corpora: wikisources-pl

text: bystry, 'prędki', 'przenikliwy' (oko), częste w nazwach rzecznych: Bystrzyca; -ry zwykły przyrostek, a t, jak zawsze, między s-r wsunięto; z bys-, p. buszować; przysłówek bystro i bystrze.


text:
18-ty dzień po nowiu.

Noc była cicha, księżyc świecił, zbudzony spojrzałem w okno, tak piękna była natura, że zdawała się nieszczęścia w sobie nie mieścić.

Wszędzie zgodność, spokojność, wspaniałość w harmoniją zlane, zachwycały duszę; zdało mi się, iż w téj chwili już najdroższe moje nadzieje spełnione, że jutro najlepsze wieści przyniesie... w tem turkot dał się słyszeć, szmer w domu, światło... ktoś się zbliża.

Nieba!

co słyszę!

jakaż moja zbrodnia?

nikt nie wie.

Ach, cnota zbrodnią!

Marya bez zmysłów przyjęła ostatnie pożegnanie; zimna dłoń nie zwróciła uściśnienia, zimne usta nie czuły gorącego pocałowania.

Wszedłem do moich dzieci; tak spokojnie spały, tak piękne!

te włoski w nieładzie, ten rumieniec żywy... cóż piękniejszego jak śpiące dziecię... uściskałem wyciągnięte rączki, pobłogosławiłem drogie główki, zapłakałem głośno i wyszedłem z pokoju... kilka słów jeszcze napisałem do Maryi, kilka słów błogosławieństwa dzieciom na wieczną pamiątkę, wpół zmazane mojemi łzami, i wsiadłem do powozu.

Za ciasne zdały mi się własne piersi, serce jakby je rozsadzić chciało.

Czasem chwytałem drzącemi palcami, jakbym je chciał roztworzyć, wpuścić powietrza trochę, którego brakowało — łzy ustały, tylko jęk głuchy z ust się wyciskał.

Wszystko, wszystko straciłem — dusza moja na dwoje była rozdarta i w dwóch częściach cierpiała: cierpiałem za rodzinę, cierpiałem za siebie.

Już jechaliśmy długo, gdy nagle przypadek nas wstrzymał, powóz się złamał, trzeba było wysiąść.

Dzień się już rozlewał na odświeżoną ziemię — daleko nucone dumki rozlegały się po zroszonych niwach; lecz gdzież się to ujrzałem!

na tym pagórku z którego raz pierwszy mój dom spostrzedz się daje jadącemu z téj strony.

Mila ztąd do mojego świata.

Ileż to razy z rozkosznem uderzeniem serca wracając z drogi ujrzałem te białe kominy, te różowo do słońca błyszczące okna, te drzewa wyniosłe, sadzone ręką kochanéj matki.

Ten punkt przerywał zawsze moje myśli, i jakiebądź były, smutne czy wesołe, ustępowały radości uściskania wkrótce żony i dzieci.

Nieraz śmiejąc się sam z siebie chwytałem zabawki wiezione z miasta, aby zajechawszy przed dom zaraz je mieć na doręczu; aby je można zaraz okazać jeszcze z pojazdu, jeżeli w oknie zobaczę drogie moje główki, uśmiech witający ojca.

Ach, co jest uśmiech dziecka dla rodziców, nie pojmie tylko ten, co go doświadczył.

— Domku spokojny, żono, dzieci, zegnam was!

Padłem na ziemię, wilgotny całowałem murawnik, łzy moje z rosą zmięszałem — żegnam was!

wołałem, i wyciągnąłem ramiona.

Jeszcze, jeszcze raz niech was uścisnę!

niech was raz ujrzę z daleka!

Za wiele było — straciłem zmysły — wrócił mi je ruch pojazdu — jak prędko, nie wiem, ale zawsze zawcześnie.


text:
Volumina Legum.

Tom VII

Ciągnienie na Elekcyą, y pod czas niey publicznego bespieczeństwa zachowanie

zbiorowy

Konfederacya Generalna (1764)

Ponieważ dawnieysze Konfederacye Generalne; mianowicie roku 1733 iak Woiewodztwa, Ziemie, y Powiaty swoie ciągnienie y przechod na Elekcyą bez krzywdy dobr wszelakich, szlacheckich, duchownych, y Krolewskich maią odprawić, a druga 1647 pod tytułem: Porządek na Seymie Walnym Elekcyi, między Warszawą a Wolą, bespieczeństwo dla wszystkich publiczne w czasie Elekcyinym dostatecznie opisały; zaczym też same y przez teraźnieyszą Konfederacyą ponawiamy, aby w własney obmowie, co do istoty swych artykułow, zupełnie zachowane były, pod temiż samemi warunkami y rygorem, iakie w nich są wyrażone, stanowiemy.


corpora: CEN

text:
Na targach IFA w Berlinie zaprezentowano odtwarzacz MP3 Microkey szwajcarskiej firmy Zicplay.

Jest on najmniejszym urządzeniem tego typu na rynku.

Odtwarzacz z pojemnością 1GB, odtwarza pliki MP3, WMA oraz WAV.

Ma 43 mm długości, 15 mm szerokości oraz waży 18 gramów.

Posiada ładowany przez USB 2.0 akumulatorek, który wystarcza na ponad 6 godzin użytkowania.

Ponadto urządzenie ma również dotykowy ekranik.

Odtwarzacz MP3 może być używany jako pendrive.

Jest on kompatybilny z każdym systemem operacyjnym.


text:
Artykuły marszałkowskie.

Czuwanie nad bezpieczeństwem miejsca, w którem przebywał majestat królewski, było głównym obowiązkiem marszałków wielkich koronnych.

Marszałek na tem stanowisku był ministrem policyi i miał władzę sądową bardzo wielką.

Konstytucja z r. 1678 zatwierdziła prawo, które stanowiło juryzdykcyę marszałków i nosiło nazwę „artykułów marszałkowskich”.

Artykułów tych było 20: w 1-m z nich jest mowa o zwadach, hałasach i rozruchach ulicznych; w 2-m o zakazie noszenia broni buntowniczej w miejscu rezydencyi królewskiej; w 3-m o meldowaniu cudzoziemców, zwłaszcza w porze sejmu; w 4-m ustanowione były kary za dobywanie broni, policzki, zasadzki i t. d.

Artykuł 5-y przepisywał ostrożność od ognia i gotowość ratunkową; 6-y dozwalał muzykę tylko po domach i przy wjazdach przedniejszych senatorów, a zabraniał publicznego grania na trąbach; 7-y zalecał „przystojną uczciwość” względem posłów cudzoziemskich i ich ludzi; w 8-ym była mowa o imaniu awanturników przez warty marszałkowskie; w 9-m o karaniu nieskromnej czeladzi panów; w 10-m o bezpieczeństwie i opiece dla Turków, Tatarów, Żydów, cudzoziemców, ludu pospolitego i miejskiego; w 11-m o gospodach dla senatorów i posłów; w 12-m o wypędzaniu włóczęgów, kosterów, oszustów i złodziei, oraz karaniu ich rózgami pod pręgierzem.

Artykuł 13-y mówił przeciw robieniu drożyzny przez przekupniów; 14-y nakazywał zamykać szynkownie o godzinie 8 wieczorem; 15-y zabraniał krzywdzić kupców i kramarzy; 16-y przestrzegał miar i wag; 17-y określał obowiązki cyrulików; 18-y i 19-y przepisywały przyzwoitość i kary za uchybienia w sądzie marszałkowskim.

Artykuł ostatni ordynował kary na białogłowy nierządne.

Wogóle prawo marszałkowskie było surowe i tylko, dzięki łagodności charakteru narodowego, nie ciężyło nigdy na spokojnych i uczciwych mieszkańcach.


text:
Allacjusz Leon, lub Allacci, ur. się na wyspie Chio, z rodźiny greckiej, w dziewiątym roku dostał się do Kalabrji we Włoszech, gdzie pozyskał sobie względy rodziny Spinellich i odbywał nauki.

W tym czasie prawdopodobnie wrócił na łono Kościoła katolickiego.

Uczył się filozofji i teologji w kollegjum greckiém w Rzymie, następnie zaś, będąc jeszcze świeckim, został wybrany przez Bernarda Justiniani, biskupa Anglony, przy odnodze Tarento, na jeneralnego wikarjusza.

Po dwuletniém pełnieniu tych powinności, wrócił do swojej ojczyzny, na żądanie Marka Justiniani, biskupa katolickiego na wyspie Chio.

Po kilku latach udał się do Rzymu, gdzie ze szczególnym zapałem uczył się medycyny i otrzymał stopień doktora.

Niedługo potém został mianowany professorem w kollegjum greckiém.

W 1622 r. Grzegorz XV wysłał go do Niemiec, aby się zajął przeniesieniem bibljoteki z Heidelbergu do Rzymu, którą Maxymiljan bawarski podarował Papieżowi (Ob. Die Schenkung der Heidelberger Bibliothek przez Augustyna Theiuera, München 1844).

Wywiązał się szczęśliwie ze swej missji; ale śmierć Papieża pozbawiła go zasłużonej nagrody i Allacjusz zaledwie mógł wystarczyć potrzebom swego życia, przy pomocy kilku przychylnych sobie kardynałów.

Nareszcie Aleksander VII mianował go kustoszem bibljoteki watykańskiej i na tym urzędzie um., mając 83 lat.

Nic święcił się, i gdy Aleksander VII pytał go, czemu nie został księdzem?

odpowiedział: Abym mógł się ożenić.

A kiedy go pytano, czemu się nie ożenił?

— Abym mógł zostać księdzem.

Tak ustawicznie wahał się między światem a kapłaństwem.

— Bronił jednak gorliwie katolickiej nauki i usiłował swych ziomków przywieść do jedności z Kościołem łac., już to nauką, już czynnie pomagając do ufundowania wielu kollegjow.

Dowodził, że zawsze między kościołem wschodnim i zachodnim istniała jedność nauki i w tym celu napisał swe dzieło: De Ecelesiae occidentalis et orientalis perpetuo consensu, Coloniae 1648 W mniejszych rozmiarów traktacie: De utriusque Ecclesiae in domate de purgatorio consensione, Romae 1655, udowodnił zgodność greków i łacinników w nauce o czyścu.

Allacjusz ogłosił wiele jeszcze innych pism, jak np.: Catena SS.

Patrum in Jeremiam; Ortodoxae grecae eeclesiae scriptores; De octava synodo Photiana; Confutatio fabulae do Johanna Papissa, i dzieło w obronie soboru florenckiego przeciwko Robertowi Creyghton.

Więcej szczegółów patrz u Dupin, Nouvel.

Bibliothèque des auteurs ecclésiastiques, t. XVIII.

Opowiadają, jako szczególność o tym uczonym, że przez 40 lat pisał jednym piórem, i że po jego stracie był niepocieszonym.

(Hefele).

R.


text:
Bovier Antoni, jezuita, francuzkiego pochodzenia, lecz ur. w Polsce 13 Czerwca 1720 r.; wykładał humaniora i język franc. we Lwowie; kaznodzieja przez 21 lat.

Dotknięty zarazą, przy obsłudze chorych w Kamieńcu Podolskim, † 7 Sierpnia 1770 r.

Napisał Kazanie na pogrzebie W. IMX.

Marjana Pruskiego, exprowincjała zak. kaznodz..

miane we Lwowie 15 Octobr.

1758 r.

(Lwów t.

r.), i Kazanie gdy 33 od WW.

XX.

Trynitarzy z niewoli tureckiej wykupieni, we Lwowie 12 Stycz.

1753 r.

Bogu w kościele dzięki składali (ib.

1753 roku).

De Backer op.

c. X. W. K.


text:
buczeć, bęczeć, o bydle, wodzie, kominie, i o wszelkiem 'wzdęciu' (p. brzęk), buczny, 'nadęty', 'szumny', bucznieć, 'nadymać się', i o 'próchniejącem drzewie'; »huczno buczno«, buczyć się, którego dla chwiejnej pisowni dawnej od bucić się (p. buta) nie odróżniamy.

To bucz- oboczne od i do bąk (p.).


text:
Praktyczna Kucharka.

Franciszek Chocieszyński

Poznań, 1884

X. CIASTA.

1.

Baba polska.

W podaniach tyczących się gastronomii, znajdujemy, że baba polska jest wynalazkiem Stanisława Leszczyńskiego, króla polskiego, wielkiego księcia Lotaryngii.

Król ten doskonale znał się na kuchni, wymyślał więc najlepsze potrawy.

2.

Baba dawnym sposobem.

Przesiéj na stół cztery funty mąki pięknéj, odgarnij z funt na bok, rozgarnij ją na środku, wléj łyżkę dobrych gęstych drożdży, rozrób ciepłą wodą, żeby ciasto było wolne, wybij je o stół, włóż w rądel, postaw na ciepłem miejscu, niech zchodzi.

Pozostałą mąkę rozgarnij w środku, wbij w to dwanaście żółtek i dwadzieścia jaj całych, wsyp ćwierć funta cukru na cytrynie obcieranego, tłuczonego, dwa funty masła młodego i soli, jeżeli masło nie słone; ale jeżeli to zimą się robi, to masło wygnieć dobrze w rękach, żeby miększe było i bez grudek, mieszaj ręką, zabierając po trochu mąkę do masła i jaj, następnie zmieszaj wszystko do kupy i przetrzyj na stole, żeby masa jednakowa była.

Ciasto powinno być miękkie; dodaj rodzynków żółtych bez pestek pół funta i czarnych drobnych ćwierć funta, wymytych, wléj szklankę wina madery lub araku kieliszek, essencyi z szafranu, jeżeli chcesz, wymieszaj, dodaj pierwsze ciasto z drożdżami, wymieszaj, przerywając ciasto w rękach, wybij dobrze kilka razy klarownem masłem wysmarowaną, włóż ciasto i postaw w zimnem miejscu, jeżeli latem, a w wolnem cieple, jeżeli zimą; napal w piecu, a gdy ciasto zejdzie dwa razy tyle ile go było, wtenczas je wsadź w piec wolny i po półtory godziny wyjm babę powoli z pieca.

Jeżeli baba rumiana i twarda z wierzchu, to ma dosyć; po wystygnięciu wyjm ją z formy.

Ta baba, choć jest ciężka, ale za to dobra jak wszystkie lekkie baby; trzeba tylko pamiętać, jak ciasto wyrośnie dwa razy wyżéj jak jest w formie, żeby babę zaraz w piec wadzić.

Inaczéj, ciasto zanadto wygórowawszy, nagle spadnie, tak że potrzeba będzie znowu je postawić, żeby zeszło: baba jednak złą będzie.

3.

Baba parzona.

Zagotuj kwartę mleka na ogniu, weź przesianéj mąki kwartę w rądel, i gdy się mleko ugotuje, léj je w mąkę i mieszaj, żeby grudek nie było.

Jak wszystko ostygnie; wléj następnie w nie dobrych drożdży dwie łyżki, wymieszaj ciasto i postaw w ciepłem miejscu.

Wbij kopę żółtek w rądel, ubij je dobrze, weź przesianéj mąki pięknéj ze dwie kwarty w nieckę, rozgarnij ją, wsyp z pół funta cukru na cytrynie obcieranego, wléj kopę żółtek ubitych i mieszaj ciasto.

Gdy ciasto z drożdżami parzone podrośnie, wléj je w niecki i mieszaj wszystko razem, potem je wybij dobrze rękami.

Ciasto powinno być wolne, to jest, wziąwszy je w rękę i ścisnąwszy, żeby lazło z rąk i ciągnęło się, jeżeli będzie rzadkie, dodaj trochę mąki, lub jeżeli gęste, wbij jaj kilka, i wybiwszy dobrze, podnosząc ciasto wysoko, postaw z nieckami w ciepłem miejscu, żeby zeszło w górę.

Miéj formę wysoką z papieru lub kartonu, kilka razy klarowném masłem wysmarowaną.

Gdy ciasto w nieckach podejdzie w górę, włóż je w formę i postaw na ciepłem miejscu, a jak wyrośnie trzy razy więcéj, jak było w formie z początku, wsadź babę w piec wolny i zakryj, niech się piecze z półtoréj godziny.

4.

Baba lekka.

Odbiwszy dwie kopy żółtek, przecedź czyli przeciśnij je przez płótno w maślnicę, w któréj masło biją, ubij tak, jak masło, wsyp pół funta cukru na cytrynie lub pomarańczy obcieranego i utłuczonego, ubij żółtka, aż massa będzie biała, wsyp mąki pięknéj i suchéj kwartę i jeszcze ubij; wléj masła klarowanego ciepłego półkwaterek, bardzo mało soli, wléj drożdży białych gęstych z półkwaterek, i bij jeszcze z godzinę; potém wyjm tłuczek z maślnicy, oczyść z żółtek, postaw na ciepłem miejscu, niech ciasto podejdzie, wysmaruj klarownem masłem formę z papieru lub kartonu; gdy ciasto podejdzie, włóż je w formę i postaw w ciepłem miejscu.

Forma powinna być wysokości arkusza papieru, a szerokości półtora arkusza, i tak z kilku arkuszy wyklejona.

Jak ciasto wyrośnie i na cal wierzchu jeszcze nie dostaje, wsadź w piec bardzo wolny; gdy z godzinę postoi w piecu, wuj, powoli, a jak będzie upieczona, niech wystygnie w formie.

5.

Ciasto na placki wielkanocne.

W kwartę mleka gorącego wsyp kwartę mąki przesianéj, mieszaj dobrze, żeby grudek nie było, niech trochę wystygnie, dodaj do tego dwie łyżki gęstych, białych drożdży, przez sitko przepasowanych, zamieszaj i niech podchodzi na ciepłem miejscu.

Weź w nieckę przesianéj pięknej mąki kwart cztery, wbij w nie trzydzieści żółtek i trzydzieści jaj całych, wléj funt masła rozpuszczonego, wsyp funt cukru tłuczonego, z pół łuta cynamonu sianego, trochę soli, drobno usiekanéj skórki z dwóch cytryn lub pomerańcz[1].

Teraz zabieraj ręką jaja z mąką i te wszystkie wyszczególnione dodatki do kupy, bardzo lekko złączaj; gdy dobrze rozmięszasz na ciasto, wléj ciasto z drożdżami i mięszaj wtenczas dobrze, żeby massa jednakową była, ubij dobrze, dodaj więcéj mąki, jeżeli trzeba, bo ciasto powinno być dość gęste, aby wyrobiwszy, duża okrągła bułka z niego była.

Gdy ciasto ubijesz dobrze, dodaj do niego rodzenków żółtych bez pestek funt, czarnych drobnych wymytych ćwierć funta, jeżeli chcesz, dodaj do pół ciasta namoczonego lub zagotowanego w wodzie szafranu, żeby kolor był cytrynowy, wymieszaj ciasto dobrze, żeby wszędzie jednakowe było i postaw na ciepłem miejscu.

Jak wyrośnie przemieszaj ciasto dobrze i znów postaw na ciepłem miejscu.

Gdy drugi raz wyrośnie, wyłóż je na stół, podsypany mąką, wyrób z niego placki duże okrągłe, czyli bułki.

Nasmaruj masłem gruby papier, tak, żeby papier okrągły szerszy był od bułki; jak placki wyrosną dobrze, posmaruj je jajkiem, jeżeli nie będziesz placków glasował czyli lukrował, ponakładaj migdałów i rodzenków z wierzchu, wsadź w piec wolny na dużéj łopacie z papierem; po kilku minutach zakryj piec, żeby kolor niebardzo był rumiany.

Gdy się upieką, wyjm.

Najlepiéj jest to ciasto zarabiać już wtenczas, kiedy drożdżowe ciasto wlejesz, i dopiero wszystko razem zarabiaj i potém ubij dobrze.

Z tego ciasta robią się mazurki.

Kiedy już drugi raz ciasto podejdzie, miéj blachę masłem wysmarowaną, roztaczaj ciasto podługowato, włóż je na blachę i wałkiem rozwałkuj kwadratowo, na dwa cale grubo, równo wszędzie; postaw na ciepłem miejscu, i gdy wyrośnie, posmaruj dobrze jajkami albo pędzlem w jajkach umoczonym, ponakładaj rodzenkami i migdałami, wzdłuż pokrajanemi, i wsadź w piec wolny.

6.

Mazurek marcepanowy.

We wrzącéj wodzie oparz dwa funty migdałów słodkich; oczyściwszy je, tłucz w dużym moździerzu, zakrapiając białkiem; gdy migdały utłuczesz na ciasto i wbijesz do niego ośm białek, wsyp dopiero półtora funta cukru sianego i jeszcze tłucz; massa powinna być gęsta, a jeżeli massa rozdziela się, to jest nadto gęsta, ubij jeszcze białka, i ukłukłszy, wybierz migdały w rondel, postaw na bardzo wolny ogień i mieszaj łopatką; gdy massa gorąca i do rąk nie lepi się, odstaw od ognia, wyłóż massę na papier cukrem posypany, nakryj, niech wystygnie; potém rozwałkuj placek podługowato na pół cala grubości na papierze, oberznij sznurek, połóż go na bokach, żeby ramka była naokoło, półóż[2] z papierem na blachę, wsadź w piec wolny; gdy kolor żółty przybierze, wyjm z pieca; po wystygnięciu paglasuj ładnie

i ogarniruj konserwą lub konfiturami.

7.

Mazurki krakowskie.

Postaw na ogień kwartę mleka, przesiej w rądel i kwartę mąki; gdy się mleko zagotuje, wléj je w mąkę i rozmieszaj dobrze, żeby grudek nie było, niech to wystygnie; gdy tylko ciasto będzie ciepłe, wléj kwarterkę drożdży dobrych przez sitko, rozmieszaj i postaw na ciepłem miejscu.

Kopę żółtek wbij w rądel, wsyp pół funta cukru i bij miotełką, aż pobieleją, dodaj pół łuta cynamonu, pół łuta bobków, trochę kwiatu muszkatołowego, to wszystko utłucz miałko i wsyp do żółtek, usiekaj drobno skórkę z pomarańczy, i do tego wrzuć dopiero, gdy ciasto z drożdżami podejdzie, wléj je do żółtek, wsyp dwie kwarty mąki przesianéj, wymieszaj, dodaj funt masła rozpuszczonego, wymieszaj ciasto, wyłóż je na stół i wybij mocno rękami.

Ciasto powinno być gęste, postaw je na ciepłem miejscu, niech wyrośnie, a jeżeli ciasto nadto będzie wolne, dodaj trochę mąki; gdy ciasto dobrze wyrośnie, przebij je znowu, zbierz w płótno i zawiąż mocno i ciasno sznurkiem, włóż w zimną wodę, nalaną w naczynie, ale żeby wody dużo było, niech leży dziesięć godzin w wodzie; następnie wyjm je, podsyp mąki na stole, rozwałkuj na kwadratowe mazurki, na półtora cala grubości, połóż na blachę, postaw na ciepłem miejscu, gdy ciasto wyrośnie, posmaruj jajkiem, ponakładaj rodzenkami i migdałami, wzdłuż pokrajanemi, i wsadź w piec wolny.

Jak się upieką i kolor będzie ładny, wyjm z pieca.

8.

Mazurek kartoflowy.

Wziąść mąki, ugotowanych kartofli kwartę jednę na misę, wstawić do pieca, aby gorąca była, a gdy gorąca, wbić żółtek z jaj 10, w gorącą dodać łyżkę stołową cukru, cynamonu dwie, w niedostatku anyżu, dla zapachu, kubek od kawy mąki kartoflowéj, tyleż masła klarownego, to razem dobrze wymieszać na gorąco, aby się żółtka zaparzyły a massa zgęstniała, wystudziwszy na zimno, na stolnicy rozdzielić na pół na dwa mazurki półarkuszowe i rozwałkować, włożyć na papier jeden i drugi mazurek, które powinny być dobrze masłem podzyngowane, i wstawić do pieca niezbyt gorącego na godzinę, późniéj, gdy ostygnie, lukrować cukrem i znowu wstawić do pieca, aby się opiekł, lub też rodzenkami drobnemi oczyszczonemi obsypać.

Mąkę przygotowuje się tym sposobem: kartofle odparzywszy obierać na gorąco po jednéj i przecierać na sicie.

9.

Lukier do lukrowania ciast.

Wziąść w miseczkę polewaną miałko tłóczonego[3], przez sito gęste dobrze przesianego cukru lodowatego na przykład pół funta, białek z jaj świeżych 6, pół cytryny wycisnąć do tego i raz wraz łyżką drewnianą trzeć z godzinę, aż nim cukier biały jak mleko nie stanie się i zgęstnieje, a gdy zagęsty, można dodać białek od jaj, a będzie lukier gotowy.

10.

Lukier czekoladowy.

Utrzeć pół funta czekolady na tarce, włożyć do czystego naczynia i na żarze mieszać, aby się zgrzała i koloru czarnego nabrała, włożyć potém do miski polewanéj, dodać ćwierć funta cukru miałkiego, dokładać białek od jaj uważając, aby nie rozrzedzić, i trzeć to dobrze, aby się lukier zrobił doskonały, a potém ciasta lukrować.

Przypisy

↑ Stara pisownia.

↑ Stara pisownia.


text:
15.

Kolację skończono, a towarzystwo przeszło do salonu.

Zrazu rozmowa toczyła się po francusku, potem jednak, ze względu na Mr Bradshawa, który nie władał tym językiem, wrócono do niemieckiego.

Amerykanin skierował rozmowę na wymierające ludy Nowego Świata i tragizm ich zatraty.

Na wezwanie Ewy, opowiedział jedno ze swych przeżyć u Indjan, szczepu Navajów.

Szczep ten najdłużej opierał się chrystjanizmowi i związanym z tem usiłowaniom cywilizacyjnym.

By ich okiełznać, zabronił rząd istniejącego od całych tysiącleci tańca Yabe-Chi, który stanowił najuroczystszy obrzęd religijny.

Przysłano komisarza dla wykonania rozkazu, a towarzyszył mu Mr Bradshaw.

Poruszony błaganiem wodzów, zezwolił na to, by taniec wykonanym został po raz ostatni.

O północy, przy blaskach ogni obozowych i drzewnych pochodni, wystąpili ubrani i pomalowani jaskrawo śpiewacy i tancerze.

Pieśni opiewały dzieje trzech bohaterów, którzy popadli w niewolę wrogiego szczepu i zostali oswobodzeni przez boga Ya. Bóg ten wyuczył ich jeździć na piorunie.

Uciekli do jaskini niedźwiedzia grisli, a stamtąd do krainy królowej motyli.

Tańce wyobrażały naocznie te wszystkie przygody.

Skały rozbrzmiewały pieśniami, potworni tancerze oblani purpurą ogni dochodzili w pląsach do wyrazu rozpaczy.

Tymczasem nadciągnął huragan.

Nastąpiło oberwanie chmury, w ciągu kwadransa wyschłe łożyska strumieni przybrały postać rozhukanych rzek, ognie pogasły, znachorzy modlili się wzniósłszy ramiona, a śpiewacy i tancerze, pewni że bóg gniewa się, iż przystali na rezygnację ze świętego tańca, pod wpływem dzikiej rozpaczy, umierali dobrowolnie w szalejących falach, które znosiły ich zwłoki w doliny.

Mr Bradshaw umilkł, a Ewa rzekła:

— Bogowie mszczą się, a najbardziej pokojowo usposobieni, bronią siedzib swoich.

— Jest to zapatrywanie zgoła pogańskie! — rozebrzmiał ostry, wyzywający głos Amadeusza.

— Niema bogów, a tylko bożki, które niszczyć należy! — spojrzał zuchwale, a potem dodał leniwo — Bowiem rzekł Pan: Nie może mnie człowiek widzieć i żyć polem jeszcze.

Wszyscy uśmiechnęli się.

Markiz Tovera, nie zrozumiawszy, zapytał Wiguniewskiego.

Tenże szepnął mu parę słów po francusku, a markiz uśmiechnął się także z politowaniem i złośliwością.

Amadeusz wstał, twarz miał jakby zakopconą.

Wesołość zebranych była dlań chłostą.

Z poza łyskliwych okularów jego strzelił jadowity uśmiech w kierunku Ewy i powiedział z zakłopotaniem:

— Na tem samem miejscu Pisma czytamy: — Zdejm przyozdobę twą ludu Izraela, a przekonasz się co z ciebie uczynię!

— Tu niema już pola do wyjaśnień.

Nie może rozgrzeszyć oczu, pomyślał Krystjan i wyminął zwrócone nań spojrzenie Ewy.

Amadeusz Voss opuścił towarzystwo.

Przycisnąwszy dłonie do skroni, biegł ulicami, jak ścigany.

Sztywny, angielski kapelusz zesunął mu się na kark.

Dopadłszy swego pokoju, dobył paczkę z kufra podróżnego.

Były to skradzione listy nieznanej F. Usiadł przy lampie i jął czytać z napięciem, a czoło mu pałało.

Nie pierwszą to noc, spędził na tem zajęciu.

— Czemu przywiozłeś tego człowieka? — spytała Ewa, gdy zostali sami.

Śmiejąc się, wziął ją w ramiona i niósł przez rozliczne jasne, to znów ciemne komnaty.

— Morze krzyczy! — wyszeptała mu w ucho.

Pragnął, by obumarły wszystkie dźwięki, prócz grzmotu morza i tego szeptu zmysłowego.

Radby był tem zadławić niepokój, porywający go wśród pieszczot i gnający coraz bardziej zgłodniałego ku nowym.

Gorące, śmigłe ciało obejmowało go, niby płomień.

— Czemu przywiozłeś tego człowieka? — spytała znowu wśród głębokiej nocy, płomienna i wyczerpana, pomiędzy dwoma wybuchami szału i dwoma zaśnięciami znieść go nie mogę.

Ma czoło nieustannie

okryte polem.

Wywodzi się z ciemnego świata.

W komnacie panował szafirowy mrok, padający od szafirowej ampli.

Okna zasłaniała ciemń błękitnawa.

— Czemu nie odpowiadasz? — nalegała, siadając.

Bladą jej twarz otaczala zwichrzona gęstwa ciemnych włosów.

Nie wiedział co mówić.

Czuł niedostatek każdej odpowiedzi, oraz bal się, że nie uwierzy.

— Cóż to za historja z tym Vossem?

Co cię z nim łączy? — wykrzyknęła przyciągając i całując po oczach, tak jakby je wypić chciała.

— Poproszę go, by ci się nie nasuwał na oczy! — rzekł Krystjan i oto nagle ujrzał się wraz z Amadeuszem w zagrodzie chłopskiej, w Nettersheim, spostrzegł klęczącą czeladź, zardzewiałą latarnię, zmarłą dziewczynę i cieślę, biorącego miarę na trumnę.

— Powiedz, co cię z nim łączy! — szeptała.

— Nagle wydało mi się, że cię nie czuję przy sobie.

Gdzie jesteś, ukochany.

Mów do mnie, przyjacielu.

— Powinnaś mnie była wziąć wówczas, w Paryżu, kiedy przybyłem do ciebie z Crammonem! — rzekł, opierając o jej pierś policzek.

— Mów, mów dalej! — szeptała, starając się ukryć zaniepokojenie.

Oczy jej nabrały wilgotnego połysku, skóra przypominała biały, lśniący atłas, a w mroku, twarz nabrała przeduchowionej szczupłości.

Powab gestu zapanował nad późną porą, uśmiech był mistrzowsko ujętą igraszką, wszystko w niej było grą, odbiciem, wzlotem, czy niespodziewanem wahaniem.

Krystjan patrzył.

— Czy pamiętasz, żeś mi raz powiedziała, iż miłość jest sztuką, jak muzyka i poezja, kto ją zaś pojmuje inaczej, dla tego niema laski.

Wszakże zapamiętałem?

— Mów, mów dalej, drogi mój.

Trzymał ją w ramionach, a żywotność jej ciała, ciepło, pulsowanie krwi i ruch harmonijny ułatwiały mu mówienie.

— Wiedz, — zaczął z namysłem, gładząc jej rękę — że dotąd używałem kobiet jeno, nie znając miłości, która jest sztuką.

Łatwe to były stosunki i nie sprawiały trudu.

Ubóstwiały mnie, nic stawiały przeszkód, ja zaś kroczyłem poprzez nie.

Nie miałem do spełnienia żadnych warunków, gdyż cieszyło je, gdy byłem z nich zadowolony.

Ty atoli, Ewo, nie jesteś ze mnie zadowolona.

Patrzysz, badasz i nie spuszczasz mnie z oka.

W chwilach nawet zatonięcia w głębie, gdzie myśl ustaje, nie tracisz czujności, a to dlatego, że nie jesteś ze mnie zadowolona.

A może jest to tylko pomyłka, czy fałszywe odczucie?

— Już tak późno! — westchnęła, złożyła głowę na poduszce i zamknęła oczy.

Leżała, nadsłuchując niknącego echa jego głosu, tchu złapać nie mogąc z powodu duszności, jaką czuła w piersiach.


corpora: openbooks

text:
Voltaire

Historia dobrego bramina

(1759)

tłum.

Tadeusz Boy-Żeleński

Spotkałem w ciągu mych podróży starego bramina, człowieka pełnego roztropności, nader bystrego umysłu i wielce uczonego.

Co więcej, był bogaty, a tym samym jeszcze mądrzejszy; mając bowiem wszystkiego pod dostatkiem, nie potrzebował nikogo oszukiwać.

Dom jego prowadziły bardzo składnie trzy piękne żony, które na wyprzódki starały mu się przypodobać; kiedy zaś bramin nie bawił się z kobietami, zajmował się filozofowaniem.

W pobliżu jego domu, który był piękny, strojny i otoczony uroczymi ogrodami, mieszkała stara Hinduska, bigotka, głupia i dosyć biedna.

Bramin ozwał się pewnego dnia:

— Chciałbym się nigdy nie urodzić.

Spytałem dlaczego.

Odparł:

— Studiuję od czterdziestu lat i widzę, iż mogę uważać tych czterdzieści lat za stracone; pouczam innych, a sam nie wiem nic; stan ten rodzi we mnie tyle upokorzenia i niesmaku, że życie wprost mi obrzydło.

Urodziłem się, żyję w czasie, a nie wiem, co to czas.

Znajduję się w punkcie pomiędzy dwiema wiecznościami, a nie mam żadnego pojęcia o wieczności.

Stworzony jestem z materii; myślę, a nigdy nie zdołałem rozeznać tego, co wytwarza myśl; nie wiem, czy pojmowanie jest we mnie prostą własnością jak chodzenie, trawienie i czy myślę głową, tak jak biorę rękami.

Nie tylko zasada mojej myśli jest mi nieznana, ale zasada moich ruchów również jest dla mnie ukryta; nie wiem, dlaczego istnieję.

Tymczasem zasypują mnie codziennie pytaniami co do wszystkich tych punktów; trzeba odpowiadać; nie mam nic rozsądnego do powiedzenia; gadam wiele i kiedy skończę mówić, doznaję uczucia pomieszania i wstydu za samego siebie.

Gorzej jeszcze o wiele, kiedy mnie pytają, czy Brahma począł się z Wisznu, czy też obaj są wieczni.

Bóg mi świadkiem, nie mam o tym najmniejszego pojęcia; widać to z moich odpowiedzi.

„Ach, wielebny ojcze — powiadają — poucz nas, czym się dzieje, iż zło zalewa całą ziemię”.

Jestem w równym kłopocie jak ci, którzy pytają mnie o to; tłumaczę im niekiedy, że wszystko dzieje się jak najlepiej: ale ci, których spotkała ruina lub kalectwo na wojnie, nie chcą w to wierzyć, ani ja też nie.

Chowam się do domu, przygnieciony własną ciekawością i niewiedzą.

Czytam dawne księgi, ale one zdwajają jeszcze ciemności wkoło mnie.

Zwracam się do innych braminów; jedni odpowiadają, że trzeba używać życia i drwić sobie z ludzi; inni mniemają, iż wiedzą coś i gubią się w niedorzecznych rojeniach; wszystko to wzmaga jeno bolesne uczucie, jakiego doświadczam.

Bliski jestem niekiedy rozpaczy, kiedy myślę, iż po wszystkich dociekaniach nie wiem, ani skąd się biorę, ani czym jestem, ani dokąd pójdę, ani co się ze mną stanie.

Stan tego zacnego męża obudził we mnie prawdziwe współczucie, jako iż był to człowiek nad wyraz rozsądny i najlepszej wiary.

Zrozumiałem, że im więcej posiadał światła w głowie a uczucia w sercu, tym bardziej był nieszczęśliwy.

Tegoż samego dnia spotkałem staruszkę, sąsiadkę dobrego bramina: zapytałem, czy martwi ją niekiedy, iż nie wie, jakiej przyrody jest jej dusza.

Nie zrozumiała nawet pytania: nie zastanawiała się nigdy, ani przez chwilę w życiu, nad sprawami, które dręczyły bramina.

Wierzyła z całego serca w metamorfozy Wisznu; i byleby miała od czasu do czasu wodę z Gangesu, aby się opłukać, uważała się za najszczęśliwszą z kobiet.

Uderzony szczęściem tej biednej istoty, wróciłem do filozofa i rzekłem:

— Czy nie wstyd ci być nieszczęśliwym, podczas gdy tuż pod twoim domem znajduje się stary bezduszny grat, który nie myśli o niczym i żyje zadowolony?

— Masz słuszność — odpowiedział — powtarzałem sobie po sto razy, że byłbym szczęśliwy, gdybym był równie tępy jak moja sąsiadka, a mimo to nie chciałbym takiego szczęścia.

Ta odpowiedź bramina sprawiła na mnie głębsze wrażenie niż wszystko inne: wszedłem sam w siebie i dostrzegłem, iż w istocie nie chciałbym być szczęśliwym pod warunkiem, iż będę głupcem.

Zwróciłem się z tą kwestią do filozofów, którzy podzielili moje zdanie.

— A jednak — rzekłem — istnieje jakaś osobliwa sprzeczność w tym sposobie myślenia: ostatecznie bowiem o cóż chodzi?

O to, aby być szczęśliwym.

Cóż znaczy, czy się jest rozumnym czy głupcem?

Więcej jeszcze: ci, którzy są zadowoleni ze swego istnienia, są zupełnie pewni, że są zadowoleni; ci, którzy rozumują, nie są równie pewni, że dobrze rozumują.

Jasnym jest tedy — mówiłem — że byłoby wskazanym zgodzić się na wyzucie z rozsądku, o ile tylko ten rozsądek staje się źródłem udręczeń.

Wszyscy podzielili moje zdanie, ale mimo to nie znalazłem nikogo, kto by się chciał zgodzić na zamianę i stać się głupcem, aby być szczęśliwym.

Wywnioskowałem stąd, iż jeżeli przywiązujemy wagę do szczęścia, więcej jeszcze przywiązujemy jej do rozumu.

Bądź co bądź, zastanowiwszy się gruntownie, zdaje się, że przekładać rozum nad szczęście dowodzi wielkiego nierozsądku.

W jaki sposób wytłumaczyć tedy tę sprzeczność?

Jak wszystkie inne.

Można by o tym wiele mówić.

-----

Tekst opracowany na podstawie: Wolter, Powiastki filozoficzne, tłum., wstęp i przypisy Boy, tom pierwszy, Krakowska Spółka Wydawnicza, Kraków 1922.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Tadeusz Boy-Żeleński, Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła


corpora: sejm

text:
Druk nr 561

Warszawa, 15 czerwca 2012 r.

SEJM

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

nieruchomościami.

(-) Konstanty Oświęcimski; (-) Witold Pahl; (-) Lucjan Marek Pietrzczyk;

Wójcik; (-) Renata Zaremba; (-) Ewa Żmuda-Trzebiatowska.

USTAWA

z dnia ……..

o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami

1)

) art. 91 otrzymuje brzmienie:

państwa, uwzględniając ich przeznaczenie, sposób ich wykorzystywania, zagospodarowania,

wyposażenie i lokalizację.”

106, poz. 622, Nr 135, poz. 789, Nr 129, poz. 732, Nr 187, poz. 1110, Nr 163, poz. 981, Nr 224, poz. 1337.

UZASADNIENIE

Celem projektowanej zmiany jest wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych

pojawiających się przy kwalifikowaniu nieruchomości stanowiących własność Skarbu

państwa.

Zmiany zostały zainicjowane w związku z pojawiającymi się w praktyce

nieruchomości położonych w granicach portów morskich o szczególnym znaczeniu dla

nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste położonych w granicach portów morskich

w Gdańsku i Gdyni zastosowano stawkę opłaty rocznej w wysokości 0,3% ceny

nieruchomości gruntowej, czyli najniższą stawkę opłat rocznych, przewidzianą dla

nieruchomości oddanych na cele obronności i bezpieczeństwa państwa.

Natomiast w

przypadku portów Szczecin i Świnoujście pobierana jest opłata roczna ustalona z

zastosowaniem najwyższej stawki procentowej w wysokości 3% ceny nieruchomości

gruntowej.

Takie zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów o identycznym statusie

prawnym jest nieuzasadnione.

Zaproponowana zmiana ma zatem na celu ujednolicenie

praktyki przy kwalifikowaniu, które nieruchomości mogą być oddawane na cele obronności i

bezpieczeństwa państwa w użytkowanie wieczyste, co tym samym umożliwi rzetelne i

zgodnie z przepisami ustalenie stawek opłat rocznych z tego tytułu.

Analogiczna sytuacja

związku z powyższym zaproponowane w projekcie zmiany będą skutkowały również w

oddawanych w trwały zarząd na rzecz jednostek organizacyjnych nie posiadających

osobowości prawnej.

Należy zauważyć, że źródłem wątpliwości powstających na tle obecnie

obowiązujących w omawianym zakresie regulacji jest nomenklatura stosowana w

poszczególnych przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami (zwana dalej „uogn”).

Ustawodawca posługuje się bowiem zarówno pojęciem nieruchomości „niezbędnej” na cele

obronności i bezpieczeństwa państwa (art. 91 uogn), jak i „oddanej” na cele obronności i

bezpieczeństwa państwa (art. 72 ust. 3 pkt 1 i art. 83 ust. 2 pkt 1 uogn).

Takie rozróżnienie

powoduje wątpliwości, czy pojęcia te są tożsame, tj. czy uprawnionym jest pogląd, że na cele

obronności i bezpieczeństwa państwa oddaje się tylko te nieruchomości, które zostały

wyszczególnione w zamkniętym katalogu nieruchomości niezbędnych dla obronności i

nieruchomościami przez właściwe organy pojawiły się niejednolite poglądy na ww. kwestię.

W rezultacie zachodzą przypadki, gdy na cele obronności i bezpieczeństwa państwa

kwalifikowane i oddawane są nieruchomości, które nie są ujęte w katalogu nieruchomości

niezbędnych na takie cele lub takie nieruchomości, które w praktyce nie mają funkcji

wyłącznie obronnej, a pełnią funkcję mieszaną z przewagą funkcji nie związanych z celem

obronnym (np. funkcję gospodarczą, komercyjną i obronną), gdyż użytkowane są przez

przedsiębiorców realizujących tylko pewien zakres zadań na rzecz obronności państwa.

Osiągnięcie zamierzonego celu polegającego na ujednoliceniu i zdyscyplinowaniu

praktyki kwalifikowania nieruchomości publicznych na cele, które uzasadniają wnoszenie

najniższych opłat rocznych nastąpi poprzez wprowadzenie zmian polegających na

rozporządzeniu wykonawczym szczegółowo określającym rodzaje nieruchomości

wykorzystywanych na cele obronności i bezpieczeństwa państwa.

Stąd w przedłożonym

projekcie zaproponowano zmianę brzmienia upoważnienia ustawowego do wydania

rozporządzenia zawartego w art. 91 uogn w sposób nawiązujący i spójny z nomenklaturą

konieczność wydania przez Radę Ministrów nowego rozporządzenia, w którym określony

zostanie, tak jak dotychczas, zamknięty katalog rodzajów nieruchomości oddawanych w

który zapewni jednolitą praktykę kwalifikowania nieruchomości na te cele.

Uwzględniając zasady techniki prawodawczej, w art. 2 przedłożonego projektu

zawarto przepis przejściowy przesądzający o terminie obowiązywania dotychczasowych

przepisów wykonawczych do czasu wydania nowej regulacji w tym zakresie.

Z uwagi na pilną potrzebę ujednolicenia praktyki kwalifikowania nieruchomości na

wobec prawa podmiotów, które użytkują tego rodzaju nieruchomości, zaproponowano aby

Ustawa powoduje nieznaczne skutki finansowe dla budżetu państwa.

Przedmiot

Warszawa, 26 czerwca 2012 r.

BAS-WAPEiM-1604/12

Pani

Ewa Kopacz

Marszałek Sejmu

wnioskodawcy: poseł Renata Zaremba)

Projekt ustawy przewiduje zmianę art. 91 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997

zmianami).

Przepis ten zawiera upoważnienie do wydania rozporządzenia w

obronności i bezpieczeństwa państwa.

Proponowana ustawa ma usunąć

wątpliwości interpretacyjne dotyczące zmienianego przepisu.

nieruchomościami nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.

Warszawa, 26 czerwca 2012 r.

BAS-WAPEiM-1605/12

Pani

Ewa Kopacz

Marszałek Sej


text:
22.

Staromodne lando czekało na dworcu kolei.

Wsiadł w nie Boto v.

Thiingen i okrył nogi kocami, gdyż chłód panował, a drogę do pałacu miał daleką.

Gościniec biegł, jak strzelił przez płaską równię.

Boto siedział w powozie sztywny, dumając nad spodziewaną rozmową z dziadkiem, który go wezwał do siebie.

Baron Grunow Beckenhausen, z Beckenhausen, był seniorem rodu, najwyższym arbitrem i ostatnia instancją we wszystkich zatargach.

Wyroki jego i rozkazy były, jak królewskie, niecofnione, a synowie, szwagrowie i wnuki, drżeli przed nimi.

Ród to był rozgałęziony wielce, członkowie jego zajmowali wysokie stanowiska w rządzie, parlamencie, wojsku, posiadali dobra, byli magnatami przemysłu, landratami i prezydentami sądów.

Od śmierci Bismarcka, stary baron nie brał udziału w życiu publicznem.

Czarny i zaniedbany widniał pałac wśród opuszczonego parku.

Powitały go dwa rasowe dogi, warcząc zcicha.

Hala oświetlona była świecami, podobnie jak nieprzytulna jadalnia, gdzie Boto siedział niebawem naprzeciw dziadka przy kolacji.

Wszystko tu było niesamowite, popękane tapety, odrapany, zakurzony stiuk.

stropu, zwiędły bukiet na stole, porcelana z XVIII, wieku, psy u nóg starca i on sam, o małej głowie, podłużnej, chudej, złośliwej twarzy, podobnej do późnych portretów Fryderyka Wielkiego.

Po kolacji zostali w sali.

Baron usiadł przy kominku, szpakowaty lokaj nakładł polan, sprzątnął ze stołu i wyszedł.

— Jedziesz tedy pierwszego do Sztokholmu? — zaczął starzec, jęknął i okrył się szalem szerokim.

— Pisałem już do naszego ambasadora.

Ojciec jego był kolegą moim i towarzyszem korporacji, tedy zajmie się tobą.

Po powrocie do Berlina złóż zaraz bilet sekretarzowi stanu i wyraź odemnie pozdrowienie.

Zna mnie dobrze, służyliśmy wojskowo w latach siedmdziesiątych.

Boto odkrząknął.

Ale stary baron nie życzył sobie słuchać go i ciągnął dalej:

— Ułożyliśmy z matką twoją, że w dniach najbliższych ogłoszone zostaną oficjalnie zaręczyny twoje.

Trwa to już za długo.

W zimie będzie ślub.

Szczęście ci się uśmiecha, chłopcze.

Zofja Aurora Bavern, prócz posiadłości wartającej tyle co małe księstewko, przyniesie ci miljon talarów, a w dodatku jest piękna i rasowa.

Nie zasługujesz na to i zdaje mi się nie umiesz należycie ocenić.

— Zofja Aurora jest mi bardzo bliska, — odparł nieśmiało — kocham ją nawet...

— Cóż to za mina, u kroćset? — burknął starzec.

— Puste słowa!

Czy ją kochasz, czy nie, nie wchodzi zgoła w rachubę.

Wolałbym, byś się wyspowiadał ze sposobu życia, ale lepiej ci chyba milczeć... w siedmiu językach, jak mawiał stary Schleiermacher.

Wdałeś się z jakąś tancerką, zmarnowałeś moc pieniędzy, minął już niemal czas karjery... mniejsza z tem...

Któż nic był młody?

Tego atoli darować nie mogę, że żyjesz w sferach prolelarjackicli, niewiadomo na czem spędzasz noce i uczęszczasz na kazania armji zbawienia.

Tego już za wiele, kiszki się przewracają.

Chcę ci tedy dać linję wytyczną i żądam jasnej, krótkiej odpowiedzi.

— Zgoda!

— Odpowiadam tedy, że nie pojadę do Sztokholmu, ani też nie poślubię Zofji Aurory.

Baronem rzuciło formalnie.

— Co?

Ty?

Jakto? — bełkotał.

— Jestem już żonaty.

— Ty... już?

Starzec zzieleniał, wbił oczy we wnuka i opadł we fotel.

— Poślubiłem dziewczynę, uwiedzioną przed trzema laty, córkę gospodyni mojej...

Po przehulanej nocy wróciłem oszołomiony i wciągnąłem ją do siebie, w chwili kiedy szła do modniarki, gdzie pracowała.

Powiła dziecko, a mnie dawno już nie było i zapomniałem o wszystkiem.

Rodzice wyrzucili ją, dziecko zmarło rychło u obcych, ona zaś sama staczała coraz to niżej.

Dziwnym trafem spotkałem ją przed dwoma miesiącami, a dowiedziawszy się o całej nędzy, spełniłem swój obowiązek.

Zresztą poglądy me doznały zupełnej zmiany głównie skutkiem znajomości z... pewnym dziwnym człowiekiem.

Wiem, żem wszystko utracił, przyszłość, szczęście, miłość matki, narzeczoną, przywileje rodowe, szacunek przyjaciół... mimoto jednak postąpić inaczej nic mogłem.

Słysząc te spokojne, dobitne słowa, stary baron skamieniał.

Brwi mu się zjeżyły, usta zaciśnięte przypominały teraz jaskinię pomiędzy nosem, a podbródkiem.

— Tak, tak... — mruknął po chwili sycząco.

— Tak...

Fait accompli.

To nikczemność.

Nie mam oczywiście ochoty rozmawiać z głupcem bez mózgu.

Uczyni się co Trzeba.

Utracisz środki materjalne, i pójdziesz pod klucz.

Są jeszcze w Niemczech domy warjatów i ma człowiek coś do gadania.

Śliczne widowisko!

Baron Boto v.

Thüngen w rynsztoku.

Żydowskie piśmidła zatriumfują i to słusznie!

Oczywiście między nami wszystko skończone.

Nic spodziewaj się ustępstw.

Niestety muszę cię jeszcze tolerować przez tę noc u siebie, gdyż konie są zbyt zmęczone, by je gnać na dworzec.

— Mogę iść pieszo! — rzekł Boto, wstając i musnął rude swe, szczecinowate włosy.

Piegowata twarz jego przybrała bladość chorobliwą.

W tej chwili jednak usłyszał szmer deszczu, przeraziła go tak długa wędrówka.

— Czy jesteś dziadku tak całkiem pewny swego zapatrywania i postępków.

Nie przeczę, że pogróżki twe są dla mnie groźne i wiem, że je zechcesz wykonać.

Nie zmieni to jednak moich poglądów.

Baron wskazał drzwi władczym gestem.

W pokoju sobie wyznaczonym usiadł Boto i napisał przy blasku świecy spiesznie list.

— Drogi Wahnschaffe!

Najtrudniejsza rzecz dokonana.

Dziadek wydał wyrok potępienia z lakiem dostojeństwem, że drżałem jak tchórz.

Patrząc nań, wydaje się kłamstwem najpłomienniejsze uczucie, niewzruszalne przesądy prawem, a na wszystkiem cięży przeznaczenie kasty.

Cóż za potężna żądza bytu, co za żelazne czoło i dusza!

A czemże ja, wobec nich jestem?

Istotnie jakimś absurdem rodu.

Syn marnotrawny, od stóp do głowy.

Jakiś histeryk buntu i przeciwstawienie Torquemady pochodzenia.

Mój wiek dziecięcy, chłopięcy i młodociany, to spisane obok siebie wiersze jakiegoś bezlitosnego traktatu na temat sztuki uchodzenia za coś, czem się nie jest i osiągnięcia tego, co trudu nie warte.

O sobie nic nie wiedziałem, tyle nawet co jądro orzecha o orzechu.

Próżniacząc, piłem, grałem, z czasu robiąc sobie wszetecznicę uległą, a często zawadzającą.

Wszyscy byli ślepi, głusi i bez czucia.

Napotkałem Zofję Aurorę, ale miłość moja dla niej była połowiczną.

Wedle zwyczaju szumiałem, a los zbliżył mnie do Ewy Sorel.

W niej odnalazłem kobietę prawdziwą.

Otwarły mi się teraz oczy, pojąłem Zofję Aurorę i to czem dla niej mi być należało.

Ujrzałem wówczas pana, właśnie podczas sceny czytania Ewie i innym francuskich wierszy i przez długi czas zapomnieć nie mogłem.

Potem, w Hamburgu złamałeś pan biczyk, którym Ewa biła po twarzy pańskiego przyjaciela.

Spadły mi łuski z oczu i szedłem ciągle w ślad, choć niespostrzeżenie.

Dowiedziawszy się o wyjeździe do Berlina, odszukałem tam pana, ale w jakże odmiennych warunkach.

Serce mi wezbrało jakiemś niepojęlem, magnetycznem uczuciem, którego nie umiałem wyrazić i dotąd nie mogę.

Dziś piszę, a każde słowo zwrócone do pana daje mi siłę.

Złamałem jedno życie, zdeptałem jedno serce, ale wzamian ocaliłem inne od rozpaczy.

Czym słusznie postąpił?

Poświęcenie za drugich było mi zawsze pustym frazesem.

Od kiedy pana znam, myśl ta ma bardzo poważne znaczenie.

Wszystko brzmi bardzo obco i niesympatycznie, nieprawdaż?

Pan nie dumasz i nie zdajesz sobie sprawy, a to jest właśnie niepojęte zgoła.

Ja zaś, prócz własnego sumienia, nie znam nikogo, którego bym mógł zapylać, czy postąpiłem słusznie.


text:
Boym 1.

Benedykt Paweł, jezuita, może ten sam, który w Liber Promotion.

Philosophor.

ordinis in univers.

Jagellon. (ed.

Muczkowski, Crac.

1849, p. t.

Statuta et Lib.

Prom.

s. 330), znajduje się pod imieniem Pawła Boym, w liczbie audytorów filozoficznego kursu w r. 1659; nr. we Lwowie 1630 r., gorliwy krzewiciel unji, † w Wilnie 28 Lutego 1670 r.

Napisał: 1) Stara wiara etc., na dwie części rozłożona, t. j.

o władzy św. Piotra y Papieżów rzymskich, y o Pochodzeniu Ducha św. y od Syna, Wilno 1668, 4-o. 2) Wóz do nieba o czterech kołach, na przejażdkę duchowną dla pamięci na cztery ostateczne rzeczy sporządzony, 2-e wyd.

Warsz.

1727.

3) Theologja chrześciańska, albo Nauka o Tajemnicach wiary chrześc., podzielona na 41 lekcji, zgodna dla obojej płci, osobliwie dla tych, którzy z powinności albo miłości około dusz staranie mieć winni są, po kościołach, domach, dworach etc.

Przełożona z cudzoziemskiego języka Katechismu archidjec.

mechlińskiey y innych djecezyi.

Przydany jest do tego Wóz do nieba na duchowną przejażdkę, Wilno 1670.

4) Zasady wyznania rzymsko-katolickiego, Wilno, 4-o. 5) Vita B. Joannis Cantii polonice scripta ab Adamo Opatovio, editaque Cracoviae 1632; latine reddita a R. P. Ben Pau.

Boym, ap.

Bollandist.

Acta ss.

Octobr. t. VIII.


text:
Czerwiński przywilej.

R.

1422, podczas wyprawy na Krzyżaków, gdy Władysław Jagiełło z rycerstwem ziem: Krakowskiej, Ruskiej i Podolskiej przybył z Wolborza nad Wisłę i gdy po złączeniu się z rycerstwem wielkopolskiem przeprawił się przez Wisłę do Czerwińska po moście na statkach zbudowanym, gdzie niebawem nadciągnął z ludem litewskim wielki książę Aleksander Witold, wówczas to (nazajutrz po św. Małgorzacie d.

23 lipca) w kole obozowem nad Wisłą, blizko klasztoru czerwińskiego, na prośbę panów i za wstawieniem się obecnego Witolda, wydał król Władysław przywilej z 9-ciu artykułów złożony.

W 1-szym artykule zrzekał się prawa bicia monety bez zezwolenia prałatów i panów; w 3-im zobowiązywał się nie konfiskować dóbr dziedzicznych czyichkolwiek bez poprzedniego przekonania sądowego; w 4-ym obiecywał załatwić spory graniczne pomiędzy dobrami ziemskiemi.

Artykuł 5-ty orzekał, że odtąd żaden sędzia nie może być starostą w ziemi, w której pełni urząd sędziowski; w 6-ym zobowiązywał się król wszelkie kary pieniężne ściągać przez swoich urzędników, nie przelewając tego obowiązku na inne osoby.

Artykuł 2-gi i 7-my stanowił, że we wszystkich ziemiach królestwa ma obowiązywać jedno prawo Kazimierza Wielk., a artykuł 8-my, że poradlne pobierane będzie w monecie, kurs bieżący mającej.

Artykuł 9-ty zatwierdzał wszystkie przywileje dawniejsze.

Po takich więc zasadniczych przywilejach dawniejszych, jak Koszycki z r. 1374, Nowokorczyński z r. 1386, Piotrkowski z r. 1388, czwarte miejsce z kolei zajął przywilej Czerwiński z r. 1422.


text: cęgi, cążki, dziś tylko w złożeniu obcęgi używane, z niem. Zange (ę z an, jak stale); obcęgi właściwie Hebzange, heb- spolszczono.


text:
Juliusz Słowacki

Grób Agamemnona

Niech fantastycznie lutnia nastrojona,

Wtóruje myśli posępnej i ciemnej —

Bom oto wstąpił w grób Agamemnona.

I siedzę cichy w kopule podziemnej,

Co krwią Atrydów zwalana okrutną.

Serce zasnęło, lecz śni.

— Jak mi smutno!

O!

jak daleko brzmi ta harfa złota,

Której mi tylko echo wieczne słychać!

Drujdyczna z głazów ta to wielkich grota;

Gdzie wiatr przychodzi po szczelinach wzdychać

I ma Elektry głos — ta bieli płótno

I odzywa się z laurów: jak mi smutno!

Tu po kamieniach z pracowną Arachną

Kłóci się wietrzyk, i rwie jej przędziwo.

Tu cząbry smutne gór spalonych pachną;

Tu wiatr, obiegłszy górę ruin siwą,

Napędza nasion kwiatów — a te puchy

Chodzą i w grobie latają jak duchy.

Tu świerszcze polne, pomiędzy kamienie

Przed nadgrobowym pochowane słońcem,

Jakby mi chciały nakazać milczenie:

Sykają.

— Strasznym jest Rapsodu końcem:

Owe sykanie co się w grobach słyszy —

Jest objawieniem — jest i pieśnią ciszy.

O!

cichy jestem jak wy!

o Atrydzi!

Których popioły śpią pod świerszczów strażą —

Ani mię teraz moja małość wstydzi,

Ani się myśli tak jak orły ważą.

Głęboko jestem pokorny i cichy

Tu, w tym grobowcu sławy, zbrodni, pychy!

—

Nad drzwiami grobu, na granitu zrębie

Wyrasta dąbek w trójkącie z kamieni:

Posadziły go wróble lub gołębie,

I listkami się czarnemi zieleni —

I słońca w ciemny grobowiec nie puszcza;

Zerwałem jeden liść z czarnego kuszcza.

Nie bronił mi go żaden duch ni mara,

Ani w gałąskach jęknęło widziadło;

Tylko się słońcu stała większa szpara,

I wbiegło złote, i do nóg mi padło.

Z razu myślałem, że ten co się wdziera

Brzask, była struna to z harfy Homera —

I wyciągnąłem rękę na ciemności

By ją ułowić i napiąć i drżącą

Przymusić do łez, i śpiewu, i złości

Nad wielkiem niczem grobów — i milczącą

Garstką popiołów: ale w mojem ręku

Ta struna drgnęła i pękła bez jęku.

Tak więc — to los mój, na grobowcach siadać

I szukać smutków błahych, wiotkich, kruchych.

To los mój, senne królestwa posiadać,

Nieme mieć harfy i słuchaczów głuchych —

Albo umarłych — i tak pełny wstrętu —

Na koń!

chcę słońca i wichru — tętentu!

Na koń!

— Tu łożem suchego potoku,

Gdzie zamiast wody, płynie laur różowy;

Ze łzą i z wielką błyskawicą w oku,

Jakby mię wicher gnał błyskawicowy,

Lecę — a koń się na powietrzu kładnie —

Jeśli napotka grób rycerzy — padnie.

Na Termopilach?

— Nie, na Cheronei

Trzeba się znowu załamać koniowi;

Bo jestem z kraju, gdzie widmo nadziei

Dla małowiernych serc, podobne snowi.

Więc jeśli koń mój w biegu się przestraszy,

To tej mogiły, co równa jest — naszej —

Mnie od mogiły termopilskiej gotów

Odgonić legjon umarłych Spartanów;

Bo jestem z kraju smutnego Ilotów,

Z kraju — gdzie rozpacz nie sypie kurhanów!

Z kraju — gdzie zawsze, po dniach nieszczęśliwych,

Zostaje smutne pół — rycerzy — żywych.

Na Termopilach ja się nie odważę

Osadzić konia w wąwozowym szlaku,

Bo tam być muszą tak patrzące twarze,

Że serce, skruszy wstyd — w każdym Polaku.

Ja tam nie będę stał przed Grecji duchem —

Nie — pierwej skonam, niż tam iść — z łańcuchem!

Na Termopilach — jaką bym zdał sprawę,

Gdyby stanęli męże nad mogiłą?

I pokazawszy mi swe piersi krwawe:

Potem spytali wręcz: — «Wielu was było?»

—

Zapomnij że jest długi wieków przedział —

Gdyby spytali tak — cóż bym powiedział?!

Na Termopilach, bez złotego pasa,

Bez czerwonego leży trup kontusza —

Ale jest nagi trup Leonidasa,

Jest w marmurowych kształtach piękna dusza:

I długo płakał lud takiej ofiary,

Ognia wonnego, i rozbitej czary.

O Polsko!

póki ty duszę anielską

Będziesz więziła w czerepie rubasznym;

Póty kat będzie rąbał twoje cielsko,

Póty nie będzie twój miecz zemsty strasznym!

Póty mieć będziesz hienę na sobie —

I grób — i oczy otworzone w grobie.

Zruć do ostatka te płachty ohydne,

Tę — Dejaniry palącą koszulę:

A wstań jak wielkie posągi bezwstydne,

Naga — w styksowym wykąpana mule!

Nowa — nagością żelazną bezczelna —

Niezawstydzona niczem — nieśmiertelna!

Niech ku północy z cichej się mogiły

Podniesie naród — i ludy przelęknie

Że taki wielki posąg — z jednej bryły!

A tak hartowny, że w gromach nie pęknie,

Ale z piorunów ma ręce i wieniec —

Gardzący śmiercią wzrok — życia rumieniec.

Polsko!

lecz ciebie błyskotkami łudzą!

Pawiem narodów byłaś i papugą;

A teraz jesteś służebnicą cudzą —

Choć wiem, że słowa te nie zadrżą długo

W sercu — gdzie nie trwa myśl nawet godziny:

Mówię — bom smutny — i sam pełen winy!

Przeklnij! — lecz ciebie przepędzi ma dusza,

Jak Eumenida przez wężowe rózgi.

Boś ty, jedyny syn Prometeusza —

Sęp ci wyjada nie serce — lecz mózgi.

Choć Muzę moją w twojej krwi zaszargam,

Sięgnę do wnętrza twych trzew — i zatargam.

Szczęknij z boleści i przeklinaj syna!

Lecz wiedz — że ręka przekleństw, wyciągnięta

Nade mną — zwinie się w łęk jak gadzina,

I z ramion ci się odkruszy zeschnięta!

I w proch ją czarne szatany rozchwycą;

Bo nie masz władzy przekląć — niewolnico!!!

—

-----


text:
Canzona VIII.

Canzona ta wraz z dwiema następnemi stanowi nierozłączna całość — niby rodzaj trylogii miłosnej.

Włosi zwykli je nazywać: Tre sorelle i mają do nich szczególne upodobanie.

Ponieważ krótkiem jest życie,

W człeku zaś słabym trwożna mięszka dusza,

W cóż więc ufacie śmiertelnicy prości —

Gdy to czem serce się wzrusza,

Swą własną istność topi w żądz zachwycie.

I z własną wolą walczy wśród gorzkości?

O wdzięczne oczy, kędy miłość gości!

Ku wam ja zwracam rymów mych tęschnoty,

Których wartością całą — żądza chwały.

Że tobą Lauro!

rozbrzmiały —

Bo ty im jedna śnieżny dasz i złoty

Strój z Anielskiego przędziwa.

I skrzydła, których rozwinąwszy loty.

Niechaj wyjęczy pamięć moja tkliwa

Wszystko, co zdawna w mem się sercu skrywa.

Wiem że obelgą ci bywa.

Gdy cię uwielbiać pieśń się moja sili —

Lecz mogęż milczeć, gdy się ledwie zmieści

Serce w mej piersi, od chwili

Gdym ujrzał, czego żadna mowa żywa

Ani myśl żadna godnie nie wypieści...?

Tę gorzą rozkosz słodkiej mej boleści

Gdybyś ty jedna Lauro uznać chciała,

Mniejszaby wtedy, choćby — jak od pychy

Słońca topnieje śnieg lichy —

Twą wrzgardą spełzła istność moja cała!

Och!

w pierś gdy myśl tę pochwycę,

Nią tchnąć, nią tęschnić, cierpka dla mnie chwała:

Bo niż bez ciebie wieczną mieć tęschnicę,

Raczej mi umrzeć, patrząc w twoje lice!

Jeżeli wątłe istnienie

Swym własnym ogniem w piersi mej nie spłonie,

Wcale nie mojej szukać w tem zasługi.

Gdyż jeśli w czyjem się łonie

Uczucie zbudzi co trwa nieskończenie.

To ono życiu każe trwać czas długi.

O wy doliny!

wzgórza!

lasy!

smugi!

Mych mąk świadkowie!

czyż to raz słyszycie:

Jak z głębi piersi głos mój śmierci wzywa?

Bo kędyż tak nieszczęśliwa

Dola jak moja, z której uciec skrycie

Może jest korzyść jedyna?

Nią, gdybym tknięty, skrócił sobie życie,

W temby nie moja, lecz tej była wina

Co ani o mnie dba, ni mię wspomina.

Boleści!

raz mię zmusiwszy

To wypowiedzieć, czego rzec nie chciałem —

Dozwól, niech znowu to co chcę wypowiem.

O!

ja was wielbię z zapałem

Oczy mej Laury! — choć nielitościwszej

Nie znąjść, jak piękna pani ich!

albowiem

Jeżeli zrzadka tylko, wątłem zdrowiem

Rumieniec krasi moją twarz spłakaną,

Sądźcież, co wtedy w mem się wnętrzu dzieje,

Gdy trwożne krzepiąc nadzieje,

Z nocy tych oczu rajskie błyśnie rano.

O święć się brzasku ich miły!

Jakbądź ich samych widzieć im nie dano.

Toż ile razy ku mnie się zwróciły,

Poznać to mogły jak są wielkiej siły!

Gdybyście ludzie ujrzeli

Tę boską postać, którą rymem głoszę!

O!

niech ją tylko ten ogląda, kogo

Umiarkowane rozkosze

Nasycić nie są zdolne, — gdyż jeżeli

Ogarnąć czego zmysły już nie mogą,

Tem się swobodny duch kołysze błogo!

O gwiazdy niebios!

gdy się w moc wam garnie

Ten byt, co dla niej jednej we mnie gości,

Niestety!

czyż z wysokości

Warto jest wreszcie jak wy błyszczeć mamie?

Obyście z niebios sklepienia

Częściej na moje patrzały męczarnie;

A zato znowu, niech mi mniej zacienia

Blask wasz, gwiaździste Laury mej spojrzenia!

Niech wyzna pieśń moja tkliwa:

Że wszelkie inne ziemskich żądz brzemiona

Słodkie mej Laury jarzmo z karku strąca,

Tak, że w nie dusza wprzężona,

Upracowaniem własnem wypoczywa,

Rada, że sobie wzięła je z tysiąca.

Och!

w życie myśl ta wrosła mi rzeźwiąca!

I choć niekiedy stan mój niewolniczy

Tęschnocie mej się przykrzy — to czyż długo

Laurybym nie być mógł sługą,

Zazdrosny cierpień i chciwy goryczy?

Bowiem gdy zwykle o miedzę

Z boleścią uśmiech, z szczęściem płacz graniczy,

Toż wśród udręczeń z któremi się biedzę,

Niech mam choć bytu mego samowiedzę!

Miłosna myśl, która wieje

Od ciebie Lauro moja!

jest jedyną

Pociechą tęschnych moich dni i chwałą.

Ztąd pieśni, co z ust mych płyną,

Dziwnie są wdzięczne, tak, że mam nadzieję

Tchem nieśmiertelnym przeżyć własne ciało.

I w obec ciebie zawsze złe pierzchało —

A jeśli wraca kiedy, to jak wiosło,

Zwierzchu dotyka tylko snów mych fali—

I gdy się duch mój użali,

Ty go pośpieszasz krzepić mową wzniosłą.

I nawet zawsze tak bywa,

Żeś ty posiała, cobądź ze mnie wzrosło —

Bom ja jest cały płonna tylko niwa,

Której w twem sercu cena jest prawdziwa.

Śpiewie mój, nie kończ!...

Chciałbym jeszcze dalej

Jęczeć wśród lubej serca mego matni...

Nie jesteś pierwszym — nie bądź też ostatni!

—


text:
.?

J,l5ltglsil

.?

J,l5ltglsil

Uwagal

i zupefnego wypefnlenia kaidej z rubryk

2.

Jaieli poszczsg6lne rubrykl nie znajdujq w konkotnyrn przypadku zastosowania, nsleiy wpisad,nie dotyczy''.

3.

O6wiadczgnle o stanle maiqtkowym dotyczy mai4ku w kraiu ize granicq.

4.

Oswladczenie o stanis majqtkowym ob€jmuie r6wniei wior.ytelnodci pisniglne,

Ja, niiej podpisany(a),

Oiwladczanla o rtenla md{tkowym

?0.,^T JoJeaL.

llmlon!

| n.afli.koi w prrypadku kobld nrlaly pod.d r6,vnio, nla,vLko p!nl.i.ld.,

zamieszkaty(a)

Zasoby pienieine:

po zapornaniu slg z pneplsami ustawy z dnia 3{l lipca 2004 r, o uposaioniu posl6w do Parlamentu Europejokie-

go wybranych w Rzecrypospolhej Polskiei loz.

U.

Nr 181, poz. 1925 orsz r 2006 r.

Nr 10/t, poz.708l, zgodnis

z 8rL 38 tet ustawy od viadczam, ia posiadam wchodzqce w sklad matiefskia, wsp6lnogci m.rqtkowsl lub

stsnowiQca m6i majQtek odrebny:

l.

n''P^

- srodki pioniQine zgromadzono w walucie potskiej: .*.

,.9..9,p-..

Q?,,Q,,!l*,fV,....-.-..,,.

-Srodki pi6nlgine zgromadzone w walucle obcej:

- papiery wartodciowe:

na h otei

"''

,.

oorn o powienchni: ...&!.1:''.9*^r, "ar"",

o wartosci:

o powieachni: .........\,a.

J:.

L,..,............ m2, adres:

Mul prswny:

rodzaj gospodarstwa: powiezch nia: ............VY|-(--.,..

r^.lrri r.h,,.l^rM^

Mul prawny: .......

powiezchnia:

III,

Uszestnicz?

w sp6lce cywilnej lub w osobowaj sp6lce handloweJ fawnej, padnerskiej, komandpowej,

komandytowo-akryjnej) - naleiy podaC wysokosd wniesionych wklad6w:

w kt6rych uszsstniczi takie osoby - naleiy podad liebg i emitonta udzialdw:

Z tego tytulu osiqgn{em(qlam) w roku ubiegtym doch6d w wysoko5ci:

Z tsgo Mulu osiegnllem(glam) w roku ubiegtym doch6d w wysoko{ci:

przedsiebiorc6w, w kt6rych uczestnicce takie osoby - naleiy podaC llebq I emh€ma akcJi: ..,:.

Z tego tytulu osi49nqlem(glam; w roku ubieglym doch6d w wysokoSci: ,,.............,.........:;.,.....,.....-..-.--

2, Posiadam akcje w innych sp6lkach * naleiy podaC liczb€ i emhenta akcji: ...........,,...............

Z tego Muiu osiegnalsm(glam) w roku ubi€gtym doch6d w wysokosci:

vl.

- osobiscie

1.

Prowadzg dziafalno$d gospodarczq (naleiy podaC formg prawnq ipzedmiot dzialalnogci): ,...-.....,.,....,..,.,

- wsp6lnie z innymi osobami

pzedstawicielem, pelnorhobnikiem takioj dziafalno6ci

pr:ych6d i doch6d w wysokoSbi:

- osobi$cle

- wspdlnie z innymi osobami

Z tego Mutu oslegnqlem(glam) w roku doch6d w wysoko$ci:

vlll.

1.

W sp6tca handlowei (nazwa, siedziba sp6lki): ..............\AJ*-........4.0/9 $."t , -, - -

- jesem czlonkiem zarzqdu (od kiedy):

- jestem oztonkiem rady nadzorczsj (od ki€dy):

- jesem czlonklem komisii rewizylnej (od kiedyl:

Z tego Mulu osiagnElem(elam) w roku ubiegtym doch6d w wysokoSci:

tx.

O:i6nnlk Ustaw Nr 10,+ - 5175 - PoL 708

^l

2.

W fundaciach I stolvarryszcniach prowad:1cych dzlalalnosd gorpodarczq: ...,.tpr'' ''L..,,*jg.r.

U,1r,,.,.,,,,..,

-jestem cdonkiem zazqdu (od kiedy): .................,,,...

........-....{..,........,.

-- jestem cztonki6m rady nadzorczeJ (od kledy): ......,..,.

- jestem czlonklam komisji rowlzyjnaj (od kiadyl:

Z t6go tytulu osiqgnllem(glam) w roku ublegtym doch6d w wysokodci: ........,,................

X

Skladniki mienie ruchomego o warto6ci polr4ltej 10 000 zlotych (w prrypadku potazd6w mechanicznych

Zobowlqzania pionlgin.

o wrrtosci powytoj t0 000 ztotych, w tym zaclqgnlgto ktodtty i poiyczki or8l w€''

runkl, na lakich zostsiy udzlelone (woboc kogo, w zavl{zku z laklm zdar.sniom, w laklei wysokosci}:

Powyisze oswiadcaenie skiadam Swiadomy(al, ii na podstawis art, 233 S 1 Kodeksu karnego za podanlo

sTKH AR]AT

Si]\1U RPF)Zrri..j.

wPr" Y N Er"O

1 3, 07, 2009

X.

Inne dochody osiqgane z tytufu zatrudnisnla luf lnne| dzialalnoici zarobkowej lub zaje4 z podanlam

hivot uryskiwanych z kaidego Mulu: ........,..,u)..*9.9..Y.''..r.....,.................

Q*gE


text:
Druk nr 516

Warszawa, 27 kwietnia 2012 r.

SEJM

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

(-) Zbigniew Chmielowiec; (-) Arkadiusz Czartoryski; (-) Edward Czesak;

(-) Leszek Dobrzyński; (-) Andrzej Duda; (-) Tadeusz Dziuba;

(-) Małgorzata Gosiewska; (-) Józefa Hrynkiewicz; (-) Andrzej Jaworski;

Pawłowicz; (-) Bolesław Grzegorz Piecha; (-) Stanisław Pięta; (-) Dariusz

Projekt

Ustawa

z dnia ……

2012 r.

Art. 1.

Dz.U.2012.90) wprowadza się następującą zmianę:

1) Art. 12a otrzymuje brzmienie:

„Art. 12a.

Instytucje ustawowo upoważnione do udzielania kredytów,

podstawie wniosków o kredyt preferencyjny złożonych do dnia

31 grudnia 2017 r.”.

Art. 2.

UZASADNIENIE

1)

zakłada możliwość składania wniosków w ramach Programu Rodzina na

Swoim do dnia 31 grudnia 2012 roku.

Jak wynika z opinii Biura Analiz

własnego mieszkania (VI kadencja, druk sejmowy 3899), zaproponowane w

nowelizacji zmiany mające na celu realizację celów społecznych,

stymulujących budownictwo mieszkaniowe, ograniczających wydatki

budżetu państwa (z przewagą tych ostatnich) spowodują zmniejszenie

efektywności realizacji całego programu.

Głównym powodem końca

programu są więc czynniki ekonomiczne związane z kryzysem i długiem

publicznym.

Słusznie zauważa też autor wspomnianej opinii, że likwidacja programu

„Rodzina na swoim” bez zaproponowania nowych ram prawnych wsparcia

dla tych obywateli, którzy nie są w stanie sami nabyć pierwszego mieszkania

korzystając z kredytu bankowego, nie znajduje uzasadnienia, zarówno

z perspektywy rynku mieszkaniowego jak i rynku kredytów hipotecznych.

ustaw zobowiązuje Radę Ministrów do wprowadzenia nowego systemu

wspierania rodzin w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych po dniu 31

grudnia 2013 r.

Efektem tego, po wygaszeniu Programu Rodzina na Swoim

przez rok nie będzie żadnego systemu wsparcia rodzin w zaspokajaniu ich

potrzeb mieszkaniowych.

Nowy program może okazać się nieefektywny,

jego modyfikacja potrwać w czasie.

Wszystko to może mieć niekorzystne

skutki społeczne, demograficzne i gospodarcze i wzbudzać obawy polskich

rodzin.

W związku z powyższym wnioskodawcy niniejszego projektu proponują

by przedłużyć funkcjonowanie Programu Rodzina na Swoim o 5 lat.

Czas ten

pozwoli na rzetelne przygotowanie nowego systemu wsparcia rodziny

w zaspokajaniu jej potrzeb mieszkaniowych, pozwoli na ocenę zalet i wad

nowego programu wsparcia i da możliwość jego spokojnej modyfikacji.

Ponadto, jak twierdzą niektórzy eksperci, program ma istotne znaczenie dla

rynku nieruchomości.

Wpływa korzystnie na obniżanie cen na rynku

pierwotnym, a w dłuższej perspektywie i wtórnym.

W konsekwencji

zwiększa więc dostępność mieszkań dla wszystkich potencjalnych nabywców

nieruchomości.

Projekt jest ponadto zgodny ze społecznymi oczekiwaniami.

Decyzja o

wygaszeniu Programu Rodzina na Swoim spotykała się i spotyka z dużym

niezadowoleniem społecznym.

Przewidywane koszty wejścia w życie nowelizacji wynoszą 400 - 480 mln

zł. rocznie.

1

Warszawa, 10 maja 2012 r.

BAS–WAPEiM–1119/12

Pani Ewa Kopacz

nabywaniu własnego mieszkania (przedstawiciel wnioskodawców: poseł

Andrzej Adamczyk)

mieszkania (tekst jednolity) (Dz. U. z 2012 r., poz. 90), zwanej dalej „ustawą”.

Nowelizacja przewiduje, że wnioski o kredyty preferencyjne, udzielane w

grudnia 2017 r.

W obecnym stanie prawnym art. 12a ustawy przewiduje, że

wnioski te będą mogły być składane do końca bieżącego roku.

Kwestie wspierania osób prywatnych w zakresie dostępu do

budownictwa mieszkalnego nie są regulowane w prawie unijnym.

Tym

niemniej projekt ustawy należy przeanalizować pod kątem zgodności z

przepisami unijnymi dotyczącymi pomocy państwa.

zakazuje państwom członkowskim udzielania przedsiębiorcom pomocy.

Przewiduje on, że z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w

2

członkowskimi.

Pomoc taka jest zakazana.

Na gruncie omawianego przepisu pojęcie „przedsiębiorstwa” jest

rozumiane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

(TSUE) szeroko.

Uznawane jest za nie każda jednostka zaangażowana w

działalność gospodarczą, niezależnie od jej statusu prawnego i sposobu

finansowania (C-41/90 Höfner p. Macroton; 170/83 Hydrotherm p. Compact,

pkt 11).

Działalność gospodarcza oznacza natomiast każdą działalność

polegającą na oferowaniu na rynku towarów lub usług, przy czym

przeważający nie jest zarobkowy charakter tej działalności, lecz działanie na

rynku, na którym oferowane są towary i usługi pozostające w rzeczywistej lub

w potencjalnej konkurencji (C-35/96 Komisja p. Włochom, pkt 36; C-180/98

i C-184/98 Pavlov, pkt 75).

Dokonując wykładni art. 107 ust. 1 TfUE TSUE przyjmuje, że wsparcie

udzielone przez państwo członkowskie przedsiębiorcy stanowi zakazaną

pomoc państwa, jeżeli zostały spełnione cztery przesłanki: 1) została ona

udzielona przez państwo lub przy użyciu jego zasobów, 2) stanowi dla

przedsiębiorstwa korzyść, 3) ma charakter selektywny i 4) grozi zakłóceniem

lub zakłóca konkurencję i wymianę handlową między państwami

członkowskimi (T-34/02 EURL Le Levant 001 i in. p. Komisji).

Przesłanki te

muszą być spełnione kumulatywnie: niespełnienie choćby jednej z nich

oznacza, że nie występuje zakazana pomoc państwa.

Odnośnie do pierwszej przesłanki, o której stanowi art. 107 ust. 1 TfUE,

TSUE przyjmuje, że pomoc jest przyznawana przedsiębiorstwu przez państwo

członkowskie, gdy pochodzi z jego zasobów bezpośrednio lub pośrednio, a

udzielenie pomocy jest przypisywane temu państwu (C-379/98

PreussenElektra AG).

Korzyść przyznawana przedsiębiorstwu musi zatem

pochodzić z zasobów państwa i być przedsiębiorstwu udostępniania na mocy

jego decyzji (C-482/99 Francja p. Komisji, pkt 24 T-351/02 Deutsche Bahn

AP p. Komisji, pkt 103).

Trybunał Sprawiedliwości uznaje też, że w

przypisaniu działań państwu istotne jest wykazanie, że stanowią one część

polityki określonej przez władze krajowe.

Przez korzyść, o której stanowi

druga przesłanka, rozumie się uprzywilejowanie o charakterze gospodarczym,

które może przybierać różne formy (np. dotacji, zwolnienia ze świadczeń,

gwarancji kredytowej, nieodpłatnego przeniesienia gruntu).

Kolejna

przesłanka – selektywność (szczególność), jest wypełniona wówczas, jeżeli

pomoc ma taki charakter, że sprzyja określonym przedsiębiorcom lub

sektorom gospodarki.

Selektywność ustala się zestawiając przedsiębiorstwa,

3

które w świetle celu realizowanego przez planowany środek, są w

porównywalnej sytuacji prawnej i faktycznej (C-143/99 Adria-Wien).

Pomoc

jest selektywna, gdy sprzyja niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji

niektórych towarów.

Za selektywną może być też uznana pomoc, która

sprzyja przedsiębiorstwom lub sektorowi w sposób bezpośredni lub pośredni.

Dla przykładu, za niedozwoloną pomoc zostało uznane większe obniżenie

składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników-kobiet w porównaniu do

pracowników-mężczyzn.

Trybunał uznał, że taka obniżka faworyzuje gałęzie

przemysłu zatrudniające znaczną liczbę kobiet (np. przemysł tekstylny,

odzieżowy, obuwniczy czy skórzany) (203/82 Komisja p. Włochom).

W

końcu, by pomoc państwa była niedozwolona, musi grozić zakłóceniem lub

zakłócać konkurencję

1

i wymianę handlową między państwami

członkowskimi.

Pomoc wpływa na wymianę handlową, gdy wzmacnia

pozycję danego przedsiębiorstwa w porównaniu z innymi przedsiębiorstwami

konkurującymi na rynku wewnętrznym (730/79 Philip Morris Holland BV p.

Komisji, pkt 11).

Trybunał Sprawiedliwości UE rygorystycznie ocenia

spełnienie tych przesłanek stwierdzając, że rzeczywisty wpływ pomocy

publicznej na konkurencję i handel między państwami członkowskimi nie

musi być rzeczywiście wykazywany, wystarczające jest wykazanie

potencjalnej wskazanie możliwości ich wystąpienia (T-298, 312, 313, 315,

600-607/97 Alzetta Mauro i inni p. Komisji, pkt 76–79).

Trybunał przyjmuje

też, że jeżeli środek wpływa na handel między państwami członkowskimi, to

nieuchronnie zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji.

W podsumowaniu stwierdzić można, że pomoc państwa zakazana na

mocy art. 107 ust. 1 TfUE to korzyść przyznawana przedsiębiorstwu,

pochodząca od państwa lub z państwowych źródeł, jakiej przedsiębiorstwo to

nie uzyskałoby w ramach normalnej działalności gospodarczej.

W drodze wyjątku od generalnego zakazu udzielania pomocy państwa,

ustalonego w art. 107 ust. 1 TfUE, artykuł ten w ust. 2 i 3 określa kategorie

dopuszczalnej pomocy państwa.

Artykuł 107 w ust. 2 TfUE wymienia rodzaje

pomocy państwa, która jest zgodna z rynkiem wewnętrznym ex lege, ust. 3

wskazuje natomiast kategorie pomocy państwa, które mogą być uznane za

zgodne z prawem Unii na mocy decyzji Komisji Europejskiej.

Z punktu

widzenia opiniowanego projektu ustawy, na uwagę zasługuje pomoc państwa

zgodna z rynkiem wewnętrznym ex lege, o której mowa w art. 107 ust. 2 lit. a)

TfUE, a mianowicie pomoc o charakterze socjalnym przyznawana

indywidualnym konsumentom, pod warunkiem przyznawania jej bez

dyskryminacji związanej z pochodzeniem produktów.

Pomoc taka jest

najczęściej przyznawana bezpośrednio przedsiębiorcom, jednak jest

1

Nie grozi zakłóceniem konkurencji pomoc bagatelna (pomoc de minimis), tj. pomoc, której wysokość nie

przekracza kwoty 200 tys. euro w ciągu trzech lat i wypełnia inne przesłanki ustalone w rozporządzeniu

4

skierowana do określonej grupy konsumentów, i z taką sytuacją mamy do

czynienia w przypadku opiniowanego projektu ustawy.

Pomoc może być

również przyznawana bezpośrednio konsumentom, uprzywilejowując jednak

określone przedsiębiorstwa (B. Kurcz, komentarz do art. 87 Traktatu

ustanawiającego Wspólnotę Europejską (w:) A. Wróbel (red.), komentarz do

Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Warszawa 2009, s. 560).

Organem uprawnionym do wiążącego orzekania o zgodności pomocy

państwa ze rynkiem wewnętrznym jest Komisja.

W celu umożliwienia jej

realizacji tego zadania, art. 108 ust. 3 TfUE nakłada na państwa członkowskie

obowiązki notyfikacyjne.

Komisja jest przez nie informowana, w czasie

odpowiednim do przedstawienia uwag, o wszelkich planach przyjęcia

środków przyznających pomoc państwa lub zmieniających pomoc już

przyznaną.

W przypadku stwierdzenia, że planowany przez państwo

członkowskie środek stanowi zakazaną pomoc państwa, Komisja wydaje

decyzję nakazującą zniesienie go lub jego zmianę, może też wydać decyzję

stwierdzającą, że planowany środek nie stanowi pomocy państwa lub że jest

pomocą dopuszczalną.

Szczegółowe zasady realizacji obowiązku notyfikacji

ustanawiające szczegółowe zasady stosowania dawnego art. 93 Traktatu WE

(Dz. Urz.

UE L 83 z 27.03.1999 r., str. 1).

W polskim porządku prawnym

wykonaniu art. 108 ust. 3 TfUE służy ustawa z 30 kwietnia 2004 r. o

Nr 59, poz. 404, ze zm.).

Na poziomie krajowym zgodność z rynkiem

wewnętrznym pomocy udzielanej przez państwo ocenia Prezes Urzędu

Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a jeżeli pomoc przyznawana jest w

trybie opinii podlegają projekty aktów normatywnych przewidujące programy

pomocowe i pomoc indywidualną.

W przypadku projektu ustawy będącej

administracji publicznej (co odnosi się m.in. do poselskich projektów ustaw),

organ właściwy na podstawie regulaminu Sejmu występuje z wnioskiem do

rolnictwa, m.in. o wydanie opinii oraz przekazanie do Komisji Europejskiej

projektu w celu dokonania jego notyfikacji (art. 12, art. 13 i 16a przytoczonej

Projekt ustawy przewiduje, że wnioski o kredyty preferencyjne,

udzielane podmiotom prywatnym w ramach programu „Rodzina na Swoim”

będą mogły być przez nie składane do dnia 31 grudnia 2017 r.

Kredyty te są

5

współfinansowane z Funduszu Dopłat (art. 10 ust. 1 ustawy), zasilanego przez

budżet państwa.

Kredytów tych udzielają instytucje ustawowo upoważnione

do udzielania kredytów, zwane dalej „bankami”, które zawarły w tej sprawie

umowę z Bankiem Gospodarstwa Krajowego (BGK) (art. 10 ust. 2 ustawy)

2

.

Pocztowy SA, Alior Bank SA, Bank BPH A, Getin Noble Bank SA, Euro

Credit Agricole Bank Polska SA, Bank Gospodarki Żywnościowej SA, BRE

BANK SA, Bank Millennium SA, BNP Paribas Bank Polska SA, Deutsche

Bank PBC SA, Kredyt Bank SA, Nordea Bank Polska SA

3

.

Możliwość udzielania preferencyjnych kredytów przez banki w ramach

programu „Rodzina na Swoim” niewątpliwie uatrakcyjnia ich ofertę

handlową, gdyż umożliwia im dostęp do klientów chcących skorzystać z tego

rodzaju kredytów.

Z omawianego programu de facto korzystają zatem

zarówno klienci indywidualni, finansując kredyt mieszkaniowy na

preferencyjnych warunkach, jak i banki, udostępniając te kredyty na

samodzielnie określanych warunkach.

Z punktu widzenia zgodności takiego

schematu finansowania programu „Rodzina na Swoim” z art. 107 TfUE na

uwagę zasługuje, że banki uzyskują korzyść, w postaci możliwości oferowania

preferencyjnych kredytów, na mocy umowy z państwowym BGK, a zatem na

podstawie decyzji przypisywanej państwu.

Przyjąć zatem można, że

możliwość oferowania preferencyjnych kredytów przez banki stanowi pomoc,

o której mowa w art. 107 ust. 1 TfUE, gdyż: jest udzielana przez państwo,

stanowi dla banków korzyść, ma charakter selektywny i może wpływać na

wymianę handlową.

Należy przy tym odnotować, że pomoc ta może być

uznaną za zgodną z rynkiem wewnętrznym ex lege, na podstawie art. 107 ust.

2 lit. a) TfUE, jako pomoc o charakterze socjalnym, przyznawana

indywidualnym konsumentom.

Należy bowiem uwzględnić, że głównymi

beneficjentami programu „Rodzina na Swoim” są osoby fizyczne, spełniające

kryteria wskazane w ustawie, a jego celem jest ułatwienie im zakupu

mieszkania.

Program ten niewątpliwie realizuje cele socjalne.

Dokonanie

oceny, czy korzyść udzielana przy tej okazji bankom, spełnia kryteria pomocy

2

Szczegóły dotyczące zawierania umów BGK z bankami, które umożliwiają im udzielanie kredytów na

sprawie ogólnych warunków umów dotyczących dopłat do oprocentowania kredytów preferencyjnych oraz

zakresu okresowych informacji o dzielonych dopłatach (Dz. U. z 2006, Nr 221, poz. 1618 ze zm.).

3

Pełna lista banków udzielających kredyty preferencyjne zob. http://www.bgk.com.pl/23, dostęp 10 maja

2012 r.

6

TfUE, należy do kompetencji Komisji Europejskiej.

4.

Konkluzje

Projekt ustawy wymaga zaopiniowania przez Prezesa Urzędu Ochrony

Konkurencji i Konsumenta w trybie art. 12 w zw. z art. 16a ustawy z 30

publicznej.

W opinii tej Prezes oceni, czy projekt ustawy przewiduje

udzielenie pomocy publicznej i czy pomoc ta jest zgodna z rynkiem

dotyczące wszczęcia procedury notyfikacyjnej przekazującej projekt ustawy

do Komisji Europejskiej.

Szef Kancelarii Sejmu

Warszawa, 10 maja 2012 r.

BAS– WAPEiM–1120/12

Pani Ewa Kopacz

Marszałek Sejmu RP

Regulaminu Sejmu

Kwestie wspierania podmiotów prywatnych w zakresie dostępu do

unijnymi dotyczącymi pomocy państwa (art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu

Unii Europejskiej).

Projekt ustawy wymaga zaopiniowania przez Prezesa

Szef Kancelarii Sejmu


text:
Podróż do środka Ziemi

Rozdział XXX

Juliusz Verne

Zrazu nic widzieć nie mogłem; oczy moje odwykłe od światła, rażone blaskiem nagle się zamknęły.

Gdym je zdołał otworzyć, osłupiałem z zadziwienia.

– Morze! – zawołałem.

– Tak jest – odpowiedział stryj – morze Lidenbrock!

i jestem przekonany, że żaden żeglarz nie zaprzeczy mi sławy jego odkrycia i nie sprzeciwi się nazwaniu go mem imieniem.

Ogromna przestrzeń wody, niezmierzona okiem, rozlewała się przed nami z ponurym szumem tocząc swe spienione nurty, w które z wybrzeży nierównych obficie napływał delikatny piasek złocisty, zawierający mnóstwo drobnych muszelek.

W jakich mieszkały pierwsze istoty stworzenia.

Na niewielkiej pochyłości, o sto blizko sążni od brzegu, wznosiła się znaczna masa skał, dochodząca do niezmiernej wysokości, rysując posępny kontur na zachmurzonym widnokręgu.

Był to prawdziwy ocean, ale strasznie pusto i dziko wyglądający.

Cały ten widok oświecało dziwne jakieś światło, które w niczem ani do słonecznego, ani do księżycowego nie było podobne.

Blask jego migotliwy, białość jakaś przezroczysta i sucha zaniżeni, nizki stopień ciepła jakie udzielało, jasność większa niż blasku księżyca, wszystko to kazało się domniemywać pochodzenia czysto elektrycznego.

Było to coś nakształt zorzy północnej, lub jakiegoś ciągłego zjawiska kosmicznego, które oświecało tę jaskinię, zdolną na swym obszarze ocean pomieścić.

Niebo, albo raczej sklepienie zawieszone nad moją głową, wyglądało jakby zrobione z wielkiej massy chmur czyli pary ruchomej, która skutkiem zgęszczania się w pewne dni spadała na dół w postaci deszczu nawalnego.

Sądziłbym, że pod tak silnem ciśnieniem atmosfery, parowanie wody nie mogło się wywiązywać; a jednakże w skutek niepojętej dla mnie przyczyny fizycznej, w powietrzu zawisły gęste bardzo chmury.

Lecz pogoda była piękna, a na ponurem tle zachmurzonego firmamentu elektryczność wywiązywała zadziwiającą grę światła, które mogłoby rozkosz sprawić patrzącemu nań człowiekowi, gdyby go jak słońce ogrzać było zdolne.

W ogóle effekt całego tego blasku był nader smutny i melancholiczny.

Zamiast firmamentu zasianego gwiazdami, poza chmurami przeczuwałem jakieś granitowe sklepienie gniotące mnie całym, swym ciężarem; a przestrzeń ta jakkolwiek rozległa, nie wystarczyłaby zapewne na krążenie najmniejszego nawet z satelitów słońca.

Przypomniałem sobie wtedy teoryę pewnego kapitana angielskiego, który porównywał ziemię do wielkiej kuli wydrążonej, w pośrodku której utrzymywało się powietrze przezroczyste, jedynie w skutek silnego zgęszczenia, a jednocześnie dwie gwiazdy Pluton i Prozerpina, kierowały przez nią swe tajemnicze drogi.

Miałżeby on mieć słuszność?

Rzeczywiście, byliśmy zamknięci w obszernej wklęsłości, w jakiejś grocie podziemnej, której rozmiarów szerokości i długości oznaczyć nie było można, bo krańce ich gubiły się w niedoścignionej okiem przestrzeni; wysokość zaś musiała wynosić więcej jak kilka mil.

W którem miejscu sklepienie to opierało się na granitowych murach poprzecznych?

Oko tego dostrzedz nie mogło; lecz w atmosferze wisiała chmura, w wysokości mniej więcej dwóch tysięcy sążni, to jest poza atmosferą wyziewów ziemskich – a jak domyślać się trzeba, powstała zapewne ze znacznego zgęszczenia powietrza.

Wyraz „jaskinia” rzeczywiście nie określa z całą dokładnością wyobrażenia mego o tej ogromnej przestrzeni podziemnej, na której się znajdowaliśmy; ale też i trudno wymagać, aby wyrazy mowy ludzkiej wystarczały na określenie rzeczy znajdujących się we wnętrznościach globu.

Nie wiedziałem zresztą, jakim faktem geologicznym wytłomaczyć sobie istnienie podobnej wklęsłości.

Czyżby ona powstała w skutek stygnięcia kuli ziemskiej?

Znam opisy różnych jaskiń i wklęsłości przez podróżników podawane, ale żadna z nich nie miała tak ogromnych rozmiarów.

Humboldt zwiedził w Kolumbii sławną grotę Guachara, oglądał ją na przestrzeni dwóch tysięcy pięciuset stóp, i zdaje się, że dalej się ona już nie rozciągała.

Ogromna jaskinia Mamuta w Kentucky także olbrzymie posiadała rozmiary, bo samo jej sklepienie wznosiło się na pięćset stóp po nad jezioro niezgłębione, a podróżni przeszedłszy dziesięć mil, nie widzieli jeszcze jej końca.

Wszystkie te jednak osobliwości niczem były w obec naszej wklęsłości, z niebem zaciagniętem chmurami, migająca w powietrzu elektrycznością i ogromnem morzem, mieszczącem się w jej granicach.

W milczeniu rozważałem te cuda – słów mi brakło na wyrażenie mych uczuć.

Zdawało mi się.

że jestem gdzieś na dalekim jakimś planecie, Uranusie lub Neptunie, i tam patrzę na zjawiska nieznane mi, jako istocie ziemskiej natury.

Nowe wrażenia nowych nazw wymagały, a moja wyobraźnia nie dostarczała mi ich w tej chwili.

Patrzałem, myślałem i podziwiałem z pewnym rodzajem trwogi i zdumienia.

Uczucia miotające mą duszą wywołały mi na twarz dawne rumieńce; gotów byłem wyleczyć się zdziwieniem.

Rzeczywiście, nowa to zupełnie w swoim rodzaju terapeutyka: przytem i świeżość mocno zgęszczonego powietrza orzeźwiała mnie, dostarczając mym płucom większą ilość tlenu.

Każdy z łatwością zrozumie, jakiej doznawać musiałem rozkoszy wciągając w siebie solą przejęte wyziewy morskiej wody, po czterdziestu siedmiu dniach więzienia w ciasnem i ciemnem podziemiu które opuściłem bez żalu.

Stryj oswojony już z te-mi cudami, nie podziwiał ich wraz ze mną.

– Czy czujesz w sobie dość siły do odbycia przechadzki? – zapytał mnie profesor.

– Oh!

z największą przyjemnością, mój stryju.

– A więc, podaj mi rękę Axelu i chodźmy przez to kręte wybrzeże.

Z pośpiechem przyjąłem ofiarowaną mi pomoc, i puściliśmy się wzdłuż tego nowego oceanu.

Po lewej stronie, skały urwiste w tytanicznem nagromadzeniu wspaniały widok przedstawiały.

Z boków ich wpływała nieskończona liczba kaskad, z szumem toczących swe wody przezroczyste; gdzie niegdzie znowu wysoki słup pary wskazywał źródło gorące, które w dalszym swym biegu łączyło się z innemi wodami i wraz z niemi lekko szemrząc, odbywało wspólną do morza drogę.

Był tam i Hansbach, wierny towarzysz naszej podróży; tonął on spokojnie w wodach oceanu, jakby to od początku świata jedynem jego było przeznaczeniem.

– Biedny strumyczek – rzekłem – już go więcej nie ujrzymy!

– To znajdziemy za to inny – odrzekł profesor – co wreszcie na jedno wychodzi.

W odpowiedzi tej upatrywałem wyraźny brak wdzięczności dla dawnego przyjaciela.

W tej chwili nowy widok zwrócił na siebie całą moję uwagę.

Na zakręcie wysokiego przylądka, o pięćset kroków od nas, spostrzegłem las ogromnie wysoki, gęsty i rozległy.

Składał się on z drzew baldaszkowatych średniej wielkości, o czystych i ściśle geometrycznych zarysach.

Przeciąg powietrza zda się żadnego na ich liście nie wywierać wpływu; stały one nieporuszone, jakby gromada cedrów skamieniałych.

Przyśpieszyłem kroku.

Te szczególne twory wcale mi nie były znane; nie wiedziałem, czy należą one do dwustu tysięcy znanych gatunków roślin, czy też wypadało nowe dla nich naznaczyć miejsca, w nieznanej dotąd florze.

Gdyśmy szli dalej, zdziwienie moje coraz wzrastało: na każdym prawie kroku spotykałem też same co i na ziemi produkta, lecz dorastające olbrzymich rozmiarów.

– Jestto po prostu las grzybów – rzekł stryj Lidenbrock.

I rzeczywiście, uczony profesor nie mylił się bynajmniej; lecz do jakichże to rozmiarów doszły te rośliny na ciepłym i wilgotnym gruncie!

Wiedziałem, że purchawka olbrzymia (licoperdor giganteum), według twierdzenia Bulliarda, miewa ośm do dziewięciu stóp obwodu; lecz tu chodziło o grzyby białe, wysokie na trzydzieści do czterdziestu stóp, których kapelusz ma takichże samych rozmiarów średnicę.

Znajdowały się one tam tysiącami; światło nie mogło się przebić przez gęsty cień jaki sprawiały, i dla tego też w zaroślach tych ciągły zmrok panował, jakby pod szczelnie splecionym dachem afrykańskiego miasteczka.

Byłem jednak ciekawy posunąć się dalej w głąb tych zarośli, wśród których zimno było przejmujące.

Przez pół godziny może błądziliśmy po ciemku prawie, wśród nieznośnej wilgoci, i z uczuciem prawdziwej przyjemności powitałem znowu ukazujący się nam brzeg morza.

Jednakże dodać muszę, że wegetacya tej okolicy podziemnej nie ograniczała się na samych tylko grzybach.

Dalej napotkać było można wielką liczbę innych drzew z liściem wypłowiałym i martwym.

Rozeznać je nie było trudno: byłyto wszystko prawie krzewy ziemskie, tylko w rozmiarach fenomenalnych.

I tak: widłaki, wysokie piedziesiąt łokci; sygillarye olbrzymie; paprocie drzewiaste, duże jak najwyższe jodły; lepidodendrony (drzewa łuskowate) o łodydze cylindrowej widełkowatej, z długim liściem i najeżone puchem ostrym, podobnym do olbrzymich porostów wilgotnego gruntu.

– Jakież to pyszne!

zadziwiające!

wspaniałe! – wołał profesor zachwycony – to cała flora drugiej epoki świata, epoki przechodowej.

Oto masz drzewa z pierwszych wieków istnienia kuli ziemskiej, dziś przekształcone na rośliny ogrodowe!

Patrz Axelu!

podziwiaj!

żaden na świecie botanik nie znajdzie takiej, jaką my tu mamy, sposobności.

– Masz słuszność stryju.

Opatrzność widocznie chciała w tej ogromnej cieplarni zachować okazy tych roślin przedpotopowych.

– Dobrze mówisz, mój chłopcze, jestto prawdziwa cieplarnia; ale nie zbłądziłbyś także, nazywając to miejsce menażeryą.

– Menażeryą?

– Tak jest mój drogi.

Patrz na piasek po którym stąpamy, na te kości rozrzucone po ziemi…

– Kości! – zawołałem.

Tak, kości zwierząt przedpotopowych.

Rzuciłem się z zapałem na te szczątki wiekowe, utworzone z substancji mineralnej zepsuciu nie ulegającej[1].

Przerzucałem jedne po drugich te kości olbrzymie, podobne do uschniętych pni drzewa.

Tu szczęka spodnia mastodonta; tam ząb trzonowy dinotherium; tu znowu udo, które nie mogło należeć do kogo innego, jak do największego z tych zwierząt: megatherium.

Tak, bez wątpienia jestto menażerya!

boć tych kości nie naniósł tu zapewne przewrót żaden, lecz zwierzęta, do których one należą, żyły tu, mieszkały nad brzegami tego morza podziemnego, pod cieniem tych roślin drzewiastych.

Widzę tu całe szkielety, a jednak…

– A jednak? – przerwał mi stryj.

– Nie umiem sobie wytłomaczyć obecności takich czworonogich w tej granitowej jaskini.

– Dla czego?

– Bo życie zwierzęce istniało na ziemi dopiero w peryodach drugorzędnych, gdy pokład osadowy uformował się przez przybycie gruntu po ustąpieniu wód, i zastąpił rozpalone skały epoki pierwotnej.

– Tylko że mój Axelu drogi, łatwą mam na twe zarzuty odpowiedź, bo grunt na którym stoimy, jest właśnie pokładem osadowym.

– Jakto!

w takiej głębokości pod powierzchnią ziemi?

– Bez wątpienia; i ten fakt da się geologicznie wytłomaczyć.

W pewnej epoce ziemia uformowana była ze skorupy elastycznej, podległej kolejnym ruchom z góry na dół i z dołu do góry, według praw przyciągania.

Jest do prawdy podobnem, że tym sposobem grunt się obniżył i popękał, a pewna część pokładów osadowych wciągnięta została do przepaści tak nagle otwartych.

– Tak być musi.

Lecz jeśli zwierzęta przedpotopowe żyły w tych okolicach podziemnych, któż zaręczy, że w tej chwili jeszcze nie napotkamy którego z tych potworów w tym oto gęstym lesie, lub poza jedną ze skał urwistych, tak obficie tu rozproszonych?

To mówiąc, ze wstrętem i obawą obejrzałem się na wszystkie strony, lecz żadna żyjąca istota nie ukazała się na tem dzikiem wybrzeżu.

Czując się zmęczonym, usiadłem na krawędzi wyniosłego przylądka, o spód którego z szumem rozbijały się bałwany morskie.

Ztamtąd wygodnie mogłem objąć okiem całą zatokę, przez naturalne wyszczerbienie brzegu utworzoną.

W głębi, pomiędzy piramidalnemi skałami powstała niewielka przystań, w której wygodnie stanąłby na kotwicy okręt większy, lub ze dwie goeletty.

Czekałem tylko, czy cudem jakim, na pełne morze nie wysunie się statek jaki z rozpiętemi żaglami.

Marzenie moje nie długo trwało!

rozbić się ono musiało o smutną rzeczywistość: w tym świecie podziemnym, my byliśmy jedynemi istotami żyjącemi.

W chwili uciszenia się wiatru, milczenie pustyni osiadało na dzikich skałach i ponurej powierzchni oceanu.

Pragnąłem wzrokiem przebić gęsto nademną wiszące chmury, zajrzeć w ten tajemniczy, poza niemi kryjący się horyzont.

Dziwne myśli tłumnie tłoczyły się do mej wyobraźni.

Gdzie się kończy to morze?

Dokąd ono prowadzi?

Czy poznamy kiedy brzeg jego przeciwny?

Stryj mój ani wątpił o tem zapewne; ja zaś pragnąłem tego i obawiałem się zarazem.

Tak mi upłynęła cała godzina na podziwianiu tego cudnego widoku; czas było wracać do naszej groty, w której też niebawem usnąłem kołysany najdziwniejszemi wrażeniami dnia ubiegłego.

↑ Fosforan wapna.


text:
Bengel Jan Albert, ur. 24 Czerw.

1687 r. w Winnenden, w królestwie Wirtembergskiém, studjowal teologję luterańską i wkrótce przejął się zasadami pietystycznej szkoły Spenera, czytając pisma: Arndt’a, Gerharda i Franka.

Duch tej szkoły przebija się w jego tłumaczeniu na język niemiecki Nowego Test., więcej jeszcze w dziele, p. t.

Gnomon Novi Testamenti, lecz nąjwięeej w tłumaczeniu Apokalipsy (Erklärte Offenbarung Johannis, Stutgard 1740 i 1748) i w jego 60 mowach o Objawieniu Jana (Sechzig erbauliche Reden, Stutgard 1748 i 1758).

Jego dzieła chronologiczne: Ordo temporum a principio per periodos oeconomiae dwinae historicus atque proplieticus ad finem deduclus, Stutg.

1741 i 1753; Cyclus, sive de anno magno solis, lunae, stellarum consideratio, Ulm 1745, mają związek z teologicznemi: millenaryzm jest przewodnią myślą tych prac, a pochodzi on z protestanckiej szkoły XVII w.; szukając w typach Piętna św. klucza przyszłości (ob.

Coccejus), Bengel tracił czas i zdolności swoje na studjowaniu tego ulubionego tematu, i doszedł nareszcie do tego, że świat, liczący wieku 7,7777/9, zaginie w lecie 1836 r., i że natenczas zacznie się królestwo tysiącletnie.

Ale właśnie te jego rachuby zjednały mu wielki rozgłos: wielu luterańskich pietystów wierzy dotąd w jego wywody, pomimo oczywistej ich fałszywości.

Jedyny pożytek z prac jego był ten, że pilnie rozpatrując tekst Now.

Test., porównywał różne rękopisy i odmianki, i rezultaty tej pracy złożył w swoim Apparatus criticus.

Ale i tutaj ze zbytniej ostrożności bardzo nieraz jest nie krytyczny, gdy np. nie przyjmuje żadnej odmianki tekstu, któraby nie znajdowała się w wydaniach drukowanych.

Miał też ztąd pomiędzy protestantami przeciwników, jak Michaelisa, Baumgartena, Wetsteina.

Bengel um.

jako radca konsystorza i prałat alpirsbachski, w Wirtembergu 1752 r.

(Haas).


text:
406

Felicjan Faleński

Zajrzyjmy też w tę starą kuchnię,

Gdzie, niegdyś, w sposób niezbyt szparki,

Siłą przedwiecznej gospodarki,

Która już z dala pleśnią cuchnie,

W kurzu, w pajęczych matniach, w próchnie,

Trzymano malowane garnki.

Pacykowane w barwie sinej —

Jak ledwie oko ścierpi czyje —

Z wonią, co w nos stęchlizną bije;

W nich to, bez celu i przyczyny,

Trzymali starzy swe mydliny,

Godne jedynie iść w pomyje.

Czybyście, spośród nich, jeżeli

Ta przeszłość wreszcie kark już kręci,

Choćby politowaniem tknięci,

Jednego sobie wziąć nie chcieli,

Nim wszystkie w czasów tych topieli

Będą już świętej niepamięci?

No!

Choć jednego.

Cóż? — nie chcecie?

Wprawdzie wam korzyść z nich nieżyzna,

Ale mi każdy chętnie przyzna:

Że, nawet jako rzadkość, przecie

W osobliwości gabinecie

Uszłaby ta staroświecczyzna.

Nie?

— No więc wiedz, mądrości młoda:

Że, czy grzmotniecie je o ścianę,

Czy nimi od was w łeb dostanę —

Ani im ujmy to nie doda,

Ni mego łba nie będzie szkoda —

Bo — wszak są tylko malowane.

Informacje o tekśc


text:
Rozdział XIV.

Niewinni chodzą za Barankiem śpiewając, Anieli Ewangelią opowiadają, a o upadku Babilońskim powiadają.

I widziałem, a oto Baranek stał na górze Syon, a z nim sto czterdzieści i cztery tysiące, mających imię jego i imię Ojca jego napisane na czolech swoich.

2 I słyszałem głos z nieba, jako głos wiela wód i jakby głos gromu wielkiego, a głos, którym słyszał, jako cytrzystów grających na cytrach swoich.

3 A śpiewali jakoby nową pieśń przed stolicą i przed czworgiem zwierząt i starszymi: a żaden nie mógł pieśni śpiewać, jedno one sto czterdzieści cztery tysiące, którzy są kupieni z ziemie.

4 Ci są, którzy się z niewiastami nie pokalali; bo dziewicami są.

Ci chodzą za Barankiem, gdziekolwiek idzie.

Ci kupieni są z ludzi pierwiastkami Bogu i Barankowi.

5 A w uściech ich nie nalazło się kłamstwo; albowiem bez zmazy są przed stolicą Bożą.

6 I widziałem drugiego Anioła, lecącego przez pośrodek nieba, mającego Ewangelią wieczną, by ją opowiadał siedzącym na ziemi i wszelkiemu narodowi i pokoleniu i językowi i ludowi,

7 Mówiąc wielkim głosem: Bójcie się Pana i cześć mu dajcie, iż przyszła godzina sądu jego; a kłaniajcie się temu, który uczynił niebo i ziemię i morze i źródła wód.

[1]

8 A pozad szedł drugi Aniół, mówiąc: Upadła, upadła Babilonia ona wielka, która winem gniewu porubstwa swojgo napoiła wszystkie narody.

[2]

9 A trzeci Aniół szedł za nimi, mówiąc głosem wielkim: Jeźliby się kto kłaniał bestyi i obrazowi jéj i wziąłby cechę na swe czoło, albo na rękę swoję,

10 I on pić będzie z wina gniewu Bożego, które zmięszane jest z szczerem winem w kubku gniewu jego, i będzie męczon ogniem i siarką przed oczyma Aniołów świętych i przed oczyma Baranka.

11 A dym męki ich wstępować będzie na wieki wieków: ani mają odpoczynku we dnie i w nocy, którzy się kłaniali bestyi i obrazowi jéj, i jeźli kto bierze cechę imienia jéj.

12 Tu jest cierpliwość świętych, którzy chowają przykazania Boże i wiarę Jezusową.

13 I usłyszałem głos z nieba, mówiący mi: Napisz: Błogosławieni umarli, którzy w Panu umierają.

Odtąd już mówi Duch, aby odpoczęli od prac swoich; albowiem uczynki ich za nimi idą.

14 I widziałem, a oto obłok biały; a na obłoku siedzącego, podobnego Synowi człowieczemu, mającego na głowie swéj koronę złotą, a w ręce swéj sierp ostry.

15 A drugi Aniół wyszedł z kościoła, wołając głosem wielkim ku siedzącemu na obłoku: Zapuść sierp twój a żnij, gdyż przyszła godzina żęcia, ponieważ uschło żniwo ziemie.

[3]

16 I zapuścił, który siedział na obłoku, sierp swój na ziemię, i pożęta jest ziemia.

17 A drugi Aniół wyszedł z kościoła, który jest w niebie, mając i ten sierp ostry.

18 I drugi Aniół wyszedł z ołtarza, który miał moc nad ogniem, i zawołał wielkim głosem do tego, który miał sierp ostry, mówiąc: Zapuść twój sierp ostry a zbieraj grona winnice ziemie; bo dojrzałe są jagody jéj.

19 I zapuścił Aniół sierp swój ostry na ziemię i zebrał winnicę ziemie i wrzucił w kadź gniewu Bożego wielką.

20 I deptano kadź przed miastem, i wyszła krew z kadzi aż do wędzideł końskich przez tysiąc sześćset staj.

Przypisy

↑ Eccl.

12, 13.

Psal.

145, 6.

Dzie.

14, 14.

↑ Joel.

3, 13.

Matth.

13, 39.