text:
Bonawentura święty (14 Lipca), Jan Fidanza (według innych Piotr), ur. 1221 r. w Bagnarea, miasteczku państwa kościelnego.

W czwartym roku życia niebezpiecznie chory, był przez pobożną matkę gorąco polecony modlitwom św. Franciszka z Asyżu.

Uczyniła ona ślub, że jeśli syn jej odzyska zdrowie, zostanie franciszkaninem.

Święty modlił się za dziecięciem, a widząc, że to przychodzi do zdrowia, oświecony z góry, jakie łaski miało ono odebrać od Boga, z uniesieniem zawołał: O bona ventura!

co znaczy: wiele dobrego ma przyjść z ciebie; i odtąd poczęto chłopczyka zwać Bonawenturą.

Szybko postępował w naukach, tak świeckich jak i duchownych.

W ciągłych zostawał stosunkach z zakonnikami świętego Franciszka, mając lat 22, wstąpił do nowego, a już sławnego zakonu.

Podług jego bjografa Piotra Galezynjusza, uczył się odtąd przez 7 lat filozofji i teologji, a potém udał się do Paryża, gdzie przez 3 lata miał być uczniem sławnego Aleksandra de Hales.

Lecz Aleksander Haleński um.

1245 r., a zatém B. mógł być jego uczniom zaraz po wstąpieniu swém do zakonu św. Franciszka.

To przypuściwszy, owe 7 lat nauki Bonawentury dadzą się w dwojaki sposób wytłumaczyć, a mianowicie, że uczył się on przez lat 7, zanim wstąpił do zakonu; lub też, że po śmierci Aleksandra de Hales, jeszcze lat 7 kształcił się pod Janem z Rupelli (z Roszelli).

W tym to czasie, t. j. ok. r. 1250, Bonawentura począł wykładać Sentencyje Lombarda, a r. 1253 objął katedrę teologji po Janie z Roszelli, w tym samym dniu, w którym św. Tomasz z Akwinu, po raz pierwszy wstąpił na katedrę teologji u dominikanów w Paryżu.

W tym czasie żywe powstały rozprawy pomiędzy uczonymi Sorbony i dwoma wielkiemi zakonami jałmużniczemi: franciszkanami i dominikanami.

Dominikanie otworzyli, jednę po drugiej, r. 1221 dwie katedry teologji, zupełnie zaniedbanej w Paryżu.

Wślad za nimi franciszkanie wykład teologji powierzyli Aleksandrowi de Hales; a w latach 1244 i 1249 oba te zakony otrzymały od Papieża prawo zasiadania na katedrach akademickich.

Następnego roku uniwersytet, chcąc pozbyć się zakonników, postanowił nie powierzać nadal katedry żadnemu zakonowi i nie udzielać żadnemu zakonnikowi stopnia doktorskiego.

Lecz Papież Aleksander IV stanął po stronie zakonników i tym sposobem Tomasz z Akwinu i Bonawentura otrzymali biret doktorski.

Wrogiem zakonów jałmużniczych był Wilhelm a Sancto Amore, professor sorbony, który r. 1256 napisał: De periculis novissimorum temporum, gdzie wystawia ich, jako istnynh antychrystów.

Ryszard Simon nazywa tę książkę „tkanina fałszywych i złośliwych zastosowań Pisma Św. do zakonów jałmużniczych, zarówno grubjańską i kłamliwą, jak i inne pisma Wilhelma“ (Ob. Critique de la Bibliotheque des auteurs eccles.

de Dupin I 345).

Papież Aleksander IV kazał ten pamflet publicznie spalić w Anagni, a Tomasz z Akwinu i Bonawentura zbijali zdania Wilhelma, energicznie lecz z umiarkowaniem.

B. dawał się coraz więcej poznać ze swej wielkiej nauki, ale zarazem poznawano i wielką jego świątobliwość życia.

Już Aleksander z Hales zwykł był mawiać, iż się mu zdawało, że B. nie urodził się w grzechu pierworodnym.

Umartwienie było głównym środkiem, jakiego używał do zachowania swej niewinności.

O kapłaństwie myślał zawsze z bojaźnią i drżeniem.

Jan Gerson powątpiewał, czy uniwersytet paryzki miał kiedy tak znakomitego, jak B. mistrza.

Tak wysokie przymioty serca i umysłu jego były przyczyną, iż r. 1256, na jeneralnej kapitule franciszkanów, wybrany został jenerałem zakonu, lubo wtedy miał dopiero 34 lat życia.

Jan z Parmy, jenerał zakonu, obwiniony o zbyteczną surowość i pewien rodzaj illuminizmu, złożył swą godność, przedstawiwszy na swoje miejsce Bonawenturę.

Ten zaledwie został jenerałem, musiał nader przykrą załatwiać sprawę, albowiem zakonnicy zażądali śledztwa na Jana z Parmy i jego przyjaciół, oskarżonych o sprzyjanie marzycielskim zasadom księdza Joachima de Floris.

Napróżno B. chciał zaniechać procesu; musiał się nim zająć.

Dwóch zakonników, Gerard i Leonard, najżarliwsi obrońcy Joachima, skazani byli na dożywotnie więzienie.

Kardynał Kajetan Ursini (później Papież Mikołaj III) prezydował w sądzie wyznaczonym na Jana z Parmy; kardynał Ottoboni, synowiec Papieża (później Papież Adrjan V), tak energicznie bronił oskarżonego, że ten został uniewinnionym i w klasztorze Grecchia, blisko Rieti, świątobliwie później życie swe zakończył.

B. pomiędzy zakonnikami swymi zaprowadzi porządek, zgodę i ścisłe zachowanie reguły, uśmierzył zatargi franciszkanów z dominikanami, odbył wiele kapituł jeneralnych i wszystkich serca jednał anielską swoją dobrocią.

Klemens IV r. 1265 chciał go mianować arcybiskupem Yorku, lecz pokorny zakonnik wyprosił się od tej godności.

Po śmierci Klemensa IV, Stolica Św. przez 3 lata wakowała, z powodu podzielonych zdań kardynałów; w końcu dopiero kardynałowie wyznaczyli z pomiędzy siebie sześciu i tym powierzyli wybór nowego Papieża.

Tym sposobem 1 Wrześ.

1271 r. archidjakon Teobald z Leodjum został Papieżem, pod imieniem Grzegorza X. Według historyków franciszkańskich, do tego wyboru najbardziej miał się przyczynić B. Grzegorz r. 1273 nakazał przyjąć mu kardynalstwo, polecając mu jednocześnie udać się na sobór powszechny, zapowiedziany na r. 1274 do Lyonu; św. Tomasz z Akwinu był także na ten sobór wezwany ale umarł w drodze.

B. znajdował się 7 Maja 1274 na pierwszém posiedzeniu soboru i czynny wziął udział we wszystkich sprawach Kościoła na tém zebraniu, którego głównym celem było połączyć greków z Kościołem łacińskim uwolnić ziemię świętą z rąk niewiernych i przywrócić czystość obyczajów na zachodzie.

Bonawentura miał szczęście widzieć greków przybywających na sobór.

On to głównie z nimi się porozumiewał i tak dalece ich sobie pozyskał, że, na dowód uszanowania dla jego osoby, nazywali go Eutyckius’em (Szczęsny).

Jego też staraniom przypisać należy, że grecy uroczyście przyjęli wyznanie wiary katolickie, lubo połączenie to nie długo trwało (Cf. Rozprawę Hefelego w Kwartalniku tybingskim 1847 p.

51).

B. nie był świadkiem tak smutnego końca, umarł bowiem w przeddzień XV posiedzenia (15 Lipca 1274 r.).

Powszechny szacunek, jakim go otaczano za życia, w wysokim stopniu pokazał się na pogrzebie.

Papież ze swym dworem, prałaci i książęta zebrani w Lyonie znajdowali się na nim, a na następném posiedzeniu sam Papież miał mowę pogrzebową, opłakując niezmierną stratę, jaką Kościół poniósł.

R.

1483 Sykstus IV zaliczył go w poczet świętych, i odtąd czczonym jest jako szósty z kolei, pomiędzy wielkimi doktorami Kościoła.

Ciało jego zrazu pomieszczono w klasztorze lyońskim, a r. 1494 przeniesiono do wspaniałej kaplicy kościoła franciszkańskiego, u podnóża twierdzy Pierre-Encise nad Saoną.

R.

1562 kalwini spalili jego święte szczątki na publicznym placu, a popiół z nich wrzucili w wodę (kilku ludziom udało się ocalić głowę świętego, ztąd relikwie te mają w Wenecji i Bagnarea).

Lecz owi „czyściciele chrystjanizmu“ nie byli w stanie zarazem zniweczyć pozostałych po nim dzieł jego ducha.

Wiele mamy rozmaitych wydań dzieł świętego B., stanowią one 8 tomów in f., wydanych z rozkazu Papieża w Rzymie r. 1596, a 14 tomów in 4 wyd.

w Wenecji r. 1751 i 1756.

Celniejsze z nich są: Pharetra, seu loci communes ex SS.

Patribus.

— Breviloquium et antiloquium, gdzie rozbiera zadania teologiczne.

Liber de ecclesiastica hierarchia.

Liber de quatuor virtutibus cardinalibus; De tribus ternariis peccatorum; Speculum animae; De modo confidendi et puritate conscientiae.

Itinerarium mentis in Deum; Incendium amoris; De perfectione vitae ad sorores; Lignum vitae; Soliloquium; De pugna spiritus contra VII vitia capitalia; Collatio de contemptu saeculi.

Liber de regimine animae; De septem gradibus contemplationis.

Expositio Missae.

Officium de Passione Dominica; de corona B. M. V.; Legenda major et minor S. Francisci et legenda S. Clarae, nec non liber de paupertate Christi et apologia pauperum.

Liber apologeticus contra eos, qui ordini fratrum minorum adversantur.

Liber de compositiene hominis exterioris, ac interioris reformatione.

Reguła novitiorum.

Opera exegetica, i. e. principium Sacrae Scripturae; Expositio in Hexaëmeron; Expositio in Psalmos, Ecclesiasten, Sapientiae, Lamentationes Jeremiae, in cap.

VI Evang.

S. Matthaei, in Evang.

Lucae; Postilla super Joannem et in Apocalypsim.

Epistolae diversae et sermones diversi.

Sententiae sententiarum carmine digestae, versus, rythmi.

Philomela.

— Dzieła św. Bonawentury mogą być podzielone na ascetyczne, egzegetyczne i filozoficzne Pod względem filozoficznym B. pierwsze miejsce zajmuje w średnich wiekach po św. Tomaszu (Ob. Amadeusza de Margerie, Essai sur la philosophie de Saint Bonaventure, Par.

1855).

Sławny kanclerz paryzki Gerson (De examinatione doctrinarum, opp. wyd.

Antwerp.

1706 r.

I 21) powiada: „Gdy mnie kto pyta, który z doktorów mi znanych jest najlepszym?

odpowiadam: Bonawentura; albowiem jest on głębokim i gruntownym, pobożnym, sprawiedliwym i budującym.

— Nie masz w nim bezpożytecznych szkolnych subtelności; nie miesza on, jak tylu innych, do poważnych rozpraw teologicznych, owych światowych ustępów, djalektycznych i fizycznych wywodów.

Kiedy naucza, buduje; zasilając umysł, napełnia serce; nad jego naukę nie ma dla teologów nauki wznioślejszej, zbawienniejszej i pożyteczniejszej!“ Uczony opat Tritemiusz (De scriptorib.

eccl.) podobnież o nim pisze: „Bonaventura scriptor profundus, subtilis et disertus.

Biegłym był B. w Piśmie Św. i w naukach świeckich.

Umysł jego był bystry i jasny; dzieła gruntowne i pobożne zapalają, w sercach miłość Chrystusa, oświecają rozum świętemi zasadami nauki.

Czytaj je, jeżeli chcesz być pobożnym, a zarazem uczonym.“ Dzieła ascetyczne św. Bonawentury są na różne języki tłumaczone.

W polskim mamy jego Życie Pana Jezusa, przełożone przez Opecia, drukowane wielokrotnie, a ostatecznie w Poznaniu 1857 r.

Także Pochodnię duchowną, czyli Pobudkę do miłości Boga, w Krakowie.

Sześć skrzydeł Seraphinowych, t. j. sześć cnót przełożonym potrzebnych (tłum.

ks. Stan.

Rochowicz, Lublin 1612).

Zwierciadło zakonności, nowicyuszom y nowym professom na upatrywanie należytey układności sporządzone (Krak.

1688).

Św. Tomasz z Akwinu i św. B. w ścisłej żyli przyjaźni.

Św. Tomasz już za życia Bonawenturę nazywał świętym.

Gdy spostrzegł go piszącego żywot św. Franciszka, rzekł: „Niechaj święty pracuje na cześć świętego!“ Ludwik św. lubił miewać obudwu u swego stołu i zasięgał ich rady w rzeczach najtrudniejszych; zobowiązał nawet św. Bonawenturę do napisania mu nabożeństwa o Męce Pana Jezusa.

Ułożył on wiele także pism na żądanie świętej Izabelli, siostry króla, i wielu innych znakomitych osób.

Św. B. jest prawdziwym przedstawicielem średnich wieków z ich strony jasnej.

Jak bowiem on w swojej osobie, odpowiednio do danej mu nazwy „Doktora serafickiego,“ seraficzną pobożność łączył z niepospolitą uczonością, tak wieki średnie w ogóle temi też dwiema razem połączonemi odznaczają się cechami.

Z jednego z tych żywiołów, z nauki wyrosła scholastyka, z drugiego — mystyka.

Scholastyka i mystyka razem wzięte charakteryzują wieki średnie; B. zaś jest mystykiem i scholastykiem zarazem, łącząc w przedziwnej harmonii oba kierunki swego czasu (Ob. Przedmowę Hefelego do wydania: S. Bon.

Breviloquium et Itinerarium mentis ad Deum.

Tübingae 1845, ed.

3a ib.

1869; Wadding, Annales Minorum t.III i IV; Petri Galesinii († 1590), Vita S. Bon., ap.

Bolland.

Acta SS.

14 Julii.


corpora: wikisources-pl

text:
Bertold, elektor i arcybiskup muguncki (1484—1504), hrabia na Hennenbergu, ur. 1422 r. w Römhild.

Obrawszy sobie zawód duchowny, wcześnie dostał się na dwór cesarza Fryderyka III, po śmierci którego doznawał także względów cesarza Maksymiljana.

Zostawszy w 1484 r. arcybiskupem mogunckim i elektorem państwa Niemieckiego, starał się o nadanie miastom większego udziału w sejmie rzeszy i o zapewnienie trwałej niezawisłości najwyższemu sądowi państwa (Reichsgericht), i pragnął on także, aby Niemcy zaprowadziły stały podatek na utrzymanie wojska, i tym sposobem zajęły odpowiednie miejsce w rzędzie państw europejskich.

Za Fryderyka III jeszcze nie było zapóźno na zaprowadzenie reform, które mogłyby uwolnić naród niemiecki od nieszczęść wojny szmalkaldzldej i szwedzkiej.

Lecz Fryderyk III nie chciał słyszeć o przekształceniach, a Maksymiljan I, w mnóstwo rozmaitych spraw uwikłany, miał czém inném, a nie sprawami niemieckiemi zaprzątniętą głowę.

Kiedy się zebrał do Worms sejm, którego duszą był Bertold, celem obmyślenia lepszej ustawy państwa (1495 r.), Maksymiljana wtedy zajmowała myśl o wojnie z Francją i o utrzymaniu się przy koronie cesarskiej, przeciwko Karolowi VIII, który we Włoszech ogłosił się już cesarzem.

Staraniem Bertolda sejm zatwierdził stały podatek i sąd najwyższy, lecz najważniejsze sprawy, jak zwoływanie coroczne sejmu i nadanie mu prawa rozporządzana groszem publicznym, nie zostały załatwione.

Bertold dążył do zaprowadzenia normalnego stanu we wzajemnych stosunkach stanów i z władzą cesarską, jak również między Niemcami i Stolicą Apostolską, co gdyby przyszło do skutku, Niemcy nie widziałyby rokoszu rycerstwa pod chorągwią Sickingena, wojny chłopskiej, sekularyzacji duchowieństwa i innych wstrząśnień XVI wieku.

Maksymiljan umiał wprawdzie utworzyć dla swej dynastji wielką hiszpańsko-burgundzko-austrjacką potęgę, lecz nie posiadał przymiotów przezornego monarchy.

Bertold um.

21 Grud.

1504 r.

Cf. Ranke, Teutsche Geschichte im Zeitalter der Reformation, I p.

4; Gfrörer, Gustav Adolph, 2 wyd.

p.

224—228.

(Höfler).

J. N.


text:
Calles Zygmunt, historyk, ur. w Wiedniu 1696, w 15 r. życia wstąpił do jezuitów; był profesorem historji w uniwers. wiedeńskim; † 3 Stycz.

1761 r.

Oprócz panegiryków, napisał: Annales Austriae ab ultima aetatis memoria ad Habsburgicae gentis principes deducti, Viennae 1750 f.

w 2ch częściach.

Rozpoczęte przez jezuitę Steyerer Registratur aller Brieff des Stiffts Meissen, Calles dopełnił i wydał p. t.

Series misnensium epporum, Ratisbonae 1752 4.

Annales ecclesiastici Germaniae ex antiquis sacrae augustaeque historiae monumentis collecti, Viennae 1756—1769, 6 t. w.

7 vol.

fol.

i in. Ob. De Backer, Bibl. des ecriv.

d. l. comp. de Jes.

t.

I ed.

2a.

X. W. K.


text:
Casus w języku szkoły nazywają się rzeczywiste lub wymyślone wypadki z życia, służące dla wyjaśnienia trudniejszych części różnych nauk praktycznych, a mianowicie nauki prawa, teologji moralnej, lub liturgiki.

Kazusy prawne, kanoniczne, służą do wyjaśnienia pojedyńczych miejsc Corporis juris canonici.

Oprócz opracowań naukowych prawa, oddawna zajmowano się gromadzeniem takich kazusów: tak do dekretu Gracjana ułożył zbiór Benincasa Semensis ok. 1200; do dekretaljów Grzegorza IX — Bernard, nauczyciel boloński, a późniejszy archidjakon w Kompostelli, Jan de Deo i Bernard de Botono z Parmy (ur. w początku XIII w.), który nadto na dekretalja napisał wielki komentarz, dodawany później do odpisów i przedruków dekretaljów i stanowiący dla tego tak zwaną Glossa ordinaria.

Podobne zbiory wydawano ciągle, ale pod różnemi tytułami, jak np. Jus canonicum practice explicatum Vitus’a Pichler’a.

— Kazusy moralne są pożyteczne szczególniej nauczycielowi religji i spowiednikowi, do wyświecenia prawa moralnego w razach zawikłanych (np. przy kolizji obowiązków), do określenia moralności lub niemoralności jakiego czynu, do nałożenia odpowiedniej pokuty, do uspokojenia skrupułu sumienia i do wzbudzenia świętego poszanowania dla prawa Bożego.

Co do dzieł, zawierających zbiory kazusów moralnych, ob.

a.

Kazuistyka.

— Kazusy liturgiczne wyjaśniają odpowiednio do zasad, nauki i ducha Kościoła trudności, napotykane w życiu pasterskiém, przy spełnianiu różnych części publicznej służby Bożej.

Do rozwiązywania tego rodzaju kazusów, oprócz dzieł liturgicznych i pastoralnych, służą archiwa konferencji pasterskich, w tych miejscach, gdzie się takowe porządnie odbywają.

N.


corpora: sejm

text:
UZASADNIENIE

W wyroku z dnia 12 grudnia 2011 r. w sprawie P 1/11 (Dz. U. Nr 279, poz. 1644) Trybunał Konstytucyjny (dalej: „TK”) uznał, że:

– są niezgodne z art. 87 Konstytucji, ustanawiającym katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego; ww. przepisy w zakresie tam wskazanym tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

TK uznał, że systemu realizacji nie można zaliczyć do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, a w tym do aktów prawa miejscowego.

Jednocześnie w ocenie TK nie ulega wątpliwości, że systemy realizacji zawierają normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, których przestrzeganie jest warunkiem uzyskania dofinansowania w ramach programu operacyjnego – wyznaczają więc określonym podmiotom prawa i obowiązki, które powinny być unormowane w aktach powszechnie obowiązujących.

W uzasadnieniu do wyroku TK odwołuje się co do zasady tylko do regionalnych programów operacyjnych.

Jednakże zakres, w jakim TK orzekał o niezgodności przepisów uzppr z Konstytucją jest tego rodzaju, że z upływem terminu określonego w wyroku TK utracą moc regulacje uzppr odnoszące się do ogółu programów operacyjnych.

TK zakreślił maksymalny termin odroczenia utraty mocy obowiązującej, tj. 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku.

Zgodnie z treścią uzasadnienia do wyroku nowe regulacje, uwzględniające wyrok TK, powinny uregulować sytuację uczestników konkursów w programach operacyjnych na kolejne okresy programowania.

Niezależnie od powyższego odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej regulacji uzppr w zakresie, w jakim ich konstytucyjność została zakwestionowana, nie jest wystarczające, zwłaszcza w kontekście zasady n+2/n+3.

Zakwestionowane przepisy utracą moc obowiązującą w ww. zakresie z dniem 27 czerwca 2013 r.

Oznacza to konieczność wprowadzenia zmian do uzppr, tak aby z powyższą datą nie powstała luka w postaci braku regulacji prawnych niezbędnych dla prowadzenia postępowań odwoławczych w ramach programów operacyjnych jeszcze w aktualnym okresie programowania.

Podkreślić należy, że przedmiotowa nowelizacja uzppr w odniesieniu do obecnego okresu programowania z konieczności ograniczona jest do niezbędnego minimum mającego na celu wdrożenie wyroku TK, a to ze względu na stopień zaawansowania perspektywy finansowej 2007–2013, a także z uwagi na wytyczne TK zawarte w uzasadnieniu do wyroku.

Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 18 października 2011 r., sygn.

I OSK 1727/10: „Względy wykładni systemowej nakazują przyjąć, że „orzeczeniem” w rozumieniu art. 190 ust. 1 Konstytucji jest – gdy chodzi o orzeczenia zapadłe w trybie kontroli konstytucyjności prawa – wyłącznie wyrok Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie zgodności normy prawnej z wzorcem kontroli, zaś moc powszechnie obowiązującą należy przypisywać wyłącznie sentencjom tych orzeczeń, a nie tezom formułowanym w uzasadnieniach.”.

Nie zmienia to faktu, że szereg kwestii poruszonych w uzasadnieniu do wyroku TK, a nieobjętych jego tezą, jak również ostatecznie nieobjętych przedmiotową nowelizacją, będzie przedmiotem dalszych, odrębnych analiz istniejących rozwiązań prawnych pod kątem ich ewentualnej modyfikacji, mającej służyć wdrażaniu przyszłej perspektywy finansowej.

Dotyczyć to będzie w szczególności takich elementów, jak charakter prawny systemu realizacji i dokumentów składających się na ten system, kwestii związanych z ewentualną potrzebą większego umocowania na poziomie ustawy kwestii związanych z samym ubieganiem się (wnioskowaniem) o środki funduszu strukturalnego czy ewentualne fragmentaryczne włączenie odpowiedniego stosowania niektórych spośród przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (chodzi tu o takie kwestie, jak terminy, doręczenia i wyłączenia pracowników).

Uzasadnienie szczegółowe do poszczególnych zmian

Zmiana w art. 1 pkt 1 (dot. art. 5 pkt 11 uzppr)

Proponuje się uchylić przepis, który stanowi definicję „systemu realizacji”, ze względu na to, że wyrok TK zakwestionował jego konstytucyjność, w odniesieniu do procedury odwoławczej.

Nie można zapomnieć, że wyrok TK nie dotyczy co do zasady „systemu realizacji”, a procedury odwoławczej, i swoje rozważania koncentruje w obrębie procedury odwoławczej, jednakże ze względów poprawności legislacji zdecydowano o uchyleniu w art. 5 ust. 11.

Zmiana w art. 1 pkt 2 i 3 (dot. dodawanych art. 13a oraz ust. 1a w art. 17)

Zgodnie z art. 4 ust. 1 uzppr politykę rozwoju prowadzi się na podstawie strategii rozwoju określonych w art. 9 uzppr, przy pomocy programów: operacyjnych i rozwoju, o których mowa w art. 15 ust. 4 uzppr, odpowiednio w jego pkt 1 i 2.

Zarówno strategie rozwoju, jak i ww. programy określają założenia systemu realizacji (por. odpowiednio art. 12a ust. 1 pkt 9 i art. 13 ust. 1 pkt 6 uzppr – w przypadku strategii, oraz art. 17 ust. 1 pkt 6 uzppr – w przypadku programów).

Z tego też powodu zdecydowano dodać przepis materialny, który opisuje system realizacji jako zbiór dokumentów określających zasady, procedury odnoszące się do instytucji uczestniczących w realizacji zarówno polityki rozwoju, jak i programów.

Dokumenty te obejmują zagadnienia z zakresu zarządzania, monitoringu, ewaluacji, kontroli i sprawozdawczości oraz sposobu koordynacji działań tych instytucji.

Powyższe jest istotne zwłaszcza w kontekście ustawowego obowiązku nałożonego na instytucję zarządzającą do opracowania systemu realizacji, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 8, powodującego konieczność doprecyzowania w ustawie, do czego zobowiązana jest instytucja zarządzająca.

Zmiana w art. 1 pkt 4 (dot. art. 29 uzppr)

Zmiana w art. 29 ust. 2 pkt 11 uzppr ma charakter porządkujący i jest ściśle związana z zakresem pozostałych zmian.

Przepis ten w jego aktualnym brzmieniu odwołuje się do środków odwoławczych przysługujących wnioskodawcy w ramach systemu realizacji, co w świetle wyroku TK z dnia 12 grudnia 2011 r. nie znajduje uzasadnienia, dlatego też wyraźnie wskazano, że w ogłoszeniu o konkursie powinna się znaleźć informacja o przysługujących środkach odwoławczych, ponieważ jest to informacja kierowana do podmiotów, które będą dopiero decydować o złożeniu wniosków o dofinansowanie, jednakże informacja ta ma się opierać na regulacjach ustawowych.

Zamiana w art. 1 pkt 5 (dot. art. 30a uzppr)

Zmiana art. 30a ust. 3 związana jest z wdrożeniem pkt 2 tezy wyroku TK.

Doprecyzowano w nim, jakie kwestie powinna uwzględniać informacja przekazywana wnioskodawcy po przeprowadzeniu oceny jego wniosku o dofinansowanie.

Między innymi wskazano, że ww. informacja powinna zawierać punktację otrzymaną przez projekt w ramach oceny lub informację o spełnieniu lub braku spełnienia kryteriów wyboru.

Alternatywne rozwiązanie w tym zakresie wynika z faktu, że w wielu programach ocena jest przeprowadzana na zasadzie „0 – 1”, tj. projekt nie otrzymuje określonej liczby punktów z oceny danego kryterium, a jedynie weryfikowane jest spełnienie bądź brak spełnienia danego kryterium.

Natomiast w każdym przypadku ocena projektu odbywa się w oparciu o kryteria wyboru zatwierdzone przez właściwy komitet monitorujący.

Ponadto na poziomie ustawy wskazano, że informacja przekazywana wnioskodawcy po przeprowadzeniu oceny powinna zawierać jej uzasadnienie, a w przypadku gdy ocena ta jest negatywna, także pouczenie o możliwości wniesienia środka odwoławczego.

W przypadku negatywnej oceny projektu jej uzasadnienie umożliwi wnioskodawcy ustosunkowanie się do tych spośród elementów oceny, w zakresie których z oceną tą wnioskodawca się nie zgadza.

Informacja przekazywana wnioskodawcy powinna zawierać pouczenie o możliwości wniesienia środka odwoławczego po każdym odrębnym etapie oceny, zakończonym wynikiem negatywnym, jeżeli wynik ten oznacza, że projekt nie może być skierowany do kolejnego etapu oceny lub wyłoniony do dofinansowania.

Dodatkowo doprecyzowano także zakres pouczenia przekazywanego wnioskodawcy o możliwości wniesienia środka odwoławczego.

Precyzyjne wskazanie na poziomie ustawy wymogów, jakie powinny być zachowane przy wnoszeniu środka odwoławczego, jest szczególnie istotne w kontekście przesłanek określonych w projektowanym art. 30b ust. 10, których zaistnienie powoduje pozostawienie ww. środka bez rozpatrzenia.

Zmiana w art. 1 pkt 6 (dot. art. 30b uzppr)

Zmiany w art. 30b mają na celu przede wszystkim wdrożenie pkt 2 tezy wyroku TK.

Z uwagi na fakt, że przedmiotowe zmiany mają dotyczyć aktualnego okresu programowania, a przewidywany termin ich wejścia w życie nastąpi w końcowej fazie realizacji programów operacyjnych na lata 2007–2013, rozważane było, aby – wdrażając wyrok TK – jednocześnie zachować maksymalną stabilność już przyjętych systemów realizacji.

W rezultacie w pierwotnej wersji projektu wskazano, że wnioskodawcy od wyników przeprowadzonej oceny może przysługiwać albo jeden środek odwoławczy (w postaci protestu) albo dwa – w postaci protestu i odwołania, przy czym w tym ostatnim przypadku – o ile system realizacji tak przewiduje.

Rozwiązanie to uwzględniało specyfikę zarówno tych programów operacyjnych, które przewidują jeden środek odwoławczy (protest), jak i tych, które przewidują dwa środki (protest i odwołanie).

Warto przy tym podkreślić, że liczba przyjętych środków odwoławczych uzależniona jest od specyfiki i charakteru projektów wdrażanych w ramach danego programu, a także od tego, czy właściwa instytucja zarządzająca powierzyła część swoich zadań instytucjom wdrażającym lub pośredniczącym.

Według posiadanych danych w 16 programach operacyjnych (w tym w 1 krajowym i 15 regionalnych) funkcjonuje jednoinstancyjna procedura odwoławcza na jej przedsądowym etapie – wnioskodawca może wnieść 1 środek odwoławczy (protest).

Natomiast w 4 programach operacyjnych (3 krajowych i 1 regionalnym) wnioskodawca może wnieść dwa środki odwoławcze na przedsądowym etapie procedury odwoławczej (z reguły jest to protest i odwołanie).

Rozwiązanie powyższe spotkało się z krytyką w trakcie konsultacji zewnętrznych projektu ze względu na fakt, że prawo wnioskodawcy do wniesienia drugiego środka odwoławczego w postaci odwołania (w ramach drugiej instancji na poziomie programu operacyjnego), wynikałoby z systemu realizacji, niemającego charakteru aktu powszechnie obowiązującego.

Stąd też ostatecznie zaproponowano nowe brzmienie art. 30b ust. 1, w którym wskazano, że wnioskodawcy, w przypadku negatywnej oceny jego projektu, przysługuje środek odwoławczy w postaci protestu wnoszonego do właściwej instytucji zarządzającej.

Jednocześnie w art. 2 zamieszczono regulacje dotyczące aktualnego okresu programowania i ustalonego w tym zakresie schematu procedury odwoławczej (por. uzasadnienie do art. 2 projektu).

W art. 30b ust. 2 doprecyzowano, co należy rozumieć przez „negatywną ocenę”, od której przysługują przewidziane w uzppr środki odwoławcze.

Wykorzystano w tym zakresie rozwiązanie funkcjonujące do tej pory i zaakceptowane w orzecznictwie, ujęte w wytycznych horyzontalnych wydanych na podstawie art. 35 ust. 3 uzppr.

W 2011 r. zostały wydane zmienione wytyczne z zakresu procedury odwoławczej1, przy czym najistotniejsza zmiana dotyczyła wprowadzenia do nich zalecenia, zgodnie z którym przez negatywną ocenę projektu, o której mowa w art. 30b ust. 1 uzppr, należy rozumieć także przypadek oceny w istocie swej pozytywnej (tj. projekt co do zasady kwalifikuje się do dofinansowania), lecz w praktyce uniemożliwiającej dofinansowanie projektu z uwagi na umieszczenie go na takim miejscu listy rankingowej, które wykracza poza alokację dostępną na konkurs.

Wprowadzenie ww. zapisu do wytycznych stanowiło pochodną rozbieżnych linii orzeczniczych sądów administracyjnych w tym zakresie.

W rezultacie kierunek orzekania przez sądy administracyjne w tej materii uległ ujednoliceniu2.

Treść projektowanego art. 30b ust. 3 jest ściśle związana z wprowadzenie definicji „negatywnej oceny”.

Celem uruchomienia procedury odwoławczej jest zweryfikowanie zasadności przeprowadzonej oceny projektu w zakresie, w jakim z jej wynikami wnioskodawca się nie zgadza, a w przypadku potwierdzenia zarzutów wnioskodawcy – uzyskanie wyższej punktacji przez projekt, co z kolei daje możliwość podpisania umowy o dofinansowanie.

W przypadku projektów z tzw. listy rezerwowej, a więc takich, które uzyskały niezbędne minimum punktowe, lecz ich dofinansowanie nie jest możliwe z uwagi na wyczerpanie alokacji na konkurs, uruchamianie procedury odwoławczej uzasadnione jest wyłącznie wówczas, gdy również w przypadku tych projektów ich ocena zostanie zweryfikowana, a procedura odwoławcza wykaże ewentualnie, że projekt winien był otrzymać większą liczbę punktów.

Tylko w takim przypadku umożliwi to przesunięcie projektu na wyższą pozycję w rankingu, a w rezultacie da ewentualnie możliwość podpisania umowy o dofinansowanie.

Stąd też zastrzeżenie wprowadzone w art. 30b ust. 3, które wyklucza możliwość wniesienia środka odwoławczego w oparciu wyłącznie o zarzut wyczerpania alokacji na konkurs.

Wnioskodawca nawet w takim przypadku musi wykazać w swoich zarzutach, w zakresie których elementów oceny projektu jej wyniki są zbyt niskie.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 3 uzppr, ogłaszając konkurs w celu wyłonienia projektów do dofinansowania, właściwa instytucja podaje m.in. informację na temat kwoty środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów.

Zatem każdy wnioskodawca ma świadomość, że kwota ta nie jest nieograniczona i że nie każdy z ubiegających się ma możliwość otrzymania dofinansowania, niezależnie od wyniku oceny projektu (co zresztą wynika wprost z celu wdrażania funduszy strukturalnych, określonego na poziomie regulacji unijnych – dofinansowanie winny uzyskać projekty najlepsze, w najpełniejszym stopniu wpisujące się w cele i priorytety programu operacyjnego, ukierunkowane na wspomaganie rozwoju społeczno-

-gospodarczego kraju).

Tym samym czynienie zarzutu wyłącznie z faktu wyczerpania się środków przeznaczonych na konkurs jest niecelowe, a wręcz nieuprawnione w świetle celów wdrażania funduszy strukturalnych.

W art. 30b ust. 4–6 określają wymogi formalne dla wnoszonego środka odwoławczego.

Ust.

4 w proponowanym brzmieniu wskazuje termin, w jakim należy wnieść protest (14 dni od dnia doręczenia wnioskodawcy informacji o wynikach oceny projektu), a ust. 5 instytucję, do której należy wnieść ww. środek odwoławczy, z uwzględnieniem możliwości wniesienia go za pośrednictwem właściwej instytucji, która dokonała oceny projektu.

Ponadto art. 30b ust. 6 w proponowanym brzmieniu określa podstawowe, wspólne dla wszystkich systemów realizacji wymogi formalne wnoszonych środków odwoławczych, takie jak w szczególności wymóg formy pisemnej czy konieczność określenia wszystkich zarzutów wnioskodawcy względem przeprowadzonej oceny, ze wskazaniem tych spośród kryteriów oceny, w zakresie których kwestionuje on jej wynik.

Katalog wymogów formalnych wnoszonego środka odwoławczego jest powiązany z katalogiem przesłanek pozostawienia tego środka bez rozpatrzenia.

W art. 30b ust. 7 wskazano termin rozpatrzenia środka odwoławczego.

Termin ten z konieczności określony jest poprzez wskazanie jego maksymalnego zakresu, tak aby uwzględnić specyfikę wszystkich programów operacyjnych.

Z uwagi na fakt, że niekiedy stopień skomplikowania poszczególnych projektów wymaga, aby w trakcie rozpatrywania środka odwoławczego i analizy przeprowadzonej oceny zasięgnąć opinii osób posiadających wiedzę ekspercką w danej dziedzinie, wprowadzono możliwość przedłużenia w takim przypadku terminu rozpatrywania środka odwoławczego o maksymalną, wskazaną w uzppr liczbę dni.

W takiej sytuacji istnieje również konieczność poinformowania wnioskodawcy o ww. przedłużeniu terminu.

Jednocześnie warto zaznaczyć, że jakkolwiek maksymalny termin określony w uzppr na rozpatrzenie środka odwoławczego to 70 dni, w praktyce termin ten, przyjęty w systemach realizacji, waha się od 14 do 30 dni.

Jedynie w przypadku dwóch programów operacyjnych jest on dłuższy – w ramach RPO dla województwa łódzkiego protest rozpatrywany jest w terminie nie dłuższym niż 50 dni.

Z kolei w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka termin przewidziany dla rozpatrzenia protestu (przy czym jest to jedyny środek odwoławczy przewidziany w systemie realizacji tego Programu) to 70 dni.

Jednak termin obejmuje również etap autokontroli przewidziany w procedurze odwoławczej ustalonej dla PO IG.

W przypadku pozytywnego dla wnioskodawcy wyniku ww. autokontroli protest może być rozpatrzony znacznie szybciej.

Zgodnie z zastrzeżeniem poczynionym w tym przepisie ww. termin rozpatrzenia protestu nie będzie miał zastosowania w przypadku określonym w art. 30h, a więc w sytuacji braku rozpatrzenia wniesionego środka odwoławczego z uwagi na wyczerpanie alokacji na działanie lub priorytet (por. uzasadnienie do art. 30h).

W art. 30b ust. 8 wskazano, że właściwa instytucja rozpatruje protest z uwzględnieniem art. 60 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, zgodnie z którym do zadań właściwej instytucji zarządzającej należy m.in. zapewnienie, że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji.

Zastrzeżenie to ma za zadanie sygnalizować prawo przysługujące właściwej instytucji zarządzającej (w zakresie powierzonych zadań także właściwym instytucjom pośredniczącym lub wdrażającym) do weryfikowania przeprowadzonej oceny projektu, tak aby zapobiec udzieleniu dofinansowania projektom, które go otrzymać nie powinny z uwagi na brak spełniania określonych kryteriów, a tym samym nie dopuścić do nieuprawnionego wydatku z budżetu europejskiego.

Nowy art. 30b ust. 9 stanowi odpowiednik aktualnie obowiązującego art. 30b ust. 4.

Zmiany w jego brzmieniu polegają głównie na wskazaniu wprost na poziomie uzppr możliwych rozstrzygnięć (uwzględnienie albo nieuwzględnienie protestu), a także konieczności uzasadnienia przyjętego rozstrzygnięcia.

Właściwa instytucja, informując wnioskodawcę o wyniku rozpatrzenia jego protestu i uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, jednocześnie ma obowiązek pouczenia wnioskodawcy o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w art. 30c.

Art. 30b ust. 10 stanowi odpowiednik obowiązującego aktualnie art. 30b ust. 3 uzppr.

W zmienionym brzmieniu doprecyzowano, że podstawę wyłączenia konkretnej osoby stanowi jej zaangażowanie w przygotowanie lub ocenę projektu.

W nowym art. 30b ust. 11, odpowiadającym w swej treści dotychczasowemu art. 30b ust. 5, uzupełniono – w stosunku do aktualnie obowiązującego brzmienia – katalog przesłanek uzasadniających pozostawienie bez rozpatrzenia wniesionego środka odwoławczego.

Dodane aktualnie przesłanki, takie jak: wniesienie go przez podmiot inny niż wskazany w art. 29 ust. 2 pkt 2, a więc mogący ubiegać się o dofinansowanie, bez podpisu lub bez podania zarzutów pod adresem przeprowadzonej oceny, dotychczas funkcjonowały w obrębie przesłanki z art. 30b ust. 5 pkt 2 uzppr, tj. wniesienia środka odwoławczego w sposób sprzeczny z pouczeniem.

Rozpisanie ich wprost na poziomie uzppr w sposób pozytywny wpłynie na przejrzystość procedury odwoławczej i praw wnioskodawców w tym zakresie.

Przesłanki pozostawienia bez rozpatrzenia zostały powiązane z wymogami formalnymi dla wnoszonych środków odwoławczych.

Zmiany w art. 1 pkt 7 i 8 (dot. art. 30c oraz art. 30d uzppr)

Zmiany w tym artykule mają na celu przede wszystkim wdrożenie pkt 3 tezy wyroku TK.

Zmodyfikowane zostało brzmienie art. 30c poprzez odesłanie w tym przepisie do procedury odwoławczej przed właściwą instytucją.

Ogólne sformułowanie użyte w art. 30c ust. 1 („po wyczerpaniu postępowania odwoławczego przed właściwą instytucją …”) ma na celu objęcie regulacją art. 30c zarówno postępowań przedsądowych przewidzianych wprost w nowelizowanym art. 30b uzppr, jak i w przepisie przejściowym art. 2 projektu nowelizacji.

Skarga może być wniesiona po wyczerpaniu procedury odwoławczej określonej na poziomie uzppr, po otrzymaniu przez wnioskodawcę informacji o wyniku rozpatrzenia wniesionego przez niego protestu, o której mowa odpowiednio w art. 30b ust. 9 (por. także art. 2 ust. 6 pkt 2 projektu).

Ponadto, w związku z wprowadzeniem do projektu nowego art. 30i w art. 30c ust. 1 wskazano na możliwość wniesienia skargi po otrzymaniu informacji, o której mowa w art. 30i pkt 1.

Termin na wniesienie skargi będzie liczony odpowiednio od dnia doręczenia wnioskodawcy ww. informacji.

Tak jak w dotychczas obowiązującym stanie prawnym, skarga wnoszona jest bezpośrednio do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Jednocześnie w miejsce dotychczas stosowanego określenia, zgodnie z którym skarga podlega opłacie sądowej, uwzględniając uwagę Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego doprecyzowano, że skarga podlega wpisowi stałemu.

W praktyce oznacza to, że zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r.

(Dz. U. Nr 221, poz. 2193, z późn. zm.), wpis pobiera się w kwocie 200 zł.

Zgodnie z art. 30c ust. 2 skarga wnoszona jest wraz z kompletną dokumentacją w sprawie.

W sposób ścisły wiąże się to z dodaniem w art. 30c nowego ust. 2a oraz zmianą art. 30c ust. 5 pkt 2, które w sposób bardziej przejrzysty i jednoznaczny określają warunki, jakie musi spełniać dokumentacja w sprawie, załączona do skargi, aby móc ją uznać za kompletną i w rezultacie – przy braku tej kompletności – pozostawić skargę bez rozpatrzenia.

Zmiany w tym zakresie wiążą się z wniesieniem do TK skargi konstytucyjnej o zbadanie zgodności art. 30c ust. 5 pkt 2 uzppr w zakresie, w jakim nakazuje on sądowi administracyjnemu pozostawienie bez rozpatrzenia skargi na informację o negatywnym wyniku procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego, bez możliwości uprzedniego wezwania do uzupełnienia braków w zakresie dokumentacji czyniącej skargę kompletną w rozumieniu przepisów powołanej ustawy, z art. 45 ust. 1 Konstytucji.

W skardze podniesiono, iż art. 30c ust. 5 pkt 2 jest zbyt rygorystyczny w swej wymowie i w sposób nieuzasadniony ogranicza prawo wnioskodawców do sądu (treść skargi w sprawie SK 8/12 dostępna na stronach internetowych TK).

Wyrokiem z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt SK 8/12, TK przychylił się do powyższego stanowiska.

W rozpatrzonej sprawie Trybunał uznał, że wymóg dołączenia do skargi kompletnej dokumentacji nie byłby przejawem nadmiernego formalizmu i mógłby zostać uznany za uzasadniony, zwłaszcza ze względu na cel postępowania, którym jest zapewnienie sprawnej redystrybucji środków unijnych, gdyby nie to, że niejasne jest, co składa się na kompletną dokumentację w sprawie.

Zgodnie z dodanym ust. 2a kompletna dokumentacja, wymagająca załączenia do skargi, obejmuje: wniosek o dofinansowanie, informację o wyniku jego oceny, wniesione środki odwoławcze oraz informację, o której mowa odpowiednio w art. 30b ust. 10 uzppr (o wyniku rozstrzygnięcia protestu) lub w art. 30b ust. 12 uzppr (o wyniku rozstrzygnięcia odwołania), albo w art. 30h ust. 2 pkt 1 (informacja o pozostawieniu środka odwoławczego bez rozpatrzenia).

Z powodów przedstawionych powyżej dodano również nowy ust. 6 w art. 30c dający podstawę dla sądu administracyjnego do wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia niekompletnej dokumentacji w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania.

Zgodnie z sugestią TK wyrażoną w uzasadnieniu do wyroku z dnia 30 października 2012 r. dodaną w ust. 6 regulację w kolejnej wersji projektu rozszerzono o wymóg wniesienia opłaty sądowej.

Jak zauważył TK w ostatnim akapicie pkt 5.4 uzasadnienia do ww. wyroku, w świetle standardów wynikających z jego orzecznictwa „w ustawie o polityce rozwoju konieczne jest umożliwienie skarżącemu usunięcia nie tylko braków formalnych skargi, w tym w zakresie jej kompletności, lecz również jej braków fiskalnych wynikających z jej nienależytego opłacenia.”.

W rezultacie konieczne stało się wprowadzenie zmiany także w art. 30d ust. 2, którego zdanie ostatnie stanowi o odpowiednim stosowaniu do skargi kasacyjnej także art. 30c ust. 5.

Konieczne stało się uzupełnienie tego przepisu o odwołanie do dodawanego w art. 30c ust. 6.

Ponadto, ponieważ aktualnie obowiązujący art. 30d ust. 3 odwołuje się w swojej treści do art. 30b ust. 1 i 4 i pouczeń tam zawartych, wobec istotnych zmian w treści tego artykułu konieczna stała się modyfikacja odniesień zawartych w tym przepisie.

Zmiana w art. 1 pkt 9 polegająca na dodaniu art. 30h i 30i

W zakresie art. 30i – zgodnie z obowiązującym art. 30a ust. 1 pkt 2 zawarcie umowy o dofinansowanie projektu może nastąpić w przypadku, gdy dofinansowanie jest możliwe w ramach dostępnej alokacji na realizację poszczególnych działań i priorytetów.

W przypadku gdy wyczerpanie alokacji na konkurs jest jednocześnie związane z wyczerpaniem alokacji na działanie lub priorytet, umożliwienie wnoszenia środków odwoławczych wnioskodawcy mija się z celem i nie stanowi żadnej wartości dodanej po jego stronie, skoro nawet w przypadku pozytywnego wyniku procedury odwoławczej nie mógłby on otrzymać dofinansowania.

Stąd też dalsze rozpatrywanie środków odwoławczych w takim przypadku również jest niecelowe.

Jednocześnie w celu zapewniania wnioskodawcy konstytucyjnego prawa do sądu będzie on mógł w tej sytuacji wnieść skargę do sądu administracyjnego, z tą jednak świadomością, że nawet w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd, ten ostatni będzie miał jedynie uprawnienie do stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, ale bez możliwości przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję w ramach programu operacyjnego.

W art. 2 zawarto regulacje przejściowe dotyczące procedury odwoławczej w ramach programów operacyjnych na lata 2007–2013, mające na celu ich dostosowanie do wymogów wynikających z wyroku TK z 12 grudnia 2011 r.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 projektu wnioskodawcom nadal przysługiwać będą środki odwoławcze w postaci protestu albo protestu i odwołania, jakie obowiązywały dla danego programu operacyjnego przed dniem wejścia w życie niniejszej nowelizacji.

Jednocześnie dla zapewniania należytego poinformowania ogółu podmiotów o tym, jakie środki odwoławcze przysługują w ramach ww. programów operacyjnych i do jakich instytucji należy je wnosić, w art. 2 ust. 2 wprowadzono delegację dla ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, na podstawie której dokona on – w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia przedmiotowej nowelizacji – ogłoszenia, w drodze komunikatu, listy programów operacyjnych na lata 2007–2013, w ramach których przysługuje protest albo protest i odwołanie, a także informacji o instytucjach właściwych do rozpatrzenia środków odwoławczych.

Instytucje te obejmują zarówno właściwe instytucje zarządzające (jeżeli nie powierzyły one zadań w tym zakresie odpowiednio instytucjom pośredniczącym lub wdrażającym), jak też instytucje pośredniczące i wdrażające, jeżeli odpowiednio na podstawie art. 27 lub art. 32 uzppr zostały im powierzone zadania polegające na rozpatrywaniu środków odwoławczych.

Art. 2 ust. 3–6 określają warunki i wymogi formalne związane z wnoszeniem odwołań.

Co do zasady są one analogiczne jak w przypadku protestu (stąd też wskazanie w ust. 3, 4 i 6 na właściwe zastosowanie do odwołań przepisów art. 30a ust. 3 oraz art. 30b, w tym jego ust. 5–8 oraz ust. 10 i 11).

W stosunku do protestu, w przypadku odwołania skrócony został termin na jego wniesienie – wnioskodawca zobowiązany jest wnieść odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu informacji w przedmiocie rozstrzygnięcia protestu.

W przypadku przekroczenia tego terminu, odwołanie pozostawione zostanie bez rozpatrzenia (por. ust. 11 w art. 30b w związku z art. 2 ust. 6).

Również elementy informacji, którą właściwa instytucja zobowiązana jest przekazać wnioskodawcy o wyniku rozpatrzenia odwołania, zostały ujednolicone w stosunku do analogicznej informacji przekazywanej po rozpatrzeniu protestu.

Informacja ta powinna również obejmować pouczenie o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

W art. 3 zamieszczono przepis przejściowy stanowiący, że w przypadku postępowań w zakresie procedury odwoławczej wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy przyjmuje się, że wniesione środki odwoławcze oraz informacje przekazane przez właściwe instytucje wnioskodawcy spełniają wymagania określone w uzppr w brzmieniu nadanym jej przedmiotową nowelizacją.

Przepis ten umożliwi niezakłócone i płynne procedowanie w ramach naborów projektów do dofinansowania, które rozpoczną się przed wejściem w życie nowelizacji.

Brak zakłóceń w tym procesie jest szczególnie istotny w kontekście etapu wdrażania, na którym są aktualnie programy operacyjne na lata 2007–2013.

Art. 4 wypełnia zalecenie TK zawarte w uzasadnieniu do wyroku z dnia 12 grudnia 2011 r., związane z brakiem właściwych instrumentów, po stronie instytucji wdrażających programy operacyjne, do odpowiedniej reakcji w przypadku żądania wznowienia postępowania w zakresie oceny projektu, związanego z wejściem w życie ww. wyroku.

Żądanie wznowienia przeprowadzenia oceny projektu rozpatruje instytucja, która poinformowała wnioskodawcę o negatywnej ocenie projektu (tym samym do tej właśnie instytucji należy to żądanie wnieść), o czym stanowi ust. 2 w art. 4.

Zgodnie z art. 4 ust. 3 nie wznawia się przeprowadzenia oceny projektu, jeżeli zakończony został konkurs lub dana tura konkursu, w ramach którego wnioskodawca ubiegał się o dofinansowanie.

Rozwiązanie to zgodne jest ze stanowiskiem TK, który w uzasadnieniu do ww. wyroku wskazał na ograniczenia w zakresie wznawiania postępowań o udzielenie finansowania z programów operacyjnych w związku z niekonstytucyjnością przepisów uzppr w zakresie wskazanym w wyroku.

W ocenie TK nie ma ani prawnej, ani praktycznej możliwości wznowienia zakończonych konkursów prowadzonych w ramach regionalnych programów operacyjnych, gdyż przyznane na ich mocy ściśle określone środki zostały już rozdysponowane i wypłacone beneficjentom, a częściowo także wydane.

Otwieranie na nowo zakończonych procedur konkursowych i ponowna ocena wszystkich wniosków o finansowanie prowadziłoby do naruszenia konstytucyjnych praw podmiotów, które uzyskały finansowanie z programów operacyjnych i w dobrej wierze z tego finansowania skorzystały, a to z kolei stanowiłoby drastyczne naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (por. pkt 4.3 s. 28 uzasadnienia do wyroku).

W przypadku wznowienia postępowania, właściwa instytucja może:

odmówić uchylenia dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie oceny projektu, jeżeli w wyniku wznowienia przeprowadzenia oceny projektu mogłoby być podjęte wyłącznie rozstrzygnięcie odpowiadające dotychczasowemu.

Fakt stwierdzenia niekonstytucyjności niektórych spośród przepisów uzppr nie oznacza, że również ocena dokonana na ich podstawie przeprowadzona została w sposób nieprawidłowy.

Jak zauważył TK w uzasadnieniu do wyroku z dnia 12 grudnia 2011 r., „zazwyczaj wynik zakończonych konkursów byłby identyczny także wtedy, gdyby ich zasady (skierowane „na zewnątrz” – do uczestników konkursów) zostały uregulowane w aktach prawa powszechnie obowiązującego.”;

uchylić dotychczasowe rozstrzygnięcie i przekazać projekt do właściwego etapu oceny.

Z sytuacją taką będziemy mieć do czynienia w sytuacji, gdy w wyniku wznowienia przeprowadzenia oceny projektu właściwa instytucja stwierdzi, że w związku ze zgłoszonymi przez wnioskodawcę zarzutami do przeprowadzonej oceny konieczne jest powtórzenie tego jej etapu, którego wynik przesądził o negatywnej ocenie projektu;

dokonać zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia w przedmiocie oceny projektu i przekazać projekt do kolejnego etapu.

Punkt ten znajdzie zastosowanie w sytuacji, w której w wyniku wznowienia przeprowadzenia oceny projektu okaże się, że zarzuty wnioskodawcy zgłoszone pod jej adresem są zasadne i jednocześnie możliwa jest zmiana rozstrzygnięcia i przekazanie projektu do kolejnego etapu oceny bez konieczności powtarzania tego jej etapu, którego wynik przesądził o negatywnej ocenie projektu;

ograniczyć się do stwierdzenia, że ocena została przeprowadzona w sposób naruszający prawo (przy czym należy to rozumieć jako wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy, których konstytucyjność została zakwestionowana, a nie jako wadliwe rozstrzygnięcie jako takie), w przypadku gdy zachodzą przesłanki do zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia w tym zakresie, jednakże nastąpiło już wyczerpanie alokacji, o której mowa w art. 30a ust. 1 pkt 2 uzppr.

Ustalona w art. 5 data wejścia w życie nowelizacji związana jest z maksymalnym terminem zakreślonym przez TK, w jakim określone w jego wyroku przepisy uzppr, w zakresie tam wskazanym, utraciłyby moc obowiązującą.

Jedynie w przypadku art. 2 ust. 2 projektu zaproponowano jego wejście w życie z dniem ogłoszenia ustawy, co ma na celu jak najszybsze podanie przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego do wiadomości publicznej informacji o środkach odwoławczych i instytucjach właściwych do ich rozpatrzenia w odniesieniu do programów operacyjnych na lata

2007–2013, zgodnie z art. 2 ust. 1 projektu.

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

Podmioty, na które oddziałuje projektowana regulacja

W związku z faktem, że projektowana ustawa będzie miała bezpośredni wpływ na wybrane aspekty funkcjonowania instytucji zaangażowanych w prowadzenie polityki rozwoju społeczno-gospodarczego, w tym także w procesy zarządzania i wdrażania programów współfinansowanych ze środków funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności oraz pośrednio na podmioty będące adresatami działań prowadzonych w ramach polityki rozwoju, w szczególności na beneficjentów realizujących projekty w ramach ww. programów.

Zakres zmian, ograniczony do absolutnego minimum niezbędnego do wdrożenia wyroku TK w odniesieniu do okresu programowania 2007–2013, powinien pozwolić na utrzymanie rozwiązań prawnych funkcjonujących aktualnie w przyjętych systemach realizacji.

Stąd też nowelizacja nie będzie pociągać za sobą konieczności podejmowania przez właściwe instytucje kroków o zasadniczym znaczeniu, a tym samym – nie będzie mieć wpływu na dochody i wydatki budżetu i sektora finansów publicznych.

Również z uwagi na fakt, że ewentualne wznawianie postępowań względem wnioskodawców, którzy zgłoszą takie żądanie, ograniczone jest do konkursów, które nadal będą w toku do dnia upływu terminu wskazanego w art. 4 projektu, nie pociągnie to za sobą dodatkowych kosztów.

Weryfikacja oceny projektów, przeprowadzona w rezultacie wniesienia żądania wnioskodawcy o wznowienie postępowania w tym zakresie, będzie dokonywana w ramach toczących się postępowań konkursowych, bez konieczności podejmowania dodatkowych działań w tym zakresie, dedykowanych specjalnie wznawianym postępowaniom.

Niemniej jednak należy dodatkowo wziąć pod uwagę konieczność dokonania oceny zwiększonej ilości wniosków o dofinansowanie – ogólna liczba wniosków złożonych w ramach danego konkursu będzie musiała ulec zwiększeniu o wnioski związane z żądaniem wznowienia postępowania w przedmiocie oceny projektu.

Wpływ regulacji na rynek pracy

Projektowana ustawa nie będzie miała bezpośredniego wpływu na konkurencyjność i przedsiębiorczość gospodarki.

Kwestie aktualnie uregulowane na poziomie ustawowym są analogiczne do tych, które były uwzględnione w systemach realizacji programów operacyjnych.

Niemniej, przeniesienie ich na poziom ustawowy powinno wpłynąć pozytywnie na ich odbiór przez wnioskodawców i ułatwić im korzystanie z instrumentów przewidzianych w uzppr.

Z uwagi na zakres wprowadzanych zmian projektowana nowelizacja nie będzie miała wpływu na sytuację i rozwój regionów.

Natomiast w kontekście wyroku TK z dnia 12 grudnia 2011 r. zapewni funkcjonowanie procedur odwoławczych w ramach regionalnych programów operacyjnych na poziomie aktu prawnego mającego charakter powszechnie obowiązujący.

Konsultacje społeczne

1) Komisją Krajową NSZZ „Solidarność”,

2) Forum Związków Zawodowych,

3) Ogólnopolskim Porozumieniem Związków Zawodowych,

4) Polską Konfederacją Pracodawców Prywatnych „Lewiatan”,

5) Pracodawcami RP,

6) Business Centre Club,

7) Związkiem Rzemiosła Polskiego,

8) Radą Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego,

9) Polską Akademią Nauk,

10) Radą Główną Instytutów Badawczych oraz

11) Radą Działalności Pożytku Publicznego.

Z uwagi na zakres i powód zmian nowelizacja została skonsultowana także z Rzecznikiem Praw Obywatelskich oraz z Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Spośród ww. podmiotów uwagi do projektu zostały zgłoszone przez Komisję Krajową NSZZ „Solidarność”, PKPP „Lewiatan” oraz Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Najistotniejsze uwagi zgłoszone przez te podmioty dotyczyły zakresu nowelizacji, który ich zdaniem jest zbyt wąski i powinien obejmować szereg dodatkowych kwestii.

MRR stoi na stanowisku, że proponowany w nowelizacji zakres zmian jest wystarczający dla potrzeb wdrożenia wyroku TK z dnia 12 grudnia 2011 r. w odniesieniu do okresu programowania 2007–2013.

W celu dodatkowego wyjaśnienia takiego stanowiska rozbudowano część wstępną niniejszego uzasadnienia.

Pozostałe uwagi w miarę możliwości zostały uwzględnione (np. uwagi NSA w zakresie doprecyzowania przepisów uzppr w przedmiocie opłat, do uiszczenia których zobowiązani są wnioskodawcy wnoszący skargi, czy wydłużenia z 5 do 7 dni terminu, w jakim wnioskodawca zobowiązany jest uzupełnić skargę wniesioną bez kompletnej dokumentacji).

Pozostałe uwagi, które nie mogły być uwzględnione ze względu na cel i zakres nowelizacji, zostaną wzięte pod uwagę przy przygotowywaniu regulacji prawnych dla przyszłego okresu programowania (wszystkie uwagi zgłoszone do projektu nowelizacji zostały udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej na stronach internetowych MRR).

Ocena zgodności regulacji z prawem Unii Europejskiej

Przedmiot regulacji jest częściowo objęty stosowanymi bezpośrednio przepisami UE i jest z nimi zgodny.

Wpływ regulacji na obowiązujące przepisy

Przedmiotowa ustawa wprowadza zmiany jedynie w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Istotną zmianą, w odniesieniu do ww. ustawy w dotychczasowym brzmieniu, jest uregulowanie wprost na poziomie aktu prawnego o charakterze powszechnie obowiązującym, najistotniejszych kwestii związanych z procedurą odwoławczą, stosowaną w ramach ubiegania się i udzielania dofinansowania.

Projektowane rozwiązanie w tym zakresie pozwoli na uzyskanie większej jasności w zakresie przysługujących praw i możliwości.

01/58r


text:
UZASADNIENIE

Zbiornik Wodny Świnna Poręba realizowany jako przedsięwzięcie z zakresu gospodarki wodnej, mimo że znajduje się w ostatniej fazie wykonywania robót hydrotechnicznych, z powodu konieczności wykonania robót z zakresu transportu kolejowego nie może być zakończony i oddany do użytkowania w terminie ustawowym, tj. w 2013 r.

Przygotowując niniejszą zmianę ustawy, przyjęto, że główna wątpliwość odnosząca się do kosztów oraz procedur postępowania dotyczy Zadania III „Przebudowa kolei”.

Czynnikiem warunkującym wykonanie prac było również to, że w trasie linii zaprojektowane są dwa mosty kolejowe o zdefiniowanym wymogami technologicznymi czasie wykonania.

Koszty zadania przyjęto na podstawie wstępnego kosztorysu inwestorskiego oraz ustalono sposób postępowania w celu uzyskania: pozwoleń na budowę nasypów hydrotechnicznych, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, pozwolenia na budowę linii kolejowej i decyzji dotyczących realizacji drogi publicznej wzdłuż linii kolejowej.

Zgodnie z ustawą o transporcie kolejowym jedynie PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. może być inwestorem budowy linii kolejowej.

W celu sprawnego przygotowania i realizacji zadania zostały podpisane, wyprzedzająco w 2009 r. i w styczniu 2010 r., porozumienia pomiędzy Krajowym Zarządem Gospodarki Wodnej a PKP Polskimi Liniami Kolejowymi S.A. i PKP SA.

Do czasu uzyskania pełnomocnictw przez jednostki terenowe PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w Krakowie, nie było możliwe złożenie wniosku o ustalenie lokalizacji linii kolejowej.

Decyzja ta warunkowała wypłaty odszkodowań za zajęte grunty oraz umożliwiała złożenie wniosku o pozwolenie na budowę.

Pomimo starań o przyśpieszenie pozyskania decyzji lokalizacyjnej i pozwolenia na budowę linii kolejowej, decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej otrzymano w listopadzie 2011 r., a pozwolenie na budowę uzyskano 3 sierpnia 2012 r.

Podjęcie prac nad projektem zmiany ustawy spowodowane było konieczną zmianą terminu zakończenia przedsięwzięcia z powodu późnego rozpoczęcia realizacji linii kolejowej wraz z mostami kolejowymi (w 2012 r.) oraz zmniejszeniem kosztów realizacji całego przedsięwzięcia zweryfikowanego w zbiorczym zestawieniu kosztów z dnia 18 lipca 2013 r.

Przedmiotowa aktualizacja ujmuje koszty na poziomie cen z 2013 r. oraz przyjmuje jako podstawę stan realizacji przedsięwzięcia na dzień 31 grudnia 2012 r.

Uwzględniając zaktualizowane zbiorcze zestawienie kosztów, planowane nakłady w poszczególnych latach na realizację zadań (w mln zł) przedstawia poniższa tabela:

w mln zł

Zadania /lata realizacji

2006

2007

2008

2009

2010

2011

Razem w latach 2006–2015

poziom cen

roku 2006

poziom cen

roku

2007

poziom cen

roku

2008

poziom cen

roku

2009

poziom cen

roku

2010

poziom cen

roku

2011

poziom cen

roku 2012

Poziom cen roku 20


text:
A kto ciebie, ty wierzbino

A kto ciebie, ty wierzbino — utwór Marii Konopnickiej A kto ciebie, ty wierzbino — wydanie z 1883 roku (ze zbioru Poezye.

Serya druga)

VII.

— A kto ciebie, ty wierzbino, wychował?

A kto twoje fujareczki czarował?..

— Wychowałci mnie mój rodzic,

Ciemny las,

Kędy stoję w chłodnej rosie,

Aż po pas.

Wykarmiła mnie ta ziemia, jak matka;

Płakiwała ze mną brzoza, sąsiadka...

Czarna rola podawała

Chleb i sól...

Wykołysał wiatr szumiący

Z łąk i pól.

Latał ci on miesięcznemi nockami,

Nad sennemi wioski naszej chatami...

W srebrnej strudze maczał skrzydła,

Jako ptak...

I roztulał dzikie głogi,

Polny mak.

Z starych mogił zbierał skargi i żale...

I otrząsał po kalinach korale...

I uderzał grzmiącą piersią

W czarny bór,

Aż się ozwał siwych dębów

Głośny chór!

Tęskność, smutek, łzy sieroce, jak biały

Tuman z łąki, za nim w ślady leciały...

Wiatr gałązki moje gibkie

Całował...

Na fujarki je urzekał,

Czarował!..

VIII.

— Wychował-ci mnie mój rodzic,

Ciemny las,

Aż po pas!

Wykołysał wiatr szumiący

Latał-ci on miesięcznemi nockami,

Jako ptak,

I roztulał dzikie głogi,

Całował,

Na fujarki je urzekał,

Czarował!...


text:
←2.

Co się przydarzyło panu radcy?

Kalosze szczęścia

3.

Przygoda nocnego stróża

Hans Christian Andersen 4.

Kulminacyjny moment→

Przekład: Franciszek Mirandola.

3. PRZYGODA NOCNEGO STRÓŻA

– Cóż to za para kaloszy leży przed progiem domu? – powiedział stróż.

– Na pewno należą do porucznika z pierwszego piętra.

Leżą akurat przed bramą!

Uczciwy stróż miał ochotę zadzwonić i oddać kalosze właścicielowi, bo jeszcze się tam paliło światło, ale bał się, że obudzi innych mieszkańców domu; i dlatego dał spokój.

– Jakże to musi być ciepło w takich kaloszach na nogach! – westchnął.

– Jakże są mięciutkie!

– Akurat pasowały na jego nogi.

– Jak to dziwnie dzieje się na tym świecie.

Porucznik mógłby dawno położyć się do ciepłego łóżka, a zamiast tego biega tam i na powrót po pokoju.

Szczęśliwy człowiek!

Nie ma ani żony, ani dzieci!

Co wieczór chodzi na wizyty.

Ach, gdybym był na jego miejscu, byłbym szczęśliwym człowiekiem.

Zaledwie wymówił to życzenie, kalosze zaczęły działać, miał je przecież na nogach.

I stróż wcielił się w porucznika.

Stał na górze pośrodku oświetlonego pokoju i trzymał w palcach różowy arkusik papieru.

Na arkusiku wypisane były wiersze, a wiersze te ułożył sam porucznik.

Któż bowiem nie bywa raz w życiu w poetycznym usposobieniu.

A kiedy zapisze się swe myśli, wtedy powstaje wiersz.

Na kartce były napisane te zwrotki:

Gdybym był możny, gdybym był bogaty –

Marzyłem o tym w dzieciństwie, przed laty –

Wtedy bym został dzielnym oficerem,

Chodziłbym z szablą, w mundurze, z orderem.

Minęły lata, jestem oficerem,

Lecz na ubóstwo nic to nie pomoże.

Wspieraj mnie, Boże.

Nadszedł raz wieczór, światło dnia pobladło

I na kolanach dziecię mi usiadło,

Dla niego snułem baśni barwne przędze,

Możny w skarb baśni, nie dbałem o nędzę,

Dziewczynka chciała baśni, nie pieniędzy.

Ty wiesz, o Boże.

„Ach, być bogatym” – modlitwa ma brzmiała,

Dziewczynka z czasem w dziewicę dojrzała,

Jest taka piękna, tak mądra, tak miła,

Ach, gdyby w sercu mym miłość odkryła,

Tę baśń tak wielką, ach, gdyby odkryła!

Lecz biedny jestem, nic mi nie pomoże.

O, gdybym znalazł ciszę, ukojenie

I precz odpędził od siebie cierpienie...

Ty, której serce me niosę w ofierze,

Przeczytaj, com tu skreślił na papierze,

Tę smutną baśń, co niosę w ofierze.

Smutek przede mną, nic mi nie pomoże,

I ciebie tylko błogosławię, Boże.

Tak wiersze piszą tylko zakochani, ale rozsądny człowiek ich nie drukuje.

Porucznik, miłość i bieda to trójkąt, a raczej połówka przełamanej kostki szczęścia.

Porucznik czuł to doskonale i dlatego, oparłszy głowę o ramę okna, wzdychał głęboko.

„Ubogi stróż na ulicy szczęśliwszy jest ode mnie!

Nie wie on, co to tęsknota!

Ma dom, żonę, dzieci, które podziela z nim troski i radości!

O ileż byłbym szczęśliwszy, gdybym się mógł stać stróżem!"

I w tejże chwili stróż stał się na nowo stróżem, bo kalosze szczęścia zrobiły go porucznikiem, a jak widzimy, czuł się on o wiele gorzej w ciele porucznika i wolał zostać tym, czym był w istocie.

A więc stróż był na nowo nocnym stróżem.

„Niedobry to był sen - powiedział wtedy - ale zabawny!

Śniło mi się, że byłem porucznikiem w mieszkaniu na górze i że to wcale nie było przyjemne!

Tęskniłem do starej i do bachorów, które zacałowują mnie na śmierć!"

Stróż usiadł znów i kiwał głową; sen nie chciał go opuścić, kalosze miał wciąż jeszcze na nogach.

Po niebie przeleciała padająca gwiazda.

„Już jej nie ma! - pomyślał.

- Ale jeszcze ich dość zostało na niebie.

Chciałbym z bliska przypatrzyć się tym rzeczom, szczególnie księżycowi, bo ten tak prędko nie znika.

Student, któremu moja żona pierze bieliznę, opowiada, że po śmierci wędrujemy z jednej planety na drugą.

Naturalnie, to wymysł, ale to mogłoby być wcale miłe.

Pragnąłbym, na przykład, żeby moja dusza teraz mogła zrobić taką małą wycieczkę.

Ciało mogłoby zostać tymczasem tu na schodkach."

Często w życiu trzeba się dobrze namyślić, zanim się coś powie.

Ale szczególnie powinien pomyśleć ten, co wypowiada życzenie mając na nogach kalosze szczęścia.

Posłuchajcie tylko, co się stało ze stróżem!

My, ludzie, znamy prawie wszyscy szybkość komunikacji za pomocą pary, wypróbowaliśmy ją albo w kolei, albo na statku płynąc po morzu, ale szybkość ta jest przechadzką leniwca czy marszem ślimaka w porównaniu z szybkością światła; jest ono dziewiętnaście milionów razy szybsze niż tamta szybkość, a elektryczność jest jeszcze prędsza.

Śmierć jest elektrycznym ciosem, który otrzymujemy w serce, a dusza wyzwolona wyfruwa na skrzydłach elektryczności w przestrzeń.

W ciągu ośmiu minut i jednej sekundy promień świetlny przebywa przestrzeń przeszło dwudziestu milionów mil; dusza ludzka za pomocą pośpiesznej poczty elektrycznej zużywa jeszcze znacznie mniej czasu na przebycie tej samej drogi.

Przestrzeń między ciałami niebieskimi nie wydaje jej się większą niż nam w mieście przestrzeń między domami naszych przyjaciół, ale za to ten elektryczny cios w serce dzieje się kosztem naszego życia tu na ziemi.

Chyba że mamy kalosze szczęścia na nogach, tak jak ten stróż nocny.

W ciągu paru sekund stróż przebył pięćdziesiąt dwa tysiące mil dzielących ziemię od księżyca, który, jak wiadomo, zrobiony jest z materiału o wiele lżejszego niż ziemia i jest miękki jakby świeżo spadły śnieg.

Znalazł się on na jednym z tych niezliczonych kraterów, które znamy z mapy księżycowej doktora Madlera; chyba ją znacie wszyscy?

Góra spadła stromo w kotlinę, na długość całej duńskiej mili.

Tu znajdowało się miasto.

Wyglądało ono ze szczytu jak białko jajka w szklance wody.

Kopuły, wieże, balkony w kształcie żagli były przezroczyste; chwiały się w rzadkim powietrzu; nasza ziemia, jako wielka purpurowa kula, unosiła się nad jego głową.

Były tam też jakieś istoty w rodzaju ludzi, ale wyglądające całkiem inaczej niż my na ziemi.

Mówiły one jakimś językiem.

Trudno doprawdy wymagać od duszy stróża nocnego, by ten język rozumiała; a jednak rozumiała ona każde słowo.

Rozumiała więc, że mieszkańcy księżyca rozprawiają o naszej ziemi i wątpią w to, czy jest zamieszkała, bo powietrze, które ją otacza, musi być zbyt gęste na to, by jakikolwiek rozsądny mieszkaniec księżyca był w stanie nim oddychać.

Uważali oni, że tylko księżyc jest zamieszkały i że on jest ośrodkiem wszechświata, gdzie mieszkają jedyne w świecie żywe istoty.

Ale wróćmy teraz na Östergade i zobaczmy, co się stało z ciałem stróża.

Siedziało ono martwe na schodach, z ręki wypadł mu kij stróżowski, oczy utkwione miało w księżyc, gdzie właśnie jego uczciwa dusza rozpoczęła wędrówkę.

– Która godzina, stróżu! – spytał jakiś przechodzień, a nie otrzymawszy odpowiedzi, dał mu lekkiego szczutka w nos i wówczas stróż stracił równowagę, ciało przewróciło się na wznak.

Człowiek ten przecież był martwy.

Wielki strach przejął przechodnia, który tak zażartował.

Otóż stróż umarł i leżał nieżywy.

Dano znać, gdzie trzeba, zbadano sprawę i nad ranem przeniesiono ciało do szpitala.

Ładny to byłby figiel dla duszy, gdyby wróciwszy z księżyca nie znalazła ciała na swoim dawnym miejscu na ulicy Östergade.

Musiałaby zapewne wpierw polecieć na policję, potem do biura znalezionych rzeczy, by zobaczyć, czy nie znajdzie czasem swego ciała między zaginionymi przedmiotami: a potem popędziłaby do szpitala.

Ale pocieszmy się tym, że dusza jest najmądrzejsza wówczas, gdy działa na własną rękę, to tylko ciało tak ją ogłupia.

Jak to już powiedzieliśmy, ciało stróża zaniesiono do szpitala.

Tu położono je w sali przyjęć i przede wszystkim ściągnięto z niego kalosze.

Wtedy dusza musiała wrócić do ciała i skierowała się prościuteńko na swoje miejsce.

Stróż zaraz ożył.

Zapewniał wszystkich, że była to najokropniejsza noc w jego życiu, nie chciałby jeszcze raz przeżyć czegoś podobnego!

Nawet za dwie marki.

Na szczęście było już po wszystkim.

Wypisano go tego samego dnia, ale kalosze zostały w szpitalu.


text:
Projekt

USTAWA

z dnia…………………2012 r.

art. 30 otrzymuje brzmienie:

art. 31 otrzymuje brzmienie:

art. 35 otrzymuje brzmienie:

Uzasadnien


corpora: CEN

text:
Finalizuje się zakup Kuriera Lubelskiego przez Grupę Wydawniczą Polskapresse – pisze Press.

Zbigniew Jakubas, dotychczasowy właściciel Kuriera, zamierza sprzedać nie sam tytuł, a całe wydawnictwo.

Jak przyznaje Jakubas, Polskapresse będzie lepszym właścicielem, gdyż jest to Grupa Wydawnicza, która specjalizuje się w gazetach regionalnych.

Nie wiadomo jednak, za jaką kwotę obecny właściciel sprzeda gazetę Polskapresse.

Obie strony nie mówią o wysokości transakcji.

Kurier Lubelski to gazeta, która w zeszłym roku dołączyła do projektu "Polska".

Nadal był jednak jedynym dziennikiem, który nie był własnością Polskapresse.

Jego średni nakład wynosi 11 716 egzemplarzy.

W Lublinie ukazuje się także Dziennik Wschodni (Media Regionalne), ze średnim nakładem 14 708 egzemplarzy.


text:
Chamos, hebr.

Kemosz, v.

Kamos.

Na odkrytym r. 1869 pomniku Mezy (ob.), Chamos występuje jako naczelne bóstwo Moabitów.

Meza wystawił mu ołtarz na podziękowanie za zwycięztwo nad królem izraelskim i „dla uweselenia oczu Chamosa i Moaba zabił wszystko (co było) wewnątrz murów“ zdobytego przezeń miasta izraels.

Również i Biblja wystawia Chamosa jako głównego bożka Moabitów, a tych ostatnich nazywa „ludem Chamosa.“ Num.

21, 29.

Jerem.

48, 46.

Cf. Jud.

11, 24.

Salomon wystawił ołtarz Ch. „na górze, która jest przeciw Jerozolimie po prawej (wschodniej) stronie“ (III Reg.

11, 7.

Cf.

23, 13), t. j. na górze Oliwnej, która z tego powodu nazywała się „górą obrażenia.“ Że zaś Balak, król moabicki, idących do Palestyny Izraelitów, za radą Balaama (ob.) starał się pociągnąć do czci Beelfegora (ob.

I 570), przeto wnosić można, że Beelfegor jest jedno z Chamosem, czyli, że to ostatnie jest imieniem wlasném bożka, gdy pierwsze było nazwą miejscowości, w której tenże bożek był czczony.

Co jeżeli tak jest, cześć Ch. zasadzała się na bezwstydnym nierządzie.

Wiadomo zaś z IV Reg.

3, 27. że wspomniany Meza własnego syna swego zabił na ofiarę, zapewne także Chamosowi.

Cf. Hackmann, Diss. de Chemoscho, Bremae 1730, i w Oelrichs’a Opuscula histor-philol.—theol.

I 1, 19.

Rosenmüller, Scholia ad Num.

1.

X. W. K.


text:
11.

Żyjąc wśród coraz to większego ucisku i niepokoju, otoczony ludźmi wrogimi, niedowierzającymi, drwiącymi i zdjętymi ponurą chciwością, wspominał Krystjan oblicze Iwana Beckera, jako przecudna wizję.

Czuł, że w jakimś szczególnym sensie, czeka nań i że go potrzebuje.

Uginał się pod brzemieniem i miał wrażenie, że nikt prócz Beckera ulżyć mu nie może.

Czasem wątpił, ale ile razy wspomniał jego słowa, głos, spędzone razem godziny brzasku i początku, godziny pomiędzy ciemnością a świtaniem, zawsze nabierał otuchy.

Becker był dlań człowiekiem, o człowieczem słowie i oku, noszącym w sobie przepaść, w którą rzucić można wszystko, co uciska, przygniata i pęta.

Coraz jaśniej rysował mu się obraz człowieka z wnętrzną przepaścią, podobnego odwróconym niebiosom, w których tonęły i nikły wszystkie sprawy dręczące i ciężkie.

Zatelegrafował do ks. Wiguniewskiego z prośbą o adres Beckera i dowiedział się, że jest prawdopodobnie w Genewie.

Krystjan jął czynić przygotowania do wyjazdu do Szwajcarji.


text:
Ano, 1) a ono, aż tu, a oto, aż oto, wtedy więc, a to; 2) tak jest; 3) że, iż, (Dobrotliwy, gdy widzi, ano ty się starasz).

4) więc.


text: czereda, czerep, czereśnia, czerewo, ruskie brzmienia, zamiast trzoda, trzop, trześnia, trzewo; p. pod trz-.