corpora: wikisources-pl

text:
XXI.

A JAK POSZEDŁ KRÓL...

Lud się wali, jako snopy,

I zagrały wszystkie dzwony

Na słoneczne świata strony.


text: Biegus, biegacz, biegun; lm. biegusy, ciągłe bieganie.


text:
Z Moskwy do Irkutska

Juliusz Verne

Bagniska Baraba.

Wielkie to szczęście dla Michała, iż tak spiesznie opuścił stacyę pocztową.

Rozkazy pułkownika Iwana zakomunikowano natychmiast u wszystkich bram miasta, rysopis jego wysłano do naczelników poczt, aby nie mógł wyjechać z Omska.

Ale w tej chwili koń Michała galopował już po stepie, a kuryer nie będąc natychmiast ściganym, miał nadzieję umknięcia.

Michał wyjechał z Omska dnia 29 Lipca o godzinie ósmej wieczorem.

Miasto to leży prawie w połowie drogi z Moskwy do Irkutska, gdzie powinien był przybyć za dni dziesięć, jeżeli chciał wyprzedzić hordy tatarskie.

Nie ulegało wątpliwości, iż przypadek który go postawił wobec matki, zdradził jego incognito.

Iwan nie wątpił już że kuryer cesarski był w Omsku i dążył do Irkutska.

Depesze powierzone mu niezmiernie musiały być ważne, Michał nie wątpił więc iż nie oszczędzą żadnych środków dla pojmania go.

Ale o czem nie wiedział, czego nie mógł wiedzieć, to że Marfa była w ręku Iwana, i być może iż przyjdzie zapłacić jej życiem, za chwilowe uniesienie, którego nie mogła powstrzymać na widok syna swego!

I dobrze się stało iż o tem nie wiedział!

Czyż byłby w stanie oprzeć się tej nowej próbie!

Tak więc Michał nieustannie podniecał bieg swego rumaka, aby co najspieszniej przybyć na stacyę, gdzie zamierzał postarać się o środki pospieszniejszego odbywania podróży.

O północy przeleciawszy 70 wiorst, stanął na stacyi Kulikowo.

Ale tam jak przewidywał, nie zastał ani koni ani powozu.

Jakiś oddział tatarów przechodził przez stepy.

Co się tylko dało, wszystko Tatarzy w wioskach i stacyach pocztowych zrabowali.

Zaledwo z wielkim trudem Michał znalazł czem konia i siebie posilić.

Wierzchowca swego musiał oszczędzać, bo nie wiedział jak i kiedy będzie go mógł innym zastąpić.

Pragnąc jednak jak najwięcej oddalić się od ludzi niewątpliwie ścigających go z rozkazu Iwana, postanowił wciąż jechać.

Tak więc po godzinie wypoczynku, puścił się dalej w stepy.

Jak dotąd okoliczności atmosferyczne dość sprzyjały jego podróży.

Temperatura była znośna.

Noce krótkie i księżycowe nie przeszkadzały w podróży.

Wreszcie Michał jechał jak człowiek znający swą drogę, nigdy nie wątpił i nigdy się nie wahał.

Pomimo smutnych myśli, zachował dziwną jasność umysłu i tak prosto zmierzał ku celowi, jak gdyby cel ten miał wytknięty na końcu horyzontu.

Jeżeli od czasu do czasu zatrzymywał się na zakręcie drogi, to tylko aby dać wytchnąć koniowi.

Wtedy zeskakiwał z siodła, przykładał ucho do ziemi i słuchał, czy nie doleci go przypadkiem tentent galopującego konia po stepach.

Nie usłyszawszy nic podejrzanego, puszczał się dalej.

Dnia 30 Lipca o godzinie 9-ej rano Michał wyjeżdżał ze stacyi Turumoff i puszczał się w bagniste okolice Baraba.

Tam na przestrzeni 300 wiorst, naturalne przeszkody mogły być bardzo wielkie.

Wiedział o nich dobrze, lecz wiedział także że je przezwyciężyć zdoła.

Ogromne że bagniska Baraba od północy na południe, między sześćdziesiątym a pięćdziesiątym dziewiątym stopniem równoleżnika, służą za zbiornik wszystkich wód deszczowych, nie znajdujących ujścia ani do rzeki Obi ani do Irtyszu.

Powierzchnia gruntu jest mocno gliniastą, a tem samem, trudną do przebycia, wody nie mając gdzie wsiąkać, pozostają na powierzchni, tworząc olbrzymie kałuże, ciężkie do przebycia w porze letniej.

Tamtędy prowadzi droga do Irkutska, a z pośrodka kałuż, stawów, jezior i bagnisk, wychodzą trujące wyziewy, tem szkodliwsze, że podniecane wielkiemi niebezpieczeństwami i utrudzeniem podróży.

W zimie, kiedy zimno zmraża wszystko co jest płynne, kiedy śnieg wyrównywa ziemię i wyboje sanki z łatwością mkną po powierzchni stwardniałej Baraba.

Wtedy myśliwi nawiedzają tłumnie pełne zwierza okolice, bijąc kuny, sobole i drogocenne lisy, których futra tak są poszukiwane.

Ale podczas lata, bagna czasami są nawet nie do przebycia, kiedy wody przybiorą.

Michał puścił konia na łąkę torfową, nie pokrytą nawet nędzną trawą stepów, służącą za pożywienie dla licznych trzód syberyjskich.

Nie była to już łąka bezgraniczna, a raczej olbrzymia płaszczyzna, porosła różnorodnemi krzewami.

Trawa dochodziła wtedy od pięciu do sześciu stóp wysokości.

Trawa ustąpiła miejsca roślinom bagnistym, którym wilgoć i upał pozwalały wzrastać do olbrzymich wymiarów.

Było to po większej części sitowie i łączeń, tworzące nieprzebyte kobierce, zasiane tysiącem różnobarwnych kwiatów, w pośród których odznaczały się pięknością lilie, łączące swój zapach z wyziewami trzęsawiska.

Michał galopował między sitowiem; tak więc ani od strony bagna, ani od strony drogi nie był widzialnym.

Rośliny wysokością jego wzrost przewyższały, śladem jedynym było zrywanie się całych stad dzikiego ptactwa, niknącego w błękitach nieba.

Droga jednak była równo wytkniętą.

Tutaj ciągnęła między gęstym murem roślin bagniska, tam okalała stawy, zajmujące kilkaset wiorst długości, W innych miejscach niepodobieństwem było wyminąć wody stojącej na drodze; miejsce mostów zastępowały platformy, pokryte grubą warstwą gliny, uginające się przy każdem stąpnięciu konia., jak deska rzucona nad przepaścią.

Niekiedy platformy takie miały od dwustu do trzystu stóp długości i częstokroć podróżni, szczególniej podróżujący w tarantasach, doświadczali cierpień bardzo zbliżonych do choroby morskiej.

Michał tak po gruncie pewnym jak i trzęsącym się pędził nieustannie, przesadzając wyłomy grubych, pogniłych tarcic; ale jakkolwiek jechał szybko, tak on sam jak i koń jego nie mogli uniknąć ukąszeń owadów, całemi gromadami szybujących w krainach bagnistych.

Podróżni przebywający Barabę w porze letniej, zaopatrują się w maski z końskiego włosia oprawione w żelazo, zasłaniające im plecy.

Pomimo tych ostrożności jednak, prawie ani jeden nie wychodzi ztamtąd z rękami i twarzą nie spuchniętą i nie czerwoną od ukąszeń.

Atmosfera zdaje się być przepełnioną cienkiemi żądełkami, i z łatwością możnaby uwierzyć, iż całkowita zbroja rycerska, nie byłaby w stanie uchronić od ukąszeń dwuskrzydłych owadów.

Jestto groźna strefa, gdzie człowiek walczyć musi z komarami i tysiącem prawie mikroskopijnych owadów, gołem okiem nie widzialnych, ale dających się czuć bolesnemi ukłóciami, do których najzapaleńszy nawet myśliwiec syberyjski przywyknąć nie może.

Koń Michała prześladowany przez owady podskakiwał, jak gdyby go naraz tysiącem ostróg ukłuto.

Zagrzewany wściekłością unosił się, pędził, przebiegał wiorsta za wiorstą, z szybkością kolei żelaznej, oganiając boki ogonem i szybkością biegu usiłującego owady pozostawić za sobą.

Któż mógłby przypuścić iż tak bagnista okolica mogła być stałem siedliskiem ludu?

A jednak tak było.

Od czasu do czasu widać było szałasy syberyjskie między olbrzymiem sitowiem.

Mężczyźni, kobiety, starcy, dzieci, odziani skórą zwierząt, paśli chude trzody baranów, aby je uchronić od owadów palili nieustannie ogniska z zielonego drzewa, których ostry dym mięszał się z wyziewami trzęsawisk.

Skoro Michał czuł iż wierzchowiec jego już stąpać nie może, zatrzymywał się przy jednym z tych nędznych szałasów, i tam zapominając własnego znużenia, smarował rany biednego zwierza gorącą tłustością, jak to jest zwyczajem na Syberyi; potem dawał dobrą racyę obroku, a dopiero po opatrzeniu konia myślał o podreparowaniu sił własnych; zjadał kawałek chleba i mięsa, popijając szklanką kwasu.

W godzinę lub dwie najwyżej jechał już dalej do Irkutska.

Tak przebył ośmdziesiąt wiorst od stacyi Turumoff i 30 Lipca o godzinie czwartej wieczorem, nieczuły na wszelkie trudy, przybywał do Elamska.

Tam, należało dać koniowi całą noc wytchnienia.

Odważny zwierz nie mógłby już jechać dalej.

W Elamsku tak jak i wszędzie nie było żadnych środków komunikacyjnych.

Z tych samych co tam powodów, brakowało zarówno powozów jak i koni.

Miasteczko Elams nie nawiedzone jeszcze przez Tatarów, było prawie zupełnie wyludnione, bo łatwo było doń wkroczyć od południa, a trudno być wspomaganym od północy.

To też stacye pocztowe, biuro policyi, dom gubernatora, wszystko to było opuszczone z rozkazu wyższego i tak urzędnicy jako też i inni mieszkańcy wydalili się do Kamska, w sam środek Baraby.

Michał musiał się zdecydować na przepędzenie nocy w Elamsku, aby koń jego dwanaście godzin mógł wypocząć.

Pamiętał dobrze o poleceniu danem mu w Moskwie, aby nie zdradzał swego incognito, aby pomimo wszelkich przeszkód przybył do Irkutska, lecz aby nie narażał całego przedsięwzięcia dla szybkości podróży, powinien był więc oszczędzać jedynego środka, jaki mu do takowej pozostawał.

Nazajutrz opuszczał Elamsk w chwili kiedy przednie straże tatarskie były już tylko o dziesięć wiorst za nim, na drodze Baraba, puszczając się znów w bagniste trzęsawiska.

Droga była gładka, co ułatwiało podróż, ale kręta, co ją przedłużało.

Niepodobieństwem było porzucić ją dla trzymania się prostej linii, bo tam stawy i bagna były nieprzebyte.

Nazajutrz 1-go Sierpnia o sto dwadzieścia wiorst dalej, Michał w samo południe wjeżdżał do miasteczka Spaskoje, o drugiej zaś zatrzymał się w Pokrowskoje.

Wierzchowiec jego nie byłby już mógł kroku jednego dalej zrobić.

Tam musiał pozostać resztę dnia i noc całą; ale wyruszywszy nazajutrz rano wciąż galopując na gruncie w połowie zatopionym, drugiego sierpnia o godzinie czwartej po południu, zatrzymał się w Kamsku, to jest o siedmdziesiąt pięć wiorst dalej.

Tutaj kraj zmieniał się.

Duża wieś Kamsk jest jakoby wyspą mieszkalną i zdrową, leżącą wśród zamieszkałej okolicy.

Zajmuje ona sam środek Baraby.

Tam dzięki kanalizacyi Tomu przepływa Irtysz, zamieniając trzęsawiska w łąki najżyzniejsze.

Jednak ulepszenie to nie zdołało we wszystkiem usunąć jeszcze gorączki; jesienną porą nawiedzającej mieszkańców.

A jednak tam to mieszkańcy Baraby chronią się, kiedy wyziewy bagniste zbyt im zatruwając powietrze, wypędzają z innych okolic prowincyi.

Emigracya wywołana najściem Tatarów, dotąd nie miała miejsca w Kamsku.

Mieszkańcy czuli się bezpiecznymi w środku Baraby, dokąd w danym razie mogli się schronić przed niebezpieczeństwem.

Tak więc Michał żadnych nie mógł tutaj powziąść wiadomości.

Do niego to gubernator byłby się raczej odwołał, gdyby był wiedział jaki w istocie piastował tytuł mniemany kupiec z Irkutska.

Kamsk, samem położeniem swojem, zdawał się nie należeć do Syberyi i obecnych w niej wypadków.

Michał pokazywał się bardzo mało.

Być nie dostrzeżonym było teraz już dlań za mało, obecnie chciał on się stać niewidzialnym.

Doświadczenie przeszłości uczyniło go więcej niż przezornym w teraźniejszości i przyszłości.

To też trzymał się on na uboczu, nie wychodząc wcale z oberży dokąd zajechał.

Mógłby wprawdzie był znaleść tarantas w Kamsku, ale po dojrzalszej rozwadze wolał podróżować konno, lękając się aby tarantas nie zwrócił nań uwagi, przynajmniej aż do chwili przejścia linii obecnie zajmowanej przez Tatarów, linii przecinającej prawie dolinę Irtyszu, i nie chcąc niczem wzbudzić podejrzenia.

Wreszcie dla przebycia trudnej przeprawy w Baraba, dla ucieczki w pośród bagnisk w wypadku gdyby mu groziło niebezpieczeństwo, łatwiej się było jeźdzcowi rzucić w najgęściejsze zarośla sitowia, zatem koń lepszy był od powozu.

Potem w Tomsku lub w Krasnojarsku, miał się namyślić jak dalej działać wypadnie.

Co do konia, o tem ani pomyśał aby go zamienić na innego.

Dzielny zwierz był stworzonym dla niego.

Wiedział jakie mógł mieć zeń korzyści.

W Omsku kupił go widocznie szczęśliwą ręką, Nadto przywiązał się już po części do swego wierzchowca, ten ostatni zaś przywykł już do tego rodzaju podróży, byle tylko dano mu kilka godzin wypoczynku, jeździec mógł być pewnym dojechania na nim dokąd zechce.

Tak więc przez wieczór i noc z drugiego na trzeci Sierpnia, Michał pozostawał w oberży, przy wjeździe do miasta, w oberży mało uczęszczanej, nieprzystępnej dla ciekawych i natrętów.

Złamany utrudzeniem położył się, nakarmiwszy jednak poprzednio konia; ale sen jego był niespokojnym i przerywanym.

Za wiele wspomnień, za wiele miał na raz niepokojów.

Obraz starej matki, obraz młodej, nieustraszonej towarzyszki podróży, pozostawionej zdała, bez opieki, kolejno przesuwał się w jego umyśle, częstokroć zlewając się w myśl jedną.

Potem powracał do poselstwa którego przysiągł dopełnić…

To co widział od chwili wyjazdu z Moskwy, w coraz ważniejszem świetle poselstwo to przedstawiało mu…

A kiedy spojrzał na list z pieczęcią cesarską, zawierający zapewne lekarstwo na wszystko, uczuwał dziką chęć rzucenia się w stepy i przebycia lotem ptaka przestrzeni dzielącej go od Irkutska; pragnął być orłem aby wznieść się nad przeszkody, stać się huraganem dla przerżnięcia powietrza z szybkością stu wiorst na godzinę, aby stanąć nakoniec w obliczu Głównodowodzącego.

Nazajutrz o godzinie szóstej rano, Michał wyjechał, zamierzając dnia tego przebyć ośmdziesiąt wiorst dzielących Kamsk od Ubińska.

Oddaliwszy się dwadzieścia wiorst, znów wjechał w trzęsawiska Baraba, często na stopę pokryte wodą.

Wtedy trudno było poznać drogę, ale dzięki przezorności drogę tę odbył bez żadnego wypadku.

Przybywszy do Ubińska Michał przez całą noc dał koniowi wypocząć, gdyż pragnął nazajutrz bez wytchnienia, przejechać sto wiorst dzielących Ubińsk od Ikantskoje.

Równo z dniem wyruszył, ale nieszczęściem grunt Baraby jest tutaj najnieznośniejszy.

Między Ubińskiem i Kamakową, przed kilku tygodniami spadły obfite deszcze, zatrzymując tutaj wody jak gdyby w nieprzemakalnej miednicy.

Jedno z takich jezior, niedość rozległe, aby zostać zaliczonem do nomenklatury geograficznej jest Czang, które należało 20 wiorst okrążyć, przy nieopisanych trudnościach.

Michał nie biorąc powozu w Kamsku dobrze uczynił, bo koń jego przechodził tam, gdzie żaden ekwipaż przejść by nie mógł.

O godzinie dziewiątej wieczorem, przybył do Ikantskoje, gdzie zatrzymał się noc całą.

Tutaj zupełny był brak nowin z teatru wojennego.

Z samej natury położenia swego, prowincya ta uniknęła najścia Tatarów.

Ale trudności naturalne miały się zmniejszyć nakoniec i jeżeli nie zajdzie żadna przeszkoda, Michał już nazajutrz zupełnie opuści trzęsawiska Baraba.

Wtedy dostanie się na drogę wygodniejszą, a dla osiągnięcia tego, potrzebował już tylko przebyć sto dwadzieścia pięć wiorst, dzielących go jeszcze od Koływań.

Przybywszy tam, będzie już tylko na takiej samej odległości od Tomska.

Wtedy w miarę powziętych wiadomości, najprawdopodobniej okrąży miasto zajmowane przez Feofar-Hana, stosownie jak mu okoliczności wskażą.

Ale jeżeli miasta takie jak Ikantskoje, jak Karguinsk który przebył nazajutrz, były bezpieczne dzięki trzęsawiskom Baraba, gdzie kolumny tatarskie z trudnością mogłyby manewrować, czyż nie należało się obawiać, aby po przebyciu najżyźniejszych okolic Obi, Michał nie potrzebując już lękać się przeszkód fizycznych, nie potrzebował się lękać człowieka?

To było prawdopodobne.

Bądź co bądź, w razie potrzeby nie wahałby się zboczyć z prostej drogi do Irkutska.

Wtedy jadąc przez stepy narażał się na wszystkie niedogodności.

Nigdzie wytkniętej drogi, nigdzie wioski lub miasta.

Zaledwo kilka folwarków odosobnionych lub szałasów ubogich, gościnnych niewątpliwie, ale gdzie zbywało im na wszystkiem!

Jednak nie można się było wahać.

Wreszcie około godziny wpół do czwartej po południu, przebywszy stacyę Kargatsk, opuszczał Barabę, wjeżdżając na grunt twardy i suche terytoryum syberyjskie, dzwoniące pod uderzeniem kopyt końskich.

Opuścił Moskwę piętnastego Lipca.

Tak więc tego dnia, 5 Sierpnia, rachując w to prawie siedmdziesiąt godzin straconych na wybrzeżach Irtyszu, dwadzieścia jeden dni upłynęło od jego wyjazdu.

Pięćset wiorst dzieliło go jeszcze od Irkutska.


text:
30.

Lecz, gdy się droga kończyć poczyna,

Gdyż dłuższa jeszcze, niźli myślici


text:
Beneficjów wielość.

Każdy urząd kościelny tyle zazwyczaj ma do siebie przywiązanych obowiązków, że, jeżeli te mają być wiernie spełnione, nie pozwalają na żadne inne zajęcie.

Dla tego od najdawniejszych czasów łączenie różnych obowiązków i wielu beneficjów, do których te obowiązki przywiązane, było ściśle zakazywane (C.

2 c. XXI q.

1.

Conc.

Chald. a.

451; c.

1 dist 89.

Grz.

I cir.

a.

596: c.

3 § 1 l. c.

10 q.

3.

Con.

Tol.

XVI a.

693; c.

1 c. XXI q.

1.

C. Nic.

II a.

787; c.

3 i 13 X de praeb.

3, 5.

Conc.

Trid.

ses.

24 c.

17 de ref.).

I kto dwa miał beneficja, powinien był zrzec się z nich jednego (c.

4 X de aetat.

1, 14, c.

7 14, 15.

X de praeb.

3, 5).

Ponieważ jednak rzadko kto dobrowolnie takie robił zrzeczenie, przeto Innocenty III postanowił, (c.

28 X de praeb.

3, 5.

Clem.

3, 6. eod.

3, 2 c.

4.

Extr. comm. eod.

3, 2), ażeby, po przyjęciu drugiego beneficjum, pierwsze natychmiast ipso jure uważane było za wakujące.

Zajmowanie wielu beneficjów jest, zdaniem teologów, przeciwne nietylko kanonicznemu, ale naturalnemu prawu, jeżeli jedno beneficjum wystarcza na utrzymanie.

Nie jest jednak wielość beneficjów tak dalece prawu naturalnemu przeciwną, aby jej wymawiać nie miały pewne okoliczności, a mianowicie: 1) potrzeba kościoła, jeżeli mianowicie brak innych zdolnych do służby kościelnej; 2) pożytek kościoła, jeżeli kto nieobecny nawet więcej zrobi swoją powagą, nauką i roztropnością, niż inny swoją obecnością; 3) oczywista wyższość zasług.

Należy jednak w takich razach pozyskać dyspensę właściwego zwierzchnika.

Bez dyspensy można mieć razem więcej niż jedno beneficjum wówczas tylko: 1, jeżeli oba beneficja są tak ubogie, iż żadne oddzielnie nie wystarczyłoby do utrzymania beneficjata; ale w takim razie oba powinny być beneficja proste i nie wymagające rezydencji; 2, gdy probostwo przyłączone jest do kanonikatu, lecz w takim razie w parafii należy mieć wikarjusza; 3, gdy beneficja są prawnie połączone; 4, gdy nie ma innego godnego i zdolnego; 5, gdy drugie beneficjum posiada się tylko przez komendę i na kilka miesięcy, dopóki przez kogo innego obsadzoném nie będzie.

Beneficja takie, które razem posiadać można, nazywają się godzącemi się (compatibilia), gdy inne nazywają się niegodzącemi się (incompatibilia).

Nie godzące się z sobą (incompatibilia) beneficja, t. j. takie, których razem mieć nie można, dwojakiego są rodzaju: Niegodzące się pierwszego rodzaju są beneficja pasterskie (curata) i godności, odnoszące się do tych samych obowiązków, w tém samém miejscu i w tym samym czasie; do niegodzących się drugiego rodzaju zaliczają kanonikaty i w ogóle beneficja wymagające rezydencji.

Co do beneficjów pierwszego rodzaju, kto obejmuje drugie, traci natychmiast ipso jure pierwsze, a ktoby chciał oba zatrzymać, również ipso jure traci obadwa (C. Trid.

s. 24 c.

l7 i s. 7 c.

4).

Czy te postanowienia prawa rozciągają się do beneficjów niegodzących się drugiego rzędu, nie zgadzają się kanoniści, jakkolwiek S. Liguori jest za zdaniem twierdzącćm, a opiera się w tém na objaśnieniu s. kongr. soboru, przywiedzionej z Fagnana, Jus can. (lib.

4 n. 116).

N.

Beneficjów wielość szczególnemi przywilejami Stolicy Ap.

pozwalana była duchowieństwu polskiemu od najdawniejszych czasów; często nawet biskupi wyjednywali sobie tego rodzaju łaski, jak w wielu miejscach Monumentów Theinera czytamy.

Takie dyspensy, jako i inne okoliczności, wpłynęły zwolna na upowszechnienie nadużyć: zaniedbywano przepisy prawa, zabraniające tego, do czego pobłażliwość biskupów i łaski monarchów nie mało się przyczyniły.

Już w w.

XIII Papież Innocenty IV, wysyłając do Polski legata swego Jakóba, archidjakona leodyj., polecił mu, aby duchownych, posiadających kilka beneficjów parafjalnych, pozostawił przy ostatniém, a wpierw otrzymane innym zdolnym oddał; gdyby zaś opór stawiali, miał im wszystkie odebrać i klątwą ukarać.

Legat, zwoławszy biskupów r. 1248 do Wrocławia, synod z nimi odprawił, na którym zalecił takich beneficjatów poszukiwać, dyspensy ich przejrzeć, a nieposiadających takowych do porzucenia wielości beneficjów zmusić.

Toż samo zapewne powtarzało się i później, chociaż przez ciąg następnych wieków coraz to częściej spotyka się wzmianki o dygnitarzach, zasiadających stalla kilku na raz kościołów katedralnych i kolegjackicb, a w dodatku zarządzających parafjami.

Lecz gdy zamieszania religijne Lutra obudziły troskliwszą czujność w duchowieństwie i wywołały potrzebę surowszej karności, dokonanej na soborze tryd., zakaz posiadania wielości beneficjów, Pod ostremi karami, ponowiony został.

Odtąd Stolica Ap.

usiłowała zastosować go ściśle i do Polski, choć to nigdy, w zupełności nie przyszło do skutku.

Dekret soboru tryd.

sess.

24 c.

17, de reform., był bardzo niemiłym wyższemu duchowieństwu.

Widać to z pierwszego synodu, pod prezydencją kardynała legata Kommendoniego, w r. 1564 odbytego we Lwowie dla prowincji ruskiej, gdzie przyjęto wprawdzie ustawy soboru, ale z zastrzeżeniem residentiae, pluralitatis benef.

i seminarjów, jako więcej szkód niż korzyści tej prowincji przynieść mogących, a to z przyczyny małej liczby duchowieństwa, szczupłych dochodów i innych okoliczności.

przykład stawiono kapitułę kamieniecką, która już prawie żadnych dochodów nie posiadała, a dziesięciny zabrane zostały przez heretyków, tak, iż zaledwie było trzech wikarjuszów przy tamtejszym kościele.

Dla tego biskupi, łącznie z duchowieństwem, prosili obecnego legata, aby, za jego wstawiennictwem, zwolnienie od tych przepisów uzyskali.

W rzeczy samej Kommendoni pisał o to do Papieża (Albertrandi, Pamięt.

o dawnej Polsce, t. II p.

195).

Toż samo żądanie synod zaniósł do prymasa.

Lecz biskupi, nie będąc tak bardzo dekretem soboru dotknięci, a przytém nalegani przez nuncjuszów, nie brali się skwapliwie do uratowania wielości beneficjów, a nawet parli na kler o ścisłe zastosowanie się do ogólnych przepisów.

Zebrali się więc delegaci kapituł w Krakowie r. 1565 w Maju, i, po wielu dąsaniach na obojętność biskupów, wysłali do Rzymu wspólnym kosztem ks. Stan.

Krasińskiego, archidjak.

łęczyc., gniezn. i płoc.

kanonika, któremu głównie powierzyli staranie, o nienaglenie wykonania dekretu de pluralitate benefic.

Kilku biskupów dołączyło list (Theiner, Monum.

t. II f.

108).

Pius IV polecił na miejscu rzecz tę rozpoznać kardynałom Hozjuszowi i Kommendoniemu, i na ich wniosek wydał dyspensę na lat trzy.

Przy końcu trienium, znowu kapituła krak. wystała poselstwo do Rzymu.

Tą razą pojechał Maciej Drzewicki, proboszcz kujawski, kanon.

krak. (Theiner, l. c. t. II f.

731), lecz nie wiele dokonał, bo Pius V przedłużył termin zaledwie do końca r. 1569, i to nie bez wielkich trudności.

W liście bowiem do króla Zygmunta Aug., d.

3 Wrześ.

1569 pisanym, gani wielość beneficjów i w żaden sposób na posiadanie wielu parafjalnych nie pozwala, a tylko na simplicia przystaje.

W tymże dniu i roku odpowiedział arcybiskupowi Uchańskiemu, że prawa soboru tryd.

o rezydencji i wielości benef.

zmienić nie może, a po resztę wiadomości odsyła go do listu pisanego do króla.

Po upływie zakreślonego terminu, znowu kapituła krak., imieniem całego duchowieństwa, prosiła o przedłużenie dyspensy.

Pius V nie uważał za stosowne dawać jej duchowieństwu; polecił tylko Kommendoniemu, aby swe zdanie objawił, jak postąpić z beneficjatami, więcej niż jedno beneficjum incompatibile posiadającymi.

Kardynał osądził, że parafjalne i inne cum residentia, jedno tylko (stosownie do wyboru) zatrzymać winni, a inne porzucić.

Takie czasowe i w części tylko zaspakajające ustępstwa, nie zadowolniły duchowieństwa.

Podnosiły się więc zewsząd głosy, nie od samych tylko członków kapituł, ale i od niższego kleru.

Na synodzie włocławskim r. 1568 prosił on biskupa, aby w pierwszym zaraz liście, jaki napisze do Papieża, wyjednał zwolnienie od tej przykrej ustawy soboru tryd., a co najmniej, aby Stolica Ap.

w możliwy sposób zaradziła potrzebom.

W tej bowiem djecezji, gdzie tyle grasowało herezji, jedno beneficjum nie wystarczało na przyzwoite utrzymanie życia.

Wiele dóbr kościelnych zagrabionych, inne przez heretyków wydarte i na utrzymanie ich ministrów obrócone.

Z wielu dochody nie oddawane, a po licznych trudnościach to tylko dostawało się kapłanom, co właścicielom ziemskim podobało się oddać.

Nic więc dziwnego, że wielu kapłanom zbywało na pożywieniu.

Przyrzekł biskup Karnkowski uczynić zadosyć, bo go do tego i mała liczba kapłanów skłaniała.

Na dzień 19 Maja r. 1577 naznaczono synod prowincjonalny, na którym po raz pierwszy całemu duchowieństwu miały być ogłoszone ustawy soboru tryd.

Umysły już były przygotowane, można się więc było spodziewać, że głównie pluralitas benef.

znajdzie zarzuty.

Powstrzymano się przecież od jawnego wytknięcia jej, a tylko w rozd.

2 ustaw synodu tego wspomniano, że niektóre przepisy soboru tryd.

wymagają zmiany; i w tym celu wysłano do Rzymu ks. Jak.

Brzeźnickiego, kanon, poznań., który wyjednał breve na imię nuncjusza z władzą dyspensowania.

Był nim Wincenty Laureo, który, dla pewnych przyczyn, nie używał nadanego sobie prawa.

Z jego odjazdem (r. 1579) skończyła się możność dyspensowania; znowu więc biskupi piszą do tegoż Grzegorza XIII, Papieża, wspominając, że już Pius IV dla Polski zawiesił wykonanie soboru tryd.

sess.

24 c.

17 de ref., i że ten dekret był przyczyną wielkiego zamieszania sumień; gdyż ci, co posiadali kilka beneficjów przed soborem tryd., uważali się za spokojnie posiadających; inni, co je otrzymali po soborze, bacząc na zawieszenie i spodziewając się dalszego przedłużenia dyspensy, również beneficjów porzucić nie chcieli.

Grzegorz XIII wysłuchał posłów: ks. Stan.

Krasińskiego, Wojc.

Brudzyńskiego, Łuk.

Podoskiego, Hier.

Chojeńskiego i Jakóba Brzeźnickiego, i przez nich przesiał nuncjuszowi Janowi Jęd.

Caligari breve, datowane 8 Kwiet.

1578.

Oświadcza w niém Papież, że powody, skłaniające jego poprzedników do dawania dyspensy, w Polsce nie zmieniły się, owszem, do nich nowe przybyły; przeto nuncjusza upoważnia, aby, dla przyczyn słusznych, zwolnił od odpowiedzialności prawa tych, którzy po terminie przez poprzednich Papieży zakreślonym trzymają dotąd kilka beneficjów; aby im dochody nieprawnie pobrane darował, nakazawszy stosowną pokutę; nadto, dał mu władzę dyspensowania na czas krótki w posiadaniu wielu beneficjów, nawet parafjalnych i wymagających rezydencji.

Nuncjusz, w celu wykonania tej władzy, zażądał, aby każdy biskup przysłał mu wykaz księży, posiadających wiele beneficjów, z wyrażeniem ich natury, stopnia, godności, obowiązków i dochodów rocznych, z wymienieniem djecezji, i czy jest patronatu świeckiego, czy duchownego, i kto jest kolatorem, oraz wiek, święcenie, godność; i obowiązki beneficjata.

Lecz i to był tylko półśrodek.

Duchowieństwo pragnęło uspokoić swoje sumienie i pozbyć się trudnych, a nie zawsze pomyślnym skutkiem uwieńczonych zabiegów, o uzyskanie szczegółowej dyspensy; słowem, pragnęło dyspensy ogólnej.

Taki zamiar jawnym jest z listu biskupów, pisanego do Sykstusa V. Treść jego taka: Sobór tryd.

ses.

21 c.

11 de ref.

wymaga, aby kapłani mieli dostateczne i przyzwoite utrzymanie, czego właśnie w Polsce osiągnąć niepodobna bez wielości beneficjów; albowiem uposażenie ich, z wyjątkiem kilku katedralnych, jest zbyt szczupłe; najczęściej mają rocznego dochodu 15 dukatów de camera, a niekiedy jeszcze mniej; rzadko zaś przechodzą duk.

50.

Distributiones też quotidianae są bardzo zmniejszone, gdyż całe pobierają się z dziesięcin, których wyplata u katolików niepewna, u heretyków zaś przepadają.

Czemżeż więc byłyby, gdyby wypadło dzielić je na więcej cząstek?

Nadto, mało jest w Polsce beneficjów, które, pojedyńczo wzięte, wystarczyłyby na potrzeby szlachcica w zamożności wychowanego.

Gdy zaś bardzo wiele na tém zależy, aby do stanu duch. zachęcić szlachtę, więc, albo wiele beneficjów dać należy jednemu, albo pojedyńczych beneficjów dochody pomnożyć, albo zostawić przy pojedyńczych beneficjach szczupłe dochody; a wtedy albo nie będziemy mieli kapłanów, albo beneficja przejdą do mniej uczonych i wpływu pozbawionych plebejuszów.

Ci więc ostatni, nie mogąc i nie umiejąc bronić reszty własności kościelnej przed grabieżami, utracą i te szczupłe fundusze.

Z przyczyny tych szczupłych dochodów, wszak i dziś (mówią biskupi) więcej jest w Polsce probostw niż księży, a i z tych wielu niskiego urodzenia i małej nauki.

Skorzystają z tego heretycy i bardzo zgubny wpływ wywrą na religję.

Wreszcie, wielu jest między duchownymi, którzy funduszów familijnych, lub z posługi królowi i rzeczypospolitej zaoszczędzonych, nie zaś z dochodów kościelnych zebranych, używają na polepszenie probostw; ci, usłyszawszy de singularitate benef., ścisną rękę, by na starość zapewnić sobie utrzymanie.

To wielością benef.

usunie się.

Nakoniec, jurysdykcja wypadła nam z ręki, a fundusze kościelne składają się z gruntów i dziesięcin.

Grunta wymagają utrzymywania czeladzi, procesów, kosztów na wyprawy wojenne i t. p.

O dziesięcinach to samo powiedzieć można, a co gorsza, bywają one zaprzeczane i nieoddawane.

Pomimo to, duchowieństwo corocznie płacić musi kontrybucję, piątą prawie część dochodów wynoszącą; a te kontrybucje sejm często podwójne wybierać każe, a synody znowu podwójne.

A cóż powiedzieć o licznych składkach, na deputatów, na trybunał, na posłów na sejmy, na posłów do Rzymu, i tysiączne inne.

Dodają biskupi i to, że poprzedni papieże, Pius IV i Pius V, uznając potrzeby Kościoła w Polsce, zwolnili ex pluralitate i residentia, choć na czas oznaczony tylko.

Tak samo Grzegorz XIII, dowiedziawszy się od nuncjusza o coraz gorszym stanie Kościoła, legatowi swemu Bologneti dał władzę dyspensowania, choć bulla ta należnego wykonania nie miała, gdyż nuncjusz wkrótce do Rzymu odwołany został.

Podają wreszcie biskupi swój projekt dyspensowania, który warto tu przywieść: a.

Przymioty kapłana.

Znakomitszego urodzenia i posiadający odpowiednią naukę, odznaczający się przykładnością życia; niższego urodzenia, gdy życiem i nauką dostateczną świeci, b.

Stan beneficjum.

Jeśli wolne, nie cum cura animarum; chyba gdy wyraźne dobro kościoła inaczej radzić każe.

c.

Ich liczba, stosownie do potrzeb utrzymania przyzwoitego, podług stanu i godności, mając wzgląd na wydatki, jakie ponosić trzeba i wypada, d.

Odległość ich, aby można było corocznie przynajmniej raz być w nich i czynić obsługę, e.

Troskliwość o nie, aby każde obsłużone było dostatecznie przez beneficjata i jego zastępców, f.

Kto ma udzielać dyspensy.

Jeden z prałatów, znanej prawości i sumienny, którego biskup i kapituła co rok wybierą z całej djecezji, przysięgi wysłuchają i miejsce na udzielanie dyspens wskażą.

Te śmiałe żądania duchowieństwa nie zostały zapewne uwzględnione w całości, gdyż niezadługo, bo w r. 1593, kler na synod djecez.

krakowski zebrany, prosił kardynała i biskupa Radziwiłła, aby u Stolicy Ap.

uzyskał władzę disponendi ac dispensandi circa pluralit.

benef., gdy zachodzić będą słuszne i sprawiedliwe przyczyny, a to ad ipsius (t. j. biskupa) arbitrium, zważając na beneficja i na osoby.

Nigdy jednak biskupi nasi tej władzy od Stolicy Świętej nie otrzymali na zawsze.

A że duchowni, unikając dalekich zachodów u Papieża lub nuncjusza, bez dyspens trzymali wiele beneficjów, więc nadużycia te musiały zwracać baczną uwagę gorliwych biskupów, którzy też nie ledwo na każdym synodzie wydawali zakazy.

Wileńskie 1602 1613 i 1669 r. porzucić każą nieprawnie posiadane beneficja, a synod Abrahama Wojny 6 miesięcy naznacza na okazanie dyspens.

Toż samo powtarzają inne, jak łucki r. 1641, płocki 1643, wileń.

1685 i 1717.

Inne krótszy termin zakreślają, jak krak. 1711 — trzy miesiące, przemyski r. 1723 i lwowski r. 1765 — dwa.

Na włocławskim r. 1634 odczytano dekret soboru tryd.

sess.

24 c.

17 i 18 de ref.

i przypomniano, że nic bardziej kanonom kościelnym nie jest wstrętnego, jak wielość beneficjów; jeśli więc szczupłe uposażenie koniecznie do tego zmusza, to przynajmniej niechże to nie ma miejsca bez dyspensy papiezkiej; i również sześć miesięcy naznacza na okazanie dyspens.

Gniezn, r. 1643 dodaje, że arcybiskup otrzymał od Stolicy Ap.

władzę dyspensowania, co do posiadania razem niektórych beneficjów.

Poznański r. 1689 upomina że dyspensy tylko z koniecznej potrzeby i dla dobra kościoła udzielane bywają, a inny z r. 1738 mówi, że wkradło się nadużycie proszenia o dyspensę, podając fałszywe powody, i dla tego proszą z obcej djecezji egzekutorów, przywodzących do skutku taki dekret papiezki, a to dla tego, aby się łatwiej ukryć.

Ztąd płocki r. 1733 poleca każdemu, ktoby zamierzał starać się u Stolicy Ap.

o dyspensę, aby wpierw otrzymał od biskupa świadectwo, że powody przezeń przytoczone są rzetelne, i aby prosił o wykonanie tej dyspensy przez biskupa, a nie na imię kogo innego.

Tak samo mówią chełmiń.

r. 1745, i Pastoral.

Rupniewskiego, biskupa łuckiego, lecz ta pod klątwą tego się domaga i nakazuje złożenie rachunków z beneficjów nieprawnie posiadanych.

Chełmiński skazuje na karę powrócenia w dwójnasób, i na inne dowolne.

Synody te, zgodnie z prawem ogólném, uważają za incompatibilia kanonje katedralne i kolegjackie, tudzież probostwa cum cura animarum.

Wyjątek stanowi djecezja chełmska, w której kanonję z probostwem biskupi trzymać pozwalali.

Synod r. 1624 tym, którzy mają dwa probostwa i kanonję katedralną, poleca postarać się o dyspensę papiezką w czasie przez sobór tryd. (ses.

7 c.

5 i ses.

24 c.

18 de ref.) oznaczonym, albo jedno probostwo z prelaturą czy kanonją katedralną zatrzymać, a drugiego się zrzec, a to pod karami prawa.

I zaraz objaśnia, że sobór tryd.

kanonję i probostwo uważa za beneficja incompatibilia; ale kapituła chełmska tak jest nędznie uposażona, iż w żaden sposób nie mógłby kanonik z swej prebendy wyżyć, więc z konieczności to biskup znosić musi, dopóki od Stolicy Ap.

nie uzyska władzy dyspensowania.

Wolniejszego sumienia Piasecki, biskup chełmski, w ustawach synodu r. 1644 już nie koniecznością, ale prawem, na zwyczaju opartém, to nadużycie usprawiedliwia, gdy mówi: „Zwyczajem już jest przyjęte po soborze tryd., i jakby prawném przedawnieniem wprowadzone nietylko w tej naszej djecezji, lecz we wszystkich państwa Polskiego metropoljach, tak gnieźnieńskiej jak lwowskiej, że kanonja czy prelatura, albo godność kościoła katedralnego i kolegjaty zamojskiej, uważa się za mogącą się trzymać (compatibile) łącznie z jedną prepozyturą lub probostwem (parochiali), który to zwyczaj uznajemy za mogący być cierpianym do lepszych czasów, i do rozważniejszego sądu synodu prowinc., z zastrzeżeniem wszakże wyroku Stolicy Ap., tak jednak, aby nikt więcej kościołów parafjalnych nie miał nad jeden, z kanonją lub prelaturą katedralną; w przeciwnym razie jeden z kościołów paraf, za wakujący uznamy.“

Nie było to jednak przedawnienie, a tém samém zwyczajem wprowadzone prawo; gdyż synody nasze stale i nieprzerwanie nadużyciem to nazywają i usiłują karność soboru tryd.

utrzymać.

Pomimo to, zwyczaj posiadania wiele beneficjów, zwłaszcza katedralnych, tak się w XVII w. upowszechnił, iż trudno byłoby znaleść kanonika, któryby na jednej prebendzie przestał.

Ztąd Klemens XI (dekret d.

26 Sierp.

1712) żali się, że w Polsce nawet biskupi posiadają incompatibilia benef., wbrew przepisom soboru tryd.

i wszelkim kanonom.

Poleca nuncjuszowi, aby takich beneficjatów upomniał, wystawiając im, że nieważnie i niesłusznie je posiadają, że są intruzami, że dochody pobrane nie do nich należą, a więc do ich zwrotu są obowiązani; że popadłszy w kary kościelne, prosić powinni o łaskę posiadania beneficjum jakiegokolwiek, gdyż żadnego stali się niegodni; że nie dostąpią przebaczenia, jeśli w ciągu odpowiedniego czasu nie udadzą się z prośbą do Stolicy Ap. Surowe to upomnienie, jeśli nie usunęło zwyczaju przeciwnego prawu, to przynajmniej obudziło sumienia.

Dowodem tego dekret Benedykta XIV z d.

2 Wrześ.

1752 r., wywołany skrupułami ks. Franc.

Borowskiego, opata komend, hebdowskiego, który prosił o objaśnienie.

Dotąd w udzielaniu dyspens Stolica Ap.

trzymała się ogólnej formy, t. j. simplicia plura, lub unum cum residentia, a u nas były udzielane na wiele incompatibiliów.

Odtąd więc ten Papież kazał zmienić dla Polski formę, i na wiele parafjalnych tak ją pisać: „Dummodo animarum cura per vicarios perpetuos vel presbyteros saeculares idoneos, vicarios provisos, seu juratos nuncupatos exerceri soleat, et supra dicti vicarii seu presbyteri jurati praevio examine ad formam concilii tridentini, et approbatione ordinarii deputentur cum assignatione congruae mercedis sive in quantitate, aut quota fructuum, sive in pecunia numerata, sive partim in una, partim in altera specie arbitrio dicti ordinarii assignandae, quae non sit minor computatis omnibus etiam incertis emolumentis, et aliis obventionibus communiter percipi solitis scutorum quinquaginta monetae romanae in ecclesiis parochialibus, quarum annui reditus summam scutorum centum ejusdem monetae non excedunt, vel non sit minor centum, si dicti annui reditus eandem summam superegrediantur idque per executores literarum apostolicarum executioni demandari deligenter curetur, sin minus gratia nulla et irrita sit, perinde,

ac si non emanasset et provisus de ecclesia parochiali omnes fructus subinde perceptos restituere teneatur.“ W czasach ostatnich nowe kapituły tak małe miały uposażenie, iż koniecznie musieli ich członkowie posiadać inne beneficja; lecz i najdawniejsza z nich, t. j. kujawska, otrzymała dyspensę Leona XII, datowaną 24 Września 1824 r. X. Z. Ch.


corpora: CEN

text:
Chiny idą jak burza.

Teraz zamierzają zająć się tworzeniem i produkcją procesorów komputerowych.

Ciekawe jak im to wyjdzie?

Ale niewątpliwie kolejny gracz na rynku z pewnością się przyda.

"Ujawniono szczegóły dotyczące pierwszego chińskiego czterordzeniowego procesora ogólnego zastosowania, który ma trafić na rynek Chin już w przyszłym roku.

Układ nosi nazwę kodową Godson-3 i jest częścią projektu stworzenia taniego procesora dla każdego.

Nad rozwojem chińskiego procesora czuwa ponad 200 naukowców z Chinese Academy of Sciences’ Institute of Computing Technology (ICT).

Według analityków, Godson-3 będzie pierwszym krokiem Chin ku technologicznej niezależności."


corpora: openbooks

text:
Henryk Sienkiewicz

Płomyk

Gdy po wykopaniu ziemniaków wypłacono w końcu strudzonym najmitom należność za cały czas robót polnych, pobrali wszyscy na plecy przygotowane już poprzednio węzełki i ruszyli pod wieczór do najbliższej stacji kolejowej.

Przyzostał tylko Wojciech Lipiecki, chłop spod Kościana, który przypadkiem przyłączył się wraz z kilku innymi do obieżysasów z Królestwa i razem z nimi pracował.

Przyzostał on dlatego, że się w dzień podźwigał worem ziemniaków i czuł się jakiś słaby, a po wtóre i z tej jeszcze przyczyny, że chciał wstąpić do baraku, w którym ludzie przez cały czas koczowali, i zabrać stamtąd obrazek Matki Boskiej Częstochowskiej i ołowianą lampkę.

Sam je był zawiesił, jako chłop pobożny, w kącie nad swoim tapczanem, i oczywiście szkoda mu było świętych rzeczy, a to tym bardziej że Niemcy-lutrzy nie umieliby ich uszanować.

Więc w tym zamiarze, po otrzymaniu zapłaty w kancelarii, powlókł się do baraku, wzniesionego na skraju przestronnego pola pod lasem, układając sobie w myśli po drodze, że się prześpi, wypocznie, a jutro skończy pakowanie i pociągnie za innymi.

Ale szło mu się jakoś dziwnie niesporo — i czuł, że ma nogi jak słomiane, że krzyże go bolą i że w piersiach ma jakby gwoździe, które kłują go przy każdym poruszeniu.

Robiło mu się to gorąco, to zimno.

Przed samym barakiem rozebrało już chłopa do szczętu.

Tyle tylko że wszedł, ledwo-ledwo zapalił lampkę przed obrazem i zaraz gruchnął się jak długi na tapczan.

Masz-że teraz!

Dopieroż zląkł się, bo zrozumiał, że przyszła na niego ciężka choroba.

I to tak nagle, i z taką siłą, jak latem przychodzi burza.

Od razu stracił moc w kościach.

Chciał się przeżegnać i z trudem wielkim podniósł rękę do czoła, następnie zawlókł ją na piersi, ale do lewego ramienia ani rusz!

I leżał tak czas jakiś, bezwładny jak pień.

Jednakże, ponieważ przytomność nie opuściła go jeszcze, więc naprzód zdjęła go ogromna tęsknota i żal, że ludzie już odeszli i że został tak sam jak Łazarz na obczyźnie.

Bo oto Bóg raczy wiedzieć, kiedy tu kto zajrzy teraz do tego baraku, a przez ten czas nikt mu i dzbanka z wodą nie poda.

Co tu zaś przecie bywało zawsze gwaru pod wieczór — i ludzkich głosów, i rozmów, i narzekań, i sporów, i śmiechu, i śpiewania!

A teraz cicho.

Myszy jeno, które jesienią chronią się z pól przed chłodami do zabudowań, chrobocą wszędy i gryzą zawzięcie drzewo, a blisko wygasłego ogniska, w kupie grochowin, świerkają świerszcze polne.

Spojrzy Lipiecki po tapczanach stojących pod ścianami jakby w nadziei, że może kto zaspał i został; spojrzy na drzwi, że może kto czego zapomniał i wróci, ale nie widać i nie słychać nic.

Barak tylko wydaje mu się tak ogromny jak nigdy i w głębi całkiem zapełniony mrokiem, bo tylko ta jedna lampka przed obrazem go oświeca.

Chłopu robi się jakoś dziwnie nieswojo i po prostu straszno.

Żeby choć jedna ludzka dusza przy nim — żeby choć jedno polskie słowo ozwało się za ścianą — żeby choć jedno!

Nic i nic!

A niechże to Bóg broni chorować w takiej pustce — zaś jeszcze bardziej umierać bez księdza, spowiedzi i sakramentów!

Przyszło mu na myśl, że gdyby tak umarł, to Prusaki pogrzebałyby go na luterskim cmentarzu, a może nawet zakopałyby go gdzie w polu pod borem jak zdechłe bydlę albo psa.

Brońże od tego, Matko jedyna, i ty, święta Barbaro, patronko dobrej śmierci!

Lipieckiemu z niemocy, żałości i utrapienia wezbrały łzy w oczach.

Podniósł wzrok ku płomykowi, który świecił pod obrazkiem, i jął mówić: „Pod Twoją obronę uciekamy się, święta Boża Rodzicielko” — a modlił się ogromnie gorliwie, bo to jedno dobrze rozumiał, że jeżeli Ona go nie wspomoże, to będzie z nim źle.

Ale już podczas modlitwy poczęło mu się tak mieszać w głowie, że nie mógł jej dokończyć.

Pierwej brały go ciągoty i dreszcze, a teraz chwyciła go gorątwa taka, jakby mu kto rozpalonych węgli do głowy i do piersi nasypał.

I widać, że coraz z nim było gorzej i coraz więcej tracił rozeznanie, gdyż nagle wydało mu się, że tapczany zaczęły chodzić jeden za drugim po izbie jak gęsi — i że z krokwi baraku zwiesiły się jakieś długie, do ziemi sięgające powrósła, oblepione rojami czarnych wielkich much.

Przymknął oczy, żeby tego nie widzieć, gdyż było w tym coś tak wstrętnego, że aż skóra na nim ścierpła.

Tyle zachował jednak jeszcze przytomności, że powiedział sobie, iż mu się to tylko tak przewiduje i że tego naprawdę nie ma.

Jakoż gdy otworzył znów oczy, tapczany stały po dawnemu pod ścianami, żadne czarne powrósła nie zwieszały się z pułapu i płomyk lampki palił się nad nim spokojnie.

Czuł się natomiast okrutnie chory i aż mu dziwno było, że to idzie tak prędko.

Dość długo leżał bez ruchu, tylko wargi mu się trzęsły, bo od czasu do czasu brały go dreszcze.

Potem jednak oblała go nowa fala żaru i powtórnie pomieszały mu się myśli.

A że to w gorączce, tak jak w jasełkach, widzi się coraz to inne rzeczy, czasem straszne, a czasem miłe, więc przyszło na niego teraz widzenie błogie.

Takie zaś było wrażenie, że już nie starczyło Lipieckiemu rozeznania, żeby sobie powiedzieć, że to jest złuda, ale był pewien, że Matka Boska naprawdę cud uczyniła i kazała go przenieść aniołom w mig do Kościana.

Idzie oto szerokim lipowym gościńcem od miasta ku swej sadybie…

Jest jesień i pogoda cudna.

Liście, jedne czerwone jak płomień, drugie żółte, spływają cicho z drzew na ziemię, bo nie ma żadnego wiatru.

Na dachach domów złoci się słońce.

Lipieckiemu czyni się jakoś rzewliwie na duszy i radość zalewa mu serce.

Pamięta, że był chory, ale teraz czuje się zdrów i wraca do dom.

Widać już jego chałupinę za wiśniowym sadkiem na prawo ode drogi.

Tymczasem przechodzi wedle stawu, po którym mimo jesiennego chłodu bobrują z sieciami chłopaki, a na brzegu stoi starowina proboszcz i pilnuje połowu.

Przychodzi do niego chłop, całuje go w rękę, a ksiądz, spojrzawszy mu na twarz, mówi: — Bójcie się Boga, Lipiecki, a wyście się gdzie tak wymizerowali?

— Dobrodzieju — odpowiada — choróbsko opadło mnie na Saksach, alem z pomocą bożą wyzdrowiał.

A na to ksiądz:

— Oj! — powiada — podziękujcie Matce Boskiej, bo śmierć na obczyźnie to zatrata nie tylko dla ciała, ale często i dla duszy.

— Prawda, prawda, prawda!

Tu wśród widzeń zasnął na dobre.

Ale w godzinę albo i w dwie później drgnął nagle i zbudził się.

Wydało mu się teraz, że przytomność całkiem mu wróciła.

Tylko czoło miał zlane zimnym potem i poczęły mu ziębnąć ręce, nogi i nos.

Ogarnęło go niewypowiedziane osłabienie.

Usłyszał jakby dalekie dzwony, choć nawet myszy przestały chrobotać i była cisza zupełna.

Pomyślał wtedy, że zaczyna konać.

Jeszcze raz chciał się przeżegnać — i nie mógł.

Dalekie dzwony jęczały żałośniej i żałośniej.

Lipiecki patrzył, leżąc na wznak, osłupiałymi oczyma w mrok, który w głębi izby gęstniał, czynił się coraz ciemniejszy i zdawał się toczyć jak chmura ode drzwi ku środkowi izby.

Jednak po chwili nieruchome już prawie źrenice chłopa rozszerzyły się z trwogi i twarz pobladła mu jak płótno, albowiem w baraku poczęło się dziać coś nadzwyczajnego i złowrogiego zarazem.

Oto ów mrok począł zaczyniać się w sobie, skupiać i tworzyć jakowąś postać: zaokrąglił się z wierzchu niby w potworny łeb, rozszerzył się niżej w ogromny tułów, a od tego tułowia wyciągnęły się dwie długie, ciemne smugi jak ręce.

Lipieckiemu włosy stanęły dębem na głowie, a zęby poczęły szczękać, albowiem obaczył teraz wyraźnie, że z całego tego mroku, który zalegał głąb baraku, zrobił się czarny, straszny wielkolud — i że wielkolud ten idzie ku niemu.

Jakieś niepojęte, martwe przerażenie napełniło powietrze.

Powiało mrozem jak od kupy lodu.

A potwór zbliżał się, ale posuwał się tak wolno, jak posuwają się ślepi.

Jakoż istotnie w jego ohydnym łbie nie było wcale oczu — i tylko ręce wyciągał coraz dalej przed siebie, macając jednostajnym, okropnym ruchem po tapczanach, jakby szukał, gdzie jest ta żywa ludzka dusza, po którą przyszedł.

— Jezusie, Maryjo!… — krzyknął Lipiecki.

— Śmierć!

śmierć!

I w tej chwili jeszcze jedna, jasna jak błyskawica, myśl rozświeciła mu krzepnący mózg, że to nie polska śmierć przy jasnym ognisku domowym, przy spłakanych twarzach, przy gromnicy i litanii, ale obca, czarna i lodowata pruska śmierć, która dławi człowieka tak niemiłosiernie jak kat i która jest zgubą bez nadziei i nocą bez światła, otchłanią bez Boga.

Więc w ostatniej toni i rozpaczy zwrócił jeszcze spojrzenie ku obrazowi i począł wołać gasnącym już i przerywanym przez śmiertelną czkawkę głosem:

— Panienko Najświętsza!!…

— Ratuj!…

— O rety!…

— Ratuj!…

Czarne, straszne ręce szukały już na najbliższym tapczanie.

------------------------------------------------

Ale wówczas stało się coś takiego, czego żadne ludzkie słowa dobrze nie wypowiedzą.

Płomyk od lampki przed obrazkiem oderwał się nagle i począł płynąć jak złota pszczoła przez powietrze ku potworowi.

Lecz rósł z każdą chwilą; w jednym mgnieniu oka z płomyka stał się płomieniem, rozpalił się, rozżarzył, zbielał.

Z boków strzeliły mu skrzydła, nad skrzydłami podniosła się głowa jakby w koronie i zmieniony w Białopiórego Ptaka rzucił się błyskawicą na strasznego Czarnoboga.

I ujrzał Lipiecki ogromną bitwę światła z ciemnością.

Zmora skręciła się niby wąż, w którym utkwiło żeleźce.

W mrocznym cielsku zasyczało coś jak rozpalona stal w wodzie, rozległo się chrapanie i charczenie.

Już Ciemność wije się, rozdziera, a Orzeł razi ją, zatraca, niszczy, wypala.

Zwalił się wreszcie czarny kadłub, runął łeb, rozkruszyły się plugawe ramiona, po czym opadło wszystko i rozwiało się prochem marnym.

Cały barak zalało światło tak jasne, jak słoneczne.

------------------------------------------------

A gdy Srebrzysty Ptak zmienił się na powrót w płomyk i przyleciał znów złotą pszczółką przed obraz, Lipiecki spał już głębokim snem i w ciszy, jaka zalegała barak, słychać było tylko jego spokojny, równy oddech.

------------------------------------------------

W kilka dni później wrócił chłop w dobrym zdrowiu do rodzinnej wioski i przez całą potem zimę — i w mieście, i po chałupach — rozpowiadał, co mu się owej nocy przygodziło.

Więc niektórzy dziwili się wielkim dziwem, inni zaś myśleli, że to wszystko widział w gorączce albo we śnie.

Jednakże proboszcz starowina wierzył głęboko, że to był cud prawdziwy.

Pewnej niedzieli powiedział nawet ludziom w kościele z ambony, że płomyk sprzed oblicza Bogarodzicielki potrafi się na Jej rozkaz w orła przemienić i że może nieraz jeszcze obroni chłopa polskiego przed niejednym Czarnobogiem i niejedną zmorą śmiertelną.

-----


corpora: sejm

text:
Warszawa, dnia 26 lutego 2007 r.

Informacja

o działaniach podejmowanych przez podmioty wykonujące

zawodową działalność lobbingową na terenie Sejmu

w 2006 roku

Kancelarii Sejmu przedstawia informację o działaniach podejmowanych w

2006 roku w Sejmie przez podmioty wykonujące zawodową działalność

lobbingową.

Informacje ogólne

stanowienia prawa (Dz. U. z 2005 r., nr 169, poz. 1414) weszła w życie w dniu

7 marca 2006 r.

W tym samym dniu weszła w życie uchwała Sejmu

obowiązywać pięć zarządzeń wydanych w związku z ustawą i Regulaminem

Sejmu przez Szefa Kancelarii Sejmu w dniu 6 marca 2006 r.:

• nr 2 zmieniające zarządzenie w sprawie zasad dokumentowania i

Sejmu;

• nr 3 w sprawie udostępniania informacji publicznej w Kancelarii Sejmu;

• nr 4 zmieniające zarządzenie w sprawie regulaminu organizacyjnego

Kancelarii Sejmu;

• nr 5 w sprawie sposobu postępowania Kancelarii Sejmu w związku z

przeprowadzaniem wysłuchania publicznego;

• nr 6 w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z podmiotami

wykonującymi zawodową działalność lobbingową oraz z podmiotami

wykonującymi bez wpisu do rejestru czynności z zakresu zawodowej

działalności lobbingowej.

2

W dniu 7 marca 2006 r. zaczął funkcjonować, powołany w Wydziale

Informacji i Obsługi Sekretariatów Komisji Biura Komisji Sejmowych, Zespół

ds. Zawodowej Działalności Lobbingowej mający wykonywać zadania

związane z zawodową działalnością lobbingową prowadzoną na terenie

Sejmu.

Od dnia 7 marca 2006 r. na stronie internetowej Sejmu, będącej

elementem Systemu Informacyjnego Sejmu, zaczęły być publikowane

dokumenty i dane stanowiące informację publiczną, dotyczącą zawodowej

działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa prowadzonej w

Sejmie.

Na sejmowej stronie internetowej (www.sejm.gov.pl) ukazały się dane

osób prowadzących zawodową działalność lobbingową na terenie Sejmu, ze

wskazaniem m.in. podmiotów na rzecz których dany lobbysta działa oraz

chroniony przez niego interes prawny.

W dniu 16 marca 2006 r. – zgodnie z decyzją Szefa Kancelarii –

zorganizowano szkolenie nt.

„Działalność lobbingowa w procesie stanowienia

prawa i informacji publicznej”.

Zostało ono przeprowadzone w formie

konsultacji, zgodnie z programem przygotowanym przez pracowników

Kancelarii, a wzięli w nim udział dyrektorzy i wicedyrektorzy Biur oraz

wyznaczeni przez nich pracownicy.

Informacje statystyczne

W dniu 7 kwietnia 2006 r. do Straży Marszałkowskiej wpłynął

pierwszy wniosek o wydanie okresowej karty wstępu do budynków

przez osobę uprawnioną działań w zakresie zawodowej działalności

lobbingowej.

W okresie 7 kwietnia – 31 grudnia 2006 r. na terenie Sejmu

zawodową działalność lobbingową prowadziło 11 niżej wymienionych

podmiotów wpisanych do rejestru prowadzonego przez Ministra Spraw

1.

„ON BOARD PUBLIC RELATIONS” Sp. z o.o. (w rejestrze MSWiA nr

00006),

3.

Viewpoint Group (w rejestrze MSWiA nr 00015),

4.

Emax S.A. (w rejestrze MSWiA nr 00033),

5.

Medien Service (w rejestrze MSWiA nr 00044),

6.

Grocholski Henryk (w rejestrze MSWiA nr 0016),

7.

Gruszczyński Łukasz (w rejestrze MSWiA nr 0024),

8.

Michalski Piotr (w rejestrze MSWiA nr 0025),

3

9.

Franke Andrzej (w rejestrze MSWiA nr 0038),

10.

Maruszczak Magdalena (w rejestrze MSWiA nr 00047),

11.

Świerzewski Olgierd (w rejestrze MSWiA nr 00070).

W prowadzonej w Kancelarii Sejmu ewidencji zarejestrowano łącznie

31 osób wykonujących w 2006 r. zawodową działalność lobbingową na terenie

Sejmu, z czego 15 osób reprezentowało firmy (jedna z tych osób po pewnym

czasie rozpoczęła samodzielną działalność lobbingową), 6 osób działało

osobiście, a 11 posiadało pełnomocnictwa udzielone im przez osobę fizyczną.

Straż Marszałkowska wydała w 2006 r. łącznie 59 okresowych kart

kart osobom fizycznym wykonującym działalność lobbingową oraz 52 karty

osobom upoważnionym do reprezentowania firmy wykonującej zawodową

działalność lobbingową.

Karty były wydawane na okres ważności

zaświadczenia o wpisie do rejestru prowadzonego przez Ministra Spraw

Wewnętrznych i Administracji, tj. na 3 miesiące.

Spośród 31 lobbystów

działających w 2006 r. na terenie Sejmu 17 osób zaprzestało prowadzenia

zawodowej działalności lobbingowej na terenie Sejmu po wygaśnięciu

ważności okresowej karty wstępu, zaś 14 osób ponownie występowało o

wydanie kart, w tym 4 osoby – trzykrotnie, a 6 osób – dwukrotnie.

W dniu 1 grudnia 2006 r.

Komendant Straży Marszałkowskiej

dokonał – po powiadomieniu Szefa Kancelarii Sejmu – unieważnienia

okresowej karty wstępu w związku z nie wywiązywaniem się osoby

wykonującej zawodową działalność lobbingową z obowiązku noszenia tej karty

w miejscu umożliwiającym identyfikację.

Była to konsekwencja zdarzenia, jakie

miało miejsce w dniu 21 listopada 2006 r. na posiedzeniu podkomisji

systemie oceny zgodności.

Na listę uczestników wspomnianego posiedzenia

wpisała się osoba wykonująca zawodową działalność lobbingową na terenie

Sejmu, mimo, że – zgodnie z art. 154 ust. 2d Regulaminu Sejmu - osoby

wykonujące zawodową działalność lobbingową oraz osoby uprawnione do

reprezentowania podmiotu wykonującego zawodową działalność lobbingową

nie mają prawa uczestnictwa w posiedzeniach podkomisji.

Ponadto zgodnie z

art. 201b ust.3 Regulaminu Sejmu – lobbysta jest obowiązany nosić okresową

Kancelarii Sejmu, przypiętą do ubrania w miejscu umożliwiającym

identyfikację.

Warunek ten nie został spełniony.

Osoba, która postępowała

niezgodnie z obowiązującymi przepisami, została poproszona przez

sekretarza Komisji o opuszczenie posiedzenia.

W dniu 10 lipca 2006 roku do Straży Marszałkowskiej wpłynęło pismo

pani Magdaleny Maruszczak (nr rej.

00047), wykonującej zawodową

działalność lobbingową, wycofujące jej wcześniejsze pełnomocnictwa dla 11

4

osób, którym Straż Marszałkowska wydała – na podstawie owych

pełnomocnictw – okresowe karty wstępu na teren budynków pozostających w

zarządzie Kancelarii Sejmu.

Karty te straciły ważność.

W zgłoszeniach do Kancelarii Sejmu lobbyści wskazali następujące

podmioty, na rzecz których zamierzali działać: Adamed Sp. z o.o., EMAX S.A.,

EMTAL Sp. z o.o., IZBA GOSPODARCZA CIEPŁOWNICTWO POLSKIE,

Kancelaria Radców Prawnych DLA Łukowicz Świerzewski i Wspólnicy

(Łukowicz, Świerzewski i Wspólnicy, Kancelaria Radców Prawnych Spółka

Komandytowa, część grupy DLA Piper Group), Koalicja na rzecz Wolnego

Rynku Samochodowych Części Zamiennych, Komitet Inicjatywy

Ustawodawczej "Nasze Dziecko", MAX ELEKTRONIK S.A., MEDICOVER

POLSKA Sp. z o.o., PHILIP MORRIS POLSKA S.A., Trusted Information

Consulting Sp. z o.o., VATTENFALL POLSKA AB S.A., Warszawskie

Centrum Studenckiego Ruchu Naukowego – Fundacja, WINUEL S.A.,

ZENTIVA PL Sp. z o.o.

Formy zawodowej działalności lobbingowej

stanowieniu prawa działalnością lobbingową jest każde działanie prowadzone

działalności lobbingowej na terenie Sejmu możliwy jest udział w posiedzeniu

komisji (oraz w wysłuchaniu publicznym) z możliwością zabrania głosu, a

także przekazywanie komisji – w sposób zgodny z zasadami postępowania w

takiej sytuacji - dokumentów, w szczególności propozycji rozwiązań prawnych

oraz ekspertyz i opinii prawnych.

W okresie sprawozdawczym 2 osoby, reprezentujące Viewpoint

W przypadku Komisji Finansów Publicznych miało to miejsce w

trakcie 3 posiedzeń (nr 86 w dniu 4 września 2006 r., nr 87 w dniu 5 września

2006 r. i nr 106 w dniu 26 października 2006 r.), na których komisja pracowała

osób prawnych (druk nr 733).

Lobbysta nie brał udziału w dyskusji i nie złożył

żadnych dokumentów ani propozycji ewentualnych zmian w projekcie ustawy.

W przypadku Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczyło to

posiedzenia nr 42 w dniu 24 maja 2006 r. poświęconego pierwszemu czytaniu

Uczestniczący w posiedzeniu lobbysta również i w tym przypadku nie brał

5

udziału w dyskusji i nie złożył w Komisji żadnych dokumentów ani też

propozycji zmian legislacyjnych.

Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka na 68. posiedzeniu w dniu

28 września 2006 r. przeprowadziła wysłuchanie publiczne dotyczące

713).

Chęć udziału w tym posiedzeniu zgłosiło 5 osób wykonujących

zawodową działalność lobbingową (wszystkie reprezentowały Viewpoint

Group), jednak żadna z tych osób nie wzięła udziału w posiedzeniu.

Wysłuchaniem publicznym, przeprowadzonym przez Komisję Edukacji, Nauki i

Młodzieży na 54. posiedzeniu w dniu 22 sierpnia 2006 r. w 2006 roku i

(druk nr 650) nie był zainteresowany żaden lobbysta.

Komisja Rozwoju Przedsiębiorczości na 64. posiedzeniu, w dniu 16

listopada 2006 r., rozpatrzyła:

• Informację na temat metodologii tworzenia dobrych regulacji na

przykładzie krajów OECD,

• Informację na temat regulacji krajowych jako narzędzia do podnoszenia

konkurencyjności polskich przedsiębiorstw,

• Ocenę skutków regulacji.

Jednym z referentów powyższych tematów był – na zaproszenie Prezydium

Komisji – pan Olgierd Świerzewski przedstawiciel Kancelarii Radców

Prawnych „Łukowicz, Świerzewski i Wspólnicy”.

Na podstawie listy obecności

pozyskaliśmy informację, że w tym samym czasie pan O.

Świerzewski był

zarejestrowany w MSWiA jako podmiot wykonujący zawodową działalność

lobbingową.

Sekretarz Komisji sporządził w tej sprawie odpowiednią notatkę

służbową dla Zespołu ds. Zawodowej Działalności Lobbingowej.

Uwagi końcowe

O ile w początkowym okresie obowiązywania ustawy o działalności

lobbingowej liczba lobbystów, dysponujących okresowymi kartami wstępu do

tendencję do powolnego wzrostu, o tyle w ostatnim kwartale 2006 r. ulegała

stopniowej redukcji i stabilizacji, utrzymując się przeciętnie na poziomie kilku-

kilkunastu osób.

pracowników Kancelarii Sejmu, nie będących pracownikami Zespołu, z

lobbystami wykonującymi czynności z zakresu zawodowej działalności

lobbingowej.

Do Zespołu ds. Zawodowej Działalności Lobbingowej nie

wpłynęły również żadne notatki służbowe nt. podejmowania prób prowadzenia

6

na terenie Sejmu czynności wchodzących w zakres zawodowej działalności

lobbingowej przez podmioty nie wpisane do rejestru podmiotów wykonujących

Istotnym elementem działalności Zespołu ds. Zawodowej

Działalności Lobbingowej było informowanie zainteresowanych podmiotów o

zasadach rejestracji, składania właściwych dokumentów w Straży

Marszałkowskiej, a także o prawnych regulacjach i funkcjonowaniu

zawodowego lobbingu w procesie stanowienia prawa oraz o kompetencjach

komisji sejmowych i ich przewodniczących w odniesieniu do lobbystów.

Kwestie związane z działalnością lobbystyczną w Sejmie stają się

również przedmiotem zainteresowania studentów wyższych uczelni, czego

dowodem były pytania kierowane pod adresem Zespołu.

parlamentaryzmu polskiego instytucją i nowatorskimi rozwiązaniami prawno-

organizacyjnymi, przed Sejmem a także Kancelarią Sejmu stanęły nieznane

dotąd zadania.

Dlatego pierwszy, niepełny rok funkcjonowania lobbingu

zawodowego był ważnym okresem gromadzenia doświadczeń przez wszystkie

zainteresowane tym podmioty.

Szef Kancelarii Sejmu

/-/ Wanda Fidelus-Ninkiewi


text:
Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Hymn do miłości

Tyś jest najwyższą z sił, wszystko ulega tobie,

Miłości.

Życie jest żądzą, a tyś z żądz największą,

Prócz samej żądzy życia; duszą duszy

I sercem serca życia tyś jest,

Miłości.

Jeśli najwyższym szczęściem zapomnienie,

Bezwiedza i niepamięć własnego istnienia:

Toś ty jest szczęściem szczęścia, ty, co dajesz

Omdlenie duszy i omdlenie zmysłom

I myśli kładziesz kres upajający,

Miłości.

Jeśli złudzenia są jedynym dobrem:

Toś ty największym dobrem, najsilniejsze

Ze wszystkich złudzeń, ty, moc mocy,

Pierwotna, dzika, nieznająca kiełzań,

Święta potęgo,

Miłości.

Jeśli pragnienia są jedyną ową

Poręczą, która chroni

Od upadnięcia w przepaść rozpaczy i wstrętu;

Jeśli są jedynym

Mostem, po którym można iść nad odmęt nudy;

Jeśli jedynym są lekarstwem, które

Broni od cierpień zwątpienia i zbrzydzeń,

Pogardy świata i od samowzgardy:

To ty, o matko pragnień, jesteś ową

Poręczą, mostem i lekarstwem, jesteś

Zbawczynią ludzi,

Miłości.

Czas idzie i zmieniają się wiary,

Bóstwa w proch upadają, jedne po drugich,

Dziś czczone, jutro deptane,

Przechodzą przed oczyma ludzkości,

By więcej nie powrócić.

Ty trwasz, wieczysta, jak strach, głód i zawiść,

Pierwotna, tak jak one,

Jak one tryumfalna,

Nad wszystko wyniesiona, niepokonana

Niczym i nigdy, tak, jak one,

Pierwotna, dzika potęgo,

Miłości.

Wdzięku, piękności natury,

Kędyś jest wobec wdzięku i piękna miłości?

Jesteś jak rama

Do obrazu, jak otęcz promieni

Skrzącemu kręgowi słońca.

Kędyś jest, liściu róży,

Wobec ust ukochanej?

Kędyś, szafirze niebios, morza błękicie,

Wobec ócz ukochanej?

Kędyś, szumie jaworów i śpiewie ptaków

W wiosenne rano,

Wobec głosu ukochanej?

Kędyś, ciszo grot pośród paproci,

Pod gęstymi zaplotami bluszczów,

Wobec milczenia ukochanej?

Kędyś jest, śniegu, różowiony blado

Od blasku słońca,

Wobec koloru ciała ukochanej?

Kędyście, linie cudowne

Gór i skał, kędy łuk tęczy świetlisty,

Kędy przepysznych wodospadów wstęgi,

Smukłe narcyzy, palmy wybujałe,

Kędy obłoki lotne i powiewne,

Wobec kształtów ciała ukochanej?

Kędyś, mchu miękki, liściu aksamitny,

Wobec jej piersi dotknięcia i dłoni?

Kędyś, marmurze gładki, grzany słońcem,

Wobec jej białych bioder, spływających

Cudowną linią

W odurzający wzrok, dech wstrzymujący

Kształt, który rękę przykuwa do siebie?

Kędyś jest, czarze nocy księżycowej,

Czarze poranku, kiedy słońce wschodzi

Z za gór dalekich;

Uroku jezior, co się nagle jawią

Pośród skał, senne,

I tej zieleni złocistej, ze szczytów

Widzianej w dali,

Wobec czaru ukochanej?

Kędyś jest, melancholio wieczorów jesiennych,

Wobec jej smutku?

Kędyś, wesele letniego południa,

Przy jej radości?

Kędy o sławie sny, sny o potędze,

Zwycięstwach dumy, odpłaceniu krzywdy,

O nieznoszeniu niesprawiedliwości,

Wobec snów o ukochanej?

Kędyś, pragnienie posiadania złota,

Przy posiadania jej ciała pragnieniu?

Kędyś jest, żądzo poznania wszystkiego,

Co jest poznanym, albo nim być może,

Wobec pragnienia poznania wskroś duszy

Ukochanej kobiety?

Tak, tyś najwyższą z sił, tyś życiem życia,

Miłości.

Najsłodszą rozkosz i najsroższą boleść

Ty sprawiasz; tyś jest tak, jak śmierć, królową

Wszechistnień ziemskich, pierwotna potęgo,

Miłości.

-----


text:
20.

W godzinę polem stanęli w osiedlu kmiecia.

Drzwi stajni otwarto na ścieżaj.

Otaczali je parobcy i dziewki.

Siary parobek trzymał wzniesioną wielką latarnię, a wszyscy zaglądali do zagrodzenia.

W tem chwiejnem i skąpem świetle miały te twarze wyraz zdziwienia i skupienia modlitewnego.

Wewnątrz na mierzwie leżały zwłoki Walpurgi.

Policzki jej były różane, nic nie przywodziło na myśl śmierci, a tylko sen spokojny.

Na lawie stała dopalająca się świeca.

Amadeusz utorował sobie drogę przez ciżbę i klęknął u stóp zmarłej.

Stary parobek trzymający latarnię, szepnął coś i zaraz pouklękali wszyscy, składając do modlitwy ręce.

Jedna z krów zaryczała, polem rozebrzmiały dzwonki zaniepokojonej trzody.

Krystjan widział, jak przez mgłę ciemń stajni, twarz zmarłej, jakby wymalowaną, oblane żółtem światłem głowy klęczących o płaskich czołach i zaciśniętych wargach.

Zatrzymał się w ciemnem podwórzu.

W chwili, gdy Amadeusz zbliżył się doń, nadszedł cieśla wiejski, by wziąć miarę na trumnę.

Ruszyli w milczeniu z powrotem.

Krystjan przystanął nagle u drogowskazu, objął ramionami słup i zadarłszy głowę jął z napięciem obserwować płynące chmury nocne.

Usłyszał słowa Amadeusza:

— Czyżby to było możliwe?

Czyż podobna?

Zwrócił ku niemu twarz.

— Krystjanie Wahnschaffe! — powiedział Amadeusz bezdźwięcznie, głucho.

— Towarzystwo pańskie dziwny wpływ na mnie wywiera! — potem mruknął znowu do siebie: — Czyżby to było możliwe?

Czyż rzecz ta, niesłychana ziścić się może?

Krystjan nie rzekł słowa i poszli dalej.


text:
Braulion święty, Braulius v.

Braulio (l8al.

26 Mar.), biskup Saragossy (627—646 r.).

Przypisują mu powszechnie dwie bjografje: Vita S. Aemiliani (przezwanego Cucullatus, zakon, hiszpań., † 564 v.

574, ap.

Mabillon, Acta SS.

O. S. Ben.

saec.

I s. 205), razem z hymnem na cześć tegoż świętego (ib.), i Vita S. Leocadiae Teletanae Virg.

(† 304, ap.

Surium, De Vit.

SS.

9 Decemb., ap.

Florez, Espańa sagrada IV, inne wyd.

Cf. Fabricii, Bibl. lat.

med. pod w.

Braidio; ob.

Nicolai Antonii Vet.

Hispan.

V 279).

S. Ildefons (De scriptorib.

eccl. c.

12) liczy go do sławnych kanonistów (clarus canonibus); a św. Izydor sewilski dedykował mu swe dzieło: Origines.

Braulion redagował kanony synodu szóstego toletańskiego r. 638.

Zostawił też spis (Praenotatio) dzieł św. Izydora sewilskiego (wyd.

Grial, w Opp.

Isidori.

Matrit.

t. I), Elogium Isidori i dwa listy do tegoż (wydawane przy Opp. s.

Isidori).

Szczegóły o życiu św. Brauliona zebrali Bollandyści (Acta ss.

18 Mart.).

X. W. K.


text: Bojki i Łemki, ‘Rusini podgórscy’; Łemki od swego łem, ‘tylko’, właściwie jeno, jen, len; Bojki zaś od swego boj, ‘bo i’, przezwani; nazwy nowe.


text:
Biel Gabriel, licencjat teologji i prof. w Tybindze, zamyka świetny poczet teologów dogmatycznych w Niemczech, z okresu wieków średnich.

Z licznych jego dzieł znaczniejsze są: Komentarz na cztery księgi Magistri sententiarum; Lectura super canonem Missae; Sacri canonis missae literalis et mystica expositio, Tub.

1499.

Pisarz to gruntowny i wytworny.

Wywierał wielki wpływ na ruch naukowy w Tybindze.

Uniwersytet tybingski strzegł przekonań katolickich i długo opierał się reformacji, uległ jednak przemocy.

Pod koniec życia zamieszkał u kanoników regularnych vitae communis i um.

świątobliwie 1495 r.


text:
CXLVIII.

Od wszech złości mych oczyść, Boże wieczny,

Bo mnie i głupi wzgardza i wszeteczny.

Ja milczeć muszę, bo moc twoja wielka,

Lecz ulży ręki, zginie boleść wszelka.

Władza twej mocy tak mnie poniżyła, 5

Że od karania już zginęła siła;

Złości w tym winne, że duszę mą smucisz,

A dziw, że na grunt piekielny nie zrzucisz.

Żyły me twój gniew zrównał pajęczynie,

Wżdy próżno, acz schnie człek w każdej godzinie, 10

Chciej głos mój słyszeć, przyjmi moje prośby,

A płacz mój znając, wściągni gniew, zmień groźby.

Nie zwłócz, bom pielgrzym, cudzoziemiec k temu,

Jak i przodkowie moi, oku twemu.

Sfolguj, daj wytchnąć, póki stad nie zejdę 15

Na ono mieśce, skad nazad nie przyjdę.


text:
Areopag (ἄρειος πάγος, pagórek Marsa), wzniesienie, położone na zachód Akropolu ateńskiego; zasiadał tam sąd, złożony z ludzi najzacniejszych, a należących do pierwszych rodzin w mieście.

W trybunale tym sądzono najważniejsze sprawy kryminalne, nie podług prawa pisanego, ale podług uznania własnego sumienia.

Podanie greckie niosło, że na tym pagórku bronił się kiedyś, przed dwunastu bogami Mars, po zabiciu Halyrothiosa, syna Neptunowego.

W czasach Peryklesa, areopag miał władzę swą znacznie ograniczoną, ale po upadku 30 tyranów, znowu prawa swoje odzyskał i istniał jeszcze za czasów rzymskich (Cf. Meursius, De Areopago, Lugd.

Bat.

1624; Potter, Archaeol.

gr. 1; Böckh, De.

areopago, Berlin 1826).

Na tym pagórku miał Apostoł Paweł swoją znakomitą mowę (Dz. Ap.

17, 19...); mowę tę jednak miał tam nie dla tego, aby się bronić miał przed sądem, że wprowadza cześć bogów obcych, lecz aby lepiej dzieła swego apostolatu przeprowadzić.

O sądowych rozprawach, w całém opowiadaniu Dz. Ap., nie ma najmniejszego śladu.

(Stern).


text:
Arcybiskup lwowski.

Kazimierz Wielki, przyłączywszy Ruś Czerwoną lubo pobudował tam wiele kościołów, nie ustanowił jednak całej hierarchii łacińskiej na Rusi, jak to twierdził w swojej historyi Naruszewicz.

Zaszczyt ten — jak się wyraża Bartoszewicz — dostał się jego następcy Ludwikowi Węgierskiemu, który upraszał Grzegorza XI o urządzenie tam Kościoła.

Papież ten zesłał r. 1375 na miejsce komisję, złożoną z biskupów polskich, którzy postanowili arcybiskupstwo halickie i nowe trzy biskupstwa: przemyskie, włodzimierskie i chełmskie i te pod jego władzę oddali.

Długosz pierwszego arcybiskupa zowie Jakóbem, ale Bartoszewicz twierdzi, że był nim najprędzej Antoni.

Władysław, książę Opolski, namiestnik Rusi, nadał arcybiskupom halickim miasteczko Tustań i zwrócił się do Rzymu z prośbą, ażeby katedrę metropolitalną z Halicza przeniesiono do Lwowa, jako do miasta znaczniejszego i bezpieczniejszego.

Halicz—mówił—jest bez murów i zbyt oddalony, a położony blizko Tatarów.

Czasy zresztą zmieniły się; Kazimierz Wielki był pogromcą Tatarów na Podolu i oswobodzicielem Rusi podolskiej od pogan, więc choć w kilka lat po jego śmierci, Halicz w r. 1375 wydawał się jeszcze dość bezpiecznym, ale za Ludwika niebezpieczeństwo powiększało się.

Od roku 1375 sześciu arcybiskupów siedziało kolejno w Haliczu, szóstym z rzędu był sławny Mikołaj Trąba; siódmy, Jan z Rzeszowa, został pierwszym arcybiskupem lwowskim od r. 1416.

Na tej katedrze siedzieli mężowie tak znakomici i uczeni, jak Grzegorz z Sanoka, Jan Długosz i Jan Dymitr Solikowski.

Oprócz trzech djecezyj z r. 1375 (przemyskiej, włodzimierskiej i chełmskiej), później pod władzę duchowną arcybiskupa dostały się jeszcze: kamieniecka, kijowska i bakońska czyli wołoska, przyłączona z pod metropolii gnieźnieńskiej przez synod prowinc. r. 1621, który biskupowi bakońskiemu naznaczył na synodach miejsce po biskupach inflanckich.

Natomiast djecezja włodzimierska (późniejsza łucka) przeszła z prowincyi lwowskiej do gnieźnieńskiej.

Miał tedy arcybiskup lwowski 5 sufraganij, ale z tych wołoska była tylko in partibus; w sprawach duchownych podlegał prymasowi arcybiskupowi gnieźnieńskiemu i był obowiązany przybywać na synody prowincjonalne, przez prymasa zwoływane, lubo przez wzgląd na odległość miejsca, tak on jako jego sufragani i ich kapituły, byli dyspensowani od osobistej bytności i sprawy swoje mogli załatwiać tam przez posłów.

Arcybiskupi lw. zwoływali synody niezmiernie rzadko i o dwuch tylko takich zjazdach (z lat 1532 i 1564) dochowały się bliższe wiadomości.

Ponieważ dochody biskupów łacińskich na Rusi, a również i arcybiskupa lwowskiego były wogóle nader szczupłe, aby mógł przeto godność swoją odpowiednio piastować, wolno mu było trzymać jakie opactwo lub prepozyturę, a gdy rezydował u boku króla, wypłacano mu za to ze skarbu koronnego złotych 500, co konstytucja r. 1576 przyznała jemu, jak również i innym uboższym biskupom Rusi.


text:
Berno z Reichenau, zwany także Bernardem, niemiec z pochodzenia, był benedyktynem z klasztoru Prüm pod Trevirem.

1008 r. ces. Henryk II (święty) mianował go opatem w Reichenau (Augia dives) nad jez.

Bodetiskiém.

Opat Immo, poprzednik Bernarda, człowiek grubych obyczajów i niespokojnego charakteru, słynny i kwitnący niegdyś klasztor o ciężki upadek przyprawił: wielu uczonych zakonników musiało przenieść się w inne strony, szkoła stała pustkami, bibljotekę rozgrabiono.

Mnich Rupert, wuj głośnego później Hermana Contractus, w smutnych elegjach, które do nas nie doszły, opiewał upadek swego klasztoru.

Bernard 40 lat był przełożonym w Reichenau i gorliwą pracą potrafił przywrócić klasztorowi i jego szkole dawną ich świetność.

Podług świadectwa Egona (De viris illustribus Augiae, in Pezii, Thes.

t. I) był on sam jednym z najuczeńszych mężów, których kiedykolwiek Reichenau posiadało; jako poeta słynął on między współczesnymi; nie mniejsze także posiadał imię i daru wymowy i siły rozumowania.

Straty poniesione przez bibljotekę klasztorną starał się zapełnić, w tym celu skupował książki i krzątał się pilnie około przygotowywania świeżych rękopismów.

Szkoła w Reichenau, licznie uczęszczana, szczyciła się wtedy znanym w całej Europie Hermanem Contractus.

W Reichenau przebywał także brat Hermana, uczony mnich Werinhar, który pragnieniem wiedzy i pobożnością powodowany, udał się do Palestyny, lecz tam śmierć znalazł i pochowany został na cmentarzu Haceldama.

Jedną z zasług Bernarda było wprowadzenie pewnych ulepszeń do muzyki kościelnej.

Towarzyszył on (1014) Henrykowi II, udającemu się na koronację do Rzymu (za Benedykta VIII), i tu obeznawszy się bliżej z melodjami kościelnemi, po powrocie w Niemczech je zaprowadził.

Względy, jakich u Papieża, cesarza i książąt doznawał, obracał na pożytek swego klasztoru.

I tak, jego staraniem, cesarz w 1016 r. i Jan XX zatwierdzili przywileje Reichenau.

Bernard zbudował tu także kościół św. Marka.

Po 40 latach przełożeństwa, um.

7 Cz.

1048 r.

Dzieła Bernarda, które do nas doszły, są: 1) De officio missae, seu de rebus ad officium missae spectantibus (w Biblioth. max.

Patrum t. XVIII); 2) Qualiter adventus Domini celebretur, quando nativitas Domini feria secunda evenerit (Pezii, Anecdota t. IV); 3) Dialogus cum Gerungo monacho, qualiter quatuor temporum jejunia per sua sabbata sint olservanda (Pez.

l.

c); 4) Vita S. Vinci, bisk. augsb.

(Surius ad 4 Julii); 5) Vita S. Meginradi, pustelnika w Reichenau, zamordowanego przez rozbójników W 861 r.; 6) Epistolae XI; 7) De varia psalmorum atque cantuum modulatione; 8) Officium de S. Udalrico; 9) Prologus in Tonarium; 10) Tonarius; 11) De consona tonorum.

Wszystkie te traktaty muzyczne znaleść można u Gerberta, Scriptores eccl. de musica, t. II.

Historja Allemanów przypisywana Ber., jest dziełem niejakiego Bennona.

Cf. Hefelego artykuł o umysłowym stanie Allemanji w 9, 10 i 11 wiekach, w Tüb. theol.

Quartalschrift, za 1838 r.

(Hefele).

J. N.


text:
←O Roku Nowy VII.

Aleluja!

Aleluja!

Jan Kasprowicz A kiedy zmartwychpowstał→

ze zbioru Dzieła poetyckie Tom 3

VII.

ALELUJA!

ALELUJA!

Wesele spływa dziś na ziemię:

Raduj się, raduj wszelkie plemię!

Spada już z ciebie zmroku brzemię

Aleluja!

Aleluja!

O, jakie cuda się spełniły,

Gdy Pan słoneczny wstał z mogiły,

Mocą jasności Swej opiły.

Aleluja!

Aleluja!

Kiedy ramiona Swe promienne

Ponad piekielną wzniósł Gehennę

Nad mąk czyśćcowych ćmy bezdenne.

Aleluja!

Aleluja!

Ciężkie na rzekach pękły lody,

Ku swoim morzom lecą wody,

Na uściech mając pieśń swobody.

Aleluja!

Aleluja!

Po skibach kładą się opary,

Śpiewa skowronek, jesion stary

Zieleniejące gnie konary.

Aleluja!

Aleluja!

Jastrząb się zbratał z ptaszków rzeszą

I barankowie z wilkiem spieszą,

W poprzek nie staje miecz lemieszom.

Aleluja!

Aleluja!

Łazarza z gnoju wyprowadził

Pomiędzy możne go posadził:

Bogacz żebraka już nie zdradził.

Aleluja!

Aleluja!

Do grobu poszły trzy Marye:

Kamienną płytę łza ich myje,

A On przed niemi znów ożyje!

Aleluja!

Aleluja!

Przybył do Emaus, chleb rozdzielił,

Słowem swem bożem rozweselił

Tych, których smutek onieśmielił.

Aleluja!

Aleluja!

Tomasz się dotknął krwawej rany

I odszedł wierny, pokonany:

Wielbmy Cię!

Panie Ty nad pany!

Aleluja!

Aleluja!

Niechaj złowróżbne pieją kury:

Nie zaprze się już Piotr niektóry

Gwoździ, ni cierni, ni purpury.

Aleluja!

Aleluja!

A iżby była jego chwała,

Krew strumieniami się polała,

Że w niej utonął świat bezmała.

Aleluja!

Aleluja!

Białym dziewicom z liliami

Posoka suknie białe plami,

By On miał wieczną moc nad nami.

Aleluja!

Aleluja!

By On panował, hufce zbrojne

Z rozradowaniem szły na wojnę,

O śmierć czy życie swe spokojne.

Aleluja!

Aleluja!

I szał po ziemi przebiegł siny:

W ręku rzemienne dyscypliny,

By On przemazał ludzkie winy.

Aleluja!

Aleluja!

Z trzaskiem i dymem groźne stosy

Słały płomienny żar w niebiosy,

By świat rzeźwiły Jego rosy.

Aleluja!

Aleluja!

W spiż Swego gniewu nad cmentarze

W dzień ostateczny trąbić każe,

By strach pobielił wieków twarze.

Aleluja!

Aleluja!

A iż nam boleść duszę mroczy,

Ku Twojej zorzy wznosim oczy,

Ona nad nami blask roztoczy.

Aleluja!

Aleluja!

Iż do naszego dzisiaj stada

Zgraja żarłocznych rysiów wpada:

Jutro z okręgu zniknie zdrada.

Aleluja!

Aleluja!

A iż nad naszym grobem, Panie,

Słychać już kruków złych krakanie,

Przyjdzie nam zbożne zmartwychwstanie.

Aleluja!

Aleluja!


text:
XLVIII.

CO POCZNIE?

W śnieg srebrny, świeży

Czy stanie tutaj pod niebios pręgierzem

W błyskawic wstydzie?

I żyć w ohydzie?

Tu skamienieje?

A w prochu zdepcą blask płowych warkoczy

»Jest nas tysiące!«

Jak anatema?[2]

↑ Jest podanie greckie, że Niobe, żona króla tebańskiego, Amfiona, skamieniała z bólu po stracie 7 synów i tyluż córek, zabitych przez Apollona i Artemidę z zemsty, że śmiała się wynosić macierzyństwem nad ich matkę, Latonę.

↑ Anatema — klątwa.

Wyraz grecki άνάϑημα znaczy właściwie: rzecz położona (na ołtarzu), dar dla bóstwa.

LXX tłómaczyli tym wyrazem hebr. cherem, które oznaczało: dar dla Boga, ale także: rzecz, przeznaczoną na zniszczenie przez Boga, stąd w jęz.

kościelnym klątwa, t.j. wyłączenie z kościoła.


text:
Adiafora, ἀδιάφορα, res mediae, indifferentes, rzeczy, czyny, zdania, z pewnego stanowiska nie wpływające na istotną zmianę sądu pod względem prawdy, dobra i celu.

Tak stoicy przez adiafora rozumieli rzeczy i czynności, jakie w sobie nie są ani dobre ani złe.

W odpowiedzi na pytanie, czy i o ile adiofora dopuszcza teologja chrześcjańska?

strzedz się należy przesady w dwóch wręcz przeciwnych sobie kierunkach: rygoryzmu zbytniego lub laksyzmu, skłaniającego się ku religijnej i moralnej obojętności.

Pod względem dogmatycznym, ściśle mówiąc, nie ma nic obojętnego; wyłączają się tu adiafora samém pojęciem prawdy, bo prawda nigdy nie może być obojętną.

W nauce chrześcjańskiej nie ma nic takiego, coby było albo przez połowę prawdziwém, lub względem prawdy obojętném.

I tak zwane zdania szkoły w kwestjach nie zdefinjowanych przez Kościół, nie są adiafora, ponieważ zawsze z dwóch przeciwnych sobie zdań takich, jedno musi być bliższém prawdy od drugiego.

Pod względem moralnym — obojętném, adiaforon, nazywa się to, co nie jest moralnie dobrém ani złém, nakazaném ani zakazaném; słowem, co nie ma wartości moralnej i nie wchodzi w zakres życia moralnego.

Wchodząc w dziedzinę moralną, wchodzimy w dziedzinę czynu, gdzie właściwie nie ma nic obojętnego.

Adiafora mogą się bowiem odnosić tylko do stanu, do położenia człowieka, ale nie do jego działania.

Cnotliwym lub występnym może być człowiek tak w bogactwie jak w ubóstwie, będących różnemi stanami jego życia.

Bogactwo więc lub ubóstwo jest moralnie obojętne.

Zmienia się jednak kwestja, gdy pytamy, jak człowiek zachowuje się względem swego bogactwa lub ubóstwa: oba bowiem te stany życia mają swoje niebezpieczeństwa i swoje korzystne strony.

Czyny decydują tu o kwestji.

Wszystko zaś odnosi się ostatecznie do woli moralnej i intencji, wyciskającej swoje znamię nawet na rzeczach czysto naturalnych.

Mówi np. św. Apostoł (1 Kor.

8, 8): „Pokarm nie zaleca nas Bogu” ale mówi także niebawem (1 Kor.

10, 31): „Chociaż tedy jecie, choć pijecie, choć co innego czynicie, wszystko ku chwale Bożej czyńcie.”

I właśnie na tém polega godność człowieka, a w szczególności chrześcjanina, że czysto naturalne rzeczy umie on odnosić do wyższych i wiekuistych celów.

Pod względem liturgicznym są w czci i służbie Bożej pewne części istotne, wszędzie dla tego jedne i te same; są znowu inne drugorzędne, formalne tylko i dla tego w różnych stronach różne przybrały one kształty.

Podobną różnicę znajdujemy nietylko w różnych stronach świata, ale i w różnych zakonach, mających własne swoje brewiarze, swoje mszały.

O tyle więc teoretycznie mogą być liturgiczne adiafora; praktycznie jednak, ażeby rozmaitość ta, — która w pewnej mierze nie tylko nie psuje harmonji jedności, ale ją jeszcze podnosi, — nie zamieniła się na zamieszanie, mogące oddziałać i na naruszenie miłości i na samą czystość nauki, nie należy w liturgji niczego uważać za adiaforon i w czemkolwiekbądź pozwalać sobie na odstąpienie od rubryk i dekretów Kongr.

Obrzędów.

Owszem, świadome odstąpienie takie, przeszłoby już w kategorję moralnie złych czynów.


text: cięga, cięgi, ‘pręga’ i ‘plaga’, »osiekszy tą cięgą« (‘korbaczem’); cięgota, cięgotki, ‘darcie w stawach’; p. ciąg.


text:
chrzest, chrztu (zamiast chrzstu), chrzcić, chrzciciel, chrzciny, nowochrzceniec, chrzes(t)ny, chrześcijanin, chrześcijaństwo; wszystko wymawiane i przez k-, z tak i pisane pierwotnie: krzciny, krześcijaństwo, nowokrzceniec; już w psałterzu: »wiara krześciańska« (w puław.

»pospolna« i »pospolita«); w Bogurodzicy czytam, dla miary wierszowej, chrześciciela, powołując się na chrześcianina.

Pisownię z ch- zamiast k- wywołało ch- Chrystusa i christianus, zatrzymujące obce ch- z grec.

christos, ‘pomazaniec’.

Nazwę Chrystusa Chrĭst (z niem., z krótkiem ĭ, Chrĭst) przeniósł jedyny Słowianin na ‘krzyż’ sam; dla chrztu, chrzcin, miał przykład i u Niemców, kristenen, ‘czynić chrześcijaninem’.

Cerk. krĭst (w wymowie ruskiej kriest) ‘krzyż’, krĭstiti ‘chrzcić’ (ale jeszcze prĕkrĭstiti sę ‘przeżegnać się’, raskrĭistiti ‘ukrzyżować’), u Serbów krst (krsta, ‘krzyże’) znaczy ‘krzyż’ i ‘chrzest’ (krsno ime, uroczystość plemienna); na Zachodzie jednak (Czesi, my, Łużyczanie) i u Słowieńców krst, krzest itd. już tylko ‘chrzest’.

Przechód nazwy Chrĭsta na ‘krzyż’ umożliwiło, że był u Słowian rodzimy rzeczownik krĭst, ocalały w złożeniu okrĭst, ‘naokoło’, rus.

okriestnost’, ‘okolica’, załab.

wokarst (toż), od pnia kri-, kroj-, ‘ciąć’ (okrĭst znaczy właściwie ‘okrążając’, bo krąg od tego samego pnia poszedł); to krĭst pierwotne ustąpiło zupełnie (z tym jedynym wyjątkiem) nazwie Chrysta (i ‘krzyża jego’); gdy schyzmatycka Słowiańszczyzna przy krĭst = ‘krzyż’ została, katolicka krzyż dla drzewa przejęła, a krzest do ‘chrzcin’ ograniczyła.

Nazwa chrześcijan, cerk. krĭstjan(in), rus.

kriestjanin, ‘chłop’, kriestjanka, ‘chłopka’ (por. franc. crétin, ‘kretyn’, od christianus), serb, krszcianin, czes. krzestian, z niem. dawnego christiāni i christāni z łac.; u nas nowochrzceńcy umyślnie nazwę Krystyjan lub Chrystyjan przybierali.


text:
Botldon Henryk Marja, ur. 14 Stycz.

1624, um.

archidjakonem w Evreux 31 Sierpnia 1702 roku.

Boudon poświęcał się missjom w rozmaitych prowincjach Francji i napisał wiele dzieł treści ascetycznej, a między innemi: Jedyny Bóg, czyli święta niewola Matki Boskiej (Par.

1674); Drogi Boskiej Opatrzności (1678); Wiedza i praktyka chrześcjanina (1689 i 1685); Żywot św. Elżbiety od Krzyża, założycielki żeńskiego zakonu pod wezwaniem Opieki Najświętszej Panny (1686 i 1702); Żywot św. Seurina (1689); Żywot św. Tauryna, biskupa Evreux (1694).

Cf. Abbé Collet, Vie de Boudon, Par.

1754; Moréri, Dict. historique.


text:
Warszawa, dnia 16 listopada 2012 r.

Poseł na Sejm RP

Marek Gos

Klub Poselski PSL

Pani

Ewa Kopacz

Marszałek Sejmu RP

- Prawo spółdzielcze

który został złożony do Marszałka Sejmu dnia 30.07.2012 r.

AUTOPOPRAWKA

do poselskiego projektu ustawy Prawo Spółdzielcze

W poselskim projekcie ustawy Prawo Spółdzielcze wniesionym na ręce Pani Marszałek Sejmu w dniu 25 lipca 2012 r. wprowadza się następujące zmiany:

skreśleniu ulega art. 64 ustawy;

w art. 116 skreśla się ust. 2;

w art. 116 dotychczasowy ust. 3 staje się ust. 2;

w art. 143 skreśla się ust. 2.

UZASADNIENIE

Potrzeba i cel wydania.

Przedmiotowa regulacja dotyczy przepisów poselskiego projektu ustawy Prawo spółdzielcze, który przewiduje wprowadzenie kompleksowej regulacji dotyczącej spółdzielni działających na terenie RP, w szczególności w zakresie trybu ich powstawania i rozwiązywania, praw i obowiązków jej członków, organów spółdzielni, zakresu ich działania, a także gospodarki i funduszy spółdzielni.

Projekt zawiera również regulację dotyczącą szczególnych rodzajów spółdzielni m. in. rolniczych spółdzielni produkcyjnych, spółdzielni kółek rolniczych, spółdzielni pracy, rzemieślniczych oraz spółdzielni uczniowskich.

Przedmiotem niniejszej autopoprawki jest wprowadzenie zmian mających na celu doprowadzenie do stanu zgodności przepisów projektu ustawy z prawem Unii Europejskiej poprzez usunięcie art. 64 dotyczącego wyłączenia zastosowania art. 23(1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.

Kodeks pracy (Dz. U. z 1998, Nr 21, poz. 94 z późn. zm) w stosunku do łączących się spółdzielni pracy.

Kolejną modyfikacją w projekcie ustawy jest usunięcie z treści art. 116 ust. 2 oraz będące konsekwencją tej modyfikacji - niezbędne zmiany w jednostkach redakcyjnych ww. przepisu.

Wskutek ww. modyfikacji usunięciu ulega m. in. zapis dotyczący dopuszczalności zawierania z członkami spółdzielni następujących po sobie umów o pracę na czas oznaczony, w przypadku gdy względy gospodarki rynkowej lub sezonowy charakter działalności gospodarczej spółdzielni za tym przemawiają.

Ostatnią z wprowadzonych zmian jest usunięcie z przepisów projektu ustawy art. 143 ust. 2 przewidującego obowiązek dyrektora szkoły lub placówki do nieodpłatnego udostępnienia w lokalu szkoły lub placówki miejsca do prowadzenia działalności gospodarczej przez spółdzielnię uczniowską albo przydzielenia – w miarę możliwości - innego pomieszczenia z odpowiednim wyposażeniem, ogrzewaniem i oświetleniem.

Wobec powyższego należy uznać, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 107 ust. 1 TFUE, wobec czego nie ma konieczności zgłaszania projektu ustawy do notyfikacji Komisji Europejskiej na podstawie art. 108 ust. 3 TFUE.

Nie zachodzi również konieczność badania przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpływu regulacji na wymianę handlową między państwami członkowskimi oraz potencjalnego zagrożenia zakłócenia konkurencji na rynku wewnętrznym.

Poprzez wprowadzenie powyższych zmian stan niezgodności z treścią przepisów prawa Unii Europejskiej zostaje usunięty.

Przewidywane skutki finansowe.

Przedmiotowe zmiany nie spowodują skutków finansowych w postaci obciążenia budżetu państwa, ani jednostek samorządu terytorialnego.

Oświadczenie o przeprowadzonych konsultacjach.

Przedmiotowa autopoprawka nie powoduje konieczności wydania aktów wykonawczych.

Oświadczenie o zgodności z prawem Unii Europejskiej.

Przedmiot autopoprawki jest zgodny z przepisami prawa Unii Europejskiej, w szczególności z przepisami Dyrektywy 2001/23/WE oraz Dyrektywy 99/70/W


text:
PROTOKUŁ.

W celu dokładnego oznaczenia warunków wykonania niektórych postanowień Traktatu, podpisanego w dniu dzisiejszym, WYSOKIE UKŁADAJĄCE SIĘ STRONY uchwaliły, że:

1° Główne Mocarstwa sprzymierzone i stowarzyszone zamianują Komisję, która będzie dozorowała burzenia fortyfikacji Helgolandu, zgodne z Traktatem.

Komisja będzie władna decydować, które części urządzeń, zabezpieczających brzeg od wyrw (erozji) morskich, mają być zachowane, które zaś zburzone;

2° Sumy, które Niemcy mają wypłacić swym obywatelom, jako wynagrodzenie za ich udział w kolejach żelaznych oraz kopalniach, wymienionych w 2 ustępie 156 artykułu, zostaną wpisane na kredyt Niemiec, na rachunek sum należnych z tytułu odszkodowania;

3° Wykaz osób, które w myśl artykułu 228, ustęp 2, Niemcy obowiązane są wydać Mocarstwom sprzymierzonym i stowarzyszonym, zostanie zakomunikowany Rządowi niemieckiemu w ciągu miesiąca po uprawomocnieniu się Traktatu;

4° Komisja odszkodowań, przewidziana w artykule 240 i w paragrafach 2, 3 oraz 4 Aneksu IV, nie będzie mogła żądać wydania tajemnicy fabrykacji lub innych poufnych wiadomości;

5° Z chwilą podpisania Traktatu oraz w ciągu czterech następnych miesięcy, Niemcy będą mogły przedłożyć na rozpatrzenie Mocarstw sprzymierzonych i stowarzyszonych dokumenty i propozycje, celem ułatwienia prac dotyczących odszkodowań i tym sposobem skrócenia badań oraz przyśpieszenia decyzji;

6° Przeciw osobom, które dopuściły się przekroczeń przy likwidacji majątku niemieckiego, zostanie przeprowadzone dochodzenie; Mocarstwa sprzymierzone i stowarzyszone przyjmą informacje i dowody, jakich im w tej sprawie będzie mógł dostarczyć Rząd niemiecki.

Działo się w Wersalu dwudziestego ósmego czerwca tysiąc dziewięćset dziewiętnastego roku.

WOODROW WILSON.

ROBERT LANSING.

HENRY WHITE.

E. M. HOUSE.

TASKER H. BLISS.

D. LLOYD GEORGE.

A. BONAR LAW.

MILNER.

ARTHUR JAMES BALFOUR.

GEORGE N. BARNES.

CHAS.

J. DOHERTY.

ARTHUR.

L. SIFTON.

W. M. HUGHES.

JOSEPH COOK.

LOUIS BOTHA.

J. C. SMUTS.

W. F. MASSEY.

ED.

S. MONTAGU.

GANGA SINGH, MAHARAJA DE BIKANER.

G. CLEMENCEAU.

S. PICHON.

L. L. KLOTZ.

ANDRÉ TARDIEU.

JULES CAMBON.

SIDNEY SONNINO.

IMPERIALI.

SILVIO CRESPI.

SAIONZI.

N. MAKINO.

S. CHINDA.

K. MATSUI.

H. IJUIN.

HYMANS.

J. VAN DEN HEUVEL.

EMILE VANDERVELDE.

ISMAEL MONTES.

CALOGERAS.

RODRIGO OCTAVIO.

ANTONIO S. DE BUSTAMENTE.

E. DORN Y DE ALSUA.

ELEFTHERIOS VENISELOS.

NICOLAS POLITIS.

JOAQUIN MENDEZ.

TERTULLIEN GUILBAUD.

M. RUSTEM HAIDAR.

ABDUL HADI AOUNI.

P. BONILLA.

C. D. B. KING.

SALWADOR CHAMORRO.

ANTONIO BURGOS.

C. G. CANDAMO.

I. J. PADEREWSKI.

ROMAN DMOWSKI.

AFFONSO COSTA.

AUGUSTO SOARES.

ION.

I. C. BRATIANO.

GENERAL C. COANDA.

NIK.

P. PACHITCH.

MIL.

R. VESNITCH.

CHAROON.

Dr. ANTE TRUMBIC.

TRAIDOS PRABANDHU.

KAREL KRAMAR.

Dr. EDWARD BENES.

J. A. BUERO.

HERMAN MUELLER.

Dr. BELL.

W myśl Ustawy Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 lipca r. 1919, zaznajomiwszy się z postanowieniami niniejszego Traktatu i rozważywszy je, Traktat ten i Protokuł za słuszne uznaliśmy i uznajemy, oświadczamy, że zostały przyjęte, ratyfikowane i potwierdzone i przyrzekamy stosować je ściśle.

Na dowód tego wydaliśmy akt niniejszy, opatrzony pieczęcią państwową.

w Warszawie, dnia 1 września r. 1919.

(podpisano:)

J. Piłsudski

przez Naczelnika Państwa:

Prezydent Rady Ministrów,

Minister Spraw Zagranicznych:

I. J. Paderewski


text:
Basseville Mikołaj Jan Hugo, ubogi przybył do Paryża 1775 r., trudnił się nauczycielstwem; gdy wybuchła rewolucja, chciał z niej korzystać dla polepszenia swoich interesów; odznaczał się więc gwałtownemi artykułami, pomieszczanemi w ówczesnych dziennikach demagogicznych.

Za te zasługi otrzymał urząd wysłańca rzeczypospolitej do Rzymu.

Na stanowisku tém usiłował demoralizować Rzymian, szczepić w nich ducha niewiary i pogardy dla Stolicy Apostolskiej.

Ale rzecz ta wtenczas była jeszcze niebezpieczną dla propagatorów.

Orgje, jakie Basseville wyprawiał z podejrzanemi kobietami, i mowy jego, jakie ztamtąd rozchodziły się pomiędzy ludem, oburzały przeciwko niemu umysły mieszkańców.

Zatém poszło, że posła poczęto na ulicy obrzucać zniewagami, a gdy ten przed pospólstwem uciekł do domu, tłum podążył za nim, wysadził drzwi, a jeden z obecnych, cyrulik, brzytwą brzuch mu rozpłatał, tak, że Basseville umarł w 34 godziny.

Papież Pius VI dowiedziawszy się o tumulcie około domu posła, wydał natychmiast rozkaz wysłania tam wojska, ale zaledwie już udało się przed roznamiętnionym tłumem ocalić żonę posła i dzieci, które Papież pod szczególną swoją wziął opiekę.

Nieprzyjaciele Stolicy Apostolskiej puszczali wówczas w obieg pogłoskę, jakoby cała ta sprawa pochodziła z pobudki Papieża.

Nędzna ta potwarz powtórzona była w pamflecie Curbieres'a p. t.

Mort de Basseville ou la Conspiration de Pie VI devoilée.

Salvi wydał w Medjolanie 1798 roku poemat, którego Basseville jest bohaterem.

Sławny Monti przedstawił tego człowieka w właściwém jego świetle, w swoich Basseviliana, Medjolan 1790, przetłumaczone na francuzki 1817 r.

Paryż.

B. jest autorem kilku lichych dzieł historycznych.

Cf. Feller, Biogr. universelle.

N.


text:
Benisławski Jan, bp gadareński, koadjutor mohilewski, ur. 1735 r., jezuita, wyświęcony na kapłana 1768 r.

Po kasacie jezuitów, mianowany przez komissję edukacyjną rektorem szkół brzeskich.

Przeniósłszy się w granice Rossji, zapoznał się z Siestrzeńczewiczem (ob.), który wówczas był sufraganem wileńskim, a udawał wielką przyjaźń dla jezuitów.

Ambitny ten człowiek umiał pozyskać sobie pobożnego ks. Benislawskiego tak dalece, iż ten sądził, że go do życia rzeczywiście kapłańskiego nawrócił.

Przez Benisławskiego zaznajomił się Siestrzeńczewicz z jego krewnym jenerałem Michelsonem, zwycięzcą Puhaczewa, a przez Michelsona z hr. Potemkinem.

To utorowało mu drogę do godności, o której ambitny sufragan zamyślał.

Hr. Potemkin polubił bogobojnego, cnotliwego ks. Benisławskiego i chciał go promować na mające się nowo utworzyć arcybiskupstwo, a wcale nie myślał o Siestrzeńczewiczu, którego nazywał przebranym w sutannę huzarem i chytrym politykiem.

Ale Benisławski pracował w najlepszej wierze na rzecz Siestrzeńczewicza dopóty, dopóki nie skłonił dlań umysłu potężnego męża stanu; musiał jednak sam dla siebie przyjąć za to koadjutorję, z prawem przyszłego następstwa (które to następstwo później w bulli było opuszczone), i pałac na stałe mieszkanie w Połocku.

R.

1782 utworzone tedy zostało nowe arcybiskupstwo mohilewskie (ob.): Benisławski pojechał r. 1783 do Rzymu, celem przyspieszenia kanonicznej erekcji arcybiskupstwa.

Archetti, nuncjusz w Polsce, otrzymał polecenie udania się do Petersburga, do wyświęcenia tam biskupów i urządzenia nowego w cesarstwie porządku hierarchicznego.

B. był konsekrowany w kościele św. Katarzyny, d.

8 Lutego 1784 r.

Była to pierwsza konsekracja biskupa katolickiego w stolicy cesarstwa.

Pierwszym też był on sufraganem połockim.

R.

1801 metropolita miał być usunięty, a na jego miejsce osadzony Benisławski, w tym celu wezwany z Połocka do Petersburga.

Po zrzeczeniu się na piśmie przez Siestrzeńczewicza prezydencji kollegjum katolickiego petersburgskiego, B. został prezesem tego kollegjum.

Za cesarza Aleksandra I złożył ten urząd.

Wydał drukiem: Institutiones logicae seu brevis tractatus de cultura ingenii, Wilno 1774; i Rozmyślania dla księży świeckich o powinnościach chrześcjańskich, z listów i Ewangelji wzięte, Połock 1799, Warszawa 1859, 2 t.

Cf. Bartoszewicz Juljan w Encykl.

Więk.

Orgelbr.

III, 167.


text: balja, balijka, ‘ceber do prania bielizny’, z niem. balje, z franc. baille, z łac. bacula od baca; od nas na Ruś.