text:
Krzyżacy.

Część piąta

I • II • III • IV • V • VI • VII

I.

I tak się stało.

W chwili, gdy Jurand zbliżył się do owych drzwi, obie ich połowy otworzyły się nagle i stanął przed niemi młodzianek z wygoloną głową, jak klerycy, ale przybrany w suknię świecką, i zapytał:

— Wyście, panie, Jurand ze Spychowa?

— Jam jest.

— Wczoraj oddałem wszystko.

Wówczas przewodnik zniżył głos i rzekł prawie szeptem:

— Aleć i pod wolą Boską — odpowiedział Jurand.

— Spieszcie się, panie — rzekł przewodnik.

— Oddadzą dziecko za mnie?

A młodzieniec podniósł brwi ze zdziwieniem:

— To wasze dziecko tu jest?

— Córka.

— Owa panna w wieży przy bramie?

A Jurand spytał jeszcze:

— Prawdali, że strzegą jej Szomberg i Markwardt?

— Patrzcie, jak moc Zakonu zwycięża złość i pychę.

— Daj tak Bóg zawsze! — odpowiedzieli obecni.

Poczem zwrócił się do Danvelda:

— Panie! — rzekł — graf Rosenheim, gdy go dzwonnik zawcześnie na kazanie dzwonieniem rozbudził, kazał mu zjeść sznur dzwonnicy od węzła do węzła: ma i ów kaznodzieja powróz na szyi — każcie mu go zjeść, nim kazania dokończy.

— Nie narzekaj, żeć pohańbiono — rzekł — bo choćbym cię psiarczykiem uczynił, lepszy psiarczyk zakonny, niż wasz rycerz!

A ośmielony błazen począł krzyczeć:

— Latem będziesz trzcinę na jeziorze kosił!

— I raki na ścierwo łowił! — zawołał inny.

Trzeci zaś dodał:

I chciał chwycić prawą dłoń starego komtura, ale ów odsunął się szybko i rzekł:

— Zdala, niewolniku, czego chcesz?

— Kto ci obiecywał? — spytał Danveld.

— W sumieniu i wierze, ty komturze!

— Na twoją cześć!

Na cześć Zakonu! — zawołał Jurand.

— Tedy córka będzie ci oddana! — odpowiedział Danveld.

Poczem zwrócił się do obcych i rzekł:

— Bóg ci zapłać, komturze!

— Poznaj rycerzy Chrystusa — rzekł Danveld.

A na to Jurand:

— Jużci z Niego wielkie miłosierdzie!

Ale żem też dziecka kęs czasu nie oglądał, pozwólcie mi dziewkę obaczyć i pobłogosławić.

To rzekłszy, kazał przybocznemu giermkowi sprowadzić Danusię, sam zaś zbliżył się do von Loewego, Rotgiera i Gotfryda, którzy, otoczywszy go, poczęli szybką i żywą rozmowę.

— Jakto?

nie tylko dziewkę, ale i tego djabelskiego psa wypuścisz, aby znów kąsał?

— Nie tak ci jeszcze będzie kąsał! — zawołał Gotfryd.

— Ba!... zapłaci okup! — odparł niedbale Danveld.

— Nie przeciwię się co do dziewki, — powtórzył Zygryd — ale na tego wilka nieraz jeszcze owieczki zakonu zapłaczą.

— A nasze słowo? — spytał, uśmiechając się Danveld.

— Inaczej mówiłeś...

Danveld wzruszył ramionami.

— Mało wam było uciechy? — spytał.

— Chcecie więcej?

— A co, łamignacie! — mówił kapitan zamkowych łuczników: — nie takby postąpili twoi pogańscy bracia z chrześciańskim naszym rycerzem!

— Krew zaś naszą toś pijał?

— A my ci za kamień chlebem...

— To nie moja córka! — rzekł trwożnym głosem.

— Bóg patrzy na twoją zdradę! — wołał Jurand.

— Na rany Zbawiciela!

na godzinę śmierci twojej, oddaj mi dziecko!

— Jeślić ją oddam — to z moim bękartem...

— Rozproszyć się!

otoczyć go! — krzyknął stary Zygfryd de Loewe.

Przypisy

W tej samej sali wieczorem, siedział za stołem stary Zygfryd de Loewe, który po wójcie Danveldzie objął tymczasem zarząd Szczytna, a obok niego brat Rotgier, rycerz de Bergow, dawny jeniec Juranda, i dwaj szlachetni młodzieńcy, nowicyusze, którzy wkrótce przywdziać mieli białe płaszcze.

Wicher zimowy wył za oknami, wstrząsał ołowiane osady okien, chwiał płomieniem pochodni, palących się w żelaznych kunach, a kiedy niekiedy wypychał z komina kłęby dymu na salę.

Między braćmi, chociaż zebrali się na naradę, panowała cisza, albowiem czekali na słowo Zygfryda, ów zaś, wsparłszy łokcie na stole i splótłszy dłonie na siwej pochylonej głowie, siedział posępny, z twarzą w cieniu i z ponuremi myślami w duszy.

— Nad czem mamy radzić? — spytał brat Rotgier.

Zygfryd podniósł głowę, popatrzał na mówiącego, i zbudziwszy się z zamyślenia, rzekł:

— Nad klęską, nad tem, co powie mistrz i kapituła, i nad tem, by z naszych uczynków nie wynikła szkoda dla Zakonu.

Poczem umilkł znów, lecz po chwili rozejrzał się naokół i poruszył nozdrzami:

— Tu czuć jeszcze krew.

— Nie, komturze — odpowiedział Rotgier — kazałem zmyć podłogę i wykadzić siarką.

Tu czuć siarkę.

A Zygfryd spojrzał dziwnym wzrokiem po obecnych i rzekł:

— Zmiłuj się, Boże, nad duszą brata Danvelda i brata Gotfryda!

Oni zaś zrozumieli, że wzywał miłosierdzia Boskiego nad temi duszami dla tego, iż po wzmiance o siarce przyszło mu na myśl piekło, więc dreszcz przebiegł im przez kości, i odrzekli wszyscy naraz:

— Amen!

amen!

amen!

Przez chwilę znów było słychać wycie wiatru i drganie osad okiennych.

— Gdzie ciało komtura i brata Gotfryda? — spytał starzec.

— W kaplicy; księża śpiewają nad nimi litanie.

— W trumnach już?

— W trumnach, jeno komtur głowę ma zakrytą, bo i czaszka i twarz zmiażdżone.

— Gdzie inne trupy i ranni?

— Trupy na śniegu, aby zesztywniały, nim porobią trumny, a ranni opatrzeni już w szpitalu.

Zygfryd splótł powtórnie dłonie nad głową.[1]

— I to jeden człowiek uczynił!...

Boże, miej w swojej pieczy zakon, gdy przyjdzie do wielkiej wojny z tem wilczem plemieniem.

Na to Rotgier podniósł wzrok w górę, jakby coś sobie przypominając i rzekł;

— Słyszałem pod Wilnem, jako wójt sambijski mówił bratu swemu, mistrzowi: „Jeśli nie uczynisz wielkiej wojny i nie wytracisz ich tak, aby i imię nie zostało, tedy biada nam i naszemu narodowi“.

— Daj Boże takową wojnę i spotkanie się z nimi! — rzekł jeden z szlachetnych nowicyuszów.

Zygfryd spojrzał na niego przeciągle, jak gdyby miał ochotę powiedzieć: „Mogłeś dziś spotkać się z jednym z nich“ — lecz widząc drobną i młodą postać nowicyusza, a może wspomniawszy, że i sam, choć sławion z odwagi, nie chciał iść na pewną zgubę, zaniechał wymówki i zapytał:

— Który z was widział Juranda?

— Ja — odrzekł de Bergow.

— Żyje?

— Żyje, leży w tej samej sieci, w którąśmy go zaplątali.

Gdy się ocknął, chcieli go knechci dobić, ale kapelan nie pozwolił.

— Dobić nie można.

Człek to znaczny między swymi i byłby krzyk okrutny — odparł Zygfryd.

— Jako więc mamy mówić i co czynić? — spytał Rotgier.

Zygfryd zamyślił się i wreszcie tak rzekł:

— Wy szlachetny grafie de Bergow, jedźcie do Malborga do mistrza.

Jęczeliście w niewoli u Juranda i jesteście gościem Zakonu, więc jako gościowi, który nie koniecznie potrzebuje mówić na stronę zakonników, tem snadniej wam uwierzą.

Mówcie przeto, coście widzieli, że Danveld, odbiwszy pogranicznym łotrzykom jakowąś dziewczynę i myśląc, że to dziewka Jurandowa, dał znać o tem Jurandowi, który też przybył do Szczytna i... co się dalej stało — sami wiecie...

— Wybaczcie, pobożny komturze — rzekł de Bergow.

— Ciężką niewolę znosiłem w Spychowie, i jako gość wasz, radbym zawsze świadczył za wami, ale dla spokoju sumienia mego powiedzcie mi: zali nie było prawdziwej Jurandówny w Szczytnie, i zali nie zdrada Danvelda doprowadziła do szału strasznego jej rodzica?

Zygfryd de Loewe zawahał się przez chwilę z odpowiedzią; w naturze jego leżała głęboka nienawiść do polskiego plemienia, leżało okrucieństwo, którem nawet Danvelda przewyższał, i drapieżność, gdy chodziło o zakon, i pycha, i chciwość, ale nie było w niej kłamstwa.

Największą też goryczą i zgryzotą życia jego było, że w ostatnich czasach sprawy zakonne przez niekarność, rozpustę i swawolę ułożyły się w ten sposób, że kłamstwo stało się jednym z najwalniejszych i nieodzownych już środków zakonnego życia.

Przeto pytanie de Bergowa poruszyło w nim tę najboleśniejszą stronę duszy i dopiero po długiej chwili milczenia rzekł:

— Danveld stoi przed Bogiem i Bóg go sądzi, a wy, grafie, jeśli was zapytają o domysły, tedy mówcie co chcecie; jeśli zasię o to, co widziały oczy wasze, tedy powiedzcie, iż nim splątaliśmy siecią wściekłego męża, widzieliście dziewięciu trupów, prócz rannych, na tej podłodze, a między nimi trupy Danvelda, brata Gotfryda, von Brachta i Huga, i dwóch szlachetnych młodzieńców...

Boże, daj im wieczny odpoczynek.

Amen!

— Amen!

Amen! — powtórzyli znów nowicyusze.

— I mówcie także, — dodał Zygfryd — że jakkolwiek Danveld chciał przyciszyć nieprzyjaciela zakonu, nikt tu jednak pierwszy miecza na Juranda nie wydobył.

— Będę mówił jeno to, co widziały oczy moje — odrzekł de Bergow.

— Przed północą zaś bądźcie w kaplicy, gdzie i my przyjdziemy modlić się za dusze zmarłych — odpowiedział Zygfryd.

I wyciągnął do niego rękę, zarazem na znak podzięki i pożegnania, albowiem pragnął do dalszej narady pozostać tylko z bratem Rotgierem, którego miłował i któremu ufał bardzo.

Jakoż po odejściu Bergowa, wyprawił również i dwóch nowicyuszów, pod pozorem, aby dopilnowali roboty trumien dla pobitych przez Juranda prostych knechtów, a gdy drzwi zamknęły się za nimi, zwrócił się szybko do Rotgiera i rzekł:

— Słuchaj, coć powiem: jedna jest tylko rada, aby żadna żywa dusza nie dowiedziała się nigdy, że prawdziwa Jurandówna była u nas.

— Nie będzie to trudno, — odrzekł Rotgier — gdyż o tem, że ona tu jest, nie wiedział nikt prócz Danvelda, Godfryda, nas dwóch i tej służki zakonnej, która jej dozoruje.

Ludzi, którzy ją przywieźli z leśnego dworca, kazał Danveld popoić i powiesić.

Byli tacy w załodze, którzy się czegoś domyślali, ale tym pomieszała w głowie ona niedojda, i sami nie wiedzą teraz, czy stała się pomyłka z naszej strony, czy też jakiś czarownik naprawdę przemienił Jurandównę.

— To dobrze — rzekł Zygfryd.

— Ja zaś myślałem, szlachetny komturze, czyby, ponieważ Danveld nie żyje, nie zwalić na niego całej winy...

— I przyznać się przed całym światem, żeśmy w czasie pokoju i układów z księciem mazowieckim porwali z jego dworu wychowankę księżny i ulubioną jej dworkę?

Nie, na Boga!

to nie może być!

Na dworze widziano nas razem z Danveldem, i wielki Szpitalnik, jego krewny, wie, iżeśmy przedsiębrali zawsze wszystko razem...

Gdy oskarżym Danvelda, zechce się mścić za jego pamięć...

— Radźmy nad tem — rzekł Rotgier.

— Radźmy i znajdźmy dobrą radę, bo inaczej biada nam!

Gdyby Jurandównę oddać, to ona sama powie, żeśmy nie od zbójów ją odebrali, jeno, że ludzie, którzy ją pochwycili, zawiedli ją wprost do Szczytna.

— Tak jest.

— I Bóg świadek, że nie tylko o odpowiedzialność mi chodzi.

Będzie się książę skarżył królowi polskiemu, i wysłańcy ich nie omieszkają krzyczeć na wszystkich dworach na nasze gwałty, na naszą zdradę, na naszą zbrodnię.

Bóg jeden wie, ile może być z tego szkody dla Zakonu.

Sam mistrz, gdyby wiedział prawdę, powinien rozkazać ukryć tę dziewkę.

— A czy i tak, gdy ona przepadnie, nie będą oskarżali nas? — zapytał Rotgier.

— Nie!

Brat Danveld był człowiekiem przebiegłym.

Czy pamiętasz, że postawił warunek Jurandowi, aby nietylko sam stawił się w Szczytnie, ale by przedtem ogłosił i do księcia napisał, iż jedzie córkę od zbójów wykupować, i wie, że nie ma jej u nas.

— Prawda, ale jakże usprawiedliwim w takim razie to, co stało się w Szczytnie?

— Powiemy, iż wiedząc, że Jurand szukał dziecka, a odjąwszy zbójom jakąś dziewkę, która nie umiała powiedzieć, kto jest, daliśmy znać Jurandowi, myśląc, że to być może jego córka, ów przybywszy, wpadł na widok tej dziewki w szaleństwo, i opętan przez złego ducha, rozlał tyle krwi niewinnej, że i niejedna potyczka więcej jej nie kosztuje.

— Zaprawdę — odrzekł Rotgier — mówi przez was rozum i doświadczenie wieku.

Złe uczynki Danvelda, choćbyśmy na niego tylko winę zwalili, zawszeby poszły na karb Zakonu, zatem na karb nas wszystkich, kapituły i samego mistrza; tak zaś wykaże się naszą niewinność, wszystko zaś spadnie na Juranda, na złość polską i związki ich z piekielnemi mocami.

— I niech nas sądzi wówczas kto chce: papież, czy cesarz rzymski!

— Tak!

Nastała chwila milczenia, poczem brat Rotgier spytał:

— Więc co uczynim z Jurandówną?

— Radźmy.

— Dajcie ją mnie.

— A Zygfryd popatrzał na niego i odpowiedział:

— Nie!

Słuchaj, młody bracie!

Gdy chodzi o Zakon, nie folgujcie mężowi, ni niewieście, ale nie folgujcie i sobie.

Danvelda dosięgła ręka Boża, bo nietylko chciał pomścić krzywdy Zakonu, ale i własnym chuciom dogodzić.

— Źle mnie sądzicie! — rzekł Rotgier.

— Nie folgujcie sobie, — przerwał mu Zygfryd — bo zniewieścieją w was ciała i dusze, i kolano tamtego twardego plemienia przyciśnie kiedyś pierś waszą tak, iż nie powstaniecie więcej.

I po raz trzeci wsparł posępną głowę na ręku, ale widocznie rozmawiał tylko z własnem sumieniem i o sobie tylko myślał, gdyż po chwili rzekł:

— I na mnie dużo ciąży krwi ludzkiej, dużo bólu, dużo łez...

I ja, gdy chodziło o Zakon i gdym widział, że samą siłą nie wskóram, nie wahałem się szukać innych dróg, ale gdy stanę przed Panem, rzeknę mu: „To czyniłem dla Zakonu, a dla siebie — ot co wybrałem!“

I to rzekłszy, rozchylił rękoma na pierniach ciemną sukienną szatę, pod którą okazała się włosiennica.

Poczem chwycił rękoma skronie, a głowę i oczy podniósł w górę i zawołał:

— Wyrzeczcie się rozkoszy i rozpusty, zatwardzijcie wasze ciała i serca, gdyż oto widzę białość orłowych piór na powietrzu i szpony orła, czerwone od krwi krzyżackiej...

Dalsze słowa przerwało mu uderzenie wichru tak straszne, że jedno okno w górze nad galeryą otworzyło się z trzaskiem, a cała sala napełniła się wyciem i poświstem zawiei, oraz płatkami śniegu.

— W imię Ojca i Syna i Ducha!

Zła to noc — rzekł stary Krzyżak.

— Noc mocy nieczystych — odrzekł Rotgier.

— A przy ciele Danvelda są księża?

— Są.

— Zeszedł bez rozgrzeszenia...

Boże, bądź mu miłościw...

I umilkli obaj, poczem Rotgier przywołał pachołków, którym rozkazał zamknąć okno i objaśnić pochodnie, a gdy poszli precz, znów zapytał:

— Co uczynicie z Jurandówną?

Weźmiecie ją ztąd do Insburka?

— Wezmę ją do Insburka i uczynię z nią to, czego dobro Zakonu wymagać będzie.

— Ja zasie co mam czynić?

— Maszli w duszy odwagę?

— Cóżem takiego uczynił, abyście mieli o tem wątpić?

— Nie wątpię, bo cię znam, a za twoje męstwo miłuję cię jak syna.

Tedy jedź na dwór księcia mazowieckiego i opowiedz mu wszystko, co się tu stało, tak, jakeśmy między sobą ułożyli.

— Mogęż się na pewną zgubę narażać?

— Jeśli twa zguba wyjdzie na chwałę Krzyża i Zakonu, to powinieneś.

Ale nie!

Nie czeka cię zguba.

Oni gościowi krzywdy nie czynią; chybaby cię kto chciał pozwać, jako uczynił młody rycerz, który nas wszystkich pozwał...

On, lub kto inny, lecz to przecie nie straszne...

— Daj to Bóg!

mogą mnie jednak chwycić i do podziemi wtrącić.

— Nie uczynią tego.

Pamiętaj, że jest list Jurandowy do księcia, a ty pojedziesz prócz tego skarżyć na Juranda.

Opowiesz wiernie, co uczynił w Szczytnie, i muszą ci uwierzyć...

Oto pierwsi daliśmy mu znać, że jest jakaś dziewka, pierwsi zaprosiliśmy go, by przybył i obaczył ją, a on przyjechał, oszalał, komtura zabił, ludzi nam powytracał.

Tak będziesz mówił, a oni cóż ci na to powiedzą?

Jużci śmierć Danvelda rozgłosi się po całem Mazowszu.

Wobec tego zaniechają skarg.

Jurandówny będą oczywiście szukali, ale skoro sam Jurand pisał, że nie u nas jest, więc nie na nas spadnie posąd.

Trzeba nadrobić odwagą i pozamykać im paszczęki, bo i co także pomyślą, że gdybyśmy byli winni, nikt z nas nie odważyłby się przyjechać.

— Prawda.

Po pogrzebie Danvelda wyruszę zaraz w drogę.

— Niech cię Bóg błogosławi, synaczku!

Gdy wszystko uczynim jak należy, tedy nietylko nie zatrzymają cię, ale się muszą wyprzeć Juranda, abyśmy zaś nie mogli rzec: Oto jak oni z nami postępują!

— I tak trzeba się skarżyć na wszystkich dworach.

— Wielki szpitalnik dopilnuje tego i dla dobra Zakonu i jako krewny Danvelda.

— Ba, ale gdyby ten djabeł spychowski wyżył i odzyskał wolność...

A Zygfryd począł patrzeć posępnie przed siebie, następnie zaś odpowiedział zwolna i dobitnie:

— Choćby odzyskał wolność, nigdy on nie wypowie jednego słowa skargi na Zakon.

Poczem jął jeszcze nauczać Rotgiera, co ma mówić i czego żądać na mazowieckim dworze.

III.

A wówczas właśnie przyszła wieść o tem, co zdarzyło się w Szczytnie.

— Jestem brat Rotgier — odpowiedział Krzyżak — i przed niedawnym czasem miałem zaszczyt pochylić się do kolan Waszej Książęcej Mości.

Lecz książę przerwał mu gniewnie:

— Nie krzyż — rzekł — bo krzyż i my całujem, jeno wasza niecnota...

A jeśli was gdzieindziej lepiej przyjmują, to dla tego, że was mniej znają.

Poczem widząc, że rycerz stropił się bardzo temi słowy, zapytał:

— Mówicie, rycerzu, — rzekła — że odbiwszy dziewczynę niedojdę, myśleliście, iż to Jurandowa córka, i dla tego wezwaliście go Szczytna?

— Tak, Miłościwa Pani — odrzekł Rotgier.

— A jakożeście mogli to myśleć, skorożeście w leśnym dworze widzieli przy mnie prawdziwą Jurandównę?

— Jakożeście mogli to myśleć?

Mów Niemcze!

Jako to być mogło?

A brat Rotgier ochłonął i rzekł:

— My, zakonnicy, nie podnosim oczu na niewiasty.

Było w leśnym dworze przy Miłościwej Księżnie dworek niemało, ale która była między niemi Jurandówna, nikt z nas nie wiedział.

— Danveld wiedział — ozwał się Mikołaj z Długolasu.

— Gadał ci z nią nawet na łowach.

Znów nastało milczenie.

— Zkąd wiedzieliście o porwaniu Jurandówny? — zapytał książę.

Na to brat Rotgier:

— Zbóje wszelako nie mogli, jako prostacy, podrobić pisma Kalebowego i pieczęci Juranda.

Któż mógł to uczynić?

— Zły duch.

I znów nikt nie umiał znaleźć odpowiedzi.

— Oto jak blask prawdy zwycięża ciemności! — rzekł Rotgier.

A książę popatrzał na niego w zdumieniu.

— Pomawiają was o chciwość, i Bóg wie, czyli nie słusznie, bo to i w tej sprawie więcej wam o zysk niż o cześć Zakonu chodzi.

— Prawda! — odrzekli chórem rycerze mazowieccy.

Ow zaś uzuchwalił się tem bardziej i wsparłszy się w boki, zapytał:

— Jest li taki, któryby podniósł tę rękawicę?

— Jam jest!

— Ktoś jest, który wyzywasz sprawiedliwość Boską?

A ów odpiął sprzążkę pod brodą, zdjął hełm, z pod którego ukazała się jasna młoda głowa, i rzekł:

— Zbyszko z Bogdańca, mąż Jurandowej córki!

— Na swoją rycerską cześć poświadczam prawdę słów jego; ktoby zaś śmiał wątpić, oto moja rękojmia.

Krzyżak, usłyszawszy to, skłonił się, poczem rzekł do Zbyszka:

— Boże daj zwycięstwo sprawiedliwości! — zawołali mazowieccy rycerze.

— Pewnyżeś, że Bóg będzie z tobą?

Zkąd wiesz, że oni chcieli Danuśkę?

Żali Jurand mówił ci co?

Bo, ot, widzisz — tu jest list Jurandowy — pismo księdza Kaleba, a jego pieczęć, i w tym liście Jurand powiada, iż wie, że to nie Krzyżacy.

Co on ci mówił?

— Mówił, że to nie Krzyżacy.

— Boże cię wspomagaj, pociesz i błogosław!

[1]V.

Bitka miała się odbyć na podwórzu zamkowem, które w koło otaczał krużganek.

Dzień był zimny, wilgotny, ale jasny; powietrze roiło się od kawek, które zamieszkiwały dachy i szczyty baszt, a które spłoszone niezwykłym ruchem, kołowały z wielkiem łopotaniem skrzydeł nad zamkiem.

Mimo chłodu, ludzie potnieli za wzruszenia, a gdy ozwała się pierwsza trąba, oznajmująca wejście zapaśników, wszystkie serca poczęły bić, jak młoty.

— Boże cię uchowaj! — zawołał żywo Zbyszko — hańbąbyś okrył mnie i siebie.

— Za Danuśkę, Zbyszku!

za Danuśkę!

Do uszu widzów doszedł tylko rozdzierający krzyk: „Jezus!...“ — poczem Rotgier odstąpił jeszcze krok i runął na wznak na ziemię.

A Zbyszko odrzekł:

— Najzawziętsi nieprzyjaciele, Danveld, Godfryd i Rotgier nie żyją — odpowiedziała księżna — a o Zygfrydzie mówią, iż sprawiedliwszy od nich, choć okrutny.

Chwalże miłosierdzie Boskie i za to.

A mówił mi także pan de Lorche, że jeśli Krzyżak legnie, to on ciało jego odwiezie, a potem wraz do Malborga pojedzie i u samego Wielkiego Mistrza o Danuśkę się upomni.

Jużci nie ośmielą się Wielkiego Mistrza nie posłuchać.

— Daj Bóg zdrowie panu de Lorche — rzekł Zbyszko — i ja z nim pojadę do Malborga.

Przypisy

[1]VI.

Tu zwrócił się do Zbyszka:

— Sami przecie przyznali, Miłościwy Panie, że Danuśkę, niby zbójom odbili i że ją mają.

— Głupstwo i bajka — powtórzył de Lorche.

Książę zaś rzekł do Zbyszka:

— A ty koniecznie chcesz też jechać?

— Ktoby wojnę bez pozwoleństwa wszczął, pod katowskimby się mieczem kajał — rzekł książę.

— Pewnie, że mnie nie odstąpi.

Albo co?

— A dla czego?

— Jakże nie!

We wszystkiem jeno nie w tem, bym poszedł precz.

Jeśli mnie wasza Miłość odpędzi, pojadę opodal, abym w razie potrzeby był pod ręką.

— Jak to, Wasza Miłość?

— Dyktował ci mi ją — rzekł — tej nocy, której do Szczytna ruszył.

No — i nie spodziewał się wrócić.

— A czemuście nie mówili nic?

— Tembardziej Jurand nie wróci...

Chybaby moc Boża!...

— I może też nam pomódz.

— Amen.

Poczem rozwinął dokument i jął go czytać.

— Wołaj mi księdza Kaleba, niech wypisze, jako się patrzy, wszystko, co tu było, a stryjcowi odczyta list proboszcz z Krześni, albo li też opat, jeśli jest w Zgorzelicach.

— Ba!... opat!...

— Jużci będzie ci smutno, dziewczyno, ale nie gorzej, niźli mnie.

— Masz-li co jeszcze powiedzieć, to mów.

— Chciałbym, wasza miłość... — odrzekł Czech — chciałbym ot!

jeszcze zapytać, jako tam mam ludziom rozpowiadać?

— Jakim ludziom?

A Czech spłonął, poczem przybladł nieco i odpowiedział:

— O nią, panie.

— Panienka nie wydała się za nikogo — odrzekł stanowczo giermek.

— Mógł jej opat rozkazać.

— Opat panienki słucha, a nie ona jago.

Czech skłonił się i odszedł nieco zły.

— Bogdaj, że wprzód owdowiejesz! — powtórzył.

— Chwała Bogu, że jej choć nogi obejmę.

— Masz, idź!

Jeśliś szelma — odrwisz, jeśliś uczciwy — usłużysz.

— Odrwię jako szelma, panie, — rzekł Sanderus — ale nie was, a usłużę poczciwie — wam.

Przypisy

Zygfryd de Loewe miał właśnie wyjeżdżać do Malborga, gdy niespodziewanie pocztowy pachołek przyniósł mu list od Rotgiera z wiadomościami z mazowieckiego dworu.

Tu począł chodzić po sali w wielkiej rozterce wewnętrznej, a wreszcie zatrzymał się przed krucyfiksem, który naprzeciw drzwi wchodowych całą niemal wysokość ściany między dwoma oknami zajmował, i przykląkłszy u jego stóp, począł mówić: „Ty mnie, Panie, oświeć, Ty mnie naucz, bo nie wiem!

Oddam Juranda i jego córkę, to się nasze postępki w całej prawdzie ukażą i ludzie nie powiedzą: Danveld-ci to uczynił, albo Zygfryd — jeno powiedzą: Krzyżacy! — i hańba na cały Zakon spaść może, a nienawiść w sercu onego księcia stanie się jeszcze większa niż dotychczas.

Nie wydam, pochowam ich albo uśmiercę, to posąd na Zakonie zostanie i przed mistrzem kłamstwem wargi pokalać muszę.

Jakoż jest lepiej, Panie, naucz mnie, oświeć!

Jeślić zemsta mnie trawi, to ją osądź wedle sprawiedliwości Swojej, ale teraz naucz mnie, oświeć, boć o Twój Zakon chodzi, a co przykażesz, to uczynię, choćby mi w podziemiu a zaś w łańcuchach przyszło czekać śmierci i wyzwolenia.“

— Przyjechali? — spytał stary rycerz.

— Tak! — odpowiedziało pacholę.

— A brat Rotgier?

— Przywieźli brata Rotgiera.

— Daj mi płaszcz.

— Brat Rotgier...

— Brat Rotgier zabit...

— Zbliżcie światło! — rzekł, odchylając kaptur.

— Tak go odesłali!

rzekł wreszcie.

Lecz zaraz potem zwrócił się do ekonoma zamku:

— I przykryć go płaszczem — rzekł Zygfryd, zakrywąjąc twarz Rotgiera — nie takim jak ten, jeno zakonnym.

Po chwili zaś dodał:

— A wieka nie przymykać.

— Gdzie jest van Krist?

— Zabit także — odpowiedział jeden z pachołków, ale musieli go pochować w Cieohanowie, bo zaczął gnić.

— To dobrze.

— Gdzie jest brat Rotgier? — zapytał.

— Nie wiem, panie!...

— Jać, dziecko, pytam; zali już w kaplicy?

— Tak jest, panie.

— Goreją świece wedle trumny.

Zygfryd zawdział płaszcz i wyszedł.

Poczem wśród ciszy kaplicznej począł wołać przyciszanym głosem:

— Synaczku!

Synaczku!

I umilkł.

Zdawało się, że czeka odpowiedzi.

— Oo!... jakiż to niemiłosierny cios!..

A mówiłaś, że tamten — prawy dzieciuch!...

Całe ramię!

całe ramię!

Tyle razy wznosiłeś je na pogan w obronie Zakonu.

A teraz odrąbał ci je polski topór...

I ot ci koniec!

Ot ci kres!

Nie błogosławił ci Chrystus, bo widać więcej mu o jedną krzywdę ludzką chodzi, niż o cały nasz zakon...

W imię Ojca i Syna i Ducha: nieprawdyś bronił, dla nieprawdy poległeś, bez rozgrzeszenia — i może dusza twoja...

Słowa urwały mu się na ustach, wargi drżeć poczęły, i w kaplicy znów uczyniło się głuche milczenie.

— Synaczku!

Synaczku!

— Chrystus miłosierny!...

Jeśliś nie potępion, daj znak: porusz ręką, albo otwórz na jedno mgnienie oczy — bo mi skowyczy serce w starych piersiach...

Daj znak, jam cię miłował — przemów!...

To rzekłszy, pochylił się do twarzy trupa:

— Gotów jesteś? — zapytał Zygfryd.

Diederich skłonił się w milczeniu.

— Kazałem, byś miał węgle w kotliku.

— Czekaj! — rzekł Zygfryd.

— A teraz leżysz w kaplicy — mruknął zcicha.

— Prowadź! — rzekł Zygfryd.

Żółte koło światła od latarni zachybotało znów na śniegu, i poszli dalej.

W grubym murze śpichlerza było wgłębienie, przy którem kilka schodów wiodło do wielkich żelaznych drzwi.

Diederich otworzył je i począł schodzić po schodach w głąb czarnej czeluści, podnosząc mocno latarnię, by oświecić komturowi drogę.

Na końcu schodów był korytarz, a w nim na prawo i na lewo nadzwyczaj nizkie furty od cel więziennych.

— Do Juranda! — rzekł Zygfryd.

— Widzisz, iże ma jedną tylko źrenicę: wykap mu ją.

A Zygfryd rzekł:

Wreszcie ozwał się znów głos Zygfryda:

— Teraz do kaplicy z powrotom, a potem do wieży.

I umilkł.

I odkrył oblicze Rotgiera; lecz nagle cofnął się.

— Śmiejesz się... — rzekł, — ale się strasznie śmiejesz...

— Daj mi czas do jutra.

A wtem usłyszał wyraźnie jakiś głos, szepcący mu do ucha:

— Wychodź z tej izby.

Jutro będzie zapóźno, i nie spełnisz tego, coś przyrzekł: wychodź z tej izby!

— Kto tam?

Nie było odpowiedzi, tylko sapanie stało się szybsze.

I cofnął się prawie do samego wyjścia.

— Kto tam? — zapytał zdławionym głosem/

— Mór na tego psa! — rzekł.

— Nauczę ja cię wyć po nocy.

— Herr Jesus!

co to jest?

— Bywaj!

bywaj!

ratunku!

KONIEC CZĘŚCI V.

Przypi


corpora: openbooks

text:
Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Ludzie miotają się, dręczą, cierpią…

Ludzie miotają się, dręczą i cierpią,

Złorzeczą ziemi, przeklinają nieba,

Aż im się siły nareszcie wyczerpią

I do smutnego poznania przychodzą,

Że nie do zwycięstw nad losem się rodzą

I ze losowi poddać się potrzeba.

-----


corpora: CEN

text:
Liderzy Grupy siedmiu najbardziej uprzemysłowionych państw świata i Rosji G8 zgodzili się na szukanie znaczących cięć w emisji gazów cieplarnianych, żeby móc stawić czoła zmianom klimatu.

Dodatkowo, zamierzają podjąć niezwłoczne i zdecydowane działania.

Kanclerz Niemiec Angela Merkel powiedziała, że G8, w ramach ONZ, będzie negocjować do końca 2009 zamianę obecnego Protokołu z Kioto.

Chociaż obecnie nie podjęto żadnych obligujących decyzji to chęć obniżenia emisji gazów cieplarnianych o 50% do 2050 roku, akcentowana przez Angelę Merkel, została zawarta we wspólnym oświadczeniu.

Zgodzono się także co do tego, że kraje rozwijające się też powinny być objęte wysiłkami zmierzającymi do tego celu.

Nasuwa się tylko pytanie, czy owa 50%-owa obniżka (do 2050r.) będzie dotyczyła poziomu emisji gazów we wspomnianym już 2009 roku.

Niezależnie od tego warto przypomnieć dla porównania, że jak podaje Wikipedia odnośnie protokołu z Kioto, "kraje, które zdecydowały się na jego ratyfikację, zobowiązały się do redukcji do 2012 roku własnych emisji o 5,2% (...) gazów powodujących efekt cieplarniany".

Punktem odniesienia do obniżek są poziomy emisji z 1990 roku.

Dodatkowo "warto (...) zauważyć, że jeżeli wziąć pod uwagę prognozowane wcześniej poziomy emisji gazów cieplarnianych, planowana jest redukcja aż o 29%".

Wydaje się, że USA również przystąpią do tych działań nawet w ramach ONZ, czemu wcześniej stawiały opór i nie chciały m.in. podpisania protokołu z Kioto.


text:
Polski Minister rolnictwa, Jerzy Pilarczyk, podpisał w sobotę po południu rozporządzenie dotyczące stosowania środków zaradczych przed rozprzestrzenianiem się w Polsce wirusa ptasiej grypy.

Rozporządzenie zakazuje przede wszystkim trzymania wszelkiego drobiu na otwartej przestrzeni, a co za tym idzie organizowania wystaw i konkursów oraz handlowania żywymi ptakami.

Nie wolno również polować na dzikie ptactwo.

Za złamanie przepisów grożą kary pieniężne.

Rozporządzenie obowiązuje od chwili jego podpisania.

Dekret jest reakcją na odnotowanie w Rumunii tej samej odmiany wirusa ptasiej grypy, która była odpowiedzialna za śmierć kilkunastu osób w południowej Azji.

Tymczasem w polskich aptekach zaczyna brakować szczepionek przeciwko zwykłej grypie.

Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że wkrótce zostanie dostarczona nowa partia importowanych szczepionek.

Szacuje się, że w ciągu dziesięciu dni do aptek trafi około 150 tysięcy szczepionek.

Następne dostawy przewidziane są na listopad.

Szczepionki są kupowane na zapas, ponieważ pojawiają się sygnały, że wirus ptasiej grypy może się zmutować z tradycyjną, ludzką odmianą.

Pozwoliło by to na przenoszenie się nowego wariantu bezpośrednio z człowieka na człowieka (dotychczas zarażenie odbywało się przez kontakt z chorym ptactwem).

Zdaniem ekspertów, szczepienie przed zwykłą grypą może złagodzić objawy ptasiej grypy.


corpora: wikisources-pl

text:
IV.

24 GRUDNIA 1898 R.

I.

Cisza...

Serca tysięcy biciem mocnem, głuchem

Przemawiają bez głosu do siebie, do świata,

Nad głowami tysięcy myśl jedna oblata

I pierś tysięcy dyszy jednym wrzącym duchem.

Cisza...

Czucie skupione, jako djament pała,

Żarzy się, jako płomień zduszony ogniska,

W tysiącach źrenic tli się, goreje, rozbłyska,

Tysiącem skier przenika i dusze i ciała.

Cisza...

Jak mocne, żywe, jak potężne głosy

Z milczących tłumów biją nawskróś niemej ciszy!

Objęły ziemię... lecą... objęły niebiosy...

Cisza...

Ziemia i niebo słucha ich...

Już słyszy!

II.

Uderzył dzwon, uderzył dzwon,

Rozpękły się zasłony;

Wśród ludu swego stanął on,

Co dał miljonom czucia ton,

Co kochał za miljony.

Zapłonął duch, rozegrzmiał spiż,

I serca drżą i dzwony...

Buchnęło płomię wzwyż a wzwyż,

Wśród ludu stanął, co niósł krzyż,

Co cierpiał za miljony.

Przeleciał błysk, przeleciał grom

Nad morzem głów wzburzonem;

Wyprorokowan naszym łzom,

Wśród ludu stanął, wrócił w dom,

Co jeden — jest miljonem.

III.

Wśród swojego stanął ludu

Nie zimnym kamieniem,

Ale żarem i płomieniem,

Ale czynem i natchnieniem,

Ale mocą cudu!

Nie milczącym głazem,

Ale głośnym dusz wyrazem,

Ale hasłem: Razem!

Razem!

Do wspólnego trudu!

Nie bezduszną bryłą,

Ale żywą życia siłą,

Arką tego, co już było,

I nadzieją cudu!

IV.

Za twojem hasłem, za twem zawołaniem

Pójdziemy wszyscy zaprzysięgłą rotą,

A gdy na drodze padniem i ustaniem,

Ty nam twej pieśni podasz czarę złotą,

Pieśni miłości nieśmiertelną czarę!

I wskrzesisz siłę życia — życia wiarę!

Pójdziemy wszyscy braterską drużyną,

Twoje się skrzydła nad nami rozwiną,

Twych orlich lotów chwyci nas potęga

I tam »sięgniemy«, kędy wzrok nie sięga.

V.

Uczyniona dziś jest wiosna,

Uczyniony maj...

Leci, leci wieść radosna,

Leci w cały kraj!

Z ust na usta, z łona w łono

Biją życia tchy...

Ziemio, bądź mi pocieszoną!

Ziemio, otrzyj łzy!

Z czarnych zmierzchów długiej nocy

Oświtł życia szlak...

Duch powraca do swej mocy,

A do gniazda ptak!

Duch powraca z życia siłą

W pierś stygnącą już...

Znowu serce będzie biło,

Żar znów buchnie z dusz!

Nie sieroty my już w domie,

Co go wichr chce zmódz...

Stanął pośród nas widomie —

Ojciec nasz i wódz!

Drgnęły serca, drgnęły dłonie

W rzewny, bratni ruch...

Jasno dźwięczy w życia dzwonie

Rozjaśniony duch!

Jasno widzą smutne oczy

Ten najdalszy kres...

Gdzie pieśń wieszcza nam proroczy

Koniec burz i łez!


text:
Betsaida, Βηθσαϊδά (z hebr.

Beth-cejda — dom rybaków), Bethsaida: 1 miasteczko (πόλις Joan 1, 45. κώμη Mar.

8, 23), na zachodnim brzegu jeziora Genezareth, w Galilei (Joan 12, 21.

Mar.

6, 45.

8, 22), niedaleko od Kafarnaum, miejsce urodzenia Apostołów śś.

Piotra, Jędrzeja i Filipa, zaszczycone kilkakrotnemi odwiedzinami Zbawiciela.

Ob. Mat.

10, 21.

Luc.

10, 13.

Już w IV wieku nie było śladu Betsaidy (S. Epiphanius, Haeres.

s. 437, ed.

Paris 1622.

S. Hieronymi, Comment. in Isai.

9, 1).

Ta Betsaida nazywała się galilejską, (Joan.

12, 21), dla odróżnienia od 2 Betsaidy w Gaulonitis (Dżaulan), leżącej na wschód Jordanu, nad północnym krańcem jeziora Genezaret.

Tetrarcha Filip Herod wyniósł ją do rzędu miast i nazwał Julias, na cześć Julji, córki Cezara Augusta (Józef Flaw.

Antiq.

Jud.

l. 18 c.

2 n. 1.

De Bello Jud.

l. 2 c.

9 n. 1.

Cf. Plinii Hist. nat.

l. 5 c.

15.

S. Hieronymi Com.

in Mat.

16).

Po ścięciu św. Jana Chrzciciela, Pan Jezus schronił się z uczniami swymi na pustynię pod tą Betsaidą i nakarmił cudownie zgłodniałą rzeszę (Mat.

14, 15.

Mar.

6, 30.

Luc.

9, 10.

Joan 6, 1).

Według niektórych komentatorów, pod Betsaidą-Julias miał Pan Jezus wzrok przywrócić ślepemu (Mar.

8, 22); według innych w Betsaidzie galilejskiej.

Dziś na miejscu Betsaidy-Julias widać tylko gruzy (u Arabów El-Tell.

Ob. Ritter Erdkunde, XV 279).

— 3 Betsaida nazywała się także sławna sadzawka w Jerozolimie (Joan.

5, 2), lecz tak ją nazywa tylko Wulgata {Bethsaida); według textu greckiego [1] nosi ona nazwę Bethesda, Βηθεσδα, co pochodzi z hebr.

Beth-hesdah (dom łaski, miejsce zdrowia).

Że własności lecznicze tej sadzawki nie pochodziły z przyczyn jakichś naturalnych, lecz ze szczególniejszej woli Bożej, pokazuje Joan.

5, 4; bo 1-o woda się poruszała w pewnych chwilach; 2-o po poruszeniu wody mógł tylko otrzymać zdrowie ten, kto wszedł pierwszy.

Bethsaida leżała przy bramie jerozolimskiej, zwanej owczą, (προβατικη πύλη, od πρόβατον — owca, trzoda).

Dawniejsi podróżopisarze mniemali, że sadzawka ta była na wschodniej stronie Jerozolimy, blizko dzisiejszej bramy św. Szczepana, gdzie dziś dół suchy (zwany Birket-Israin), przed niedawnym czasem do półowy zasypany gruzami dawnego kościoła św. Anny; nowsi zaś mieszczą Bethesdę nieco dalej na północ od Birket-Israin, gdzie dawniej stał wspomniany kościół św. Anny.

X. W. K.

↑ Według Wulgaty, wspomniany tekst (Joan.

5, 2) brzmi: Est autem Jerosolymis probatica piscina, quae cognominatur hebraice Bethsaida i t. d.

Tekst zaś grecki ma: Ἔστι δε ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐπὶ τῆ προβατῖκῆ (domyśl. πύλη, II Esdr.

3, 1) κολυμβὴθρα, ....

Βηθεσδά i t.

d.; t. j.

Jest zaś w Jerozolimie przy owczej (domyśl bramie) sadzawka....

Bethesda.


corpora: sejm

text:
Projekt

„2) odpadów powstałych w wyniku poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania kopalin ze złóż oraz ich przeróbki z obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej;

w art. 3 w ust. 1:

pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych – obiekt przeznaczony do składowania odpadów wydobywczych w formie stałej, ciekłej, w roztworze lub zawiesinie, w tym hałdy i stawy osadowe, obejmujący tamy lub inne konstrukcje służące do powstrzymywania, zatrzymywania, ograniczania lub umacniania takiego obiektu; za obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych nie uznaje się wyrobiska górniczego wypełnianego odpadami wydobywczymi w celach rekultywacyjnych i technologicznych;”,

pkt 8 otrzymuje brzmienie:

pkt 11 otrzymuje brzmienie:

„11) rekultywacja terenu – zagospodarowanie terenu, w tym oczyszczanie gruntu, na który miał wpływ obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, w taki sposób, aby przywrócić go do właściwego stanu użytkowego i przyrodniczego, ze szczególnym uwzględnieniem jakości gleby, dzikiej fauny i flory, siedlisk naturalnych, systemów słodkiej wody oraz krajobrazu;”,

pkt 14 otrzymuje brzmienie:

w art. 5:

uchyla się ust. 1,

w art. 7 ust. 5 otrzymuje brzmienie:

w art. 8 w ust. 2:

w pkt 1:

lit. a otrzymuje brzmienie:

„a) racjonalne gospodarowanie odpadami wydobywczymi w fazie projektowania działalności wydobywczej, przy wyborze metody wydobywania kopalin ze złóż i ich przeróbki oraz w fazie działalności wydobywczej,”,

lit. c otrzymuje brzmienie:

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

w art. 9:

w ust. 1:

pkt 6 otrzymuje brzmienie:

pkt 12 otrzymuje brzmienie:

pkt 15 otrzymuje brzmienie:

„15) wyniki badań wód powierzchniowych, wód podziemnych i gleby, na które może wywierać wpływ obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, w szczególności w zakresie ustalenia poziomu naturalnych stężeń substancji na danym terenie.”,

w ust. 4:

wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Charakterystyka odpadów wydobywczych, o której mowa w ust. 1 pkt 5, obejmuje informacje dotyczące działań poszukiwawczych, wydobywczych i przeróbczych, złóż przeznaczonych do eksploatacji, typu i właściwości odpadów wydobywczych oraz postępowania z nimi, w szczególności:”,

– pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) opis właściwości fizycznych i chemicznych odpadów wydobywczych, ze szczególnym uwzględnieniem ich stabilności w warunkach atmosferycznych oraz rodzaju kopaliny;”,

– pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„4a.

Posiadacz odpadów wydobywczych sporządza charakterystykę odpadów wydobywczych na podstawie informacji zgromadzonych i zweryfikowanych w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie ust. 5.”,

ust. 5 otrzymuje brzmienie:

sposób gromadzenia i weryfikacji informacji, na podstawie których sporządza się charakterystykę odpadów wydobywczych, kierując się potrzebą uzyskania odpowiedniej jakości informacji niezbędnych do sporządzenia charakterystyki odpadów wydobywczych;

szczegółowy zakres charakterystyki odpadów wydobywczych, kierując się koniecznością zapewnienia stateczności i chemicznej stabilności obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych oraz zapobiegania poważnym wypadkom.”;

„5) klasyfikację obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, wraz z uzasadnieniem, dokonaną na podstawie kryteriów klasyfikacji obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych;”;

w art. 11:

„2a.

Wniosek, o którym mowa w ust. 2, może zawierać proponowany czas, na jaki ma być wydana decyzja, o której mowa w ust. 1.

2b.

W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, właściwy organ wydaje decyzję na czas określony, o ile jest to uzasadnione rodzajem prowadzonej działalności związanej z gospodarowaniem odpadami wydobywczymi.”,

w ust. 3:

wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Decyzja zatwierdzająca program gospodarowania odpadami wydobywczymi, odpowiednio do zakresu działalności gospodarczej objętej programem, zawiera:”,

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

pkt 4 otrzymuje brzmienie:

pkt 10 otrzymuje brzmienie:

pkt 13 otrzymuje brzmienie:

pkt 15 otrzymuje brzmienie:

„15) czas, na jaki została wydana decyzja – w przypadku, o którym mowa w ust. 2a.”,

„3a.

Decyzja zatwierdzająca program gospodarowania odpadami wydobywczymi może określać:

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

art. 12 otrzymuje brzmienie:

2.

Jeżeli posiadacz odpadów wydobywczych nie przedłoży przeglądu programu gospodarowania odpadami wydobywczymi właściwy organ wzywa go, w drodze decyzji, do przedłożenia przeglądu w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji.

3.

Nieprzedłożenie przez posiadacza odpadów wydobywczych przeglądu programu gospodarowania odpadami wydobywczymi, w terminie, o którym mowa w ust. 2, skutkuje wygaśnięciem decyzji zatwierdzającej ten program.

5.

Zmian w programie gospodarowania odpadami wydobywczymi można dokonać, jeżeli właściwy organ w terminie 30 dni od dnia przedłożenia pisemnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 4, nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji.

Właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli planowane zmiany mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi lub są sprzeczne z przepisami o ochronie środowiska.

6.

W przypadku zmian, o których mowa w art. 17, lub w przypadku zmiany rodzaju składowanych odpadów wydobywczych, posiadacz odpadów wydobywczych jest obowiązany przedłożyć do zatwierdzenia nowy program gospodarowania odpadami wydobywczymi, uwzględniający w szczególności przegląd klasyfikacji obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, dokonany zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 5.”;

4.

W przypadku konieczności dokonania zmiany klasyfikacji obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych właściwy organ zobowiązuje, w drodze decyzji, posiadacza odpadów wydobywczych do przedłożenia do zatwierdzenia nowego programu gospodarowania odpadami wydobywczymi uwzględniającego zmianę tej klasyfikacji.”;

w art. 15:

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

wszczęciu postępowania;

decyzja zatwierdzająca program gospodarowania odpadami wydobywczymi.

w formie pisemnej;

ustnie do protokołu;

6.

Organ prowadzący postępowanie:

decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi.

2.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska powiadamia państwo członkowskie, na którego terytorium może oddziaływać obiekt, o którym mowa w ust. 1, o zezwoleniu na prowadzenie tego obiektu, które ma być wydane i o organie właściwym do jego wydania.

3.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w powiadomieniu, o którym mowa w ust. 2, proponuje termin na odpowiedź, czy państwo członkowskie jest zainteresowane uczestnictwem w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych.

w porozumieniu z właściwym organem przeprowadzającym to postępowanie uzgadnia z państwem członkowskim terminy etapów uczestnictwa właściwych organów oraz społeczeństwa tego państwa w tym postępowaniu;

5) wysokość gwarancji finansowej lub jej ekwiwalentu;”;

w art. 24:

ust. 1 otrzymuje brzmienie:

ust. 3 otrzymuje brzmienie:

w art. 27:

ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„7.

Na wniosek posiadacza odpadów prowadzącego obiekt unieszkodliwienia odpadów wydobywczych, w decyzji zatwierdzającej program gospodarowania odpadami wydobywczymi, właściwy organ może odstąpić od obowiązku prowadzenia pomiaru poziomu i składu wód podziemnych, jeżeli z załączonej do wniosku dokumentacji hydrogeologicznej, w szczególności z zawartych w niej zaleceń, wynika brak konieczności monitoringu wód podziemnych.

w art. 29:

ust. 3 otrzymuje brzmienie:

uchyla się ust. 4,

dodaje się ust. 5 – 7 w brzmieniu:

1) określona w programie gospodarowania odpadami wydobywczymi pojemność obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych została zapełniona lub

2) obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub jego część nie jest prowadzony zgodnie z art. 24 i jego dalsza eksploatacja stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.

7.

Wojewódzki inspektor ochrony środowiska informuje właściwy organ o stwierdzeniu potrzeby zamknięcia obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub jego części i o wskazanym w zarządzeniu pokontrolnym terminie wystąpienia z wnioskiem o jego zamknięcie.”;

w art. 31:

w przypadku stwierdzenia zwiększenia oddziaływania obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych na środowisko – nie częściej niż raz na 6 miesięcy.”,

„Czynności te powinny być wykonywane z uwzględnieniem charakteru i czasu trwania zagrożenia.”,

uchyla się ust. 7;

w art. 33:

ust. 3 otrzymuje brzmienie:

w art. 39 ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:

w art. 41:

ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:

„3.

Minister właściwy do spraw środowiska jest organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do marszałka województwa w sprawach, o których mowa w art. 4 ust. 5, art. 11 ust. 2 i 5, art. 12 ust. 2 i 5, art. 12a ust.

4, art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2, art. 20, art. 21 ust. 2, art. 29 ust.

1, art. 32 ust. 5 oraz art. 33 ust. 3.

art. 43 otrzymuje brzmienie:

2.

Informacje, o których mowa w ust. 1, obejmują okres od dnia 1 maja poprzedniego roku kalendarzowego do dnia 30 kwietnia bieżącego roku kalendarzowego i zawierają:

2) lokalizację obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych;

4) dzień zajścia zdarzenia.”;

lit. b otrzymuje brzmienie:

lit. f otrzymuje brzmienie:

w załączniku nr 2 do ustawy pkt 1 otrzymuje brzmienie:

w art. 3 w pkt 38 lit. d otrzymuje brzmienie:

„d) wody odciekowe ze składowisk odpadów oraz obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, w których są składowane odpady wydobywcze niebezpieczne oraz odpady wydobywcze inne niż niebezpieczne i obojętne, miejsc magazynowania odpadów, wykorzystane solanki, wody lecznicze i termalne,”;

art. 377a otrzymuje brzmienie:

„Art. 377a.

Minister właściwy do spraw środowiska jest organem wyższego stopnia w stosunku do marszałka województwa w sprawach, o których mowa w art. 95 ust. 1, art. 378 ust. 2a i 2aa, art. 434, art. 435 ust. 3 i 6 oraz art. 441 ust. 1 i 4.”;

w art. 378:

po ust. 2a dodaje się ust. 2aa w brzmieniu:

„2aa.

Organem ochrony środowiska właściwym w sprawie:

pozwolenia zintegrowanego dla odpadów, o których mowa w pkt 1

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4.

Zadania samorządu województwa, o których mowa w ust. 2a i 2aa, art. 91 ust. 1, 3, 3a i 5, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 2, art. 95 ust. 1, art. 96, art. 119 ust. 2, art. 135 ust. 2, art. 162 ust. 3, 6 i 7, art. 426 ust. 2 i 5, art. 428 ust. 1, art. 430 ust. 2, art. 434, art. 435 ust. 3, 5 i 6, art. 437 ust. 1, 2, 4 i 8 oraz art. 441 ust. 1, 2 i 4, są zadaniami z zakresu administracji rządowej.”.

w rozdziale 7 przed art. 50 dodaje się art. 49b w brzmieniu:

„Art. 49b.

Odpady składuje się:

1) na składowisku odpadów;

3) w obiekcie unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, w rozumieniu ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych.”.

3.

Organy właściwe na podstawie dotychczasowych przepisów w sprawach, o których mowa w ust. 1, przekażą organom, które stały się właściwe w tych sprawach na podstawie niniejszej ustawy akta spraw:

1) w toczących się postępowaniach administracyjnych – niezwłocznie po dniu wejścia w życie ustawy;

w 2012 r. – na dotychczasowych zasadach;

w 2013 r. – za okres od stycznia 2012 r. do 30 kwietnia 2013


text:
Baltus Jan Franciszek, ur. w Metz 1667 r, jezuita, um.

jako bibljotekarz w Reims 1743, przeciw Souverain'owi (Platonisme dévoilée, ou Essai touchant le Verbe platonicien, Cologne 1700) napisał obronę Ojców św., obwinionych o platonizm: Défense des SS.

Pères accusez de Platonisme (Paris 1711, 2e wyd.

w Lyon 1838, p. t.

„Pureté du christianisme, ou le christianisme n'a rien emprunté à la philosophie païenne”).

W piśmie Jugement des SS.

Pères sur la morale de la philos.

paï.

(Strasb.

1719, 2e wyd.

p. t.

„Parallèle de la philos.

chrét. et de celle de payens.” ibid.

1732) wykazuje, jakie stanowisko zajmowali ojcowie Kościoła, względem moralistów pogańskich.

Prócz tego, napisał apologję chrystjanizmu, opartą na proroctwach St.

i Now.

Testamentu (La religion chret.

prouvée par l'accomplissement des prophéties, Paris 1728, 1 v.) i obronę proroctw, (Défense de prophéties de la religion chret.

Par.

1747 3 t.) przeciw Grotiusowi i R. Simon'owi.

Bezimiennie napisał przeciwko Fontenelowi, na jego historję wyroczni, Réponse à l'histoire des oracles de M. Fontenelle, Strasb.

1707.


text:
Calendarii fratres.

Bractwo to składało się ze świeckich i duchownych osób, zgromadzało się w domach brackich zwanych kalandami (Caland, Calandshof), nie koniecznie 1 dnia każdego miesiąca (calendae), jakby wnosić było można z nazwy bractwa, lecz tylko 2 lub 4 razy w rok.

Najdawniejsza wiadomość o tém bractwie datuje z 1226 i tyczy kalandy w Ottbergu.

Celem bractwa było utrzymanie chrześcjańskiego obyczaju i przyjaźni pomiędzy braćmi i kassy wspólnej na uroczysty pogrzeb i modlitwy za zmarłych.

Przełożony bractwa nazywał się dziekanem, niekiedy proboszczem, rzadziej provisor generalis, Kalandy kwitnęły szczególnie w Niemczech północnych, opatrzone bogatemi fundacjami i przywilejami.

W niektórych miastach bracia dzielili się na dwie kalandy: większą, szlachecką, i na mniejszą, plebejuszowską.

Na zebraniach odbywały się wspólne uczty, które zczasem wyrodziły się w nadużycia.

Ztąd przysłowie u Niemców: kalendować cały tydzień.

Nadużycia sprowadziły upadek, a za reformacji zupełne zniesienie tych bractw, których majątek na skarb publiczny pozabierano.

Cf. Feller, Oratio de fr. calendariis, Lpz.

1691; Blumberg, Ueber die C., Chemn.

1721; Ledebur w 4 t.

Märkische Forschungen, Berl.

1850.

N.


text:
Bóg wie kto

Eliza Orzeszkowa

Tygodnik Mód i Powieści Pismo illustrowane dla kobiet R.

51, 1909, no 1-5, Warszawa, 1909

ELIZA ORZESZKOWA.

BÓG WIE KTO.

(rok 1863.)

...

A teraz, opowiem z dziejów wiosny owej historyjkę śmieszną.

Jakto, — dziwisz się, — pośród tragedyi takiej — śmiech?

O, moja droga, życie jest zlepem gliny i marmuru, uplotem sznurów pereł i sznurów korali.

Wszystko bywa i bywa razem, w jednym momencie czasu, — w jednem sercu ludzkiem.

∗

Dziewięć nas wszystkich było i miały widok ciekawy, a śmiem powiedzieć — i ładny, ktoby nas dnia owego, w tym pokoju i naokoło stołu tego widział.

Przyjeżdżajcie!

przyjeżdżajcie!

Stefuniu, Oktuniu, Klemuniu, Maryniu, Wincusiu, Tosiu, przyjeżdżajcie!

przyjeżdżajcie i zabierajcie się do szycia!

A może i pani hrabina przyjechać i szyć, szyć, szyć z nami zechce?

Naturalnie! — odpowiada — z chęcią wielką, z radością!

I śliczną Inkę, pani Teresy ubogiej, ale tak zacnej córkę, zaprosić trzeba?

A jakże!

naturalnie!

czemużby nie?

Dość, że wówczas, kiedy zaśmiałam się, wszyscy się śmieli, kiedy zapłakałam, wszyscy przybiegali pytać: Czego?

czego?

kiedy oddalałam się, wszyscy wołali: nie odchodź!

a kiedy zawołałam: przybywajcie!

wszyscy przylatywali.

Przez całe przedpołudnie — powóz za powozem, powozik za powozikiem — przed ganek domu zajeżdżają.

— Jak łan kwiatów! — poetyzować zaczynam.

— Jak maki, z bławatkami zmieszane! — rumieniąc się i zcicha poetyzowanie kontynuuje Stefunia.

Mężatką już jest od lat kilku i panią dużego, bogatego domu, a nic jeszcze nie zdołało, choćby o pół tonu, podnieść skali jej nieśmiałego głosu, ani od częstych rumieńców ochronić twarzy — białej wśród bardzo czarnych włosów.

— Nie jak maki, ani żadne inne kwiaty, ale — jak wielki trzykolorowy sztandar wyglądać będą!

Zrazu duży był gwarek głosów.

Oglądanie materyi, chwalenie, ganienie, narady, zwrócone do mnie zapytania.

— Ile ich uszyć mamy?

Krótko, lecz z dumą odpowiadam.

— Sto.

Aż krzyknęły.

— Tak wiele!

— Daleko więcej trzeba.

Części tylko podjęłam się za siebie i za was.

— A no, dobrze!

Zrobi się!

Szkoda nawet, że nie więcej.

Zawiniemy się i dzień, dwa, trzy...

— Tydzień, dwa! — reflektuje Klemunia.

— Niech sobie i tydzień albo dwa!

Kamieniem zasiądziemy i będziemy szyć, szyć, szyć...

Zaczynajmy tedy!

Dobrze, ale, nim szycie rozpocząć, skroić wprzód trzeba.

Według formy — tej oto!

Która najlepiej kroić umie?

Wincusia umie!

Oto nożyce, prawdziwie krawieckie, doskonałe!

— Dużo go jest, więc choćbym go trochę i napsuła...

Ale baranków, wiecie co, że baranków zdaje się... mało...

Westchnienia trwożne.

Wincusia tonem żałosnym:

— Boję się!

niech kto inny...

Ba!

łatwo powiedzieć!

ale kto?...

— Może pani hrabina umie?

— Jak żyję, nie kroiłam nic!

— Oktuniu!

może ty...

Amazonka, igłą z nicią przez kaszmir przewlekając i z głowy jasnozłotej z nad roboty nie podnosząc, głośno na cały pokój, na nutę słynnej wówczas aryi: „Rachelo, kiedy Pan, w dobroci niepojęty“ — zaśpiewała i zatrelowała.

— Nie u-miem — nie u-miem — dajcieee mi — święęę-ty — poooo-kój!

— Jezus Marya!

Co ty wygadujesz, Marylko!

— Bóg wie, co pleciesz!

— Nie znasz się!

— Nieszczęście przepowiadasz...

— Tu żartów niema!

To byłoby nieszczęście!...

— O nowem sprowadzaniu ani myśleć!...

— Gdzież tam!

czasu już niema...

Ręce błagalnie złożyła i głosikiem cienkim zawołała:

— Pani Czernickiej tu poproś.

Powiedz, że prosimy bardzo żeby przyszła!

— Czernisi!

Czernisi na ratunek zawołać!

— Czernisiu, ratuj!

Oto baranki!...

Sto konfederatek uszyć!

Zmiłuj się, zrób tak, aby wystarczyło!

Popatrz, pomiarkuj, wymierz, skrój!

Patrzała, miarkowała, na wszystkie strony baranki obracała, milcząc.

Zły znak, że milczy.

Żaden grek w obraz Pytyi trwożniejszego wzroku nie wlepiał, niż nasz był w tej chwili.

— Cóż?

Jak pani Czernicka o tem myśli?

— Co myślisz, Czernisiu?

A ona z zastanowieniem i tonem uroczystym odpowiada.

— O nożyczki proszę...

— Są!

są.

Oto są!

Moja Czernisiu, moja złota, miarkuj, rozmiarkuj!

Ciężar nam wszystkim z piersi spadł.

Już kiedy Czernisia czemś się zajmie i o coś się postara...

„O młodości...

Śnie na kwiatach,

Śnie mój złoty...“

Czemże są kwiaty młodości?

marzeniem, co więdnie w jesieni.

Czem jej złoto?

Nadzieją, co w ogniu życia topione, po drogach jego z serca wycieka.

W ciszy różowego pokoju o jaskrawości trzech kolorów, na wszystkie strony rozrzuconych, rozległ się przyciszony, z głębokiem, piersiowem brzmieniem, głos kobiecy, który mówić zaczął:

„O, matko Polko, gdy u syna twego

Dawne Polaków duma i szlachetność.“

Z robotą i rękoma na kolana opuszczonemi, z bladem czołem, naprzód nieco podanem, Klemunia Boniecka mówiła wiersz, wszystkim nam dobrze znany, przez wszystkie prawie na pamięć umiany.

Nie deklamowała, — mówiła.

Mówiła powoli, zcicha, spokojnie:

„Wcześnie mu ręce okręcaj łańcuchem,

By przed katowskim nie zbladnął obuchem,

Ani się spłonił na widok powroza.“

„Zwyciężonemu za pomnik grobowy

Zostaną suche drewna szubienicy,

Za całą sławę krótki płacz kobiecy,

I długie, nocne rodaków rozmowy...“

U szyi jej, na czarnym staniku połyskiwała ramka stalowa, obejmująca portret Kościuszki.

— Moj Stasik maleńki...

Wtem — u bocznego stolika zagrzmiało, runęło; jakby się trąba nad gruzami zburzonego Jeruzalemu rozległa.

To Czernisia nos utarła.

A potem, przez chwilę jeszcze, wielką chustą łzy, po twarzy ciekące, ocierała.

Gwar powstał, panowie weszli i śpiewaczkę otoczyli, prosząc, aby jeszcze co zaśpiewała.

Więc nastąpiły „Les adieux“ Szuberta i „Bywaj, dziewczę, zdrowe, Oj[czy]zna mię woła“.

A czas uciekał.

— Oktuniu, dość śpiewania!

szyć trzeba!

Oktunia ani na mgnienie oka szyć nie przestając, pełnym głosem, na nutę „Rachelo, kiedy Pan“ śpiewa:

— Niech dają nam święęę — ty — poooo — kój!

Wtem, turkot kół na dziedzińcu.

Ktoś przyjechał.

Tosia zarumieniła się, Ince igła z palców wypadła.

— Może wesoły Oleś! — żartujemy z pierwszej.

— Może p. Gustaw! — drażnimy się z drugą.

— Pójdę, dowiem się kto przyjechał.

— Owszem prosimy.

— Wybiega i rychło, z greckim noskiem, na kwintę spuszczonym, powraca.

— Pan Burakiewicz przyjechał — mówi.

— Memento mori!

— Jak w klasztorze, gdy na Silentium zadzwonią...

— Jak u kamedułów, — szepnęła Stefunia.

— Dla czego nie rozmawiamy?

— Rozmawiajmyż!

— Przeczytajmy cokolwiek!

— Niech kto głośno poczyta!

Więc słuchając pieśni słynnego francuza, cudnej pieśni, z wężowej gardzieli płynącej, szyłyśmy, szyły, szyły, czasem łzę rozrzewnienia z rzęsy ocierając, czasem twarze z nad roboty podnosząc i porozumiewawczo zamieniając się zachwyconemi, rajskiemi uśmiechy.

— Zabrakło!

— Jezus Marya!

Krzyknęłyśmy wszystkie i, zerwawszy się na równe nogi, otoczyłyśmy Czernisię, z której wyszło to słowo fatalne.

Z długiemi, cienkiemi ramionami, wzdłuż figury długiej i cienkiej opuszczonemi, stała Czernisia zasmucona, zmięszana, a my, oniemiałe zrazu z konsternacyi, załamywałyśmy ręce, lub z desperacyą niosłyśmy je ku głowom.

Więc tedy zabrakło!

— Do ilu zabrakło?

— Wykroiłam siedemdziesiąt ośm... już przy końcu coraz węższe, węższe paski kroiłam... ale panie Boże ratuj!... więcej nie wyszło.

Do dwudziestu dwóch zabrakło!

Chyba do panów pobiedz i prosić, błagać, aby coprędzej do miasta posłali do tego dalekiego...

Ba!

czasu za mało... za mało... i jak tam jeszcze sprawi się ten posłaniec...

Niech która z nas sama pojedzie!

Bieda!

gorzka nawet bieda!

Takiej drobnostki nawet nie módz porządnie zrobić!

Wstyd!

Wiemy, że winy w tem naszej niema, jednak wstydzimy się czegoś... może złośliwe żarty męzkie z roboty niewieściej przeczuwając.

— Proszę pań, przez przedpokoj teraz przechodziłam i futro pana Burakiewicza widziałam...

Takie śliczne baranki!

Siwe takie, delikatne, od tych delikatniejsze... śliczne!

— I całe takie futro barankowe ma? — głosami osłabłemi zapytujemy.

To prawda!

Żeby choć zobaczyć!

Pójdźmy zobaczyć!

Wniosek uczyniony jest przez Wincusię, która z wielkiemi nożycami w ręku nad stosem pokrojonych kaszmirów stoi, wszystkiemi swemi stalowemi szpilkami, broszkami, klamrami, błyska i wygląda bardzo energicznie.

— Pójdźmy zobaczyć!

pójdźmy!

Zbitą gromadką skupiłyśmy się w przedpokoju dokoła wieszadeł, na których, — o Boże miłosierny! — futro pana Burakiewicza z baranków siwych... takie śliczne...

Ciche wykrzyki i głośne westchnienia.

Żeby to którego ze znajomych panów własność była!

Możebyśmy wyprosiły, wypłakały... na klęczki choćby paść...

A tak, nieznajomy jegomość, Bóg wie kto... skąpiec też pewnie, ani myśleć o proszeniu...

Myśmy wprawdzie wszystkie a wszystkie swoje suknie i inne ubiory jedwabne oddały... ale to co innego... kobietyśmy!

A panów wogole o cokolwiek prosić, to probować kamienie gryźć... zwłaszcza jeszcze takiego...

Bóg wie kogo!

— Jabym jedną połę ucięła — i już!

Skamieniałyśmy, zamarłyśmy z przerażenia, którem propozycya ta nas przejęła, ale potem wskrzesłyśmy i poczęły zamieniać z sobą słowa cichutkie, szybkie, spojrzenia porozumiewawcze, palące...

Aż przyszła sekunda, tak, na zegarze czasu zadzwoniła sekunda (jeżeli wogóle zegar jakikolwiek sekundy wydzwania), w której, kilka ust jednogłośnie i z determinacyą jak śmierć stanowczą wyszeptało.

— Wincusiu odkroj połę!

Do Czernickiej się zwróciła.

Sztuka byłaby u cudzego futra połę uciąć — porządnie!

Więc też Czernisia obu rękoma za głowę się schwyciła.

— Święty Boże, święty mocny!

Jabym cudze futro... i jeszcze u takiego...

Onby mię potem, spotkawszy, wyłajał, albo i wybił...

I paniom też nie radzę.

— Tylko, że rzeczywiście potrzebne, nie dla kogoś jednego, ale dla szczęśliwości publicznej potrzebne...

Otóż to!

Dla szczęśliwości publicznej!

W tem rzecz!

I jej samej, Czernisi, mimo protestu, oczy na futro p. Burakiewicza patrzą, jak czarne żużełki błyszczą.

A Wincusia z nożycami nad rozłożonem futrem, jak dziób głodnego ptaka rozwartemi, rozpaczliwie woła.

Więc Wincusia mruganiem naszem ku niej i gestami zachęcającemi na duchu wzmocniona, na odwadze do szczytu najwyższego wzbiła, mocno stopami oparła się o ziemię, ramieniem, w nożyce zbrojnem, dziwny jakiś gest wykonała i — czach, czach, czach!...

Od dołu aż do pasa, cała jedna poła pięknego futra oderznięta, z wierzchem z watą, podszewką, ze wszystkiem, co do niej należało.

I tylko, gdy futro na wieszadło powróciło, strzępy podszewki i kawałki waty z otwartej jego rany żałośnie się ku dołowi zwieszały...

— A jednakowoż nie wystarczy!

Ochłonęłyśmy z żalu.

Ośm na sto — odsetek nieduży.

Niech już tam!

cóż robić?

Nie pójdziemy przecie drugiej poły p. Burakiewiczowi ucinać!

Wtem, na drugim końcu domu, kędyś w okolicach przedpokoju, jakieś niewyraźne stuknięcie, chody, i nagle głosy męzkie podniesione, bieganie, krzyki...

Trzeba iść, wszystko wyznać, pana Burakiewicza przeprosić, ile kompensaty pieniężnej żądać będzie, zapytać.

— Chodźmy!

— Chodźmy!

Więc naprzód winowajczynie, potem, przez solidarność koleżeńską, te które w przestępstwie czynnego udziału nie przyjmowały, za niemi Czernisia, zatroskana ale i z zaciekawieniem w czarnych oczkach, a na ostatku Marylka — kusicielka, jak kot przestraszony, pod ścianami cichutko się prześlizgująca.

W drodze zaskoczyło nas pytanie: która do p. Burakiewicza pierwsza przemówi?

Cóż?

Gospodyni domu naturalnie...

O, ciężka minuto pokuty i umartwienia.

Ale niema co!

Mają racyę!

Mnie wypada pierwszej głos zabrać przed tym jegomością nieznajomym, wielkim jakimś — Bóg wie kim!

— Ja z pomocą ci przyjdę!

A ja za sobą słyszę głosy innych.

— I płaciły...

Staję, dygam, rękę ku p. Burakiewiczowi wyciągam.

W tejże chwili gospodarz domu, wypadkiem zaszłym bardzo rozgniewany i wtargnięciem naszem aż do osłupienia zadziwiony, ulega jednak przyzwyczajeniu, rzec można, nałogowi towarzyskiemu i aktu prezentacyi dokonywa.

— P. Burakiewicz — moja żona...

— Przyszłyśmy przeprosić pana... bardzo, bardzo pana przepraszamy... bo to my... to jest, głównie ja, właściwie ja...

— Ja... my... zrobiłyśmy to... ucięłyśmy tę połę...

— Cóż to?

panie dobrodziejki żarty jakieś ze mnie, kpinki, drwinki... niech dyabli porwą...

Na widok tak rozsrożonego nieprzyjaciela, mnie głos zupełnie posłuszeństwa odmawia, ale wysuwa się z za mnie Wincusia i głośno, rezolutnie rzecz przekładać zaczyna.

— Bardzo, bardzo przepraszamy! — rozlega się za mówiącą, na różne tony chór niewieścich postaci w najgrzeczniejszych pod słońcem dygach ku ziemi przysiada.

Teraz ja znowu występuję.

— Niech pan będzie łaskaw powie, ile to futro... ile mamy panu zwrócić... na odkupienie zepsutego futra... my najchętniej... zaraz...

I znowu dziewięć dygów, z towarzyszeniem chóru.

— Bardzo pana przepraszamy i niech pan będzie łaskaw powie — ile za to zepsute futro...

Na twarz jego, jakby nagle pobladłą nieco, wybijać się poczęła pilna uwaga zrazu, potem radość... jakaś rozrzewniona, promienna radość.

— Tedy panie dobrodziejki w takim celu moje futerko pokiereszowały!

Na czapeczki dla tych... co tam idą... za... za ojczyznę...

Niech mię dyabli wezmą, jeżeli nie jestem kontent, wdzięczen...

— Bo to, panie dobrodziejki moje, stary jestem i sam już nie mogę... a syna nie mam... i obcy tu osiadłem, nikomu nieznajomy... tedy nikt mnie nie ufa, nikt odemnie niczego nie żąda... a ja z serca i duszy radbym... czemkolwiek, radbym przyczynić się... służyć...

— A może... — zaczął, — może więcej potrzeba... może jeszcze uciąć?...

Ażeśmy się zatrzęsły od zdziwienia i od — tajonej radości.

Lecz nie wypada tak odrazu propozycyi zdumiewającej przyjmować!

Więceśmy chórem i pojedyńczemi głosami wołały:

— Dziękujemy!

dziękujemy bardzo panu!

Pan bardzo dobry!

ale nie możemy nadużywać...

I bez tego nie wiemy, ile za taką szkodę...

— Co tam: ile jakie tam: ile?

To ja paniom dobrodziejkom wieczną wdzięczność... niech mię dyabli porwą, jeżeli kłamię, że wieczną wdzięczność... i jeżeli więcej potrzeba... jeżeli, wogólności mówiąc, czegokolwiek potrzeba...

Tu, na czoło orszaku wysunęła się z pomiędzy towarzyszek Oktunia i w amazonce swej zgrabna, śmiała, a na twarzy tak wyglądająca, jakby wnet z uniesieniem: „Rachelo, kiedy Pan“ zaśpiewać miała, rzekła:

— Jeżeli prawdę wyznać mamy, to nam jeszcze do dziesięciu... oszycia barankowego brakuje...

— Brakuje! — wykrzyknął, — a co?

Przeczuła dusza moja, że jeszcze brakuje...

Zerwał z wieszadeł smutne ruiny futra swego i nam je podawał, to jednej, to drugiej wprost w ręce wciskał.

— Proszę, proszę!

Niech te szelmy barany szczęścia tego dostąpią... zaszczytu tego... i ja razem z niemi...

— Czy podobna?

Ależ niepodobna!

Jakże pan bez futra pojedzie!

Dziś tak chłodno!

I nam aż tyle niepotrzeba!

— Niepotrzeba aż tyle!

No to drugą połę tylko... do dziesięciu czapeczek drugą połę...

Pewno jak raz wystarczy...

W ręku Wincusi dziwnie jakoś w porę nożyce błysnęły i zadzwoniły.

— Ot i nożyczki są! — p. Burakiewicz zawołał; — dzięki Bogu, są nożyczki... za pozwoleniem pani dobrodziejki...

— Niech sąsiad będzie łaskaw tak zaraz nie odjeżdża...

Może obiad zjemy razem...

Konie do stajni niech odejdą...

Nie przez grzeczność, nie przez zwyczajną grzeczność po raz pierwszy do domu swego p. Burakiewicza, jako gościa, zapraszał.

W głosie jego czuć było wzruszenie.

A p. Burakiewicza zaprosiny te i ich serdeczność — rzecz dziwna! — nie ucieszyły, lecz zadziwiwszy zrazu, rozlały po nim owszem zasmucenie czy zamyślenie.

Ciszej nieco niż mówił zwykle, odpowiedział:

Ale czerwonemi rękoma machać począł.

— Ej nie!

Ej nie!

Z duszy, z serca dziękuję, ale nie!

Odwykłem... nie przywykłem... dyabłami jak parobek sadzę... w samotności mnie najlepiej... ogródek swój pielęgnuję... drzewka to moje dzieci... dumki smutne, moi goście.

Żegnam państwa dobrodziejstwa, żegnam, dziękuję!

I szedł ku wyjściu w swojem dziwnem figarze, z żałosną frendzlą.

Ale my znowu tak bez niczego rozstać się z nim nie mogłyśmy i przy drzwiach go dopadłszy, — Boże drogi! — czegośmy mu nie nagadały!

jakiemiśmy go miłemi, serdecznemi słowy nie osypały!

Zdaje się, ze hrabina parę razy pieszczotliwie go po ramieniu pogłaskała..

Zdaje się nawet, — choć tego nie zupełnie pewna jestem, — że czerwone policzki jego, srebrnawą kądzielą otoczone, od Oktuni, Wincusi i odemnie dostały trzy całusy...

KONIEC.

Przypisy

↑ Brak części tekstu.

Tekst (zaznaczony kolorem szarym) uzupełniono na podstawie PBI.

(c d.

n.)

2)

— O nożyczki proszę...

„Wcześnie mu ręce okręcaj łańcuchem,

Wystąpił problem z korektą tej strony.

długą, czarną kresą przerzynając, rozważnie, uroczyście.

(d. c.

n.)

3)

(d. c.

n.)

4)

(d.

n.)

5)


text:
Prokurator Alicja Horn

Rozdział 15

Tadeusz Dołęga-Mostowicz

Rozdział 15

Profesor Karol Brunicki położył słuchawkę i powiedział:

- Będzie tu za kilka minut.

Doktor Kunoki mruknął coś w odpowiedzi, nie odrywając oczu od czytanej książki.

- Czy temperatura w siódmym pokoju nie spadła?

- Trzydzieści osiem i sześć.

- Więc jednak.

Mam wrażenie, że zastrzyk był zbyt silny.

Doktor Kunoki odłożył książkę i spojrzał z uśmiechem na Brunickiego.

- Pan dziś jest zdenerwowany - powiedział łagodnie.

- Może.

- Pan lubi bardzo pana Winklera?

Ponieważ profesor nie odpowiedział, Japończyk dodał:

- Nie dziwię się.

W tym człowieku jest wprost imponująca siła witalna.

- Myli się doktor - ja go nie lubię.

Ja... nie potrzebuję jego emanacji witalnych.

Zresztą, to jest zbyt skomplikowane.

Kunoki dyskretnie zamilkł.

Lecz Brunicki sam odezwał się po chwili:

- Powinien już być.

- Czy tylko - zmienił kierunek rozmowy Kunoki - czy tylko tak w kilka dni po jego procesie bezpieczne jest powierzanie mu tej sprawy?

Mogą go śledzić.

Wątpię - wzruszył ramionami Brunicki - zresztą on sam zadecyduje.

Wyjrzał przez okno właśnie w chwili, gdy przed bramę zajeżdżała taksówka.

Wysiadł z niej Drucki.

Po chwili był już w hallu i mocno potrząsając ręką profesora, śmiał się:

- Widzisz Karolu, diabli mnie w żaden sposób nie chcą wziąć!

Witam doktora.

Jakże tam pańskie... króliki?

- Wszystko w porządku.

- A ta mała, za którą będę wysłany do piekła?

- Może pan być o nią spokojny.

Polubiła powieści o Murzynach.

- Dlaczego, do pioruna, o Murzynach? - zdziwił się Drucki.

Kunoki spojrzał pytająco na Brunickiego i potwierdził:

- Jeżeli się nie mylimy, ma ona zamiar urodzić małego Murzynka, lub w najgorszym wypadku mulata.

- Przecież ten jej amant nie był Murzynem?!

- Właśnie, ale to tym lepiej.

Robimy pierwszy eksperyment na pigmentację.

Za to więc gwarantować nie możemy.

Pewne jest tylko, że będzie to syn, według wszelkiego prawdopodobieństwa zdrowy i niezwykle silny, który z wiekiem dojdzie do olbrzymiego wzrostu i odznaczać się będzie talentem muzycznym.

Drucki patrzył nań podejrzliwie:

- Kpi doktor ze mnie? - zwrócił się do profesora.

- Nie - zaprzeczył Brunicki - doktor jest optymistą.

- No więc jakim sposobem?

Na jakiej zasadzie można to przepowiedzieć?

- O, to nie ma nic wspólnego z proroctwami - uśmiechnął się Japończyk.

- Po prostu chodzi o osiągnięcie zamierzonego efektu przez odpowiednie oddziaływanie na organizm i psychikę matki...

Profesor przerwał:

- Dajmy temu spokój.

Nie lubię mówić o rozpoczętych badaniach.

- Obawa pecha?

- Nie.

Obawa niepoważnego potraktowania ze strony...

- Laika? - podpowiedział Drucki.

- Laika, czy specjalisty, to wszystko jedno.

Zapewniam cię, że z Kolumba, odpływającego na Zachód celem odszukania bliższej drogi na Wschód śmiali się zarówno laicy, jak i fachowi marynarze.

Zaś doktor Kunoki jest taki znużony moim wyłącznie towarzystwem, że zapomina o przysłowiowej japońskiej powściągliwości.

- To odziedziczyłem po matce - zaśmiał się Kunoki i spojrzał na zegarek.

- Już chyba czas zdjąć bandaże?

- Chyba - potwierdził profesor, rzuciwszy okiem na własny - niech pan tylko nie zapomina o masażu.

- Czy to tę moją nieboraczkę tak maltretujecie?

- Nie - zaprzeczył Japończyk - pańska ma gruczoł tarczykowy wybornie rozwinięty w przednim płacie, a tu właśnie...

- To gaduła! - ze zgrozą zawołał Brunicki i doktor, rozłożywszy ręce komicznym gestem wyszedł, nie dokończywszy zdania.

- No?... - zapytał Drucki po chwili milczenia.

- Telefonowałem do ciebie z dwóch powodów - zaczął profesor - po pierwsze, chciałem ci powinszować szczęśliwego wybrnięcia z procesu.

- Musiałem wybrnąć, bo byłem niewinny.

- Jeżeli chodzi o morfinę, to tak.

- A o cóż jeszcze chodzi?

Profesor bębnił palcami po poręczy fotela i przyglądał się uważnie Druckiemu.

- Chodzi - wycedził - o deflorację, popełnioną przez Bohdana Druckiego na osobie pensjonarki Marii Alicji Żerańskiej.

Drucki zaczerwienił się.

Przyszło mu na myśl, że przecież Brunicki nie może wiedzieć!

Wzruszył więc ramionami: - Mój Karolu, nikt mnie nie mógł poznać, od tego czasu minęło tyle lat.

- Owszem - nie spuszczał zeń oka Brunicki - nikt.

Nikt z wyjątkiem Marii Alicji z Żerańskich, obecnie prokuratorki Alicji Horn.

Pewien był kolosalnego efektu i nie zawiódł się.

Drucki zbladł.

Skąd, jaką drogą profesor mógł dojść do tego odkrycia?

Jakie zechce z niego wyciągnąć konsekwencje?

Wpił wzrok w nieruchome oczy Brunickiego.

Zaległo milczenie.


text:
Coomans (Comano) Piotr, jezuita, ur. w Antwerpji 30 Stycz.

1688 r., posłany na missje do wysp Marjańskich, umęczony został przez mieszkańców wyspy Saypan, w Lipcu 1685.


text:
,?"lffitss;?

Dziannik Ustaw Nr 10,0 - 5172 - Poz7o3

,?"lffitss;?

Uwagal

1.

OsobE sHadaiQca o$Yi8d€zonl6 o rtanis mahd(ow.ytn obowiqzana jest do zgodnego z prrwdqy ltarennego

I zup€lnego wypalnlenla kaidoi z rubryk

2.

Joteli po6?crag6lne rubrykl nio znlidujq w tonkr&tym prrypadku zaatorowani!, nslc2y wpl$d .nt dot)rcry''.

3.

Oiwladcronlo o stania m8iqrtou4|rm ddtlEy mlrqtku w kraJu I za granicq.

4.

Ogwladczenis o 8tani.

mriqtkowym obeimuie .dwnioi wisrrytslno:tcl picnl?tn6.

Ojmdrdczadr drnlo m{growym

Ja, niiei podpisany(a), !bor-

rr pr| p.dfu bHtt n.lrdy t6,vil.a n|awl*o Fd.fut.)

urodzony(i) /?

c3 /9b(

T/q,!",

;;";,;,;",: ;;;::;;;;;;;;;*;; ;;;;;;;;go wybrarych w Rzeczypospolitaj Polskiai

{I}a U.

Nr 1g'', poa 1925 orsz r z(rc€ a Nr.lol, poz.7(B}, zgodniez art 3a t j ustswy ohdadczrrn, ia posiadam yvchodzece w sldsd msti.6rkiel unp6lno&:i meJq$owcJ lub

stanowiqce m6i maiqrck odrgbny:

I

Zasoby pionieine:

- 6rodkl pienigine rgromadzonc w tvrlucie polshci:

{rodki pienlpine zgromadzono w wrlude obcej:

lt.

na kwotg:

m1 adreg:2, Mieszkrnie o powierzchni;

Mul prawny:

3.

Gospodarstwo rolne:

rodza.i

gdras: c

oo3o wanosci:

.odztj zabudow)r:

tytut prawny ........*

Z tego Mulu osiegnqlem(?lam) w roku ubicAfym prrychdd i doch6d w wysokoici: &.

,(ir:o

oowienchnia:

tlduf pEwny:

il.

0[ zttt o- 1''Q'',J --

Uczrtnicze w lp6lce qnvllnej lub w osobowaj rp6lco hrndlo\,vel (rwnej, partnersklcj, komand;towcj,

komandytovyo€kryjnoi) - nllozy ppdae wysokogd wnl8ionych wldad6w:

Z tego Mutu osi nelem(€lom) ublegtym przych6d i doch6d w wysoko3cl:

"l-

ry.

Z tego Mulu osiqgnqfem(qlam) ubiegtym doch6d w wysokodci:

2.

Posiadam udziaty w innych - nalciy podad liczbg i emhentr udzial6w:

Posiadam udziaty w sp6lce bandlowal z udzirlem paistworrraych lub komunalnych os6b prawnych lub

paedsigbiorcdw, w hdrych ueostnlczq takie osoby - nalei podad li(zb?

I emltanta udiafdw:

Z tego tytufu osilgnqlem{?lam),w

w H6rych uczsstrigq takie osoby - nalety podad liczbq I emhcma akli: ,..,,

v.

Z tego Mulu osiEgnqlem(glam)

An ''( c''''----"''---""7-"""-''-''

roku ubiegtyrn doch6d w wysokoaci: ......,....,,..,....,...f.,r.........,..,..,...........

2, Posiadam akcje w innych handlowych - naleiy podad liczb€ i omhorta akcji: .,.....,.,.........,..,.-_..

Z t6go ttnulu osiqgnqlam(glam) w roku ubieglym doch6d w wysokojci:

Nabylam(am) {nabyf.

m6j m€tionck} od skarbu Paistwa, innej pafistwowaj Gsoby prawnej, iednostsk

samorzedu terytorialnogo, ich a,vilzk6w.lub komunalnej osoby prawncj nastgpuJqce mlanle, kt6rc

podlegalo zbyciu w drodze pzetafgu - naleiy podaC opis mienia i dltg nabycia, od kigo: ..,,.,............,,....

...,......,.............,(:*)/!.,

vll.

- osobi$cie

prawn4 i pzcdmiot dzialaln06ci):,.,...,...,,...,.,.....,

- wsp6lnie z innymi osobami

2.

Zaaqdzam dzialalno6ci4 gosg

(naleiy poda6 forme prawnq i lub

jaetem pelnorhobnlHem taklej &islalnosci

- 060biscie

- wsp6lnie z innymi osobami

Z tego Mufu osiqgnqlem(glam) w roku ubieglym doch6d w wysoko$ci:

''1.

W sp6fce handlowej (nazwa, siadziba sp6lkl):

- jestem czlonkism zanqdu {od kiedy}:

-.ienem cztonkiem rady nadzorrzej (od kiedy):

- jestem czlonklem komisji rswlryjnej (od kiedyl:

Z t69o lnulu osilgnefem(glam) w reku ubiegtym doch6d w wysokosci:

Driannlk Ustaw Nr lo,t - 5175 - Poz 708

2.

W fundacjach I stov\rerz)rf,zcni&h prom&{cych dzlalalno6d gospodarcz4:

- jestom czfonklem zszqdu (od liedyl:

- jestom calohkiom rady mdzdrcz.l (od

IX

- jestem czlonHcm komlsjir€wlzyrnsl (od

z tego tytulu o6legnQtem(glam) w roku ublegtym doch6d w wysokofcli ..''.....''...''-....''...,''-.

Innc dochody oriqgane z Mufu zrtn dnienis lub zajqd,

h,vst uzylklw.nych z kridcgo ty{ulu:

L

q''fr"''2r-.t /-, 9/''SldadniH mianle ruchomcgo o wertocci pouryiaj l0 qn zbtlrch {w pEyp.dku polazd6rv mechrnicznyctt

x.

Zobowlqzenle pienlgin!

o wlrto6ci powyiej J0 000 dqvch, rv tym zlcltg,ni?tt hdyty l.

Polyczkl ors: wr''

runH, ni JoHch zoiaty udzl.lons (wobcc kogo.

w arrlq*u r laklm rdarrcnlcm, w Jakioi t*Ylokoicil:

Powyino orhrviadczenic sHadam fwladomyla), ii na Podstrwie art 23:!

5

nleprawdy lub zatrjenle prawdy grozl kara pozbawienia wolno3,cl,

2.?..,..

aa.., -.2 a. a.

3(nl.

Fco^!44

d.t l

tr Fi L if rA

\i \r:,2\i f: \ il,-l\1Lr RP

W i.''

{: Y i\ g.

L,