corpora: wikisources-pl

text:
Balderyk, Baldericus Cameracensis v.

Noviomensis, z przydomkiem Rubeus, rodem z Belgji, kapelan i sekretarz biskupów kameraceńskich (Cambrai) i atrebateńskich (Arras), potém kanonik i kantor przy kościele morineńskim (Térouanne), wreszcie bp noviomeński (Noyon) i tornaceński (Tournai) od r. 1097.

† 30 Czer.

1112.

Przypisują mu Historję, czyli Chronicon camerac.

et atrebat.

ecclesiarum (v.

Gesta eppor.

cameracensium v.

Chron.

camerac.

et atrebatense), w 3 księgach (ed.

Georg.

Colvenerius, Duaci 1615), od Klodoweusza aż do r. 1051, której kontynuacją jest Vita v.

Gesta Lietberti Camerac.

eppi. (ap.

D'Achery, Spicileg.

9, 673, ed.

nov.

II 138); lecz Bethmann (ap.

Pertz, M. Germ.

Scriptor.

t.

7, 393—400) stanowczo mu ją odsądza, przyznając innemu jakiemuś, współczesnemu z Balderykiem, kanonikowi w Cambrai.

Składa się ta kronika z kilku pism i ważnym jest pomnikiem do historji cesarzy: Ottona II i III.

Kontynuacje jej dochodzą do r. 1196.

O wydaniach ob.

Potthast, Bibl. histor.

O drugiém dziele Balderyka „Chronicon Morinense, sive ecclesiarum Ambianensis et Tarvanensis,” podaje tylko wiadomość Vossius, De historicis latin.

l. 2, c.

47.

D'Achery (Spicileg.

8, 169, ed.

nov.

3, 463) wydał jego list, odnoszący się do uposażenia klasztoru lehuneńskiego.

Vita S. Gaugerici, Ep. Camerac.

(† 619), przez tego Balderyka, jest ap.

Bollandist., d.

11 Augusti.—2.

Tegoż imienia opat burgolieński w Andegawji (Anjou), od r. 1114 arcybiskup doleński (Dol, w Bretanji), ztąd Baldericus Andegavensis, v.

Dolensis, v.

Burguliensis nazywany; † 27 Stycz.

1131 r.

W Historia Hierosolymitana opisał dzieje wojen krzyżowych od r. 1095—1099.

Znaczne z niej wyjątki ma Ordericus Vitalis (H. Eccl. l. 9, in fin.); cała zaś wydana ap.

Bongars, Gesta Dei per Francos.

I 81.

Jest ona po większej części przerobieniem z Roberti monachi Hist.

Hierosolymit.

Niektóre wiersze wyd.

Duchesne, Hist.

Franc.

Scriptor.

t.

4.

Tegoż Baldryka: Epitaphium S. Geraldi († 1090); Vita Hugonis archiep.

Rotliomagen.

(† 1164) i wiadomość o klasztorze w Fécamp, na północ od m.

Rouen: Relatio de monnast.

Fiscannensi (inaczej: Baldrici Itinera, v.

Epistoła ad fiscannenses monachos).

Vita S. Roberti de Arbrisellis († 1117), ordinis Fontis-Eberaldi fundatoris; Translatio et miracula capitis S. Valentini ep.

Interamnae in Umbria, Martyris (c. an.

273); Vita B. Samsonis ep.

Dolensis († około r. 565), wspomniana przez Vossiusa (op.

c. l. III p.

2, c.

6), będąca tylko przerobieniem żywotu, napisanego pod koniec VI w.; Vita S. Maclovii ep.

Alectensis v.

Macloviensis.

Epistola de bonis monast.

S. Florentii.

Oprócz wydań d'Achery, Mabillona, Surjusza i Bollandystów, wszystkie te pisma obejmuje wydanie Migne'a, Patrol.

lat.

t.

166.


text: czausz lub czaus, z tur., a to z pers. czawusz, czausz, o ‘kurjerach’, ‘lokajach’, ‘poborcach sułtańskich’.


text:
Hrabia Monte Christo

CZĘŚĆ JEDENASTA.

ZWĄTPIENIE.

ZAKOŃCZENIE.

Reszta nocy zeszła Morrelowi i Walentynie na opowiadaniach swych wrażeń i przeżyć, w czasie tak długiej rozłąki.

Gdy świt zaróżowił niebo, wyszli na brzeg morza, by ucieszyć wzrok widokiem wschodu słońca, które oblewało już purpurą połowę horyzontu.

Wtem Morrel dojrzał w półcieniu masy skał jakiegoś człowieka, który jakby oczekiwał na nich.

— A, to Jakób — rzekła Walentyna — dowódca naszego statku.

I dała ręką znak, ażeby się przybliżył.

— Mam list od hrabiego — powiedział majtek.

— List... od hrabiego?... zawołał Morrel, tknięty smutnem przeczuciem, a gdy go rozpieczętował, czytać zaczął:

„Drogi Maksymiljanie!

Statek mój czeka na wasze rozkazy.

Sądzę jednak, iż udacie się przedewszystkiem do Livorno, gdzie pan Noirtier, pod opieką Bertuccia, czeka na swą wnuczkę, pragnąc ją pobłogosławić, zanim pójdzie ona do ołtarza.

Całą wyspę Monte Christo wraz z jej grotą, pałac przy Polach Elizejskcih i zamek w Treport przyjąć zechciejcie jako dar ślubny od Edmunda Dantesa.

Zanoszę przytem gorącą prośbę do panny de Villefort, ażeby majątek, jaki odziedziczyła po ojcu, który dostał pomieszania zmysłów, i po bracie swym, który w dniu ostatnim września zmarł wraz z matką swoją, — oddała na ubogich.

Powiedz temu aniołowi, który wkrótce zostanie twą żoną, by od czasu do czasu pomodliła się za człowieka, który, jak szatan sądził przez chwilę, iż jest równy Bogu, a który potem z całą pokorą uznał, iż tylko w Bogu jest mądrość najwyższa i potęga nieogarnięta.

Być może, iż modlitwy te sprawią, iż zgryzoty człowieka tego będą mniejsze.

Co się ciebie tyczy, Morrelu, to masz wyjaśnienie mego tajemniczego względem ciebie postępowania: tylko ten, który spadł na samo dno niedoli, jest zdolny odczuć i ocenić szczęście najwyższe.

Żyjcie i bądźcie szczęśliwi, najukochańsze dzieci serca mego, i pamiętajcie, iż cała mądrość życia w tej jedynie mieści się prawdzie: „Czekać i mieć nadzieję“.

Twój przyjaciel — Edmund Dantes

Hrabia de Monte Christo“.

W czasie czytania tego listu, z którego dowiedziała się dopiero o nieszczęściu ojca i śmierci brata, Walentyna zapłakała gorzko.

Drogo swe szczęście okupiła!

— Gdzie jest hrabia? — zapytał Morrel, po przeczytaniu listu.

Jakób wskazał na horyzont.

W oddali, na wąskiej linji, rozdzielającej powierzchnię wód od nieba, widniał w błyskach wschodzącego słońca biały żagiel, jak skrzydło mewy.

— Odjechał!... zawołał Morrel — odjechał!...

Żegnam cię, mój ojcze!

— I ona odjechała — powiedziała cicho Walentyna.

— Bywaj zdrowa... przyjaciółko moja, siostro jedyna.

— Kto wie, czy zobaczymy ich kiedykolwiek? — zawołał Morrel, ocierając łzy.

— Przyjacielu — dała odpowiedź Walentyna — czyż hrabia nie pouczył cię, iż całą mądrością życia jest: „czekać i mieć nadzieję“!?

KONIE


text:
Dawność w prawie polskiem i litewskiem, po łac. praescriptio, znaczyła to samo, co w prawie dzisiejszem przedawnienie.

W Galicyi używają obecnie w tem znaczeniu wyrazu „zasiedzenie", który jest tłómaczeniem niemieckiego Ersitzung, dla Polaków niezrozumiałem.

Dawność była środkiem nabycia nieruchomości, jeżeli posiadanie trwało czas prawem zakreślony i środkiem uwolnienia się od zobowiązań, gdy mający prawo lub skargę przez pewien przeciąg czasu prawa tego lub skargi nie dochodził.

Pierwszy rodzaj nazywał się przedawnieniem nabywczem praescriptio adquisitiva, drugi - przedawnieniem umarzającem praescriptio extinctiva.

Od preskrypcyi różne były fatalia, t. j. zaniedbanie procesu i stąd jego upadek.

Fatum oznaczało czas, po którego upływie apelować lub popierać zaniechanej apelacyi nie było wolno.

Były nieruchomości, do których nigdy nie stosowało się żadne przedawnienie we władaniu, a mianowicie: jeżeli ze strony króla zabrano grunt ziemianinowi i wzajemnie, jeżeli ziemianin przywłaszczył sobie ziemię królewską.

Sprzedaż majątku, chociażby szacunek nie był w całości zapłacony, po upływie lat 3 i miesięcy 3, stawała się niewzruszoną.

Zwyczajna ta co do dóbr preskrypcja była dłuższą ze względu na osoby.

I tak dla niezamężnej kobiety, w szczególności wdowy, przepisywało prawo polskie lat 6, dla zamężnej lat 10, dla panien zakonnych lat 20.

Panna przecież, która, będąc sierotą, za mąż wyszła, przeciwko opiekunowi swemu w 3 latach i 3 miesiącach działać tylko mogła, bo to była zwyczajna dla opiekunów preskrypcja.

Wyrok, którego egzekucyi nie żądano przez 3 lata i 3 miesiące, podlegał preskrypcyi i upadał.

Był także bardzo mądry przepis, który takie samo przedawnienie stosował do skarg o granice w tym przypadku, kiedy przy intromisyi czyli wwiązaniu woźny wezwał sąsiadów i granice dóbr w ich obecności okazanemi zostały.

Jeżeli ci sąsiedzi milczeli wówczas i potem przez 3 lata i 3 miesiące, to takie granice, jakie wobec nich były okazane, stawały się wieczyście prawomocne.

Przedawca był wobec nabywcy odpowiedzialnym czyli obowiązanym do rękojmi przez lat 3 i miesięcy 3, po których zapadała dawność.

Ponieważ nieraz sąsiedzi, gdy odpowiedzialność przedawcy już upadła z tym terminem, przestawali milczeć i świadczyli, że granice były inne, otóż kr. Władysław Jagiełło postanowił, że skoro milczeli, gdy przedawca był odpowiedzialnym, to muszą milczeć i nadal.

Dział, prywatnie zrobiony, po upływie lat 3 i miesięcy 3 stawał się niewzruszony.

Na Litwie, po upływie lat 10, dział bez pisma nie miał znaczenia i dawność nie nadawała mu żadnej mocy.

Pokrzywdzenia w działach do lat 3 i miesięcy 3 w Koronie wolno.

było dochodzić.

Ta 3-letnia i 3-miesięczna dawność tak była zwyczajna w prawie koronnem, jak 10-letnia na Litwie.

W Mazowszu bez wwiązania nie było dawności, po wwiązaniu zaś do dawności wymagano 3-letniego posiadania.

Poszukiwanie zbiegłego włościanina, po upływie roku od jego wyjścia, upadało.

Kto zgubił przywilej otrzymany od króla, jeżeli w ciągu roku nie postarał się o renowację, przywilej jego upadał.

Utracał prawo do skargi, kto skradzionego bydła lub pomniejszych rzeczy przez rok nie dochodził.

O woły tylko i konie skradzione lub gwałtem zabrane skarga służyła przez dwa lata.

Kto rok i 6 niedziel rozpoczętej sprawy nie popierał, sama przez się upadała.

Zapisy wieczyste nie zeznane we właściwem ziemstwie, jeżeli nie były w rok i 6 niedziel do właściwego ziemstwa przeniesione, traciły moc.

Później grody zyskały przywilej wieczystości - perpetuitatis.

To też od owej pamiętnej konstytucyi z r. 1588 o ważności zapisów, (Vol.

leg, II f.

1219), przenoszenia z grodów do ziemstwa ustały.

Żydzi mogli upominać się o niezapłaconą im lichwę tylko za 2 lata.

Gdy kto przemilczał przez 2 lata płot na swym gruncie przez sąsiada postawiony i dopuścił mu użytkowania z miejsca płotem zagrodzonego, posiadania sąsiada nie mógł już wzruszać.

Dekret upadał przedawnieniem, ale zapis, a jak teraz nazywamy oblig, nie upadał.

W takich zdarzeniach, jak: wojna i zewnętrzne zamieszki, zagony Tatarskie, nieobecność w kraju, znajdowanie się w niewoli, powietrze, małoletność, bezkrólewie (w którem zwyczajnych sądów nie było) - nie szło przedawnienie, dormiebat, ale czas ubiegły przed tem nie ginął.

Szlachta pruska zupełnie oddaliła się od koronnej co do rozciągłości przedawnienia, postanowiwszy 30 lat posiadania z tytułem sprawiedliwym i dobrą wiarą, a 40 lat bez tytułu, do prawomocności posiadania przez dawność (Dutkiewicz, Kamieński, Michniewski).


text:
czerha, czerga, ‘szereg’, czerhą, ‘koleją’ r. 1697, ruskie, a to z tur.

czerge, ‘kolej’.


text:
alzbant, alzbancik (u Reja alzbaniczek błąd druku?), z niem. Halsband ‘naszyjnik’, bo nad Wisłą jak nad Łabą, w pożyczkach z niem. h się usuwa (p. uf, usnacht, antaba, antfos, ochmistrz, olędry), a przeciwnie h dosuwa (p. herszt, herb, hecować); nadłabscy Słowianie wymawiali: er hamtman, zamiast: Herr Amtmann).

Wyjątkowo z h: halcbanty r. 1574 w przekładzie paszkwilu De Portes; u Zbylitowskiego i innych.


corpora: openbooks

text:
Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Parodia życia

Żyjemy często, jako te smutne jelenie,

urodzone i w puszczy wyrosłe za młodu,

które — stworzone wielkie przebiegać przestrzenie —

zamknięto do zwierzyńca, w trzy morgi ogrodu.

Mogą w biegu korzystać z sił swoich zapasu,

mają drzewa i wodę w potoku do picia,

żyją całkiem jak w puszczy — na trzech morgach lasu — —

zabija je smutek tej parodyi życia.

-----


text:
Tadeusz Gajcy

Groteska bardzo smutna

Niby kosmiczny delfin

niebem, które nazywasz różnie

przebywa ziemską przestrzeń

apokalipsy ciało duże.

Zaiste, straszne jest,

gdy w oko spojrzy nagle

i jak twój głos i cień

wytrwałym pójdzie śladem.

Gdy ręką dotknie zimną

blasku chwiejnego pełną…

na próżno mówisz: siło,

niech ci otworzę niebo,

przepadnij, zostaw nas

u rzek niebieskich ściegu,

nie chcemy twoich gwiazd

i ognistego wieku.

Powracaj.

Kiedyś w książce

na liter strojnym łańcuchu

stałaś grożąca jak Mojżesz

z gromem napiętym na łuku…

Czytelnik srebrny pod drzewem

święty — jak mówi pismo —

kruszył w śpiewaniu wersety

i wzywał: apokalipso.

Teraz — ty w górze straszna, my — nisko,

ty nas nie odczytasz, my ciebie

i wspólne nasze nazwisko

ku jakiej drodze nas wiedzie?

Jeśli nad ciałem gromnicznym

wołać nam wolno i ręce

składać na kolbę i krzyżyk,

czas kamienować niewdzięcznie —

nie daj, strzegący kresu,

by potem w kraju pszenicznym

nasze rumiane dzieci

bawiły się w apokalipsę.

-----


text:
←Piekło Boska Komedia

Czyściec

Dante Alighieri Pieśń II→

Przekład: Antoni Robert Stanisławski.

PIEŚŃ PIÉRWSZA.

Oto wpływając na jaśniejsze wody

Łódź ducha mego żagle już rozpina,

Morze za sobą rzuciwszy okrutne,

I śpiewać będę o drugiem królestwie,

Gdzie duch człowieczy oczyszcza się z winy

I godnym staje podnieść się do Nieba.

—

Niech się więc ocknie poezya zmarła,[1]

O Muzy święte, bom wasz sługa wierny:

Niechaj się nieco Kaliopa wzniesie[2]

I pieśni mojej wtórzy głosem wdzięcznym,

Co taki zadał cios nieszczęsnym srokom,

Że zrozpaczały o swem przebaczeniu.[3]

Łagodna barwa wschodniego szafiru,

Zlana z czystego powietrza przezroczem

U samych kończyn pierwszego zakresu,

Znowu mi oczy pieściła rozkoszą,

Skoro wyszedłem z grobowego mroku,

Który mi smutkiem dręczył wzrok i duszę.

Piękny planeta, co w nas miłość krzepi,[4]

Uśmiechem swoim wschód rozjaśniał cały

I ćmił ciągnące z nim w orszaku Ryby,[5]

A gdy ku prawej zwróciłem się stronie

I sięgał myślą drugiego bieguna,[6]

Ujrzałem cztery gwiazdy, które tylko

Najpierwsi ludzie oglądali w raju.[7]

Blaskiem ich niebo zdawało się cieszyć...

Wdową ty jesteś, o północna strono,

Kiedyś widoku tych gwiazd pozbawiona!

Gdy od ich wzroku odwróciłem oczy

I ku drugiemu zwrócił biegunowi,

Gdzie Wóz niebieski zanurzył się w toni,[8]

W tem samotnego obaczyłem starca,

Tuż obok siebie, a postawa jego

Poszanowania tyle była godną,

Że syn dla ojca więcej by go nie miał.[9]

Brodę miał długą, co podwójnym pasem

Na pierś spadała, a w niej i na głowie

Gęsto wmieszany włos przeświecał biały.

Promienie czterech świętych gwiazd zdobiły

Twarz takim blaskiem, że ją oglądałem,

Jak gdyby słońce wprost świeciło na nią.

— „Kto wy, co przeciw prądu ciemnej rzeki

Z odwiecznych więzień umknęliście łona?

(Rzecze wstrząsając swą poważną brodą)

Kto was prowadził?

Kto wam był świecznikiem,

Żeście wyjść mogli z tej głębokiej nocy,

Którą się wiecznie czerni przepaść piekła?

Alboż otchłani zniesiono już prawa?

Czy w Niebie może zapadł wyrok nowy,

Że potępieni wchodzicie w me groty?”

Naonczas Wódz mój ujął mnie za ramie

I wzywał słowy, ręką i znakami,

Abym cześć złożył wzrokiem i kolanem;

A potem odrzekł: „Nie z własnej ja woli

Przychodzę tutaj: z wysokiego nieba

Zstąpiła Pani, i skutkiem jej prośby

Wspieram ja tego towarzystwem mojem.[10]

Gdy wolą Twoją jest, abym obszerniej

Objaśniał tobie stan nasz rzeczywisty,

Chęć moja twojej oprzeć się nie zdoła.

Jeszcze dlań wieczór nie nadszedł ostatni;[11]

Lecz przez swą płochość tak był blizkiem jego,

Że bardzo mało miał przed sobą czasu.

Jak powiedziałem, byłem ja wysłany

Abym go zbawił; a innej nam drogi

Nie było nad tę, którą się udałem.

Już mu wskazałem cały ród zbrodniczy;

Zamierzam teraz pokazać mu duchy,

Pod twem zwierzchnictwem gładzące swe winy.

Długo by mówić jak'em go ratował:

Z wysoka zeszła moc, która mnie wsparła,

Żem go tu przywiódł widzieć cię i słyszeć.

Raczże łaskawym być przybyciu jego:

Szuka on tutaj wolności tak drogiej,

Jak to każdemu dobrze jest wiadomo

Ktokolwiek dla niej życia się wyrzeka;

Wiadomo tobie, komu śmierć nie gorzką

Była w Utyce, kędyś rzucił szatę,

Która tak jasno w dniu zabłyśnie wielkim.[12]

Wyroków dla nas nie zniszczono wiecznych,

Bo i on żywy, i mnie też w swej władzy

Minos nie dzierży:[13] jestem z tego koła,

Gdzie świecą czyste Marcji twojej oczy,[14]

Która i teraz zda się jeszcze prosić,

O duszo święta, byś ją miał za swoją.

Przez miłość dla niej, racz nam być przychylnym:

Pozwól nam zwiedzić siedm królestw twoich,

A ja, za ciebie, jej dziękować będę,

Jeśli przyzwalasz, by cię tam wspomniano.[15]”

— „Marcja, odpowie, tyle zawsze była

Miłą mym oczom, pókim żył na ziemi,

Że wszystkom spełniał, czego tylko chciała.

Dziś, kiedy mieszka za wyklętą rzeką,

Już mnie jej prośby poruszyć nie mogą,

Na mocy prawa, które stanowiono

W chwili gdy z tamtym rozstałem się światem.[16]

Lecz gdy niebieska rządzi tobą Pani,

(Jak mi powiadasz), na cóż to schlebianie?

Dość na tem, że mnie w jej imieniu wzywasz.

Idź więc i opasz go sitowiem gładkiem,[17]

A twarz mu obmyj, aby z niej brud wszelki

Zniknął na zawsze; bowiem nie przystoi,

Ażeby z okiem mgłą jaką zasutem

Spotkał pierwszego z rajskich urzędnika.[18]

Owa wysepka, o którą dokoła,

Tam, tam w oddali roztrąca się fala,

Na miękkim ile rodzi to sitowie.

Żadna tam inna życia brać nie może

Roślina liście dająca, lub twarda,

Co z potrąceniem nie chwieje się fali.[19]

Potem już inną macie wracać stroną:

Wschodzące słońce ukaże wam drogę,

Po której lżejszy będzie wstęp na górę.”

I zniknął z oczu... a ja się podniosłem

Milcząc, i stałem tuż przy Wodza boku,

A oczy moje utkwiłem na niego.

On rzecze: „Synu!

ruszaj za mną śladem:

Wracajmy nazad, bowiem ta płaszczyzna

Tędy się właśnie ku swym brzegom chyli.”

Zorza już pomrok przesilała ranny,[20]

Co pierzchał przed nią, tak że mogłem zdala

Morskiej topieli rozpoznawać drżenie.

Szliśmy więc z Mistrzem po samotnem błoniu

Podobni temu, który na zgubioną

Drogę powraca, a nim ją odszuka,

Zda mu się ciągle że napróżno błądzi.

Gdyśmy stanęli w miejscu kędy rosa

Ze słońcem walczy, a ukryta w cieniu

Rzednieje zwolna, — Mistrz wyciągnął dłonie

I zlekka obie położył na trawie;

Więc ja, zamiarów jego już świadomy,

Twarz łzami zlaną ku niemu skłoniłem,

I tu dopiero barwa jej wróciła,

Którą mi pierwej tak zaćmiło piekło.

Przyszliśmy potem na wybrzeże dzikie,

Wody którego nie znały żeglarza,

Coby z nich kiedy wycofać się zdołał.

Tu Mistrz opasał mnie, jak ów rozkazał.[21]

O dziwne dziwo!

Skoro uszczknął jaką

Poziomą trawkę, w tejże samej chwili

W miejscu zerwanej inna się zrodziła![22]

Przypisy

↑ La morta poesia, zdaniem Bianchi, oznaczać ma pieśni Poety w piekle.

Co do mnie, pozwalam sobie przypuszczać, że Dante, po napisaniu piekła czuł może niejakie znużenie moralne, i dla tego na wstępie do Czyśca używa pomocy Muz, aby w piersi jego roznieciły na nowo zapał poetyczny.

↑ Kaliopa — muza poezyi heroicznej.

↑ Dziewięć córek króla Perusa, w mieście Peli w Macedonji, które wyzwały Muzy do walki o piękność śpiewu, będąc zwyciężone w tej walce przez niebieskie siostrzyce, za karę zuchwalstwa swego, zostały zamienione w sroki.

↑ Venus.

↑ Konstellacja tego imienia.

↑ Bieguna południowego.

↑ Te cztery gwiazdy oznaczać mają tyleż cnót kardynalnych: mądrość, sprawiedliwość, siła i umiarkowanie.

↑ Wóz — konstellacja, zwana inaczej wielką Niedźwiedzicą (Ursa major).

↑ Katon Utycki.

↑ Wiadomo już, że Wirgiliusz przewodniczy Dantemu w pielgrzymce jego, ujęty prośbą Beatricze (Obacz Piekła Pieśń II.).

↑ Zamiast: jeszcze on (Dante) nie umierał.

↑ Wiadomo że Katon, nie chcąc przeżyć wolności kraju swojego, zabił sam siebie w Utyce

↑ Wirgiljusz, który, wraz z innymi duchami znakomitych ludzi starożytnego świata, zamieszkuje w pierwszem piekieł kole, nie ulega władzy Minosa, który (jak widzieliśmy w Pieśni V. Piekła), siedzi u wnijścia do drugiego piekieł koła.

↑ Marcja, żona Katona.

(Ob. Pieśń IV.

Piekła).

↑ To jest: jeśli wolno ciebie, który jesteś w czyścu, wspominać w Piekle.

↑ Treść tego prawa taka, że Katonowi, przeznaczonemu do Czyśca, nie wolno już było zachować przywiązanie do Marcji, jako nie należącej do liczby wybranych.

↑ Sitowie gładkie ma być symbolem pokory.

↑ Katon napomyka, że Dante wkrótce obaczyć ma Anioła.

(Ob. Pieśń II.

Czyśca).

↑ Jak wiotkie, bezlistne sitowie jest symbolem pokory, tak rośliny liściem odziane i twardą mające łodygę, mają być symbolem próżności i uporu.

↑ W oryginale jest: „L'alba vinceva l'ora mattutina.

Strocchi świadczy, że w Romanji ôra znaczy toż samo co ombra.

↑ To jest Katon.

↑ Odradzanie się uszczkniętej trawy, jest symbolem tego, że dary boskie, do których należy i pokora, przez udzielanie ich ludziom, nigdy się nie wyczerpują.

Przekład: Antoni Robert Stanisławski.

PIEŚŃ DRUGA.

Słońce już przeszło na kres widnokręgu,

Łuk południowy, którego zawisa

Najwyższym szczytem nad Jerozolimą;

A w przeciwległym wirująca kole

Noc z wód Gangesu wstawała z Wagami,

Co w przesileniu z rąk jej upadają; —

Tam więc, gdzie stałem, lica pięknej zorzy,

Białe i kraśne, podeszłe już w wieku,

Pomarańczową przybierały barwę.[1]

Byliśmy jeszcze na wybrzeżu morza,

Jak ludzie, którzy myśląc o podróży,

Duszą już idą, a ciałem nie ruszą.

W tem, jako w porze, gdy się ranek zbliża,

Mars czerwienieje w gęstej mgły osłonie,[2]

W stronie zachodu nad topielą morza,

Takiem się właśnie wydało mi światło

(Obym je znowu mógł zobaczyć kiedy),

Które po morzu śmigało tak chyżo,

Że ruchom jego żaden lot nie sprosta.

Kiedy na chwilę wzrok mój oderwałem,

Ażebym o nie Mistrza się zapytał.

Jużem je ujrzał większem i jaśniejszem.

Potem się oczom moim ukazało

Po obu stronach nie wiem, coś białego,

I znów stopniowo coś innego dołem...

Jeszcze Mistrz do mnie nie przemówił słowa,

Kiedy już białe zajaśniały skrzydła.

Naonczas, dobrze poznawsze żeglarza,

Zawołał: „Padaj, padaj na kolana!

I ręce składaj!

oto aniół Boży:

Takich masz teraz widzieć tu sług Jego.

Gardzi on, widzisz, ludzkiemi przyrządy,

I niechce innych wioseł ani żagli,

Prócz własnych skrzydeł w tak dalekiej drodze.

Patrz, jak ku niebu wytęża je całe,

Powietrze siekąc wieczystemi pióry,

Co nie są zmienne jak śmiertelnych szaty.”

A w miarę tego, jak się ku nam zbliżał

Ów ptak niebieski, jaśniejszym się stawał,

Że oko z bliska wytrzymać nie mogło,

Więc je spuściłem.

On tymczasem przybił

Do brzegu z łodzią tak zwinną i lekką,

Że się bynajmniej nie nurzała w wodzie.

U tyłu nawy sternik stał niebieski,

Na licach świętość niosąc wypisaną,

A wewnątrz więcej sta duchów siedziało,

Śpiewając wszyscy razem i w głos jeden,

„Kiedy z Egiptu Izrael wychodził,[3]”

Potem nad nimi krzyż święty naznaczył,

I dalej, co w tym napisano psalmie,

I wszyscy zaraz na brzeg się rzucili,

A on jak przybył, tak odleciał chyżo.

Rzucona przezeń ciżba się zdawała

Obcą w tem miejscu i patrzała w koło

Jak człek, co widzi nowe dla się rzeczy.

Już Koziorożca ze średnicy nieba

Słońce wprawnem spędziło strzałami,

I na wsze strony blask ciskało dzienny,[4]

Kiedy przybysze, wznosząc ku nam czoła,

Rzekli: „Pokażcie, jesteście świadomi,

Drogę, po której wchodzi się na górę.”

Wirgili odrzekł: „Sądzicie zapewne

Że tego miejsca jesteśmy duchami?

Lecz my jesteśmy, jak i wy, wędrowce,

Chwilą przed wami przybyliśmy tutaj,

Lecz inną drogą, tak dziką i trudną,

Że iść na górę igraszką nam będzie.”

Tymczasem duchy, gdy się przeświadczyły.

Z oddechu mego, żem jest jeszcze żywy,

A jak do posła, gdy z rószczką przybywa,

Chciwy nowiny lud ciśnie się mnogi,

I nikt się mieszać do tłumu nie wzbrania,[5]

Podobnież wszystkie te szczęśliwe dusze

Wzrok swój utkwiły we mnie, zapomniawszy,

Że idą aby w piękność się przystroić.

Potem z nich jedna, aby mnie uścisnąć,

Z tak wielką żądzą naprzód się podała,

Że i ja chciałem uczynić toż samo.

O marne cienie, chociaż widne oku;

Trzykroć rękami ją obejmowałem,

I trzykroć ręce na pierś mą wracały!

Zdziwienie pewnie na twarz mi wybiło,

Albowiem cień się uśmiechnąwszy cofnął;

A gdy ja za nim naprzód się pomknąłem,

On słodkim głosem rzekł, abym się wstrzymał.

Poznałem wówczas kim był i prosiłem

Ażeby stanął i pomówił ze mną.[6]

A on mi za to: „Jak kochałem ciebie

W śmiertelnem ciele, tak dziś kocham wolny;

Więc się wstrzymuję.

Lecz pocóż tu idziesz?”

O mój Casella!

odbywam tę drogę,

Abym powrócił znowu tam zkąd jestem.

Lecz za cóż tyle zwleczono ci czasu?[7]

— „Żadna mi, rzecze, krzywda się nie stała,

Jeśli ten, który kogo chce i kiedy

Zabiera z sobą, już mi kilka razy

Wzbronił przeprawy; wola bowiem jego

Zapewne z woli sprawiedliwej idzie.

Zaiste, oto już od trzech miesięcy,

Bierze on z sobą każdego, ktokolwiek

Chciał wnijść do łodzi z Bogiem pojednany.[8]

I ja więc, który stałem już nad morzem,

Gdzie wody Tybru słonemi się stają,[9]

Byłem przez niego łaskawie przyjęty.

Ku temu ujściu poleciał on znowu;

Tam bowiem ciągle wszyscy się gromadzą;

Którzy nie mają iść do Acherontu.”

A ja mu potem: Jeśli prawo nowe

Nie wzbrania tobie pamiętać i śpiewać

Miłośne pieśni, któremi zazwyczaj

Uspakajałeś wszystkie żądze moje,

Chciejże raz jeszcze pocieszyć mą duszę,

Która tu idąc w zmysłów swoich szacie,

Tyle po drodze doznała strapienia.

— „Miłość, co w mojej odzywa się duszy...[10]”

Począł on śpiewać głosem tyle słodkim,

Że dotąd w piersiach słodycz mi ta dzwoni:

Mistrz, ja i wszyscy, którzyśmy tam byli,

Staliśmy pieśnią tak zadowoleni,

Jakby z nas żaden nie myślał o niczem.

Wszyscyśmy pilnie i chciwie słuchali

Śpiewania jego;... w tem starzec szanowny[11]

Zakrzyczał: „Cóż to, opieszałe duchy!

Co za niedbalstwo?

pocóż tu stoicie?

Bieżcie ku górze, byście się pozbyli

Kory, co widok Boga wam zasłania!”

Jako gołębie zgromadzone w polu

Spokojne zboże, lub kąkol zbierają,

Że ani słychać zwykłego gruchania;

A w tem, jeżeli nagle się coś zjawi,

Co je przestraszy, rzucają jedzenie,

Bo inna, większa ogarnia je troska;

Podobnie nowych przybyszów gromada

Śpiew opuściła i ku górze biegła,

Jak ten, co bieży, nie wiedząc gdzie spocznie.

Ucieczka nasza nie mniej była prędka.

Przypisy

↑ Cały ten ustęp jest poetycznem oznaczeniem pory dnia, wedle ówczesnych pojęć astronomicznych i georaficznych.

Dante wyobraża, że na kuli ziemskiej Jerozolima przeciwległą jest górze czyścowej i że między tą ostatnią, a Jerozolimą, w równej od obu odległości jest rzeka Ganges.

Tak więc, kiedy dla Jerozolimy nastawał wieczór, w Czyścu nastawał ranek; zaś nad Gangesem była wówczas noc zupełna.

Konstellacja Wagi widzialną jest w nocy tylko do czasu letniego przesilenia dnia z nocą, to jest do 10.

Czerwca; a ponieważ Dante odbywał zaświatową swoją wędrówkę wiosną, więc jeszcze noc z wód Gangesu wstawała z Wagami.

— Zważywszy jeszcze, że kiedy słońce ma wschodzić, brzask poranny, zrazu białawy, potem różno-kraśny, przed przed samym wschodem słońca, obleka się żółto-pomarańczową barwą.

↑ Mars — planeta widzialny jest nad rankiem w zachodniej stronie, nad poziomem widnokręgu, i dla tego właśnie błyszczy światłem czerwonawem.

↑ W oryginale jest po łacinie: In exitu Israel de Egypto.

Jestto początek jednego z psalmów Dawida (CXIII.).

↑ Kiedy się pokazało słońce, przy blasku promieni jego zniknąć musiał znak Koziorożca, stojący wówczas na samej wysokości nieba.

↑ Posłowie pokoju, nawet za czasów Dantego, chodzili z rószczką oliwną w ręku.

↑ Po słodkim głosie Dante poznał dopiero, że przed nim stoi duch Casella, muzyka, śpiewaka i przyjaciela naszego Poety.

↑ Casella umarł, jak mniemają, na początku 1300 r.

Dante, widząc Casellę wiosną dopiero przybywającego do Czyśca, z podziwieniem zapytuje go o tę zwłokę czasu.

Z odpowiedzi Caselli widzimy, że czas przewiezienia dusz do Czyśca zależy od woli anioła-przewoźnika, który sam stosować się musi do woli najsprawiedliwszego Boga.

↑ Casella, a raczej Dante, napomyka tu na jubileusz, ogłoszony przez papieża Bonifacego VIII.

na początku 1300 r.

↑ Dante wyobraża, że dusze przeznaczone do Czyśca gromadzą się przy ujściu Tybru do morza, gdzie słodka woda rzeki mięsza się z wodą morską i staje się słoną.

↑ W oryginale: Amor che nella mente mi ragiona.

Jest to początek jednej z najpiękniejszych piosenek (canzoni) Dantego, znajdującej się się w innem dziele Poety pod tytułem Convito.

Może Casella ułożył muzykę do tej piosnki Dantego.

↑ Katon, strażnik Czyśca.


text:
112.

I na to, w dziwne słodycze

Przystrajał słowa zwodnicze,

Lecz mu rzeczono: — Słuchaj, bracie miły!

Sam sobie dobrze ja życzę.

Więc widzisz — lepiej, gdy w podobnym względzie,

Odważnie broniąc kieszeni,

Człowiek się raz zarumieni;

Już nie w bawialni, lecz w sien


corpora: CEN

text:
Dania chce otworzyć w Polsce lokalne biura pośrednictwa pracy.

Inicjatywę taką zgłosił przewodniczący do spraw rynku pracy, Jens Viberg z duńskiej partii Venstre.

Jak pisze dziennik Børsen, pomysł spotkał się z poparciem wielu partii duńskiego parlamentu (m.in. De Radikale i SF).

Polskie biura pracy mają być odpowiedzią na zapotrzebowanie na pracowników w duńskim budownictwie i rolnictwie; mają też zahamować powiększanie się rynku nielegalnej pracy obcokrajowców w Danii.

Polscy robotnicy mają pracować za te same pensje, co ich duńscy koledzy, objęci zostaną też taką samą ochroną prawną.