corpora: CEN

text:
W wyniku ostatniej zmiany prawa likwidacji ulegną małe urzędy skarbowe.

Ma to związek z powstaniem Krajowej Administracji Skarbowej - być może potrzebne będą redukcje, co odbije się właśnie na mniejszych placówkach.

Nowa instytucja zacznie działać od stycznia przyszłego roku, będzie stanowić połączenie urzędów i izb skarbowych z urzędami i izbami celnymi.

Zrozumiały jest zatem niepokój celników - obawiają się oni zamykania izb celnych, jednak jak deklaruje wiceminister finansów Marian Banaś - redukcje będą dotyczyć tylko sekcji skarbowej.

Związki zawodowe celników nie do końca jednak dowierzają słowom wiceministra, zgłaszając wiele uwag, wniosków i wątpliwości.

Jako że nowa instytucja nie jest jeszcze ukształtowana ostatecznie, jej twórcy będą dbać o kompromisowe rozwiązania.


corpora: wikisources-pl

text:
Z nietłómaczonych poezyi

Edgar Allan Poe

Gebethner i Wolff; Tygodnik Illustrowany 1909, nr 4, s. 74., Warszawa, 1909

TYGODNIK ILLUSTROWANY Nr 4

* * *

EDGAR ALLAN POE:

Z nietłómaczonych poezyi.

W setną rocznicę urodzin poety.

ZANTE.

Urocza wyspo, co najsłodsze miano

Od najczarowniejszego bierzesz kwiecia,

Ach!

iluż wspomnień jasnością różaną

Twój widok poi, jakby z pozaświecia,

Ilu chwil szczęścia zagasłego chwały,

Ilu umarłych nadziei promieni,

Ilu snów o dziewczęciu, co jaśniały.

— Już niema ich — na twoich wzgórz zieleni.

— Już niema — wszystko zmienia, wnika wszędzie

Magiczne słowo... czarów twych ponęty

Już niema dla mnie!

I odtąd mi będzie

Twój kwieciem bramowany brzeg — przeklęty!

Hyjacyntów wyspo!

Purpurowe Zante!

Isola d’Oro!

Fior di Levante!

DO HELENY.

Heleno!

dla mnie urok twój

Jest, jak te barki, co przed laty

Koiły ciężki drogi znój,

Cicho wędrowca w swoje światy

Niosąc przez wonne mórz bławaty.

Śród mórz bez końca błądziłbym,

Aleś mnie pieśnią swą — Najady,

Hyjacyntowym włosem swym

Pod sławy wwiodła strop — Hellady,

Oraz w świątynię mocy — Rzym.

W niszy, jak bóstwo stoisz ciche...

Jak w marmur, widzę cię zaklętą,

Z lampą z agatu — zażegniętą —

Ach — ty z tych krain jesteś, Psyche,

Które są Ziemią Świętą!

EULALIA.

Błądziłem sam jedynie,

W bólów i łez krainie...

Mój duch był, jak wód nieruchomych łono,

Dopóki piękna i słodka Eulalia

Nie została rumieniącą się mą narzeczoną.

Dopóki złotowłosa, młoda Eulalia

Nie została uśmiechniętą moją narzeczoną.

Ach!

nie tak migocą

Złote gwiazdy nocą,

Jak te blaski, które jasny wzrok jej da mi —

I nie tak drzew liście

Płoną uroczyście,

Kiedy je perłowo-srebrny blask miesięczny plami...

Nie równają się ze skromnej Eulalii

Nieporównanymi kędziorami...

Z jasnookiej, powiewnej Eulalii

Niedbałymi i kornymi kędziorami.

Bólu ni zwątpienia burz

Teraz — ach — nie zaznam już...

Z jej się ducha westchnienie dobywa głęboko

I przez wszystkie moje dni

Jasno, stale błyszczy mi

Astarte na błękicie, za chmurek powłoką...

Podczas gdy zawsze na jej drogiej Eulalii

Spoczywa macierzyńskie jej oko...

Podczas gdy zawsze na jej młodej Eulalii

Spoczywa fijołkowe je oko.

Przełożył z angielsk.

WŁ.

NAWROCKI.


text:
Bazar w języku perskim, tureckim i wogóle na Wschodzie (bazar, pazar) oznacza rynek, plac targowy, targowisko, targowicę, jak również dzień targowy.

Stryjkowski pisze: „W Turczech na bazarach, pospolitych rynkach, zacnych ludzi dzieje śpiewają“.

Polacy, przez stosunki handlowe i wojny ze Wschodem, przyjęli ten wyraz, oznaczając nim pierwotnie miejsce targu na żywność dla wojska w obozach.

Bazarnikami, bazarnicami i obazarnikami nazywano przekupniów wojsku towarzyszących czyli markietanów.

W powiecie Owruckim na Wołyniu jest miasteczko Bazar, a również nazwę taką nosi 5 wsi w Kongresówce.

Jedną z nich, o 3½ mili na zachód od Krasnegostawu położoną, założył król Jan III dla żon i dzieci żołnierzy, którzy z nim szli na wojnę, a które zwano „bazarkami“, że przedażą żywności i napitków w obozie się trudniły.

Król uwolnił mieszkańców tej wsi od pańszczyzny, tylko obowiązani byli utrzymywać porządek grodu w pobliskich Pilaszkowicach i służyć do posyłek ich dziedzicowi.


text:
←Pieśń XI Boska Komedia

Czyściec

←Pieśń XII Boska Komedia

Czyści


text:
CXXI.

Podobneś mi jest drzewo, ucieszę[1] się tobą,

Bo widzę, że, jak zemną, świat poczyna z tobą;

Jedne gałązki poschły, drugie precz odcięte,

Snać ci żal, że kiedy jest od ziemi przyjęte.

Tak zemną poczynają czasy zamierzone, 5

Że jedne zmysły gasną, drugie już zniszczone,

A często mi żal tego, ze świat oko widzi,

Bo kłopot serce trapi a żal żywot hydzi.

Myślęli co, nie pocznę, — pocznęli, nie sprawię,

Głowę troską a ręce próżną pracą bawię, 10

A kiedy się ku nocy wdzięcznym snom raduję,

Frasunk zwierzchnia pierzyną, żal poduszką czuję.

Panie, ty wiesz złości me[2], karz, niż weźmiesz z świata;

Bo, niżbyś tam wzgardzić miał, wolę z płaczem lata.

Wszakoż strzeż dusze mojej, by nie chciała tego, 15

Czemby naruszyć mogła majestatu twego.

Przypisy

↑ cieszę.

↑ moje.


text:
Wróg ludu

Akt I

Henryk Ibsen

Pokój w domu doktora Stockmanna.

Umeblowanie skromne, ale przyzwoite; oświetlenie wieczorne.

W ścianie po prawej stronie dwoje drzwi, z których dalsze prowadzą do przedpokoju, a bliższe do gabinetu doktora.

W przeciwległej ścianie, naprzeciw drzwi od przedpokoju, drzwi trzecie, prowadzące do dalszych pokoi; w środku po tej samej stronie piec, bliżej kanapa, nad nią zwierciadło, przed kanapą stół owalny, pokryty serwetą dywanową.

Na stole zapalona lampa.

W ścianie w głębi drzwi otwarte do jadalnego pokoju; przez nie widać stół nakryty i zapaloną lampę.

JOANNA, BILLING, potem BURMISTRZ, później HAUSTAD.

Billing siedzi w jadalnym pokoju, z serwetą pod brodą.

Joanna słoi przy stole i podaje mu talerz z dużym kawałkiem pieczeni.

Inne miejsca przy stole są próżne, stół jest w nieporządku, jak po skończonym posiłku.

JOANNA.

Gdy się pan spóźniasz o godzinę, musisz poprzestać na odgrzewanych potrawach.

BILLING.

(jedząc).

Przewyborne!

doskonałe!

JOANNA.

Pan wie, jak mój mąż dba o porządek domowy.

BILLING.

Ja też dlatego nie przychodzę wcześniej.

Mogę powiedzieć, że mi wszystko najlepiej smakuje, gdy mogę jeść sam jeden i bez przeszkody.

JOANNA.

Skoro tylko panu smakuje. (nasłuchuje).

Zdaje się, że idzie pański kolega.

BILLING.

Prawdopodobnie.

BURMISTRZ ST0CKMANN.

(w paltocie, z laską i kapeluszem w ręku).

Dobry wieczór, pani bratowo!

JOANNA.

(wchodząc z jadalni).

Ach!

to ty, szwagrze.

To ładnie z twojej strony.

Dobry wieczór, dobry wieczór!

BURMISTRZ.

Przechodziłem właśnie i... (spogląda ku drzwiom jadalni).

Aa!

macie gości?

JOANNA.

(nieco zmieszana).

Nie... to tylko tak wypadkowo. (szybko) A możeby szwagier co pozwolił?

BURMISTRZ.

Ja?

Nie, dziękuję.

Gorąca kolacya! — nie, to dla mnie niestrawne.

JOANNA.

Wyjątkowo... raz.

BURMISTRZ.

Nie; dziś muszę podziękować.

Poprzestaję na herbacie, zimnem mięsie i t. p. To zawsze... i trochę tańsze.

JOANNA.

(uśmiechając się).

Nie myślisz przecież, ażebyśmy z Ottonem byli rozrzutni.

BURMISTRZ.

Ty nie, bratowo; daleką jest odemnie myśl podobna.. (pokazuje na drzwi od gabinetu doktora).

Może go w domu niema?

JOANNA.

Poszedł się przejść z chłopcami po kolacyi.

BURMISTRZ.

(uśmiechając się).

Prawdopodobnie dla zdrowia. (słucha) To pewno on.

JOANNA.

Nie, to byłoby za prędko. (ktoś puka) Proszę.

HAUSTAD.

(wchodzi z przedpokoju).

JOANNA.

Witam, witam, panie redaktorze.

HAUSTAD.

Muszę przedewszystkiem prosić o przebaczenie.

Zatrzymano mnie w drukarni.

Dobry wieczór, panie burmistrzu.

BURMISTRZ.

(witą się trochę sztywno).

Do usług.

Pan zapewne w interesie?

HAUSTAD.

Po części.

Miało być w naszej gazecie...

BURMISTRZ.

Rozumiem.

Mój brat jest podobno czynnym współpracownikiem "Posła ludu".

HAUSTAD.

Jest tak łaskaw, że kiedy ma coś do powiedzenia, daje pierwszeństwo naszemu organowi.

JOANNA.

(do Haustada).

Ale może pan co pozwoli? (wskazuje pokój jadalny).

BURMISTRZ.

Nie mam mu wcale za złe, że odzywa się do tych czytelników, wśród których znajdzie największy oddźwięk.

Przytem ja, panie redaktorze, nie mam żadnego powodu niechęci do pańskiego dziennika.

HAUSTAD.

Tak się spodziewam.

BURMISTRZ.

W naszem mieście panuje dzielny duch, duch jawności — prawdziwie obywatelski, a to z powodu, że nas jednoczy przedsiębiorstwo, wszystkich zarówno obchodzące.

HAUSTAD.

Tak.

Zakład kąpielowy.

BURMISTRZ.

Właśnie.

Mamy ten nowy, wspaniały zakład kąpielowy.

Obaczysz, panie redaktorze, że zakład ten będzie najważniejszym czynnikiem dobrobytu naszego miasta.

To niezaprzeczone.

JOANNA.

Otton mówi to samo.

BURMISTRZ.

Jakże niezmiernym w przeciągu tych ostatnich lat kilku jest wzrost naszego miasta!

Ileż pieniędzy rozeszło się między

ludzi.

Wszędzie zajęcie, wszędzie życie.

Codzień wznoszą się nowe domy, grunta są coraz droższe.

HAUSTAD.

Każdy znajduje pracę.

BURMISTRZ.

Naturalnie.

Podatek na ubogich zmniejszył się w sposób bardzo zadawalający dla klas posiadających, a zmniejszy się jeszcze niezawodnie, skoro tylko będziemy mieli dobre lato.

Wielu obcych przybyszów, wielu chorych, którzy rozniosą sławę naszego

zakładu...

HAUSTAD.

I jak słyszałem, mamy najlepsze widoki.

BURMISTRZ.

Tak jest, jaknajlepsze.

Codzień przychodzą zamówienia na mieszkania i tym podobnie.

HAUSTAD.

W takim razie memoryał doktora przychodzi w sarnę porę.

BURMISTRZ.

Czy znowu panu napisał jaki artykuł?

HAUSTAD.

Napisał go jeszcze w zimie.

Zachwala w nim kąpiele i kreśli obraz wybornych tutejszych stosunków zdrowotnych.

Ale dotąd memoryał ten leży.

BURMISTRZ.

Zapewne był tam jaki kruczek?

HAUSTAD.

Wcale nie; myślałem tylko, że lepiej poczekać do wiosny, bo wówczas-to ludzie zaczynają myśleć o letniem pomieszczeniu.

BURMISTRZ.

Słusznie, słusznie, panie redaktorze.

JOANNA.

Otton jest niezmordowany, gdy chodzi o zakład.

HAUSTAD.

Bo też on właściwie jest jego twórcą.

BURMISTRZ.

On?...

No, tak, tak.

Obijają mi się często podobne zdania o uszy.

Zdaje mi się jednak, że ja także wziąłem w tem wielki udział,

JOANNA.

Niezawodnie.

Otton to ciągle powtarza.

HAUSTAD.

Temu nikt nie może zaprzeczyć, panie burmistrzu.

Pan całą tę rzecz przeprowadził, urządził praktycznie, wiedzą o tem wszyscy.

Chciałem tylko powiedzieć, że pierwsza myśl, pierwszy projekt pochodzi od doktora.

BURMISTRZ.

Tak; pomysłów nigdy nie brakło memu bratu...

Niestety!

Ale gdy o to idzie, ażeby je w czyn wprowadzić, potrzeba kogo innego, panie redaktorze.

Miałem prawo sądzić, że przynajmniej tu w domu...

JOANNA.

Ależ, kochany szwagrze...

HAUSTAD.

Jakże możesz pan myśleć, panie burmistrzu...

JOANNA

(wskazując pokój jadalny).

Proszę, panie redaktorze, bądź pan łaskaw tam przejść.

Mąż niezawodnie nadejdzie zaraz.

HAUSTAD.

Dziękuję...

Tylko maleńki kąsek. (wychodzi do jadalni).

BURMISTRZ

(ciszej).

To rzecz dziwna...

Ci ludzie gminnego pochodzenia... są zawsze bez taktu.

JOANNA.

O cóż tu idzie?

Możecie przecież z Ottonem podzielić się tą sławą.

BURMISTRZ.

Tak-by się zdawało.

Widocznie jednak nie wszyscy gotowi są do tego podziału.

JOANNA.

Któż to powiedział?

Zgadzacie się tak doskonale z Ottonem. (słucha).

Zdaje mi się, że on idzie.

(idzie do drzwi od przedpokoju i otwiera je).

BURMISTRZ, STOCKMANN, JOANNA, HOLSTER, FRYDERYK i WALTER.

STOCKMANN.

(za drzwiami ze śmiechem i hałasem).

Masz jeszcze jednego gościa, Joanno!

Jakże to wesoło!

Proszę, panie kapitanie.

Tak... palto tutaj, na haku...

Patrz, Joanno, zabrałem go gwałtem z ulicy.

Nie chciał na żaden sposób.

HOLSTER.

(wchodzi i wita się z Joanną).

STOCKMANN.

(we drzwiach).

Chodźcie, chłopcy.

No, teraz jesteście pewno zgłodniali, jak wilki.

Chodź, kapitanie, sprobujesz także naszej pieczeni. (ciągnie Holstera do jadalnego pokoju, idą tam także Fryderyk i Walter, przywitawszy się z burmistrzem).

JOANNA.

Ottonie, nie uważasz...

STOCKMANN.

(ogląda się ode drzwi).

Ach!

to ty, Janie! (ściska go za rękę).

Jakżem rad...

BURMISTRZ.

Niestety, mam tylko chwileczkę czasu...

STOCKMANN.

Głupstwo!

No, daj nam ponczu.

Nie zapomniałaś o ponczu, Joanno?

JOANNA.

Broń Boże!

Woda się gotuje. (idzie do jadalnego pokoju).

BURMISTRZ.

Poncz?

STOCKMANN.

Tak; siadaj tylko, obaczysz, jak nam będzie dobrze.

BURMISTRZ.

Dziękuję; nigdy nie uczestniczę w pijatyce.

STOCKMANN.

Tego przecież pijatyką nazwać nie można.

BURMISTRZ.

Zdaje mi się jednak... (zagląda do jadalni).

Rzecz zadziwiająca, jak tam szybko załatwiają się z prowiantami.

STOCKMANN.

(zacierając ręce).

Jak to przyjemnie patrzeć, gdy młodzi tak zajadają!

Zawsze przy apetycie.

Ja sam także się tem chwalę.

Bez jadła i napoju niema siły i energii.

Oto ludzie, Janie, którzy zbudują przyszłość, bo takie stare chłopcy, jak ty i ja...

BURMISTRZ.

Stare chłopcy!

No, no, zdaje mi się, że to burszowskie wyrażenie.

STOCKMANN.

Nie bierz-że tego tak poważnie.

Widzisz przecież, żem taki wesoły...

Czuję się niewymownie szczęśliwym w tem życiu ruchliwem, pełnem zajęcia.

W jakich pysznych czasach żyjemy!

To tak, jakby kształtował się wokoło nas świat na nowo.

BURMISTRZ.

Istotnie tak sądzisz?

STOCKMANN.

Ty nie możesz naturalnie tak dokładnie pojmować tego, jak ja.

Tyś przez całe życie nigdy stąd nie wyjeżdżał, a to wzrok przysłania.

Aleja, co tyle lat spędziłem na dalekiej północy, w zakącie, w którym rzadko miałem sposobność widzieć człowieka, coby mi podnioślejsze słowo powiedział...

Na mnie działa tutejsze powietrze, jak gdybym był przeniesiony do najruchliwszego, ogromnego miasta.

BURMISTRZ.

Hm!

ogromnego miasta!

STOCKMANN.

Wiem dobrze, iż tutejsze stosunki mogą się wydawać ciasne w porównaniu z wielu innemi.

Ale tu jest życie, ruch, rozwój, można walczyć, działać dla dobra innych.

A to najważniejsze. (woła) Joanno!

czy nie był tu listonosz?

JOANNA.

(z jadalni).

Nie.

STOCKMANN.

A przytem dobre położenie materyalne.

To się ceni, zwłaszcza, gdy kto, jak ja, poznał głód i biedę.

BURMISTRZ.

Ależ...

STOCKMANN.

Tak jest: głód, bo tam na północy było nam strasznie ciasno.

A tu — dobrobyt, obfitość.

Dziś na obiad naprzykład mieliśmy zwierzynę, no i na wieczór także.

Czy nie sprobujesz?

Niech - że ci przynajmniej pokażę.

Chodź!

BURMISTRZ.

Nie, nie, proszę cię,

STOCKMANN.

No, to chodź tam przynajmniej.

Zobacz, jaki ładny obrus.

BURMISTRZ.

Zauważyłem to.

STOCKMANN.

A te lampy?

Patrz, Joanna kupiła je z pieniędzy oszczędzonych z tych, jakie ma na utrzymanie domu.

Nie prawdaż?

takie rzeczy czynią dom miłym.

Stań no tutaj...

Nie, nie, nie tak...

To mi oświetlenie!

Doprawdy uważam, że u nas jest bardzo elegancko.

Czy nie?

BURMISTRZ.

Gdy środki na to pozwalają...

STOCKMANN.

Tak, mogę sobie na to pozwolić.

Joanna mówi, że zarabiam tyle prawie, ile potrzebujemy.

BURMISTRZ.

Prawie!

ach!...

STOCKMANN.

Ale człowiek nauki musi żyć trochę wykwintnie.

BURMISTRZ.

Hm!

hm!

STOCKMANN.

A przytem, Janie, ja doprawdy nie robię niepotrzebnych wydatków.

Tylko nie mogę odmówić sobie przyjemności gromadzenia koło siebie ludzi.

Jest to dla mnie potrzebą.

Ja, co tak długo byłem pozbawiony towarzystwa, muszę widzieć twarze wesołe, młode, żądne działania, i tacy są ci wszyscy, którzy tam tak dzielnie zajadają.

Chciałbym, ażebyś bliżej poznał tego Haustada.

BURMISTRZ.

Haustad — ach!

prawda, mówił mi, że w tych dniach znowu w jego piśmie ukaże się twój artykuł.

STOCKMANN.

Mój?

BURMISTRZ.

Tak, o kąpielach.

Napisałeś go jeszcze w zimie.

STOCKMANN.

Ach!

ten... tak, tak... ale na teraz drukować go nie chcę.

BURMISTRZ.

Nie?

Ja przeciwnie sądzę, że teraz jest on właśnie na czasie.

STOCKMANN.

Miałbyś słuszność w zwykłych okolicznościach. (chodzi po pokoju).

BURMISTRZ.

(przypatrując mu się).

Jakież to być mogą okoliczności niezwykle?

STOCKMANN

(przystając).

Nie mogę ci tego powiedzieć w tej chwili, Janie, ani też dziś wieczór.

Być może, wypadną okoliczności nadzwyczajne, a może też wszystko zostanie po dawnemu.

Najprędzej będzie to tylko wytwór wyobraźni.

BURMISTRZ.

Cóż to za zagadki?

Czy jest coś takiego, czego mi nie chcesz wyjawić?

Zdaje mi się jednak, że jako dyrektor zakładu kąpielowego...

STOCKMANN.

A ja znów sądzę, że jako...

Nie, Janie... na cóż sobie mamy wzajemnie skakać do oczów?...

BURMISTRZ.

Nie maro zwyczaju skakać ludziom do oczów, jak się dobitnie wyrażasz.

Żądam jednak jaknajwyraźniej, ażeby wykonywane były wszystkie rozporządzenia, tyczące się interesów zakładu.

Nie mogę pozwolić na żadne krzywe drogi.

STOCKMANN.

Alboż kiedy chodziłem krzywemi drogami?

BURMISTRZ.

Masz w każdym razie wrodzony pociąg do chodzenia własną drogą, co w porządnem zbiorowem działaniu jest niewłaściwem w zupełności.

Jednostka musi się poddać ogółowi, czyli, mówiąc wyraźniej, uchwałom, nad któremi z woli ogółu ma czuwać.

STOCKMANN.

Być może, ale cóż mnie to obchodzi?

BURMISTRZ.

Otóż zdaje mi się, kochany Ottonie, że tego nigdy nauczyć się nie możesz.

Uważaj jednak, ażebyś tego nie pożałował wcześniej lub później.

Ostrzegłem cię.

Teraz bywaj zdrów.

STOCKMANN.

Czyś oszalał?

Jesteś na fałszywym tropie.

BURMISTRZ.

Ja na fałszywym tropie?

Na przyszłość nie będę sobie tego pozwalał, skoro ty... (kłania sie w stronę jadalnego pokoju).

Adieu, pani bratowo.

Wybaczcie, panowie. (wychodzi).

STOCKMAN, JOANNA, później HAUSTAD, BILLING, FRYDERYK i WALTER.

JOANNA.

(wchodząc).

Odszedł?

STOCKMANN.

Bardzo rozgniewany.

JOANNA.

Ottonie, cóżeś mu znowu zrobił?

STOCKMANN.

Nic wcale.

Nie może przecież żądać, ażebym mu składał rachunki przed czasem.

JOANNA.

Z czego rachunki?

STOCKMANN.

Hm!

hm!

Dajmy temu pokój...

Dziwna rzecz, że ten listonosz nie przychodzi.(Haustad, Billing i Holster, wstawszy od stołu, wchodzą do pokoju, wkrótce potem przyclwdzą Fryderyk i Walter).

BILLING.

(przeciągając się).

Po takiej wieczerzy człowiek czuje się jakby odrodzonym.

HAUSTAD.

Zdaje się, że pan burmistrz nie był dziś w dobrem usposobieniu.

STOCKMANN.

To pochodzi z żołądka.

On źle trawi.

HAUSTAD.

Masz pan słuszność, zwłaszcza że "Poseł ludu" leży mu na wątrobie.

JOANNA.

Myślę, żeś się pan z nim obszedł wcale znośnie.

HAUSTAD.

No, tak, w gruncie jednak jesteśmy ciągle na stopie zbrojnego pokoju.

BILLING.

Zbrojny pokój.

Tak, to najwłaściwsze wyrażenie.

STOCKMANN.

Nie zapominajmy, że mój brat jest kawalerem.

Biedak nie ma ogniska, w którem byłoby mu dobrze.

Wiekuiście tylko interesy.

Da tego ta herbata.

Jest to prawie jedyny jego napój...

No, teraz, dzieci, przysuńmy krzesła do stołu...

Zaraz będzie poncz.

JOANNA.

(idąc do jadalnego pokoju).

Zaraz, zaraz.

STOCKMANN.

Proszę, kapitanie, siadaj tu przy mnie na kanapie.

Taki rzadki gość...

Siadajcie, panowie. (wszyscy siadają wkoło stołu.

Pani Stockmann przynosi tacą z maszynką do herbaty, szklankami i t.

p.).

JOANNA.

Tu jest arak, tu rum, tu koniak.

Niech każdy sobie usłuży.

STOCKMANN.

(biorąc szklankę).

Tak zrobimy.

A teraz cygara.

Fryderyku, wiesz, gdzie stoją, a ty, Walterze, przynieś mi fajkę. (chłopcy idą do pokoju na prawo).

Posądzam Fryderyka, że mi kiedyniekiedy zwędzi cygaro, ale udaję, żem tego nie zauważył. (chłopcy przynoszą to, po co ich posłano).

Bierzcie, panowie.

Co do mnie, trzymam się fajki.

Ta oto była mi towarzyszką w wielu burzliwych podróżach na północy. (nakłada ją)....

Taki wygodny ciepły pokój jest doprawdy milszy od burz i wichrów.

JOANNA.

(haftując).

Kiedyż pan wypływa, panie kapitanie?

HOLSTER.

Już prawdopodobnie w przyszłym tygodniu.

JOANNA.

Płyniesz pan do Ameryki?

HOLSTER.

Tak, pani doktorowo.

BILLING.

Nie będziesz pan brał udziału w wyborach?

HOLSTER.

Więc znowu będą wybory?

BILLING.

Pan tego nie wiesz?

HOLSTER.

Nie; temi rzeczami wcale się nie zajmuję.

BILLING.

Nie obchodzi pana polityka?

HOLSTER.

Nie znam się na niej.

BILLING.

Ja również; ale trzeba przecież korzystać z praw wyborcy.

HOLSTER.

Jakto?

ci korzystać z nich mają, co wcale nie rozumieją, o co chodzi?

BILLING.

Nie rozumieją wcale?

Co chcesz pan powiedzieć?

Społeczeństwo jest podobne do okrętu: wszyscy na pokładzie muszą brać udział w jego kierowaniu.

HOLSTER.

Na lądzie może to być dobrem; ale na pokładzie doprowadziłoby do złych rezultatów.

HAUSTAD.

Dziwna rzecz, że większa część marynarzy tak się obojętnie zachowuje względem spraw publicznych.

BILLING.

To szczególne.

STOCKMANN.

Marynarze podobni są do wędrownych ptaków: wszędzie czują się u siebie.

Ale zato my musimy, panie redaktorze, tem silniej do tych spraw rękę przykładać.

Czy jutrzejszy "Poseł ludu" będzie zawierał coś zajmującego?

HAUSTAD.

Ma się rozumieć; jednak nie są to rzeczy lokalne.

Zato pojutrze zamierzam drukować pański artykuł.

STOCKMANN.

Ach!

ten artykuł...

Z nim musisz się pan jeszcze wstrzymać.

HAUSTAD.

Tak?

A właśnie teraz mamy tyle miejsca, i według mego zdania, jest to czas najwłaściwszy.

STOCKMANN.

Tak, tak, możesz pan mieć słuszność, musimy jednak parę dni poczekać.

Później powiem panu przyczynę.

CIŻ i PETRA.

PETRA.

(w płaszczu i kapeluszu, z paczką zeszytów pod pachą, wchodzi z przedpokoju).

Dobry wieczór.

STOCKMANN.

Dobry wieczór, Petro, przyszłaś wreszcie.

(Witają się wszyscy, Petra Madzie swoje rzeczy i kajety na stołku przy drzwiach).

PETRA.

Jak tu miło!

STOCKMANN.

Brakowało nam ciebie.

BILLING.

(z zapałem).

Czy mogę pani szklankę ponczu przyrządzić.

PETRA.

(zbliżając się do stołu).

Dziękuję, wolę uczynić to sama.

Robisz mi pan zawsze za mocny...

Ale prawda... ojcze, mam dla ciebie list (szuka przy rzeczach położonych na krześle).

STOCKMANN.

List?

Od kogo?

PETRA.

(szukając w kieszeni płaszczyka).

Dał mi go listonosz, gdym szła do szkoły.

STOCKMANN.

(powstaje i zbliża się do niej).

I teraz oddajesz mi go dopiero?

PETRA.

Nie miałam doprawdy czasu, wracać z nim do domu.

Proszę, oto jest.

STOCKMANN.

(biorąc list z żywością).

Daj dziecko, daj, niech zobaczę (patrzy na adres).

A dobrze.

JOANNA.

Czy to list, któregoś oczekiwał?

STOCKMANN.

Tak...

Muszę zaraz...

Daj mi światła, Joanno.

JOANNA.

Masz zapaloną lampę na biurku.

STOCKMANN.

Dobrze, dobrze.

Wybaczcie na chwilkę. (wychodzi prawą stroną).

POPRZEDNI bez STOCKMANA.

PETRA.

Mamo, co to być może?

JOANNA.

Nic nie wiem.

W ostatnich dniach, ojciec.

ciągle się pytał o listonosza.

BILLING.

Prawdopodobnie, idzie o jakiego sławnego, kąpielowego przybysza z Niemiec lub Anglii.

PETRA.

Biedny ojciec.

Właściwie pracuje on za wiele (przyrządza sobie poncz).

Ach!

jak mi będzie smakować!

HAUSTAD.

Czy pani dziś miała lekcye w szkole wieczornej?

PETRA.

(pijąc).

Tak, dwie godziny.

BILLING.

A rano, cztery godziny, na pensyi?

PETRA.

(siadając przy stole).

Pięć.

JOANNA.

I widzę, masz jeszcze zeszyty do poprawienia.

PETRA.

Całą pakę.

HOLSTER.

Zdaje mi się, że pani także ma za wiele roboty.

PETRA.

Tak, i to mnie cieszy.

Potem jest się strasznie zmęczoną.

BILLING.

I pani to lubi?

PETRA.

Niezawodnie.

Śpię potem paradnie.

WALTER.

Musisz ty mieć wiele grzechów na sumieniu, Petro?

PETRA.

Grzechów?

WALTER.

Tak, skoro tak pracujesz.

Kaznodzieja mówił przecież, że praca jest karą za grzechy.

FRYDERYK.

(z wyrazem zamyślenia).

Jakiś ty głupi, że wierzysz w takie rzeczy.

JOANNA.

No, no, Fryderyku.

BILLING.

(śmiejąc się).

To doskonałe.

HAUSTAD.

A ty, Walterze, nie chciałbyś pracować?

WALTER.

Nie, doprawdy.

HAUSTAD.

Więc cóż z ciebie będzie?

WALTER.

Chciałbym być najlepiej wikingiem.

FRYDERYK.

Ależ wikingi byli poganami.

WALTER.

A czy ja, nie mógłbym być poganinem?

BILLING.

Na tym punkcie, zgadzam się z tobą, Walterze, i mówię to samo.

JOANNA.

(daje mu znaki).

A jednakże pan z pewnością takim nie jest.

BILLING.

Doprawdy, że tak.

Jestem poganinem i szczycę się tem.

Obaczycie państwo, że wkrótce wszyscy, ile nas jest, będziemy znowu poganami.

WALTER.

A wówczas, wolno nam będzie robić wszystko, co nam się podoba.

BILLING.

Co do tego, widzisz, Walterze...

JOANNA.

No, idźcie już dzieci, pewno musicie przygotować się do szkoły.

FRYDERYK.

Chciałbym jeszcze choć chwilkę pozostać.

JOANNA.

Ty także, idźcie Obadwaj.

(Chłopcy mówią dobranoc i wychodzą na lewo).

HAUSTAD.

Pani myśli naprawdę, że to dla chłopców szkodliwe słyszeć takie rzeczy.

JOANNA.

Ja nie wiem... w każdym razie jest mi to przykro.

PETRA.

Ależ mamo, kłopoczesz się zbytecznie.

JOANNA.

Być może, ale ja tego nie lubię, zwłaszcza też tu w domu.

PETRA.

Więc nieprawda w domu, i w szkole?

W domu się nie powinno mówić, a w szkole okłamuje się dzieci.

HAUSTAD.

Pani kłamać musi?

PETRA.

Tak.

Niech pan pomyśli, że musimy mówić wiele rzeczy, w które sami nie wierzymy.

BILLING.

Niewątpliwie.

PETRA.

Gdybym tylko miała środki, sama założyłabym szkołę i tam byłoby inaczej.

BILLING.

O, co się tyczy środków...

HOLSTER.

Jeśli pani to mówi na prawdę, oddam pani do rozporządzenia duży pokój.

Mój dom cały prawie stoi pusty; a na dole, znajduje się obszerna jadalnia, która...

PETRA.

(z uśmiechem).

Dziękuje bardzo, panie kapitanie, ale z tego nic być nie może.

HAUSTAD.

Nie, spodziewam się, że panna Petra będzie kiedyś dziennikarką...

A propos, czy pani już przeczytała powieść angielską, którą obiecałaś dla nas przetłómaczyć?

PETRA.

Jeszcze nie, ale tłómaczenie otrzyma pan w czasie właściwym.

STOCKMANN, JOANNA, PETRA, HOLSTER, HAUSTAD, BILLING poźniej FRYDERYK i WALTER.

STOCKMANN.

(wstrząsając listem).

Oto rzecz, która cale miasto poruszy.

To dopiero nowina.

BILLING.

Nowina?

JOANNA.

Cóż to za nowina?

STOCKMANN.

Wielkie odkrycie, Joanno.

HAUSTAD.

Odkrycie!

JOANNA.

I tyś je zrobił?

STOCKMANN.

Ja, ja, (przechadza się tu i tam).

Teraz mogą sobie mówić, że to są moje przywidzenia — przywidzenia i wyjątkowe fakty, Ale strzedz się będą, ha!

ha!

strzedz się będą.

PETRA.

O cóż to idzie, ojcze?

STOCKMANN.

Cierpliwości.

— Dowiecie się wszystkiego.

Szkoda, że niema tu już mego brata.

Otóż to pokazuje się, że my wszyscy błądzimy, jak ślepe robaki ziemne.

HAUSTAD.

Ale, co pan przez to rozumie, panie doktorze?

STOCKMANN.

(stając przy stole).

Panuje przecież powszechne mniemanie, że nasze miasto, jest absolutnie zdrową miejscowością.

HAUSTAD.

Rozumie się.

STOCKMANN.

Nadzwyczaj zdrową miejscowością, którą zarówno chorym jak zdrowym gorąco polecać można.

JOANNA.

No tak, Ottonie.

STOCKMANN.

Jako takie, chwaliliśmy je przed całym światem.

Ja sam pisałem o tem broszury i artykuły po artykułach, w "Pośle luda".

HAUSTAD.

No, tak, i cóż dalej?

STOCKMANN.

A zakład kąpielowy nazywaliśmy nerwem, pulsem miasta i Bóg wie czem jeszcze...

BILLING.

Tak jest, w chwili zapału uczciłem go sam nazwą bijącego serca.

STOCKMANN.

Przypominam sobie.

Czy wiecie jednak, czem w rzeczywistości jest ten wielki, wspaniały, umiłowany zakład, który tyle kosztował?

Czy wiecie, czem on jest?

HAUSTAD.

Czemże?

JOANNA.

Powiedz-że już raz.

STOCKMANN.

Ten cały zakład jest siedliskiem zarazy.

PETRA.

Zakład kąpielowy, ojcze?

JOANNA

(jednocześnie).

Nasze kąpiele?

'HAUSTAD'

(tak samo).

Ależ panie doktorze!

BILLING.

Niepodobna!

STOCKMANN.

Cały ten zakład, powiadam, jest zatrutą dziurą w najwyższym stopniu szkodliwą.

Cały brud z fabryk położonych w Mühlthalu, które wydają do koła woń tak okropną, przesącza się do rur prowadzących wodę do zbiorników i ten sam przeklęty, trujący brud, ukazuje się także na wybrzeżu.

HOLSTER.

Tam gdzie są kąpiele morskie?

STOCKMANN.

Tam właśnie.

HAUSTAD.

Skądże pan wie o tem tak dokładnie, panie doktorze?

STOCKMANN.

Zbadałem te okoliczności o ile można gruntownie.

Och!

oddawna już podejrzy wałem coś podobnego.

Zeszłego lata, zdarzyły się pomiędzy gośćmi kąpielowemi, liczne wypadki bardzo zastanawiających chorób, tyfusu, gastrycznych gorączek...

JOANNA.

Ach!

przypominam sobie.

STOCKMANN.

Sądziliśmy wówczas, że te choroby zostały tu zawleczone.

Później jednak — w zimie, wpadłem na inny pomyśli poddałem wodę ścisłemu rozbiorowi.

JOANNA.

Więc to dlatego pracowałeś tak niezmordowanie?

STOCKMANN

(z uśmiechem).

Niezmordowanie!

możesz to powiedzieć, Joanno.

Ale tutaj, brakło mi środków naukowych, posłałem więc próbki naszej wody do picia i wody morskiej, do uniwersytetu ażeby znakomity chemik, Nissen, dokonał ich analizy,

HAUSTAD.

I odebrałeś pan wiadomość!

STOCKMANN

(pokazując list).

Tu ją mam.

Okazało się dowodnie, że w wodzie znajdują się materye organiczne — miliony bakteryj.

Wystawić sobie łatwo, jakie to szkodliwe, zarówno przy piciu wody, jak przy kąpieli.

To szczęście, żeś się o tem we właściwym czasie przekonał.

STOCKMANN.

Nieprawdaż?

HAUSTAD.

I cóż pan teraz zamierza, panie doktorze?

STOCKMANN.

Naturalnie, starać się o zdrową wodę.

HAUSTAD.

A czy to możliwe?

STOCKMANN.

Musi być możliwe, inaczej cały zakład przepadnie..

Niema co mówić, ja już obmyśliłem wszystko, co trzeba zrobić.

JOANNA.

Że też Ottonie, trzymałeś to w tajemnicy przed nami.

STOCKMANN.

Miałem to może w całem mieście roztrąbię, zanim sam byłem pewny swego?

To byłoby szaleństwem.

PETRA.

Nam przecież mogłeś powiedzieć.

STOCKMANN.

Nikomu na świecie.

Jutro za to, możesz iść do "starego lisa".

JOANNA.

Ależ, Ottonie.

No to do starego dziadka.

Ten dopiero otworzy wielkie oczy.

Jemu się zawsze zdaje, że nie jestem dość zdolny, no i wielu innych tak sądzi — zauważyłem to dobrze.

Zobaczą teraz dobrzy ludkowie, zobaczą (chodzi zacierając race).

Dopieroż to będzie zamięszanie, Joanno.

Wszystkie rury wodne muszą być przełożone.

HAUSTAD

(powstając).

Wszystkie rury wodne.

STOCKMANN.

Ma się rozumieć.

Są położone za nizko.

Powinny być daleko wyżej.

PETRA.

Pokazało się więc, że miałeś słuszność.

STOCKMANN.

Ach!

przypominasz sobie, Petro, — pisałem przeciw projektowi, gdy je miano układać.

Wówczas jednak słuchać mnie nie chciano.

Bądźcie przekonani, że teraz nie osłodziłem pigułki ojcom miasta — naturalnie, wobec administracyi zakładu, wykazuję stan rzeczy obszernie.

Już cały tydzień mój memoryał leży gotowy, czekałem tylko na to (pokazuje list).

Ale teraz prześlę im dokument (idzie do swego pokoju i powraca zaraz z papierami).

Patrzcie, cztery drobno zapisane arkusze!

Dodaję do tego list sławnego chemika...

Daj mi jaką gazetę, Joanno.

Coś do obwinięcia... dobrze... tak oto... i daj to służącej, niech zaraz odniesie do burmistrza.

JOANNA

(wychodzi z pakietem do jadalnego pokoju).

PETRA.

Co też stryj Jan na to powie?

STOCKMANN.

Cóż powiedzieć może?

Rad będzie z całego serca, że tak ważna rzecz na jaw wyszła.

HAUSTAD.

Czy niema pan co przeciw temu, panie doktorze, ażebym w "Pośle" umieścił wzmiankę o tem odkryciu.

STOCKMANN.

Owszem, będę panu wdzięczny.

HAUSTAD.

Jest rzeczą pożądaną, ażeby publiczność jak najprędzej dowiedziała się o tem.

STOCKMANN.

Niezawodnie.

'JOANNA'

(wracając).

Już posiałam.

BILLING.

Doprawdy, panie doktorze, stałeś się od roku pierwszym obywatelem w mieście.

'STOCKMANN'

(chodzi po pokoju zadowolony).

Ach!

cóż znowu.

Spełniłem tylko obowiązek.

Byłem szczęśliwym odkrywcą, niczem więcej; a przytem...

BILLING.

Czy panowie nie sądzą, że miasto powinno wyprawić pochód z pochodniami doktorowi Stockmannowi.

HAUSTAD.

Myśl szczęśliwa!

Zajmijmy się tem.

BILLING.

Jeszcze dziś wieczór postarajmy się złożyć komitet.

Może drukarz Thomsen — i pan — i ja — i inni.

STOCKMANN.

Ależ moi drodzy, dajcież pokój podobnym dzieciństwom.

HAUSTAD.

Ależ, panie doktorze, kto się tak zasłużył rodzinnemu miastu...

STOCKMANN.

Nie, nie, słyszeć nawet nie chcę o takich rzeczach...

Gdyby nawet administracya kąpielowa chciała mi powiększyć pensyę, nie przyjąłbym.

Joanno, słowo ci daję, żebym nie przyjął.

JOANNA.

Miałbyś słuszność, Ottonie.

PETRA

(podnosząc szklankę).

Za twoje zdrowie, ojcze.

HAUSTAD, BILLING.

Zdrowie twoje, panie doktorze (trącają się ze Stockmannem).

HOLSTER

(trącając się ze Stockmannem).

Oby twoje odkrycie przyniosło ci wiele radości!

STOCKMANN.

Dziękuję, dziękuję, przyjaciele.

Czuję się prawdziwie szczęśliwym.

Jak błogiem jest poczucie, że się czemś przysłużyło prawdziwie Ojczyznie i współobywatelom.

Wiwat!

Joanno (chwyta ją wpół i walcuje z nią po pokoju, Pani Stockmann krzyczy i usiłuje uwolnić się z jego rąk.

Śmiechy i krzyki.

Fryderyk i Walter zwabieni hałasem zaglądają przez drzwi swego pokoju).

Akt II


text:
←Sobota Pamiętnik pani Hanki

Sobota, wieczorem

Gdybym umiała pisać dramaty, ta scena, która odbyła się między mną i Jackiem, wywarłaby w teatrze wręcz kolosalne wrażenie.

Więc najpierw jego wejście.

Wrócił zmieniony nie do poznania: blady, z sińcami pod oczyma i z rozpaczą w spojrzeniu.

Nawet w jego ubraniu zdawał się odzwierciedlać stan ostatecznego przygnębienia, w jakim się znajdował.

Nie przywitał mnie zwykłymi słowami, lecz usiadł ciężko na fotelu, opuścił głowę i przez dłuższą chwilę milczał, nerwowo gniotąc palce.

Czyż mógł przypuszczać, że właśnie teraz, gdy stracił wszelkie nadzieje, gdy zjawił się, by zakomunikować mi, że nie znajduje już żadnego ratunku ani dla siebie, ani dla naszego małżeństwa, właśnie u mnie, u swojej żony, znajdzie i pomoc, i ratunek, i radę!

Zaczął mówić głosem cichym, przerywanym, głuchym:

– Moja Hanko...

Więc stało się...

Kobieta, o której ci mówiłem, ujawniła wreszcie motywy swych żądań.

Musisz być przygotowana na wszystko najgorsze...

Postawiła mi tego rodzaju warunki, których przyjąć ani wypełnić nie mogę.

Nie chcę mieć przed tobą tajemnic.

Okazało się, że bynajmniej nie zależy jej na mnie.

Fakt, który kiedyś związał mnie z nią, pragnie wyzyskać dla zmuszenia mnie do spełnienia czynu najpodlejszego...

Zażądała, bym jej milczenie opłacił kradzieżą tajnych dokumentów państwowych.

Ponieważ nie tylko nie mogę przez moment bodaj zastanawiać się nad tą haniebną propozycją, ale uważam za swój obowiązek natychmiast zawiadomić władze o tym, że ta kobieta jest niebezpieczną agentką obcego wywiadu, trzeba, byś była przygotowana na wszystkie konsekwencje.

Jeżeli nie złożyłem dotychczas doniesienia, uczyniłem to dlatego, że chciałem uprzedzić ciebie.

Usta mu drżały, gdy to mówił.

Przetarł dłonią czoło i dodał:

– Jeszcze dzisiaj ta... pani zostanie aresztowana.

Nie mam wszakże przeciw niej żadnych dowodów.

Zapewniała mnie, że od dawna zabezpieczyła się przed tą ewentualnością.

I mam wrażenie, że mówiła prawdę.

Moje doniesienie przedstawi władzom jako nieudolną próbę zemsty, jako nieuczciwy i naiwny sposób pozbycia się... prawowitej żony, domagającej się mego powrotu do niej.

Jeżeli jej uwierzą, a muszą uwierzyć nie mając żadnych dowodów jej winy, zostanie zwolniona, natomiast ja... znajdę się w więzieniu pod zarzutem bigamii oraz fałszywego oskarżenia.

Podniósł na mnie oczy.

– Znajdę się w więzieniu i będę skazany.

Otóż, przewidując to wszystko, a raczej widząc dokładnie, że inaczej ta rzecz nie może być rozwiązana, znajdę dla siebie inne... wyjście.

Nie o mnie jednak chodzi, lecz o ciebie...

Skandal i kompromitacja nie dadzą się odsunąć.

Trzeba jednak znaleźć sposób, który by chociażby do pewnego stopnia osłonił ciebie.

Osobiście nie znajduję takiego sposobu.

Może ogłosić już dzisiaj wśród znajomych, że ze mną zerwałaś...

Może dobrze byłoby, gdybyś wyjechała na dłuższy czas za granicę...

Nie wiem.

Postąpisz najsłuszniej, gdy udasz się do swego ojca i opowiesz mu wszystko.

Twój ojciec jest człowiekiem rozumnym.

Sądzę, że da ci najlepszą radę.

– Czyś może mówił już z nim?... – zapytałam z niepokojem.

Przecząco potrząsnął głową.

– Nie.

Nie mówiłem, chociaż tak należało zrobić.

Zabrakło mi jednak odwagi.

Nie proszę ani jego, ani ciebie o przebaczenie, gdyż wiem, że na nie nie zasłużyłem i że go nie otrzymam.

Moje rachunki zresztą są skończone.

Wielką cenę zapłacę za karygodny błąd mojej młodości.

Ale zdaję sobie doskonale sprawę, że takie błędy muszą być najsurowiej karane.

Dopiero dzisiaj zrozumiałem, dlaczego ta kobieta została moją kochanką, a następnie uwikłała mnie w małżeństwo.

Już wtedy była szpiegiem i użyła mnie jako prostodusznego głupca, który ułatwił jej dostęp do ludzi z dyplomacji.

Prawdopodobnie, wykorzystując sytuację, szperała również w tajnych papierach powierzonych mi do przewiezienia.

Porzuciła mnie, gdy stałem się dla niej bezużyteczny, a teraz wróciła, gdy miała nadzieję wyszantażować ode mnie nowe tajemnice państwowe.

Mniejsza zresztą o to...

Powtarzam, że to moje rachunki i że ja je zapłacę...

Chodzi o ciebie.

Ta podła kobieta groziła mi bowiem, że i ciebie potrafi wciągnąć w tę brudną aferę.

Oczywiście nie wierzę jej wcale.

Istnieją jednak pozory, które mogą jej oskarżeniom nadać kształt prawdopodobieństwa.

Wszystkiemu winien twój nieszczęsny wyjazd do Krynicy...

– Mój wyjazd?

– Tak.

Poznałaś ją tam, nie wiedząc, że masz do czynienia z kobietą, która nas rozdziela.

Ponieważ zaś w Krynicy, jak ona utrzymuje, ktoś rewidował jej pokój, ta kobieta twierdzi, że ty to zrobiłaś w zmowie ze mną.

To nędzne oszczerstwo, ale by uniknąć potrzeby tłumaczenia się, najlepiej chyba zrobisz wyjeżdżając na dłuższy czas za granicę i nie zostawiając tu adresu.

Kobietą, o której mówię, jest miss Elisabeth Normann.

Skinęłam głową.

– Wiem o tym.

– Wiesz? – zdziwił się.

– Domyśliłaś się?...

– O nie.

Od początku uważałam tę sprawę za zbyt poważną, bym miała się opierać na domysłach.

Wiem, wiem dokładnie, kim jest i kim była kobieta podająca za Elisabeth Normann.

– Nic nie rozumiem.

– To całkiem jasne.

Czy mogłeś sądzić, że usłyszawszy twoje wyznanie, opuszczę ręce i zostawię rzeczy ich własnemu biegowi?...

Nie, mój drogi.

Postanowiłam działać, i to działać najenergiczniej.

Natychmiast zwróciłam się do brukselskiego biura detektywów i dzięki temu obecnie wcale nie jesteśmy bezbronni.

– Jak to?

Co ty mówisz?

Zwróciłaś się do biura detektywów?

– Naturalnie – spojrzałam nań triumfująco.

– I tylko dlatego możemy dzisiaj nie obawiać się tej kobiety.

– Dlaczego jednak nigdy nie wspomniałaś mi o tym?

– Wolałam działać na własną rękę.

I, jak się okazało, postąpiłam słusznie.

Zdaje ci się na przykład, że nie masz żadnego dowodu na to, że ona jest szpiegiem.

Ale za to ja mam te dowody.

Więcej niż dowody.

Mam świadka, który słyszał na własne uszy, gdy przyznawała się do szpiegostwa.

I gdy żądała od ciebie dostarczenia tajnych dokumentów.

Ja zresztą wysłuchałam również tej rozmowy w całości.

Tu opowiedziałam Jackowi wszystko, z tą jedynie drobną zmianą, że nie wspomniałam o współpracy stryja Albina ani o tym, że z kimkolwiek rozmawiałam o sprawie.

Trudno mi opisać zdziwienie i radość Jacka.

Wypytywał o szczegóły i pełen był podziwu dla mojej przedsiębiorczości.

Gdy skończyłam, zasmucił się jednak znowu.

– No, tak.

To pod wieloma względami ułatwia mi sytuację.

W każdym razie wystarczy do unieszkodliwienia jej jako szpiega.

Nie zamknie jej jednak ust w sprawie bigamii.

Potrząsnęłam głową.

– Ja na tę rzecz patrzę bardziej optymistycznie.

Zarówno detektyw, który ją śledził, jak i ja jesteśmy zdania, że ona nie posiada wcale świadectwa ślubu.

Albo będzie posiadała świadectwo sfałszowane.

Przecież powiedziała ci wyraźnie, że gotowa jest stwierdzić na piśmie fakt, że brałeś ślub odurzony narkotykiem.

Sam mi wspomniałeś, że byłeś wówczas pijany.

Czy ty jesteś pewny, że nie wmówiono w ciebie tego ślubu?

Jeżeli ona już wówczas była szpiegiem, a wydaje mi się to rzeczą zupełnie pewną, prawdopodobnie miała wspólników, którzy cię otaczali i którzy wmówili w ciebie, że zostałeś jej mężem.

Jacek wzruszył ramionami.

– To jest absurd.

Niestety, to jest absurd.

Byłem wprawdzie pijany, nie na tyle jednak, by nie pamiętać zawarcia i podpisania aktu w urzędzie stanu cywilnego.

Zresztą pamiętam również dokument stwierdzający, że jesteśmy małżeństwem.

Na podstawie tego dokumentu otrzymaliśmy wspólną kabinę na okręcie i później meldowaliśmy się w Hiszpanii.

Właściwie te formalności załatwiała właśnie ona.

Nie, co do tego nie ma co się łudzić.

– Więc gdyby nawet tak było – powiedziałam.

– Można zawsze przyjść do niej i zaproponować układ: ona wyda świadectwo ślubu i zgodę na rozwód, w zamian za co będzie mogła swobodnie odjechać.

Przecież bardziej jej będzie zależało na własnej wolności niż na dokuczaniu tobie i mnie.

– Zapewne – przyznał Jacek.

– Nie wolno mi jednak tak postąpić.

– Dlaczego nie wolno?

– Dlatego, kochanie, że moim obowiązkiem jest unieszkodliwienie szpiega, działającego przeciw Polsce.

– Chyba oszalałeś?!

Skoro wyjedzie, nie będzie mogła szkodzić Polsce.

– Do pewnego stopnia.

Nie wiemy wszakże, czy już nie zdążyła zebrać tu jakichś ważnych wiadomości.

Nie mam prawa dla ratowania siebie, a nawet dla ratowania twojej opinii biernie patrzeć na szkodę wyrządzaną państwu.

Nie, kochanie.

Co do tego, nie może być dyskusji.

Byłam trochę zła, ale wiedziałam, że nie ma po co z nim się spierać.

W takich kwestiach był zawsze nieustępliwy i uparty jak kozioł.

Zresztą może i miał rację.

Należało tedy poszukać innego wyjścia.

W tym celu zaproponowałam, by sprowadzić Freda, którego oczywiście wobec Jacka nie nazywałam inaczej jak detektywem.

Jacek również uznał to za wskazane, chociaż skrzywił się i dodał:

– Ogromnie nie lubię przestawać z tego typu ludźmi.

Mam nawet obawę, czy ten człowiek, wdarłszy się w nasze tajemnice, nie wyzyska tego na własną korzyść i nie będzie próbował nas szantażować.

– Co do tego, nie ma obawy – uspokoiłam go.

– W sprawach dotyczących zaufania do ludzi, możesz zawsze polegać na mojej intuicji.

Ten pan, pomimo bardzo młodego wieku (to jeszcze prawie smarkacz), sprawia wrażenie najuczciwszego człowieka i wzoru dyskrecji.

Na pewno zachowa wszystko w tajemnicy.

Pochodzi zresztą z bardzo nobliwego środowiska.

Czy pamiętasz zamek Hobben, któryśmy razem zwiedzali w Belgii?...

Otóż zamek ten był kiedyś rodową własnością przodków tego detektywa.

Umyślnie prosiłam brukselskie biuro, by przysłano tu człowieka najlepszej klasy.

Miałam zresztą możność stwierdzić osobiście, że jest pod każdym względem correct.

Sam się o tym przekonasz.

Zadzwoniłam do Freda i dowiedziałam się od niego, że miss Normann wyszła.

Umówiła się telefonicznie z jakimś panem w kawiarni „Europejskiej”.

Od razu domyśliłam się, że tym panem nie może być nikt inny jak Toto.

Przecież ze swymi szpiegowskimi wspólnikami nie spotykałaby się publicznie.

Fred mówił:

– Teraz w żaden sposób nie mogę wyjść z hotelu.

Rzecz polega na tym, że ta pani oczekuje na dokumenty, które mają być jej przysłane o siódmej.

Muszę stwierdzić, kto przyniesie te dokumenty, i ewentualnie postarać się, by się dostały do moich rąk.

Udać mi się to może jedynie w tym wypadku, jeżeli miss Normann nie zdąży na czas wrócić do hotelu.

Gdybyś mogła w jakiś sposób zatrzymać ją w kawiarni, byłoby to nader pożyteczne.

Ponieważ ją znasz, a wydaje mi się, że tym panem, z którym ona się ma spotkać, jest również twój znajomy – mogłabyś tego dokonać.

Natomiast o godzinie ósmej będę już wolny i jestem do dyspozycji twego męża.

Oczywiście zgodziłam się na wszystko.

Od Jacka wzięłam zobowiązanie, że będzie w domu na mnie czekał i że żadnych nie poczyni kroków.

Była punktualnie za piętnaście siódma, gdy wchodziłam do kawiarni „Europejskiej”.

Zobaczyłam już ich z daleka.

Siedzieli przy stoliku w kącie.

Przed nimi stały wypróżnione już filiżanki.

Toto ścierpł na mój widok.

Natomiast ta wydra zrobiła słodziutką minę i tak dobrze udawała radość z mojej obecności, że prostoduszny Toto aż się zdziwił.

Swoje zjawienie się usprawiedliwiłam w sposób zupełnie naturalny.

Powiedziałam, że umówiłam się tu z Halszką i z jej mężem na szóstą, ale zatrzymała mnie krawcowa.

Ponieważ wiedziałam, że Halszka niemal codziennie bywa w tej kawiarni i tym razem nie omyliłam się.

Toto potwierdził:

– Widocznie nie mogli czekać.

Wyszli stąd przed jakimś kwadransem.

– Jakże żałuję.

Tak jestem dziś zalatana po mieście.

Od rana nie byłam w domu.

Powiedziałam to umyślnie dla miss Normann.

I, by ją przekonać, że jeszcze nie widziałam się z Jackiem, dodałam:

– Nawet mąż dzwonił dwa razy do krawcowej, że ma do mnie jakiś pilny interes (ci mężczyźni zawsze mają jakieś pilne interesy) – uśmiechnęłam się do tej wydry – ale nie mogłam.

Tak fatalnie zrobiła cyrkiel u sukni (bo to z ukosu), że musiałam dopilnować poprawki osobiście.

Czy pani też ma tyle kłopotu ze swoimi strojami?

Rozmowa zaczęła się rozwijać na dobre i już byłam przekonana, że uda mi się ją zatrzymać, gdy niespodziewanie rzuciła okiem na zegarek i wstała:

– Bardzo przepraszam, ale mam coś pilnego i muszę wyjść.

– No, chyba nie zostawicie mnie państwo samej? – zwróciłam się do nich błagalnie.

– Niech pani jeszcze chwilkę zostanie.

Zaraz skończę kawę i też wychodzę.

Skinęła głową.

– Dobrze.

Z największą przyjemnością.

Muszę jednak w takim razie zatelefonować.

Zostawię państwa tylko na chwilę.

I ja, niemądra, uwierzyłam jej.

Gdy się zorientowałam, było już za późno.

Wróciła wprawdzie, lecz po piętnastu minutach.

Wtedy uprzytomniłam sobie, że przez ten czas zdążyła być w „Bristolu”, Przecież to zaledwie kilka kroków.

Biedny Fred.

Nie tylko mu się nie udało, ale mógł zostać przez nią przyłapany, jeżeli nie zachował dostatecznej ostrożności i jeżeli był przekonany, że ja swoją misję wypełnię należycie.

To wszystko zepsuło mi humor.

Toto aż nadto dobitnie mógł to odczuć.

Dwa razy od niechcenia wspomniałam o polowaniu na tygrysy, orzekłam, że ma wstrętny krawat, i ofiarowałam mu jeszcze kilka docinków.

Był zupełnie struty.

Cieszyłam się tylko na myśl, jak będę go wykpiwać, gdy ten przedmiot jego westchnień znajdzie się w więzieniu.

O ósmej pożegnałam się z nimi i wróciłam do domu.

W przedpokoju spotkał mnie Jacek, oznajmiając, że „ten pan” oczekuje w salonie.

– Nie wychodziłem do niego, gdyż nie wiedziałem, jak z nim zacząć rozmowę – dodał.

Fred zachował się znakomicie.

Był rzeczowy i oficjalny.

O sprawie mówił tak, jakby nie dotyczyła bezpośrednio ani mnie, ani Jacka.

Traktował wszystko wyłącznie zawodowo.

Od razu zauważyłam, że Jacek uspokoił się i nabrał doń zaufania.

Na pytania Jacka Fred odpowiadał krótko, lecz wyczerpująco.

Do mnie zwracał się z tak chłodnym szacunkiem, że mi to nawet sprawiało swego rodzaju przykrość.

– Przypuszczałem, madame, że się pani nie uda zatrzymać miss Normann w kawiarni.

Toteż zachowałem jak najwięcej ostrożności.

Zdążyłem przeszukać pokój i w porę uplasować się w hallu.

W pokoju, oczywiście, nic nie znalazłem.

Ta osoba jest dostatecznie sprytna.

Natomiast byłem świadkiem wręczenia jej papierów, na które oczekiwała.

– Był pan świadkiem? – zapytałam.

– Więc widział pan również tę osobę, która wręczyła jej papiery?

– Nie wręczała jej.

Odbyło się to w ten sposób: miss Normann weszła do hallu, zapytała portiera, czy nie było do niej telefonu, i powiedziała, że zaczeka.

Gdy usiadła przy stole i zaczęła przeglądać pisma, łamałem sobie głowę nad tym, kto z obecnych ma jej dostarczyć papiery.

Wkrótce przekonałem się.

Przy innym stole przeglądała ilustracje jakaś starsza dama w żałobie.

W pewnym momencie spojrzała na zegarek i wyszła.

Spóźniłem się o jeden moment.

Wstałem, by zająć miejsce starszej damy.

Nie mogłem jednak okazać pośpiechu, by się nie zdradzić.

Dzięki temu miss Normann zdążyła zbliżyć się do stolika prędzej ode mnie i wziąć leżący tam egzemplarz „Illustration”.

Zachowałem wszystkie pozory, zabierając jakiś inny tygodnik.

Widocznie miss Normann nie podejrzewała mnie o uplanowane zamiary, gdyż zajęła znowu swoje miejsce.

Obserwując ją spod oka zauważyłem moment, gdy zsunęła z pisma do torebki białą kopertę.

Zrobiła to zresztą bardzo zręcznie.

Musi mieć mocne nerwy, gdyż po kilku dopiero minutach wstała, wydała jakieś dyspozycje portierowi i wyszła.

Prawdopodobnie z powrotem do kawiarni.

– Tak – potwierdziłam.

– Wróciła po piętnastominutowej nieobecności.

– A jak pan sądzi – zapytał Jacek – co zawierała owa koperta?

– Najprawdopodobniej falsyfikat świadectwa ślubu.

– Dlaczego pan sądzi, że falsyfikat?

– Dlatego, że nie wierzę w autentyczność małżeństwa, które ta pani usiłuje wmówić panu.

Moim zdaniem cała rzecz polegała na mistyfikacji.

– Nie rozumiem pana.

– Zaraz to panu wyjaśnię.

Otóż, o ile orientuję się w sprawie, ta dama poznała pana przed ośmiu laty i była wówczas w towarzystwie człowieka, którego przedstawiała jako swego ojca.

Ponieważ jednak w innym czasie tenże człowiek mieszkał z nią w Biarritz i tam uchodził za jej męża, mamy prawo przypuszczać, że po prostu był również szpiegiem.

Stąd zaś wynika, że i rzekoma miss Normann już wówczas zajmowała się szpiegostwem.

Teraz, gdy pana poznałem, nie wątpię, że mogła żywić dla pana sympatię.

Głównym jednak motywem jej działania były rozkazy wywiadu, w którym pracowała.

Ponieważ zaś pan spełniał już wówczas pewne funkcje dyplomatyczne, zależało jej na tak bliskim kontakcie z panem, jak małżeństwo.

Żaden szpieg jednak nie lubi zostawiać po sobie śladów.

Toteż byłoby z jej strony wielką nieostrożnością zawierać małżeństwo w urzędzie stanu cywilnego.

Po pierwsze, musiała przewidywać, że wcześniej czy później pan będzie się starał o unieważnienie tego małżeństwa.

Że będzie pan jej poszukiwał ogłoszeniami itd., itd.

Że może nawet opublikuje pan jej fotografię.

Pan czy pańscy adwokaci.

– Zrobiłbym to, gdyby mi zostawiła chociaż jedną – wtrącił Jacek.

– Widzi pan – skinął głową Fred.

– Po cóż tedy miała narażać się na takie niebezpieczeństwa, gdy było rzeczą znacznie prostszą zainscenizować wszystko i wmówić w pana, że zawarł pan formalne małżeństwo.

Przeprowadziłem dzisiaj rozmowę telefoniczną z jednym z moich starszych kolegów, zajętych obecnie w Budapeszcie.

I właśnie on podsunął mi tę myśl.

Bardzo wierzę jego doświadczeniu.

Już wiele razy przekonałem się, że świetnie zna się na tych sprawach.

Sam zresztą kiedyś pracował w angielskim wywiadzie.

Otóż on sądzi, że wykorzystując pańską nieznajomość stosunków amerykańskich i pański stan podchmielenia przewieziono pana po prostu do jakiegoś biura, pozostającego w kontakcie z szajką szpiegowską.

– Do jakiego biura? – zdziwiłam się.

– Do pierwszego lepszego.

Mogło to być na przykład biuro importu maszynek do golenia czy kancelaria adwokata, na której drzwiach zawieszono na tę godzinę tabliczkę urzędu stanu cywilnego.

Pan Renowicki, nie mając żadnego doświadczenia w tym względzie, a wiedząc, że sprawy te w Ameryce załatwia się niezwykle szybko i łatwo, bez trudu mógł uwierzyć, że wspólnik miss Normann, udzielający mu „ślubu”, jest urzędnikiem.

I że świadectwo, które otrzymał, jest świadectwem najprawdziwszym.

Czyż moje rozumowanie nie przemawia panu do przekonania?

Jacek zamyślił się.

– To wszystko jest zupełnie prawdopodobne.

– Nie tylko prawdopodobne, ale jestem przekonana, że tak było! – zawołałam i omal nie dodałam: „Fredzie, jesteś genialny!”

Fred dalej rozwijał swoje koncepcje, uzasadniając pogląd, że miss Normann nie może posiadać autentycznego świadectwa ślubu.

Mnie już nie potrzebował przekonywać.

Jacek zaś powiedział:

– Gdyby istotnie było tak, jak pan mówi, sprawa przedstawiałaby się dla nas, dla mojej żony i dla mnie, zupełnie pomyślnie.

Od razu wstąpiła weń otucha i dodał:

– W takim razie nie mamy po co dłużej zwlekać.

Natychmiast jadę do ministerstwa i składam raport.

– Zaczekaj jeszcze – zatrzymałam go.

– Dlaczego z tym masz jechać do ministerstwa?

Czy to jest konieczne?

– Oczywiście.

– Nie sądzę – zaoponowałam.

– Ministerstwo o tym może nic nie wiedzieć.

Po co wśród znajomych ta sprawa miałaby nabrać rozgłosu?!

To trzeba załatwić w ten sposób, by wszystko przeszło jak najciszej i jak najdyskretniej.

Wydaje mi się również, że sprawy szpiegowskie nie mają nic wspólnego z ministerstwem.

O!

Już mam!...

Przecież tymi rzeczami zajmuje się pułkownik Korczyński.

To jest bardzo dyskretny człowiek.

Mam doń pełnię zaufania od czasu historii z żółtą kopertą.

Jacek zawahał się.

– Znam go zbyt mało.

– Ale ja go za to znam świetnie.

Wcale nie uważam za konieczne, byś właśnie ty miał to załatwić.

Ja sama doskonale dam sobie z tym radę.

– Ale po prostu nie wypada – upierał się.

– Rzecz dotyczy mnie i moich spraw służbowych...

Nie mogę mieszać w to mojej żony.

– Mój drogi.

Jesteś zabawny.

Mówisz tak, jakbyś nie wiedział, jaki obrót przybrałaby ta sprawa, gdybym ja się w nią nie wmieszała.

Dotychczas załatwiłam – sam to przyznasz – jak najlepiej.

Pozwól, że doprowadzę rzecz do końca.

Nie chciał się godzić, lecz prawie zmusiłam go do tego.

Zdecydował się wreszcie, gdy Fred mi przyszedł z pomocą, przyznając, że chcąc rzecz załatwić mniej oficjalnie, będzie lepiej, jeżeli ja się podejmę rozmowy z pułkownikiem Korczyńskim.

– Właśnie – zadecydowałam.

– I pan van Hobben pojedzie ze mną, by móc od razu wystąpić jako świadek.

Pozostawało jeszcze naradzić się nad kwestią postawienia sprawy rzekomej bigamii.

I tu przydało się bardzo doświadczenie Freda w tych rzeczach.

Był zdania, by nie wspomnieć nawet o kwestii bigamii.

Jego zdaniem wystarczyć powinno było w zupełności powiedzenie, że miss Normann usiłuje wyszantażować od Jacka tajne dokumenty, posługując się korespondencją sprzed lat ośmiu, gdy łączył ich bliższy stosunek.

Ja, znając pułkownika, byłam również pewna, że nie zainteresuje go bliżej ta kwestia.

W razie zaś, jeżeli po aresztowaniu miss Normann spróbuje jednak wykonania swojej groźby, trzeba będzie kategorycznie wszystkiemu zaprzeczyć.

Jeżeli nawet posiadane przez nią dowody bigamii miałyby cechy autentyczności lub wręcz były autentyczne, przez samo ich zakwestionowanie rzecz nie tylko by od razu nie wyszła na wierzch, lecz prawdopodobnie na zawsze pozostałaby nietknięta, tym bardziej że – jak zaznaczył Fred – procesy szpiegów obcej narodowości odbywają się zazwyczaj przy drzwiach zamkniętych.

W tych warunkach, gdyby nawet do kół znajomych przedostały się jakieś mgliste wieści o oskarżeniach tej kobiety przeciw Jackowi, można by je zupełnie bezpiecznie traktować jako zmyślone bajki.

Po ustaleniu tych szczegółów zatelefonowałam do pułkownika.

Zastałam go już w domu, lecz był tak uprzejmy, że zgodził się wrócić do biura i mnie przyjąć.

Co prawda zakomunikowałam mu, że mam niezwykle ważne informacje o osobie wysoce podejrzanej, która lada moment może zbiec z Warszawy.

Oboje z Fredem wsiedliśmy do samochodu i pojechaliśmy.

Za radą Freda zostawiłam go w aucie na dole z tym, że go wezwę, w razie jeżeli pułkownik tego zażąda.

W biurze już nie było prawie nikogo.

Tylko w poczekalni siedział ów grubawy jegomość o nieprzyjemnym wyglądzie, którego po raz pierwszy widziałam w mleczarence na Żoliborzu.

Pułkownik Korczyński wyszedł na moje spotkanie, jak zawsze szarmancko przywitał się ze mną i zaprosił do swego gabinetu.

– Mam prawdziwe szczęście – zaczęłam – że los mi pozwolił poznać pana pułkownika, gdyż teraz nie tylko potrzebuję pańskiej pomocy, lecz mam również możność przysłużenia się sprawom, którymi pan kieruje.

Uśmiechnął się uprzejmie, mówiąc:

– Zawsze jestem do dyspozycji pięknych pań.

O cóż chodzi tym razem?

– Widzi pan, mój mąż, gdy był jeszcze kawalerem, poznał za granicą pewną dziewczynę.

Był jeszcze wówczas bardzo niedoświadczony i wplątał się w romans, który niekoniecznie dobrze wpłynąłby na jego opinię, gdyby ta historia teraz wyszła na jaw.

Pan mnie rozumie?

Pułkownik skinął głową.

– Podobne rzeczy zdarzają się niejednemu młodzieńcowi.

– Właśnie.

Tymczasem owa cudzoziemka musiała się skądś dowiedzieć, że Jacek, mój mąż, pracuje obecnie w służbie dyplomatycznej, że jest żonaty i że każda kompromitacja mogłaby zaszkodzić jego karierze oraz w sposób przykry zaważyć na jego pozycji towarzyskiej.

Postanowiła to wyzyskać dla swoich wstrętnych celów.

– A jakież są jej cele?

– Ta kobieta jest szpiegiem.

Przyjechała do Warszawy i oświadczyła memu mężowi, że narobi mu moc przykrości, jeżeli nie dostarczy jej do skopiowania bardzo ważnych i tajnych dokumentów państwowych.

Oczywiście mój mąż kategorycznie odmówił i zapowiedział, że złoży na nią doniesienie.

Ja uprosiłam go, by mi to powierzył, gdyż przy sposobności pragnęłam zobaczyć pana pułkownika, a już wiedziałam z góry, że mogę liczyć na pańską dyskrecję, za którą jestem ogromnie wdzięczna.

Na pytanie pułkownika wyliczyłam z notatki Freda, o jakie dokumenty chodziło, i zapytałam, czy w razie aresztowania tej kobiety jej brudne oszczerstwa, rzucane na Jacka, będą brane pod uwagę.

Od początku zastanowił mnie spokojny uśmiech, który nie schodził z twarzy pułkownika.

Teraz sięgnął do szuflady i położył przede mną fotografię, pytając:

– Czy o tej kobiecie pani mówi?

Szeroko otworzyłam oczy: przede mną leżała podobizna miss Elisabeth Normann.

– Tak – zawołałam w najwyższym zdumieniu.

– Mieszka w hotelu „Bristol” pod nazwiskiem Elisabeth Normann.

Czyż nie tak?

– Ależ pan pułkownik wie o niej!

– Nie myli się pani.

Mamy ją na oku, odkąd przyjechała do Polski.

– Od Bożego Narodzenia?

Przecząco potrząsnął głową.

– O, nie.

Bawi już tu od jesieni.

Co prawda przedtem używała innego nazwiska i innej powierzchowności.

– Więc pan wiedział, że ona jest szpiegiem?

Dlaczegóż pan jej nie aresztował?

Spojrzał na mnie z miną zupełnie rozbawioną.

– Widzi pani, czasami obcy szpieg może być bardzo pożyteczny.

Na przykład dzięki tej pani zdołaliśmy zlikwidować kilku wysoce niebezpiecznych jej wspólników i przeciwników.

Właściwie została ona do Polski przysłana właśnie po to, by paraliżować akcję tych ostatnich.

– Nic nie rozumiem...

– To są sprawy dla fachowców dość proste.

Jedne państwa wysyłają szpiegów, a drugie swoich agentów, by przez śledzenie tamtych dowiedzieć się o zamiarach przeciwnika.

Nie będę pani tym nudził.

Wystarczy, jeżeli powiem, że ta urocza dama, której fotografia leży przed panią, mimo woli naprowadziła nas na ślad bardzo niebezpiecznego ptaszka, a naszego wspólnego znajomego, pana Vallo, który grasował tu pod nazwiskiem Roberta Tonnora.

Poza tym jej zawdzięczamy to, żeśmy zwrócili uwagę na kilka innych osób.

Ponieważ zaś z góry wiedzieliśmy o jej zamiarach i celach, w odpowiedni sposób preparowaliśmy wiadomości, o które zabiegała, i w ten sposób wprowadzaliśmy w błąd jej wywiad.

Teraz rozumie pani, dlaczegośmy jej nie aresztowali?...

Taki szpieg, jak ta pani, jak każdy znany nam szpieg, jest raczej dla nas wygodą.

Wiem również o tym, że głównym jej planem było uzyskanie dokumentów dyplomatycznych, które pani wymieniła.

Początkowo nawet mieliśmy zamiar prosić małżonka pani o wręczenie jej pewnych falsyfikatów.

W obecnej jednak konfiguracji już to nam nie jest potrzebne.

Spojrzał na mnie spod oka i dodał:

– W każdym razie dziękuję pani i składam powinszowania.

Jest pani dzielną niewiastą.

Odniosłam wrażenie, że wie znacznie więcej, niż mi powiedział.

W jego uśmiechu było coś z przekory.

Czyżby domyślał się, że to ja zajęłam się śledzeniem miss Normann?...

Może nawet był poinformowany o przyjeździe Freda i o rzekomej bigamii Jacka.

Korciło mnie ogromnie, ale już wolałam nie pytać, by nie znaleźć się w przykrej sytuacji.

Żegnając się ze mną pułkownik powiedział:

– Niech się pani niczym nie trapi i będzie odważna nadal.

Ile zaś razy poweźmie pani podejrzenie, że ktoś jest szpiegiem, niech mnie pani zawsze o tym zawiadomi.

W obecnych czasach kręci się tego mnóstwo i trudno jest wszystkich upilnować.

Nie potrzebuję dodawać, że wizytę u mnie i wszystko, co pani powiedziałem, należy zachować w ścisłej tajemnicy.

Może to pani powtórzyć tylko mężowi, z tym jednak, by nie ujawnił tego przed nikim.

Jeżeli zaś chodzi o szantażową akcję tej pani, niech po prostu na to nie zwraca uwagi.

Podziękowałam mu bardzo uprzejmie, zapewniając, że najściślej zastosuję się do jego wskazówek.

W powrotnej drodze pobieżnie opowiedziałam Fredowi, jak się przedstawia sytuacja.

Jacek czekał na nas z niepokojem, którego nie umiał ukryć.

Wysłuchawszy mnie jednak do końca, miał łzy w oczach.

Jakże dobrze go zrozumiałam!

Tyle długich tygodni niepokoju!

Tyle gorzkich wyrzutów sumienia, tyle najbardziej ponurych perspektyw na przyszłość. oto wszystko zbliżało się do najpomyślniejszego zakończenia, o jakim mógł marzyć.

– Jesteś prawdziwym skarbem – powiedział.– Nie wiem, czy zasłużyłem sobie na taką żonę.

Było mi szczególnie przyjemne to, że wypowiedział te słowa przy Fredzie.

Sama się wzruszyłam.

Oczywiście mam pewne wady.

Lubię czasami dokuczać osobom bliskim, jestem trochę próżna i trochę leniwa.

Ale gdy zastanowię się nad tym, co począłby Jacek, gdybym nie miała tej inteligencji, przedsiębiorczości i stanowczości, dochodzę do przekonania, że, być może, zmuszony byłby do popełnienia wielu najnierozważniejszych kroków.

Kto wie, może nawet popełniłby samobójstwo.

Jednak prawdę powiedział któryś z filozofów greckich, że największym skarbem jest poczucie własnej wartości.

Tak mi teraz dobrze i tak lekko.

Nigdy jeszcze tak bardzo nie byłam zadowolona z siebie od czasu, gdy pretendent do tronu francuskiego hrabia Paryża na garden party u księcia Monaco nie odstępował mnie ani na chwilę i gdy zostałam z nim sfilmowana.

A najważniejsze w tym wszystkim było to, że odniosłam całkowity i wszechstronny triumf nad tą wstrętną kobietą.

Mniejsza już o to, że nic nie uzyska, że Jacek wyraźnie w oczy jej powiedział, jak bardzo mnie kocha, że Toto też będzie musiał zupełnie odsunąć się od niej.

Ale przecież to ona była sprawczynią nieszczęścia Roberta!

Przecież to ona zawiniła w jego śmierci.

Więc jednak pierwszy odruch intuicji mnie nie zmylił.

Wtedy na schodach właśnie ją spotkałam.

Żmija!

Wprawdzie pułkownik radził, by nie zwracać więcej na nią uwagi, nie mogłam się jednak na to zgodzić.

Za żadne skarby!

Zrozumiałam, że wręcz muszę na własne oczy ujrzeć jej upadek i poniżenie.

Nie potrafiłabym się tego wyrzec.

Oświadczyłam Jackowi:

– W każdym razie trzeba sprawdzić, jakiego rodzaju fałszywe dokumenty chciała ci dać ta kobieta.

Jacek zaoponował gwałtownie:

– O, nie, nie.

Nie chcę jej więcej widzieć.

Skoro jesteście przekonani, że dokumenty są fałszywe, a pułkownik Korczyński wyraźnie radził zlekceważyć jej groźby, nie ma takiej siły, która by mnie zmusiła do spotkania się jeszcze raz z tą kobietą.

Odczuwam wręcz fizyczny wstręt na samą myśl o tym.

Nie lubię ocierać się o podłość.

Nie.

Lepiej wyjedźmy na wieś odpocząć po tych wszystkich okropnych przejściach.

Uspokoiłam go.

– Wcale nie chcę cię namawiać, byś się z nią zobaczył.

Zrobię to ja sama.

– I na to się nie zgodzę – zaprotestował stanowczo.

– Gotowa cię obrazić lub coś podobnego.

– Nie bój się.

Nie tak łatwo pozwolę się obrazić.

A zresztą będzie ze mną pan van Hobben.

Jacek miał, zdaje się, wielką ochotę wyrazić swe zastrzeżenia i co do tego punktu mojego programu, wobec tego jednak, że uznałam sprawę za zakończoną, powstrzymał się od wszelkich dalszych uwag.

Zatrzymałam Freda na kolacji.

Ile on ma taktu i znajomości ludzi!

W ciągu paru godzin potrafił zjednać sobie Jacka i wyrobić w nim najlepsze zdanie o detektywach w ogóle, a o sobie w szczególności.

Obserwowałam jego sposoby.

Wcale nie były takie skomplikowane.

Po prostu polegały na tym, że wszystko, cokolwiek Jacek mówił, przyjmował jak rewelację, jak nowość, o której istnieniu nie miał przedtem pojęcia.

Często z lekka bywał odmiennego zdania, lecz tylko po to, by natychmiast dać się przekonać.

Po jego wyjściu Jacek rzekł:

– To czarujący chłopak.

Odznacza się przy tym wybitną inteligencją.

Gdy będzie trochę starszy, może liczyć na duże powodzenie u kobiet.

Przyznałam Jackowi rację.


text:
Ach!

jak smutne jest rozstanie

Gdy Kompanija odchodzi z Kościoła.

Ach!

jak smutne jest rozstanie odchodząc z miejsca tego,

O Królowa nieba, ziemi, od obrazu twojego:

Jakże cię opuścić mamy,

Kiedy cię szczerze kochamy,

O Panienko jedyna!

Matko Boskiego Syna.

Pókiśmy na cię patrzyli, to nam serce pałało,

Od miłości i radości weseląc się gorzało:

Teraz gdy odejść musiemy,

Rzewnemi łzami płaczemy,

O Maryja, Maryja!

Żal nam serce przebija.

Pozwólże nam jeszcze spojrzyć na twe oblicze święte,

Niechaj się oczy nasycą, twą miłością przejęte:

Nie odrzucaj z nas żadnego,

Od obrazu cudownego,

Szczególniej w naszym zgonie,

Miej nas w swojej obronie.

A ty miła Jasna góro, o wspaniały kościele!

Niech cię jeszcze oglądamy, póki dusza jest w ciele:

Dałby to Bóg przynajmniej raz,

Abyśmy ten święty obraz,

Mieli szczęście oglądać,

I nań wspólnie poglądać.

Lecz jeźliby Syn twój miły nie dozwolił nam tego,

A kazał nam wynijść z świata i z życia doczesnego,

Niechże Panno widzim ciebie

Przy swej śmierci, potem w niebie,

I tak z Syncm społecznie,

Niech oglądamy wiecznie.

Nie odchodzi ztąd od ciebie bez pociechy nikt prawie,

Co kto prosi należycie, to mu dajesz łaskawie:

Ślepi, chromi i niemowy,

Każdy wraca w dom swój zdrowy,

I my ciebie prosimy,

Niech zdrowo powrócimy.

Podziękujmyż Jezusowi, Panu, zbawcy naszemu,

Że swą matkę na pociechę dał ludowi grzesznemu:

Co nasza słabość nie może,

To Maryja dopomoże,

Dobrze wszystkim poradzi,

Do nieba zaprowadzi.

I któżby cię Matko Boska serdecznie nie miłował,

Ktoby za twe dobrodziejstwa wiecznie ci nie dziękował:

Otóż wszyscy dziękujemy,

I tobie się oddajemy,

Ty nas ze swej opieki,

Nie wypuszczaj na wieki.


text:
Bolesław, imię, to samo co Więcesław (czes. Wacław) lub Uniesław; *boli, *więcy, *uni, *lepi są wyższe stopnie, bez niższych, do: wielki, dobry.

U nas i u Czechów ocalało *boli w nazwach.

Prasłowo; cerk. bolij, żeńs. bolszi, nijak.

i przysłówek bolje, ‘większy’, rus.

bolszij, ‘większy’, nowe balszoj, ‘wielki’; serb. bolji, ‘lepszy’.

Brak go na Litwie; grec.

bel-teros, ‘lepszy’; łac. dē-bilis, ‘słabszy’, ind. balījān, ‘mocniejszy’, balam, ‘siła’.

Pochodne: Bolesta; Bolko (śląski).


text:
←Rozdział 10 Kariera Nikodema Dyzmy

Rozdział 11

Tadeusz Dołęga-Mostowicz Rozdział 12→

— Panie prezesie, przyjechała hrabina Koniecpolska.

— Czy to wypada?

— No dobrze.

Ale co im powiedzieć?

— Kogo?

Nikodem kiwnął ręką, przerywając urzędnikowi czytanie.

— Ależ prosimy, prosimy.

Dyzma ukłonił się i wyszedł.

— Niestrudzona sztuka!

— Przijemni? — zapytała.

— Nie — odparł szczerze.

— Dlaczego?

— Za szybko, oddychać trudno...

Zwolniła.

— Pan nie lubi szybkość?

— Nie lubię.

Roześmiała się.

Przerwał jej głośny trzask.

Nacisnęła hamulce i zatrzymała wóz na skraju szosy.

— Co się stało?

— Szakrew!

Brwia mi do oka zalazła!

Roześmiał się.

— Chyba rzęsa?

Ofuknęła go:

— Kto widział ręka, pan też ma brudny...

— No więc czym? — zapytał zdumiony.

Roześmiał się.

Ano, to tym lepiej.

Przesunął kilkakrotnie wargami po drgającej powiece.

— Już dobrze?

Kiwnęła głową.

— Jak to?

I w drugim nieporządek?

— Przijemni? — zapytała.

— Tak — odparł.

— No, to jazda!

Jednym susem znalazła się w aucie.

— Siadać!

Siadać!

Maszyna ruszyła pełnym gazem.

— Kto to? — zapytał pani Lali.

— Nie rozumiem.

— Bo nie trzeba.

Po cio wszystko rozumić?

Przekona się pan w Borowie.

— To one też jadą do pani?

— Aha!

— To tam więcej osób będzie?

Był zły i najeżał się wewnętrznie.

— Nie rozumiem, o co pani chodzi.

— Pan prezes jest tajemniczy.

— A skąd ja mogę wiedzieć?

— Rozumiem, ale sądzi pan?

— Jeżeli drogę zna, to może.

Zaległo milczenie.

Panie spoważniały.

Owszem, dlaczego...

Znowu zaczęła mówić pani Koniecpolska.

— Nie.

Nie zgadzam się.

— Ależ dlaczego?

— Nie mogę.

— Czy są jakieś powody hermetyczne? — zapytała tajemniczo brunetka.

— Mam swoje powody.

Hrabina Koniecpolska załamała ręce.

— Nie chcę.

Obie panie spojrzały na siebie, z rozpaczą.

Poskrobał się w ciemię.

— Tak zaraz, bez namysłu, nie mogę...

Trzeba się zastanowić...

Brunetka z triumfem spojrzała na panią Lalę i zawołała:

Obie skłoniły się i w milczeniu wyszły.

Policzył końcem zapałki.

Dwanaście!...

Aha, to niby te pątniczki...

A tym facetem to ja mam być...

Co za cholera!

Dyzma teraz już nie miał wątpliwości: Diabeł.

Fu, świnie!

Nikodem złożył maszynopis i zamyślił się.

Ot, przyczepiły się, ścierwo!

— Już siódma — wymówiła prawie barytonem.

— Nie, nie odrzucam — zapewnił Nikodem.

Nikodem skurczył się w sobie i z rozpaczą pomyślał: — Czego ta wydra jeszcze czepia się!...

— Terra est rotunda.

— Wola twoja, Mistrzu.

— To choroba! — pomyślał.

— Pewno będą ducha wywoływać albo co.

— Tfu! — splunął na dywan.

Uśmiechnął się do siebie.

— Już czas, Mistrzu? — wyszeptała panna Stella.

— Czas?

— Tak.

Wszystkie już czekają.

Proszę prędko przebrać się w habit.

— Jak to? — zdziwił się — przy pani?

Wskazała mu czerwone miękkie pantofle ze złota gwiazdą, wyhaftowaną na noskach, po czym wyszła na palcach.

Napis głosił:

"Terra est rotunda."

Nagle panna Stella jęczącym głosem zawołała:

— Witaj, nam, witaj, dawco woli!

— Witaj, witaj — powtórzyły głosy.

— Witaj szafarzu wiedzy!

— Witaj... witaj...

— Witaj, Mistrzu życia!

— Witaj... witaj...

— Witaj, twórco rozkoszy!

— Witaj... witaj...

Panie znowu zebrały się dookoła Dyzmy.

— Przybądź, o przybądź, Panie!

— Przybądź — powtórzyły wszystkie.

— Okaż...

— Zejdź między nas!

— Zejdź...

— Wstąp w duszę zastępcy Twego!

— Wstąp...

— Wstąp w ciało Mistrza naszego!...

— Wstąp...

— Zapal go płomieniem!...

— Zapal...

— Rozpłomień go Twą niezmierną mocą!

— Rozpłomień...

— Przeniknij go żarem oddechu!...

— Przeniknij!...

Nikodema przeszedł dreszcz.

— Przemówił, jest...

To On!... — ozwały się głosy.

— Padnijcie na twarz — zawyła panna Stella.

— On przybył!

Chwała Ci, chwała.

Władco miłości, życia i śmierci, chwała ci, chwała.

Książę ciemności!...

— Widzę Go, widzę!

— Kogo? — wrzasnął rozpaczliwym głosem Dyzma.

— Jego, Jego, Szatana...

Zemdlał.

— Dziwne wino — zauważył.

— Syćmy się dobrodziejstwem peyotlu — emfatycznie zawołała panna Stella.

Kieliszki były już próżne i nalewano nowe.

— Boska trucizna peyotlu, boska...

Czy czujesz war w żyłach, mój panie?

Prawda?

I taki cudny śpiew, i takie kolorowe...

Prawda?

— Brawo!

Brawo! — zawołały inne.

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................

....................................................................................................................


text:
Prezydent Rosji, Dmitrij Miedwiediew, uznał w wywiadzie dla mediów przed szczytem grupy siedmiu najbardziej uprzemysłowionych państw świata i Rosji, że sugestia Johna McCaina o wykluczeniu Rosji z G8 jest niepoważna.

W marcu kandydat Partii Republikańskiej na stanowisko prezydenta USA, senator John McCain, skrytykował rosyjskie wybory prezydenckie jako niedemokratyczne.

Uznał wtedy, że należy usunąć Rosję z klubu G8, ponieważ „zrzesza on kraje, które wierzą w wolną i otwartą gospodarkę, wolne i otwarte społeczeństwo, wolne i uczciwe wybory".

Według Miedwiediewa G8 „istnieje nie dlatego, że to się komuś podoba czy nie, lecz dlatego, że to (jej członkowie) obiektywnie najpotężniejsze gospodarki i najpoważniejsi z punktu widzenia polityki zagranicznej gracze".

Rosyjski prezydent skomentował sugestię McCaina słowami: „Oczywiste jest, że wszelkie tezy o konieczności wykluczenia Rosji lub nacisku na Rosję wyglądają po prostu niepoważnie".

Na tydzień przed szczytem „ósemki”, który ma odbyć się w Japonii, Miedwiediew podtrzymuje swoje stanowisko w tej sprawie.


text:
CZEGO PO ŚWIECIE SZUKAŁ

SMUTEK

— O, maro złowroga! — wołali — o, widmo ponure!

Dlaczegoś wyszło z tej otchłani podniebieskiej, w której przebywają istoty zaświatowe, i wszystko, co na świecie wzrasta, kwitnie, uśmiecha się i raduje, czynisz płonnem, zwiędłem, spłowiałem, zatrutem?

Odejdź!

Zniknij!

Przestań z róż zwlekać królewską purpurę, odejmować blask słońcu i woń pomarańczom, wsączać gorycz w ziarna kłosów, a w drzew owoce wszczepiać obrzydłe robaki.

Przestań być niepozbytem przekleństwem tego pola!

Przed Smutkiem stanąwszy, zaszczebiotała:

— Mnie zapewne szukasz, maro posępna?

Oto jestem!

Patrz, jakam powabna!

Umiem śpiewać srebrzyście, tańczyć ślicznie, śmiać się byle z czego.

Oddech mój to zefir, który po świecie roznosi miody kwiatowe i soki winnych jagód, a ze ślicznych zabawek, które przerzucam w dłoniach, jak z zaczarowanego zdroju płynie upajająca woda zapomnienia.

Mnie szukasz, widmo ciemne, nieprawdaż?

Oto jestem!

Uciekaj przedemną, znikaj!

Ale Smutek przecząco wstrząsnął głową.

— Nie, nie — odrzekł — tyś miła, lecz płocha i jeden powiew zasłony mojej wystarcza, aby zamienić cię w mgłę i w szlak tęsknoty, po tem, co było, a już nie jest...

Mówiąc to rąbkami tylko krep swych poruszył, a Wesołość zamieniła się w mgłę i z tęsknym jękiem zapadła pomiędzy uwiędłe kwiaty.

Wówczas, z postawą wyprostowaną i obliczem nieskazitelnie białem, drogę Smutkowi zastąpiła Prawość:

Smutnie mowę tę przerwał Smutek:

Smutek odpowiedział:

Na spokojnem jak marmur, chociaż śladami cierpień zbrużdżonem obliczu Mądrości, odmalowało się zmartwienie, a Smutek mówił dalej:

— Gdyby Dobroć nad polem tem zapanowała, wędrówka moja po niem byłaby skończoną, mógłbym powrócić do zaświatowej otchłani i w ciszy jej spocząć na wieki!

Skończył, a Mądrość, w zamyśleniu pogrążona, długo wspierała na dłoni czoło marmurowe, aż rzekła:

— Lituję się nad tobą, mój bracie, i zarazem nad wszystkiem, co żyje...

— Jakto!

Mniemasz może, iż jej wcale na tem polu niema? — głosem od niepokoju drżącym zapytał Smutek.

Mądrość po długim namyśle odpowiedziała:

— Nie wiem.


text:
Billuart Karol Renatus, znakomity teolog, ur. 8 Stycz.

1685 r. w Revin nad Mezą, we francuzkiej Flandrji.

Wstąpił do zakonu dominikańskiego, uczył długi czas teologji moralnej i dogmatycznej; po trzykroć obierany był na prowincjała.

Um.

w Revin 20 Stycz.

1757 roku.

Główne jego dzieło teologiczne, Summa S. Thomae, hodiernis academiarum moribus accommodata, sive cursus theologiae universalis juxta mentem, et quantum licuit, juxta ordinem et litteram D. Thomae in sua Summa, miało wielkie powodzenie.

Wyszło naprzód w Liège 1746—51 r., potém w Wenecji i Würtzburgu, już to w 20 t. in 8-o, już w 3 t. in fol.

drukowane.

Szczególniej szczegółowo przedstawia historję sporów dogmatycznych, idąc za „Historją kościelną“ Aleks.

Natalisa.

W skróceniu toż samo dzieło wyszło w 6 t. in 8-o r. 1754.

Dziś jeszcze Biliuart we Francji jest bardzo ceniony, w nowszych też czasach miał dwa już wydania.

(Mogunt.

1839.

10 t.

8-o).

(J. C.)

W. F.


text:
Benkin, herb polski, przedstawiający na tarczy w polu czerwonem dwa srebrne topory, złożone na krzyż, i dwa czarne łby dzicze, jeden między obuchami u góry, drugi między toporzyskami u dołu.

W koronie nad hełmem dwa bawole rogi, a między nimi także łeb dzika.

Herbem tym pieczętowali się Benkinowie, przesiedleni z Inflant na Litwę.

(Kojałowicz).


text:
Czupryna.

Czupryny strzyżono po polsku, z czerkieska, po szwedzku.

Kto głowę strzygł nizko, jak benedyktyni, pudrem ją posypawszy, zwało się to: po szwedzku.

Niesiecki mówi, że Samuel Łaszcz (zm. r. 1649) pierwszy w Polsce nosił czub wysoki, podgalając dokoła głowę, co podług Rysińskiego zwano „łaszczową czupryną".

Jan Kazimierz i Michał Korybut Wiśniowiecki nosili z francuska fryzowane peruki.

Jan Kazimierz nie zawsze, bo np. na pięknym portrecie, przechowywanym w pałacu ordynatów Krasińskich w Warszawie, przedstawiony jest z łysiną, bez żadnej peruki.

Jan III nosił czuprynę staropolską.

Krasicki, przyganiając modzie cudzoziemskiej w stolicy za Stanisława Augusta, pisze w „Panu Podstolim": „W Warszawie u pewnego stołu między 40-tą perukami znalazła się tylko jedna czupryna" (ob.

Włosy).

Są stare przysłowia: 1) Dwa razy się po czuprynie poskrobiesz, niżeli się raz do mojej zerwiesz.

2) Kiedy dwaj do czupryny, do kalety trzeci.


text:
czeżuja, czeszuja, ‘łuska’, od czesać; rus.

czeszuja.


text:
←Deklaracja Irlandii w sprawie artykułu 3 Protokołu (...)

Traktat z Lizbony

Załącznik

Deklaracja Republiki Włoskiej w sprawie składu Parlamentu Europejskiego Deklaracja Republiki Łotewskiej, Republiki Węgierskiej i Republiki Malty (...)→

Włochy stwierdzają, że zgodnie z artykułem 8a (który otrzymał oznaczenie artykuł 10) i artykułem 9a (który otrzymał oznaczenie artykuł 14) Traktatu o Unii Europejskiej, w skład Parlamentu Europejskiego wchodzą przedstawiciele obywateli Unii, przy czym reprezentacja obywateli ma charakter degresywnie proporcjonalny.

Włochy stwierdzają również, że na mocy artykułu 8 (który otrzymał oznaczenie artykuł 9) Traktatu o Unii Europejskiej oraz artykułu 17 (który otrzymał oznaczenie artykuł 20) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej obywatelem Unii jest każda osoba mająca przynależność Państwa Członkowskiego.

W związku z powyższym Włochy uważają, że bez uszczerbku dla decyzji dotyczącej wyborów do Parlamentu Europejskiego na kadencję 2009–2014, każda decyzja przyjęta przez Radę Europejską z inicjatywy Parlamentu Europejskiego i za jego zgodą, ustalająca skład Parlamentu Europejskiego, musi przestrzegać zasad, o których mowa w artykule 9a (uprzednio artykuł 14) ustęp 2 akapit pierwszy.


text:
12.

Jest w sprawie dążeń po szlachetne cele

Surowa zasług wymiana,

Więc, nie wyrzekaj na Pana:

Jeśliś, za dużo pragnąc, wziął nie wiele.

Czyż to raz w życiu służysz za Rachelę —

A Lija bywa ci dana?

—


text:
Podróż do środka Ziemi

Rozdział XXXII

Juliusz Verne

We czwartek rano, dnia 13-go sierpnia, zaczęliśmy się pośpiesznie zabierać do odjazdu.

Maszt zrobiono z dwóch drążków związanych, reję z trzeciego, na żagiel użyte zostały kołdry, lin nie brakowało – wszystko zatem było, czego do żeglugi potrzeba, a tratwa nasza i nieźle wyglądała i mocno była zbudowaną.

O godzinie szóstej profesor dal znak do odjazdu.

Zapasy żywności, bagaże, narzędzia, broń i znaczna ilość wody słodkiej znajdowały się już na tratwie.

Hans przytwierdził ster, dozwalający mu kierować swą machiną pływającą; ja odwiązałem linę zatrzymującą nas u brzegu, uregulowałem żagiel i puściliśmy się na wodę.

W chwili odjazdu, stryj, któremu chodziło o jego nomenklaturę geograficzną, chciał mojem imieniem nazwać port któryśmy opuszczali.

– Ah, mój stryju!… chciałem ci inne zaproponować imię…

– Jakież naprzykład?

– Graüben! – wybąknąłem – port Graüben!

to wcale nie źle będzie wyglądało na mappie.

– Niechże będzie port Graüben.

Takimto sposobem, wspomnienie mojej drogiej narzeczonej związało się z naszą wyprawą awanturniczą.

Wiatr północno-wschodni mieliśmy z tyłu; posuwaliśmy się naprzód z nadzwyczajną szybkością.

Bardzo gęste warstwy atmosfery silne wywierały parcie na żagiel.

Po upływie godziny, stryj zaczął obliczać szybkość z jaką płyniemy.

– Jeśli tak dalej będzie – rzekł – to będziemy mogli robić najmniej po trzydzieści mil na dobę i wkrótce dostaniemy się do brzegu przeciwnego.

Nic na to nie odpowiedziałem, posunąłem się tylko na przód tratwy.

Już straciliśmy z oczu brzeg północy; widziałem tylko ogromną przestrzeń wody, odbijającej ponury cień gęstych chmur nad nią zwieszonych.

Srebrny promień światła elektrycznego odbity tu i ówdzie w kropelkach wody, rzucał blade światełko na brzegi naszego statku.

Nie chciałem wierzyć w złowieszcze oznaki, a jednak musiałem mówić sam do siebie.

„Otóż i będziemy mieli burzę!”

Około południa ogromne wodorosty (algae) zaczęły się ukazywać na powierzchni oceanu.

Znałem siłę wegetacyjną tych roślin, które w głębokości dwunastu tysięcy stóp na dnie morza wyrastają pod ciśnieniem blisko czterechset atmosfer, i formują niekiedy znacznej wielkości ławice, tamujące bieg okrętów; lecz pewny jestem, że tak olbrzymich wodorostów jakie widziałem na morzu Lidenbrock, w żadnem innem miejscu napotkać nie było można.

Nasz statek płynął po paprociach, trzy do czterech tysięcy stóp długich, które wijąc się jak węże, ginęły gdzieś niedostrzeżone; bawiło mnie ściganie wzrokiem tych wstęg nieskończonych, których niezwykłe rozmiary w ciągłem utrzymywały mnie zdziwieniu.

Jakaż siła przyrodzona mogła wydać takie rośliny i jakiż musiał być widok ziemi w pierwszych wiekach jej formacyi, gdy pod działaniem ciepła i wilgoci, na powierzchni jej samo się tylko rozwijało królestwo roślinne!

Wieczór nadszedł i tak samo jak to uważałem w dniu poprzedzającym, światło bynajmniej się nie zmniejszyło; było to zatem zjawisko stałe.

Po kolacyi położyłem się przy maszcie i zasnąłem wśród dziwnie rozbujanych marzeń.

Hans przy sterze stał nieporuszony, tratwa nasza silnie wiatrem popychana, szybko posuwała się naprzód.

W chwili opuszczania portu Graüben, profesor Lidenbrock polecił mi utrzymywać dziennik do notowania najdrobniejszych obserwacyi, zjawisk interesujących, kierunku wiatru, szybkości posuwania się tratwy, drogi przebytej i wszelkich szczegółów dotyczących naszej dziwacznej podróży.

Poprzestanę więc na powtórzeniu tutaj owych notat codziennych, dyktowanych przez wypadki; one dadzą dokładny obraz naszego życia.

Piątek, 14 sierpnia.

Wiatr równy północno-zachodni.

Statek posuwa się z szybkością i w linii prostej.

Brzeg został o trzydzieści mil za nami; na horyzoncie cisza.

Natężenie światła jednostajne.

Pogoda pieką, co znaczy, że chmury wysoko są wzniesione, niezbyt gęste i skąpane w atmosferze białej, jak srebro stopione.

Termometr: + 32° (Celsusza).

Około południa Hans urządził wędkę, przywiązując spory haczyk do grubego sznurka; na przynętę założył kawałek mięsa i zarzucił w morze.

Przez dwie godziny wędka pływała spokojnie, jakby w wodzie żadne nie mieszkały istoty; nareszcie sznur mocniej się poruszył, pływaczka zadrżała. – wyciągnął wędkę na końcu której silnie trzepotała się ryba.

– Ryba! – zawołał pan Lidenbrok.

– To jesiotr – rzekłem z radością – jesiotr, ale nie duży.

Profesor bacznie obejrzał rybę i zaprzeczył memu twierdzeniu.

Ta ryba miała głowę płaską, zaokrągloną, a przednią część ciała okrytą kościstemi łuskami; zębów nie miała wcale, płetwy piersiowe dość rozwinięte przytwierdzone do ciała, któremu brakło ogona.

Zwierzę to należy w rzeczy samej do rzędu, w którym naturaliści pomieścili jesiotra, ale się od niego różni bardzo.

Stryj nie mylił się, a po bliższem obejrzeniu rzekł:

– Ryba ta należy do rodziny zaginionej od wieków, a ślady jej kopalne znajdują się tylko niekiedy w pokładach dewońskich.

– A więc złapaliśmy żywcem jednego z owych mieszkańców mórz pierwotnych.

– Tak jest – odpowiedział profesor, ciągnąc dalej swe spostrzeżenia – i widzisz, że te ryby kopalne żadnego nie mają podobieństwa do gatunków dzisiejszych.

Co to za rozkosz dla naturalisty, posiadać taki okaz żywy!

– Lecz do jakiej on należy rodziny?

– Do rzędu Ganoidów, rodziny Cephalaspidów, rodzaju…

– Jakiego?

– Rodzaju…

Pterychtis – przysiągłbym na to.

Ale ta ryba posiada jeszcze jednę własność, napotykaną podobno tylko u ryb żyjących w wodach podziemnych.

– Jakążto własność?

– Jest ona ślepą – a nietylko ślepą, ale całkiem pozbawioną organu patrzenia.

Po bliższem zbadaniu przekonałem się o prawdzie słów stryja; lecz aby się upewnić, że to nie jest wyjątek, zarzuciliśmy powtórnie wędkę do wody.

Ocean ten był bardzo zarybiony, bo w niespełna dwie godziny mnóstwo nałapaliśmy Pterychtis i innych ryb należących do również zaginionej rodziny Dipterides, lecz rodzaju tych ostatnich stryj nie mógł rozpoznać.

Wszystkie one nie posiadają organu widzenia.

Połów ten improwizowany znacznie zasilił nasze zapasy spiżarniane.

Można więc było z pewnością i stanowczo wnioskować, że w tem morzu przebywają same tylko gatunki kopalne, z których tak ryby jak i gady tem są doskonalsze im dawniejsze.

Być może, iż jeszcze napotkamy gatunek jaszczurkowatych, które nauka z kawałków kości i chrząstek tak wybornie odtworzyć umiała.

Po chwili wziąłem lunetę i zacząłem przeglądać przestrzeń morza, zupełnie dotąd pustą.

Bez wątpienia, zbyt jeszcze blizcy byliśmy brzegów.

Spojrzałem w powietrze – może w warstwach ciężkiej atmosfery dojrzę którego z tych ptaków odtworzonych przez nieśmiertelnego Cuvier’a?

Obfitość ryb dostatecznej dostarczałaby im żywności, lecz napróżno śledzę wzrokiem: powietrze zarówno jak brzegi nie jest zamieszkane.

Tymczasem wyobraźnia moja przeniosła mnie na pole cudownych hypotez paleontologii – marzyłem na jawie.

Zdawało mi się że widzę na powierzchni wód ogromne Chersity, owe olbrzymie żółwie przedpotopowe, podobne do wysepek pływających; spacerujące po tych ponurych płaszczyznach ogromne zwierzęta ssące z pierwszych dni po stworzeniu świata, jak Leptotherium znaleziony w jaskiniach Brezylii; Mericotherium przybyły z lodowatych okolic Syberyi.

Dalej gruboskórny Lophiodon, ten tapir olbrzymi, może ukrywa się gdzie po za skałą, gotów wydrzeć swą zdobycz innemu zwierzęciu zwanemu Anoplotherium, które jednocześnie do nosorożca, konia, hippotatama i wielbłąda było podobne, jak gdyby Stwórca spiesząc się w pierwszych chwilach tworzenia, łączył po kilka zwierząt w jedno.

Olbrzymi Mastodont trąbą swa łamie skały nadbrzeżne, gdy tymczasem zgarbiony na swych ogromnych łapach Megatherium, kopie zaciekle ziemię, rykiem strasznym napełniając echa granitowych przestrzeni.

Dalej jeszcze, Protopithek, naj-pierwsza małpa jaka się ukazała na powierzchni ziemi, pnie się po spadzistych szczytach.

Tam znowu skrzydlatoręczny Pterodaktyl sunie się przez warstwę zgęszczonego powietrza, jak ogromny nietoperz.

Nareszcie, w ostatnich warstwach, z szeroko rozpostartemi skrzydłami bujają ptaki większe od kazoara, silniejsze od strusia.

Cały ten świat kopalny odradza się w mej wyobraźni; myśl przenosi mnie w biblijne epoki tworzenia, o wiele wprzód przed urodzeniem człowieka, któremuby wystarczyć jeszcze nie mogła ziemia niezupełna.

W marzeniu wyprzedzam ukazanie się istot żyjących.

Znikają ssące zwierzęta, potem ptaki, dalej gady epoki drugorzędnej, a nakoniec ryby, skorupiaki, mięczaki i stawowate.

Zwierzokrzewy peryodu przechodowego giną z kolei.

Całe życie ziemskie skupia się we mnie, i cały ten bezludny świat jedno tylko moje bijące serce ożywia.

Niema ani pór roku, ani klimatów; gorąco kuli ziemskiej zwiększa się wciąż i zobojętnia ciepło promieni słonecznych.

Wegetacya silnie się podnosi.

Jak cień błądzę wśród paproci drzewiastych, stąpając niepewnym krokiem po tęczowatym marglu i pstrym piaskowcu; odpoczywam wsparty na pniu ogromnej jodły lub sosny, kładę się pod cieniem Sphenophyllów.

Asterophyllów i Widłaków sto z górą stóp wysokich.

Wieki płyną jak doby; przebiegam cała seryę przeobrażeń ziemskich.

Rośliny znikają; skały granitowe tracą swą twardość; stan płynny zastępuje stan stały, pod wpływem coraz natężającego się gorąca; wody wypływają na powierzchnię ziemi, wrą i ulatniają się; pary otaczają ziemię, która zwolna zamienia się na masę gazową rozpaloną do białości, wielką i świetną jak słońce.

W środku tej gromady chmur milion czterykroć sto tysięcy razy większej niż kula która ma się uformować kiedyś, wciągnięty jestem w przestrzeń planetarną; ciało moje ulatnia się i jako nieważki atomek ginie w ogromie pary, która w nieskończonej przestrzeni znaczy swą drogę płomienistą.

Dziwne marzenie!

dokądże mnie ono doprowadzi?

Zgorączkowany, drżącą ręką rzucam na papier te wrażenia i osobliwe szczegóły.

Zapomniałem o profesorze, o Hansie, o tratwie, o wszystkiem!…

Hallucynacya całym moim zawładnęła umysłem.

– Co ci jest Axelu? – zapytał stryj.

Zwróciłem na niego otwarte oczy, nie widząc nic przed sobą.

– Axelu! – powtórzył stryj – Axelu bądź ostrożnym… możesz wpaść w morze.

I rzeczywiście byłoby się tak stało, gdyby nie przytomność umysłu Islandczyka, silną dłonią w pomoc mi przychodzącego.

– Czy on zwaryował? – zapytał profesor.

– Co to jest? – rzekłem nareszcie przychodząc nieco do siebie.

– Czyś ty nie chory Axelu?

– Nie; przez chwilę zostawałem pod wrażeniem hallucynacyi… ale to już przeszło.

Czy nam się nie przytrafił jaki wypadek?

– Bogu dzięki – wszystko idzie dobrze; wiatr mamy sprzyjający, morze spokojne i jeśli mnie moje rachunki nie mylą, wkrótce powinniśmy ujrzeć ziemię.

Na te słowa powstałem śledząc jakichś wskazówek na horyzoncie, lecz dotąd jeszcze linia wody stykała się z linią obłoków.


text:
czerstwy, czyrstwy, ‘krzepki’, ‘twardy’, ‘nieświeży’ (o chlebie); prasłowo; to samo i w tem znaczeniu u wszystkich Słowian; na Rusi o ‘twardości’, czorstwyj (‘nieczuły’, z przestawką czwiorstyj, podobnie twieriezyj z trzeźwy), u Bułgarów cz(e)wrŭst, i o ‘prędkim’, ‘raźnym’; u Serbów czwrst, i o ‘mięsistym’; czes. cs(e)rstwý, o ‘raźnym’; przyrostek -tw, pień kĭrt; czy = niem. hart, grec.

karteros i krateros, ‘silny’, kratos, ‘siła’ (arysto-kracja), czy prus.

korto, ‘opłot’, łac. cratis, ‘plecionka’?


corpora: sejm

text:
Projekt

Ustawa

z dnia ……………….

2013 r.

Art. 1.

Art. 2.

Cel i potrzeba wydania ustawy.

Przedstawienie stanu w normowanej dziedzinie.

Wykazanie różnicy pomiędzy stanem dotychczasowym a projektowanym.

Skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne.

Projekt zmiany ustawy - Prawo ochrony środowiska jest reakcją na wystąpienia samorządów gminnych do Klubu Poselskiego SLD.

W szczególności przedstawiciele samorządów postulują zmianę brzmienia ust. 6 w art. 402 przedmiotowej ustawy polegającą na wykreśleniu ostatniego zdania.

Zgodnie z obecnym brzmieniem tego zdania: „W przypadku, gdy gmina należy do związku międzygminnego, którego zadaniem statutowym jest gospodarka odpadami, wpływy należne gminie stanowią wyłączny dochód budżetu tego związku międzygminnego i są przeznaczone na jego cele statutowe.”

Przedstawiciele gmin w pismach postulujących zmianę wskazanego przepisu wypominają władzom publicznym, że w trakcie dyskusji poprzedzających budowę regionalnych instalacji przetwarzania odpadów komunalnych, podkreślane były korzyści wynikające z obowiązujących wówczas przepisów, jakie mogą osiągnąć gminy po wybudowaniu takich instalacji (wpływy z podatku od nieruchomości, czy opłat środowiskowych, zatrudnienie mieszkańców gminy).

Wskutek zmiany w/w ustawy gminy zostały pozbawione istotnej części spodziewanych zysków z opłat środowiskowych tj. 50% opłat z tytułu opłat i kar za składowanie i magazynowanie odpadów.

Zgodnie z nowymi przepisami przewidywane wpływy z tego tytułu zamiast do gminy mają wpływać do związku międzygminnego.

Tymczasem często składowiska odpadów nie stanowią nawet własności związku międzygminnego, jak również nie są przez związek zarządzane.

Nowe brzmienie ust. 6 powoduje więc niczym nieuzasadnione pozyskanie środków przez związek, który nie ponosi żadnych nakładów finansowych związanych z budową, eksploatacją i utrzymaniem składowiska oraz jego uciążliwością dla mieszkańców danej gminy.

Należy dodać, że związek może realizować zadania statutowe także poza tą gminą.

Skreślenie zdania ostatniego w ust. 6 spowoduje przywrócenie stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy tj. dnia 23 stycznia 2013 r., który to stan był uznawany za właściwy, prawny i korzystny społecznie i gospodarczo dla gmin inicjujących zakładanie związków międzygminnych.

Skoro gminy poniosły koszty budowy instalacji to powinny odnosić z tego tytułu proporcjonalne korzyści.

Takie są intencje wnioskodawców.

Projekt ustawy spowoduje wzrost dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz nie wpłynie na obciążenie budżetu państwa.

Założenia projektów podstawowych aktów wykonawczych.

Wyniki przeprowadzonych konsultacji.

Projekt ustawy nie był konsultowany.

Jednakże powstał on z inicjatywy wielu jednostek samorządu terytorialneg


text:
Zyta Gilowska planuje zlikwidowanie Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców.

Jeśli pomysł wejdzie w życie, nie będzie możliwości przyznawania przedsiębiorstwom wymagającym restrukturyzacji pomocy publicznej.

Przyjęty właśnie przez rząd projekt ustawy o finansach publicznych zakłada likwidację funduszy celowych, w tym Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców.

W konsekwencji polskie spółki, np. zbrojeniowe, nie będą w stanie konkurować na rynku z lepiej sytuowanymi firmami z Unii Europejskiej.

Celem likwidacji funduszu ma być zwiększenie przejrzystości i kontroli wydatkowania środków publicznych.

Wnioski o udzielenie pomocy publicznej przedsiębiorstwom muszą uzyskać zgodę Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Unii Europejskiej, a więc są dobrze kontrolowane.

Do funduszu trafia co roku 15% przychodów uzyskanych z prywatyzacji.

Jak szacuje Ministerstwo Finansów, w latach 2003-2006 było to ponad 3 mld zł.

Likwidacja funduszu nie oznacza jednak utraty tych środków, ponieważ pieniądze trafią do budżetu państwa.

Straty Skarbu Państwa spowodują jednak upadające przedsiębiorstwa, które zrestrukturyzowane można by z zyskiem sprzedać.

"Sądzę, że w obecnej sytuacji uda nam się wypracować jakiś konsensus z Ministerstwem Finansów, który pozwoli na uniknięcie negatywnych konsekwencji, jakie może nieść zlikwidowanie Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców" - powiedział Paweł Kozyra, rzecznik prasowy Ministerstwa Skarbu Państwa.