owiek doskona≥y, ludzi siÍ radzπcy, o racjach szla- chetnych i umyúle, gdy u progu przedsiÍwziÍcia swego s≥yszy szpetne s≥owa czy nieprzychylne uczucia odczuwa, ktÛrych nie pragnie, to w i tym odnajduje poøytek, wytchnienie i radoúÊ.

A pomoc tego, kto chce tylko dogodziÊ rad szukajπcemu i nie zwaøa na nastÍpstwa jego spraw, choÊby i chwilowπ radoúÊ i wytchnienie przynios≥a, w efekcie w szkodÍ i stratÍ siÍ obrÛci.

Stwierdzi≥ krÛl: ñ WidzÍ, øeú zdolny do czynu i inny niø pozostali ministrowie, autorzy czczych s≥Ûw. Tacy teø byli towarzysze krÛla.

Nas zaú BÛg wielkπ ≥askπ obdarzy≥, bez ktÛrej nie zaznalibyúmy byli jad≥a i snu s≥odyczy.

Odrzek≥ mu kruk: ñ ZaprawdÍ powiadajπ: Nie zazna chory rozkoszy jad≥a ni snu pÛki nie ozdrowieje, ani mπø nienasycony, w ktÛrym w≥adca ambicje na majπtek i czyny rozbudzi≥, pÛki tego nie osiπgnie, ani cz≥owiek, ktÛrego usilnie wrÛg nÍka, a ten obawia siÍ go dniem i nocπ, pÛki nie odetchnie od niego.

MÛwiπ teø: Kogo z gorπczki wyleczono, tego serce ulgÍ znalaz≥o, kto ciÍøkie brzemiÍ od≥oøy≥, tego plecy wytchnÍ≥y, a kto bezpiecznym jest od wroga swego, tego serce siÍ raduje.

Dlatego proszÍ tego, ktÛry zniszczy≥ wroga twego, by zapewni≥ ci radoúÊ z panowania i pokÛj twemu stad≥u i, by oni twe szczÍúcie podzielaÊ mogli.

Wszakøe krÛl, ktÛry nie cieszy oczu pod- danych krÛlestwa swego jest niczym naroúl na uchu kozy, ktÛrπ kania dopa- da lecz poøytku nie czerpie 32 .

Powiedzia≥ krÛl: Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 179 31 Zamiast tej maksymy w edycji egipskiej jest inna o podobnej wymowie: ÖJeøeli jesteú pomiÍdzy wrogami, ktÛrych siÍ boisz, a pokonaÊ nie jesteú w stanie, zdobπdü ich powúciπgliwoúciπ i pokorπ, grubiaÒstwem, zwyciÍstwa bowiem nie odniesiesz.

Jeúli od nich s≥owa szorstkie us≥yszysz, puúÊ je mimo uszuî ñ po tym nastÍpujπ dalsze nauki, natomiast w edycji Cheikho sπ one odpowiedzπ na kolejne pytanie krÛla, ktÛrego nie ma w wydaniu egipskim.

32 W edycji egipskiej fragment ten wydaje siÍ bardziej logiczny: Ö...ktÛrπ ssie koülÍ, poøytku w tym nie znajdujπcî.

Studia Arabistyczne i Islamistyczne 11, 2003 180 ñ Jaka by≥a postawa krÛla sÛw wzglÍdem wojska?

Odpar≥ zapytany: ñ Jego zachowanie prÛønoúÊ cechowa≥a, przy tym buta, ob≥uda, niemoc i s≥aboúÊ rozumu, a wszyscy jego towarzysze i ministrowie podobni doÒ byli, z wyjπtkiem tego, ktÛry radzi≥, by mnie zabiÊ 33 .

KrÛl spyta≥: ñ Co wed≥ug ciebie o jego rozsπdku úwiadczy≥o?

Rzek≥: ñ Dwie w≥aúciwoúci.

To, øe jego pomys≥em by≥o, by mnie zabiÊ, i øe nie tai≥ przed panem przyjacielskiej rady, a kiedy ten uzna≥ jπ za ma≥o waønπ, to jego doÒ s≥owa nie by≥y gwa≥towne, ni harde.

Przeciwnie, mowa jego by≥a delikatna i ≥agodna, nawet, gdy wskazywa≥ mu jego niedostatki, ten siÍ nie rozgniewa≥.

Dawa≥ mu przyk≥ady i mÛwi≥ o u≥omnoúciach innych, aby pozna≥ swoje s≥aboúci i ten nie mÛg≥ siÍ naÒ gniewaÊ.

Z tego, co s≥ysza≥em mÛwi≥ do krÛla tymi s≥owy: Nie godzi siÍ, by krÛl zaniedby- wa≥ swe sprawy, bowiem nieliczni jeno zwyciÍstwo w wielkich rzeczach odnoszπ.

PorÛwnaÊ to moøna jedynie z rozsπdkiem, gdy przepadnie, nie wrÛci.

KrÛl winien swoje sprawy rozsπdnie nadzorowaÊ.

To juø mocne zwyciÍstwo.

A kto, nie czyni dobra dla swego paÒstwa i poddanych, tego spokÛj i wytchnienie maleje jak u ma≥py, ktÛra kaødym ruchem niepokÛj objawia.

W≥adza jest potÍøna i przewrotna, ale kto jπ zdoby≥, niech dosko- nali siÍ w chronieniu jej i umacnianiu.

MÛwiπ: W≥adza jest tak trwa≥a jak cieÒ padajπcy na p≥atki nenufaru, tak sta≥a jak zwiπzek mÍdrca z nikczem- nikiem, trzeba byÊ z niπ ostroønym jak ze smokiem.

Jest ona raz tu, raz tam, jak wiatr.

Uciπøliwoúciπ swπ do towarzystwa obmierz≥ego podobna.

BaÊ siÍ naleøy nag≥oúci, z jakπ niszczy jak ømija.

SzybkoúÊ jej upadku trwa≥oúci baÒki z deszczu powsta≥ej podobna.

NiewdziÍcznoúciπ swojπ zawiúci jest rÛwna.

Zysk z niej podobny zyskowi koszmar úniπcemu, ktÛry po prze- budzeniu nic ze snu swego nie odnajduje.

Niech wiÍc BÛg wrogÛw krÛla zgubi, uwalniajπc go od nich i niech mu swej wielkoúci, opieki i szczÍúcia nie szczÍdzi 34 .

Przek≥ad i komentarz Barbara Ostafin 33 Wydanie egipskie zawiera pe≥niejszπ ocenÍ ministra sÛw: ÖBy≥ rozumnym bystrym filozofem, jemu podobnych poznasz po wadze celÛw, doskona≥oúci umys- ≥u i niezawodnoúci sπdÛwî.

34 Tutaj w wydaniu egipskim powtÛrzone jest przes≥anie opowieúci z jej poczπtku: ÖI oto przypowieúÊ o wrogim narodzie, ktÛremu mÍdrzec nie powinien dowierzaÊ, nawet jeúliby Ûw narÛd dobroÊ i pokorÍ okazywa≥î.


text:
←Sobota Pamiętnik pani Hanki

Wczoraj nie pisałam, bo nie miałam czasu.

A zresztą nic się nie zdarzyło.

Betty Normann nadal zdaje się nie szukać ze mną zbliżenia.

Kłaniamy się sobie z uśmiechem.

To wszystko.

Dziś zauważyłam, że zapuszcza sieci na generała Koczyrskiego.

Dziwny gust.

Koczyrski ma wprawdzie nie więcej niż lat pięćdziesiąt, ale jest zupełnie brzydki.

I nieszykowny.

Czyżby jej imponowało to, że zajmuje jakieś dygnitarskie stanowisko?

Byli razem w Żegiestowie i wrócili przed samym wieczorem.

Mój kostium narciarski robi furorę.

Podobny, ale w znacznie gorszym gatunku (rzuca się to w oczy), ma jakaś pani Retz czy Rentz z Łodzi.

Poza tym w całej Krynicy nic ciekawego.

Nigdy sobie nie daruję, że nie nauczyłam się dobrze jeździć na łyżwach.

Te dwie smarkate Holdynówny są formalnie oblężone.

Rzeczywiście jeżdżą bardzo ładnie.

Kostium łyżwiarski jest niesłychanie twarzowy.

Gdy tylko idą na ślizgawkę, wali tam pół Krynicy.

Spotkałam bardzo zajmującego człowieka.

Jest to pan Joe Larsen Knidle, dyplomata amerykański z Moskwy.

Przyjechał tu, by wypocząć.

Spędzam z nim sporo czasu.

Byłam dumna, że lepiej jeżdżę na nartach od niego.

I jemu to zaimponowało.

Okazało się, że Jacka zna jeszcze z Ligi Narodów, a z Totem polował kiedyś w Kongo.

Bardzo miły, światowy człowiek.

Nie żuje gumy i nie opowiada co trzecie zdanie o wspaniałościach Ameryki.

Z tym wychwalaniem swego kraju Amerykanie na ogół są nużący.

Wszystko, co amerykańskie, jest dla nich superlatywem.

Gdy chce taki zrobić mi komplement, mówi:

– Ależ panią można wziąć za Amerykankę.

Okropne!

Za Amerykankę!

Nie przeczę, że przeważnie są ładne, wysportowane i dobrze utrzymane.

Ale ich sposób bycia z paleniem papierosów przy zupie, z włóczeniem się po nocnych klubach z przygodnie poznanymi ludźmi, ich, mówiąc po prostu, brak kultury i ogłady towarzyskiej...

Br...

Nie umiałabym tak samo, jak żyć w epoce babek.

Jacek twierdzi, że Europa stopniowo amerykanizuje się.

We Francji amerykanizm zrobił już znaczne postępy.

Na szczęście do nas jeszcze nie doszedł.

Okazuje się jednak, że i Amerykanie mogą się zeuropeizować.

Najlepszym dowodem jest Larsen.

Romek nie daje znaku życia.

Mówił mi ktoś, że widział go z panią Żółtowską na spacerze.

Od niej jego cnocie nic nie zagraża.

Pani Żółtowska ma sześćdziesiąt lat.

Tacy są dzisiaj mężczyźni.


text:
CISZA.

Ginącą w dalekości topolową drogą,

Co cienie kolumn drzewnych rzuca na zagony,

Idzie w wiosennym zmierzchu mój duch umęczony,

Wlokąc skrzydła, co w słońce unieść go nie mogą...

Wierzchołki smukłych topól drżą owiane trwogą,

Gdy naprzeciw wychodzi z oddali omglonej

Cisza z wyciągniętemi przed siebie ramiony,

A wiatr kładzie się falą pod chłodną jej nogą...

Zmierzch rozlewa się mgłami w błękitnej bezbrzeży,

Utulając rozchwiane po łąkach lilie,

I gdzieś na Anioł Pański biją dzwony z wieży...

A duch mój blade czoło smutnie w skrzydła kryje

I zda mu się, gdy w ciszy dźwięk na bezmiar bieży,

Że to godzinę w niebie zegar wieków bije.


text:
Cześć.

Każdy miał prawo do cześci, ale jeżeli dopuścił się czynu zagrożonego utratą honoru, tracił ją i nazywany był „bezecnym" czyli „infamisem".

Z infamją łączyło się „wywołanie z kraju" (ob.

Bannicja).


text:
Podróż do środka Ziemi

Rozdział XXVI

Juliusz Verne

Trzeba przyznać, że dotąd wszystko szło jak najlepiej i grzechem byłoby na los narzekać.

Jeśli tak będzie dalej, możemy być prawie pewni dojścia do zamierzonego celu.

A wtedy, cóż za sława!

co za rozgłos naszych imion, któreby do wiekopomnej dojść musiały pamięci!

Prawda, że marzyłem zupełnie à la Lidenbrock.

Mówię to seryo.

Byłożby to skutkiem dziwnego towarzystwa, w jakiem się znajdowałem?

Najprawdopodobniej.

W ciągu następnych dni naszej podróży, napotkaliśmy znacznych rozmiarów pochyłości, przez co o wiele posunęliśmy się w głąb, tak że w niektóre dnie, posuwaliśmy naszą drogę o półtorej do dwóch mil ku środkowi ziemi.

W takich razach niebezpieczeństwo groziło nam niemałe, a zręczność Hansa i jego krew zimna, bardzo nam były użyteczne.

Poczciwy Islandczyk z rzadką obojętnością przyjmował wszystkie wypadki i nastręczające się trudności, i jemu prawdziwie zawdzięczamy niejednokrotne uniknięcia niebezpieczeństwa, z jakiegobyśmy sami bez jego pomocy wyjść nie potrafili.

Małomówność jego codzień się prawie zwiększała, a nawet zdaje mi się, że i nas zarażał niemotą.

Przedmioty zewnętrzne rzeczywiście na mózg oddziaływają.

Kto się zamyka w czterech murach samotny, zapomni w końcu myśleć i mówić, jak liczne bywały tego przykłady.

W ciągu następnych dwóch tygodni, od czasu ostatniej naszej rozmowy, nie zaszło nic godniejszego uwagi.

Z tej epoki w pamięci mej pozostał jeden tylko, bardzo ważny wypadek, którego najdrobniejsze szczegóły dotąd mi żywo tkwią w pamięci.

Schodząc wciąż coraz niżej, 7 sierpnia doszliśmy do głębokości trzydziestu mil, co znaczy że nad głowami naszemi było trzydzieści mil skał oceanu, ziemi, miast i t. d.

Musieliśmy wtedy być oddaleni o dwieście mil od Islandyi.

Tego dnia pochyłość tej drogi nie była znaczna.

Szedłem naprzód, niosąc jeden z przyrządów Ruhmkorfa – drugi trzymał profesor.

Po drodze przypatrywałem się bacznie pokładom granitu.

Jednym razem, obróciwszy się nagle po za siebie, spostrzegłem że jestem sam.

– Ah! – pomyślałem sobie – widać żem szedł za prędko, albo też towarzysze moi zatrzymali się po drodze.

Trzeba się do nich wrócić; szczęściem, że droga nie jest bardzo górzysta.

Zacząłem powracać.

Szedłem już tak z kwadrans może, nie napotkawszy nikogo.

Wołam.

Nikt nie odpowiada.

Głos mój echa tylko powtarzały.

Uczułem straszny niepokój – drzeszcz przechodził mi po ciele.

– Ah!

trzeba się uspokoić – rzekłem na głos sam do siebie – pewny jestem że odszukam mych towarzyszy.

Niema dwóch dróg, wracając wciąż spotkam ich niezawodnie.

Tak drapałem się pod górę przez jakie pół godziny, przysłuchując się bacznie czy mnie kto nie woła, a w tej atmosferze zgęszczonej, głos mógł do mnie dojść z bardzo daleka.

Lecz nie, grobowe milczenie panowało w całem podziemiu.

Zatrzymałem się; nie mogłem uwierzyć jeszcze w to nagłe osamotnienie.

Gdybym zabłądził tak, że nie mógłbym się spotkać ze stryjem i naszym przewodnikiem, śmierć czekała mnie niechybna.

– Przecież do licha, powtarzałem sobie – gdy niema tu żadnej innej drogi, to muszę spotkać się z nimi – trzeba tylko ciągle iść w górę.

Czy tylko nie przyszło im na myśl wracać się także, gdy mnie nie widzieli przed sobą?

Może zapomnieli, że szedłem naprzód?

Ależ i w takim nawet razie dogonię ich, przyspieszając kroku.

To nie może być inaczej.

Z niezupełnem przekonaniem wymawiałem te ostatnie wyrazy.

Rozumowania powyższe zajęły mi dość długą chwilę czasu, trwoga mnie ogarnęła czy się nie spóźnię.

Zacząłem bić się z myślami i przypominać sobie, czy tak było istotnie jak mi się w myśli przedstawiało – czy ja w rzeczy samej szedłem naprzód?

Ależ tak: Hans postępował za mną, pamiętam to bardzo dobrze, a stryj z drugą latarnią na końcu.

Zatrzymali się nawet przez chwilę, bo profesorowi spadał z pleców jego tłumoczek – i w tej zapewne chwili, tak nieuważnie od nich się oddaliłem.

– Zresztą – pomyślałem – mam pewny sposób niezabłądzenia, mam nić przewodnią, która mnie poprowadzi w tym labiryncie: nasz wierny strumyk nie da mi zgubić śladu drogi, on mnie doprowadzi do moich towarzyszy.

Tą ożywiony myślą, postanowiłem zaraz puścić się w drogę, pilnując wciąż biegu wody; błogosławiłem przezorność mego stryja, który nie dozwolił zatykać otworu w skale, gdyśmy wodę znaleźli; w tej chwili źródło to podwójnie mi się wydało drogiem, bo i życie mi uratowało, dając czem ugasić pragnienie; i wiodło mnie w tej chwili przez kręte drogi wewnątrz skorupy ziemskiej.

Byłem tak znękany i strudzony, że chciałem się orzeźwić kąpielą; ukląkłem przeto, chcąc zmaczać głowę w wodzie Hansbachu!

Boże mój!

cóż za okropne przerażenie!

stąpałem po suchym i chropowatym granicie.

Strumień znikł z pod nóg moich!


corpora: CEN

text:
Rząd przyjął zapowiadany od wielu miesięcy tzw. pakiet antykryzysowy, poinformował wicepremier Waldemar Pawlak.

Zmiany, jakie zostaną wprowadzone, mają pomóc w zwalczaniu skutków globalnej recesji.

Pakiet powstał w oparciu o porozumienie ze związkami zawodowymi i pracodawcami, które miało miejsce w końcu marca.

Na jego podstawie rząd opracował 13 punktów dotyczących zmian w prawie pracy, które zostały przedstawione Komisji Trójstronnej w końcu kwietnia.

W pakiecie znajdują się m. in. płatne urlopy postojowe dla pracowników firm zagrożonych zwolnieniami grupowymi z powodu kryzysu, płacone z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także elastyczne rozwiązania dotyczące czasu pracy, takie jak rozliczenia czasu pracy w ciągu 12 miesięcy czy możliwość zawierania umów na czas określony na okres 24 miesięcy.

Rano pojawiły się informacje o tym, że rząd ma przyjąć sześć punktów z zaproponowanych trzynastu odnoszących się do rynku pracy i prawa pracy.

Jak informuje minister pracy Jolanta Fedak, trwają już prace nad czterema innymi.

Zdaniem Fedak, podstawową zaletą pakietu jest to, że pozwoli on zahamować wzrost bezrobocia.

"Teraz mamy niezłą sytuację na rynku pracy.

Bezrobocie wynosi 11 proc.

Ustawa pakietowa w okresie swojego obowiązywania mogłaby zmniejszyć je o ok. 1-2 punkty, jeżeli zostanie przyjęta jeszcze przed wakacjami" - mówi.

Pakiet ma uchronić 250 tys. osób przez zwolnieniem.

"Liczymy, że do końca tygodnia zbierzemy ostatnie opinie i wyślemy projekt do Sejmu, tak aby mogły ruszyć prace nad nim" - dodaje minister.


text:
Adam Asnyk

Dzień wczorajszy

Piotr teraźniejszość wyklina,

Wszyscy gniewają go ludzie:

Gniewa zalotna dziewczyna

I piesek, co szczeka w budzie.

Gorszą go nowe kierunki,

Potępia działalność cudzą,

Dzieci na łonie piastunki

Już jego odrazę budzą.

Wszędzie zepsucie go ściga,

Próżno sam stoi na straży,

Zwycięża w świecie intryga

Żydów i Wolnych mularzy.

Zalewa ziemię wokoło

Rozpusty bezwstydny cynizm

Jak hydra podnosi czoło

Socyalizm i jakobinizm.

Znikąd nie widać pociechy,

Więc przepowiada narodom,

Za wszystkie tych czasów grzechy,

Los straszny biblijnych Sodom.

«Dawniej, to wspomnieć aż miło,

Nic nie kosztował nas najem,

Wszystko się samo robiło

I życie było, ach, rajem.

Podatków nie gniotło brzemię,

A pan spokojnie sprzedawał

Jeśli nie całą swą ziemię,

Przynajmniej dobry jej kawał.

Moralność kwitła na dole…

I niższa narodu warstwa

Kornie znosiła niedolę

Szukając w modłach lekarstwa.

Nie było pokusy próżnej,

Każdy się godził z swym stanem,

Kto żebrak, ten żył z jałmużny,

A pan — ten zawsze był panem.

Nauki zgubnego jadu

Nikt w dusze ludzkie nie szczepił,

Zepsucia nie było śladu,

Najwyżej, wioskę kto przepił».

Tak się wciąż skarży i zżyma

I biada poczciwa dusza,

Aż przywdział ubiór pielgrzyma

I w drogą po nocy rusza.

Śród nocy, ciemno troszeczkę,

Więc w błocie kosturem grzebie,

Zapalił łojową świeczkę

I pilnie patrzy przed siebie.

«Gdzie idziesz? — pytam — człowiecze,

Czy szukasz po nocy czego?»

A on mi z dumą odrzecze:

«Ja szukam dnia wczorajszego».

«Jak sądzę, daleko zajdziesz,

Pospieszaj zatem jegomość,

A jak wczorajszy dzień znajdziesz,

Przyślij mi pocztą wiadomość».

-----


text:
Ataman, attaman, hetman kozacki (ob.

Hetman), tak zwano na Ukrainie i wójtów po wsiach i miasteczkach, a na Podolu niższych oficjalistów wiejskich w rodzaju karbowych i włodarzów przez dwór wybieranych, którzy, odebrawszy dyspozycję od ekonoma wieczorem na dzień jutrzejszy, zawiadamiali rano poddanych włościan, jaką i gdzie mają wykonywać robotę.


text:
Akty pobożne

za dusze wiernych zmarłych.

Wierzę o Boże mój!

i wyznaję, że odpuszczając ludziom grzechy i wieczną karę za nie, zatrzymujesz karę doczesną, tak jak zatrzymałeś Maryi, siostrze Mojżesza i Dawidowi.

Wielbię w tém Twoję sprawiedliwość, że za odpuszczone grzechy obawiać się nam grzesznym każesz doczesnego karania.

Ale téż proszę Cię jak najpokorniéj o miłosierdzie, abyś cierpiącym te kary duszom w czyścu łaskawie pofolgować i skrócić ich trwanie raczył.

Wspomnij, o dobry Panie!

na miłość Twoję, którąś te dusze od wieków kochał, i na zasługi Jezusa Chrystusa Syna Twego, który je Krwią Swoją odkupił.

Wyprowadźże je, o Boże!

z tak ciężkiego więzienia i przyjmij do chwały Twojéj, do któréj tęsknią.

O Boże miłosierdzia i wszelkiego pocieszenia!

pokażże się tym duszom pokutującym, przypuść je do jasności oblicza Twojego, uznajże je dziełem rąk Twoich i odkupem Krwi Syna Twojego, przyjmijże tę krew najświętszą, którą Ci Kościół Twój ofiaruje, na zupełne ich długów wypłacenie!

Wejrzyj na modlitwy i łzy Oblubienicy Jezusa Chrystusa, a uwolnij tych więźniów z mąk czyścowych, których grzechowe winy już zgałdził Zbawiciel nasz i od piekła zachował.

Ach, Ojcze najmiłosierniejszy!

wszakże to są prawdziwe dziatki Twoje, wpuśćże je do dziedzictwa im zgotowanego, złącz z Jezusem te członki cierpiące, jako z uwielbioną ich Głową; daj wnijść na gody Baranka Niebieskiego tym, którzy w godowéj sukience, to jest w łasce Twojéj z tego świata zeszli.

Otwórzże, o Boże!

niebieską Jerozolimę tym wygnańcom, których imiona są zapisane w księdze żywota; wysłuchaj ich jęczenia i zaspokój ich tęskność, pokaż im to naocznie, w co tu mocno uwierzyli, oddaj im te dobra wieczne, gdyż niewzruszoną w Twoich obietnicach pokładali nadzieję; dokonaj zupełnego ich zjednoczenia, które z Tobą przez miłość mieli; spraw łaskawie, abyś i Ty w nich królował i oni w Tobie się cieszyli na wieki.

O Boże nieskończonego majestatu!

nie wchódź ze mną w straszliwe sądy sprawiedliwości Twojéj, lecz postąp według miłosierdzia Twego.

Oczyszczaj duszę moję ze wszelkiéj zmazy; karz mnie jako Ojciec w tém życiu, dodaj mi łaski, abym żył(a) i umarł(a) w pokucie, ukarz mnie ojcowską ręką podług wielkości i liczby grzechów moich: uczyń mnie takim(ą), abym bez cierpienia w ogniach czyścowych mógł(a) wnijść do królestwa wiecznego.

Amen.


text:
— Aleksander IV, poprzednio Rajnald, czyli Orlando hr. Segni, kanonik w Segni, później kardynał, r. 1254 wybrany, pochodził z tej samej rodziny, co Innocenty III i również pełen był wysokich przymiotów; tém większe jednak stanowi przeciwieństwo z owym swoim krewnym, który stał u szczytu władzy papieskiej.

Innocenty zyskał dla Stolicy Apostolskiej powszechną przewagę, Aleksandra zaś przeciwnie, ze wszech stron napadano i prześladowano.

Nieszczęśliwa walka z nieprawym potomkiem Hohenstanfów, Manfredem, księciem Tarentu, przywłaszczającym sobie Sycylję, ciągnęła się przez cały czas jego pontyfikatu, i była powodom licznych spustoszeń i łupieztw państwa papieskiego, szczególnie przez saraceńskich żołdaków Manfreda.

W samej Sycylji, pod panowaniem niewiernego i nieprzyjacielskiego Kościołowi Manfreda, znaczenie Papieża upadło, tak, iż niewiele kto już zwracał uwagę na jego rozkazy i klątwy.

Tak samo było i w innych krajach włoskich, gdzie we wszystkich miastach, nawet w samym Rzymie, zacięta wybuchła walka między gwelfami i gibellinami.

Aleksander sam musiał uciekać z Rzymu do Witerbo, a rodzinne swoje miasto Anagni tylko prośbą ocalił przed zniszczeniem, grożącém mu ze strony zbuntowanych Rzymian.

I w Niemczech wtedy, po śmierci Fryderyka II (1250 r.), wielkie panowało zamieszanie.

Ani Wilhelm hollenderski, ani Ryszard z Kornwalji, ani Alfons kastylski nie mogli bezspornie utrzymać korony, i nastąpiło nieszczęśliwe bezkrólewie.

W takich czasach najszlachetniejsze usiłowania Papieża, dążące ku poprawie obyczajów duchowieństwa, pozostawały bezowocne.

Nakoniec, r. 1261 Aleksander życie zakończył pełne trosk.


393 BADANIA MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I KONSTRUKCJI INŻYNIERSKICH pomiary tensometryczne, powłoki, imperfekcje Dariusz KOWALSKI1 BADANIA TENSOMETRYCZNE PŁASZCZA ZBIORNIKA Z IMPERFEKCJAMI KSZTAŁTU W referacie przedstawiono wykorzystanie tensometrycznej metody pomiaru odkształceń do oceny rozkładu naprężeń powierzchniowych w konstrukcji powłoki rzeczywistego obiektu.

Obiektem poddanym polowym badaniom był stalowy zbiornik magazynowy, o osi pionowej, z dachem pływającym, o pojemności nominalnej V=12 000 m3.

Badany zbiornik charakteryzował się znacznymi imperfekcjami geometrycznymi walcowej powłoki tworzącej płaszcz.

Celem realizacji omawianych badań była weryfikacja numerycznych metod analizy wybranego typu konstrukcji o znacznej nieliniowości geometrycznej.

1.

Obiekt badań Badaniom poddany został istniejący zbiornik magazynowy eksploatowany przez okres niespełna 40 lat.

Zbiornik wykonany był w całości jako stalowy.

Poszczególne arkusze stalowe blach, tworzące płaszcza zbiornika, w pierścieniach oraz pierścienie pomiędzy sobą łączone były na spoiny czołowe.

Pojemność nominalna zbiornika wynosiła 12 000 m3.

Zbiornik wyposażony był w dach pływający typy pontonowo - membranowego.

Górna krawędź cylindrycznego płaszcza była usztywniona stężeniem wiatrowym w formie pierścienia wykonanego z blach grubości 6 mm i zakończonych po zewnętrznej stronie ceownikiem o wysokości 80 mm .

Zbiornik posadowiony był na fundamencie piaskowym, otoczonym żelbetowym pierścieniem fundamentowym.

Zasadnicze wymiary obiektu przedstawiono na poniższym rysunku (rys. 1).

Na rysunku podano pierwotne grubości blach stalowych.

Rys. 1.

Konstrukcja zbiornika 1 mgr inż., Politechnika Gdańska, Wydział Inżynierii Lądowej, Katedra Konstrukcji Metalowych, 80-952 Gdańsk, ul. Narutowicza 11/12

394 2.

Imperfekcje geometryczne powłoki płaszcza Powierzchnia cylindrycznej powłoki płaszcza zbiornika posiadała znaczne imperfekcje geometryczne kształtu.

Zastane na obiekcie niedoskonałości pochodzą zarówno z okresu budowy obiektu, jak i późniejszej eksploatacji.

Wielkości deformacji płaszcza znacznie przekraczały dopuszczalne wartości normowe określone dla tego typu konstrukcji wymaganych zarówno w aktualnych [1] jak i poprzednich normach [2].

Deformacje z okresu budowy to przede wszystkim załamania kątowe na spawanych stykach pionowych i poziomych.

Kolejnym powodem powstania złego kształtu powłoki to niedokładności wytyczenia okręgu dla pierwszego pierścienia płaszcza na obrzeżu stalowego dna zbiornika.

Odchyłki od centrycznego ustawienia pierścienia płaszcza wynoszą od –57 do 56 mm .

Zróżnicowanie długości promienia zakrzywienia walcowej powłoki zbiornika już na poziomie dna wynosiły 113 mm .

Konsekwencją niecylindryczności pierwszego pierścienia płaszcza jest montaż kolejnych pierścieni na nieprawidłowej bazie.

Wszelkie prace przy montażu kolejnych arkuszy blach zmierzające do poprawy kształtu wiążą się z wprowadzaniem dodatkowych odkształceń i sił wewnętrznych do istniejących już elementów.

Sumowanie się niedokładności trasowania i ustawiania każdego kolejnego pierścienia powoduje zwiększenia deformacji powłoki.

Kolejną przyczyną nowych imperfekcji lub powiększania się istniejących jest proces nierównomiernego osiadania obiektu na fundamencie piaskowym.

Proces te związany jest z niejednorodnością morfologiczną gruntu, stopniem zagęszczenia poduszki piaskowej oraz nierównomiernością obciążenia pomiędzy obrzeżem a środkiem dna zbiornika.

Wynika to z skupionego na samym obwodzie ciężaru własnego płaszcza zbiornika.

Zmiana obciążenia na obwodzie związana jest również z pracą statyczną dna pod obciążeniem, a mianowicie z obrotem węzła „dno-płaszcz”.

Zmienność stopnia zagęszczenia poduszki piaskowej na powierzchni fundamentu związana jest z oddziaływaniami atmosferycznymi.

W szczególności z zamarzaniem i odmarzaniem części gruntu znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie żelbetowego pierścienia otaczającego fundament.

Zróżnicowanie osiadania na obwodzie dochodzi do 49 mm .

Nieznana jest całkowita wartość osiadania zbiornika oraz jego zmian w czasie całego okresu eksploatacji z powodu braku pomiarów powykonawczych.

P o z i o m 1 4 - 40 0 - 35 0 - 30 0 - 25 0 - 20 0 - 15 0 - 10 0 - 50 0 50 100 150 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 k s z ta łt pł as z c z a z bi or ni k a Rys. 2.

Przykłady niedoskonałości geometrycznych płaszcza zbiornika

395 Maksymalne deformacje płaszcza zbiornika istniejące w przededniu przeprowadzenia kontrolowanego testu wodnego wynosiły: - –169 mm (imperfekcja do wnętrza zbiornika), - 149 mm (imperfekcja na zewnątrz).

Istniejący stan deformacji płaszcza odtworzony został na podstawie pomiarów geodezyjnych, które wykonano na 40 pionach pomiarowych rozłożonych równomiernie na obwodzie zbiornika.

Pomiary wykonano na 17 poziomach – tj. ma stykach pomiędzy pierścieniami oraz w połowie wysokości każdego pierścienia.

Przykładowy stan deformacji powłoki płaszcza przedstawiono na dwóch wytypowanych pionach oraz jednym poziomie pomiarowym (rys. 2).

3.

Przygotowanie i przebieg badań W ramach przygotowań do pomiarów niezbędne były do przeprowadzenia następujące prace: - geodezyjne pomiary istniejącej geometrii płaszcza zbiornika oraz niwelacja obwodu dna zbiornika, - analizy statystyczne niedoskonałości geometrycznych powłoki płaszcza, - wstępne analizy numeryczne zdeformowanej powłoki wygenerowanej na podstawie pomiarów geodezyjnych, - wstępne określenie lokalizacji tensometrycznych pionów pomiarowych, - korekta lokalizacji i usytuowanie dodatkowych punktów pomiarowych, - montaż elektrooporowych tensometrów foliowych typu LY 116/120 wraz z odpowiednim okablowaniem oraz tensometrami kompensującymi wpływy zmian temperaturowych, - pomiary rzeczywistej grubości blach płaszcza zbiornika w bezpośrednim sąsiedztwie montażu punktów pomiarowych, pomiar wykonany przy zastosowaniu grubościomierza ultradźwiękowego o dokładności pomiaru 0,1 mm, - dodatkowa ocena niedoskonałości geometrycznych w obrębie pionów.

Przyjęta zasada rozmieszczenia tensometrycznych punktów pomiarowych oraz punktów pomiarów geodezyjnych została przedstawiona na załączonym rysunku (rys. 3).

Do badań użyta została aparatura pomiarowa będąca w posiadaniu Zespołu Badań Terenowych Katedry Mostów Politechniki Gdańskiej w postaci następujących elementów: - dwóch wielopunktowych systemów pomiarowych typu UPM60 oraz ONIX 64 ze sterowaniem komputerowym, - komputerów przenośnych wraz z odpowiednim oprogramowaniem analizującym i archiwizującym.

W programie badań przewidziano wykonanie dwóch pełnych cyklów pomiarowych z których każdy składał się z napełnienia i opróżnienia zbiornika.

Badanie prowadzono przy wykorzystaniu wody, medium o większym ciężarze właściwym o 15% w porównaniu z ropą naftową magazynowaną w czasie normalnej eksploatacji obiektu.

W czasie napełniania wodą badanego zbiornika wykonywany był ciągły pomiar odkształceń.

Co 15 minut aktualny pomiar był archiwizowany automatycznie na dyskach stałych komputerów obsługujących pomiary.

Uzyskiwane w czasie pomiaru wyniki rejestrowanych odkształceń na zewnętrznej powierzchni płaszcza były automatycznie przeliczane na naprężenia.

Tak uzyskane wartości zmian rozkładu naprężeń powierzchniowych były prezentowane oraz w tej formie zachowywane.

W czasie realizacji pomiarów zaistniały skrajnie niekorzystne warunki pogodowe – nagły powrót zimy i spadek temperatury o około 20oC, jak również nieoczekiwane problemy

396 techniczne z przepompowaniem wody.

Ograniczyło to pomiary do jednego pełnego cyklu i początku napełnienia w cyklu drugim, do wysokości około połowy wymaganej wysokości słupa wody.

pozi oma sp oina czo ło w a szczegół " A" do aparat ury re je s tru ją c e j geod ez yjny p i o n pierśc ie ń 1 37 36 3538 stęż enie wiatrow e pozi om 1 pozi om 2 pozi om 3 pozi om 4 pozi om 5 pozi om 6 pozi om 7 pozi om 8 pozi om 9 pozi om 10 pozi om 11 pozi om 12 pozi om 13 pozi om 14 pozi om 15 pozi om 16 pozi om 17 t e n s. 1 t e n s. 2 t e n s. 3 t e ns .

4 a t e ns .

4 b t e n s. 5 t e ns .

6 a t e ns .

6 b t e n s. 7 t e ns .

8 a t e ns .

8 b t e n s. 9 t e ns .

1 0 a t e ns .

1 0 b t e ns .

1 1 t e ns .

1 2 a t e ns .

1 2 b t e ns .

1 3 t e ns .

1 4 a t e ns .

1 4 b t e ns .

1 5 t e ns .

1 6 a t e n s. 16b t e ns .

1 7 pomi aro w y t e ns .

13- 2 t e ns .

13- 1 t e ns .

11- 1 t e ns .

11- 2 t e ns .

10b- p t e ns .

12a- p kierun ek p omiaru n aprę że ń - poziomy kierun ek p omiaru n aprę że ń - pionow y pierśc ie ń 2 pierśc ie ń 3 pierśc ie ń 4 pierśc ie ń 5 pierśc ie ń 6 pierśc ie ń 7 pierśc ie ń 8 t e ns ometry cz n y pi on pomia ro w y "A" t ensomet r el e k tro o p o ro w y przewody ele k try c z n e Rys. 3.

Rozmieszczenie tensometrycznych punktów pomiarowych na płaszczu zbiornika 4.

Wyniki pomiarów Uzyskane wyniki pomiarowe z jednego pełnego cyklu pomiarowego pozwalają na określenie maksymalnych wartości naprężeń na zewnętrznej powierzchni stalowego płaszcza zbiornika.

Zestawienie otrzymanych rezultatów pomiarowych przedstawiono w postaci wykresu dla trzech pionów pomiarowych oraz dodatkowych punktów (rys. 4).

5.

Obliczeniami numeryczne obiektu badawczego Analizę numeryczną zdeformowanej powłoki płaszcza zbiornika przeprowadzono przy wykorzystaniu pakietu obliczeniowego MSC.NASTRAN.

Na podstawie posiadanych pomiarów geometrii zbiornika wygenerowano kompleksowy numeryczny model rzeczywistego obiektu.

W modelu tym uwzględniono specyficzne warunki niedoskonałości geometrycznych powłoki płaszcza oraz podparcie na fundamencie o skokowo zmiennej sztywności.

Model komputerowy utworzony został z dwustu tworzących.

Współrzędne dla brakujących węzłów pośrednich zostały określone na podstawie interpolacji wykonanej pomiędzy wartościami znanymi z pomiarów geodezyjnych.

Do modelowania konstrukcji stalowej obiektu użyto izoparametrycznych elementów czterowęzłowych typu płytowego łączącego cechy elementów powłokowych z warunkami zgięciowymi.

Uzyskane wyniki naprężeń, dla powierzchni

397 zewnętrznej powłoki zbiornika zostały przedstawione w postaci map rozkładu naprężeń w kierunku obwodowym jak i odpowiednich wykresów zmienności naprężeń (rys. 5).

Rys. 4.

Zestawienie uzyskanych na podstawie pomiaru naprężenia w płaszczu zbiornika

398 a) b) Pion 1 150608.

138683.

126758.

114833.

102908.

90983.

79058.

67133.

55208.

43283.

31358.

19433.

7508.

-4417.

-16342.

-28267.

-40192.

na pręż en ie [M P a] -5 0 0 50 100 150 200 w y so ko ść p ła sz cz a [ cm ] 0 200 400 600 800 1000 Pion 2 139160.

126236.

113312.

100388.

87464.

74540.

61616.

48692.

35768.

22844.

9919.

3005.

15929 28853 -41777.

-54701.

-67625.

nap ręż enie [M P a] -5 0 0 50 100 150 200 w y so ko ść płasz cza [ cm ] 0 200 400 600 800 1000 Pion 3 154550.

141693.

128836.

115980.

103123.

90266.

77409.

64552.

51696.

38839.

25982.

13125.

268.3 -12589.

-25445.

-38302.

-51159.

nap ręż enie [M P a] -5 0 0 50 100 150 200 w y so ko ść płasz cza [ cm ] 0 200 400 600 800 1000 Rys. 5.

Zestawienie naprężeń w powłoce na podstawie obliczeń MES a) mapy rozkładu naprężeń [kPa], b) wykresy naprężeń w obszarze pomiaru

399 6.

Porównanie wyników pomiaru z obliczeniami MES Porównanie dwóch powyżej przedstawionych metod uzyskania informacji o stanie wytężenia przekroju w rzeczywistej konstrukcji powłokowej z imperfekcjami geometrycznymi kształtu pozwala na następujące stwierdzenia: a) wyniki pomiarów tensometrycznych na rzeczywistym obiekcie jak i analiz numerycznych metodą elementów skończonych potwierdziły istnienie, niejednokrotnie znacznego wpływu imperfekcji geometrycznych kształtu na rzeczywisty rozkład naprężeń w konstrukcji powłokowej.

b) uzyskane, obiema opisywanymi tu metodami, wartości naprężeń na zewnętrznej powierzchni powłoki nie pokrywają się co do wartości bezwzględnej.

W obu przypadkach uzyskano jednak podobieństwo co do charakteru i zakresu zmienności wykresów naprężeń.

Podobieństwo to występuje również w zakresie zmiany stanu naprężeń – z rozciągających na ściskające - w określonych fragmentach powierzchni.

c) obie metody uzyskania informacji o stanie naprężeń obarczone są błędami wynikającymi z samych metod jak i konieczności wykonania pewnych założeń, d) problemem jest dokładna identyfikacja rzeczywistych niedoskonałości geometrycznych kształtu powłoki.

W dużych obiektach powłokowym występuje czasem zjawisko dyslokacji pewnych rodzajów wad, jak i ich zmiana w pewnym zakresie.

e) brak jakichkolwiek informacji o stanie wytężenia rzeczywistego przekroju bez obciążenia – obie metody przyjmują zdeformowaną powierzchnię konstrukcji jako wolną od dodatkowych naprężeń.

Istniejący stan naprężeń dla konstrukcji nieobciążonej może być powodem zmiany geometrii powłoki jak i odkształceń badanej powierzchni, f) imperfekcje geometryczne kształtu powłok powodują zmianę wytężenia przekroju co prowadzi w konsekwencji do odstępstw od teorii membranowej wg której są one liczone na etapie projektu, W ramach dalszych analiz i prac nad określeniem wielkości dopuszczalnych niedokładności wykonawczych należy rozważyć konieczność opracowania odpowiednich klas dopuszczalnych niedokładności montażu konstrukcji w zależności od przyjętego poziomu bezpieczeństwa lub rodzaju magazynowanej cieczy.

Sugeruje się konieczność wykonywania na etapie opracowywania projektów konstrukcyjnych analiz wrażliwości konstrukcji powłokowych na niedoskonałości kształtu.

Literatura [1] PN-B-03210:1997 – Konstrukcje stalowe - Zbiornik walcowe pionowe na ciecze - Projektowanie i wykonanie, [2] PN-84/B-06210 - Konstrukcje stalowe - Zbiornik walcowe pionowe na ciecze – Wymagania i badania,


text:
Aleksy Bulgarzyn, na żądanie Jarosława I, w. księcia ruskiego, przysłany od Benedykta VIII 1201 r., jako pierwszy biskup kijowski, przed zawiścią miejscowego duchowieństwa ustąpił i umarł w Bulgarji.

Cfr.

Friese, De episcopatu Kioviensi commentatio.


text:
Ap 3

1 A aniołowi zboru, który jest w Sardziech, napisz: To mówi ten, który ma siedm duchów Bożych i siedm gwiazd: Znam uczynki twoje, i masz imię, że żyjesz; aleś jest umarły.

2 Bądź czujny, a utwierdzaj innych, którzy umrzeć mają; albowiem nie znalazłem uczynków twoich zupełnych przed Bogiem.

3 Pamiętaj tedy, jakoś wziął i słyszał, a chowaj i pokutuj.

Jeźli tedy czuć nie będziesz, przyjdę na cię jako złodziej, a nie zrozumiesz, której godziny przyjdę na cię.

4 Ale masz niektóre osoby w Sardziech, które nie pokalały szat swoich; przetoż chodzić będą ze mną w szatach białych, iż godni są.

5 Kto zwycięży, ten będzie obleczony w szaty białe i nie wymażę imienia jego z ksiąg żywota, ale wyznam imię jego przed obliczem Ojca mojego i przed Aniołami jego.

7 A Aniołowi zboru Filadelfskiego napisz: To mówi on Święty i Prawdziwy, który ma klucz Dawidowy, który otwiera, a nikt nie zawiera i zawiera, a nikt nie otwiera.

8 Znam uczynki twoje; otom wystawił przed tobą drzwi otworzone, a żaden nie może ich zamknąć; bo acz masz niewielką moc, przecięś zachował słowo moje i nie zaprzałeś się imienia mego.

9 Otoć dam niektórych z bóżnicy szatańskiej, którzy się powiadają być Żydami, a nie są, ale kłamią.

Oto sprawię, że przyjdą i będą się kłaniali przed nogami twemi, i poznają, żem ja cię umiłował.

10 Żeś zachował słowo cierpliwości mojej, ja też cię zachowam od godziny pokuszenia, która przyjdzie na wszystek świat, aby doświadczyła mieszkających na ziemi;

11 Oto idę rychło; trzymaj, co masz, aby nikt nie wziął korony twojej.

12 Kto zwycięży, uczynię go filarem w kościele Boga mojego, a więcej z niego już nie wynijdzie; i napiszę na nim imię Boga mego i imię miasta Boga mego, nowego Jeruzalemu, które zstępuje z nieba od Boga mego i imię moje nowe.

14 A Aniołowi zboru Laodyceńskiego napisz: To mówi Amen, świadek on wierny i prawdziwy, początek stworzenia Bożego:

17 Albowiem mówisz: Jestem bogaty i zbogaciłem się, a niczego nie potrzebuję; a nie wiesz, żeś ty biedny i mizerny, i ubogi, i ślepy, i nagi.

18 Radzę ci, abyś kupił u mnie złota w ogniu doświadczonego, abyś był bogaty, i szaty białe, abyś był obleczony, a żeby się nie okazywała sromota nagości twojej; a oczy twoje namaż maścią wzrok naprawiającą, abyś widział.

19 Ja którychkolwiek miłuję, strofuję i karzę.

Bądź tedy gorliwym, a pokutuj.

góra strony

Ap 2 Ap 3

Biblia Gdańska Ap 4


text:
Akcja, z łac. accio, czyn; w prawie rzymskiem oznaczała wszystkie procedury prawne.

W naszych Voluminach leg.

czytamy: Akcja abo sprawa bywa: z aktora (t. j. pozywającego), z pozwanego i rzeczy o którą idzie.

„Mieszczanin jeden miał akcją wielką z rajcy krakowskiem!”– pisze Górnicki w Dworzaninie.

Lub w innem miejscu: „Król osądziwszy nieco akcyi, ruszył dalej”.

Groicki określa najjaśniej: „Akcja to jest sprawa sądowa”.

Akcja oznaczała także: utarczkę, potyczkę, bitwę, czyn wojenny.

Ksiądz Golański, pisząc o wymowie i poezyi (Wilno, 1788 r.), radzi, „żeby się mówca w zwierciedle przypatrywał akcyi swojej”.


text:
←Rozdział III Kiwony

Rozdział IV

Tadeusz Dołęga-Mostowicz Rozdział V→

Była to Natka.

– Nie poznajesz mnie?

– Józef!

Nasz Józef!

Teraz zarzuciła mu ręce na szyję.

Niezbadane są wyroki opatrzności...

– Co z mamą? – zapytał zaniepokojony.

– Umarła?... – przez ściśnięte gardło wyrzucił Józef.

– Jak to?

Wszyscy zginęli?...

Józef zakrył oczy chustką i płakał.

Zaczął asystować pannie Klimie.

Dowiedział się o tym od Nuny.

Zatelefonowała doń do ministerstwa:

Przyszła jesień, a z nią koniec wojny.

Na solidnie wielkim bilecie przeczytał:

Erazm Leopold Fahrtouscheck, redaktor „Tygodnika Niezależnego”.

Następnie sięgnąwszy do papierośnicy Józefa Domaszki pan redaktor ciągnął:

Józef był nim zaskoczony i nieco przestraszony:

Owalny pan lekceważąco machnął ręką:

– Jacek może?...

Józef chrząknął i powiedział:

– Alor orewiderczi, gud baj, panie prezesie szanowny – szarmancko i swobodnie zawołał redaktor Fahrtouscheck – do miłego zobaczenia.

Że siui anszante, żeśmy doszli jak powiada poeta in medzijas res.

Che... che...

Molto gracje!...

Połączył się i usłyszał krótkie i szorstkie:

– Proszę.

– Kto pyta?

– Józef Domaszko.

– A skądże wiecie o tym? – zdziwił się Piotrowicz – przecież pierwszy numer wychodzi dopiero za dwa dni?!

– Czekajcie, kolego – przerwał Piotrowicz – jaki znów mój redaktor ekonomiczny?

– Gruby taki, pan... zaraz, mam tu jego kartę...

– Fahrtouscheck!? – ryknął Piotrowicz.

– Tak.

To jakiś dziwny poliglota...

– Ma to wydrukowane na bilecie.

Nic się nie zmienił – pomyślał – zawsze był taki awanturnik.

To był skandal!

– Nasz kochany pan Domaszko – mrugnął wesoło Weisblat – to ma w interesach angielską flegmę.

Inny pytałby, niepokoił się...

– No, ale już gadaj – przerwał mu Mech.

Weisblat przysunął krzesło:

– Eee, tam! – pogardliwie machnął ręką Mech.

– Jak to koks? – zdziwił się Domaszko.

– Kokaina...

– Ce, ce, ce – zacmokał Mech.

Domaszko zmarszczył czoło:

– Wwóz kokainy jest zakazany.

– Otóż to – potwierdził Weisblat – dlatego właśnie to jest interes.

– Nie ma o czym mówić – stanowczo pokręcił głową Domaszko – bo ja się na to nigdy nie zgodzę.

– Dlaczego? – zdumiał się Mech.

– Nie chcę o tym słyszeć.

– Oj, jaki pan dziwny – zaszeptał Mech – przecież żadnego niebezpieczeństwa „wsypy” nie ma.

Chodzi tylko o pieniądze.

Mech rozłożył ręce, jakby chciał powiedzieć: – to trudno, lecz Weisblat uśmiechnął się i zaczął tłumaczyć.

– O, i oszukiwanie wspólników! – wtrącił Józef.

– A powiedzże jakie dochody – zaszeptał Mech.

– 450 procent!

Nastało milczenie.

– No, rachunki chyba zechce pan sprawdzać? – zaszeptał Mech.

– Tylko dla porządku, tylko dla porządku – odpowiedział Domaszko z oburzeniem.

Niechętnie uścisnął ich ręce i wyszedł.